w zakresie czynu opisanego w punkcie XLIV części wstępnej wyroku uznał za winnego tego, że w okresie od 10 stycznia 2006 r. do 07 lutego 2006r. w miejscowościach Ś., G. i Z. i innych działając w zorganizowanej grupie oraz wspólnie i w porozumieniu z T. B., A. B., M. P. (2), R. B., J. N. oraz innymi osobami, w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uchylał się od opodatkowania akcyzą towaru w postaci paliwa w ilości 180.380 litrów ten sposób, iż olej ten był odsprzedawany niezgodnie z przeznaczeniem jako wskazany olej napędowy, przez co uszczuplił podatek akcyzowy dużej wartości w kwocie 286.804,20 złotych, to jest czynu z art. 54 § 1 kks w zw. art. 37§1 pkt 1 i 5 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i za to na podstawie art. 54 §1 kks w zw. z art. 38§2pkt 1 kks wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności.
\nLXXX.
\nNa podstawie art. 85 k.k. i art. 86§1 k.k. w zw. z art. 39 §2 kks orzeczone wobec oskarżonego A. L. kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności.
\nLXXXI.
\nNa podstawie art. 69 §1 i 2 kk i art. 70 §1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego A. L. kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby lat 5.
\nLXXXII.
\nNa podstawie art. 45§1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. L. przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 9.000 zł.
\nLXXXIII.
\nOskarżonego M. W. (2) w zakresie czynu opisanego w punkcie XLV części wstępnej wyroku uznał za winnego tego, że w okresie od października 2005r do marca 2006r w miejscowościach C., G., Z. i innych działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wprowadził do obrotu przez nadzorowaną firmę (...) uprzednio odbarwiony przez inne osoby olej opałowy stanowiący mienie znacznej wartości, w łącznej ilości co najmniej 499.215 litrów i wartości co najmniej 1.248.037,50 złotych, które to paliwo zostało sprzedane w obrocie jako olej napędowy wiedząc, iż paliwo to nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie z dnia 23 stycznia 2004 roku o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw płynnych i biopaliw płynnych, co stanowi czyn z art.23 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw płynnych i biopaliw płynnych (Dz.U. 2004, nr 34, poz.293 z późn. zm.) w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie wyżej powołanych przepisów skazał go, a na podstawie art. 23 ust.3 powołanej ustawy i art. 33 §1, 2 i 3 kk wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz 150 stawek dziennych grzywny po 100 złotych każda.
\nLXXXIV.
\nNa podstawie art. 69 §1 i 2 kk i art. 70 §1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego M. W. (2) kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby lat 5.
\nLXXXV.
\nNa podstawie art. 45§1 k.k. orzekł wobec oskarżonego M. W. (2) przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 17.472,50 zł.
\nLXXXVI.
\nNa podstawie art. 63§1 k.k. na poczet orzeczonych wobec oskarżonych A. B., A. W. (1), J. M., W. T., R. D., W. A., M. Z., M. W. (1), R. B., P. H., Z. K. (1), A. L., M. W. (2) kar pozbawienia wolności oraz grzywny zaliczył im okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, i tak wobec:
\nLXXXVII.
\nZasądził od Skarbu Państwa tytułem kosztów nieopłaconej obrony świadczonej z urzędu, na rzecz : -adw. I. K. kwotę 4.132,80 zł,
\nSąd zwolnił oskarżonych od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w częściach im przypadających, obciążając nimi Skarb Państwa.
\nWyrok zaskarżył prokurator oraz obrońcy oskarżonych: A. W. (1), W. A., W. T., R. B., J. W. (1), M. D., Z. S., A. B., J. N., A. L., T. B., M. Z., M. W. (1), R. D., Z. K. (1), T. J. i P. H..
\nObrońca oskarżonego W. A. zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:
\nObrońca oskarżonego W. A. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie osk. W. A. od popełnienia zarzucanego mu czynu, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
\nObrońca oskarżonego W. T. zaskarżył wyrok w zakresie pkt XXXII części dyspozytywnej wyroku.
\nWyrokowi zarzucił:
\nObrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego W. T. od popełnienia zarzucanego mu czynu.
\nObrońca oskarżonego R. B. adw. S. D. zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wyroku, polegający na uznaniu oskarżonego R. B. winnym popełnienia przestępstw mu przypisanych, pomimo poważnych wątpliwości w tym zakresie.
\nPodnosząc powyższy zarzut obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wlkp.
\nObrońca oskarżonego J. W. (1) zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
\nWyrokowi zarzucił:
\nObrońca oskarżonego M. D. zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego.
\nWyrokowi zarzucił:
\nObrońca oskarżonego M. D. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt LXXV, LXXVI, LXXVII i LXXVIII i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
\nProkurator zaskarżył wyrok w stosunku do :
\n1.
\nW. T., T. J., R. D., P. H., A. M. (1), S. L., Z. K. (1) oraz M. W. (2) w całości 2.
\nZ. S. w zakresie rozstrzygnięcia co do czynu opisanego w punkcie XXXIV części wstępnej wyroku 3.
\nM. D. w zakresie rozstrzygnięcia co do czynu opisanego w punkcie XXXIX części wstępnej wyroku 4.
\nT. B., A. B., W. A., M. W. (1),R. B., J. W. (1) oraz A. L. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze.
\nProkurator wniósł apelację na niekorzyść oskarżonych T. B., A. B., W. A., M. W. (1), R. B., J. W. (1), A. L., W. T., T. J., R. D., P. H. A. M. (1), S. L., Z. K. (1), M. W. (2),M. D. oraz Z. S..
\nProkurator wyrokowi zarzucił:
\nObrońca oskarżonego A. W. (1) zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego.
\nSkarżonemu wyrokowi zarzucił:
\nObrońca oskarżonego A. W. (1) wniósł:
\nObrońca z urzędu oskarżonego Z. S. zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II K 211/08 na korzyść oskarżonego Z. S. w części, tj. w zakresie pkt LXVI, LXVII, LXVIII, LXIX oraz w punkcie LXXXIX.
\nPowyższemu wyrokowi zarzucił:
\nWskazując na powyższe wniósł o:
\nObrońca oskarżonego A. B., zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp., z dnia 18 października 2012 r. - w całości.
\nSkarżonemu wyrokowi zarzucił:
\nObrońca oskarżonego J. N. wyrok zaskarżył, w pkt. XXVI w całości, natomiast co do pkt. XXVII-XXX w zakresie wymierzonych kar jednostkowych oraz kary łącznej.
\nWyrokowi zarzucił:
\nI. w odniesieniu do czynu przypisanemu oskarżonemu w pkt. XXVI wyroku, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia o winie oskarżonego (pkt. I i II wyroku) polegający na :
\nII.
\nW odniesieniu do punktów XXVII-XXX wyroku, na zasadzie art. 438 pkt. 4 kpk, rażącą niewspółmierną surowość kary, której wymiar niezależnie od sformułowanych wyżej zarzutów apelacji nie uwzględnia należycie warunków i okoliczności osobistych oskarżonego, zakresu popełnionych przez niego czynów ich społecznej szkodliwości oraz warunków prewencji generalnej i indywidualnej.
\nWskazując na powyższe zarzuty apelacji obrońca J. N. wniósł o:
\nObrońca oskarżonego A. L. zaskarżył wyrok w części, tj. co do pkt. LXXIX, LXXX, LXXXI, LXXXII, LXXXIII, LXXXIV w zakresie dotyczącym oskarżonego A. L..
\nWyrokowi zarzucił:
\n6 kpk w zw. z art.
\n396 § 3 kpk poprzez brak zawiadomienia oskarżonego A. L. o czynnościach przeprowadzonych w drodze pomocy prawnej przez Sądy wezwane, 2. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 54 § 1 kks poprzez niewłaściwe zastosowanie podczas gdy podmiotem przestępstwa określonego w tym przepisie może być jedynie osoba fizyczna, na której ciąży obowiązek podatkowy, osoba reprezentująca spółkę, a jednocześnie, gdy w myśl tego przepisu przedmiotem opodatkowania może być tylko działalność legalna, nigdy sprzeczna z prawem., nadto przy braku ustalenia kto powinien składać deklaracje, kto je faktycznie składał, a także poprzez zastosowanie tegoż przepisu mimo ustalenia, że sprzedawany był olej opałowy od którego akcyza była odprowadzana 8 § 1-3 kks poprzez uznanie, że jedno i to samo przestępne działanie stanowi dwa przestępstwa i wymierzenie kary za każdy czyn z osobna oraz kaiy łącznej poprzez połączenie wszystkich trzech kar pozbawienia wolności podczas gdy wykonaniu podlegała tylko jedna kara.
\nObrońca oskarżonego A. L. wniósł o:
\nObrońca oskarżonego T. B. zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego.:
\nWyrokowi zarzucił:
\nI. naruszenie przepisów postępowania karnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia,
\nObrońca oskarżonego A. B. adw. M. E. zaskarżył wyrok na korzyść oskarżonego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając:
\nMając powyższe zarzuty na względzie obrońca A. B. wniósł o: • uchylenie wyroku w zakresie pkt VIII i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, • zmianę wyroku w zakresie pkt IX i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu, • zmianę wyroku w zakresie pkt X i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
\nObrońca oskarżonego R. B. zaskarżyła wyrok na korzyść oskarżonego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając:
\nMając powyższe zarzuty na względzie obrońca R. B. wniosła o: • uchylenie wyroku w zakresie pkt LVII i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, • zmianę wyroku w zakresie pkt LVIII i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu, • zmianę wyroku w zakresie pkt LIX i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
\nObrońca oskarżonych M. Z., M. W. (1), R. D., Z. K. (1), T. J. i P. H. zaskarżył wyrok co do punktów XXXIV-XXXVIII, XLIII- LII, LIV- LVI, LXXI-LXXIII na korzyść ww. oskarżonych.
