Een losstaande zuil kan incidenteel worden toegestaan. Hierbij geldt een maximale breedte van 1,2 meter en een maximale hoogte van 3,6 meter, tenzij in het kader van een beeldkwaliteitplan andere afmetingen zijn voorgeschreven.
\nHandelsreclame dient zoveel mogelijk in de nabijheid van de (hoofd)entree gesitueerd te worden.
\nHandelsreclame mag het uiterlijk aanzien van het pand en het straat- en stadsbeeld niet schaden of verstoren.
\nReclames op ruiten worden getoetst aan de reclamerichtlijnen, tenzij deze bestaan uit folies die volledig kleurloos en lichtdoorlatend zijn, met het uiterlijk van gezandstraald glas, die aan de binnenkant van de ruit zijn aangebracht, eenvoudig van vormgeving en met een maximum oppervlak van 10% van het glas. Een dergelijke uiting is zeer ondergeschikt en zal niet als reclame worden aangemerkt.
\nB. Handelsreclame bij detailhandel, horeca, kantoren en dienstverlening buiten bedrijventerreinen Per pand mag slechts één reclame-uiting worden aangebracht, vlak tegen de gevel of een uithangbord, banier of lichtreclame die loodrecht op de gevel staat. Hoekpercelen kunnen aan beide gevels reclame voeren.
\nHet oppervlak van de handelsreclame tegen de gevel mag maximaal 60% van de gevelbreedte bedragen, met een maximum van 3 meter en een maximale hoogte van 0,4 meter.
\nHet oppervlak van handelsreclame welke haaks op de gevel is geplaatst mag niet meer bedragen dan 0,8 m2 en mag niet bevestigd worden aan erkers of balkons.
\nEen handelsreclame vlak tegen de gevel mag met een bijbehorende reclame haaks op de gevel worden gecombineerd, mits deze qua afmeting en situering ondergeschikt is. Deze bijbehorende reclame mag maximaal 50 x 50 cm groot zijn, maximaal 10 cm dik en op een afstand van maximaal 10 cm van de gevel worden geplaatst.
\nHet gebruik van vlaggen met reclame is beperkt tot één per pand met een maximale omvang van uitgelegd 150 x 75 cm. Deze komt in de plaats van de mogelijkheid van een vaste reclame.
\nHandelsreclame mag niet knipperen of bewegen.
\nHandelsreclame mag niet worden aangebracht aan woningen boven detailhandel, horeca of dienstverlening.
\nHandelsreclame dient zoveel mogelijk in de nabijheid van de entree gesitueerd teworden.
\nHandelsreclame mag het uiterlijk aanzien van het pand en het straat- en stadsbeeld niet schaden of verstoren.
\nEen extra reclame op zonweringen en niet vaste luifels is alleen toegestaan indien het zicht ontnomen wordt op de vaste gevelreclame. Deze extra reclame moet voldoen aan de eisen die aan handelsreclame wordt gesteld.
\nReclames op ruiten worden getoetst aan de reclamerichtlijnen, tenzij deze bestaan uit folies die volledig kleurloos en lichtdoorlatend zijn, met het uiterlijk van gezandstraald glas, die aan de binnenkant van de ruit zijn aangebracht, eenvoudig van vormgeving en met een maximum oppervlak van 10% van het glas. Een dergelijke uiting is zeer ondergeschikt en zal niet als reclame worden aangemerkt.
\nC. Handelsreclame op Brandevoort Het reclamebeleid in Brandevoort is zeer terughoudend. Waar reclame nodig is dient de mogelijkheid daartoe in het architectonische ontwerp teworden meegenomen. Voor de Veste in Brandevoort is het ‘Signing Plan Brandevoort’ opgesteld (mei 2007). Hierin zijn regels opgenomen m.b.t. reclame. Het Signing Plan Brandevoort is een uitwerking van het beeldkwaliteitplan voor Brandevoort.
\nIn aanvulling op het reclamebeleid voor heel Helmond moeten voor de Veste in Brandevoort de regels uit het Signing Plan Brandevoort gehanteerd worden.
\nWelstandsadvies op maat Zoals eerder uitgelegd, geldt bij beoordeling van aanvragen om een reclamevergunning of omgevingsvergunning een verplichte welstandstoets. Indien een dergelijke aanvraag niet rechtstreeks passend is in de bovenstaande richtlijnen, die ambtelijk getoetstworden, is een welstandsadvies op maat nodig. In dergelijke gevallen zal de welstandscommissie de aanvraag beoordelen aan de hand van de bovenstaande reclamerichtlijnen, beeldkwaliteitplannen en gebiedsspecifieke criteria voor zover van toepassing. In beginsel zijn de bovenstaande reclamerichtlijnen leidend.
\nSlechts in de volgende uitzonderingsgevallen is afwijken van deze richtlijnen denkbaar:
\nBij een deskundig en onderbouwd verzoek, waarin aannemelijk gemaakt kan worden dat afwijking van deze bepalingen een gelijkwaardige of betere oplossing biedt voor wat betreft de vormgeving en plaatsing van de reclame in relatie tot de architectuur van het bouwwerk waarop deze wordt aangebracht.
\nWanneer handelsreclame een integraal onderdeel van het architectonische ontwerp uitmaakt, zal deze handelsreclame niet op zichzelf maar in samenhang met de architectuur worden beoordeeld. Hierbij wordt ondermeer gelet op vormgeving, materiaaltoepassing, lichtintensiteit, kleurstelling, lay-out, typografie en de wijze van bevestiging.
\nIndien na de vaststelling van deze bepalingen in de directe omgeving vergunning is verleend voor reclames die op vergelijkbare wijze afweken van deze bepaling. Wanneer een beroep wordt gedaan op deze ‘precedentwerking’ zal de commissie dat in haar beoordeling betrekken.
\nSuggesties voor aanvragers Wanneer bij een gevelreclame gebruik wordt gemaakt van losse letters i.p.v. reclamebakken of borden zullen deze zich in de regel gemakkelijker naar de architectuur van het gebouw voegen.
\nHet gebruik van felle kleuren wordt afgeraden.
\nOp ruiten geplakte reclames zijn ongewenst. Deze kunnen beter los van de ruit worden geplaatst. Daarbij dient het zicht naar de achtergelegen ruimte zoveel mogelijk in stand teworden gehouden.
\nAangekapt Met kap bevestigd aan dakvlak.
\nAchterkant De achtergevel, het achtererf en het dakvlak aan de achterzijde van een gebouw; de zijgevel, het zijerf en het dakvlak aan de zijkant van een gebouw voor zover die zijde (zijdelings) niet gekeerd is naar de weg of het openbaar groen.
\nAfdak Hellend dak, hangend of op stijlen aangebracht tegen een gebouw of een muur, om als gedeeltelijke beschutting te dienen.
\nAfstemmen In overeenstemming brengen met.
\nAntennedrager Antennemast of andere constructie, bedoeld voor de bevestiging van een antenne.
\nAntenne-installatie Installatie bestaande uit een antenne, een antennedrager, de bedrading en de al dan niet in een techniekkast opgenomen apparatuur, met de daarbij behorende bevestigingsconstructie.
\nArchetype Oorspronkelijk, originele vorm van een bepaalde bouwstijl.
\nAsymmetrisch dak Zadeldak met twee ongelijke dakvlakken.
\nAsymmetrische kap Zadeldak waarbij het dakvlak aan één zijde doorloopt tot aan de gevel van de daaronder gelegen bouwlaag.
\nAuthentiek Overeenstemmend met het oorspronkelijke, origineel, eigen kenmerken dragend, oorspronkelijk.
\nBand Horizontale versiering in de gevel in afwijkend materiaal, meestal natuursteen, kunststeen of baksteen.
\nBebouwing Eén of meer gebouwen en/of andere bouwwerken.
\nBebouwingstype Een zone met bebouwing die door zijn verschijningsvorm en/ of situering binnen een bepaald kader valt (zoals aangegeven op de kaart) waarvoor veelal specifieke welstandscriteria zijn opgesteld.
\nBeschot Houten bekleding van een muur, inwendig als een lambrisering, meestal niet tot de volle hoogte.
\nBedrijfsbebouwing Gebouwen ten behoeve van bedrijven, zoals hallen, werkplaatsen en loodsen; hebben meestal een utilitair karakter.
\nBehouden Handhaven, bewaren, in stand houden.
\nBelendende Naastgelegen, (direct) grenzend aan.
\nBijgebouw Een vrijstaand gebouw dat qua afmetingen en in functioneel opzicht ondergeschikt is aan het hoofdgebouw.
\nBlinde wand, muur of gevel Gevel of muur zonder raam, deur of andere opening.
\nBoeiboord Opstaande kantvan een dakgoot of dakrand, meestal uitgevoerd in hout of plaatmateriaal.
\nBoerderij Gebouw/gebouwen op een erf met een (oorspronkelijk) agrarische functie en het daarbij horende woonhuis.
\nBorstwering Lage dichte muur tot borsthoogte.
\nBouwblok Eén geheel van geschakelde bebouwing.
\nBouwen Het plaatsen, het geheel of gedeeltelijk oprichten, vernieuwen of veranderen of het vergroten van een bouwwerk.
\nBouwhoogte De grootste hoogte ten opzichte van het aansluitend terrein.
\nBouwlaag Op één horizontaal niveau gelegen reeks ruimten in een gebouw.
\nBouwperceel Een aaneengesloten terreinoppervlak, waarop krachtens het plan een zelfstandige, bij elkaar behorende bebouwing is toegestaan.
\nBouwwerk Elke bouwconstructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal welke op de plaats van bestemming hetzij direct of indirect met de grond verbonden is, hetzij direct of indirect steun vindt in de grond.
\nBovenbouw Bovenste, uit een oogpunt van gebruik meestal belangrijkste gedeelte van een gebouw, meestal in tegenstelling tot de onderbouw, het dragende gedeelte, fundament.
\nBungalow Meestal vrijstaande woning, waarvan alle vertrekken op de begane grond zijn gesitueerd.
\nCarport Open afdak om de auto onder testallen, meestal bij of grenzend aan een woning.
\nClassicisme Stroming in de bouwkunst, bouwstijl.
\nComplex Element binnen een bebouwingstype wat bij aanpassingen gezien de samenhang in zijn totaliteit moet worden beschouwd.
\nCompositie Ordening van verschillende onderdelen van een bouwwerk of situering van een gebouw ten opzichte van de omringende bebouwing.
\nConformeren Zich voegen naar, gelijkvorming maken, aanpassen aan, afstemmen op.
\nContext Omgeving, situatie, geheel van omringende ruimtelijke kenmerken.
\nContinuïteit Ononderbroken samenhang, doorlopend verband.
\nContrasteren Een tegenstelling vormen.
\nDak Overdekking van een gebouw of onderdeel ervan, bestaande uit één of meer hellende vlakken (schilden) of uit een horizontaal vlak.
\nDakafdekking Vlak of hellend dak van een gebouw, waarop dakbedekking is aangebracht.
\nDakenlandschap Het aanzicht van een geheel aan daken en dakvormen.
\nDakhelling De hoek tussen het dak en de aanliggende vloer.
\nDakkapel Ondergeschikte uitbouw op een hellend dakvlak.
\nDaknok Hoogste punt van een schuin dak. Horizontale snijlijn van twee dakvlakken, de hoogste lijn van het dak.
\nDakopbouw Een toevoeging aan de bouwmassa door het verhogen van de nok of dakrand van het dak, die het silhouet van het oorspronkelijke dak verandert.
\nDakraam Raam in een hellend dakvlak.
\nDaktrim Afwerking van de bovenzijde van een dakrand ten behoeve van waterkering.
\nDakvlak Een vlak van het dak / de kap.
\nDakvoet Laagste punt van een schuin dak; het snijpunt van de daklijn en de onderliggende gevellijn.
\nDamwandprofiel Metalen beplatingmateriaal met een damwandprofilering.
\nDetail Ontmoeting/aansluiting van verschillende bouwdelen zoals gevel en dak of gevel en raam.
\nDetaillering Uitwerking, weergave van de verschillende onderdelen c.q. aansluitingen.
\nDiversiteit Verscheidenheid, afwisseling, variatie.
\nDrager en invulling De drager is de constructie van een gebouw, waaraan de invulling is toegevoegd om te beschermen tegen weer en wind (heeft vooral betrekking op gebouwen uit de jaren vijftig en zestig, waarbij het verschil tussen drager en invulling werdgebruikt om de woning in een groot gebouw of rij huizen te onderscheiden).
\nEnsemble Architectonisch en stedenbouwkundig compositorisch geheel van meerdere panden binnen een bebouwingstype.
\nErf Al dan niet bebouwd perceel of een gedeelte daarvan, dat direct is gelegen bij een gebouw en dat in feitelijk opzicht is ingericht ten dienste van het gebruik van dat gebouw, en, voor zover een bestemmingsplan van toepassing is, de bestemming deze inrichting niet verbiedt.
\nVoorerf: gedeelte van het erf dat aan de voorzijde van het gebouw is gelegen.
\nAchtererf: gedeelte van het erf dat aan de achterzijde van het gebouw is gelegen.
\nZijerf: gedeelte van het erf dat aan de zijkant van het gebouw is gelegen.
\nEerste verdieping Tweede bouwlaag van de woning of het woongebouw, een souterrain of kelder niet daaronder begrepen.
\nErker Ondergeschikte toevoeging van één bouwlaag aan de gevel van een gebouw, meestal uitgevoerd in glas, metselwerk en/of hout Expressiviteit Sterk sprekend.
\nFlat Groot gebouw met meerdere verdiepingen/woonlagen. De appartementen in de flat zijn meestal gelijkvloers en worden op hun beurt flat/flatjes genoemd.
\nGalerij Gang aan de buitenkant van een (flat)gebouw die toegang verschaft tot de afzonderlijke woningen.
\nGebouw Elk bouwwerk, dat een voor mensen toegankelijke, overdekte, geheel of gedeeltelijk met wanden omsloten ruimte vormt.
\nGepotdekseld Horizontaal gedeeltelijk over elkaar vallende gevelbeplating (oorspronkelijk houten planken).
\nGevel Buitenmuur van een gebouw (afhankelijk van de plaats de voor-, zij- of achtergevel) (Gevel)geleding Verticale, horizontale of figuratieve indeling van de gevel door middel van gevelopeningen, metselwerk, verspringingen of andere gevelkenmerken en -detailleringen.
\nGevelmakelaar Decoratieve bekroning van een geveltop.
\nGoot Waterafvoer, veelal tussen gevel en dakvlak.
\nGoothoogte Verticaal vanaf de bovenkant goot, boeiboord, druiplijn of daarmee gelijk testellen constructiedeel tot aan de gemiddelde hoogte van het aan dat bouwwerk aansluitende, afgewerkte bouwperceel.
\nGootklos Zie klossen.
\nGootlijn Veelal horizontale lijn die een goot of meerdere goten aan de gevel vormen.
\nGrondgebonden woning Woning waarbij de begane grond en ingang zich op het maaiveld bevinden.
\nHarmonie Overeenstemming, bevredigende samenvoeging dat een aangenaam geheel vormt;
\nHoekaanbouw Grondgebonden toevoeging, meestal van één bouwlaag aan de hoek van een gebouw.
\nHoek- en kilkeper Snijlijn van twee aansluitende dakvlakken.
\nHoofdgebouw Een gebouw, dat op een bouwperceel door zijn constructie of afmetingen als belangrijkste bouwwerk valt aan te merken.
\nHoogbouw Bebouwing van meer dan vier bouwlagen.
\nHorizontaliteit Het domineren van horizontale lijnen in de gevel van de bebouwing.
\nIdentiteit Eigen karakter, individueel kenmerk van een bouwwerk of bouwstijl.
\nImago Stereotiepe mening bij het grote publiek omtrent iets, algemeen gevormd beeld (van de bebouwing).
\nIncidenteel Slechts één of enkele malen voorkomend.
\nIndividualiteit Het geheel aan eigenschappen en hoedanigheden die een bouwwerk onderscheiden of kenmerken.
\nIndividueel gebouw Zelfstandig, op zichzelf staand gebouw.
\nIndustriebebouwing Bebouwing met een industriële bestemming.
\nInstallatie Set van beeld- en/of geluidsapparatuur, het aanbrengen van technische toestellen (montage) en/of deze toestellen zelf.
\nKap Samenstel van houten, ijzeren of betonnen onderdelen dat de dakbedekking draagt.
