Vast is komen te staan dat de verdachte op 24 oktober 2012, samen met zijn medeverdachten, aan boord van de dhow Mohsen was, toen er vanaf de dhow op of in de richting van Nederlandse mariniers is geschoten. Tevens is voldoende aannemelijk geworden dat hierbij meerdere gewapende Somalische opvarenden waren betrokken. Ofschoon er, op basis van de hiervoor opgenomen vaststellingen, voldoende bewijs is dat ook de verdachte bewapend was, kan er naar het oordeel van het hof niet buiten redelijke twijfel worden vastgesteld dat de verdachte noch een actieve betrokkenheid heeft gehad bij het schieten op het Nederlandse marinepersoneel in de RHIBS noch hieraan een intellectuele en/of materiële bijdrage heeft geleverd die van voldoende gewicht was om de kwalificatie medeplegen te rechtvaardigen.
\nWeliswaar heeft G2 in zijn eerste verhoor verklaard dat de verdachte een paar schoten heeft gelost, daarna zijn wapen op de grond heeft gegooid en in het water is gesprongen, maar in zijn latere verhoor bij de rechter-commissaris is hij daarop teruggekomen; hij heeft weliswaar gezien dat de verdachte bewapend was, maar hij heeft niet gezien dat de verdachte het wapen ook heeft gebruikt. Er is derhalve geen consistente en in andere bewijsmiddelen steun vindende getuigenverklaring voorhanden waaruit kan volgen dat de verdachte, als dader, een rol heeft gespeeld bij het jegens de marine gebruikte geweld danwel, als medepleger, daaraan een voldoende significante of wezenlijke bijdrage heeft geleverd.
\nHet enkele aanwezig zijn zonder zelf een bijdrage te leveren aan het delict is, blijkens vaste jurisprudentie, daartoe onvoldoende. Evenmin kan uit de omstandigheid dat verdachte mogelijk aan boord was om bewakingsactiviteiten te verrichten worden afgeleid dat daarmee de door voor het voor het medeplegen van het schieten op de Nederlandse marine relevante samenwerking reeds voorafgaand aan die schietpartij is ontstaan. Immers, de verdachte heeft geen wezenlijke bijdrage geleverd aan het schieten op de Nederlandse marine, terwijl dit schieten bovendien niet als een zo waarschijnlijke mogelijkheid besloten lag in de mogelijke eerdere nauwe en bewuste samenwerking ten aanzien van het bewaken van de dhow Mohsen.
\nDaarbij komt dat het, mede op basis van de verklaring daarover van G2, niet onaannemelijk is dat de verdachte, zoals hij steeds heeft volgehouden, meteen in het water is gesprongen toen er vanaf de dhow werd geschoten en hij zich zodoende van meet-af-aan van het tegen de marine gebruikte geweld heeft gedistantieerd.
\nOp grond van het vorenstaande is het hof, alles afwegende, van oordeel dat niet buiten gerede twijfel worden vastgesteld dat de verdachte zich als pleger danwel als medepleger heeft schuldig gemaakt aan het onder 2 subsidiair ten laste gelegde, zodat de verdachte hiervan dient te worden vrijgesproken.
\nTen aanzien van het meer subsidiair ten laste gelegde begaan van daden van geweld als bedoeld in art. 385b Sr overweegt het hof tenslotte als volgt.
\nHet hof is van oordeel dat uit de gepresenteerde potentiële bewijsmiddelen evenmin buiten redelijke twijfel kan worden afgeleid dat de verdachte opzettelijk een daad van geweld heeft begaan tegen - kort gezegd - personen aan boord van de RHIBS of van het marineschip. Zoals hiervoor al vastgesteld, is er immers geen bewijs voor een zodanige daad van geweld gepleegd door de verdachte zelf, terwijl in lijn met hetgeen hiervoor is vastgesteld over (het ontbreken van bewijs voor) een nauwe en bewuste samenwerking van de verdachte met één of meer andere Somaliërs, evenmin voldoende aanknopingspunten zijn voor bewijs dat de verdachte aan boord van de dhow als medepleger van door (een) andere Somaliër(s) gepleegde daad van geweld strafrechtelijk kan worden aangemerkt, nu er geen bewijs voorhanden is op grond waarvan kan worden vastgesteld dat de verdachte een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan het ten laste gelegde.