\nWyrokowi zarzucił:
\n1/. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:
\n3/. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, poprzez uznanie, że: • M. Z. był osobą wcześniej karaną za przestępstwa tego samego rodzaju co jest okolicznością obciążającą i świadczącą o nieskuteczności dotychczas stosowanych środków prewencyjnych, w sytuacji gdzie M. Z. w okresie od 02.08.2005 r. do 08.02.2006 r. w którym miał popełnić zarzucane mu czyny był osobą niekaraną; • T. J. był osobą wcześniej karaną za przestępstwa tego samego rodzaju co jest okolicznością obciążającą, w sytuacji gdzie T. J. w okresie, w którym miał popełnić zarzucany mu czyn był osobą niekaraną; • M. Z. oraz M. W. (1) dopuścili się przestępstwa opisanego w art. 286 § 1 kk oraz 258 § 1 kk podczas gdy z dokładnej analizy okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, iż ww. oskarżeni nie mieli świadomości, że pośredniczą w sprzedaży paliwa, które powstało na skutek odbarwienia oleju opałowego, • M. W. (1) przyznał się do zarzucanych mu czynów podczas, gdy dokładna analiza jego wyjaśnień skłania do postawienia jedynie tezy, że od trzeciej dostawy mógł przypuszczać, że z paliwem jest coś nie tak ale o procederze odbarwiania dowiedział się po paru latach od tych transakcjach a już z pewnością nie przyznał się do udziału w grupie przestępczej, ⚫ T. J., P. H., R. D., Z. K. (1), uczestniczyli w obrocie paliwami ciekłymi lub biopaliwami ciekłymi niespełniającymi wymagań jakościowych określonych w ustawie z dnia 23 stycznia 2004 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw płynnych i biopaliw płynnych w sytuacji gdzie znamion przedmiotowych występku opisanego w art. 23 przytoczonej ustawy nie wypełnia takie zachowanie jak „wytwarzanie\", „transportowanie\", „magazynowanie\" albowiem takie zachowania nie były penalizowane w dacie zarzutów, Nadto z ostrożności procesowej zarzucił: rażącą niewspółmierność orzeczonej kary polegającą na tym, że orzeczona kara łączna 2 lat i 2 miesięcy bezwarunkowego pozbawienia wolności stoi w sprzeczności z faktem, iż M. Z. w okresie od 02.08.2005 r. do 08.02.2006 r. w którym miał popełnić zarzucane mu czyny był osobą niekaraną i do stopnia społecznej szkodliwości czynów, których dopuścił się oskarżony oraz w relacji do celów, jakie kara ta winna spełnić w zakresie prewencji szczególnej i społecznego oddziaływania, Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
\nApelacja prokuratora okazała się zasadna tylko w takim zakresie, w jakim kwestionowała kwalifikację prawną czynu przypisanego R. D., gdyż pozwoliło to na zmianę dotychczasowej niepełnej kwalifikacji prawnej. Apelacja byłaby zasadna co do wysokości kar łącznych wymierzonych A. B. i T. B., gdyby nie konieczność modyfikacji lub uchylenia wyroku co do niektórych z przypisanych im czynów.
\nCzęściowo zasadne okazały się apelacje obrońców oskarżonych: A. B., R. B., A. W. (1), J. N., R. D., W. A., M. Z., M. W. (1), Z. S., M. D., A. L..
\nApelacje obrońców W. T., T. J., P. H., J. W. (1), Z. K. (1) i M. W. (2) okazały się o tyle zasadne, że doprowadziły do uniewinnienia ich od popełnienia zarzucanych im czynów, jednak nie były one zasadne w części, w której kwestionowały samo popełnienie czynu.
\nApelacja obrońcy T. B. okazała się zasadna w tej części, w której podnosił on zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej i sprzeczność wyroku z uzasadnieniem co do fałszerstwa dokumentu.
\nPrzed przystąpieniem do oceny tych części apelacji, które kwestionują zaskarżone orzeczenie pod względem materialnoprawnym, odniesienia wymagają zarzuty stricte procesowe, gdyż w przypadku ich uwzględnienia może się okazać zbędne rozpoznanie apelacji skierowanych przeciwko meritum zaskarżonego wyroku.
\nObrońca oskarżonego T. B. podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej, polegającej na tym, że Sąd I instancji procedował wobec jego mandanta, mimo iż oskarżony był pozbawiony wolności w innej sprawie, a jego interesów nie reprezentował obrońca. Po części ten zarzut jest zasadny. Oskarżony był pozbawiony wolności w trakcie trzech rozpraw: 12.03.2012r., 16.04.2012r. i 24.05.2012r. Jednak w dniu 16.04.2012r. odczytano jedynie protokół z odezwy o przesłuchanie H. S., która przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu odmówiła zeznań, a w dniu 24.05.2012r. nie przeprowadzono żadnych czynności dowodowych. Dlatego zarzut ten należało uwzględnić tylko co do rozprawy w dniu 12.03.2012r., kiedy przesłuchano istotnych świadków M.
\nW. (4) oraz K. W.. Z tych przyczyn należało zaskarżony wyrok uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania czyny I, III i IV, gdyż uchybienie to nie przeszkadza w wydaniu wyroku uniewinniającego od czynu II. Słusznie jednak obrońca oskarżonego wskazał na uchybienia co do czynu IV, gdyż zachodzi sprzeczność nie tylko między wyrokiem a uzasadnieniem, ale i wewnątrz uzasadnienia. W wyroku Sąd przyjął, iż T. B. kierował wykonaniem czynu przez J. N.. Na str. 61 uzasadnienia Sąd ustalił, że T. B. polecił wykonanie tego czynu przez J. N., co odpowiadałoby sprawstwu polecającemu, a stronę później – że ułatwił popełnienie czynu, co wskazywałoby na pomocnictwo. Zaskarżenie wyroku przez prokuratora na niekorzyść pozwala na podstawie art. 440 k.p.k. na poczynienie prawidłowych ustaleń przez Sąd meriti.
\nSąd będzie miał na uwadze, że granice zakazu reformationis in peius wyznacza treść orzeczenia, a nie uzasadnienia („wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone”).
\nNiewątpliwie natomiast oskarżony i jego obrońca zachowali się nielojalnie wobec Sądu, któremu nie można postawić zarzutu zawinionego uchybienia art. 439 k.p.k. Sąd odwoławczy nie ma żadnych przesłanek przypuszczać, że gdyby Sąd I instancji powziął wiadomość o tym, że T. B. był pozbawiony wolności, nie ponowiłby czynności dowodowych objętych uchybieniem. Zarówno rzetelność postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie, jak i – znana jako fakt notoryjny – skrupulatność sędziego sprawozdawcy w I instancji dodatkowo przemawiają za przyjęciem tego stanowiska. Podniesienie dopiero w apelacji zarzutu przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność obrońcy i oskarżonego, gdy ich obecność jest obowiązkowa, okazało się skutecznym postąpieniem procesowym, ale nie o to chodziło ustalając zasady fair trial. Na chwilę obecną ponowny proces jako niepotrzebne przedłużenie postępowania właściwie pozbawia możliwości skutecznego powoływania się na przewlekłość postępowania przez stronę. Odniesienie się do pozostałych zarzutów i wniosków apelacji obrońcy oskarżonego T. B., na podstawie art. 436 k.p.k., stało się bezprzedmiotowe.
\nPrzyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku co do T. B. stała się bezwzględna przyczyna odwoławcza zaistniała na rozprawie w dniu 12 marca 2012r. i tylko dowody przeprowadzone na tej rozprawie miały wpływ na uchylenie wyroku w rozumieniu art. 442 §2 k.p.k. Co do czynu IV drugą przyczyną uchylenia wyroku stała się rozbieżność między wyrokiem a uzasadnieniem oraz wewnątrz uzasadnienia, natomiast nie legły u podstaw uchylenia kwestie przeprowadzenia dowodu, stąd możliwe jest odtworzenie wyjaśnień J. N. w trybie przywoływanego art. 442 §2 k.p.k. Nadto w apelacji podniesiono również zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów przy ocenie zeznań świadka M. P. (2). W pozostałym zakresie nie kwestionowano zakresu i sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego.
\nW toku ponownego postępowania Sąd będzie uprawniony orzec surowszą karę łączną pozbawienia wolności, gdyż w tym zakresie zaskarżył wyrok prokurator na niekorzyść oskarżonego. Kary jednostkowe nie były przedmiotem zarzutów ani wniosków apelacji prokuratora.
\nObrońca oskarżonego A. L. podniosła zarzut obrazy art. 6 k.p.k. w zw. z art. 396 §3 k.p.k. poprzez brak zawiadomienia oskarżonego A. L. o czynnościach przeprowadzonych w drodze pomocy prawnej przez Sądy wezwane.
\nW ocenie Sądu odwoławczego rzeczywiście doszło do uchybienia przepisom postępowania karnego, jako że A. L. powiadamiano na błędny adres o posiedzeniach w trybie pomocy prawnej, ale uchybienie to nie wpłynęło na treść wyroku, gdyż przesłuchiwane tam osoby nie zeznawały na okoliczność udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, a tylko ten zarzut przypisano oskarżonemu prawomocnym wyrokiem. A. L. pismem, które wpłynęło 18.05.2011r. podał nowy adres dla doręczeń w Ł. przy ul. (...), podczas gdy w odezwach wskazano adres przy ul. (...) w Ł.. Niepokoi zwłaszcza fakt, że w odezwach, które wyszły z Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim po 18.05.2011r. również podawano poprzedni adres.
\nJednak, ani M. F. (przesłuchany przez Sąd Rejonowy Katowice-Wschód, k. 8172 i następne), ani A. W. (2) (SR Katowice-Zachód, k. 8224 i nast.), ani A. K. (k. 8280 i nast.), ani R. S. (SR Kościan, k. 8306 i nast.), ani M. N. (2) (SR Grodzisk Wlkp., k. 8378 i nast.), ani J. S. (2) (SR Gdańsk-Północ, k. 8446 i nast.), ani A. C. (SR Miechów, k. 8540 i nast.), ani M. L. (SR Białystok, k. 8595 i nast.), ani D. G. (SR Kościan, k. 8799 i nast.), ani K. P. (SR Leszno, k. 9033 i nast.), ani M. A. (SR Warszawa – Śródmieście, k. 9622 i nast.) nie tylko, że nie zeznawali na okoliczność udziału A. L. w zorganizowanej grupie przestępczej, ale wręcz w ogóle nie zeznawali o tym oskarżonym. Uchybienie zatem procesowe nie było istotne, gdyż w żaden sposób nie przełożyło się na treść wyroku. Dlatego też ten zarzut nie został uwzględniony, ale Sąd I instancji w przyszłości musi zwrócić uwagę na tego rodzaju sytuację, by nie powtarzała się w przyszłości.