\nKarakter Kenmerkende vorm en uiterlijk (van de bebouwing), typering.
\nKavel Grondstuk, kadastrale eenheid.
\nKeper Snijlijn van twee aansluitende dakvlakken.
\nKern Veelal kleinschalig stedelijk gebied, zoals een centrum van een dorp of stad.
\nKlossen Uit de muur stekende houten of gemetselde blokjes ter ondersteuning van uitstekende onderdelen van een gebouw, zoals dakgoten.
\nKop In het algemeen gebruikt om de smalle kantvan een rechthoekige vorm aan te duiden, bijvoorbeeld van een gebouw.
\nLak Afwerklaag van schilderwerk.
\nLandschappelijke waarde De aan een gebied toegekende waarde, gekenmerkt door het waarneembare deel van het aard- oppervlak, dat wordt bepaald door de onderlinge samenhang en beïnvloeding van (niet levende en levende) natuur.
\nLandmark Een bouwwerk dat kenmerkend is in het aangezicht van een stad of dorp en structurerend werkt binnen het bebouwde gebied.
\nLangskap Kap waarbij de noklijn parallel aan de weg ligt.
\nLatei Draagbalk boven gevelopening.
\nLessenaarsdak Dak met één hellend, niet onderbroken, dakvlak.
\nLichtkoepel Raamconstructie meestal in een plat dak, in de vorm van een koepel.
\nLijst Een meestal versierde en geprofileerde rand als bekroning van de bovenzijde van een gevel, kroonlijst, gootlijst.
\nLineair Rechtlijnig, langgerekt.
\nLint(bebouwing) Langgerekte lijn van (veelal vrijstaande) bebouwing langs een weg of waterverbinding.
\nLint Langgerekte weg met daarlangs bebouwing.
\nLuifel Afdak buiten tegen de muur van een gebouw aangebracht en verder niet ondersteund, meestal boven een deur, raampartij of gehele pui.
\nMaaiveld Bovenzijde van het terrein dat een bouwwerk omgeeft, de grens tussen grond en lucht, de gemiddelde hoogte van het terrein, grenzend aan de gevels, op het tijdstip van de aanvraag om bouwvergunning.
\nMansardedak Dakvorm waarbij het onderste deel van het dak steiler is dan het bovenste deel waardoor een geknikte vorm ontstaat.
\nMarkant In het oog vallend.
\nMarkies Opvouwbaar zonnescherm.
\nMassa Volume van een gebouw of bouwdeel.
\nMetselverband Het zichtbare patroon van metselwerk.
\nMiddenstijl Verticaal deel in het midden van een deur- of raamkozijn.
\nMonument Aangewezen onroerend goed als bedoeld in artikel 3 van de Monumentenwet 1988, zoals deze luidt op het tijdstip van ter inzage leggen van het ontwerp van dit plan.
\nMuurdam Op de erfgrens aan de gevel gemetselde muur.
\nNatuurlijke waarde De aan een gebied toegekende waarde, gekenmerkt door geologische, geomorfologische, bodemkundige en biologische elementen, zowel afzonderlijk als in onderlinge samenhang.
\nNegge Het vlak c.q. de maat tussen de buitenkant van de gevel en het kozijn.
\nNok Horizontale snijlijn van twee dakvlakken, de hoogste lijn van het dak.
\nOndergeschikt Voert niet de boventoon.
\nOnderbouw Het onderdeel van een gebouw; heeft meestal betrekking op de begane grond van een huis met meerdere verdiepingen.
\nOntsluiting De toegang tot een gebouw, gebied of een terrein.
\nOorspronkelijk Origineel, aanvankelijke vorm, authentiek.
\nOorspronkelijke gevel Gevel behorend tot de oudste gevels van een gebouw, gevel van een gebouw in zijn oorspronkelijke staat.
\nOpenbaar groen Parken, plantsoenen en speelveldjes, die het gehele jaar (of een groot deel van het jaar) voor het publiek toegankelijk zijn. Een weiland, bos of water kan in dit verband niet worden aangemerkt als openbaar groen.
\nOrthogonaal Rechthoekig.
\nOriëntatie De hoofdrichting van een gebouw.
\nOrnament Versiersel.
\nOverkapping Bekapping, overdekking, overspanning.
\nOverstek Bouwdeel dat vooruitsteekt ten opzichte van het eronder gelegen deel.
\nPaneel Rechthoekig vlak, geplaatst in een omlijsting.
\nPenant Gemetselde steunpilaar van het fundament van een gebouw, metselwerk in een gevel langs openingen.
\nPilaster Weinig uitspringende muurpijler, die dient om een boog of hoofdgestel te dragen.
\nPlaatmateriaal Bouwmateriaal, ten behoeve van gevelbekleding, dat in plaatvorm geleverd wordt, zoals hout (triplex, multiplex), kunststof (trespa) of staal.
\nPlint Een duidelijk te onderscheiden horizontale lijn aan de onderzijde van een gebouw.
\nProfiel Omtrek van een gebouw of bouwdeel (bijvoorbeeld kozijn) of een doorsnede daarvan.
\nProfilering Aangebrachte vorm en maatvoering van profiel.
\nProjectmatig Gezamenlijke en gelijktijdige ontwikkeling en bouw van een aantal bouwwerken.
\nPortiek Gemeenschappelijk trappenhuis en/of een terugspringende ruimte voor de straat- of toegangsdeur.
\nRaamdorpel Horizontaal stenen element onder de onderdorpel van een houten kozijn, dat ervoor zorgt dat water onder het kozijn buiten het muurvlak wordt afgevoerd.
\nRaamhout Hout waaruit ramen vervaardigd worden of omlijsting waarbinnen het paneel van een deur of beschot wordt ingesloten. Ook wel draaiende of schuivende delen van kozijn/post.
\nReferentiekader Het geheel van waarden en normen binnen een bepaalde groep waarnaar verwezen kan worden.
\nRenovatie Vernieuwing (van een gebouw).
\nRespecteren Met eerbied behandelen, eerbiedigen, waarderen.
\nRijenwoningen Geschakelde eengezinswoningen in een rij.
\nRitmiek Regelmatige herhaling.
\nRollaag Een in verband gemetselde laag van op hun kant of kop gemetselde stenen; horizontale of gebogen rij stenen of betonbalk boven een gevelopening of aan de bovenzijde van een gemetselde wand.
\nRooilijn Lijn die in het bestemmingsplan of de bouwverordening aangeeft waarachter gebouwd moet worden.
\nSamenhang De omstandigheid dat of de wijze waarop verschillende zaken met elkaar in verband staan.
\nSchilddak Dak met vier hellende vlakken bestaande uit twee grote en twee kleine vlakken.
\nSlagenlandschap Een landschap met langgerekte ontginningslinten met haaks daarop een stelsel van smalle kavels gescheiden door afwateringssloten.
\nSituering Plaats van het bouwwerk in zijn omgeving.
\nSober Niet overvloedig, eenvoudig, zonder opsmuk.
\nSolitair Op zichzelf staand, uitzondering op de omgeving.
\nSpeklaag Lichte natuurstenen band als afwisseling in baksteenmetselwerk, doorgaans van Brabantse arduin, later ook van zandsteen.
\nStempel (stedenbouwkundig) Een bebouwingscluster welke meerdere keren binnen een bepaald gebied voorkomt;
\nStijl Architectuur of vormgeving uit een bepaalde periode of van een bepaalde stroming.
\nStraatbeeld Beeld dat een straat oplevert.
\nStructuur Rangschikking van elementen (stedenbouwkundige structuur: rangschikking van bouwwerken, wegen, waterlopen, e.d.).
\nTactiel Met de tastzin verbonden.
\nTent-, punt- of piramidedak Dak gevormd door vier driehoekige dakschilden die in één punt bijeenkomen.
\nTextuur De waarneembare structuur van een materiaal (bij metselwerk dus de oneffenheden van de steen en het voegwerk).
\nTraditioneel Gebouwd volgens oude gewoonten.
\nTympaan Driehoekig of segmentvormige bekroning van een (klassiek) gebouw of van een onderdeel daarvan.
\nUitbouw Een gebouw dat als vergroting van een bestaande ruimte is gebouwd aan een hoofdgebouw, welk gebouwd door de vorm kan worden onderscheiden van het hoofdgebouw en dat qua afmetingen ondergeschikt is aan het hoofdgebouw.
\nVerdieping Bouwlaag.
\nVergroven Grof of grover maken (minder gedetailleerd).
\nVerticaliteit Het domineren van verticale lijnen in de gevel van de bebouwing.
\nVolant Strook stof als afronding en versiering van zonnescherm of markies.
\nVoorgevellijn Denkbeeldige lijn die strak loopt langs de voorgevel van een bouwwerk tot aan de perceelsgrenzen.
\nVoorgevelrooilijn Voorgevelrooilijn als bedoeld in het bestemmingsplan, dan wel de gemeentelijke bouwverordening.
\nVoorkant De voorgevel, het voorerf en het dakvlak aan de voorzijde van een gebouw; de zijgevel, het zijerf en het dakvlak aan de zijkant van een gebouw voor zover die zijde (zijdelings) gekeerd is naar de weg of het openbaar groen.
\nWeg Weg als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder b, van de Wegenverkeerswet 1994.
\nWindveer Plank bevestigd langs de kanten van een met riet of pannen gedekt dak ter afdekking van de voorrand; worden soms aan de bovenzijde over elkaar gekeept.
\nWoning Een complex van ruimten, uitsluitend bedoeld voor de huisvesting van één afzonderlijk huishouden.
\nWolfdak/wolfeinden Meestal een zadeldak waarvan één of beide dakschilden op de kop een afgeknot dakschild heeft (wolfeind).
\nZadeldak Dak met een symmetrisch profiel dat bestaat uit twee tegenoverliggende dakvlakken die bij de nok samenkomen Zijgevellijn Denkbeeldige lijn die strak loopt langs de zijgevel van een bouwwerk tot aan de perceelsgrenzen.
\nZijkant De zijgevel, het zijerf en het dakvlak aan de zijkant van een gebouw.
\nDEEL 2 LOKETCRITERIA INHOUD 1 Inleiding Algemeen ‘Loketcriteria’ Toepassingen en gebruik loketcriteria Uitgangspunten Precedentwerking 2 Loketcriteria Algemeen Bijbehorende bouwwerken Kozijn- en gevelwijzigingen Dakkapellen Erf- en perceelafscheidingen 1 Inleiding 1.1 Algemeen Op 1 oktober 2010 is de Wabo in werking getreden. Tegelijkertijd is het Besluit omgevingsrecht (Bor) in werking getreden. Artikel 2 in bijlage II bij dit Besluit geeft feitelijk voortzetting aan de categorie bouw- vergunningvrije bouwwerken uit het vervallen Besluit bouwvergunningsvrije en licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken (Bblb). De categorie licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken is verdwenen. Er bestaan alleen nog omgevingsvergunningplichtige activiteiten en categorieën van activiteiten die omgevingsvergunningvrij zijn. Artikel 3 in bijlage II bij het Bor introduceert een nieuw type vergunningvrije bouwwerken, die alleen omgevingsvergunningvrij zijn voor de activiteit bouwen. Artikel 5 in bijlage II bij het Bor stelt een aantal ‘algemene voorwaarden’ voor omgevingsvergunningvrijheid.
\nIn zowel artikel 2 als artikel 3 in bijlage II bij het Bor wordt een nieuwe bijzondere soort van omgevingsvergunningvrijheid beschreven. Voor vier categorieën van gevallen is het al dan niet omgevingsvergunningvrij zijn afhankelijk van het gemeentelijk welstandsbeleid. Het gaat om de volgende categorieën van gevallen: bepaalde bijbehorende bouwwerken 1 Dit is een verzamelbegrip voor uitbreidingen van het hoofd- gebouw, aan- en uitbouwen en bijgebouwen, overkappingen en andere bouwwerken met een dak. In tegenstelling tot het Bblb is niet vereist dat het een ‘bestaand’ hoofdgebouw betreft. Wel moet het bijbehorend bouwwerk functioneel verbonden zijn met het hoofdgebouw. in het achtererfgebied op een afstand van minder dan 1.00 m van het openbaar toegankelijk gebied (artikel 2); dakramen, daklichten, lichtstraten of gelijksoortige daglichtvoorzieningen in het voordakvlak of naar het openbaar toegankelijk gebied gekeerd zijdakvlak, waarbij de constructie maximaal 0.60 m buiten het dakvlak uitsteekt (artikel 2); erf- of perceelsafscheidingen met een hoogte tussen 1.00 en 2.00 m op een afstand van minder dan 1.00 m van het openbaar toegankelijk gebied (artikel 2); dakkapellen aan de voorzijde of naar het openbaar toegankelijk gebied gekeerd zijdakvlak (artikel 3).
\nVanzelfsprekend zijn deze categorieën van gevallen omgevingsvergunningvrij in welstandsvrije gebieden (let op: voor dakkapellen in het voordakvlak, mits in overeenstemming met het bestemmingsplan!). In Helmond komen geen welstandsvrije gebieden voor. In gebieden die aan welstandstoezicht onderhevig zijn, zijn deze categorieën van gevallen in beginsel niet omgevingsvergunningvrij. Een gemeente kan echter besluiten om één of meerdere van deze categorieën van gevallen als welstandsvrij aan te merken.
\nDe gemeente Helmond onderschrijft het belang van sturing op de uiterlijke kwaliteit van deze categorieën van gevallen in gebieden waar sprake is van welstandstoezicht en heeft besloten dat voor deze categorieën van gevallen een welstandstoets benodigd is. Het gevolg hiervan is dat voor deze categorieën van gevallen een omgevingsvergunning is vereist.
\n1.2 ‘loketcriteria’ Onder de wetgeving tot 1 oktober 2010 was het verplicht om in de welstandsnota sneltoetscriteria op te nemen voor licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken. Het betrof criteria voor kleine, veel voorkomende bouwwerken, zoals aan- en uitbouwen, bijgebouwen enoverkappingen, kozijn- en gevelwijzigingen, dakkapellen en erfafscheidingen. De gemeente Helmond noemde dit ‘loketcriteria’. Met het vervallen van deze categorie bouwwerken en het vervallen van de mogelijkheid van ambtelijke afhandeling van de welstandstoets in 2010 verviel ook de verplichting om in een welstandsnota loketcriteria op te nemen.
\nDe gemeente Helmond heeft er in 2010 voor gekozen om onder de Wabo voor bepaalde categorieën kleine, veel voorkomende, voor de activiteit bouwen omgevingsvergunningplichtige bouwwerken de ‘loketcriteria’ te behouden. Dit vergrootte enerzijds de duidelijkheid richting de burger en de uitstraling van een objectieve toetsing. Anderzijds hielp het de welstandscommissie om adviesaanvragen voor deze kleine, veel voorkomende bouwwerken snel en consequent af te handelen. Daarnaast maakte het ambtelijke voorbereiding van deze afhandeling mogelijk.
\nDe gemeente Helmond heeft er in 2010 voor gekozen de term ‘loketcriteria’ niet meer tegebruiken, aangezien de burger deze term associeert met ‘hoeft niet naar de welstandscommissie’.
\nIn plaats daarvan werd voortaan de term ‘algemene criteria voor kleine, veel voorkomende bouwwerken’ gehanteerd.
\nVoor de duidelijkheid:
\nWanneer een bouwplan voldoet aan de algemene criteria voor kleine, veel voorkomende bouwwerken mag de aanvrager rekenen op een positief advies van de welstandscommissie. Niet voldoen van een bouwplan aan de algemene criteria voor kleine, veel voorkomende bouwwerken betekent niet automatisch een negatief welstandsadvies; de welstandscommissie toetst het plan dan aan de gebiedscriteria of (indien van toepassing) aan de algemene welstandscriteria, hetgeen alsnog een positief advies kan opleveren.
\nNu de wetswijziging met betrekking tot de ‘kan-bepaling’ van kracht is, ‘kan’ de gemeenteraad er voor kiezen om de welstandstoetsing geheel of gedeeltelijk buiten de nu nog verplichte welstandscommissie om te laten plaatsvinden. De gemeente Helmond heeft besloten om onder andere de welstandstoets met betrekking tot kleine, veel voorkomende bouwwerken in gebieden met een specifiek welstandsniveau ambtelijk te laten uitvoeren. Om die reden wordt voortaan weer de term ‘loketcriteria’ gebruikt. In gebieden met een minimum welstandsniveau hebben de loketcriteria de status van aanbeveling.