\nAnders dan de rechtbank acht het hof daartoe met name ontoereikend dat - zo al de verdachte met anderen gewapend en wel bewakingstaken op de dhow heeft verricht - daaruit zou moeten worden afgeleid dat de verdachte daardoor de aanmerkelijke kans dat het zou komen tot het plegen van enige daad van geweld tegen personeel van de Nederlandse marine op de koop toe heeft genomen. Het hof heeft daarbij ook in aanmerking genomen, zoals hiervoor al vermeld, dat het hof het niet onaannemelijk acht dat de verdachte, zoals hij steeds heeft volgehouden, meteen in het water is gesprongen toen er vanaf de dhow werd geschoten en hij zich zodoende van het daadwerkelijk gebruiken van geweld heeft gedistantieerd.
\nAl met al concludeert het hof dat de verdachte ook van het onder 2 meer subsidiair ten laste gelegde dient te worden vrijgesproken.
\nGelet erop dat de verdachte van de gehele tenlastelegging zal worden vrijgesproken ziet het hof geen aanleiding om op de overige door de verdediging opgeworpen verweren, zoals de beweerdelijke minderjarigheid van de verdachte en de aan de daaraan te verbinden gevolgen, in te gaan.
\nBESLISSING Het hof:
\nVernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:
\nVerklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 1 (primair en subsidiair) en 2 (primair, subsidiair en meer subsidiair) ten laste gelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.
\nHeft op het bevel tot voorlopige hechtenis met ingang van heden.
\nDit arrest is gewezen door mr. R.A.Th.M. Dekkers, mr. S. van Dissel en mr. T.E. van der Spoel, in bijzijn van de griffiers mrs. J.E.L. van der Steen en L. van Wijk.
\nHet arrest is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 2 april 2015.
\nBrief van AIRS, ministerie van Veiligheid en Justitie, aan de rechter-commissaris mr. A. Verweij d.d.
\n29 oktober 2014, bijlage bij het proces-verbaal van bevindingen van de rechter-commissaris d.d. 31 oktober 2014.
\nProces-verbaal van bevindingen van de rechter-commissaris d.d. 28 oktober 2014.
\nBrief van AIRS, ministerie van Veiligheid en Justitie, aan de rechter-commissaris d.d. 16 augustus 2013 inzake Rechtshulp Iran/Pakistan/Somalië. Specifiek ten aanzien van G16: Brief van AIRS, ministerie van Veiligheid en Justitie, aan de rechter-commissaris d.d. 5 december 2013 inzake Rechtshulp Somalië.
\nProces-verbaal van bevindingen van de rechter-commissaris d.d. 28 oktober 2014.
\nProces-verbaal van bevindingen van de rechter-commissaris d.d. 28 oktober 2014.
\nBrief van AIRS, ministerie van Veiligheid en Justitie, aan het openbaar ministerie d.d. 30 januari 2015 inzake Rechtshulp Iran, Pakistan en Somalië.
\nProces-verbaal van bevindingen van de rechter-commissaris d.d. 28 oktober 2014.
\nInternational Convention against the Taking of Hostages. Het verdrag werd op 17 december 1979 te New York gesloten en is op 5 januari 1989 voor Nederland in werking getreden. Iran is op 20 december 2006 tot het verdrag toegetreden.
\nBrief van AIRS, ministerie van Veiligheid en Justitie, aan het openbaar ministerie d.d. 26 februari 2015 inzake Rechtshulp Iran.
\nHoge Raad, 19 februari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY5321, NJ 2013/308, r.o. 2.4.1.
\nHoge Raad, 30 maart 2004, ECLI:NL:HR:2004:AM2533, NJ 2004/376, r.o. 3.6.5.
\nAanwijzing auditief en audiovisueel registreren van verhoren van aangevers, getuigen en verdachten, Staatscourant nr. 11885, 28 juli 2010.
\nZie onder andere: Gerechtshof Den Haag, 21 maart 2014, ECLI:NL:GHDHA:2014:1006, r.o. 14.1.4.
\nEHRM, 15 december 2011, nr. 26766/05, nr. 22228/06 (Al—Khawaja en Tahery v. Verenigd Koninkrijk), NJ 2012/283; EHRM, 27 februari 2001, no. 333354/96 (Lucà v. Italië) en EHRM, 4 november 2010, nr. 47023/99 (Sokolov v. Macedonië).