\nObrońcy oskarżonych A. B. i R. B.postawili zarzut obrazy prawa do obrony poprzez zaniechanie odczytania J. S. (1) wszystkich protokołów zeznań z postępowania przygotowawczego. Przy tak poważnym zarzucie należałoby jednak wymagać od skarżących większej dokładności i rzetelności. Prokurator rzeczywiście w akcie oskarżenia wskazał, że J. S. (1) przesłuchiwany był trzykrotnie, jednak oprócz jego zeznań, odczytanych przez Sąd I instancji wskazano dowody na k. 4182-4185 i 4295-4296. Dowód na k. 4295-4296 to oryginał protokołu przesłuchania K. P., natomiast na k. 4182-4185 znajduje się przesłana faxem kopia zeznań tego świadka. Zarzut ten okazał się zatem całkowicie bezzasadny. Zeznania samego J. S.
\nNie kto inny, tylko sam A. B. (k. 1196-1198) wyjaśnił, że w Z. odbarwianiem zajmowało się dwóch mężczyzn ściągniętych przez M. P. (2), ale po paru dostawach odbarwianiem zajęli się M. P. (2) i T. B., on już był tylko do dzielenia się zyskami, a zajął się firmą swoją i ojca. To były te same wyjaśnienia, w których podniósł, iż został oszukany przez wspólników, opierając się na notatce znalezionej w ich samochodzie. W swoich wyjaśnieniach A. B. opisując udział w grupie wskazywał, że jego rola polegała na skontaktowaniu T. B. i M. P. (2) z ojcem, od którego brali olej i zwracali mu pieniądze po sprzedaży odbarwionego oleju opałowego. Wyraźnie wskazał, że nie zajmował się rozprowadzaniem oleju. W grupie nie wszyscy sprawcy muszą zajmować się taką samą działalnością, najczęściej wręcz dochodzi do specjalizacji sprawców.
\nT. B. i M. P. (2) wskazywali, że nie mieli źródła dostaw paliwa i stąd były im potrzebne kontakty A. B., w przeciwnym razie nie mogliby popełnić czynów zabronionych, bowiem nie mieliby paliwa, które po odbarwieniu mogliby zaoferować odbiorcom. Natomiast A. B. miał uzyskiwać dochody z przestępstwa mimo, iż sam nie miał możliwości zbywania oleju, ale tego od niego nie oczekiwano. Mimo, iż zajmował się członkami rodziny na (...), miał pełną wiedzę o tym, co się działo z prowadzoną działalnością przestępczą, gdyż w kolejnych wyjaśnieniach przedstawia informacje o A. L. i J. N. funkcjonujących dopiero w 2006r. (k. 2146-2151), o K. O., W ostatnich wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym A.
\nB. zmienił wyjaśnienia o tyle, że wycofał się tylko z przyznania się do działania w grupie, gdyż współdziałał tylko z M. P. (2). Ponieważ co do T. B. wyrok został w zasadniczej części uchylony, stąd odnoszenie się do tych wyjaśnień jest bezprzedmiotowe, jednak wystarczy wskazać, że w tym samym okresie T. B. (k. 4920-4923) przyznał się do działania w zorganizowanej grupie przestępczej wspólnie z M. P. i A. B., z którymi byli wspólnikami. Tak samo jak M. P. (2) (k. 4927 i nast.) charakteryzowali też rolę R. B., zgodnie wskazując, iż jego zarobkiem była niemiecka akcyza zwracana z tytułu dostawy do Polski. Zatem ich wyjaśnienia były zgodne z wcześniejszymi wyjaśnieniami A. B. i wzajemnie się uzupełniały.
\nOskarżony miał zatem możliwość wycofania się ze swoich wyjaśnień, przedstawienia odmiennej wersji, stąd motywy, które wskazywał w postępowaniu sądowym, z których wynika, że wyjaśnienia były mu sugerowane przez policjantów z CBŚ nie wytrzymują krytyki, już chociażby z tej przyczyny, iż oskarżony słuchany był także w prokuraturze i Sądzie, a poza siedmiodniowym tymczasowym aresztowaniem, odpowiadał z wolności. Przedstawione argumenty nie przekonują o tym, by ktokolwiek wywierał wpływ na treść jego wyjaśnień w postępowaniu przygotowawczym, stąd uznanie przez Sąd I instancji wyjaśnień złożonych w postępowaniu sądowym za niewiarygodne pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k.
\nTe same argumenty dotyczą zresztą wyjaśnień R. B., który w postępowaniu przygotowawczym złożył dwukrotnie obszerne wyjaśnienia, w których przyznał się do tego, że wiedział, kto utworzył grupę i że wszyscy trzej oskarżeni poszukiwali źródła dostaw oleju opałowego do Polski. Przyznał, że wiedział, że załatwiany przez niego w Niemczech olej będzie służył synowi i jego kolegom do nielegalnych działań. Wiedział również, że olej nie będzie nabywany przez nich osobiście, ale na podstawione osoby. Z wyjaśnieniami tymi korespondują dokumenty znalezione w zatrzymanej cysternie, z których wynika, że przewożony olej opałowy mimo, iż zabarwiony był na czerwono stanowił olej napędowy, co wskazuje, iż już na tym etapie znane R.
\nB. było ostateczne przeznaczenie oleju. Na tę samą okoliczność zgodnie wyjaśniali T. B., M. P. (2) i A. B.. Odwołanie zatem wyjaśnień przez R. B. przed Sądem z takim uzasadnieniem, jakie przytoczył oskarżony w pełni uprawniało Sąd do uznania, iż w tej części jego wyjaśnienia nie zasługują na wiarę. Wywód Sądu I instancji zawarty na str. 36-37 uzasadnienia, w którym wskazuje na przyczyny nieuwzględnienia zmienionych wyjaśnień złożonych w postępowaniu sądowym nie jest obszerny, ale w przypadku takich ocen Sądu o ich trafności nie decyduje długość wywodu, ale merytoryczne uzasadnienie, a to w realiach niniejszej sprawy, zważywszy na zbieżność wyjaśnień oskarżonych, ich obszerność, pokrywanie się z dowodami dokumentarnymi, zostało uwzględnione przez Sąd odwoławczy.
\nZ tożsamych przyczyn Sąd nie uwzględnił zarzutu obrazy art. 424 k.p.k. podniesionego przez obrońcę oskarżonego Z. S. bowiem i jego dotyczyła ocena wyjaśnień złożonych w postępowaniu sądowym, którą Sąd I instancji dokonał wspólnie dla wszystkich oskarżonych. Również w tym przypadku Sąd odwoławczy nie dopatruje się uchybienia art. 7 k.p.k. przez Sąd I instancji.
\nNie przekonuje też zarzut apelacji obrońcy oskarżonych M. Z.,M. W. (1), R. D., Z. K. (1), T. J. i P. H., jakoby Sąd naruszył przepis art. 424 §1 pkt 1 k.p.k. Uzasadnienie sporządzone przez Sąd I instancji jest nad wyraz czytelne, sporządzone zgodnie z wymogami formalnymi, wszystkie ustalenia są logiczne i dobrze uargumentowane. Nawet jeżeli Sąd odwoławczy nie wszystkie ustalenia i oceny podziela, sposób sporządzenia uzasadnienia (poza kwestią czynu T. B. z art. 270 §1 k.k. i przestępstwa skarbowego przypisanego R. B.) pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia co do meritum. Sąd odwoławczy nie podzielił przy tym zarzutów obrońców oskarżonych A. B. i R. B. jakoby sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełniało wymogu art. 424 §1 pkt 1 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie motywów, dla których Sąd ocenił jako konsekwentne wyjaśnień, a później zeznań M.
\nP. (2). Tymczasem świadek ten zbieżnie z A. B. i T. B. konsekwentnie wskazywał, że rola A. B. polegała na zapewnieniu dostaw paliwa w celu jego odbarwienia i wprowadzenia do obrotu, bez którego to paliwa w ogóle nie mogło dojść do przestępstwa. Także rola R. B. została od początku zdefiniowana jako dostawcy większości oleju opałowego, który po odbarwieniu został wprowadzony do obrotu jako olej napędowy. Kluczowym elementem do przypisania im winy jest udział w sprowadzeniu paliwa do Polski i obejmowanie swoją świadomością i zamiarem, iż po odbarwieniu oleju zostanie on wprowadzony do obrotu jako olej napędowy bez opłacania podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Z tych też względów apelacje obrońców oskarżonych A.
\nB. i R. B. zostały uznane za bezzasadne, poza kwestią ich udziału w przestępstwie z art. 286 §1 k.k. oraz zasadności wyliczenia podatku akcyzowego narażonego na uszczuplenie.
\nNie mają racji obrońcy oskarżonych A. W. (1) i Z. S., jakoby przyczyną zaprzestania przez nich udziału w przestępstwie było nie aprobowanie odbarwiania paliw. Akurat w tym momencie, w którym A. W. (1) zakończył swoją przestępczą działalność oskarżeni nabyli bazę w Z., gdzie próbowali w początkowej fazie legalnie handlować paliwem. Dopiero, gdy pojawiła się konieczność spłaty środków zainwestowanych przez R. B., a jednocześnie prowadzona działalność nie przynosiła zysków, wrócili do odbarwiania oleju opałowego. Gdyby zatem przyczyną zaprzestania współpracy był brak akceptacji dla odbarwiania paliw, wystarczyłoby, by oskarżony przeniósł się do Z.. Tymczasem A. W. (1) wyjaśnił, że przyczyną zaprzestania współpracy były narastające konflikty na tle rozliczeń finansowych (k. 2116). Z. S. z kolei przyznał się do tego, że wiedział, iż na jego firmę kupowany będzie olej opałowy i że będzie on odbarwiany (k. 4693-4697). Jedyna okoliczność, na którą powoływał się oskarżony Z. S. była nieznajomość rozliczeń podatkowych w zakresie akcyzy. Jak wskazano w dalszej części nieznajomość sposobu dokonywania tych rozliczeń nie jest okolicznością zwalniającą od odpowiedzialności, tym bardziej w sytuacji, gdy wiedział o usuwaniu barwnika z oleju opałowego.