\nIndien ambtelijke toetsing leidt tot een positief welstandsadvies, dan wordt het bouwplan niet voorgelegd aan de welstandscommissie. Voldoet het bouwplan niet of is er sprake van twijfel, dan wordt het bouwplan alsnog voorgelegd aan de welstandscommissie. Ook bij beroeps- en bezwaarzaken, meningsverschillen en op verzoek van aanvragers zal de welstandscommissie worden ingeschakeld. In hoofdstuk 2 zijn de loketcriteria voor kleine, veel voorkomende, voor de activiteit bouwen omgevingsvergunningplichtige bouwwerken geformuleerd, die gehanteerd worden bij de welstandstoetsing.
\n1.3 toepassIngen en gebruik loketcrIterIa De loketcriteria kunnen gebruikt worden voor: preventieve toetsing van (voor de activiteit bouwen) omgevingsvergunningplichtige bouwwerken; repressieve toetsing van (voor de activiteit bouwen) omgevingsvergunningvrije bouwwerken; vrijwillige toetsing van (voor de activiteit bouwen) omgevingsvergunningvrije bouwwerken.
\nPreventieve welstandstoetsing Als sprake is van een klein, veel voorkomend, voor de activiteit bouwen omgevingsvergunningplichtig bouwwerk, kan het bouwplan aan de hand van de loketcriteria getoetst worden aan redelijke eisen van welstand. Wanneer een bouwplan voldoet aan de loketcriteria mag de aanvrager rekenen op een positief advies van de ambtenaar.
\nAls een bouwplan niet voldoet aan de loketcriteria of wanneer sprake is van een bijzondere situatie, waarbij twijfel bestaat aan de toepasbaarheid van deze criteria, toetst de welstandscommissie het plan aan de gebiedscriteria of (indien van toepassing) aan de algemene welstandscriteria, hetgeen alsnog een positief advies kan opleveren.
\nVan een bijzondere situatie is in elk geval altijd sprake bij bouwen in door het rijk aangewezen beschermde stads- of dorpsgezichten en bij bouwen bij, op of aan door het rijk, de provincie of de gemeente aangewezen beschermde monumenten.
\nRepressieve welstandstoetsing Indien het uiterlijk van een bouwwerk in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand kunnen burgemeester enwethouders degene die tot het opheffen van die strijdige situatie bevoegd is, aanschrijven om die strijdigheid op te heffen (behoudens in welstandsvrije gebieden en bij welstandsvrije objecten).
\nEen bouwwerk is in ernstige mate in strijd met redelijke eisen van welstand, indien sprake is van excessen. Dat wil zeggen ingeval van buitensporigheden in het uiterlijk, die ook voor niet-deskundigen evident zijn. Vaak heeft dit betrekking op ernstige verpaupering of verval van bouwwerken, het afsluiten van een bouwwerk voor zijn omgeving, het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden, armoedig materiaalgebruik, toepassing van felle of contrasterende kleuren, te opdringerige reclames of een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is.
\nDe excessenregeling geldt ook voor omgevingsvergunningvrije bouwwerken. Omgevingsvergunningvrije bouwwerken die voldoen aan de loketcriteria, zijn in elk geval niet in strijd met redelijke eisen van welstand.
\nBij afwijkingen daarvan zullen burgemeester en wethouders desgevraagd beoordelen of het bouwwerk in ernstige mate met die criteria in strijd is.
\nVrijwillige welstandstoetsing Om te voorkomen dat men achteraf wordt geconfronteerd met redelijke eisen van welstand, kan een initiatiefnemer van een te bouwen omgevingsvergunningvrij bouwwerk het plan daarvoor uit eigen beweging (‘vrijwillig’) laten toetsen aan redelijke eisen van welstand. De loketcriteria kunnen in een dergelijk geval dan ook dienen als adviserend kader.
\nHet schilderen of keimen van de oorspronkelijke, uit schoon metselwerk opgetrokken gevels, is nadrukkelijk ongewenst wanneer hierdoor de bestaande samenhang in het ensemble of straatbeeld wordt verstoord. Gezien het ingrijpende karakter dat zo’n gevelwijziging op het ensemble of het straatbeeld kan hebben, is het mogelijk dat deze als exces zal worden aangemerkt. Het is daarom aan te raden bij het schilderen of keimen van bestaande gevels van schoon metselwerk, vooraf advies te vragen aan de welstandscommissie.
\nZonnepanelen in brandevoort en dierdonk Kenmerkend voor Brandevoort en Dierdonk is de bijzonder zorgvuldige vormgeving op het gebied van stedenbouw, architectuur en openbare ruimte. Voor de ontwikkeling en instandhouding daarvan zijn beeldkwaliteitplannen een belangrijk hulpmiddel. Bouwplannen worden hier aan getoetst.
\nPlaatsing van zonnepanelen in of op een dakvlak is in de regel vergunningvrij. Dit houdt in dat toetsing vooraf niet is vereist. In het kader van de excessenregeling bestaat echter wel de mogelijkheid dat correctief wordt opgetreden tegen de oprichting van vergunningvrije bouwwerken of verbouwingen die in ernstige mate in strijd zijn met redelijke eisen van welstand. Dit kan ook van toepassing zijn op plaatsing van vergunningvrije zonnepanelen in Brandevoort en Dierdonk indien dit leidt tot het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden.
\nHet is daarom aan te raden bij het plaatsen van zonnepanelen vooraf advies te vragen aan de welstandscommissie. Indien de welstandscommissie ‘positief adviseert’ kan worden uitgesloten dat het betreffende bouwwerk of de verbouwing naderhand als exces wordt aangemerkt.
\nOm vooraf zoveel mogelijk duidelijkheid teverschaffen welke welstandscriteria hierbij een rol spelen, is het navolgende toetsingskader uitgewerkt.
\nBij plaatsing van zonnepanelen in Brandevoort en Dierdonk zijn de volgende aspecten van invloed: materiaal en kleur afmetingen situering 1. Materiaal en kleur De vorm en kleur van zonnepanelen wijken sterk af van de oranje of donkergrijze keramische OVH-pannen die in Brandevoort wordt toegepast en de antracietkleurige dakpannen die in Dierdonk worden toegepast. Met name het contrast met oranje pannen is bijzonder groot. In zonnepanelen wordt veelal mono- of polykristalijn silicium toegepast dat voor het kenmerkende beeld van een blauwachtige ofwel zwarte kristalstructuur in een metaalkleurig raster zorgt. Het oppervlak is vlak, glanzend en spiegelend. De kleur van de randafwerking verschilt (zwart of metaalkleur). Bij blauwgesmoorde pannen is toepassing van zwarte panelen en dito randafwerking minder storend.
\nIn bestaande situaties worden de panelen vaak direct boven het pannendak geplaatst. Opname in de pannenkap verdient de voorkeur, vanwege het geringere hoogteverschil.
\nVerder is het belangrijk de panelen op een evenwichtige wijze in het dakvlak te situeren. De criteria die hier van toepassing zijn, komen globaal overeen met de randvoorwaarden voor de plaatsing van dakkapellen en dakramen.
\nDe vaak rechthoekige vorm van een zadeldak leent zich beter voor plaatsing van zonnepanelen dan een schilddak. Het is belangrijk voldoende afstand tot de hoek- of kilkepers te bewaren. Voor zonnecollectoren is een eenvoudige rechthoekige vorm het uitgangspunt.
\nVeel twee-onder-één-kap woningen zijn als eenheid ontworpen. In die gevallen moet het gebouw als geheel bij de beoordeling betrokken worden.
\nBij bouwblokken of ensembles die als architectonische eenheid zijn vormgegeven verdient het nadrukkelijk aanbeveling voor samenhang in de plaatsing van zonnepanelen te kiezen. Zo kan een ondergeschikte situering worden bereikt en de samenhang worden gerespecteerd.
\nOp grond van bovenstaande overwegingen zullen bij de beoordeling van zonnepanelen de volgende criteria worden gehanteerd: alleen zwarte zonnepanelen en dito randprofielen; de panelen bij voorkeur in de kap opnemen in plaats van boven de bestaande pannen situeren; plaatsing in/op een pannenkap in Dierdonk aan de achterzijde beperkt mogelijk; aan de voorzijde alleen indien ondergeschikt en goed gepositioneerd; plaatsing in/op een blauwgesmoorde pannenkap in Brandevoort aan de achterzijde beperkt mogelijk; aan de voorzijde alleen indien ondergeschikt en goed gepositioneerd;
\nPlaatsing in/op een oranjerode pannenkap in Brandevoort aan de achterzijde alleen indien ondergeschikt; aan de voorzijde niet mogelijk; de collector heeft een eenvoudige rechthoekige vorm; beoordelen per geval: situering, afmetingen, evenwichtige plaatsing, relatie overige dakobjecten, relatie kapvorm (zadel- of schilddak), relateren aan de eenheid van gebouw, bouwblok of ensemble.
\n1.4 Uitgangspunten Bij het opstellen van de loketcriteria zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
\nRelatie met het bestemmingsplan De welstandstoetsing dient alleen betrekking te hebben op het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk, zowel op zichzelf als in verband met de omgeving of de te verwachten ontwikkelingen daarvan. Vaste jurisprudentie is dat indien een bouwwerk in overeenstemming is met het bestemmingsplan, dit bouwwerk uit oogpunt van welstand niet meer kan worden afgewezen op basis van plaatsing en maatvoering zoals in het bestemmingsplan is vastgelegd. Bestemmingsplanregels gaan dus voor op de welstandscriteria.
\nEen en ander is vastgelegd in artikel 12, lid 3 van de Woningwet 2002. Dit houdt in dat welstandscriteria in beginsel geen eisen kunnen stellen aan zaken die al geregeld zijn in het bestemmingsplan of in het Bouwbesluit. Welkunnen de welstandscriteria een aanvullende werking hebben op het geregelde in het bestemmingsplan of in het Bouwbesluit.
\nVoor de in deze nota opgenomen loketcriteria is ervan uitgegaan dat het bestemmingsplan maatgevend is. Dat wil niet zeggen dat ergeen loketcriteria over plaatsing en maatvoering zijn opgenomen.
\nDeze hebben dan echter betrekking op de visuele kwalitatieve hoedanigheid van het bouwwerk. Bij het bestemmingsplan ligt het primaat voor wat betreft functie, plaatsing en maatvoeringen van kleine bouwwerken.
\nVoor- achterkantbenadering De voor-achterkantbenadering (geïntroduceerd in het Bblb) houdt in dat er met het oog op stedenbouw en welstand in een aantal gevallen verschil moet worden gemaakt tussen het bouwen aan de voorkant en aan de achterkant van een bouwwerk. Vanuit welstandsoptiek ligt het bouwen aan de voorkant in het algemeen gevoeliger dan het bouwen aan de achterkant. De voor-achterkantbenadering is onder de Wabo / in het Bor gehandhaafd. Dit is vertaald in de begrippen ‘voorerfgebied’ en ‘achtererfgebied’, begrippen die in de praktijk al vaak gebruikt zijn, maar die nu gedefinieerd zijn in Bor, Bijlage 2, artikel 1.
\nHet achtererfgebied omvat het erf aan de achterkant en de niet naar het openbaar toegankelijk gebied gekeerde zijkant, op meer dan 1.00 m van de voorkant van het hoofdgebouw. Het voorerfgebied is al het erf dat geen onderdeel uitmaakt van het achtererfgebied. Onder erf wordt verstaan het al dan niet bebouwd perceel, of een gedeelte daarvan, dat direct is gelegen bij een hoofdgebouw en dat in feitelijk opzicht is ingericht ten dienste van het gebruik van dat gebouw, en, voor zover een bestemmingsplan of beheersverordening van toepassing is, deze die inrichting niet verbieden.
\nHet Bor verstaat onder openbaar toegankelijk gebied: ‘weg als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder b, van de Wegenverkeerswet 1994, alsmede pleinen, parkeren, plantsoenen, openbaar water en ander openbaar gebied dat voor publiek algemeen toegankelijk is, met uitzondering van wegen uitsluitend bedoeld voor de ontsluiting van percelen door langzaam verkeer’. ‘Objectieve’ loketcriteria De intentie van de wijziging van de Woningwet in 2002 is dat gemeenten een toetsbaarder, objectiever en transparanter welstandsbeleid formuleren en uitvoeren.
\nDit betekent enerzijds dat er een grote duidelijkheid moet zijn over het welstandstoezicht, en anderzijds dat de criteria een bepaalde eenduidigheid moeten hebben, met andere woorden ‘objectief’ toetsbaar moeten zijn.
\nDit hoeft niet te betekenen dat de loketcriteria altijd 100% meetbaar, dus absoluut van aard, zijn. Absolute criteria leveren slechts één mogelijk resultaat op, terwijl objectieve loketcriteria ook relatief van aard kunnen zijn, dus naar verhouding meer mogelijke oplossingen bieden in relatie tot omgeving, tijdsbeeld en/of gewenste ontwikkelingen.
\nOmdat veel van deze factoren locatieafhankelijk zijn, is het opstellen van absoluut meetbare criteria niet eenvoudig. Absoluut meetbare criteria met betrekking tot materiaal, kleur en detailleringen kunnen bijvoorbeeld alleen per gebied of bouwstijl geformuleerd worden. Waar door de omgevingsafhankelijke factoren absoluut meetbare criteria niet mogelijk zijn, worden relatieve criteria gebruikt. Daarbij wordt veelal verwezen naar vergelijkbare kenmerken van het hoofdgebouw, belendende bebouwing of bouwblok.
\nHelderheid en herkenbaarheid van gebouwen Een gebouw heeft vaak een herkenbare hoofdvorm of is opgebouwd uit meerdere in samenhang ontworpen delen. Elk deel is meestal zelf ook weer zorgvuldig opgebouwd uit massa’s en vlakken en die zijn vervolgens ook zelf weer in samenhang met de rest ontworpen. Bij de toetsing van plannen wordt gekeken of deze samenhang en zorgvuldigheid in het plan aanwezig zijn dan wel gerespecteerd worden. In de loketcriteria is dit thema als uitgangspunt gehanteerd.
\nBij de loketcriteria is in het algemeen uitgegaan van een standaardplan voor het betreffende type bouwwerk. Alle uitzonderingen daarop verdienen extra aandacht enworden dus door de welstandscommissie beoordeeld op redelijke eisen van welstand.
\nSpecifiek ensemble Het is mogelijk dat een bepaald gebied een uitzonderlijke positie inneemt binnen het bebouwingstype, doordat het een hogere beeldbepalende waarde heeft dan gebruikelijk is binnen dit bebouwingstype. Een specifiek ensemble speelt een grote rol in de beleving en/of uitstraling van de kern. Bebouwing zonder een beschermde status kan als specifiek ensemble aangemerkt worden als de verschijningsvorm zó specifiek is dat deze een bijzondere behandeling verlangt binnen het welstandsbeleid. Voorbeelden hiervan zijn specifieke architectonische clusters van bebouwing en gebieden met een beeldkwaliteitplan.
\nIn Helmond komen de volgende specifieke ensembles voor:
\nDe Groene Loper Dierdonk Brandevoort De Akkers Houtse Akker Centrum-Helmond Groot Schooten Suytkade 1.5 precedentwerking In veel gevallen wordt door de aanvrager verwezen naar eerder uitgevoerde en dus vaak goedgekeurde bouwwerken. Een dergelijk bouwwerk kan als precedent werken voor overige bouwplannen.
\nDit levert voornamelijk bij uitgevoerde bouwwerken die achteraf niet voldoen aan redelijke eisen van welstand, problemen op. Hierdoor wordt de ongewenste willekeur van de welstandscommissie alleen maar versterkt. Door een gebiedsgericht beleid te voeren kan de gemeente voor een groot deel beargumenteerd de verwijzingen naar eerder uitgevoerde bouwwerken ter zijde leggen. Enkel verwijzingen door bouwaanvragers naar eerder uitgevoerde bouwwerken in de omgeving van het geplande bouwwerk kunnen vervolgens nog eventueel een rol spelen. Dit sluit echter niet alle precedentwerking uit. Ook in de directe omgeving zijn namelijk vaak voorbeelden aan te dragen die niet voldoen aan redelijke eisen van welstand. Het op deze manier volledig uitsluiten van precedentwerking van ‘slechte’ voorbeelden is dan ook een illusie.