\nHoge Raad, 1 februari 1994, ECLI:NL:HR:AB7528, NJ 1994, 427.
\nProces-verbaal van voorgeleiding Raadkamer d.d. 7 november 2012 (A0 04 en A0 07).
\nZie hiervoor: Gerechtshof Den Haag, 7 juli 2011, ECLI:NL:GHSGR:2011:BR068 (Mpambara), p. 26 e.v.
\nIbid., p. 32 en de aldaar aangehaalde uitspraak in de zaak Kupreškić.
\nZie onder andere: proces-verbaal van bevindingen van de rechter-commissaris d.d. 9 januari 2015, met als bijlage een brief van het Ministerie van Veiligheid en Justitie, Afdeling Internationale Rechtshulp in Strafzaken (AIRS), d.d. 29 december 2014.
\nIbid.
\nProces-verbaal ter terechtzitting d.d. 3, 4, 10 en 24 februari 2015, 3 en 20 maart 2015, voor zover inhoudende de ter terechtzitting van 20 maart 2015 gegeven beslissing van het hof over de toegewezen getuigen.
\nZie de vertaalde verklaring van G1, voorafgegaan door enkele opmerkingen van de beëdigd tolk.
\nZie onder andere de vertaalde verklaring van G1, p. 21 en p. 30.
\nZo heeft de tolk bijvoorbeeld op de vraag onder welke vlag van welk land het schip van de getuige voer het antwoord van de getuige ‘Het is toch de vlag van Iran?’ geantwoord aan de verbalisanten ‘De Iraanse vlag’ (vertaalde verklaring van G1, p. 6). Het antwoord van de getuige op de vraag wat voor wapen bijvoorbeeld V17 bij zich is veranderd van ‘een pistool en een klasj’ in een ‘Colt pistool en een Kalasjnikov’ (vertaalde verklaring van G1, p. 26 in samenhang met de schriftelijke uitwerking van het verhoor van G1, d.d. 25 oktober 2012, G01 006) en het antwoord: ‘Ik weet niet alles. Er was een schietpartij. Ik was niet bewust van alles’ is door de tolk vertaald als: ‘Nou, dus. Ik heb, de rest weet ik het niet. Ik was ook zelf in paniek geraakt. Ik was ook zelf ook eigenlijk een beetje bewusteloos geraakt.’ (vertaalde verklaring van G1, p. 43). Tot slot noemt het hof hier als voorbeeld het antwoord van de getuige op de vraag hoeveel andere Somaliërs, op de baas van de Somaliërs na, naast hem stonden: ‘Ongeveer vier mannen. Twee daarvan stonden aan de ene kant en de twee anderen aan de andere kant’ hetgeen vertaald is als: ‘Ja, er waren een aantal mensen. Drie deze kant en twee andere kant en twee, drie naar achter en ze waren zo wel aantal mensen. Dus exacte aantallen, dan weet ik het niet.’ (vertaalde verklaring van G1, p. 45).
\nBijvoorbeeld: vertaalde verklaring G1, p. 39: ‘Wij waren op de boeg, en toen hebben zij ons met z’n allen gepakt en naast henzelf neergezet, bij het stuurwiel en toen begon de schietpartij en dat was alles wat ik heb gezien.’ en p. 43: ‘Ik weet niet alles. Er was een schietpartij. Ik was mij niet bewust van alles. Ik vluchtte. Ik sprong opzettelijk in de zee. Ik weet verder niet hoe zij wel hebben geschoten of niet. Ik heb het verder niet gezien. De ene had een pistool en heeft daarmee geschoten, ik weet niet hoe het verder is gegaan.’ p. 50 en ‘De boten zijn gekomen. Zij hebben geschoten. De schietpartij is begonnen en de dhow vatte vlam en ik heb verder niet kunnen zien wat er wel en niet gebeurde.’ en p. 51: ‘Ik heb ze allemaal zien dekking zoeken. Ik weet niet wie onder hen wel of niet heeft geschoten. Zij maakten hun wapens klaar en zij zochten dekking.’ Proces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 024) en de vertaalde verklaring G1, p. 52.
