Co się zaś tyczy garażu położonego przy ulicy (...) dał wiarę zeznaniom A. N. (1), że garaż ten stanowił własność jej rodziców, ponieważ wynika to z dokumentów w postaci odpisu z księgi wieczystej. Z kolei z treści umowy wstępnej wynika jedynie, że kolejny nabywca Z. P. sprzedał przedmiotowy garaż K. J. (2). Sąd uznał również, że jakkolwiek Z. P. oświadczył, że nabył garaż od A. N. (1), to stoi to w sprzeczności z treścią księgi wieczystej, która jako właścicieli wskazywała M. i B. K.. Nie można natomiast wykluczyć, że A. N. (1) pośredniczyła w sprzedaży tego garażu, sąd nie dał jednak wiary zeznaniom B. K., że uczestniczka znajdowała się w jego posiadaniu, nie potwierdza tego bowiem zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy. Wnioskodawczyni nie przedłożyła dostatecznie wiarogodnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności uzasadniające konstruowanie roszczenia o charakterze odszkodowawczym.
\nSąd nie dał również wiary zeznaniom B. K. co do tego, że ponosiła ona koszty utrzymania nieruchomości należącej do uczestniczki, położonej przy ulicy (...) we W. w latach 2006 – 2007. Co prawda A. N. (1) wskazała, że wnioskodawczyni przekazywała jej czasem określone kwoty, aby dała je zatrudnionej do utrzymania nieruchomości siostrze wnioskodawczyni, jednak były to wpłaty dodatkowe i dobrowolne, a wynagrodzenie osobie sprzątającej nieruchomość płaciła uczestniczka. Wnioskodawczyni nie przedłożyła natomiast żadnych dowodów na swoje twierdzenia, nie stanowią w ocenie Sądu dostatecznego dowodu wstępne kosztorysy systemu alarmowego i naprawy kominka (k. 369 i 370) ani tez pismo (...) z 26 września 2007 roku (k. 368).
\nOdnośnie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...), Sąd dał wiarę zeznaniom uczestniczki oraz świadka R. N. co do tego, że samodzielnie sfinansowali zakup tej nieruchomości. Z kolei zeznania B. K. oraz T. K. co do tego, ze środki na zakup pochodziły od wnioskodawczyni i jej męża jawią się jako niewiarygodne. Po pierwsze, treść księgi wieczystej wskazuje na to, że właścicielami tej nieruchomości są A. i R. N.. Nadto, z zeznań osoby postronnej, świadka P. P. wynika, że przelewy pieniężne za przedmiotowy lokal pochodziły od R. N.. Stanowisko wnioskodawczyni co do tego, że pieniądze na zakup mieszkania pochodziły od niej i jej męża nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
\nFakt zakupu nieruchomości w W., wpłaty 100.000 zł na poczet spłaty ceny za tę nieruchomość jak również uzyskanie przez B. K. po śmierci M. K. (1) pozostałych 100.000 zł na mocy aktu notarialnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności Sąd ustalił na podstawie dokumentów w postaci aktu notarialnego rep. A nr (...), potwierdzenia przelewu oraz zeznań stron, zwłaszcza wnioskodawczyni, których treść w tym zakresie jako korespondująca ze sobą i ze wskazaną dokumentacją nie budziła wątpliwości Sądu.
\nIstnienie i wysokość kosztów poniesionych przez B. K. na majątek spadkowy po śmierci spadkodawcy Sąd ustalił na podstawie przedłożonych przez nią faktur dokumentujących wydatki na ubezpieczenie nieruchomości we W. i O., opłaty za dostawę gazu dla nieruchomości we W. oraz koszty ubezpieczenia Autocasco. W zakresie faktur za dostawę gazu Sąd odmówił wiarygodności fakturze znajdującej się na k. 1024, brak jest bowiem potwierdzenia wpłaty tej kwoty przez wnioskodawczynię na rzecz jej wystawcy. Sąd dał również wiarę zeznaniom wnioskodawczyni wskazującej, że ponosi ona stale także inne koszty utrzymania nieruchomości położonej przy ulicy (...) de C. oraz koszty utrzymania dwóch pojazdów wchodzących w skład spadku po zmarłym. Zeznania te znajdują potwierdzenie w relacji T. K., nie były z resztą kwestionowane przez A. N. (1).
\nSąd ustalił również, że wysokość pożyczki udzielonej przez M. K. (1) W. W. wynosiła 15.000 zł, nie dając w tym zakresie wiary zeznaniom A. N. (1). Wskazywana przez nią kwota 30 000 zł stoi bowiem w sprzeczności ze spójnymi relacjami wnioskodawczyni B. K., uczestnika T. K. oraz świadka W. W., przy czym osoby te zgodnie podały, że pożyczka została udzielona jedynie w kwocie 15.000 zł bez odsetek i że po śmierci M. K. (1) W. W. taką sumę nominalną zwrócił B. K..
\nZ kolei fakt wypłacenia przez B. K. po śmierci męża określonych kwot pieniężnych z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz M. K. (1) wynika z zeznań B. K., które znajdują potwierdzenie w dokumencie stanowiącym informację z banku, wskazującym na wysokość wypłaconych kwot. Jej treść nie budzi wątpliwości Sądu.
\nSĄD ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE 1.
\nINTERES PRAWNY WNIOSKODAWCZYNI Wnioskodawczyni jako współspadkobierca ustawowy zmarłego M. K. (1), z którym łączył ją związek małżeński ma oczywisty interes prawny w zgłoszeniu wniosku o podział majątku wspólnego i dział spadku po zmarłym mężu. Żądanie wniosku w zakresie działu spadku znajduje oparcie w przepisie art. 1035 k.c. w związku z art. 210 k.c. Stosownie do powołanej wyżej regulacji, ilekroć spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, co oznacza, że każdy ze spadkobierców może zażądać zniesienia tejże wspólności.