\nAanvragers zullen altijd met voorbeelden aankomen. Om hierin te sturen kunnen in het gebiedsgericht of objectgericht welstandsbeleid beleidsrichtingen worden opgenomen. Daarbij zijn drie beleidskeuzes aan te geven:
\nBestaande situatie is maatgevend.
\nNieuw beleid is maatgevend (uitsterfregeling).
\nVastgelegde trendsetter is maatgevend. ad 1 bestaande situatie is maatgevend.
\nMet de vaststelling dat de bestaande situatie maatgevend is, kiest de gemeente ervoor dat eerder toegestane bouwwerken bepalend zijn voor welstandstoetsing. Een bouwplan voldoet dan in ieder geval aan redelijke eisen van welstand als deze identiek is aan: een in het betreffende bouwblok of in de betreffende straat eerder gerealiseerd exemplaar; een door de welstandscommissie of welstandsambtenaar goedgekeurd exemplaar, of; een door burgemeester en wethouders gedoogd of via handhaving niet ‘aangepakt’ exemplaar.
\nZo zullen bijvoorbeeld dakkapellen aan de voorkant die reeds gebouwd zijn, bepalend zijn voor nieuwe bouwaanvragen. Dit heeft tot gevolg dat reeds gebouwde bouwwerken die niet voldoen aan redelijke eisen van welstand, ook bepalend zijn. ad 2 nieuw beleid is maatgevend (uitsterfregeling).
\nIn tegenstelling tot de bestaande situatie kan de gemeente ook kiezen om het nieuwe beleid als richtinggevend vast te stellen. Eerder toegestane bouwwerken zullen niet verwijderd worden, maar langzamerhand verdwijnen (uitsterven) doordat het nieuwe beleid bepalend is. Het door bouwaanvragers verwijzen naar deze eerder toegestane exemplaren gaat niet meer op, omdat de gemeente een duidelijk beleidsstandpunt heeft bepaald.
\nHet nieuwe beleid ten aanzien van bouwplannen dient in dit geval wel duidelijk te worden vertaald in welstandscriteria, waaraan consequent getoetst dient te worden. Indien er desondanks wordt afgeweken van de opgenomen welstandscriteria, dan dient het welstandsadvies van een goede argumentatie te zijn voorzien. Een dergelijke afwijking zal bovendien vervolgens worden beschouwd als een nieuwe uitzondering/mogelijkheid. Bij deze beleidskeuze, is het gevaar aanwezig dat er nieuwe precedentvoorbeelden ontstaan. ad 3 Vastgelegde trendsetter is maatgevend.
\nEen tussenoplossing bestaat in de introductie van zogenaamde trendsetters. Eerder door de gemeente geselecteerde voorbeelden zijn dan richtinggevend voor de gewenste ontwikkelingen. Bij een bouwaanvraag dienen deze trendsetters als voorbeeld, waarnaar verwezen kan worden. Een trendsetter kan afwijken van de nieuwe welstandscriteria als (min of meer) geaccepteerde uitzonderingen. Deze oplossing vraagt om een goed beheer van eerder goedgekeurde bouwplannen.
\nNieuwe trendsetters ontstaan meestal als een bouwplan afwijkt van de welstandscriteria, maar door de welstandscommissie niettemin als acceptabel wordt goedgekeurd. Tijdens de jaarlijkse evaluatie van het welstandsbeleid kunnen dergelijke bouwplannen als trendsetter worden vastgelegd. Het gevaar is echter wel aanwezig, dat er te snel en teveel trendsetters worden vastgesteld, waardoor nog steeds een bepaalde willekeur kan ontstaan.
\nIn de gemeente Helmond is nieuw beleid maatgevend, tenzij anders is aangegeven.
\n2.1 algemeen In dit hoofdstuk worden loketcriteria gegeven voor de volgende kleine, veel voorkomende, voor de activiteit bouwen omgevingsvergunningplichtige bouwwerken: bijbehorende bouwwerken; kozijn- en gevelwijzigingen; dakkapellen; erf- en perceelafscheidingen.
\nEen bouwplan voor een bouwwerk als hiervoor genoemd voldoet in ieder geval aan redelijke eisen van welstand als: het bouwwerk voldoet aan de door de gemeente vastgestelde loketcriteria, of; het bouwwerk bij vervanging qua plaatsing en vormgeving identiek is aan het oorspronkelijke bouwwerk, mits de vervanging geen gevolg is van repressief welstandstoezicht, of; het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving identiek is aan een in het betreffende bouwblok of straat eerder (afgelopen 3 jaar) als zodanig door de welstandscommissie goedgekeurd exemplaar (bij gelijkvormige kapvorm/woningtype), of; het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving voldoet aan een door een architect vooraf ontworpen en door de gemeente geaccepteerde optionele toevoeging of wijziging voor een woningbouwproject.
\nAls ervoor een bepaald bouwwerk geen loketcriteria zijn opgenomen, zal het bouwplan door de welstandsambtenaar of welstandscommissie getoetst worden aan redelijke eisen van welstand. De welstandsambtenaar of welstandscommissie zal het bouwplan dan beoordelen op basis van de gebiedsgerichte en/of de algemene welstandscriteria zoals opgenomen in de welstandsnota.
\nHet kan voorkomen dat een bouwplan in strijd is met de loketcriteria, maar wel een waardevolle en/of kwalitatieve toevoeging vormt voor het hoofdgebouw of de omgeving. Daarnaast kan het voorkomen dat juist het hoofdgebouw of de omgeving zich niet leent voor het voorgestelde bouwwerk.
\nOm dit soort situaties tevoorkomen is een vangnet gebruikt door het toevoegen van de regel: ‘Deze criteria gelden, tenzij er sprake is van een bijzondere situatie en er gerede twijfel mag bestaan over de toepasbaarheid van de genoemde criteria’. Bij het gebruik van dit vangnet dient deugdelijk gemotiveerd teworden, waarom er een uitzondering wordt gemaakt op de opgestelde criteria. Deze afwijkingsbevoegdheid is gebaseerd op artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
\nDe hierna genoemde afstanden worden loodrecht en maten buitenwerks (buitenzijde bouwwerk) gemeten, tenzij anders is aangegeven.
\n2.2 bijbehorende bouwwerken omschrijving en uitgangspunten ‘Bijbehorende bouwwerken’ is een nieuw verzamelbegrip voor uitbreidingen van het hoofdgebouw: aan- en uitbouwen en bijgebouwen, overkappingen en andere bouwwerken met een dak. In tegenstelling tot onder het Bblb is het voor omgevingsvergunningvrijheid niet vereist dat het uit te breiden hoofdgebouw een ‘bestaand’ hoofdgebouw is.
\nHet hoofdgebouw hoeft in dat verband ook geen woning of woongebouw meer te zijn, zoals voor veel categorieën van bouwvergunningvrije bouwwerken gold. Wel moet een bijbehorend bouwwerk functioneel verbonden zijn met het hoofdgebouw. loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige aan- en uitbouwen in het voorerf-gebied bij woningen (m.u.v. erkers in Dierdonk) Algemeen Er is geen sprake van een specifiek ensemble of een beschermd monument.
\nDe aan- of uitbouw is een ondergeschikte toevoeging aan het hoofdgebouw.
\nPlaatsingen aantal Afstand van de aan- of uitbouw aan de zijgevel tot het voorerf minimaal 3.00 m.
\nDe aan- of uitbouw aan de voorgevel mag niet buiten de zijgevel uitsteken, geen hoekaanbouw.
\nAfstand van de aan- of uitbouw aan zijgevel tot zijerfgrens minimaal 2.00 m.
\nEr is geen andere aan- of uitbouw aan de betreffende gevel aanwezig.
\nMaatvoering Aan de zijgevel:
\nHoogte: niet hoger dan eerste bouwlaag van het hoofdgebouw en minimaal 1.00 m onder de gootlijn.
\nBreedte: maximaal 75% van de breedte van de oorspronkelijke zijgevel.
\nDiepte: maximaal 3.00 mgemeten vanaf oorspronkelijke zijgevel.
\nAan de voorgevel:
\nHoogte: niet hoger dan de eerste bouwlaag van het hoofdgebouw en minimaal 1.00 m onder de gootlijn.
\nBreedte: maximaal 50% van de breedte van de oorspronkelijke voorgevel.
\nDiepte: maximaal 1.00 mgemeten vanaf oorspronkelijke voorgevel.
\nVormgeving Vormgegeven in één bouwlaag met een rechthoekige plattegrond.
\nPlat afgedekt.
\nGevelgeleding gelijk aan de gevelgeleding van hoofdgebouw. Bij erkers betekent dat, dat de erker in het gat past van het oorspronkelijke gevelelement, zowel qua breedte als qua hoogte.
\nIndeling en profielen van kozijnen gelijk aan die van de gevelramen enkozijnen van hoofdgebouw.
\nGeen overmaat aan detailleringen, dus bescheiden overstek, boeiboord en ornamenten.
\nGeen koppeling met entreeluifel.
\nMateriaal en kleur Materiaal- en kleurgebruik gevels, kozijnen en profielen gelijk aan gevels, kozijnen en profielen hoofdgebouw.
\nAan- of uitbouw bestaat uit minimaal 20% en maximaal 75% openingen/glasvlak.
\nBij tussenwoningen een eenvormige en ondergeschikte overgang door bijvoorbeeld gemetselde muur op erfgrens (muurdam) of met behulp van scheidende penant. loketcriteria voor erkers in het voorerfgebied bij woningen in dierdonk (altijd omgevingsvergunningplichtig) In Dierdonk bestaat behoefte aan duidelijkheid omtrent wat mogelijk of wenselijk is op het gebied van vormgeving en beeldkwaliteit. De welstandscommissie heeft hiertoe voor een tweetal erkervormen een aantal richtlijnen opgesteld. Hieronder worden deze beschreven. toetsingskader ‘horizontale’ erker bij asymmetrische tweekapper in Dierdonk.
\nOpdat de oorspronkelijke ontwerpkwaliteit zo goed mogelijk gehandhaafd kan worden, heeft de welstandscommissie voor de realisatie van een erker ter vervanging van een bestaand ‘horizontaal’ kozijn, de volgende uitgangspunten geformuleerd:
\nHet ontwerp voor een erker dient aan te sluiten bij de (architectonische) karakteristiek van Dierdonk zowel qua vormgeving, maatvoering, positionering, detaillering, materialisatie en kleurgebruik.
\nAsymmetrie in het gevelbeeld is karakteristiek voor vele twee aan twee geschakelde woningen; hiermee wordt het beeld van een grote vrijstaande villa gecreëerd. Dit principe is medebepalend voor de vormgeving en plaatsing van een erker of dakkapel.
\nHet erkerontwerp dient zich te baseren op het onderscheid dat gemaakt wordt tussen horizontale en verticale kozijnelementen in het oorspronkelijke gevelbeeld.
\nWordt aan de voorzijde op de begane grond een kozijn met een overwegend horizontale vormgeving vervangen, dan dient in de vormgeving van de erker die daarvoor in de plaats komt eveneens het horizontale aspect benadrukt teworden.
\nRandvoorwaarden voor een erker waarin de horizontale vormgeving wordt benadrukt: maximale breedte buitenwerks: het bestaande kozijn vermeerderd met 30 cm; minimale breedte: de breedte van het oorspronkelijke kozijn; symmetrisch gepositioneerd t.o.v. de oorspronkelijke gevelopening; de kozijnhoogte van de erker is gelijk aan de hoogte van het oorspronkelijke kozijn; de bovenkant van het erkerkozijn ligt op dezelfde hoogte als het oorspronkelijke kozijn; de erkerdiepte is buitenwerks gemeten maximaal 1.00 m m.u.v. het dakover-stek; de dikte van het dakoverstek is 25 cm; het luifeloverstek is rondom gelijk: 25 cm; toepassing van een gemetselde borstwering overeenkomstig het metselwerk onder het bestaande kozijn met een gelijke hoogte; de kozijn- en raamindeling is vrij, mits horizontaal gericht. toetsingskader ‘verticale’ erker bij asymmetrische tweekapper in Dierdonk.
\nOpdat de oorspronkelijke ontwerpkwaliteit zo goed mogelijk gehandhaafd kan worden, heeft de welstandscommissie voor de realisatie van een erker ter vervanging van een bestaand ‘verticaal’ kozijn, de volgende uitgangspunten geformuleerd:
\nHet ontwerp voor een erker dient aan te sluiten bij de (architectonische) karakteristiek van Dierdonk zowel qua vormgeving, maatvoering, positionering, detaillering, materialisatie en kleurgebruik.
\nAsymmetrie in het gevelbeeld is karakteristiek voor vele twee aan twee geschakelde woningen; hiermee wordt het beeld van een grote vrijstaande villa gecreëerd. Dit principe is medebepalend voor de vormgeving en plaatsing van een erker of dakkapel.
\nHet erkerontwerp dient zich te baseren op het onderscheid dat gemaakt wordt tussen horizontale en verticale kozijnelementen in het oorspronkelijke gevelbeeld.
\nWordt aan de voorzijde op de begane grond een kozijn met een overwegend horizontale vormgeving vervangen, dan dient in de vormgeving van de erker die daarvoor in de plaats komt eveneens het horizontale aspect benadrukt te worden.
\nRandvoorwaarden voor een erker waarin de verticale vormgeving wordt benadrukt: maximale breedte buitenwerks: 2,90 m; minimale breedte buitenwerks: de breedte van het oorspronkelijke kozijn (ca. 2.30 m); symmetrisch gepositioneerd t.o.v. de oorspronkelijke gevelopening; de erkerhoogte buitenwerks is gelijk aan de bovenkant van de bestaande latei boven het kozijn; de erkerdiepte is buitenwerks gemeten maximaal 1.00 m; de kozijnstijlen lopen zichtbaar door tot de bovenkant van de erker; bij de dakrand kunnen panelen worden toegepast die terugliggen t.o.v. de voorkant van de doorlopende stijlen; de kozijn- en raamindeling is vrij, mits verticaal gericht. loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige bijgebouwen en overkappingen in het voorerfgebied bij woningen Algemeen Er is geen sprake van een specifiek ensemble of een beschermd monument.
\nGeen secundaire overkapping (bijvoorbeeld een overkapping aan een reeds bestaande aan-, uitbouw of bijgebouw).
\nPlaatsingen aantal Geen overkapping of vrijstaand bijgebouw op het voorerf.
\nAfstand tot voorerf minimaal 3.00 m.
\nAfstand tot erfgrens minimaal 0.50 m (achter erfafscheiding), tenzij het vrijstaand bijgebouw voor wat betreft materialisering is geïntegreerd in de erfafscheiding (bijvoorbeeld beiden metselwerk).
\nAfstand tot gevels van het hoofdgebouw minimaal 2.00 m voor bijgebouwen.
\nNiet meer dan twee overkappingen en/of vrijstaande bijgebouwen op het gehele erf.
\nMaatvoering Hoogte: maximaal 3.00 mgemeten vanaf het aansluitend terrein.
\nOppervlakte: maximaal 10 m2 per overkapping / vrijstaand bijgebouw.
\nVormgeving Vormgegeven in één bouwlaag met een rechthoekige plattegrond.
\nOverkapping met maximaal aan twee zijden tegen gevels hoofdgebouw en minimaal aan twee zijden open.
\nPlat afgedekt.
\nIndeling en profielen van kozijnen gelijk aan die van de gevelramen en kozijnen van hoofdgebouw.
\nGeen overmaat aan detailleringen, dus bescheiden overstek, boeiboord en ornamenten.
\nMateriaal en kleur Materiaal en kleur gevels, kozijnen en profielen gelijk aan het hoofdgebouw.
\nGeen golfplaten, betonplaten of damwandprofielen.
\nBij integratie met erfafscheiding materiaal en kleurgebruik gelijk aan erfafscheiding.
\nGevels vrijstaand bijgebouw bestaan uit maximaal 75% gevelopeningen/glasvlak. loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige aan- en uitbouwen, bijgebouwen en overkappingen in het achtererfgebied bij woningen De categorie van bijbehorende bouwwerken, die zonder omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen (dus zonder preventieve welstandstoets) in het achtererfgebied bij woningen gerealiseerd mogen worden, is in het Bor zeer ruim (er is sprake van een forse verruiming ten opzichte van de bouwvergunningvrije mogelijkheden in het Bblb). Daardoor zullen naar verwachting geen gevallen van kleine, voor de activiteit bouwen omgevingsvergunningplichtige bijbehorende bouwwerken in het achtererfgebied bij woningen, aan te wijzen zijn die zijn aan te merken als veel voorkomend.