\nSchriftelijk uitwerking van het verhoor van G3 d.d. 26 oktober 2012 (G03 003).
\nSchriftelijk uitwerking van het verhoor van G4 d.d. 25 oktober 2012 (G04 004).
\nSchriftelijk uitwerking van het verhoor van G5 d.d. 26 oktober 2012 (G05 003).
\nReport of the Monitoring Group on Somalia and Eritrea pursuant to Security Council resolution 2060 (2012), 12 July 2013, S/2013/413: Somalia.
\nProces-verbaal van verhoor van verdachte bij de KMar d.d. 4 december 2012 (V15 012).
\nProces-verbaal verhoor van G16 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (G16 005).
\nGerechtshof Den Haag, 7 juli 2011, ECLI:NL:GHSGR:2011:BR068, p. 19.
\nProces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 022).
\nProces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 022).
\nProces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris, d.d. 30 oktober 2012 (G01 022).
\nProces-verbaal van voorgeleiding Raadkamer d.d. 7 november 2012 (A0 01 - 023).
\nProces-verbaal van voorgeleiding Raadkamer d.d. 7 november 2012 (A0 03) en proces-verbaal bevindingen Dhows d.d. 7 november 2012 (B01 001 - 013).
\nSchriftelijke verklaring van [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam d.d. 25 oktober 2012 (A2 01 – 03), alsmede proces-verbaal voorgeleiding Raadkamer d.d. 7 november 2012 (A0 03).
\nSchriftelijke verklaring van [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam d.d. 25 oktober 2012 (A2 01 – 03).
\nVertaalde verklaring van G1, p. 6-8; proces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 29 oktober 2012 (G01 016); schriftelijke uitwerking van het verhoor van G2 d.d. 25 oktober 2012 (G02 001-002); schriftelijke uitwerking van het verhoor van G3 d.d. 26 oktober 2012 (G03 001).
\nProcessen-verbaal van verhoor van G1 door de rechter-commissaris d.d. 29 en 30 oktober 2012 (G01 016 en 021); vertaalde verklaring van G1, p. 6 -10; proces-verbaal van verhoor van G2 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G02 006-007); schriftelijke uitwerking van het verhoor van G3 d.d. 26 oktober 2012 (G03 001-004); schriftelijke uitwerking van het verhoor van G4 d.d. 25 oktober 2012 (G04 001-004); proces-verbaal van verhoor van G16 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (G16 003); schriftelijke verklaring van G19 en de schriftelijke uitwerking van het verhoor van G19 respectievelijk gedateerd 26 oktober 2012 (G19 001) en 27 oktober 2012 (G19 002).
\nSchriftelijke verklaring van [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam d.d. 25 oktober 2012 (A2 01 – 02).
\nSchriftelijke verklaring van [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam d.d. 25 oktober 2012 (A2 01 – 02).
\nProces-verbaal toetsing rechter-commissaris d.d. 26 oktober 2012 (A1 03 – 04), alsmede de schriftelijke verklaring van [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam d.d. 25 oktober 2012 (A2 01).
\nZie onder andere: Hoge Raad, 2 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3474 en Hoge Raad 16 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3637.
\nHoge Raad, 17 december 2013, ECLI:NL:HR:2013:1966.
\nZie hierover eerder onder andere: Gerechtshof Den Haag, 21 maart 2014, ECLI:NL:GHDHA:2014:1006.
\nZie onder andere de schriftelijke uitwerkingen van de verhoren van G1 tot en met G5.
\nVertaalde verklaring G1 (G01 005); proces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 023); schriftelijke uitwerking van het verhoor van G2 d.d. 25 oktober 2012 (G02 002), schriftelijke uitwerking van het verhoor van G3 d.d. 26 oktober 2012 (G03 002); schriftelijke uitwerking van het verhoor van G4 d.d. 25 oktober 2012 (G04 003) en schriftelijke uitwerking van het verhoor van G5 d.d. 26 oktober 2012 (G05 002).
\nProces-verbaal van verhoor van verdachte bij de KMar d.d. 16 januari 2013 (V15 016).
\nProces-verbaal van verhoor van V14 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (V14 003), alsmede proces-verbaal van verhoor van V17 bij de KMar d.d. 13 februari 2013 (V17 0028).
\nSchriftelijke uitwerking van het verhoor van G19 d.d. 27 oktober 2012 (G19 001 – 002).