\nObrońca oskarżonego A. W. (1) skupił się na wykazywaniu, że reprezentowany przez niego oskarżony nie miał wiedzy o odbarwianiu oleju opałowego i zrezygnował z udziału w przestępstwie, gdy dowiedział się o tym. Tymczasem w postępowaniu przygotowawczym oskarżony sam wskazał, że przyczyny zaprzestania współdziałania przestępczego tkwiły w rozliczeniach finansowych, natomiast sama okoliczność, czy oskarżony fizycznie dokonywał odbarwiania, czy też tylko kontrolował działalność Z. S. wiedząc o dokonywanym odbarwianiu nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z chwilą, gdy znacznik i barwnik dodawany do oleju opałowego przestały mieć charakter znaku akcyzy, a zaczęły mieć znaczenie dla wysokości stawki podatkowej, fizyczne usunięcie znacznik i barwnika przestały stanowić odrębny czyn zabroniony. W sytuacji zaś, gdy wszyscy kierowcy firmy (...) będący sporadycznie w bazie i W. T., który na podstawie obecności baniek z kwasem siarkowym od razu dowiedzieli się o procederze odbarwiania oleju (k. 2702-2704), wyjaśnienia A. W.(1) jakoby nie wiedział o tym, słusznie Sąd I instancji ocenił jako nieprzekonujące.
\nNie przekonuje też teza lansowana przez obrońcę A. W.(1), iż wyjaśnienia A. B. z postępowania przygotowawczego nie zasługują na wiarę, gdyż odpowiedzi były mu sugerowane. Oskarżony wyjaśniał tyle razy, z tak dużą szczegółowością, zbieżnie ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami dostaw paliw, deklaracjami podatkowymi, iż nie sposób dać wiary, aby odpowiedzi te były mu sugerowane. Dlatego ten argument podniesiony w apelacji obrońcy A. W.(1) nie jest zasadny.
\nUstosunkowanie się do zarzutów dotyczących sposobu gromadzenia dowodów, ich oceny oraz zarzutów skierowanych przeciwko prawidłowości prowadzenia postępowania dowodowego, pozwala na przejście do zarzutów skierowanych przeciwko meritum rozstrzygnięcia, czyli orzeczenia o winie, karze i środkach karnych. Zbieżność stawianych zarzutów i wniosków apelacyjnych pozwala na pogrupowanie ich w cztery kategorie i odniesienie się do nich wspólnie, natomiast pozostałe zarzuty zostaną rozpoznane oddzielnie. Do tych wspólnych kategorii zaliczyć należy zarzuty skierowane przeciwko przypisaniu sprawcom przestępstw skarbowych z art. 54 §1 k.k.s., w tym także wyliczenia wysokości należności akcyzowych, do przestępstw oszustwa z art. 286 §1 k.k., do przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, wreszcie do zarzutów przeciwko orzeczeniom o karze.
\nW ocenie Sądu Apelacyjnego rozpoznającego apelacje obrońców oskarżonych i prokuratora, mechanizm działania zorganizowanej grupy przestępczej i osób współdziałających z członkami grupy lub nabywających od nich paliwo, był prosty, a motywacja nad wyraz czytelna. W początkowej fazie postępowania przygotowawczego M. P. (2) wyjaśnił, że wraz z T. B. i A. B. postanowili zarobić na sprzedaży oleju opałowego bez podatku od towarów i usług (dalej: podatku VAT). Pierwsze trzy cysterny paliwa zostały przewiezione z Niemiec w ten sposób i oszczędzając na płatności tego podatku okazywali się bardziej konkurencyjni od podmiotów uczciwie odprowadzających podatek, gdyż ich ceny mogły być o 22% niższe. Obrońcy oskarżonych podnoszą, iż nie mogą być przedmiotem opodatkowania czynności sprzeczne z prawem, z czym nie można się zgodzić.
\nSąd Apelacyjny odwołuje się w tym miejscu do poglądów wyrażonych w wyroku tego Sądu z dnia 3 lutego 2011r. odnośnie dopuszczalności opodatkowania podatkiem VAT czynności niezgodnych z prawem. Podatek od towarów i usług jest podatkiem uregulowanym nie tylko w ustawodawstwie polskim i dyrektywach wspólnotowych, ale także w bezpośrednio działających rozporządzeniach unijnych, by wspomnieć rozporządzenie Rady (WE) nr 1777/2005 z dnia 17 października 2005r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 77/388/EWG w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 288 z 29.10.2005, str. 1) jako przykład takiego unormowania. Wykładnia zatem przepisów dotyczących podatku VAT dokonywana jest nie tylko na szczeblu krajowym, ale także wspólnotowym, co należy uwzględniać przy odkodowywaniu norm dotyczących tego podatku.
\nW komentarzu do ustawy o podatku od towarów i usług (A. Bartosiewicz, R. Kubacki: VAT. Komentarz, Lex 2010, wyd. IV) w t. 12 do art. 6 wskazuje się, że już na gruncie poprzednio obowiązującej ustawie o VAT z 1993r. na jej tle „wykształciła się jednolita praktyka, zgodnie z którą za czynności niepodlegające ustawie (a więc i opodatkowaniu) uznawano wszelkiego rodzaju czynności zabronione wprost przez ustawę”, do których zaliczano czyny jednocześnie zabronione i karalne (tj. przestępstwa i wykroczenia), jak również czynności nieważne bezwzględnie. Ponieważ obrót olejem opałowym, jak i olejem napędowym oznaczonymi polskimi znakami akcyzy jest niewątpliwie legalny, nie może on być rozpatrywany przez pryzmat czynu zabronionego.
\nDlatego w kręgu zainteresowania Sądu odwoławczego pozostaje kwestia wykładni pojęcia czynności nieważnej bezwzględnie. Przywoływani A. Bartosiewicz i R. Kubacki wskazują, że: „W obecnym stanie prawnym - zgodnie z regulacjami VI dyrektywy, jak i dyrektywy VAT z 2006 r. - zarówno pojęcie dostawy towarów, jak i świadczenia usług zostało w znacznej mierze oderwane od ważności i skuteczności tych czynności na gruncie prawa cywilnego. Decydujące dla uznania, że czynność miała miejsce, są bowiem jej skutki faktyczne (realne), a nie skutki konwencjonalne. Stąd też nie może być już wątpliwości, że czynności, które są nieważne na gruncie prawa cywilnego z powodu niezachowania wymaganej formy, mogą podlegać opodatkowaniu. Czynności opodatkowane na gruncie VAT zostały bowiem oderwane od ważności i skuteczności tych czynności na gruncie prawa cywilnego. Decydujące znaczenie zyskuje bowiem nie prawny (na gruncie prawa cywilnego), lecz ekonomiczny aspekt transakcji. Tym samym, czynność nieważna na gruncie prawa cywilnego może być uznana za wykonaną skutecznie na gruncie ustawy VAT”. Pogląd sformułowany w literaturze przyjmowany jest zgodnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2012r., I SA/Lu 655/11, LEX nr 1120896 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2007r., I SA/Gd 654/05, LEX nr 251505).
\nW dalszej części rozważań – akceptowanych przez Sąd Apelacyjny orzekający w niniejszej sprawie – przywoływani wcześniej autorzy wskazują, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dużą wagę przykłada się do ogólnych cech konstrukcyjnych podatku do towarów i usług, jako podatku od wartości dodanej, do których zalicza się przeciwdziałanie zakłócaniu konkurencji. W związku z tym wskazuje się, że na gruncie opodatkowania podatkiem VAT nie można czynić rozróżnienia pomiędzy czynnościami legalnymi a czynnościami nielegalnymi, z wyjątkiem tych przypadków, gdy nie jest możliwa jakakolwiek konkurencja pomiędzy sektorem legalnym a nielegalnym oraz z wyjątkiem obrotu przedmiotami, które w ogóle nie mogą zostać wprowadzone na rynek do obrotu publicznego (np. narkotyki, organy ludzkie, podrobione pieniądze).
\nI tak Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał, że obrót podrabianymi towarami (kosmetykami) podlega VAT (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 28 maja 1998r. C-3/97: „Transakcje dotyczące podrabianych produktów naruszają prawa własności intelektualnej. Jednak, jakikolwiek związany z tym zakaz nie wynika z charakteru lub istotnych cech takich produktów, ale jedynie z ich szkodliwego wpływu na prawa podmiotów trzecich i jest warunkowy, a nie absolutny. Odpowiednio z samego artykułu 2 szóstej dyrektywy wynika, iż VAT jest należny za dostarczanie podrabianych perfum”), w orzeczeniu C-455/98 uznał, że import przemycanych towarów (alkoholu) również podlega opodatkowaniu tym podatkiem (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29 czerwca 2000r.: „zasada neutralności podatkowej wyklucza jakiekolwiek ogólne rozróżnienie pomiędzy transakcjami zgodnymi z prawem i niezgodnymi z prawem, oprócz przypadków, gdy wyłączona jest wszelka konkurencja pomiędzy legalnym a nielegalnym sektorem gospodarki”).
\nZ kolei w orzeczeniach C-294/82 i C-289/86 ETS uznał, że dostawa oraz import narkotyków nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
\nZarówno art. 5 ust. 1 VI Dyrektywy Rady z 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa, wymiar podatku (77/388/EWG, Dz. U. UE.L. 1977.145.1), jak i art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE.L.2006.347.1) przy ustalaniu pojęcia „dostawy towarów” odnoszą się tylko do ekonomicznego i realnego znaczenia transakcji, a nie do spełnienia wymogów prawnych, jako podstawy opodatkowania. Potwierdza to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lutego 2009r. (I FSK 1920/07) stwierdzając, iż „Redakcja art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje, na użycie słowa „bezskuteczność” w kontekście odnoszącym się do istoty samej czynności, a nie do skutku „bezskuteczności” z uwagi na okoliczności towarzyszące zawieranej umowie”.