\nDaarom zijn voor deze categorie (die eerder was opgesplitst in ‘aan- en uitbouwen’ en ‘overkappingen en vrijstaande bijgebouwen’) geen loketcriteria in de welstandsnota opgenomen.
\n2.3 Kozijn- en gevelwijzigingen loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige kozijn- en gevelwijzigingen Algemeen
\nMaatvoering Oorspronkelijke maatvoering kozijnen en ramen behouden.
\nDiepte van negge gelijk aan bestaande situatie.
\nDe oorspronkelijke profielafmetingen van het kozijn en/of het raamhout behouden.
\nVormgeving Gevelwijziging blijft in overeenstemming met de architectuur en/of het tijdsbeeld van de oorspronkelijke gevel.
\nEen individuele wijziging leidt niet tot een wijziging van de oorspronkelijke geleding en indeling van de gehele gevel, m.a.w. verticale of horizontale indeling van de gevel handhaven.
\nSamenhang en ritmiek van de straatwand worden niet verstoord.
\nEventuele roedeverdeling alleen met authentieke roedes.
\nGevelopeningen niet geblindeerd met panelen of schilderwerk.
\nMateriaal en kleur Materiaal- en kleurgebruik overeenkomstig de reeds aanwezige materialen en kleuren van het hoofdgebouw.
\nGeen opvallend en/of contrasterend kleurgebruik.
\n2.4 dakkapellen loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige dakkapellen op het voordakvlak of naar het openbaar toegankelijk gebied gericht zijdakvlak van een woning (m.u.v. Dierdonk) Algemeen Er is geen sprake van een specifiek ensemble (met als uitzondering dakkapellen in Dierdonk: zie hierna onder ‘loketcriteria voor dakkapellen in Dierdonk’) of een beschermd monument.
\nIndien de afwezigheid van dakkapellen kenmerkend is voor het straatbeeld of bouwblok, is toevoeging van dakkapellen in principe niet passend.
\nDe dakkapel is gelijkvormig aan eerder geplaatste dakkapellen op het betreffende dakvlak van het bouwblok.
\nDe dakkapel is een ondergeschikte toevoeging aan het hoofdgebouw.
\nGeen dakkapel op bijgebouw, aan- of uitbouw.
\nPlaatsingen aantal Geen dakkapellen op een dakvlak van minder dan 30 graden.
\nBij een zadeldak met wolfseind: geen dakkapellen op het wolfseind toegestaan (A).
\nBij een zadeldak met een kap van meer dan 4.00 m hoog (verticaal gemeten): dakkapel uitsluitend toegestaan in het onderste deel van het dakvlak (B).
\nBij een schild-, tent- of piramidedak: bij de situering van de dakkapel dienen de hoekkepers te worden gerespecteerd en dient er minimaal een meter dakvlak vrij te blijven, gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (C).
\nBij een mansardekap: dakkapel uitsluitend toegestaan in het onderste deel van het dakvlak. De bovenaansluiting met het dakvlak dient op de knik van het dakvlak plaats te vinden (D).
\nBij meerdere dakkapellen in hetzelfde bouwblok regelmatige rangschikking op horizontale lijn, dus niet boven elkaar gerangschikt.
\nBij een individueel hoofdgebouw gecentreerd in het dakvlak of gelijk aan geleding voorgevel.
\nMinimaal 1.00 m dakvlak boven, onder en aan weerszijden van de dakkapel, afstand tot boven- en onderkant dak verticaal gemeten, afstand tot zijkant gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).
\nNiet meer dan één dakkapel per woning op het betreffende dakvlak.
\nMaatvoering Hoogte maximaal 50% van de in het verticale vlak geprojecteerde hoogte van het dakvlak met een maximum van 1.35 mgemeten vanaf voet dakkapel tot bovenzijde boeiboord of daktrim.
\nBreedte in totaal maximaal 30% van de breedte van het dakvlak met een maxi-mum van 2.00 mgemeten tussen midden woningscheidende bouwmuren of eindgevels gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).
\nVormgeving Plat afgedekt.
\nIndeling en profielen van kozijnen gelijk aan die van de gevelramen enkozijnen van hoofdgebouw.
\nGeen overmaat aan detailleringen, dus bescheiden overstek, boeiboord en ornamenten.
\nMateriaal en kleur Materiaal- en kleurgebruik gevels, kozijnen en profielen gelijk aan gevels, kozijnen en profielen hoofdgebouw.
\nBeperkte toepassing van dichte panelen in het voorvlak, eventueel alleen in ondergeschikte mate tussen de glasvlakken.
\nZijwanden dakkapel in donkere kleur of dezelfde kleur als bestaande dakkapellen aan de voorzijde van het bouwblok. loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige dakkapellen op het achterdakvlak of niet naar het openbaar toegankelijk gebied gericht zijdakvlak van een woning (m.u.v. Dierdonk) Algemeen Er is geen sprake van een specifiek ensemble (met als uitzondering dakkapellen in Dierdonk: zie hierna onder ‘loketcriteria voor dakkapellen in Dierdonk’) of een beschermd monument.
\nDe dakkapel is gelijkvormig aan eerder geplaatste dakkapellen op het betreffende dakvlak van het bouwblok.
\nDe dakkapel is een ondergeschikte toevoeging aan het hoofdgebouw.
\nPlaatsingen aantal Geen dakkapellen op een dakvlak van minder dan 30 graden.
\nBij een zadeldak met wolfseind: geen dakkapellen op het wolfseind toegestaan (A).
\nBij een zadeldak met een kap van meer dan 4.00 m (verticaal gemeten): dakkapel uitsluitend toegestaan in het onderste deel van het dakvlak (B).
\nBij een schild-, tent- of piramidedak: bij de situering van de dakkapel dienen de hoekkepers teworden gerespecteerd en dient er minimaal een meter dakvlak vrij te blijven, gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (C).
\nBij een mansardekap: dakkapel uitsluitend toegestaan in het onderste deel van het dakvlak. De bovenaansluiting met het dakvlak dient op de knik van het dakvlak plaats te vinden (D).
\nBij meerdere dakkapellen in hetzelfde bouwblok regelmatige rangschikking op horizontale lijn, dus niet boven elkaar gerangschikt.
\nBij individuele woning/pand gecentreerd in het dakvlak of gelijk aan geleding achtergevel.
\nMinimaal 0.50 m dakvlak boven, onder en aan weerszijden van de dakkapel, afstand tot boven en onderkant dak verticaal gemeten, afstand tot zijkant gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).
\nBij meerdere dakkapellen/dakramen een tussenruimte van minimaal 1.00 m.
\nNiet meer dan twee dakkapellen per woning op het betreffende dakvlak.
\nMaatvoering Plat afgedekte dakkapellen: hoogte maximaal 60% van de in het verticale vlak geprojecteerde hoogte van het dakvlak met een maximum van 1.75 m gemeten vanaf voet dakkapel tot bovenzijde boeiboord of daktrim; breedte in totaal maximaal 60% van de breedte van het dakvlak met een maximum van 3.50 m gemeten tussen midden woningscheidende bouwmuren of eindgevels gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).
\nAangekapte dakkapellen: afstand tussen de voet van de dakkapel en de gootlijn van de dakkapel maximaal 90 cm, totale hoogte maximaal 60% van de in het verticale vlak geprojecteerde hoogte van het dakvlak; breedte in totaal maximaal 60% van de breedte van het dakvlak met een maximum van 3.50 m gemeten tussen midden woningscheidende bouwmuren of eindgevels gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).
\nVormgeving Plat afgedekt of, bij een dakhelling groter dan 45° desgewenst een aangekapte dakkapel met een minimale dakhelling van 25°.
\nGevelgeleding gelijk aan de gevelgeleding van hoofdgebouw.
\nIndeling en profielen van kozijnen gelijk aan die van de gevelramen en kozijnen van hoofdgebouw.
\nGeen overmaat aan detailleringen, dus bescheiden overstek, boeiboord en ornamenten.
\nMateriaal en kleur Materiaal- en kleurgebruik gevels, kozijnen en profielen gelijk aan gevels, kozijnen en profielen hoofdgebouw.
\nMateriaal- en kleurgebruik van kap bij aangekapte dakkapel gelijk aan kap hoofdgebouw.
\nVoorvlak grotendeels gevuld met glas, beperkte toepassing van dichte panelen.
\nZijwanden dakkapel in donkere kleur of afgewerkt in kleur van het dakvlak. loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige dakkapellen in Dierdonk In Dierdonk bestaat behoefte aan duidelijkheid omtrent wat mogelijk of wenselijk is op het gebied van vormgeving en beeldkwaliteit. De welstandscommissie heeft hiertoe voor dakkapellen een aantal richtlijnen opgesteld. Hierna worden deze beschreven.
\nHet toetsingskader is er op gericht de oorspronkelijke ontwerpkwaliteit zo goed mogelijk te handhaven. Dit heeft voor de realisatie van een dakkapel in Dierdonk geresulteerd in de volgende loketcriteria:
\nHet ontwerp voor een dakkapel dient aan te sluiten bij de (architectonische) karakteristiek van Dierdonk zowel qua vormgeving, maatvoering, positionering, detaillering, materialisatie en kleurgebruik.
\nBij de woningen waar in het oorspronkelijke ontwerp niet is voorzien in de bouw van een dakkapel, kan alleen onder strikte voorwaarden alsnog een dakkapel worden toegevoegd. Daarbij moet een onderscheid gemaakt worden tussen het voordakvlak, al dan niet naar het openbaar gebied gericht zijdakvlak en het achterdakvlak, zoals gedefinieerd in het Bor.
\nAchterdakvlak of niet naar het openbaar toegankelijk gebied gericht zijdakvlak. Voor zover de dakkapel niet vergunningvrij kan worden geplaatst zal deze worden getoetst aan de volgende aspecten:
\nDe positie van de dakkapel in het dakvlak (afstand tot dakvoet, dakrand en nok) dient overeenkomstig bestaande dakkapellen van hetzelfde woningtype te worden gekozen.
\nDe breedte van de dakkapel gelijk houden aan bestaande dakkapellen van hetzelfde woningtype (maximaal de helft van de breedte van de woning bij een zadeldak; bij een schilddak maximaal de helft van het dakvlak ter hoogte van de bovenkant van de dakkapel).
\nDe hoogte van de dakkapel (maximaal 1.50 m) gelijk houden aan bestaande dakkapellen in hetzelfde woningtype.
\nDe kozijnindeling gelijk houden aan bestaande dakkapellen in hetzelfde woningtype.
\nDakoverstek: 25 cm of gelijk houden aan de oorspronkelijke maat van het overstek bij hetzelfde woningtype.
\nHoogte van de dakrand: 25 cm of gelijk houden aan de oorspronkelijke maat van de dakrand bij hetzelfde woningtype.
\nDakkapellen op meerdere niveaus in ééndakvlak zijn niet passend.
\nVoordakvlak of naar het openbaar toegankelijk gebied gericht zijdakvlak. Hier gelden dezelfde eisen als aan de achterzijde, aangevuld met de volgende randvoorwaarden:
\nVrijstaande woningen Bij vrijstaande woningen is plaatsing van een dakkapel aan de voorzijde alleen mogelijk indien geen sprake is van verstoring van de bestaande architectuur en gevelcompositie. Vormgeving, plaatsing, materialisatie, detaillering en kleurgebruik dienen afgestemd te worden op bestaande dakkapellen van hetzelfde woningtype. twee-onder-één-kap-woningen Asymmetrie in het gevelbeeld is karakteristiek voor vele twee aan twee geschakelde woningen; hiermee wordt het beeld van een grote vrijstaande villa gecreëerd. Dit principe is medebepalend voor de vormgeving en plaatsing van een dakkapel of erker.
\nHeeft het blokje een samengestelde kap (langs- en dwarskap), dan zal toevoeging van een dakkapel aan de voorzijde in de regel ten koste gaan van de architectonische expressie van de samengestelde kap, wat niet aanvaardbaar is.
\nVoor blokjes met een langskap geldt dat beide woningen van een dakkapel kunnen worden voorzien, mits afgestemd op bestaande dakkapellen van hetzelfde woningtype. rijtjeswoningen Voor rijtjeswoningen met een langskap (zadeldak) geldt in principe dat elke woning in aanmerking komt voor plaatsing van een dakkapel onder dezelfde voorwaarden als genoemd voor de achterzijde van de woning (zie 3) 2.5 erf- en perceelafscheidingen loketcriteria voor omgevingsvergunningplichtige erf- en perceelafscheidingen Algemeen Er is geen sprake van een specifiek ensemble of een beschermd monument.
\nMaatvoering Hoogte maximaal 1.80 m.
\nMateriaal en kleur Volledig te begroeien gazen hekwerken met een stalen ondersteuning ‘in gedekte kleuren’, als drager voor beplanting.
\nGeen toepassing van beton, kunststof, staal, golfplaat, damwandprofielen, rietmatten of vlechtschermen bij gesloten erf- of perceelsafscheidingen.
\nDEEL 3 BEBOUWINGSTYPEN INHOUD Inleiding Overzicht bebouwingstypen INLEIDING 1.1 ALGEMEEN In dit hoofdstuk worden de gebiedsgerichte welstandscriteria genoemd die worden gebruikt voor de kleine en middelgrote bouwplannen die zich voegen binnen de bestaande ruimtelijke structuur van Helmond. Deze criteria zijn gebaseerd op het architectonisch vakmanschap en de ruimtelijke kwaliteit zoals die in de bestaande situatie wordt aangetroffen.
\nVoor het opstellen van de gebiedsgerichte welstandscriteria is een gebiedsindeling gemaakt, gebaseerd op de waarneembare verschijningsvorm van de bebouwing. De gebiedsindeling heeft plaatsgevonden naar aanleiding van verschillende bebouwingstypen die in Helmond zijn te onderscheiden. De indeling in bebouwingstypen is gebaseerd op de indeling die Welstandszorg Noord-Brabant heeft gemaakt. Binnen een bebouwingstype kunnen daarnaast verschillende stedenbouwkundige en/of architectonische deeltypen voorkomen.
\nPer bebouwingstype zijn welstandscriteria opgesteld.
\nIn dit boekje wordt per bebouwingstype een beschrijving gegeven, die uitmondt in een gebiedsgericht beoordelingskader.
\nIn deze thematische beschrijvingen komen telkens de volgende onderdelen aan bod:
\nEen beschrijving van de kenmerken van het type, waarbij aandacht wordt besteed aan de ontstaansgeschiedenis, de stedenbouwkundige of landschappelijke omgeving, de typering van de bebouwing op zich, het materiaal- en kleurgebruik en de detaillering. Daarnaast vindt een beschrijving plaats van de verschillende stedenbouwkundige en/of architectonische deeltypen binnen het bebouwingstype en de kenmerken per deeltype.
\nDe waardering per bebouwingstype. De geformuleerde bebouwingstypen zijn één-voor-één gewaardeerd waaruit zal blijken waarop het gekozen basiswelstandsniveau gebaseerd is. Als basis voor de keuze voor het basiswelstandsniveau zijn per bebouwingstype specifieke kwaliteiten en kenmerken benoemd (zie paragraaf 3.3 van het algemene deel).
\nHierbij is zoveel mogelijk aangegeven waar, bij welke ontwikkelingen, rekening mee dient te worden gehouden, zodat deze kenmerken en kwaliteiten behouden blijven of versterkt worden.
\nDe welstandscriteria, onderverdeeld in criteria betreffende de ligging van het bouwwerk in de omgeving, het gebouw op zich en het materiaal, de detaillering en kleur (voor zover sprake is van een gebied of perceel met een specifiek welstandsniveau.
\n1.2 TOETSING In het geval dat er sprake is van een omgevingsvergunningplichtig bouwwerk in een gebied of op een perceel met een specifiek welstandsniveau toetst de welstandscommissie, met uitzondering van kleine, veel voorkomende bouwwerken.
\nIn het geval dat er sprake is van een omgevingsvergunningplichtig bouwwerk in een gebied of op een perceel met een minimum welstandsniveau, dan wordt ambtelijk getoetst. Er wordt getoetst aan minimale welstandscriteria.
