art. art. 44 § 1 pkt 1 i § 5 k.k.s., art. 2 § 2 k.k.s. i art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005, nr 178, poz.1479), poprzez uznanie, iż okres przedawnienia karalności czynów z art. 54 § 1 k.k.s., zarzucanych oskarżonemu O. K., Z. S. i R. K. (1) upływa z dniem 31.12.2013 r. w wyniku uznania, że art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – kodeks kamy skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005, nr 178, poz.1479) do przedawnienia nie wyłącza stosowania art. 2 § 2 k.k.s. i zastosowania przez Sąd I instancji dla ustalenia biegu terminu przedawnienia karalności czynu z art. 54 § 1 k.k.s. jego brzmienia obowiązującego przed dniem 17 grudnia 2005 r., a w konsekwencji zastosowania art. 44 § 1 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym po 17 grudnia 2005 r., co spowodowało niezasadne umorzenie postępowania wobec ww. oskarżonych.
\nW ocenie finansowego organu postępowania przygotowawczego analiza treści art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005, nr 178, poz.1479) jednoznacznie wskazuje, że do przedawnienia stosuje się przepisy nowej ustawy także do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie, chyba że termin przedawnienia już upłynął. A zatem dla ustalenia okresu przedawnienia czynów należy przyjąć art. 54 § 1 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym po 17 grudnia 2005 r. który przewiduje zagrożenie karą pozbawienia wolności do lat 5 i art. 44 § 1 pkt 2 i § 5 k.k,s. w brzmieniu obowiązującym po 17 grudnia 2005 r., a tym samym przedawnienie czynów zarzuconych O. K., biegnie od 31.12.2003r., a upływa z końcem 2023 r., a czynów zarzucanych oskarżonym Z. S. i R. K. (1) biegnie od dnia 31.12.2004 r. a upływa z dniem 31.12.2024 r.
\nW konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I-ej Instancji do ponownego rozpoznania.
\nObrońca oskarżonego R. K. (1) zaskarżył wyrok w całości odnośnie oskarżonego R. K. (1) na jego korzyść, zarzucając mu:
\nI. obrazę przepisów postępowania karnego mającą istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj: - art. 442 § 3 k.p.k. poprzez niezastosowanie się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wskazań Sądu Odwoławczego i jego zapatrywań prawnych co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu uchylającego wyroku wydanego w sprawie z dnia 22 października 2012 roku, w szczególności poprzez zaniechanie ponownego bezpośredniego przesłuchania J. S., R. G., M. B. (1) oraz C. G., a także poprzez wydanie orzeczenia przy pominięciu wyjaśnień uprzednio złożonych przez J. S., R. G. i M. B. (1); - art. 392 § 1 k.p.k. poprzez odstąpienie od bezpośredniego przesłuchania J. S., R. G., M. B. (1) oraz C. G. i ograniczenie się przez Sąd do dokonania ustaleń w oparciu wyłącznie o ujawnione wyjaśnienia C. G., złożone w toku poprzednio prowadzonego postępowania w sytuacji, gdy ich bezpośrednie przesłuchanie było niezbędne dla wyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy; - art. 4 k.p.k. – Dolegającą na nieuwzględnieniu dowodów przemawiających na korzyść oskarżonego, w szczególności wyjaśnień oskarżonego R. K. (1); - art. 7 k.p.k. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażającej się w sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, bezkrytycznej i jednoznacznie ukierunkowanej na poniesienie odpowiedzialności karnej przez oskarżonego ocenie dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego R. K. (1), zeznań świadka M. S. i ujawnionych wyjaśnień C. G., w zakresie przebiegu współpracy handlowej oskarżonego R. K. (1) z kontrahentami dostarczającymi mu paliwo opodatkowane podatkiem akcyzowym, w szczególności co do rzekomej wiedzy oskarżonego, że podatek akcyzowy nie był uregulowany we wcześniejszej fazie obrotu w sytuacji, gdy oskarżony nie mógł mieć świadomości, że podatek ten nie był zapłacony i podejmował wszelkie możliwe działania zmierzające do weryfikacji wiarygodności kontrahentów, którzy dodatkowo zapewniali go o uiszczeniu podatku akcyzowego, a nadto cena za paliwo obejmowała podatek akcyzowy; a w konsekwencji:
\nII. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku mający istotny wpływ na jego treść, poprzez niesłuszne przyjęcie, iż oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim uchylenia się od opodatkowania podatkiem akcyzowym, czym wyczerpał znamiona czynu z art. 54 § 1 k.k.s.
\nW konkluzji skarżący wniósł o:
\nSąd Okręgowy zważył co następuje:
\nObie wniesione apelacje nie zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek apelacji obrońcy oskarżonego nie sposób odmówić słuszności w znacznym zakresie.
\nOdnośnie apelacji oskarżyciela publicznego:
\nApelacja ta i podniesiony w niej zarzut obrazy prawa materialnego okazały się bezzasadne w stopniu oczywistym.