\nW uzasadnieniu NSA podkreślił, że: „Cel VI Dyrektywy tj. zasada powszechności opodatkowania mogłaby bowiem zostać zagrożona, gdyby stwierdzenie dostawy towarów zależało od spełnienia warunków zmieniających się w zależności od prawa cywilnego danego państwa członkowskiego (por. pkt 32 wyroku ETS z 29 marca 2007 r. w sprawie C-111/05 Aktiebolaget NN oraz powołane tamże wyroki z 8 lutego 1990 r. w sprawie C-320/88 Shipping and Forwarding Enterprise Safe, Rec. Str.I-285, pkt 7 i 8; z dnia 4 października 1995 r. w sprawie C-291/92 Armbrecht,Rec.str.I-2775, pkt 13 i 14; z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie C-185/01 Auto Leas Holland, Rec.str.I-1317, pkt 32 i 33 oraz z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie C-25/03 HE, Zb.Orz.str.I-3123, pkt 64)”.
\nZ tych względów Sąd Apelacyjny uznał, że wszędzie tam, gdzie dochodzi do czynności, które nie są zgodne z prawem, ale przy dochowaniu wymogów formalnych, mogłyby takimi być, obrót tymi towarami podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W przeciwnym razie dochodziłoby do zakłócenia konkurencji i preferowałoby dostawców unikających opodatkowania kosztem tych, którzy prowadzą przedsiębiorstwa w zgodzie z wymogami prawa. Nie podlegają temu opodatkowaniu tylko czynności, które z gruntu nie mogłyby być przedmiotem legalnego obrotu (obrót narkotykami, organami ludzkimi, podrobionymi pieniędzmi).
\nSąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 grudnia 2005r. (sygn. IV KK 122/05, OSNKW 2006/2/19) podkreślił, że podatnikiem w rozumieniu przepisów rozdziału 6 k.k.s. jest tylko ten, czyj obowiązek podatkowy ma swe źródło w przepisach ustawy podatkowej, określających zobowiązany podmiot oraz przedmiot i stawkę opodatkowania. W sytuacji zatem, gdy zachowanie sprawców zbywających wyroby podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT nie ulegało zwolnieniu z tego podatku, należało przyjąć, iż spełniali oni kryteria bycia podatnikiem tego podatku.
\nDlatego sprowadzenie pierwszych trzech transportów paliwa, które zostało zbyte na terytorium Polski bez opłacenia podatku VAT naruszało uczciwą konkurencję i w związku z tym mogło stanowić przedmiot przestępstwa skarbowego, jednak o ten czyn, nikt oskarżonym zarzutu nie postawił. Także późniejszy obrót odbarwionym olejem opałowym, od którego nie uiszczono podatku VAT stanowił czyn zabroniony określony w art. 54 k.k.s., co jednak nie znalazło się w zarzutach stawianych oskarżonym. Na obecnym etapie postępowania uzupełnienie zarzutów było już niemożliwe z uwagi na zakres i kierunek środków odwoławczych.
\nRównież w odniesieniu do podatku akcyzowego przez cały okres obowiązywania ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym w art. 6 ust. 3 wskazywano, że jeżeli czynności, z którymi wiążą się obowiązki podatkowe zostały wykonane z naruszeniem warunków oraz form określonych przepisami prawa – powstaje obowiązek podatkowy. W obecnie obowiązującej ustawie z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym art. 5 stanowi, że czynności lub stany faktyczne, o których mowa m.in. w art. 8 ust. 1-5 i art. 9 ust. 1 są przedmiotem opodatkowania akcyzą niezależnie od tego, czy zostały wykonane lub powstały z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. Zachowują zatem aktualność wszystkie przytoczone poglądy odnośnie do oceny czynności podlegającej opodatkowaniu z punktu widzenia jej ekonomicznego sensu, a nie dochowania form i warunków określonych w przepisach prawa.
\nDlatego Sąd nie podzielił argumentacji zawartej w apelacjach obrońców oskarżonych: A. B., R. B. i A. L..
\nKolejnym zagadnieniem podnoszonym w apelacjach obrońców oskarżonych A. B. i R. B. wymagającym odniesienia się przez Sąd odwoławczy jest przedmiot i podstawa opodatkowania podatkiem akcyzowym oraz stawki podatku akcyzowego od oleju opałowego.
\nPrzedmiotem opodatkowania jest to, z czym wiąże się powstanie obowiązku podatkowego (w tym przypadku sprzedaż wyrobów akcyzowych), zaś podstawą opodatkowania – wymiar ilościowy przedmiotu opodatkowania, a zatem ilość oleju opałowego wyrażona w litrach. Przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym w chwili czynów popełnionych przez oskarżonych rozumiany był szeroko. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257) opodatkowaniu podlegała produkcja, sprzedaż, eksport, import, nabycie wewnątrzwspólnotowe, dostawa wewnątrzwspólnotowa, wyprowadzenie wyrobów akcyzowych. ale również ich darowizna, nadmierne ubytki, nabycie lub posiadanie przez podatnika, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości.
\nOznacza to, że podatnikiem podatku akcyzowego były podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego lub kupna wyrobów akcyzowych. Dlatego też nie budzi wątpliwości możliwość podmiotowego ponoszenia odpowiedzialności przez Z. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...), M. D. – pod firmą PHU (...), M. W. (2) – pod firmą (...), czy M. A. – pod firmą (...). W tym kontekście nie wytrzymują krytyki zarzuty apelacji obrońców oskarżonych: Z. S. i M. D., jakoby reprezentowani przez nich oskarżeni nie dopuścili się przestępstwa skarbowego z art. 54 §1 k.k.s. Obaj oskarżeni byli podatnikami, zatem ciążyły na nich szczególne obowiązki związane z rzetelnym wykonywaniem obowiązków w zakresie składania właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracji podatkowych według ustalonych wzorów, obliczania i wpłacania akcyzy na rachunek właściwej izby celnej (art. 21 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym).
\nObowiązek podatkowy powstaje natomiast z chwilą wykonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego podlegającego opodatkowaniu akcyzą (art. 10 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym), przy czym w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, tak jak to miało miejsce w odniesieniu do zakupów oleju opałowego w Niemczech, obowiązek taki powstawał z dniem odbioru dostarczonych wyrobów akcyzowych przez odbiorcę na terytorium kraju (art. 10 ust. 7 ustawy o podatku akcyzowym). Zatem ryzyko niezłożenia deklaracji i konsekwencje nieujawnienia organom celnym działalności polegającej na odbarwianiu oleju opałowego spoczywa na podatniku, a taki status mieli Z. S. i M. D..
\nZatem w odniesieniu do nich, nawet przyjmując ich wersję, jakoby nie wiedzieli o procederze odbarwiania oleju wykazanie popełnienia przestępstwa skarbowego z narażenia na uszczuplenie należności podatkowych przez zaniechanie jest oczywiste. Na marginesie należy wskazać, że Z. S. przyznał, iż dowiedział się o odbarwianiu paliwa już po kilku dniach. Jego wyjaśnienia złożone na rozprawie, jakoby dowiedział się o tym po kilku tygodniach nie brzmią przekonująco, w kontekście jego wcześniejszych wyjaśnień, ale i faktu, że był stale obecny w bazie paliw i proceder odbarwiania oleju zakupionego na jego firmę już nawet z tej przyczyny był zauważalny. Jeżeli o odbarwianiu oleju wiedzieli kierowcy firmy A.
\nB., nie przekonuje teza, że nie wiedzieli o tym obecni na miejscu A. W. (1) i Z. S..
\nTaka sama sytuacja dotyczy M. D., który w swoich wyjaśnieniach (k. 5527 i nast. oraz 5536-5539 akt II K 61/09) wskazywał, iż miał otrzymać 1000 złotych za przyjęcie cysterny o poj. 30.000 litrów, które zaraz były odbierane. Potwierdził przy tym fakt spotkania, na którym M. Z. poznał go z T. B. i M. P. (2). W trakcie tego spotkania poinformowali go o zamiarze sprowadzania na jego firmę oleju opałowego. Jeżeli zważy się, że w zbiornikach bazy wynajętych przez M. D. dochodziło do odbarwiania oleju opałowego, a oskarżony składał deklaracje w zakresie podatku VAT i akcyzowego, w których nie wykazywał podstawy opodatkowania, przypisanie mu sprawstwa z art. 54 §1 k.k.s. nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu odwoławczego. Miał on przy tym świadomość, iż zarejestrowana przez niego działalność gospodarcza ma być wykorzystywana przez grupę kierowaną przez M. P. (2) i A. B. do dokonywania obrotu olejem opałowym. Nie można przy tym zaakceptować stanowiska, by wykorzystywanie przez inną osobę działalności oskarżonego zwalniało go od odpowiedzialności, bowiem to na oskarżonym ciążył obowiązek prawidłowego rozliczenia należności publicznoprawnych i nie może on przerzucać tej odpowiedzialności na inne osoby.
\nW przypadku firmy (...) sp. z o.o. działalność gospodarcza prowadzona była w formie spółki prawa handlowego, zatem podatnikiem była osoba prawna, a taka nie może ponosić odpowiedzialności stricte karnej. Kodeks karny skarbowy przewiduje jednak szereg form sprawczych, do których oprócz tradycyjnego sprawstwa pojedynczego, współsprawstwa, sprawstwa kierowniczego i polecającego dochodzi sprawstwo określone w art. 9 §3 k.k.s.