\nIndien ambtelijke toetsing leidt tot een positief welstandsadvies, dan wordt het bouwplan niet voorgelegd aan de welstandscommissie. Voldoet het bouwplan niet of is er sprake van twijfel, dan wordt het bouwplan alsnog voorgelegd aan de welstandscommissie. Ook bij beroeps- en bezwaarzaken, meningsverschillen en op verzoek van aanvragers zal de welstandscommissie worden ingeschakeld.
\n5.2 BEBOUWINGSTYPERINGEN Door de Federatie Welstand is landelijk een onderscheid gemaakt in een 5-tal gebiedshoofdgroepen:
\nHistorisch gegroeide woongebieden (H).
\nPlanmatig ontworpen woongebieden (W).
\nBedrijvengebieden (B).
\nGroene gebieden (g).
\nGebieden met bijzondere bebouwingstypen (T).
\nDeze gebiedshoofdgroepen zijn onderverdeeld in een aantal bebouwingstypen en zijn in Helmond als volgt gedefinieerd:
\nHistorische gegroeide woongebieden:
\nHistorische dorpsgebieden (organisch gegroeid).
\nHistorische bebouwingslinten (open, perceelsgewijze bebouwing).
\nHistorische stedelijke bebouwing (gesloten, perceelsgewijze bebouwing).
\nPlanmatig ontworpen woongebieden: (gesloten) historische (woon)bebouwing.
\nParkachtige (woon)bebouwing.
\nTuindorpen en tuinwijken.
\nTraditionele strokenbebouwing. geïndustrialiseerde (woon)bebouwing Woonerven.
\nThematische inbreiding.
\nThematische uitbreiding.
\nIndividuele woonbebouwing.
\nBedrijvengebieden Bedrijfsbebouwing.
\nKantoorbebouwing.
\nGroene gebieden:
\nParken, groengebieden en sportcomplexen.
\nBoerenerven.
\nNatuurgebieden.
\nBijzondere bebouwingstypen:
\nHoogbouw.
\nInstituten.
\nOp zichzelf staande bebouwing.
\nWoonwagenlocaties.
\nHierna zijn de verschillende bebouwingstypen beschreven. In de beschrijvingen van de bebouwingstypen wordt ingegaan op de kenmerken van het bebouwingstype en, indien aanwezig, de te onderscheiden deeltypen op de aspecten:
\nBebouwing en omgeving, waarbij de situering en de verschijningsvorm van het bouwwerk in relatie met de omgeving van het bouwwerk centraal staan; bebouwing op zich, waarbij het bouwwerk centraal staat; materiaal, detaillering en kleur.
\nHieruit volgen gemeenschappelijke welstandscriteria die gelden voor alle bebouwing binnen dat type enwelstandscriteria voor de ensembles binnen het type. Het gehele overzicht van de aanwezige bebouwingstypen, geïllustreerd met kenmerkende foto's, is als apart rapport opgenomen.
\nH1 HISTORISCHE DORPSGEBIEDEN KENMERKEN Bebouwing en omgeving Veel dorpen zijn ontstaan als agrarische nederzettingen. Iedere regio heeft zijn eigen typen zoals brinkdorpen, de gestrekte langstraatdorpen en wegdorpen bij jonge ontginningen. Daarnaast zijn er ook dorpen met een andere ontstaansgeschiedenis zoals marktplaatsen, strategische vestigingen of nederzettingen met een meer industriële oorsprong.
\nDe oude dorpsgebieden kenmerken zich door relatief open en kleinschalige bebouwing met daarbinnen een zekere variatie. Binnen deze gebieden zijn vaak nog onbebouwde percelen in gebruik als weiland of moestuin. Op enkele plaatsen en met name langs kruisingen van belangrijke wegen komt verdichting voor. Er komen veelal verschillende functies voor in de historische dorpsgebieden zoals wonen, detailhandel en verschillende ambachten. De historische dorpsgebieden vormen een waardevol gebied voor de huidige gemeenten. De historische dorpsgebieden vormen de historische context van veel objecten van cultuurhistorische waarde. Tevens vormen ze belangrijke schakels binnen het netwerk van wegenen ondersteunen ze de ruimtelijke oriëntatie binnen de gemeente.
\nBebouwing op zich De bebouwing in de historische dorpsgebieden is zeer divers van vorm en karakter. In sommige gevallen komen nog molens, kerken en boerderijen voor. De gebouwen zijn individueel ontworpen en dateren uit verschillende tijdsperioden. De bebouwing bestaat overwegend uit één of twee lagen met een kap.
\nMateriaal, detaillering en kleur De gevels zijn in de meeste gevallen opgetrokken in baksteen, het dak is bedekt met riet of pannen. De detaillering van de bebouwing is zeer divers, ornamenten (aparte rollagen, metseltechnieken, luiken e.d.) komen voor.
\nEr is overwegend gebruik gemaakt van sobere, rustige en donkere kleuren.
\nWAARDERING Het totaalbeeld van de bebouwing in relatie tot de omgeving, maar ook de bebouwing op zich is historisch gezien van onschatbare waarde voor het aflezen van de ontstaansgeschiedenis van het dorp of de stad. Naast dit over-all beeld zijn ook de individuele panden cultuurhistorisch van grote waarde en dient er derhalve ook op detailniveau zorgvuldig met nieuwe ontwikkelingen worden omgesprongen. Weliswaar is de bebouwing vaak zeer divers van aard, maar doordat het beeld organisch is gegroeid, vallen dissonanten onmiddellijk als storend element op in het totaalgezicht.
\nDe historische (dorps)gebieden zijn uit cultuurhistorisch, architectonisch en stedebouwkundig oogpunt van belang. Voor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving De karakteristiek van de bebouwing dient aan te sluiten op de karakteristiek van de omliggende historische bebouwing.
\nDe situering of wijziging van de bouwmassa en/of de oriëntatie mag het historische straatbeeld niet verstoren.
\nBebouwing op zich De bebouwingseenheden dienen individueel herkenbaar te blijven.
\nSamenvoeging van bouwmassa´s is ongewenst.
\nDe bestaande bouwmassa is leidend bij verandering.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het bestaande materiaal- en kleurgebruik is uitgangspunt. Afwijkingen hiervan zijn mogelijk, mits passend binnen de karakteristiek van het individuele pand en de omgeving.
\nH2 HISTORISCHE BEBOUWINGSLINTEN KENMERKEN Bebouwing en omgeving Historische bebouwingslinten zijn de eerste bebouwingsconcentraties langs historische ver bindingswegen. Rond een aantal van deze linten hebben zich de huidige dorpen en steden ontwik keld. Meestal is het lint langs een belangrijke route ontstaan.
\nDe bebouwing is perceelsgewijs tot stand gekomen waardoor een wisselend straatbeeld is ontstaan. De rooilijn is dikwijls individueel bepaald en hierdoor verspringend. De bebouwingsstructuur is open, met veel doorzichten naar het achterliggende gebied.
\nDe openbare ruimte, de straat en de begeleidende bomen enerzijdsen anderzijds de voortuinen of de aanstrating en stoep zijn, bepalend in het straatbeeld en zorgen voor de samenhang. Hierdoor vormen de perceelsgewijze, individuele invullingen één straatwand terwijl ze onderling veel van elkaar verschillen. De kavels hebben vaak diepe achtertuinen en kleine of geen voortuinen.
\nWoningen, kleine ambachtelijke werkplaatsen, winkels, horeca en boerderijen zijn de diverse functies die je aantreft in de lintbebouwing. soms heeft een functieverandering plaatsgevonden. Als dit heeft plaatsgevonden met behoud van de oorspronkelijke bebouwingsmassa wordt dit niet als storend ervaren.
\nBebouwing op zich De bebouwing in de historische bebouwingslinten is zeer divers van karakter.
\nDe gebouwen zijn individueel ontworpen en dateren uit verschillende tijdsperioden. De bebouwing bestaat overwegend uit één tot twee lagen met langskap. Soms is er sprake van intensievere bebouwing richting het centrum. Dit zijn smallere percelen en de woningen bestaan hier uit een dwarskap.
\nKenmerkend is de brede en lange massa waarbij horizontaliteit bepalend is voor de opbouw van de gevel. De raamopeningen zijn echter verticaal opgebouwd.
\nMateriaal, detaillering en kleur De gevels zijn in de meeste gevallen opgetrokken uit baksteen, soms gestukadoord, het dak is bedekt met riet of pannen. De detaillering van de bebouwing is afhankelijk van de ontstaansperiode Men treft diverse ornamenten, detailleringen in het metselwerk (strek- en rollagen) en diverse gevelbeëindigingen aan.
\nKenmerkend is het contrast tussen de kleur van het metselwerk en die van de kozijnen.
\nWAARDERING Evenals bij H1 zijn de cultuurhistorische, architectonische, en stedebouwkundige aspecten als zeer waardevol aan te merken. Aanvullend kan gesteld worden dat met name bij de linten de relatie met het buitengebied karakteristiek is. Deze relatie komt tot stand door de vele doorzichten in het lint door de individuele panden. Deze doorzichten dienen behouden te blijven, evenals de eerder genoemde aspecten.
\nDe noodzaak tot welstandstoetsing op detailniveau wordt versterkt doordat de details van de individuele panden juist een beeld geven van de ontstaansperiode en daarmee de ontstaansgeschiedenis van het lint.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving De huidige mate van open- en geslotenheid is leidend voor veranderingen.
\nDe situering en oriëntatie van de bebouwing mogen de continuïteit van de samenstellende ruimtevormende elementen van de openbare ruimte van het lint, de wegen de bomen, niet verstoren.
\nDe diversiteit in gevelwanden staat in relatie met de karakteristiek en de ontstaansperiode (van de bebouwing) van de omgeving.
\nBebouwing op zich De individualiteit van de bebouwing staat centraal.
\nDe bestaande bouwmassa is leidend bij veranderingen.
\nSamenvoeging van bouwmassa’s is ongewenst.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het bestaande materiaal- en kleurgebruik is uitgangspunt. Afwijkingen hiervan zijn mogelijk, mits passend binnen de karakteristiek van het individuele pand en de omgeving.
\nH3 HISTORISCHE STEDELIJKE BEBOUWING KENMERKEN Bebouwing en omgeving In vergelijking met de historische bebouwingslinten kent de historische stedelijke bebouwing een veel hogere dichtheid. smallere kavels, hogere bebouwing (vaak meer dan twee lagen), een gesloten straatwand en een relatief grote bebouwings- en perceelsdiepte – met af en toe een eigen voorruimte aan de straat bepalen het beeld. Van oudsher volgen de hoofdstraten de historische, kronkelige routes. De rooilijn, waarin de voorgevels zijn gebouwd vertoont kleine verspringingen. De gevelwanden bepalen hier duidelijk het straatbeeld.
\nDoor de grote intensiteit van bebouwing ontstaat als het ware een dakenlandschap. De smalle, diepe bebouwing wordt met dwarskappen afgedekt.
\nDe beëindigingen van de gevels worden over het algemeen gevormd door fraai gedetailleerde gootlijsten, waarboven dakschilden met hier en daar een dakkapel. Ook topgevels komen, zij het minder frequent, voor. Op de bredere percelen wordt de bebouwing wordt achter de – eveneens uitgewerkte – gootlijst middels een samenstel van langs- en dwarskappen afgedekt.
\nBebouwing op zich De historische stedelijke bebouwing bestaat uit twee of meer lagen met kap. Kenmerkend is het veel voorkomend hoogteverschil tussen de begane grond laag en de overige verdiepingen.
\nDit verschil is in zijn oorsprong teverklaren vanuit een typische plattegrond- en doorsnedenopbouw, die het mogelijk maakte de hogere werkruimte aan de straatzijde (lichttoetreding) vanuit een insteekverdieping te kunnen overzien. De functie van winkels en werkruimten op de begane grond met daarboven gelegen woningen leidt in de gevels tot een verschil in voorkomen van de eerste laag (etalages) ten opzichte van de verdiepingen (ramen). Van oudsher ontstond, mede vanuit bouwtechnische noodzaak, een duidelijke architectonische relatie tussen begane grond en verdiepingen in de gevels. Raamopeningen zijn duidelijk verticaal gericht.
\nDe straatwand vertoont een grote samenhang, veroorzaakt door parcellering, gevelbehandeling, materialisering, detaillering en kleurstelling. De rijk gedetailleerde gevelbeëindiging speelt daarbij een belangrijke rol.
\nNet als in de bebouwingslinten is de bebouwing perceelsgewijs ontstaan, waardoor er veel onderlinge verschillen tussen de panden zijn.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het materiaal- en kleurgebruik is divers en verschilt per pand. Over het algemeen worden gevels samengesteld uit baksteen dan wel in een lichte kleur gestukadoord. Mede hierdoor blijven de afzonderlijke panden in de gesloten bebouwingswand herkenbaar. De individuele gevels hebben een harmonische opbouw.
\nIn een aantal gevallen is de begane grondlaag op nogal brute wijze, ter wille van de winkelfunctie, gewijzigd, waardoor sprake is van disharmonie in de gevels, veroorzaakt door een duidelijke architectonische scheiding naar de bovenliggende verdiepingen. De oorspronkelijke gevelornamenten en detailleringen zijn in veel gevallen bewaard gebleven.
\nWAARDERING Doordat bij de historische bebouwing een veel hogere dichtheid is gerealiseerd is de relatie met het de omgeving klein. De wand die gevormd wordt door afzonderlijke (en afzonderlijk te herkennen) veelal aaneengesloten panden biedt een brede variatie aan bouwstijlen, met name in de daktuinen/ hoven. Hierdoor ontstaat een aantrekkelijk stedelijk silhouet; een eenheid in verscheidenheid. Daar waar de plint, die van oudsher vaak als werkruimte werd gebruikt, gewijzigd is ten behoeve van een winkelfunctie is in veel gevallen een disharmonie ontstaan. De welstandstoetsing dient hier dan ook in het gevolg minutieus te gebeuren om het historische, karakteristieke beeld te behouden dan wel te versterken.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving Veranderingen aan het gevelbeeld mogen de straatwand als geheel niet verstoren.
\nBebouwing op zich De verhoudingen in de gevelopbouw mogen niet verstoord worden.
\nDe schaal van de gevelindeling dient speciale aandacht te krijgen. De oorspronkelijke parcellering moet herkenbaar blijven.
\nDe oorspronkelijke kapsituatie moet leesbaar blijven bij verandering aan de bouwmassa.
\nIngrepen op begane grondniveau mogen de harmonie van de individuele gevel als geheel niet verstoren.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het materiaal- en kleurgebruik mag de bestaande harmonie van de gehele gevelwand niet verstoren.
\nVeranderingen in materiaal- en kleurgebruik van de individuele bebouwing dient in relatie te staan met de gevelwand als geheel.
\nDe oorspronkelijke ornamenten en detailleringen in de gevel dienen herkenbaar en zinvol te blijven.
\nW1 (GESLOTEN) HISTORISCHE (WOON)BEBOUWING KENMERKEN Bebouwing en omgeving Aan het einde van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw zijn in de meer stedelijke gebieden uitbreidingswijken gebouwd in een compacte, dikwijls rijk gedetailleerde woonbebouwing. Dit gebeurde in (gesloten) historische (woon)bebouwing waarbij de hoekoplossingen vaak bijzonder zijn uitgewerkt. Het gesloten bouwblok wordt omsloten door straten met een formele, stedelijke inrichting (rijbaan en trottoir) en een symmetrisch profiel.
\nKenmerkend aan het straatbeeld is de verticale geleding van de over het algemeen hoge gevelwand, dit komt extra tot uitdrukking bij een verspringingen in de straatgevelwand.
\nBebouwing op zich De bebouwing bestaat uit twee of meer lagen. De woningen over het een (flauwe) langskappen of topgevels. soms treffen we boven- en benedenwoningen aan waardoor de woningdichtheid in deze gebieden relatief hoog is. De straatgevels zijn gesloten en hebben relatief kleine, verticaal gerichte gevelopeningen waardoor een vlakke straatwand ontstaat. Entreepartijen, balkons, verspringingen in de gevel e.d. vallen hierdoor extra op en voegen zich naar het verticale karakter van de gevel. De bebouwing is met zorg ontworpen en vormt in totaliteit de vlakke straatwand, waarbij de architectuur van de individuele woning ondergeschikt is aan die van het totale straatgevelbeeld.
\nBijzonder bij de relatief strakke gevelwand zijn de hoekoplossingen.
\nIn het gesloten bouwblok vormen zijn zij vaak prominent in het straatbeeld aanwezig en vormen in veel gevallen een afsluiting van het blok.