\nZgodnie z art.44 §3 k.k.s. w wypadkach przewidzianych w §1 i §2 bieg przedawnienia przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności tej należności. Tym samym bieg terminu przedawnienia przestępstwa zarzucanego O. K. rozpoczął się 31.12.2003r., Z. S.
\n31.12.2004r, R. K. (1) 31.12.2004r.
\nW niniejszej sprawie zastosowanie mają terminy przedawniania wprowadzone nowelizacją kodeksu karnego skarbowego obowiązujące od 17.12.2005r.
\nW dacie czynów obowiązywał przepis art. 44 §1 k.k.s, w myśl którego karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 3- gdy przestępstwo skarbowe jest zagrożone karą grzywny lub karą ograniczenia wolności, 5 - gdy przestępstwo skarbowe jest zagrożone karą pozbawienia wolności, a w myśl art. 44 § 5 kks jeżeli w okresie przewidzianym w § 1 lub § 2 wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność popełnionego przez niego przestępstwa skarbowego ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu.
\nJednak przed upływem karalności przestępstw zarzucanych oskarżonym, bo 17.12.2005r. weszła w życie ustawa nowelizująca m.in. art. 44 k.k.s.
\nObecnie zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.ks. karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:
\n5 - gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat;
\n10 - gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata.
\nJeżeli w okresie przewidzianym w § 1 lub § 2 wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność popełnionego przez niego przestępstwa skarbowego określonego w § 1 pkt 1 ustaje z upływem 5 lat, a przestępstwa skarbowego określonego w § 1 pkt 2 - z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu.
\nArt.10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 16 września 2005 r.), która weszła w życie od 17.12.2005r. stanowi, że przepisy niniejszej ustawy o przedawnieniu stosuje się także do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie, chyba że termin przedawnienia już upłynął.
\nW dacie czynu przestępstwo zarzucane oskarżonym z art. 54 § 1 k.k.s zagrożone było karą grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie, pięcioletni termin przedawnienia tych przestępstw w dacie 17.12.2005r., tj dacie wejścia w życie noweli przedłużającej terminy przedawnienia tych przestępstw nie upłynął, zatem zastosowanie znajduje art.44 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym od 17.12.2005r.
\nTrafnie przyjął przy tym Sąd Rejonowy, że przestępstwo zarzucane oskarżonym zagrożone jest karą grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie, mimo że od 17.12.2005r., tj. od wprowadzenia cytowanej wyżej noweli zagrożony jest on karą grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Zgodnie przy tym z treścią art. 27 k.k.s. - jeżeli kodeks nie stanowi inaczej, kara pozbawienia wolności trwa najkrócej 5 dni, najdłużej - 5 lat. Zatem obecnie jest to przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 5.
\nSąd Rejonowy kierując się treścią art. 2 § 2 k.k.s., zgodnie z którym jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy, prawidłowo zastosował wobec oskarżonych kodeks karny skarbowy w brzemieniu obowiązującym do 17.12.2005r. i uznał, że oskarżeni dopuścili się czynów zagrożonych karą pozbawienia wolności do lat 3.
\nA skoro tak, to w myśl art. 44 § 1 pkt 1 i § 5 k.k.s w brzmieniu obecnie obowiązującym czyny zarzucane oskarżonym, przy uwzględnieniu wydłużeniu o 5 lat okresu przedawnienia w związku z postawieniem oskarżonym zarzutów przedawniły się w dniu 31.12.2013r. co do O. K. oraz w dniu 31.12.2014r w stosunku do Z. S. i R. K. (1).
\nZupełnie chybiony okazał się zarzut oskarżyciela publicznego, że w niniejszej sprawie na podstawie art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 16 września 2005 r.) Sąd Rejonowy winien stosować nowe brzmienie kodeksu karnego skarbowego nie tylko co do okresów przedawnienia, ale także w zakresie ustawowego zagrożenia zarzucanych im czynów, bowiem art. 10 cytowanej ustawy odnosi się wyłącznie do okresów przedawnienia i nie wyłącza ogólnej reguły wyrażonej w treści art. 2 § 2 k.k.s.
\nTrafnie zatem uznał Sąd I instancji, że do czynów popełnionych przez oskarżonych w latach 2003 - 2004r, w kwestii ich przedawnienia, mają zastosowanie przepisy aktualnie obowiązującego Kodeksu karnego skarbowego, mimo że przypisano oskarżonym czyn w oparciu o przepisy tegoż kodeksu w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie wskazanej wyżej noweli, czyli przed dniem 17 grudnia 2005 r.
\nTaki pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie SN, zgodnie z którym do oceny, czy już upłynął termin przedawnienia karalności czynu zabronionego, popełnionego przed dniem wejścia w życie k odeksu karnego skarbowego, stosuje się przepisy tego kodeksu skarbowego i to niezależnie od tego, która ustawa przy orzekaniu jest względniejsza dla sprawcy zgodnie z art. 2 § 2 k.k.s. Natomiast dla oceny, czy okres przedawnienia liczony będzie w oparciu o pkt 1 albo pkt 2 z § 1 art. 44 k.k.s., decydujące znaczenie ma kwalifikacja prawna rzeczywiście przypisana do popełnionego przez sprawcę czynu. (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt II k.k. 231/04 LEX nr 146254; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2002 r., sygn. akt V KKN 94/01, LEX nr 55223, stanowisko SN w postanowieniu z dnia 10 września 2008 r. V KK 62/08.