\nJuż jednak formy sprawstwa przewidziane w art. 9 §1 k.k.s. wystarczają do przypisania sprawstwa tym spośród oskarżonych, którzy kierowali wykonaniem czynu zabronionego przez inne osoby. Niewątpliwie należy do nich M. P. (2) i A. B., nie przesądzając w chwili obecnej, czy tę formę sprawstwa należy przypisać T. B.. W przypadku bowiem zorganizowania grupy zajmującej się popełnianiem czynów zabronionych określonych w Kodeksie karnym skarbowym, osoby, które werbują podatników – odbiorców nabycia wewnątrzwspólnotowego, decydują o przydzieleniu im osób na bieżąco nadzorujących działalność tych podmiotów i mające faktycznie decydujący głos przy podejmowaniu każdej istotnej decyzji, także o zaprzestaniu funkcjonowania danego podmiotu, przeniesieniu działalności do innej bazy – kierują popełnieniem przestępstwa skarbowego przez inne osoby. Tak więc przypisanie im sprawstwa przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s. jest zasadne. Sąd I instancji przypisał im jednak działanie w formie współsprawstwa, a nie sprawstwa kierowniczego, stąd poczynienie ustaleń skutkujących przypisaniem dalej idącej formy sprawstwa, jakim jest kierowanie popełnieniem przestępstwa skarbowego, jest na obecnym etapie postępowania już niemożliwe, gdyż zarzut taki nie był podnoszony w apelacji na niekorzyść. Dlatego należało zaakceptować przypisanie A. B. współsprawstwa przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s.
\nKodeks karny skarbowy przewidział również odpowiedzialność osób, które na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania (podkreślenie Sądu) zajmują się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną (art. 9 §3 k.k.s.). Kodeks karny skarbowy nie definiuje jednak pojęcia „zajmowania się sprawami gospodarczymi”. Pojęciem takim posługuje się natomiast Kodeks karny w art. 296 §1 i art. 308. Przy braku definicji legalnej w orzecznictwie sformułowano definicję pojęcia osoby „zajmującej się cudzymi sprawami majątkowymi”, za którą Sąd Najwyższy uznał „tylko tego, kogo obowiązki i uprawnienia obejmują łącznie zarówno dbałość o uchronienie powierzonego mienia przed uszczerbkiem, zniszczeniem lub zagubieniem, pogorszeniem stanu interesów majątkowych, jak i wykorzystanie tego mienia w procesie gospodarowania w taki sposób, aby zostało ono powiększone lub wzrosła jego wartość.
\nTen zatem, kto ma jedynie obowiązki w zakresie dbałości o to, aby stan mienia powierzonego nie uległ pogorszeniu, nie może być uważany za zajmującego się cudzymi sprawami majątkowymi” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2001r., I KZP 7/01, OSNKW 2001/7-8/55). Sąd Apelacyjny w tym składzie w pełni aprobuje pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie art. 296 §1 k.k., jednocześnie nie znajduje podstaw by dokonując wykładni językowej art. 9 §3 k.k.s. nadać pojęciu „zajmowania się cudzymi sprawami” odmiennej treści, aniżeli uczynił to Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2001r. Oznacza to, że podmiotem zajmującym się sprawami gospodarczymi osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które odrębne przepisy przyznają zdolność prawną jest osoba, której obowiązki i uprawnienia obejmują łącznie zarówno dbałość o uchronienie powierzonego mienia przed uszczerbkiem, zniszczeniem lub zagubieniem, pogorszeniem stanu interesów majątkowych, jak i wykorzystanie tego mienia w procesie gospodarowania w taki sposób, aby zostało ono powiększone lub wzrosła jego wartość.
\nPrzykładając tę miarę do osób uczestniczących w popełnieniu przypisanych im czynów zabronionych, wskazać należy, iż osobami zajmującymi się sprawami gospodarczymi byli niewątpliwie spośród osób jeszcze prawomocnie nieosądzonych: A. W. (1) faktycznie prowadzący i nadzorujący działalność firmy (...) i J. N. faktycznie prowadzący i nadzorujący działalność firmy (...) sp. z o.o. Obaj oskarżeni de facto podejmowali wszystkie istotne decyzje dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej firmowanej przez podatników. Kierowcy przywożący olej opałowy do bazy w K. jednoznacznie wskazywali, że „Prezes” jak tytułowali Z. S. jedynie przybijał pieczątki w dokumentach i podpisywał się na nich, natomiast wszystkie decyzje dotyczące miejsca składowania paliwa, momentu rozładunku, tego, kto i z którego zbiornika pobierze paliwo podejmował A.
\nW. (1). On też brał udział w odbarwianiu oleju opałowego, stąd jego udział w czynie był aktywny, niesprowadzający się li tylko do ochrony majątku. Jeszcze dalej idącą rolę spełniał J. N., który nie dość, że faktycznie zawiadywał spółką (...) założoną przez J. W. (1), który od lat cierpi na zespół zależności alkoholowej (pierwsze rozpoznanie nastąpiło w trakcie leczenia szpitalnego w 1998r), ale i dokonał fałszerstwa podpisu pod umową najmu zbiorników. Faktycznie zatem to J. N. zajmował się działalnością gospodarczą prowadzoną pod firmą spółki (...) w zastępstwie nieobecnego J. W. (1). Nie zwalnia to oczywiście J. W. (1) od odpowiedzialności za prowadzoną działalność i składane deklaracje podatkowe, w sytuacji jednak, gdy J.
\nW. (1) nie były stawiane zarzuty z art. 54 k.k.s., przypisanie sprawstwa na obecnym etapie postępowania było niemożliwe.
\nDlatego przypisanie A. W. (1) i J. N. sprawstwa przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s. było możliwe z uwagi na treść przepisu art. 9 §3 k.k.s., rozszerzającego granice sprawstwa w prawie karnym skarbowym.
\nWątpliwości Sądu Apelacyjnego dotyczyły przypisania sprawstwa przestępstwa skarbowego z art. 54 §1 k.k.s. trzem oskarżonym: R. B., A. L. i M. Z..
\nOdnośnie do oskarżonego R. B., należy się zgodzić z jego obrońcą, który zarzucił Sądowi I instancji nie dość wnikliwe rozważenie kwestii granic podmiotowych odpowiedzialności. Sąd uznał, że oskarżony współdziałał z innymi członkami grupy w popełnieniu przestępstwa skarbowego, co niewątpliwie jest prawdą, zważywszy na wyjaśnienia, które ten oskarżony złożył w postępowaniu przygotowawczych, w których przyznał, iż wiedział, w jakim celu był wwożony do Polski olej opałowy. Jednak Sąd nie uwzględnił w należytym stopniu okoliczności, iż podmiotem tego przestępstwa nie jest każdy zdolny do ponoszenia odpowiedzialności, ale tylko podatnik. Powinien zatem rozważyć relacje wiążące zachowania R. B. ze Z.
\nS. w zakresie prowadzenia działalności pod firmą (...), z M. D. w zakresie działalności PHU (...), z A. M. (2) i M. A. w zakresie firmy (...), czy wreszcie ze spółką (...), prowadzoną przez J. W. (1), a faktycznie przez J. N.. Prowadzący te działalności jako podatnicy, nie byli kierowani, ani zarządzani przez R. B.. Jego udział w przestępstwie był inny niż A. B., T. B. czy M. P. (2), którzy założyli grupę i nią kierowali, podejmując wiążące decyzje, ani też zajmujących się faktycznie działalnością (...), (...), (...), czy (...) – A. W. (1), J. N. oraz A. M. (2). W stosunku do podatników, jako sprawców przestępstwa skarbowego z art. 54 §1 k.k.s., R. B. był osobą obcą, nieznaną, a on sam nie współdziałał w popełnieniu z nimi przestępstwa.
\nMiał jednak świadomość i zamiar udziału w popełnieniu przestępstwa skarbowego z art. 54 §1 k.k.s., gdyż wiedział o tym, że A. B., T. B. i M. P. (2) będą wynajmować podstawione osoby, i dostarczając im olej opałowy w celu odbarwienia i sprzedaży jako olej napędowy, ułatwił popełnienie przestępstwa. Takich ustaleń faktycznych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło i Sąd odwoławczy de facto sam musiałby poczynić wszystkie niezbędne ustalenia, co przekracza granice kontroli odwoławczej. Jednocześnie mieściły się one w granicach skazania, a z uwagi na przyjęcie niewykonawczej formy sprawstwa, jaką jest pomocnictwo, nawet w węższym zakresie, stąd możliwa jest korekta dotychczasowego rozstrzygnięcia.
\nNależało zatem na podstawie art. 437 §1 k.p.k. uchylić zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania R. B. za czyn z art. 54 §1 k.k.s. i przekazać w tym zakresie sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W toku tego postępowania, Sąd rozważy relacje między oskarżonym, a podatnikami jako sprawcami przestępstwa skarbowego i rozważy, czy wykraczały one poza granice pomocnictwa do przestępstwa skarbowego.
\nZdecydowanie inaczej ocenić należało udział A. L. w popełnieniu przestępstwa skarbowego z art. 54 §1 k.k.s. Jego udział w działalności J. N., któremu jak już wspomniano trafnie przypisano udział w przestępstwieJ. W. (1) poprzez sprawstwo z art. 9 §3 k.k.s., oceniany jest różnie. A. B. wyjaśnił (k. 2146-2151), że A. L. był wspólnikiem J. N., co sytuowałoby go w granicach odpowiedzialności z art. 9 §3 k.k.s. za czyn J. W. (1). Pozostałe dowody zgromadzone w sprawie doprowadziły jednak Sąd I instancji do ustaleń, które Sąd odwoławczy akceptuje nie tylko z powodu ich trafności, ale również z przyczyn procesowych, gdyż nie są skarżone przez prokuratora.
\nUstalenia faktyczne, jakie poczynił Sąd obejmują co do udziału A. L. – udział w spotkaniu w Z. w styczniu 2006r. z J. N. i T. B., podjęcie się załatwienia „słupa” z Ł. – J. W. (1), zaproponowanie wspólnie z J. N. J. W. (1) otwarcia działalności gospodarczej. To jednak J. N. dysponował dokumentacją firmy (...) sp. z o.o., on zawierał umowę z J. E. i J. S. (3), podpisując się jako J. W. (1), on dokonywał opłat akcyzy w urzędzie. Na 31 stronie uzasadnienia Sąd rozważając udział A. L., wskazuje, że „główny nadzór nad funkcjonowaniem spółki (...) sp. z o.o. pełnił J. N., który mówił A. L. co mają robić i jak działalność ma wyglądać”. Na str. 66-67 Sąd ustalił, że J. N. nadzorował czynności związane z założeniem działalności (...) spółki z o.o.