\nMateriaal, detaillering en kleur De architectuur van dit zorgvuldig ontworpen en uitgevoerd bebouwingstype komt vooral tot uitdrukking in de kenmerkende detaillering in samenhang met het kleur- en materiaalgebruik. De bebouwing is veelal opgetrokken uit een donkere baksteen met lichte kozijnen. Veel gevels hebben nog oorspronkelijke ornamenten zoals gietijzeren balkons en gevelversieringen.
\nWanneer er sprake is van een kap, is deze afgedekt met pannen.
\nDeeltype 1: (gesloten) historische (woon)bebouwing eind 19e eeuw Eind 19e eeuw ontstonden de eerste uitbreidingwijken naast het historisch centrum. Dit gebeurde over het algemeen in (gesloten) historische (woon) bebouwing in navolging op de historische stedelijke bebouwing. Hoewel veelal met een aantal woningen tegelijk gebouwd, was de individuele parcellering nadrukkelijk herkenbaar. Kenmerkend aan de bebouwing binnen dit deeltype is de fraaie detaillering. Art Nouveau of Jugendstil was de toegepaste stijlvorm. Er werd gebruik gemaakt van smeedijzeren balkons enerfafscheidingen wat het statige karakter van het geheel ondersteunt. Het straatbeeld wordt bepaald door de strakke gevelwand waarin de hoektorentjes, erkers en entreepartijen de gevel verfraaien en soms een bijzondere functie binnen de woning aanduiden.
\nDeeltype 2: (gesloten) historische (woon)bebouwing jaren ’30 De latere uitbreidingen kwamen meer projectmatig tot stand in complete, als één geheel ontworpen bouwblokken. Er is sprake van meer samenhang en rust in het straatbeeld, waarbij de parcellering minder nadrukkelijk in de straatwand tot uitdrukking komt. De stedenbouwkundige structuur heeft een ruimere opzet waardoor weer plaats is voor voortuinen en groene erfafscheidingen. De bouwblokken uit deze periode kenmerken zich door het in het oog springend ambachtelijke metsel- en timmerwerk. Nauwkeurig gedetailleerd werden deze woningen in baksteen uitgevoerd. De kap maakt meer deel uit van het straatbeeld dan in het eerste deeltype waardoor de straat een minder stedelijke sfeer krijgt. De individuele woning (of een aantal woningen tezamen) profileert zich in het straatbeeld door verschillen in gevelopbouw, maar vooral door verspringingen, het dakoverstek en toevoegingen aan de straatgevel. Dikwijls worden horizontale ramen toegepast.
\nWAARDERING In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat dit bebouwingstype zeer zorgvuldig en met veel aandacht voor detail is ontworpen. In de stedelijke structuur neemt dit bebouwingstype veelal een prominente positie in. Het is van groot algemeen belang de karakteristiek en de authenticiteit van dit bebouwingstype te waarborgen.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving Voor het straatbeeld is de bestaande geleding van de gevel uitgangspunt.
\nVeranderingen in het gevelbeeld mogen de straatwand als geheel niet verstoren.
\nBebouwing op zich Bij aanpassingen dient de huidige geleding van de gevel herkenbaar te blijven.
\nMateriaal, detaillering en kleur De bestaande kleurstelling, donkere gevels met lichte (witte) kozijnen, is uitgangspunt.
\nDe oorspronkelijke ornamenten en de zorgvuldige, ambachtelijke detaillering dienen herkenbaar en zinvol te blijven.
\nWelstandscriteria deeltype 1:
\nIngrepen aan de gevel mogen de harmonie van de individuele gevelwand niet verstoren.
\nWelstandscriteria deeltype 2:
\nDe oorspronkelijke kwaliteit (ambachtelijk metsel- en timmerwerk, dakoverstek, plasticiteit in de gevelwand) is leidend bij aanpassingen, toevoegingen of (ver)nieuwbouw.
\nDe individuele woningen dienen herkenbaar te blijven in het straatbeeld.
\nW2 PARKACHTIGE (WOON)BEBOUWING KENMERKEN Bebouwingen omgeving Met parkachtige (woon)bebouwing worden ruim opgezette woonwijken met veel groen bedoeld. De brede groene lanen door de wijk met opgaand groen en de maat van de bouwmassa’s en het groen zijn zeer kenmerkend voor deze gebieden. Vaak zijn de parkachtige (woon)bebouwing zeer divers betreffende de woningtypologie. Vaak is er ook een grote diversiteit in de grootte van de kavels. De traditionele parkachtige (woon)bebouwing zijn ontstaan tussen 1860 en 1940. De woningen hebben over het algemeen een eigen gezicht waarbij veel aandacht is besteed aan de architectonische kwaliteit en uitstraling. Ook na 1945 zijn er woningen gesitueerd in een parkachtige setting. Veelal bestaan deze naoorlogse parkachtige (woon) bebouwing uit vrijstaande woningen en bungalows. De architectuur is vaak ingetogen van stijl en minder expressief dan in de oude villaparken.
\nVaak zijn in dit thema groepen woningen te herkennen die in architectuur sterke overeenkomsten vertonen.
\nBebouwing op zich De woningen hebben over het algemeen een ruime voortuin. De grens tussen privé en openbaar wordt vaak gemarkeerd met een heg of een hek. De erven hebben een groen karakter, vaak met gro- tere bomen waardoor de woningen niet altijd vanaf de straat volledig zichtbaar zijn. Niet alle woningen zijn georiënteerd naar de straat.
\nDe monumentale villa’s en herenhuizen uit de periode 1860–1940 hebben vaak een complexe hoofdmassa met incidenteel een serre of erker aan de straatzijde. Deze woningen hebben vaak hoge verdiepingshoogten en een statig individueel karakter.
\nDe woningen die gebouwd zijn na 1945 hebben een meer ingetogen karakter en lagere verdiepingshoogten dan de oudere villa’s. De woningen zijn eenvoudig van vorm. Ook deze woningen hebben een individueel karakter.
\nMateriaal, detaillering en kleur De bebouwing heeft meestal gevels van bakstenen met kozijnen en betimmering van hout. Sommige gevels zijn afgewerkt met een stuclaag. Het kleurgebruik is overwegend zorgvuldig gekozen. Vaak is er sprake van schilderwerk in twee kleuren die zorgvuldig op elkaar afgestemd zijn.
\nDe villa’s en herenhuizen uit de periode 1860–1940 zijn rijk bedeeld met details. De naoorlogse woningen zijn soberder van karakter.
\nWAARDERING In deze ruim opgezette, overwegend groene wijken wordt het beeld bepaald door brede groene lanen waaraan woningen met een sterk individueel karakter op een grote diversiteit aan kavels. Niet alle woningen hebben een oriëntatie naar de straatzijde en vaak hebben ze een ruime voortuin, waardoor ze niet altijd volledig zichtbaar zijn vanaf de straat.
\nDe massaopbouw, situering op de kavel, de eventuele kapvorm etc. kunnen in het bestemmingsplan worden geregeld. Eisen aan de vormgeving van de gebouwen op zich kunnen zeer beperkt zijn. Hier kan volstaan worden met een minimum welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA het bouwwerk mag niet afgesloten worden van zijn omgeving; bij aanpassing van het bouwwerk mogen architectonische bijzonderheden niet ontkend of vernietigd worden; de bestaande stedenbouwkundig-architectonische karakteristiek mag niet duidelijk aangetast worden, er mag geen sprake zijn van armoedig materiaalgebruik, er mag geen sprake zijn van toepassing van felle of contrasterende kleuren; er mag geen sprake zijn ernstige verpaupering of verval van bouwwerken.
\nW3 TUINDORPEN EN TUINWIJKEN KENMERKEN Bebouwing en omgeving De tuinstadgedachte is ontstaan aan het begin van de negentiende eeuw en was een reactie op de overbevolking en‘grote stedelijkheid’ van destijds. Het idee dat hieraan ten grondslag ligt, is de bevrijding van het industrieproletariaat uit de ongezonde woonomstandigheden. Als alternatief voor de stenige, overvolle stad werden woonwijken gebouwd waarin de menselijke maat en de individuele woning weer een grote rol spelen. In Nederland was vooral het gedachtegoed van architect Granpré Molière bepalend voor de tuinwijkgedachte.
\nKenmerkend is dat ze oorspronkelijk als samenhangend geheel zijn ontworpen met specifieke architectonische en stedenbouwkundige kenmerken. Het accent binnen de wijken ligt vooral op de straatruimte zelf. De straatgevels vormen een intieme, kleinschalige openbare ruimte. De woningen zijn nagenoeg allemaal georiënteerd op de straat, bovenwoningen werden gemeden. Elke woning heeft zijn eigen tuintje. De tuin vormt een belangrijke schakel in de oorspronkelijke tuinwijkgedachte. uitgangspunt was een menswaardige huisvesting voor iedereen waarbij de verbondenheid met de natuur belangrijk was.
\nDe overgang van de privé-ruimte naar de openbare ruimte is zeer zorgvuldig vormgegeven. Zeer kenmerkend op grote schaal is de uniformiteit van de stedenbouwkundige indeling en architectuur van de wijken en op een lager schaalniveau het oog voor detail en individualiteit.
\nIn dorpen treft men de tuinwijk vaak aan in kleine clusters aan straten.
\nDoor de samenhang binnen de wijken en de groeninrichting van de straten, pleintjes en voortuinen is een aangenaam en vriendelijk omgevingsbeeld ontstaan.
\nIn de loop van de jaren ’30 is binnen deze wijken meer plaats gekomen voor parkeerplaatsen en veilige speelplaatsen, ten koste van het groen.
\nBebouwing op zich De massavorm is bepalend voor de straat en het straatbeeld. De grote daken spelen hierin een grote rol. De gevel en het dakvlak hebben een horizontaal karakter wat voornamelijk tot uitdrukking komt in een doorlopend dak, de lage, liggende dakkapellen en de doorlopende goot met overstek. De dakkapellen zitten vaak onder in het dakvlak en zijn daarin opgenomen als losse elementen waardoor het vlak als geheel niet onderbroken wordt.
\nBijgebouwen zijn in het oorspronkelijk plan veelal achter de hoofdmassa gesitueerd.
\nMateriaal, detaillering en kleur De architectuur is overwegend ingetogen en sober van opzet met een verfijning in de kleurtoepassing en detaillering. De huizen zijn opgetrokken uit baksteen, soms gestukadoord in lichte kleuren en hebben een pannendak, meestal een langskap.
\nDe bebouwing is met zorg ontworpen en heeft kenmerkende details en ornamenten in de gevelen het dak.
\nDe gevels zijn versierd met ornamenten en zijn voorzien van houten kozijnen, rechthoekig van vorm, verticaal gericht en regelmatig onderverdeeld met stijlen en roeden. Opvallend en kenmerkend zijn de dakoverstekken, de brede goten, erkers en entreepartijen.
\nWAARDERING Op grote schaal is de uniformiteit van stedebouwkundige indeling en architectuur, terwijl op een lager schaalniveau juist veel oog is voor detail en individualiteit. Kenmerkend voor dit type is dat de kwaliteit bepaald wordt vanuit alle aspecten: stedebouwkundige samenhang, architectuur en oog voor detail.
\nTuinwijken en -dorpen zijn zeer zorgvuldig ontworpen en vertonen een grote samenhang. De omgevingskwaliteit is hoog, er is sprake van een intieme sfeer met menselijke maat.
\nDe noodzaak tot welstandstoetsing op detailniveau wordt versterkt doordat de details van de individuele panden juist een beeld geven van de ontstaansperiode en daarmee de ontstaansgeschiedenis van het lint.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving De architectuur en de openbare ruimte zijn in samenhang ontworpen. Deze samenhang dient behouden te blijven.
\nVoor het straatbeeld is de massavorm van de bebouwing uitgangspunt.
\nDe woningen dienen gericht te zijn op de straatruimte.
\nZorgvuldig vormgegeven overgangen privé Openbaar zijn zeer kenmerkend en dienen behouden te blijven. Met name in de voorgebieden is verdichting of verstening ongewenst.
\nBebouwing op zich De huidige massavorm is uitgangspunt. Hierin spelen de grote daken een belangrijke rol.
\nDe gevelopeningen dienen verticaal gericht te zijn.
\nDe dakvlakken dienen als een geheel herkenbaar te blijven. Dakkapellen worden onder in het dakvlak, maar wel los van de goot, geplaatst. Liggende dakkapellen kunnen passen in het architectuurbeeld.
\nAanbouwen aan de voorzijde dienen ondergeschikt te zijn aan de gevel als geheel en te passen in de architectonische identiteit van het complex.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het kleurgebruik dient sober en ingetogen te zijn en passend bij de oorspronkelijke architectuur. Afwijkend, niet oorspronkelijk kleurgebruik is mogelijk, mits passend binnen de karakteristieken van het gehele complex.
\nBij aanpassingen aan bestaande bouwwerken is het bestaande kleur- en materiaalgebruik uitgangspunt.
\nKENMERKEN Bebouwing en omgeving In 1901 werd de Woningwet vastgesteld. Als gevolg hiervan werd de woningbouw niet alleen genormaliseerd, maar trad er ook een schaalvergroting in het ontwerpproces op. In de jaren dertig nam de bouwproductie toe om de groeiende woningnood op te vangen. De industrialisatie in de bouw kwam op en de eerste geprefabriceerde bouwonderdelen deden hun intrede. De standaardisatie ging meer en meer de architectuur en de maat van de woningen bepalen. Met name na de Tweede Wereldoorlog wordt deze bouwstijl gebruikt om de dan ontstane woningnood op te vangen.
\nIn de jaren ’50 en ’60 zijn op deze wijze veel uitbreidingswijken gerealiseerd met een eenvoudig patroon van rechte straten met een symmetrisch straatprofiel. Deze wijken zijn optimaal op de autobereikbaarheid ontworpen met voetpaden (trottoirs) langs de straten. De straten zijn opgebouwd uit rijen woningen van drie woningen of meer die afgewisseld worden met geschakelde en vrijstaande woningen Deze woongebieden hebben een overzichtelijk, rustig en relatief groen karakter. De wijken zijn in hun oorspronkelijke opzet architectonisch enstedenbouwkundige met zorg ontworpen. Soms is sprake van een stempeling van het stratenpatroon van de buurt. Erfafscheidingen van de voor- en eventueel zijtuin zijn eenvoudig en laag.
\nBebouwing op zich Binnen de wijken komt voornamelijk laagbouw voor, maar ook gestapelde bouw komt op kleine schaal voor. De grondgebonden woningen zijn opgebouwd uit één of twee lagen met (langs)kap. Sporadisch komen binnen de wijken gestapelde woningen voor die opgebouwd zijn uit drie of vier lagen en plat afgedekt dan wel met een flauw hellende langskap. Alle woonbebouwing is op de openbare ruimte georiënteerd.
\nDe architectuur binnen dit bebouwingstype kenmerkt zich door ambachtelijk metselwerk en relatief kleine, verticaal gerichte gevelopeningen in het metselwerk. De rust in het bebouwingsbeeld ontstaat door eenvoudige hoofdmassa’s en de eenheid in kapvorm. In de meeste gevallen is sprake van langskappen. De balans in het blok zit hem dan ook in de ritmiek van de gevels ondersteund door de schoorstenen op het dak. De indeling van de woningen is duidelijk afleesbaar in de gevel. De gelijkvormige koppen van de bebouwingsstroken geven de zijstraten een karakteristiek beeld.
\nTyperend aan de architectuur is de verticale gevelopbouw en de horizontale massaopbouw. Dit laatste komt vooral tot uitdrukking wanneer de woningen geschakeld of in rijen gebouwd zijn. De herhaling van gelijkvormige koppen van bouw- blokken geven een karakteristiek beeld naar de zijstraten. Aanbouwen aan achtergevels voegen zich simpel binnen de hoofdkarakteristiek van het bebouwingstype. De toevoeging van dakkapellen/dakopbouwen is afhankelijk van de dakhelling en de nokhoogte.
\nDe architectuur en uitstraling van de verschillende woningen binnen één blok zijn nagenoeg gelijk. Verstoringen van het bebouwingsbeeld doen zich met name voor bij hoekwoningen, omdat aanbouwen, bijgebouwen en schuttingen in de zijtuinen vaak op gespannen voet staan met de stedenbouwkundige karakteristiek van de woonwijk. Er is sprake van een gesloten, blinde zijgevel omdat vaak de bebouwing direct aansluit op het trottoir.