\nZie onder andere het proces-verbaal van verhoor van getuige 228951 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (G07 001 – 005), alsmede het proces-verbaal bevindingen d.d. 7 november 2012 betreffende Scan eagle beelden (B04 001 – 002).
\nSchriftelijke verklaring van [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam d.d. 25 oktober 2012 (A2 01 – 02).
\nProces-verbaal van verhoor van G1 bij rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 027); vertaalde verklaring van G1, pp. 38 en 39, alsmede de schriftelijke uitwerking van het verhoor van G2 d.d. 25 oktober 2012 (G02 001 – 005).
\nProces-verbaal van verhoor van getuige 288951 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (G07 001 – 005); proces-verbaal van verhoor van getuige 231884 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (G08 001 – 007); proces-verbaal van verhoor van getuige 225911 bij de KMar d.d. 3 november 2012 (G09 001 – 006); proces-verbaal van verhoor van getuige 228203 bij de KMar d.d. 3 november 2012 (G10 001 – 007); proces-verbaal van verhoor van getuige 305926 bij de KMar d.d. 8 januari 2013 (G12 001 – 007); proces-verbaal van verhoor van getuige 115569 bij de KMar d.d. 10 januari 2103 (G13 001 – 006); proces-verbaal van verhoor van getuige 227779 bij de KMar d.d. 16 januari 2013 (G14 001 – 004), alsmede het proces-verbaal van verhoor van getuige 232434 bij de KMar d.d. 21 januari 2013 (G15 001 – 006).
\nProces-verbaal ter terechtzitting d.d. 3, 4, 10 en 24 februari 2015, 3 en 20 maart 2015.
\nProces-verbaal toetsing rechter-commissaris (A1 03 – 04); Schriftelijke verklaring [getuige], commandant Hr. Ms. Rotterdam (A2 01), alsmede proces-verbaal van bevindingen d.d. 7 november 2012 betreffende beelden van de Scan eagle (B04 001 – 002).
\nProces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 019 – 029).
\nVertaalde verklaring van G1 d.d. 24 en 25 oktober 2012, p. 49-51, in samenhang te lezen met tonen foto nummer 17 (G01 006 – 011).
\nSchriftelijke uitwerking van het verhoor van G3 d.d. 26 oktober 2012 (G03 001 – 004).
\nProces-verbaal van verhoor van G2 bij de rechter-commissaris d.d. 29 oktober 2012 (G02 009), alsmede de schriftelijke uitwerking van het verhoor van G5 d.d. 26 oktober 2012 (G05 003).
\nSchriftelijke uitwerking van het verhoor van G5 d.d. 26 oktober 2012 (G05 001 – 004).
\nProces-verbaal van verhoor van verdachte bij de KMar d.d. 31 oktober 2012 (V15 011).
\nVertaalde verklaring van G1 d.d. 24 en 25 oktober 2012, p. 11.
\nProces-verbaal van verhoor van G1 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G01 024 en 028).
\nSchriftelijke uitwerking van het verhoor van G2 d.d. 25 oktober 2012 (G02 002 en 004).
\nProces-verbaal van verhoor van G2 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G02 006).
\nSchriftelijke uitwerking van het verhoor van G3 d.d. 26 oktober 2012 (G03 003).
\nProces-verbaal van verhoor van G16 bij de KMar d.d. 1 november 2012 (G16 009).
\nVertaalde verklaring van G1, p. 44, in samenhang te lezen met tonen foto nummer 17 (G01 011).
\nProces-verbaal van verhoor van G2 bij de rechter-commissaris d.d. 30 oktober 2012 (G02 007).
\nVertaalde verklaring van G1, p. 44.
\nVertaalde verklaring van G1, p. 46.
\nVertaalde verklaring van G1, pp. 39, 41, 44 en 45.
\nVertaalde verklaring van G1, p. 47.
\nSchriftelijke uitwerking van het verhoor van G2 d.d. 25 oktober 2012 (G02 004).
\nProces-verbaal van bevindingen d.d. 7 november 2012 betreffende beelden van de Scan eagle (B04 001 – 002).
\nProces-verbaal van bevindingen d.d. 25 maart 2013 betreffende beelden van de Scan eagle huidluikcamera beelden (B04 009).