\nTenże oskarżony miał pełną wiedzę związaną z dokumentacją spółki i „to on wydawał polecenia A.”. Jak już wspomniano powyższe ustalenia są wystarczające do przypisania mu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, podejmowania określonych zachowań będących realizacją jego udziału w grupie, jak wyszukanie J. W. (1), akceptacja funkcjonowania grupy i jej celu, jakim było odbarwianie oleju opałowego i sprzedaż jako oleju napędowego. Nie można jednak uznać, by A. L., który co nie budzi wątpliwości nie był podatnikiem podatku akcyzowego, mógł ponieść odpowiedzialność na podstawie art. 9 §3 k.k.s., gdyż nie podejmował on żadnych czynności władczych w stosunku do J. W. (1) jako podatnika, nie odpowiadał, ani za zachowanie majątku spółki (...), ani za jej pomnażanie, a co więcej, to również jemu J.
\nN. wydawał polecenia. Nie zrealizował on zatem żadnych znamion sprawczych i należało go uniewinnić od popełnienia przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s.
\nProkurator nie zaskarżył wyroku na niekorzyść M. Z., stąd wszelkie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji nie podlegają możliwości modyfikacji, choć potencjalnie takie możliwości by były. M. P. (2) dwukrotnie odmiennie zeznawał na okoliczność udziału M. Z. w obrocie odbarwionym paliwem. Na k. 2732-2738 zeznał, że M. Z. kupował od nich paliwo bez faktur, co dawałoby podstawy do przyjęcia jego odpowiedzialności karnej skarbowej, jako że – jak już wspomniano – przedmiotem opodatkowania akcyzą jest kupno wyrobu akcyzowego, od którego nie odprowadzono podatku w należnej wysokości, bez względu na to, czy to nabycie zostało udokumentowane fakturą. Z kolei później (k. 3898-3901) zeznał, że M. Z. był pośrednikiem. Sam oskarżony M. Z. (k. 4058-4059) przyznał się do pośrednictwa w zbyciu oleju. Pośrednictwo w zbyciu wyrobu akcyzowego nie jest przedmiotem opodatkowania, zatem jego sprawca nie może ponosić samoistnej odpowiedzialności. Nie może też ponosić odpowiedzialności za pomocnictwo do przestępstwa skarbowego, gdyż jego zachowanie było wtórne w stosunku do odbarwienia oleju opałowego i zmiany jego przeznaczenia. Pomocnictwo może natomiast nastąpić przed czynem zabronionym lub najpóźniej w momencie jego popełnienia, nigdy – po. Dlatego przy tych ustaleniach faktycznych, jakie poczynił Sąd I instancji i braku środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść oskarżonego, należało go uniewinnić od popełnienia przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s.
\nKolejną istotną okolicznością wymagającą odniesienia się co do przestępstw skarbowych z art. 54 §1 k.k.s. była sygnalizowana przez obrońców oskarżonych A. i R. B. kwestia wysokości wyliczonego podatku akcyzowego narażonego na uszczuplenie. W okresie od 16 czerwca 2005r. do 8 lutego 2006r. obowiązywały dwa różne stany prawne, które powodują, że po części rację mają skarżący, a po części – Sąd I instancji. Obowiązująca w tym okresie ustawa z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) do dnia 23 sierpnia 2004r. przewidywała stawkę podatku akcyzowego od oleju napędowego w wysokości 2.000 zł za 1.000 litrów.
\nW dniu 24 sierpnia 2005r. w art. 65 ustawy o podatku akcyzowym dodano jednak ust. 1a, który stanowił, że „W przypadku użycia olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności wymogów w zakresie prawidłowego znakowania i barwienia, użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem, a także sprzedaży ich za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych, stawka akcyzy wynosi:
\nPrzepis w tym brzmieniu obowiązywał do końca funkcjonowania ustawy z 2004r. Obowiązek znakowania i barwienia olejów opałowych wprowadzał art. 66 ust. 1 tej ustawy, precyzowany przez rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 maja 2005r. w sprawie znakowania i barwienia paliw silnikowych oraz olejów opałowych dla celów kontroli obrotu (Dz. U. Nr 96, poz. 815). Wynika z niego, że do znakowania olejów służył S. (...) (...), a do barwienia – S. (...) (...) lub S. (...) (...). Stan ten nie uległ zmianie pod rządami ustawy z 2008r. i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2010r. w sprawie znakowania i barwienia wyrobów energetycznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1054).
\nW tym okresie obowiązywało również przywoływane przez obrońców oskarżonych rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.), które w załączniku nr 1 pod poz. 1 wprowadzało niższe stawki podatku akcyzowego, aniżeli przewidziane w ustawie. Jak jednak wynika z §2 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia obniżało ono stawki podatku akcyzowego określone w art. 65 ust. 1, art. 69 ust. 4, art. 70 ust. 4, art. 71 ust. 4, art. 72 ust. 4, art. 73 ust. 3 pkt 1-3 i art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym. A contrario nie obniżało ono stawki określonej w art. 65 ust. 1a tej ustawy.
\nDlatego należało uznać, iż w okresie do 23 sierpnia 2005r. należało stosować do oleju opałowego i oleju napędowego przeznaczonego na cele opałowe, stawki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów. Stawka ta dla oleju napędowego wynosiła 1.180 złotych za 1.000 litrów, a w przypadku obniżonej zawartości siarki stawki wynosiły 1.099 lub 1.048 złotych. Ponieważ jednak stawką podstawową podatku od oleju napędowego była stawka 1.180 złotych, a pozostałe stawki można było zastosować przy spełnieniu określonego kryterium zawartości siarki w paliwie, nie można tych stawek stosować rozszerzająco, jako wyjątków od reguły. W związku z tym, że nie dysponujemy protokołami kontroli jakości paliwa, nie można było stosować tych stawek.
\nNatomiast od dnia 24 sierpnia 2005r. stawka podatku akcyzowego została ustalona w ustawie i wynosiła 2.000 złotych za 1.000 litrów oleju. W ustawie z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011r. Nr 108, poz. 626 ze zm.) stawka ta została obniżona do 1.822 złotych za 1.000 litrów (art. 89 ust. 4 pkt 1) i tę stawkę jako najbardziej względną zastosował Sąd I instancji.
\nDlatego też do czynów popełnionych do 23.08.2005r. należało zastosować stawkę podatku akcyzowego od olejów napędowych w wysokości 1.180 złotych za 1.000 litrów i odliczyć uiszczony podatek od oleju opałowego w wysokości 232 złote za 1.000 litrów, natomiast do czynów popełnionych po tej dacie – stawkę 1.822 złotych za 1.000 litrów, tak jak uczynił to Sąd I instancji, również odliczając uiszczony podatek od oleju opałowego. Dlatego Sąd odwoławczy nie dopatruje się uchybień w wyliczeniu wysokości narażonego na uszczuplenie podatku dla działalności firmy (...), (...) M. A., (...), PHU M. N. (3) i tych cystern, które zostały przywiezione dla M. D. po 24.08.2005r. Wszystkie jednak transporty, które były podstawą ustalenia przywiezionych dla M. D. olejów, a które wynikają z deklaracji podatkowych i ustaleń niemieckich służb śledczych, dotyczą okresu po 24.08.2005r. Natomiast do paliw sprowadzonych dla (...) należało zastosować stawkę 1.180 złotych, pomniejszoną o uiszczony podatek według stawki 232 złote. Zatem 1.167.155 litrów oleju przemnożone przez (1180 złote – 232 złote) za 1.000 litrów oleju, daje 1.106.462,9 złotego narażonego na uszczuplenie podatku akcyzowego. Do tej kwoty należało zmniejszyć wartość podatku przypisanego A. W. (1) w punkcie XVI części wstępnej, Z. S. w punkcie LXVII części wstępnej, a na podstawie art. 435 k.p.k. – także J. M. w punkcie XX części dyspozytywnej.
\nO kwotę 749.313,55 złotych do 3.380.573,12 złotego należało też zmniejszyć wysokość podatku przypisanego A. B. (punkt X części dyspozytywnej), a w razie przypisania sprawstwa R. B. przy ponownym rozpoznaniu sprawy – również uwzględnić tę różnicę w opisie czynu.
\nPrzy okazji należy wskazać, iż nie ma racji obrońca oskarżonego A. L. kwestionujący możliwość uwzględnienia podatku od zatrzymanych cystern, bowiem w art. 54 k.k.s. karalne jest narażenie podatku na uszczuplenie, a nie samo uszczuplenie. Do takiego narażenia dochodzi natomiast wówczas, gdy sprawca powoduje konkretne niebezpieczeństwo takiego uszczerbku, co oznacza, że zaistnienie uszczerbku finansowego jest wysoce prawdopodobne, choć nie musi nastąpić. W sytuacji, gdy doszło do uszczerbku finansowego w zakresie należności publicznoprawnych od poprzednich 87 cystern, należało uznać za udowodnione narażenie podatku na uszczuplenie.
\nPonieważ oskarżonym (poza J. N.) zarzucono popełnienie przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s. w ramach nadzwyczajnego obostrzenia kary, konieczne stało się odniesienie do progu rozdzielającego typ podstawowy przestępstwa od przypadków, gdy kara jest orzekana z nadzwyczajnym obostrzeniem.
\nDuża i wielka wartość, bo one są przesłankami rozdzielenia ustalana była w odniesieniu do wartości minimalnego wynagrodzenia, a zatem określana jest corocznie, w zależności od tego, kiedy został popełniony dany czyn zabroniony. Ponieważ czyny, o których orzeka Sąd popełnione były na przełomie lat 2005-2006, wartość ta musi być ustalana odrębnie dla czynów popełnionych i zakończonych w 2005r., a odrębnie dla tych popełnionych w 2006r. lub trwających w obu latach, ale kończących się w 2006r. W 2005r. wysokość minimalnego wynagrodzenia wynosiła 849 złotych, zaś w 2006r. – 899,10 złotego. Wartość duża ustalona została w art. 53 §15 k.k.s. i stanowiła na podstawie art. 37 §1 pkt 1 k.k.s. podstawę zastosowania nadzwyczajnego obostrzenia kary określonego w art. 38 §1 k.k.s. Wartość duża wynosiła w 2005r. – 424.500 złotych, a w 2006r. – 449.550 złotych. Spośród oskarżonych, którym skutecznie przypisano sprawstwo przestępstwa z art. 54 §1 k.k.s., jedynie J. N. mieścił się poniżej tej wartości, gdyż wartość akcyzy narażonej przez niego na uszczuplenie wyniosła 286.804,20 złotego. Jego obrońca ma rację, podnosząc, iż kara ta jest rażąco niewspółmiernie surowa, gdyż J. N. wymierzono rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności, podczas, gdy A. B. (3.380.573 zł akcyzy) – tylko rok pozbawienia wolności, A. W. (1) i J. M. (1.106.462 zł akcyzy) – również po rok, R. B. (2.108.767 zł akcyzy) – także rok. Do tej kwestii Sąd jednak powróci przy rozważaniach o karze i środkach karnych.