\nIstnienie po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego otwierało drogę do rozstrzygnięcia. Sąd ustalił składu i wartości majątku wspólnego małżonków B. i M. K. (1), proporcję udziałów małżonków w majątku wspólnym, skład i wartości spadku po M. K. (1), rozstrzygnął w przedmiocie zgłoszonych przez B. K. wniosków o zaliczenie na poczed sched spadkowych uczestników dokonanych na ich rzecz przysporzeń, dokonał podziału majątku wspólnego i działu spadku z określeniem dopłaty, jak również rozstrzygnął zgłoszone przez B. K. i A. N. (1) roszczenia sporne, ktorych rozpoznanie w niniejszym postępowaniu było możliwe, a nadto orzekł o kosztach postępowania.
\n2.
\nUSTALENIE SKŁADU I (...) 2.1.
\nPodstawa prawna i zasady Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 567 § 3 k.p.c., do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania w sprawach wymienionych w paragrafie pierwszym stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku. Przepis art. 684 k.p.c. stanowi, iż skład i wartość spadku (majątku dorobkowego) ulegającego podziałowi ustala Sąd. Z kolei w myśl art. 46 k.r.i.o. w sprawach nieunormowanych w przepisach poprzedzającym (dotyczących ustawowego ustroju małżeńskiego) od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.
\nNatomiast przepis art. 31 § 1 k.r.i o. stanowi, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. § 2 wskazanego artykułu wymienia jakie składniki należą przede wszystkim do majątku wspólnego małżonków. Z kolei w art. 33 k.r. i o. ustawodawca zawarł katalog składników, które należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, przepisy art. 31 i 33 k.r. i o. pozwalają na wyciągnięcie wniosku, zgodnie z którym wszelkie wątpliwości dotyczące przynależności danego przedmiotu do majątku wspólnego, czy też do majątku osobistego małżonka, powinny zostać rozstrzygane na korzyść tego pierwszego.
\nO ile ustawodawca w sposób wyczerpujący określił składniki majątku osobistego każdego z małżonków, o tyle w przypadku majątku wspólnego wskazał tylko niektóre jego składniki, posługując się ogólną regułą, zgodnie z którą w skład majątku wspólnego wchodzą przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności przez jednego małżonka lub też oboje małżonków. Za powyższym stanowiskiem opowiada się SN. W uzasadnieniu uchwały z 24.07.1997 r., III CZP 26/97, LEX nr 31295, SN podkreślił, że: „w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym przyjęto zasadę, według której regułą jest przynależność dochodu uzyskiwanego w czasie trwania wspólności ustawowej do majątku dorobkowego, wyjątkiem zaś zaszeregowanie konkretnego wpływu do majątku odrębnego poszczególnych małżonków.
\nZasada ta powinna więc rozstrzygać wszelkie wątpliwości co do tego, czy konkretny przedmiot majątkowy należy zaliczyć do majątku wspólnego, czy też odrębnego\" (por. postanowienie SN z 2.03.2012 r., II CSK 363/11).
\nJak wynika z art. 922 § 1 k.c., spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego, które należały do niego w chwili otwarcia spadku, to jest w chwili śmierci. Zgodnie z przepisem art. 567 § 3 k.p.c. do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania w sprawach wymienionych w paragrafie pierwszym tego artykułu (podział majątku, żądanie ustalenia nierównych udziałów zwrot wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie) stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku.
\nW sprawie o dział spadku, Sąd z urzędu ustala skład i wartość masy spadkowej. Między chwilą otwarcia spadku a chwilą dokonania działu spadku może upłynąć znaczny okres. Czynnik upływu czasu oddziałuje na określenie wartości spadku, może mieć jednak wpływ również na skład spadku. Spadkobiercy mogą bowiem dokonywać różnych czynności faktycznych i prawnych względem nabytego majątku spadkowego, w wyniku czego skład tego majątku może się różnić w chwili działu spadku od składu istniejącego w chwili otwarcia spadku. O tym, że ustawodawca przewidział zmiany w składzie majątku spadkowego, świadczy treść art. 684 k.p.c., w którym stwierdzono, że sąd ustala skład spadku ulegającego podziałowi. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że co do zasady dział spadku powinien obejmować rzeczy i prawa, które istniały w chwili otwarcia spadku i które istnieją w chwili dokonywania działu, przy czym ich wartość ustala się według otwarcia spadku (ustania wspólności), jego zaś wartość - według cen z chwili dokonania działu (por. uchw. SN z 27.9.1974 r., III CZP 58/74, OSNC 1975, Nr 6, poz. 90).
\nSąd ustalił w pkt. I postanowienia składniki majątku wspólnego małżonków B. i M. K. (1), uznając, że są to przedmioty oraz prawa, które zostały nabyte w czasie trwania ich związku małżeńskiego - w okresie od zawarcia małżeństwa tj. 13 listopada 1965 r. a datą śmierci M. K. (1), tj. 3 lipca 2007 r. Małżonkowie bezspornie nie zawierali umów majątkowych małżeńskich, w związku z tym przez czas trwania ich małżeństwa panował między nimi ustrój ustawowy wspólności, a zatem nabyte w czasie trwania składniki weszły w skład ich majątku wspólnego.
\n2.2.
\nSpory co do przynależności do majątku wspólnego Uczestnicy postępowania wskazali zgodnie większość składników majątku wspólnego i spadku po M. K. (1). Przynależność tych składników do majątku wspólnego wynikała z nabycia ich przez małżonków B. i M. K. (1) w trakcie trwania wspólności ustawowej.
\nSpór pomiędzy wnioskodawczynią i reprezentującym zbieżne z wnioskodawczynią B. K. stanowisko uczestnikiem T. K. a uczestniczką A. N. (1) co do przynależności istniejących w chwili zamknięcia rozprawy rzeczy do majątku wspólnego, a w konsekwencji – do spadku po M. K. (1) - obejmował jedynie: samochód osobowy S. (...), biżuterię oraz szablę. Ponadto sporne pozostawało samo istnienie wierzytelności w stosunku do A. N. (1) o zapłatę kwoty 50.000 zł tytułem zwrotu pożyczki udzielonej przez M. K. (1) ze środków pochodzących z majątku wspólnego.