\nMateriaal, detaillering en kleur De samenhang in het straatbeeld ontstaat onder meer door een eenvoudig materiaal- en kleurgebruik. Het ambachtelijk metselwerk (jaren ’50) en dakpannen zijn hierbij de meest gebruikte materialen. Gebruik van de eerste prefab elementen (jaren ’60) is al zichtbaar.
\nWAARDERING Evenals bij H1 zijn de cultuurhistorische, architectonische, en stedebouwkundige aspecten als zeer waardevol aan te merken. Aanvullend kan gesteld worden dat met name bij de linten de relatie met het buitengebied karakteristiek is. Deze relatie komt tot stand door de vele doorzichten in het lint door de individuele panden. Deze doorzichten dienen behouden te blijven, evenals de eerder genoemde aspecten. De noodzaak tot welstandstoetsing op detailniveau wordt versterkt doordat de details van de individuele panden juist een beeld geven van de ontstaansperiode en daarmee de ontstaansgeschiedenis van het lint.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nW4 TRADITIONELE STROKENBEBOUWING WELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving Het stedenbouwkundig patroon dient in de toekomst leesbaar te blijven, zowel naar de straatruimte en groenstructuur en de aansluiting daarop, als naar de rangschikking van de bebouwing.
\nDe bebouwing dient gericht te zijn op de openbare ruimte.
\nVeranderingen mogen het beeld van de bouwblokken, met name de horizontale massaopbouw en de duidelijke ritmiek, niet verstoren, wel versterken.
\nBebouwing op zich Uitgangspunt is de huidige verticale, eenvoudige gevelopbouw van de individuele woningen; het principe van gaten in het metselwerk.
\nEr dient een afleesbare relatie te zijn tussen de gevelindeling en de achterliggende functies.
\nOp- en aanbouwen moeten ondergeschikt zijn aan de hoofdbouwmassa, het gevelbeeld en/of het dakvlak.
\nDe maat van de gevelopeningen is leidend voor de maatvoering van aanbouwen aan de voorzijde.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het ambachtelijk gedetailleerd metselwerk, al dan niet met (prefab) ornamenten, dient te worden gehandhaafd Bij aanpassingen is bestaande kleur- en materiaalgebruik uitgangspunt.
\nW5 GEÏNDUSTRIALISEERDE (WOON)BEBOUWING KENMERKEN Bebouwing en omgeving Dit bebouwingstype kan beschouwd worden als een verdere voortzetting van de industrialisatie in de bouw zoals dit reeds in kleine schaal werd toegepast bij de traditionele strokenverkaveling.
\nIn de jaren ’60 en ’70 zijn op basis hiervan uitbreidingswijken gerealiseerd die qua verschijningsvorm afwijken van wat tot dan toe gebouwd werd. Ook treffen we experimentele verkavelingvormen aan. Ook wordt gebruik gemaakt van stedenbouwkundige stempels waarbij een bepaalde compositie van gebouwen meerdere keren terugkomt binnen de wijk. Deze stempels zijn vaak opgebouwd uit verschillende soorten woningen. In de opbouw van de gebieden is een duidelijke functiescheiding aangebracht tussen wonen, werken, winkelen, groen en verkeer. In het verkeerssysteem is een hiërarchie aanwezig en naast parkeren aan de straat komt ook meer geconcentreerd parkeren voor.
\nBebouwing op zich De bebouwing binnen dit thema bestaat uit veel verschillende types.
\nNaast grondgebonden woningen zijn er gestapelde woningen te vinden. De geïndustrialiseerde bouwmethoden krijgen steeds meer invloed op de architectonische vorm. Tussen de betonnen dragers heeft de gevel een horizontale, eenvoudige opbouw. De genormeerde plattegronden lenen zich uitstekend voor geprefabriceerde bouwsystemen. De aldus genoemde woningscheidende wanden geven aan de buitenzijde ritmiek in de straatgevel. Daartussen worden de puien gemonteerd als voor- en achtergevel.
\nDe gevel is horizontaal verdeeld in borstweringen engevelopeningen. Hierdoor zijn de verschillende functies binnen de woning niet altijd afleesbaar in de gevel.
\nDe dakvorm verschilt per blok waarbij de helling en hoogte maatgevend zijn voor de mogelijkheid van een dakkapel.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het kenmerk van de seriematige bouw is het gebruik van prefab-elementen op grote schaal. Tussen de geprefabriceerde woningscheidende dragers is de gevel voornamelijk opgebouwd uit prefab puien. Deze opzet is maatgevend voor de gevelopbouw en zorgt voor een opvallend kleurgebruik. Het ambachtelijke metselwerk is vrijwel helemaal verdwenen.
\nWAARDERING De bebouwing is zeer eenvoudig van opzet en detaillering. De architectonische waarde van dit type is gering. De straatwanden vertonen echter veel samenhang en de omgevingskwaliteit is redelijk hoog. De strakke gevelopbouw vergt daarom veel aandacht bij individuele initiatieven.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving Het stedenbouwkundig patroon dient in de toekomst leesbaar te blijven, zowel naar de verkeers- en groenstructuur en de aansluiting daarop, als naar de rangschikking van de bebouwing.
\nDe bebouwing dient gericht te zijn op de openbare ruimte.
\nBebouwing op zich De architectonische identiteit van een complex dient behouden te blijven.
\nDe ritmiek en compositie van de straatgevel is uitgangspunt.
\nBij aanbouwen aan de straatzijde dient het onderscheid tussen drager en inbouw herkenbaar te blijven.
\nDe helling en de hoogte van het dak zijn maatgevend voor het al dan niet kunnen toevoegen van dakkapellen.
\nMateriaal, detaillering en kleur Materiaal en kleurgebruik dienen passend te zijn bij de oorspronkelijke architectuur. Afwijkend, niet oorspronkelijk kleurgebruik is mogelijk, mits passend in het complex.
\nBij aanpassingen aan bestaande bouwwerken is het bestaande kleur- en materiaalgebruik uitgangspunt.
\nW6 WOONERVEN KENMERKEN Bebouwing en omgeving Als reactie op de strakke blokverkaveling ontstaan in de jaren ’70 en ’80 wijken die gebouwd zijn met het gedachtegoed van de Forumbeweging; de woonerven. De menselijke maat en schaal vormt de basis voor deze nieuwe woonwijken. Intimiteit, herbergzaamheid, ruimte voor de kinderen waren de thema’s op basis waarvan nieuwe woongebieden werden ontworpen. Grote gebaren en lange straten werden vervangen door korte, bochtige straten en erven waaraan de woningen zijn gelegen. De erven zijn informeel ingericht en de auto is te gast. Binnen de wijken komen veel verschillende woningsoorten en financieringsklassen voor. Anders dan het geval was in de tot dan toe bestaande wijken is bewust gekozen voor een mix aan woningtypes. De wijken hebben dan ook geen ‘gouden randje’ zoals dat tot die tijd vaak wel het geval was.
\nBinnen de woonerven is veel openbaar groen, vaak matig van kwaliteit door de verspreide ligging.
\nDe woonerven zijn sterk naar binnen gericht, een groot aantal woningen is niet op de straat, maar op de privé-buitenruimte georiënteerd. De overgang van privé naar openbaar, de aansluiting van de bebouwing op de groen- en verkeersstructuur, wordt op verschillende manieren opgelost en speelt een grote rol bij de uiteindelijk betekenis van de bebouwing op de opbouw van de wijk.
\nHet straatbeeld wordt bepaald door aaneen gebouwde en geschakelde woningen waarbij verspringingen in de rooilijn de diversiteit en kleinschaligheid in de openbare ruimte ondersteunen. Daar waar bergingen vóór de huizen geplaatst zijn ontstaat vaak een onoverzichtelijk straatbeeld. De wijken uit deze periode bestaan meestal uit een aantal intern gerichte bebouwingsclusters. De clusters zijn uit een aantal woningen samengesteld die een grote onderlinge samenhang vertonen. Deze samenhang is vooral terug te vinden in de mate van de verwevenheid van de bouwmassa’s.
\nBebouwing op zich Alhoewel er sprake is van verschillende woningtypen, heeft het beeld, qua architectonische opzet, een grote eenduidigheid. De architectuur is overwegend ingetogen en introvert. De wens om kleinschalig te bouwen en een op de individuele bewoner gerichte woonomgeving te realiseren is vaak zo groot dat de wijk onoverzichtelijk wordt. Meestal ontbreekt het aan visueel-ruimtelijke aanknopingspunten voor de oriëntatie in de wijk.
\nDe woningen zijn kleinschalig en vooral op de achtertuin georiënteerd. Naar de straatzijde is de gevel dikwijls zeer gesloten. Kenmerkend is de situering van keukens en bergingen aan de voorzijde van de woningen. De bebouwing bestaat uit één of meer laag met kap. Deze kap loopt in een aantal gevallen door tot over de bijgebouwen.
\nDe woningen zijn samengesteld uit verschillende massa’s die met elkaar verweven zijn waardoor de hoofdmassa vaak niet duidelijk te herkennen is.
\nMateriaal, detaillering en kleur De woningen in de woonerven zijn te herkennen aan over het algemeen de donkere materialen; donkere of rode baksteen, pannen en geschilderd hout. Hoofdmassa en bijgebouwen kennen hetzelfde kleur- en materiaalgebruik. De woningen hebben een eenvoudige detaillering.
\nWAARDERING Kenmerkend is een kleinschalig en informeel woonmilieu waarbij het onderscheid tussen voor- en achterkanten relatief moeilijk te maken is. De bebouwingsvrijheid die aan de achterzijde is gecreëerd, is medebepalend voor de voorkant van bebouwing. Hier kan volstaan worden met een minimum welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA het bouwwerk mag niet afgesloten worden van zijn omgeving; bij aanpassing van het bouwwerk mogen architectonische bijzonderheden niet ontkend of vernietigd worden; de bestaande stedenbouwkundig-architectonische karakteristiek mag niet duidelijk aangetast worden, er mag geen sprake zijn van armoedig materiaalgebruik, er mag geen sprake zijn van toepassing van felle of contrasterende kleuren; er mag geen sprake zijn ernstige verpaupering of verval van bouwwerken.
\nW7 THEMATISCHE INBREIDING KENMERKEN Bebouwing en omgeving Door verlies van de functie zijn stukken grond binnen het bebouwde gebied vrijgekomen, waar nieuwe woongebieden of woongebouwen zijn verrezen. Er is veel aandacht besteed aan de architectonische en stedenbouwkundige uitstraling. De inbreidingen hebben daarom een duidelijke verschijningsvorm.
\nTegelijkertijd kan geconstateerd worden dat veelal een relatie met de stedenbouwkundige context van de buurt/wijk als geheel ontbreekt. Sinds een tiental jaren is er meer aandacht voor de inpassing van bouwprojecten in het grotere geheel. De inrichting van het openbaar gebied en de woningen zijn als samenhangend geheel ontworpen en vormen één geheel. In de verkavelingopzet is gestreefd naar een helder onderscheid tussen openbaar en privé.
\nBebouwing op zich De architectuur is expressief en onderscheidend van aard als reactie op de vaak monotone architectuur van de directe omgeving. In het algemeen heeft deze woningbouw een frisse en gevarieerde uitstraling. De inbreidingen zijn te beschouwen als complex met veelal dezelfde woningen. De complexwaarde is hierbij belangrijk. De massa en de architectonische vormgeving zorgen voor een samenhang in de bebouwing.
\nMateriaal, detaillering en kleur Het kleur- en materiaalgebruik is complexgebonden en dus niet onder één noemer te brengen. In het algemeen kan gesteld worden dat deze complexen door de keuze van materiaal, detaillering en kleur de eigen identiteit versterken en daarmee onderscheidend zijn ten opzichte van de omgeving.
\nWAARDERING De meeste thematische inbreidingen hebben een zeer specifieke, goed afgestemde verschijningsvorm. De samenhang is groot en de beeldkwaliteit hoog.
\nVoor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving De architectuur en de directe openbare ruimte zijn in samenhang ontworpen. Deze samenhang dient teworden behouden.
\nBebouwing op zich De complexwaarde is bepalend voor aanpassingen, toevoegingen of (ver)nieuwbouw.
\nVeranderingen moeten passen binnen de (stijl) kenmerken, het imago en de expressiviteit van het complex.
\nDe gevelopbouw en -indeling en de repetitie van de samenstellende elementen zijn uitgangspunt bij veranderingen, aanpassingen en toevoegingen.
\nMateriaal, detaillering, kleur Het bestaande kleur- en materiaalgebruik is bepalend voor de complexwaarde; zij dragen wezenlijk bij aan de expressiviteit ervan en zijn uitgangspunt voor aanpassingen.
\nW8 THEMATISCHE UITBREIDING KENMERKEN Bebouwing en omgeving Als reactie op de woonerven uit de jaren ’70 ontstaat in de jaren tachtig een veelvormige post-moderne stedenbouw en architectuur. Klassieke thema’s uit de geschiedenis van de stedenbouw zoals crescents (halfronde cirkels), symmetrie en straalvormig gegroepeerde straten vormen de inspiratie voor de nieuwe uitbreidingswijken. Het creëren van een wervend, hoogwaardig woonmilieu is het uitgangspunt bij de thematische uitbreidingen. In toenemende mate is, in tegenstelling tot de inbreidingswijken, de landschappelijke context de basis voor het stedenbouwkundig plan. Er is veel aandacht besteed aan de architectonische en stedenbouwkundige uitstraling. Door de landschappelijke en stedenbouwkundige context in het plan te verweven worden verschillende woonmilieus onderscheiden.
\nHet openbaar gebied en de woningen zijn integraal ontworpen en vormen één geheel. In de verkavelingopzet is gestreefd naar een helder onderscheid tussen openbaar en privé.
\nBebouwing op zich Alhoewel er sprake is van verschillende woningBinnen de uitbreidingen zijn verschillende woonmilieus en/of architectuurstijlen te onderscheiden. Er zijn diverse complexen aan de architectonische vorm van bebouwing te herkennen binnen de wijk.
\nDeze complexen bestaan uit een wisselend aantal woningen. De complexwaarde is hierbij belangrijk, waarbij de gevelopbouw, dakvorm e.d. zorgen voor samenhang in de bebouwing.
\nIn het algemeen heeft deze woningbouw een frisse en gevarieerde uitstraling.
\nMateriaal, detaillering en kleur Er is een grote variatie in architectonische vormgeving te zien. Het materiaal- en kleurgebruik is erg verschillend per complex en en mede daardoor ook de detaillering. Vanwege herkenbaarheid en identiteit speelt de complexwaarde een grote rol; het kleur- en materiaalgebruik en de detaillering wordt hierdoor bepaald.
\nWAARDERING De bebouwing is zorgvuldig op elkaar afgestemd, de samenhang is groot en de omgevingskwaliteit is hoog. Voor dit bebouwingstype geldt een specifiek welstandsniveau.
\nWELSTANDSCRITERIA Bebouwing en omgeving De architectuur en de directe openbare ruimte zijn in samenhang ontworpen. Deze samenhang dient teworden behouden.
\nBebouwing op zich De complexwaarde is bepalend voor aanpassingen, toevoegingen of (ver)nieuwbouw.
\nVeranderingen moeten passen binnen de (stijl) kenmerken, het imago en de expressiviteit van het complex.
\nDe gevelopbouw en -indeling en de repetitie van de samenstellende elementen zijn uitgangspunt bij veranderingen, aanpassingen en toevoegingen.
\nMateriaal, detaillering, kleur Het bestaande kleur- en materiaalgebruik is bepalend voor de complexwaarde; zij dragen wezenlijk bij aan de expressiviteit ervan en zijn uitgangspunt voor aanpassingen.
\nW9 INDIVIDUELE WOONBEBOUWING KENMERKEN Bebouwing en omgeving Als reactie op de strakke blokverkaveling ontstaan in buurten en gebieden met individuele woningbouw bestaat uit vrijstaande en twee-onder-één-kapwoningen, die onderling een grote variatie vertonen. Er is meestal sprake van woningen van verschillende leeftijd. In de loop der jaren zijn de invloeden van diverse stedenbouwkundige, architectonische en markttechnische stromingen in de wijken ingebracht. De straten en buurten waar individuele woningbouw aanwezig is hebben meestal een groen en dorps karakter. De architectuur heeft overwegend een dorpse uitstraling. Het idee van projectmatige woningbouw komt in dit soort buurten niet voor.