\nPominięta w rozważaniach Sądu I instancji i skarżących wartość wielka, zgodnie z art. 53 §16 k.k.s., wynosiła tysiąckrotność minimalnego wynagrodzenia, a zatem wynosiła w 2005r. 849.000 złotych, zaś w 2006r. – 899.100 złotych. Ustalone powyżej wysokości akcyzy, przyjęte dla A. B., R. B., A. W.(1) i J. M. mieściły się powyżej tej wartości. Przyjęcie wielkiej wartości powoduje zwiększenie górnej granicy kary podwójnie (art. 38 §2 k.k.s.). Ponieważ jednak prokurator nie zaskarżył w tym zakresie wyroku, Sąd odwoławczy nie jest uprawniony do dokonywania zmian, co do przyjęcia surowszej podstawy nadzwyczajnego obostrzenia, tak jak nie może przypisać działania w recydywie kwalifikowanej z art. 64 §2 k.k. w miejsce przyjętej recydywy z art. 64 §1 k.k., bez zarzutu i wniosku apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego.
\nW tym miejscu należy się odnieść do argumentu przedstawionego w piśmie procesowym R. B., który z racji przymusu adwokackiego, nie mógł wnieść apelacji, stąd jego pismo nosi charakter zwykłego pisma procesowego. R. B. podzielił się z Sądem swoim oburzeniem wywołanym wywiadem, jakiego udzielił jeden z prokuratorów zajmujących się zwalczaniem przestępczości paliwowej, a w którym pochwalił się tym, że po przejęciu śledztwa odkrył, że przyjęcie kwalifikacji prawnej z art. 286 k.k. daje większe zagrożenie karą, niż w przypadku przestępstw skarbowych, stąd taką kwalifikację zaczęto przyjmować dla przestępstw skarbowych polegających na oszustwach paliwowych. Stanowisko skarżącego jest o tyle słuszne, iż fascynacja rzekomą surowością kar przewidywanych w Kodeksie karnym jest zupełnie niezrozumiała. Przestępstwo z art. 54 §1 k.k.s. do dnia 16 grudnia 2005r. zagrożone było karą do 3 lat pozbawienia wolności, co w przypadku podwojenia zagrożenia w ramach art. 38 §2 k.k.s. dawało 6 lat pozbawienia wolności. Po tej dacie, zagrożenie karą wzrosło do 5 lat pozbawienia wolności, co w warunkach nadzwyczajnego zagrożenia z art. 38 §2 k.k.s. powodowało wzrost górnej granicy kary do 10 lat pozbawienia wolności, dokładnie takiej samej jak w kwalifikowanym typie oszustwa w Kodeksie karnym (art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 294 §1 k.k.).
\nOskarżony R. B. był zbulwersowany instrumentalnym podejściem do kwestii kwalifikacji prawnej i wyraził pogląd, iż niedopuszczalne jest dwukrotne karanie za ten sam czyn – odrębnie na podstawie Kodeksu karnego, a odrębnie na podstawie Kodeksu karnego skarbowego.
\nOtóż oskarżony się myli. Dotychczas w polskim prawie karnym przyjmowano, że kwestię rzeczywistego zbiegu przepisów ustawy rozwiązywano na trzy sposoby – przez eliminacyjny zbieg przepisów ustawy, kumulatywny zbieg przepisów ustawy oraz idealny zbieg czynów zabronionych, polegający właśnie na rozdzieleniu jednego czynu w rozumieniu ontologicznym na dwa czyny w rozumieniu prawnym i osobnym ukaraniu za nie. Dotychczasowa linia orzecznicza Sądu Najwyższego zapoczątkowana uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 30 września 2003r. (I KZP 22/03, OSNKW 2003/9-10/75) wskazywała, że należy dokonywać wyboru jednej z ustaw – Kodeksu karnego lub Kodeksu karnego skarbowego przez pryzmat przepisu szczególnego. Sąd Najwyższy w kolejnej uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 stycznia 2013r. (I KZP 19/12, OSNKW 2013/2/13) odszedł od tego poglądu, uchwalając, że „Reguły wyłączania wielości ocen mają zastosowanie jedynie w wypadku zbiegu przepisów ustawy, natomiast nie stosuje się ich w razie idealnego zbiegu czynów zabronionych, o którym mowa w art. 8 §1 k.k.s.”.
\nO ile stanowisko o możliwości rozwiązywania rzeczywistego zbiegu przepisów ustawy poprzez eliminacyjny zbieg przepisów ustawy, kumulatywny zbieg przepisów ustawy i idealny zbieg czynów, było akceptowalne do czasu uchwalenia Kodeksu karnego skarbowego, o tyle w chwili obecnej należy podzielić nowy pogląd Sądu Najwyższego. Do chwili wejścia w życie Kodeksu karnego skarbowego, ustawodawstwo karne skarbowe stanowiło szczególną ustawę w stosunku do Kodeksu karnego. Kodeks karny skarbowy wyraźnie jednak zanegował możliwość stosowania części ogólnej Kodeksu karnego (art. 20 §1 k.k.s.), o ile sam k.k.s. nie stanowi inaczej. Nie ma zatem jednej wspólnej regulacji dotyczącej przestępstw i przestępstw skarbowych, stąd nowe stanowisko Sądu Najwyższego należy zaakceptować.
\nOznacza to, że istnieje możliwość przypisania sprawcy czynu zabronionego odrębnej odpowiedzialności na podstawie art. 286 §1 k.k. i na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego. Jeżeli jednak przeanalizować znamiona ustawowe przestępstw skarbowych polegających na narażeniu na uszczuplenie należności podatkowych i celnych, wyraźnie należy odróżnić czyny popełniane niejako „na wejściu” do systemu finansów publicznych, od tych, gdy środki już znajdują się w tym systemie.
\nIntencją sprawców jest bowiem uszczuplenie należności podatkowych, ale najczęściej w formie niepłacenia podatków, zwłaszcza niezgłaszania prowadzenia działalności podlegającej opodatkowaniu. Tymczasem do znamion oszustwa należy wprowadzenie w błąd osoby, wykorzystanie jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania i doprowadzenie jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Oznacza to, że nie może być mowy o zbiegu art. 54, 55 i 56 k.k.s. z art. 286 k.k. W pierwszym przypadku podatnik, uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, czyli w ogóle nie bierze udziału w postępowaniu i nie następuje wprowadzanie w błąd.
\nW art. 55 k.k.s. karane jest zatajanie prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek przez posługiwanie się imieniem i nazwiskiem lub firmą innej osoby, co również nie wiąże się z wprowadzaniem w błąd organu państwa. W art. 56 k.k.s. regulującym oszustwo podatkowe podatnik już składa deklarację lub oświadczenie, w której podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie danych, zatem pojawiają się znamiona czasownikowe z art. 286 k.k., ale nie dochodzi do rozporządzenia mieniem, gdyż podatnik po prostu nie płaci podatku lub płaci go w mniejszym stopniu. Rozporządzenie mieniem przez Skarb Państwa może się pojawić dopiero przy przestępstwie z art. 76 k.k.s.
\nWydaje się, że dopiero po wprowadzeniu w błąd i usiłowaniu wyłudzenia nienależnego zwrotu należności podatkowej możliwa będzie podwójna kwalifikacja prawna z art. 76 k.k.s. i art. 286 k.k. Podobnie możliwy będzie zbieg co do należności celnej art. 92 k.k.s. i art. 286 k.k., a niemożliwy będzie zbieg art. 286 k.k. z przepisami o oszustwie celnym i przemycie (art. 86-88 k.k.s.), gdyż tam również nie dochodzi do rozporządzenia mieniem przez Skarb Państwa, a jedynie do niewpłacenia należnego cła.
\nPowyższe rozważania są o tyle nieistotne z punktu widzenia nie tylko oskarżonego R. B., ale również pozostałych oskarżonych, iż zarzuty z art. 286 §1 k.k. nie dotyczą działania na szkodę Skarbu Państwa, ale odbiorców odbarwionego paliwa. Nie zachodzi zatem tożsamość pokrzywdzonego, a przedmiotem ochrony są różne dobra, dlatego w tej konkretnej sprawie, powyższe rozważania nie będą miały znaczenia dla rozstrzygnięcia i zmiana wykładni przepisów prawa nie wpłynie na prawa oskarżonych.
\nPrzechodząc do rozważań dotyczących przestępstw związanych z jakością sprzedawanego paliwa, czyli tych kwalifikowanych z art. 286 §1 k.k. i z art. 23 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych i biopaliw ciekłych, wrócić należy do rozważań dotyczących motywacji sprawców, bowiem kwestia zamiaru ich działania podnoszona jest zarówno przez prokuratora, jak i obrońców oskarżonych.
\nW ocenie Sądu odwoławczego motywem działania oskarżonych była chęć uzyskania korzyści majątkowej. Na pytanie, w jaki sposób chcieli ją osiągnąć, należy wskazać, iż chcieli uzyskać ją kosztem Skarbu Państwa, zmniejszając należy mu przychody, a pośrednio – kosztem tych sprzedawców paliw, którzy uczciwie naliczali i odprowadzali należności publicznoprawne. Oskarżeni godzili zatem w obowiązki podatkowe i konkurencję na rynku. Sąd I instancji w ślad za prokuratorem uznał jednak, iż godzili również w interesy nabywców, oferując im paliwo niespełniające wymagań jakościowych.