\nObjęcie w pkt. I postanowienia spornego składnika bądź jego pominięcie oznaczało jednocześnie rozstrzygnięcie tych sporów w sposób wiążący dla wnioskodawczyni i uczestników.
\nB. K. wprawdzie zgłosiła pojazd S. (...) jako składnik majątku wspólnego, jednak w toku postępowania zakwestionowała jego przynależność do majątku wspólnego, wskazując, że otrzymała go w prezencie od męża. Zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 33 pkt. 2 k.r.i o., przedmioty nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego małżonków. Zgromadzony materiał dowodowy nie dał jednakże podstaw do uznania, że w istocie B. K. otrzymała przedmiotowy pojazd jako darowiznę od męża. Samo używanie pojazdu przez jednego małżonków w życiu codziennym nie rodzi domniemania istnienia darowizny. Wnioskodawczyni nie wykazała także, jakoby zgłoszona do podziału przez uczestniczkę biżuteria , nabyta w trakcie trwania małżeństwa przez M. K. (1) ze środków pochodzących z majątku wspólnego, stanowiła przedmiot majątku odrębnego B. K.. Jak wykazało postepowanie dowodowe, kosztowności te, z uwagi na różnice cen kruszców w okresie ich zakupu, stanowiły rodzaj intratnej inwestycji kapitału pozyskanego z pracy spadkodawcy za granicą. Wobec powyższego, Sąd ustalił, iż zarówno pojazd S. (...), jak i biżuteria objęte były ogólną regułą przynależności przedmiotu nabytego w trakcie trwania wspólności ustawowej do majątku wspólnego małżonków.
\nNatomiast w odniesieniu do zgłoszonej przez uczestniczkę do podziału jako składnik majątku wspólnego i składnik spadku rzeczy ruchomej w postaci szabli, Sąd dał wiarę przesłuchiwanym wnioskodawczyni i uczestnikowi, że zgłoszona przez uczestniczkę do podziału szabla stanowiła własność uczestnika T. K., została przez niego zakupiona z własnych środków na targowisku, przy czym był jedynie obecny spadkodawca. Uczestniczka nie przedłożyła dowodu na to, jakoby przedmiot ten został zakupiony w trakcie trwania małżeństwa ze środków pochodzących z majątku wspólnego B. i M. K. (1).
\nKolejnym spornym składnikiem była wierzytelność w kwocie 50 000 zł w stosunku do A. N. (1) z tytułu pożyczki udzielonej przez M. K. (1). Bezspornie pożyczka ta została udzielona w trakcie trwania małżeństwa B. i M. K. (1) ze środków wspólnych, na mocy umowy zawartej między spadkodawcą i uczestniczką. Uczestniczka – poza zeznaniami świadka R. N., ocenionymi przez Sąd jako dowód pozbawiony wiarogodności z uwagi na więż małżeńską świadka z uczestniczką, nie zaoferowała innego materiału dowodowego, który potwierdziłby jej zeznania co do faktu spłaty tejże pożyczki. Sąd dokonał zatem wiążącego dla pożyczkobiorcy i dla następców prawnych pożyczkodawcy rozstrzygnięcia sporu co do istnienia tej wierzytelności, ustalając, że wchodziła ona w skład majątku wspólnego B. i M. K. (1) według powołanych uregulowań art. 31 § 1 k.r.i o.
\n2.3.
\nSkładniki wyłączone z podziału w trakcie trwania postępowania Strony w toku postępowania zgodnie wycofały twierdzenia o przynależności do majątku wspólnego i spadku książek składających się na księgozbiór , z uwagi na niską wartość książek, przewidywanymi kosztami ich wyceny i trudności z udowodnieniem faktu ich przynależności do majątku wspólnego, deklarując rozwiązanie kwestii księgozbioru poza postępowaniem. Podobnie uczestniczka wycofały twierdzenia co do niemożliwych do opisania w sposób umożliwiający identyfikację zdjęć .
\n2.4.
\nSkładniki, których możliwość obrotu prawnego ustała Sąd objął podziałem jedynie te spośród składników majątku wspólnego i spadku istniejących w dacie śmierci M. K. (1), które nadal, mimo upływu czasu, istniały i znajdowały się w posiadaniu wnioskodawczyni lub uczestników w dacie zamknięcia rozprawy. Oznacza to, iż przedmiotem podziału nie mogły zostać objęte istniejące w dacie otwarcia spadku składniki, które w okresie między otwarciem spadku a chwilą zamknięcia rozprawy zostały już zbyte, bądź których byt ustał.
\nRozważania powyższe odnieść należało do zgłoszonych do podziału udziałów w (...) Sp. z o. o. z siedzibą w L., wobec ustania bytu prawnego tej Spółki, wskutek prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku wspólnego. W procesie likwidacji został rozdysponowany cały majątek Spółki, nie pozostały już jakiekolwiek rzeczy ani prawa Spółki, Spółka nie ma następcy prawnego ani nie pozostał po niej jakikolwiek majątek. Ustały wobec powyższego udziały w tejże Spółce jako prawa związane z istnieniem Spółki, jak też egzekwowanie jakichkolwiek wierzytelności przeciwko tejże Spółce stało się niemożliwe. Z tych przyczyn podziałowi nie mogły podlegać ani zgłoszone do podziału udziały w tej Spółce, ani wierzytelności o spłatę pożyczek udzielonych tej Spółce przez M. K. (1) ze środków pochodzących z majątku wspólnego M. i B. K. ani też wierzytelności o wypłatę dywidendy za lata 2006 i 2007 . Nawet przy hipotetycznym założeniu istnienia takich wierzytelności, prawdopodobieństwo ich zaspokojenia w świetle zasad doświadczenia życiowego, jak też w świetle okoliczności opisanych w uzasadnieniu postanowienia Sądu upadłościowego o zakończeniu postępowania upadłościowego jest bliskie zeru. Stąd pkt I postanowienia nie objęto powyższych składników.
\n2.5.
\nSkładniki zbyte lub zużyte po śmierci spadkodawcy Podział majątku wspólnego obejmuje jedynie te składniki majątkowe, które były elementami majątku wspólnego w chwili ustania wspólności ustawowej i które istnieją w chwili dokonywania podziału, tj. wydania orzeczenia (postanowienie SN z dnia 19 czerwca 2009 roku sygn. akt V CSK 485/09).