\nPodsumowując: oskarżonym przypisano m.in. przestępstwa z art. 54 § 1 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym przed zmianami, które weszły w życie w dniu 17 grudnia 2005 r. i które wówczas zagrożone były karą pozbawienia wolności do 3 lat i okres przedawnienia tych przestępstw przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Kodeks karny skarbowy (...), czyli przed 17 grudnia 2005 r. nie upłynął, więc zgodnie z art. 10 tejże ustawy, stosuje się do nich jej przepisy o przedawnieniu.
\nW przedmiotowej sprawie oznacza to, że przestępstwa przypisane skazanym przedawniają się z upływem 5 lat od chwili ich popełnienia (art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s.). Termin przedawnienia w przedmiotowej sprawie zaczął biec od dnia 31.12.2003r. lub 31.12.2004., przy czym zgodnie z art. 44 § 5 k.k.s. uległ on przedłużeniu o kolejne 5 lat, bowiem przed upływem okresu 5 lat wszczęto przeciwko oskarżonym postępowanie karne, zatem to upłynął on w dniu 31.12. (...). lub 31.12.2014r.
\nOdnośne apelacji obrońcy oskarżonego R. K. (1):
\nJak już zaznaczono na wstępie, apelacja ta jest zasadna, w szczególności trafny jest zarzut obrazy art. 442 § 3 k.p.k. i art. 392 § 1 k.p.k., której dopuścił się Sąd meriti ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, a w konsekwencji nie można wykluczyć, że gdyby Sąd I-ej Instancji zrealizował wytyczne Sądu Okręgowego i uwzględnił jego zapatrywania prawne, mógł zapaść wyrok uniewinniający oskarżonego R. K. (1) od dokonania zarzucanego mu czynu.
\nJednak pomimo tak rażącej obrazy przepisów postępowania, co w tym miejscu Sądowi Rejonowemu należy wytknąć, Sąd odwoławczy nie mógł w sposób postulowany przez obrońcę oskarżonego R. K. (1) zaskarżonego wyroku zmienić i uniewinnić oskarżonego, ani go uchylić do ponownego rozpoznania, gdyż w obowiązującym stanie prawnym nie było to możliwe.
\nW wypadku stwierdzenia zbiegu negatywnych przesłanek procesowych, określonych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. (m. in. gdy czynu nie popełniono lub czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego) oraz art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (nastąpiło przedawnienie karalności), Sąd powinien umorzyć postępowanie z uwagi na niedopuszczalność jego dalszego prowadzenia. Jednak zasada ta nie ma zastosowania wówczas, gdy zbieg tych przesłanek zostanie stwierdzony dopiero po przeprowadzeniu dowodów i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, a zatem gdy doszło do zbadania podstaw odpowiedzialności oskarżonego. W takiej sytuacji sąd powinien podjąć decyzję odnoszącą się do braku tych podstaw, a więc wydać wyrok uniewinniający, a nie umarzający postępowanie z powodu przedawnienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2002 r., V KKN 484/00, LEX nr 50036). Sąd Najwyższy wskazywał, że postępowanie należy umorzyć w sytuacji, gdy nastąpiło przedawnienie karalności, ale tylko wtedy, gdy nie ma od razu podstaw do uniewinnienia oskarżonego z braku czynu lub braku znamion czynu jako przestępstwa (wykroczenia), albo braku winy.
\nUmorzenie z racji przedawnienia wchodzi zawsze w rachubę, gdyby kwestie istnienia czynu, jego znamion i odpowiedzialności wymagały dalszego dowodzenia, gdyż postępowaniu w tej materii stoi już na przeszkodzie przedawnienie karalności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2002 r., IV KKN 264/99, LEX nr 54407).
\nW realiach niniejszej sprawy oznacza to, że pomimo zasadności apelacji obrońcy oskarżonego i trafności podniesionych w niej zarzutów, nie jest możliwym uchylenie zaskarżonego wyroku i prowadzenie ponownego postępowania dowodowego, w toku którego Sąd orzekający realizowałby wytyczne Sądu Okręgowego, zawarte w uzasadnieniu jego poprzedniego wyroku, gdyż wobec upływu okresu przedawnienia karalności zarzucanego oskarżonemu czynu, postępowania karnego nie wolno prowadzić i podlega ono umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (por. uchwała SN z dnia 12 lutego 1992 r., I KZP 40/91, OSNKW 1992, z. 5-6, poz. 31; wyrok SN z dnia 1 marca 2007 r., III KK 340/06, R-OSNKW 2007, poz. 551, postanowienie SN z dnia 27 stycznia 2011 r. I KZP 27/10).
\nPodstawę prawną wyroku Sądu Okręgowego stanowią przepisy art. 437 § 1 k.p.k., art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123 , poz. 1058 z późn. zm.) oraz § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 17 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015r., poz. 1801) oraz art. 624 520780387 § 1 k.p.k.