\nSąd objął podziałem majątku i działem spadku jedynie taką liczbę jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, które na dzień zamknięcia rozprawy znajdowały się nadal na kontach funduszy. Niemożliwy był natomiast podział części jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych
\nAnalogicznie niemożliwe było objęcie w pkt. I. postanowienia środków pieniężnych wypłaconych z rachunku bankowego przez wnioskodawczynię po śmierci M. K. (1) z rachunku bankowego prowadzonego dla małżonków B. K. i M. K. (1) jako współposiadaczy rachunku. Roszczenie cywilnoprawne z tego tytułu zgłosiła natomiast w toku postępowania wyłącznie uczestniczka A. N. (1), o czym Sąd rozstrzygnął w pkt. XVII. postanowienia.
\nRozważania odnośnie rozstrzygnięć zawartych w pkt. XI. oraz w pkt. XVII. postanowienia zostaną przytoczone w dalszej części uzasadnienia.
\n2.6.
\nWierzytelności wobec osób trzecich Zagadnieniem spornym było istnienie zgłoszonej jako składnik majątku wspólnego i proporcjonalnie – składnik spadku - wierzytelności w stosunku do męża uczestniczki - R. N. - o zapłatę ceny za przeniesienie udziałów w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w L. przez M. K. (1) na rzecz R. N. na podstawie umowy z dnia 20 czerwca 2002 roku zmienionej umową z dnia 1 lipca 2002 r. Istnieniu tej wierzytelności zaprzeczała uczestniczka A. N. (1), zaś dłużnik zgłoszonej do podziału wierzytelności nie był stroną postępowania. Ustalenie, iż wierzytelność ta wchodzi w skład majątku wspólnego oraz proporcjonalna jej część – w skład spadku – ma charakter wiążacy wyłącznie dla wnioskodawczyni i uczestników, nie odnosi natomiast skutku względem osoby trzeciej.
\nZ tych powodów, Sąd nie oznaczał wartości tej wierzytelności, przyznając ułamkowe jej części proporcjonalnie do udziałów w majątku wspólnym i udziałów w spadku.
\nWe wszystkich rozliczeniach została ona potraktowana analogicznie jak składniki bez wartości rynkowej. Było to uzasadnione spornym charakterem wierzytelności, okolicznością, iż dłużnik wierzytelności nie był uczestnikiem postępowania, trudnościami związanymi z udowodnieniem wysokości wierzytelności, jak również znacznym prawdopodobieństwem wystąpienia trudności w dochodzeniu tej wierzytelności z uwagi na znaczny upływ czasu i możliwość podniesienia odpowiednich zarzutów przez dłużnika. Jednocześnie należy zaznaczyć, że taki podział, niezależnie od podziału pozostałego majątku, a więc bez rozliczeń z tytułu podziału tej wierzytelności, pozwala na równomierne rozłożenie pomiędzy uczestników zarówno niedogodności związanych z ryzykiem dochodzenia i wyegzekwowania wierzytelności od dłużnika, jak i korzyści w postaci ewentualnych przychodów z tejże wierzytelności. Takie rozwiązanie jest akceptowane w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 10 września 2018, II Ca 519/17, uchwała SN z dnia 19 grudnia 1973 roku III CZP 65/73).
\n2.7.
\nUstalenie wartości składników Wartość obu nieruchomości podlegających podziałowi i działowi spadku oraz obu samochodów pozostawały między stronami bezsporne przed zamknięciem rozprawy, przy czym wartości te wynikały z treści opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania wartości nieruchomości i ruchomości. Wnioskodawczyni i uczestnicy na rozprawie w dniu 19 stycznia 2019 r. uznali kwoty oszacowania za bezsporne i aktualne i ich stanowisko nie uległo zmianie do dnia 30 kwietnia 2019 r., tj. do dnia zamknięcia rozprawy. Wartość pozostałych rzeczy ruchomych pozostawała również bezsporna, przy czym strony odwoływały się m.in. do wartości ruchomości ujętych w spisie inwentarza, przyjmując je jako aktualne.
\nW odniesieniu do składników, których wartość lub równowartość została wyrażona w EUR, Sąd przyjął za podstawę średni kurs EUR ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dacie zamknięcia rozprawy. Według tabeli nr (...) z dnia 2019-04-30 kurs ten wynosił: 1 EUR = 4,2911 zł.
\nŁączna wartość majątku wspólnego małżonków M. i B. K., obejmująca sumę wartości składników opisanych w pkt. I.1. - I.72., wyniosła na dzień zamknięcia rozprawy 2.053 975,28 zł.
\n3.
\nUSTALENIE PROPORCJI UDZIAŁÓW W MAJĄTKU WSPÓLNYM W pkt. II postanowienia Sąd ustalił równe udziały małżonków B. i M. K. (1) w majątku wspólnym, zgodnie z ogólną zasadą z art. 43 § 1 k.r.i o. Brak było odmiennych wniosków w tym zakresie.
\nW związku z tym należy uznać, że B. K. przysługiwał udział ½ w składnikach majątku wspólnego opisanych w pkt. I.1. - I.72. z tytułu małżeńskiej wspólności majątkowej, natomiast pozostała ½ udziału każdego ze składników majątku wspólnego weszła w skład spadku po M. K. (1), co znalazło odzwierciedlenie w pkt. III postanowienia.
\nRealna wartość majątku wspólnego, stanowiąca sumę wszystkich składników majątku wspólnego na dzień zamknięcia rozprawy, tj. 30 kwietnia 2019 roku, wyniosła 2.053.975,28 zł.
\nPołowa tej kwoty, tj. 1.026.987,64 zł powinna przypaść w wyniku podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni B. K. z racji samego jej udziału w majątku wspólnym.
\nNatomiast druga połowa tj. 1.026.987,64 zł stanowi wartość spadku po M. K. (1), przy czym w skład spadku po M. K. (1) nie wchodziły jakiekolwiek składniki należące do majątku odrębnego spadkodawcy. Kwota ta podlega rozdzieleniu na wszystkich spadkobierców, stosownie do proporcji dziedziczenia, z modyfikacjami wynikającymi z zaliczeń na schedy spadkowe.
\n4.
\nZALICZENIA NA SCHEDY SPADKOWE Dział spadku po M. K. (1) wymagał rozstrzygnięcia wniosków B. K. o zaliczenie na poczet sched spadkowych uczestników A. N. (1) i T. K. przysporzeń poczynionych na ich rzecz przez M. K. (1).
\n4.1.
\nPodstawa prawna Zgodnie z treścią art. 1039 § 1 k.c., jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi alb między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie obowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane za zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Celem instytucji zaliczania na schedę spadkową poczynionych przez spadkodawcę darowizn jest wyrównanie dysproporcji w wartości udziałów spadkowych spadkobierców w sytuacji, gdy spadkodawca za życia dokonał przysporzenia na rzecz innego spadkobiercy, uszczuplając w ten sposób majątek spadkowy dziedziczony później przez pozostałych następców prawnych.
\nJeżeli chodzi o zakres przedmiotowy obowiązku zaliczania darowizn, to w piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że darowizna w rozumieniu art. 1039 k.c. oznacza wszelkie nieodpłatne przysporzenia na rzecz zstępnych i małżonka, a więc także przysporzenia niemające formy prawnej darowizny, jeżeli zostały dokonane nieodpłatnie i jeżeli intencją stron było dokonanie ich na poczet przyszłego spadku. Wykładnia celowościowa przepisu art. 1039 § 1 k.c., wypracowana w doktrynie oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego, pozwala na przyjęcie, iż pod pojęciem „darowizny” rozumieć należy każde przysporzenie w majątku spadkobiercy, dokonywane nie tylko w ramach kodeksowego modelu umowy darowizny. Jednocześnie wskazać należy, że nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową darowizny drobne, zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.
\nChodzi tu o okazjonalne prezenty, np. urodzinowe, imieninowe itp. Ocena, czy jest to darowizna drobna, zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Właściwym kryterium zakwalifikowania darowizny jako drobnej może być porównanie stanu majątkowego darczyńcy i obdarowanego. Zgodnie z treścią art. 1043 k.c., przepisy o zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.
\nWedług przepisu art. 1042 § 1 k.c., zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny podlegającej zaliczeniu. Przepis art. 1042 § 2 k.c. stanowi, że wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku.
\n4.2.
\nZaliczenia na schedę spadkową uczestniczki Na poczet schedy spadkowej A. N. (1) Sąd zaliczył następujące kwoty: - 99.500 zł
\nSąd uznał również za bezzasadne powoływanie się przez uczestniczkę na wyłączenie z art. 1039 § 1 in fine k.c., jako że brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby spadkodawca zwolnił uczestniczkę od obowiązku zarachowania poczynionego przysporzenia na jej schedę ani to w sposób konkludentny, ani w ramach formalnej czynności prawnej. Ustalając wysokość kwoty, która z tego tytułu powinna zostać zaliczona na poczet schedy spadkowej uczestniczki, Sąd uznał za bezzasadną argumentację uczestniczki, jakoby przysporzenie to winno zostać rozliczone nominalnie. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażonym powszechnie w orzecznictwie i piśmiennictwie, wartość przysporzenia w gotówce należy zwaloryzować według aktualnej wartości lokalu, według stanu lokalu z daty darowizny (uchwała SN z dnia 01 sierpnia 1986 roku, III CZP 34/86 oraz A.
\nStempniak, „Postępowanie o dział spadku, Warszawa 2006, k. 307-308). Sąd oparł się w tym zakresie na opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, który oszacował aktualną wartość lokalu przy ulicy (...) - według stanu lokalu z dnia darowizny gotówkitj. 2 czerwca 1991 roku - na kwotę 199 000 zł. Pomimo upływu czasu od chwili sporządzenia opinii do chwili zamknięcia rozprawy, wnioskodawczyni i uczestnicy przed zamknięciem rozprawy uznali wynik tegoż oszacowania za nadal aktualny i bezsporny co do wysokości. Darowizna została poczyniona w trakcie trwania małżeństwa B. i M. K. (1) i obejmowała środki pochodzące z majątku wspólnego tych małżonków, na poczet schedy spadkowej po M. K. (1) należało zaliczyć zatem jedynie połowę jej wartości, tj. kwotę 99.500 zł.
\nBezzasadne było natomiast twierdzenie uczestniczki, że współobdarowanym był jej mąż R. N., jako że to wyłącznie uczestniczka została wskazana jako kupujący w umowie z dnia 2 czerwca 1991 roku, przy czym darczyńcy nie zastrzegli w jakikolwiek sposób, że darują te środki także R. N.. Nie miała przy tym znaczenia dla zaliczenia wartości tegoż przysporzenia na schedę spadkową uczestniczki okoliczność, że zakupiony za darowaną uczestniczce gotówkę lokal został wolą uczestniczki włączony do wspólności ustawowej uczestniczki i jej męża. Nie zmienia to bowiem faktu, że obdarowaną była wyłącznie A. N. (1). - 35.250 zł
\nRóżnica między wartościami, tj. kwota 141 000 zł, stanowi wartość przysporzenia, przy czym mieszkanie o wyższej wartości przeszło w wyniku zamiany z majątku wspólnego darczyńców B. i M. K. (1) do majątku wspólnego obdarowanych A. N. (1) i R. N.. Oznaczało to, iż z udziału przypadającego na spadkodawcę M. K. (1) z tytułu współności małżenskiej, na uczestniczkę przeszła część przysporzenia odpowiednia dla jej udziału we własnej wspólności małżeńskiej. To oznacza z kolei, że wartość przysporzenia przypadająca na schedę spadkową uczestniczki A. N. (1) wynosiła ¼ wartości różnicy pomiędzy wartościami mieszkań stanowiących przedmiot zamiany (¼ z 141 000 zł = 35.250 zł). Sąd uznał, że obiektywna wartość przysporzenia przemawia za przyjęciem, że nie miało ono charakteru drobnej darowizny w rozumieniu art. w art. 1039 § 3 k.c., przy czym uczestniczka nie wykazała, aby po stronie spadkodawcy istniała wyraźna bądź dorozumiana wola zwolnienia z obowiązku zarachowania przysporzenia na jej schedę spadkową.
\nZasady współżycia społecznego również nie stanowią przeszkody do takiego zaliczenia. Należy bowiem wziąć pod uwagę fakt, że A. N. (1), jak sama zresztą przyznała, nie była wówczas osobą niemajętną i była w stanie utrzymać się razem z mężem. Co więcej, nie można tracić z pola widzenia, że posiadała już mieszkanie darowane jej przez rodziców, a zamiana miała na celu poprawę warunków i komfortu życia jej i jej rodziny. Brak zatem podstaw do niezaliczania przysporzenia wynikającego z zamiany mieszkań na schedę spadkową uczestniczki. - 15.000 zł w związku z umową darowizny zawartą w 1993 roku środków na zakup pojazdu F. (...). Darowizna ta została dokonana z majątku wspólnego B. i M. K. (1) w kwocie 30.000 zł, w związku z czym zaliczeniu podlega połowa tej kwoty to jest kwota 15.000 zł. Sam fakt dokonania darowizny pozostawał bezsporny, uczestniczka wskazywała jednak, że była to darowizna drobna, nie podlegająca obowiązkowi zaliczeń. Biorąc pod uwagę ówczesny stan majątkowy darczyńcy i obdarowanej, jak też wartość darowizny, należało przyjąć, że darowanie córce pieniędzy pozwalających na zakup pojazdu nie może zostać uznane za drobną darowiznę, zwyczajowo przyjętą w stosunkach pomiędzy rodzicami a dziećmi w środowisku, do którego nalżał M. K. (1). Uczestniczka nie podnosiła okoliczności ani nie wskazała dowodów uzasadniających zwolnienie z zaliczenia na schedę spadkową tej darowizny. - 7.500 zł
\nS. pozostałe wnioski B. K. o zaliczenie na poczet schedy spadkowej A. N. (1) następujących kwot:
\nWobec powyższego, Sąd orzekł jak w pkt.
\nIV. postanowienia.
\n4.3.
\nZaliczenia na schedę spadkową uczestnika Na poczet schedy spadkowej uczestnika T. K. Sąd zaliczył natomiast następujące kwoty: - 99.500 zł z umowy darowizny z dnia 23 kwietnia 1993 roku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ulicy (...). Podobnie jak w przypadku zaliczenia na poczet schedy A. N. (1), Sąd ustalił wartość tego lokalu w oparciu o opinię biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, przyjmując wartość zwaloryzowaną według aktualnych cen nieruchomości. Uczestnik nie sprzeciwiał się zaliczeniu wartości tej darowizny na poczet jego schedy spadkowej, Sąd jednak, wbrew żądaniu wnioskodawczyni zaliczył darowiznę odpowiadającą połowie wartości przedmiotowej nieruchomości, mając na uwadze, że darowizna została dokonana z majątku wspólnego małżonków B. i M. K. (1); - 30.000 zł tytułem kosztów utrzymania T. K. w latach 1993-1999. Sąd miał na uwadze fakt, że uczestnik nie sprzeciwiał się wnioskowi B. K. w tym zakresie, jednak, mając na uwadze, że koszty te były ponoszone przez M. i B. K. z majątku wspólnego, zaliczył poczet schedy spadkowej T. K. połowę ze wskazywanej przez wnioskodawczynię kwoty 60 000 zł; - 7.500 zł tytułem darowizn gotówkowych poczynionych przez B. i M. K. (1) na rzecz T. K. w latach 2006-2007 w wysokości: 10 000 zł i 5 000 zł z okazji dnia dziecka. Analogicznie jak w przypadku poprzednich darowizn, Sąd zaliczył na poczet schedy spadkowej uczestnika połowę ich wartości, uznając, że zostały dokonane z majątku wspólnego spadkodawcy i jego małżonki.
\nSąd oddalił wniosek B. K. o zaliczenie na poczet schedy spadkowej uczestnika kwoty 28.110, 09 zł tytułem wydatków poniesionych przez B. K. na utrzymanie majątku spadkodawcy, albowiem podobnie jak w przypadku wniosku w tym zakresie dotyczącego A. N. (1) wskazać należy, że kwota ta nie była przedmiotem darowizny poczynionej przez spadkodawcę na rzecz uczestnika. Koszty te zostały natomiast rozliczone w ramach roszczeń cywilnoprawnych wnioskodawczyni w pkt. X postanowienia w zakresie, w jakim B. K. nie wycofała swoich żądań i tylko w zakresie takich nakładów, które miały charakter nakładów koniecznych.
\nWobec powyższego, Sąd orzekł jak w pkt.
\nV. postanowienia.
\n4.4.
\nObliczenie sched spadkowych Zaliczenie darowizn do schedy spadkowej ma wpływ na sposób przeprowadzenia działu spadku. Ma ono charakter rachunkowy i przeprowadza się je według powołanych wyżej reguł określonych w art. 1042 § 1 k.c.
\nPo dodaniu do kwoty 1.026.987,64 zł stanowiącej wartości spadku po M. K. (1) wartości przysporzeń objętych pkt. IV. i V. postanowienia, otrzymujemy sumę:
\n1.026.987,64 zł + 161.750 zł + 137.000 zł = 1.325.737,64 zł.
\nNastępnie tak ustaloną wartość spadku powiększoną o wartość przysporzeń należało podzielić przez 3 z uwagi na fakt, że każdy ze spadkobierców dziedziczył w częściach po 1/3 1.325.737,64 zł / 3 = 441.912,55 zł Z tytułu spadkobrania po ojcu M. K. (1) uczestnicy T. K. i A. N. (1) powinni zatem otrzymać kwoty po 441.912,55 zł, natomiast przyjęto dla umożliwienia obliczeń, iż wnioskodawczyni B. K. z tytułu spadkobrania po mężu powinna otrzymać wartość 441.912,54 zł, tj. kwotę mniejszą o 1 grosz, z uwagi na to, że kwota 1.325.737,64 zł nie jest podzielna bez reszty przez 3.
\nWobec powyższego, Sąd przyjął, że w ramach podziału majątku wspólnego i działu spadku : a) wnioskodawczyni B. K.
\n1.325.737,64 zł + 441.912,54 zł = 1.468.900,18 zł, b) uczestnik T. K.
\n441.912,55 zł - 137.000 zł = 304.912,55 zł, c) uczestniczka A. N. (1)
\n441.912,55 zł – 161.750 zł = 280.162,55 zł.
\n5.
\nSPOSÓB PODZIAŁU I OKREŚLENIE DOPŁATY Zgodnie z treścią art. 622 §1 i 2 k.p.c., w toku postępowania sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału. Gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku.
\nStrony pozostawały zgodne co do podziału nieruchomości, natomiast w odniesieniu do rzeczy ruchomych Sąd dokonał w pkt. VI. podziału zgodnego z wolą wnioskodawczyni i uczestników, tj. przyznał określone ruchomości tym uczestnikom, którzy o nie wnioskowali, za wyjątkiem jedynie zgłaszanych przez A. N. (1) części mebli dotychczas używanych przez wnioskodawczynię. Sąd zważył bowiem, że stanowią one komplet będący wyposażeniem domu mieszkalnego przypadającego wnioskodawczyni i w związku z tym, zgodnie z jej wnioskiem, winny być przyznane jej. Wskazać należy także, że wskazany przez Sąd sposób podziału był zgodny z dotychczasowym stanem posiadania określonych składników majątku, za wyjątkiem składników wymienionych w pkt. I.70, I.71 i I.72, które to Sąd na zgodny wniosek stron przyznał uczestniczce A. N. (1), nakazując wnioskodawczyni w pkt. XIX. postanowienia ich wydanie. Jednocześnie, dokonując podziału, Sąd miał na względzie, aby suma wartości składników przyznanych wnioskodawczyni i uczestnikom zasadniczo odpowiadała kwotom, jakie winny przypaść każdemu z nich.
\nSąd przyznał stronom składniki o następującej wartości:
\nWobec powyższego, Sąd w pkt.
\nVII. zasądził od uczestnika na rzecz uczestniczki dopłatę w wysokości 8 304,62 zł stanowiącą wyrównanie udziałów A. N. (1) i T. K..
\nW myśl bowiem art. 688 k.p.c. , do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności (…). Z kolei zgodnie z treścią art. 212 § 1 k.c., jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, przepis ten dotyczy sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych lub przy uwzględnieniu wszelkich istotnych okoliczności dokonany podział nie będzie odpowiadał wielkości udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Nie zawsze bowiem możliwe jest dokonanie podziału fizycznego rzeczy w sposób idealnie odpowiadający wielkości udziałów uczestników postępowania. W takiej sytuacji konieczne są dopłaty celem wyrównania różnicy między wartością udziału a wartością, w chwili zniesienia współwłasności, przyznanej współwłaścicielowi części rzeczy.
\nW przedmiotowej sprawie, nie sposób było dokonać podziału składników majątku w sposób dopowiadający idealnie przypadającym uczestnikom udziałom we współwłasności. W związku z tym, że uczestnikowi w wyniku podziału zaaprobowanego przez strony, przypadły składniki o wartości przewyższającej jego schedę spadkową, Sąd zasądził stosowną dopłatę od niego na rzecz A. N. (1), wyrównując tym samym wartość ich udziałów.
\nOdnośnie jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych określonych w pkt. I 4-7 oraz udziałów w spółce (...) sp. z o.o. z pkt. I.3. postanowienia, Sąd przydzielił je wnioskodawczyni i uczestnikom w sposób proporcjonalny do ich udziałów odpowiednio w majątku wspólnym i spadkowym, co w szczególności odnosi się bez większych zastrzeżeń do udziałów w spółce oraz jednostek uczestnictwa opisanych w pkt. I.5 i I.7 postanowienia. Pewne odstępstwa dotyczą natomiast udziałów w jednostkach uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych opisanych w pkt. I.4 i I.6, które to odstępstwa okazały się niezbędne ze uwagi na fakt, iż – w przypadku podziału tych jednostek według proporcji 4/6 – 1/6-1/6 suma składników przyznanych B.
\nK. byłaby wyższa od wartości należnej jej z tytułu działu majątku i spadku, zaś suma składników przyznanych uczestniczce A. N. (1) byłaby niższa o taką kwotę od wartości składników jej należnych. W celu uniknięcia dopłaty pomiędzy wnioskodawczynią a uczestniczką (która w przypadku klasycznego podziału wynosiłaby 152.429, 39 zł), Sąd przyznał A. N. (1) więcej niż udział 1/6 we wskazanych jednostkach funduszy inwestycyjnych: jednostki opisane w pkt. I.4. postanowienia przewyższające o 1.702,451 jednostki jej udział w spadku oraz jednostki opisane w pkt. I.6 przewyższające o 2.743,414 jednostki jej udział w spadku. Nadto, Sąd przyznał na rzecz A. N. (1) całość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych (pkt.
\nI 11, I.12, I. 13) a ponadto całość skierowanej przeciwko niej wierzytelności o spłatę pożyczki 50.000 zł co powoduje umorzenie wierzytelności i długu z pożyczki w wyniku zlania się osoby dłużnika i wierzyciela. Dzięki takiemu rozstrzygnięciu, B. K. otrzymała składniki, których suma wartości odpowiada dokładnie jej udziałowi w majątku wspólnym i w spadku. Upraszcza to rozliczenia z tytułu podziału, gdyż pozwala uniknąć dalszych rozliczeń w postaci zasądzenia od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki tytułem dopłaty kwoty przekraczającej wartość 150.000 zł, co – z uwagi na niskie dochody wnioskodawczyni, jej wiek i stan zdrowia – czyniłoby mało realnym szybkie zaspokojenie A. N. (1) bez konieczności wyzbywania się przez wnioskodawczynię majątku.
\n6.
\nROSZCZENIA CYWILNOPRAWNE 6.1.
\nRoszczenia wycofane W pkt.
\nVIII. postanowienia Sąd umorzył postępowanie w zakresie części żądań zgłoszonych przez wnioskodawczynię przeciwko uczestniczce A. N. (1) i przeciwko T. K. tytułem zwrotu nakładów na majątek spadkowy. Sąd miał bowiem na uwadze, że w piśmie z dnia 21 września 2016 roku wnioskodawczyni wycofała roszczenia tytułem zwrotu nakładów na majątek spadkowy w postaci kosztów monitoringu nieruchomości, kosztów usług kominiarskich, kosztów energii elektrycznej, kosztów dostawy wody, kosztów wymiany narożnika rynny, kosztów zakupu drewna do kominka i kosztów naprawy bramy wjazdowej. Zgodnie natomiast z treścią art. 355 § 1 k.p.c, który ma zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym poprzez odesłanie z art. 13 § 2 k.p.c., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód (wnioskodawca) cofnął ze skutkiem prawnym pozew (wniosek).
\nZ kolei w myśl art. 203 § 1 i 4 k.p.c., stosowanym również odpowiednio poprzez art. 13 § 2 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym, pozew (wniosek) może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego (uczestników) aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Zgodnie z treścią art. 203 § 4 k.c., sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu (wniosku), zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub z zasadami współżycia społecznego lub zmierzają do obejścia prawa. W przedmiotowej sprawie, wobec braku takich okoliczności, Sąd uznał cofnięcie wniosku B.
\nK. we wskazanym zakresie za dopuszczalne, co z kolei skutkowało koniecznością umorzenia postępowania w tej części.
\n6.2.
\nPodstawa prawna rozliczeń W pkt.
\nIX.-XVIII. Sąd rozstrzygnął w zakresie roszczeń cywilnoprawnych zgłoszonych przez B. K. przeciwko A. N. (1) i T. K. oraz przez A. N. (1) przeciwko B. K., dotyczących przedmiotów wchodzących w skład spadku, a stanowiących przedmiot ich współwłasności od chwili otwarcia spadku. Zgodnie bowiem z treścią art. 1035 k.c., jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (…). W związku z tym, wnioskodawczyni oraz uczestnicy, od momentu otwarcia spadku, do chwili jego sądowego działu, traktowani są jako współwłaściciele w częściach ułamkowych przedmiotów wchodzących w jego skład, a zatem przysługują im również związane z tą współwłasnością roszczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 686 k.p.c., w postępowaniu działowym Sąd rozstrzyga także (…) o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych.
\nArt. 686 k.p.c. jest odpowiednikiem art. 618 k.p.c, zgodnie z którym w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, do wzajemnych roszczeń współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy wspólnej należą m.in. roszczenia z tytułu pobranych pożytków i innych przychodów oraz dokonanych nakładów (np. uchwała SN z dnia 26 marca 1970 r., III CZP 7/70 z omówieniem W. S., Przegląd orzecznictwa, PiP 1971, z. 7, s. 136 oraz postanowienie SN z dnia 16 grudnia 2011 r., V CSK 28/11). Rozstrzygnięcie o wskazanych roszczeniach może nastąpić tylko na żądanie uczestnika postępowania. Sąd nie dokonuje w tym zakresie ustaleń z urzędu, nie poszukuje dowodów, ale opiera się na dowodach zaoferowanych przez strony. Ponieważ są to roszczenia, dla których \"normalnie\" przewidziana jest droga procesu, powinny być one sformułowane w miarę precyzyjnie, odpowiednio do wymagań formalnych pozwu. P. w tym zakresie ma natomiast charakter sporny i jest zbliżone do postepowania procesowego, w którym pełni ma zastosowanie reguła rozkładu ciężaru dowodu z art. 6 k.c. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa zatem na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
\n6.3.
\nZwrot kosztów utrzymania majątku spadkowego W pkt.
\nIX. i X. postanowienia Sąd zasądził od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwoty po 9.952,76 zł tytułem zwrotu nakładów koniecznych poniesionych przez wnioskodawczynię na majątek spadkowy w okresie od dnia 4 lipca 2007 roku do dnia 31 grudnia 2014 r., albowiem za taki jedynie okres wnioskodawczyni dochodziła zwrotu należności. W ocenie Sądu, każdy ze spadkobierców, będący od momentu otwarcia spadku współwłaścicielem składników wchodzących w skład majątku spadkowego, winien ponosić proporcjonalne wydatki związane z utrzymaniem tych składników. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 k.c., pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, korzystanie przez współwłaścicieli z rzeczy wspólnej wiąże się z koniecznością ponoszenia wydatków i obciążeń z tytułu posiadania rzeczy. Ustawodawca zalicza tu wydatki konieczne, niezbędne do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, także związane z ubezpieczeniem rzeczy, koniecznymi przeglądami.
\nW postanowieniu z dnia 19 czerwca 2009 roku sygn. akt V CSK 485/08 Sąd Najwyższy wskazał, że wydatkiem w rozumieniu art. 207 k.c. jest nie tylko wydatek zmierzający do zachowania wspólnego prawa, ale także wydatek poniesiony na normalną eksploatację rzeczy. Ogrzewanie budynku wynika z normalnej jego eksploatacji i zasad prawidłowej gospodarki. Poza tym ogrzewanie budynku w polskich warunkach klimatycznych można też rozpatrywać nie tylko jako wydatek wynikający z jego normalnej eksploatacji i zasad prawidłowej gospodarki, ale nawet jako nakład konieczny na przedmiot współwłasności. Ciężarami w rozumieniu art. 207 k.c. są także podatki i inne świadczenia o charakterze publicznoprawnym obciążające współwłaścicieli nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności. (postanowienie SN z dnia 19 czerwca 2009 r., V CSK 485/08, LEX nr 537040) Wydatki, o których mowa w art. 207, są związane z rzeczą wspólną, jeżeli potrzeba ich poniesienia wynika z normalnej eksploatacji i zasad prawidłowej gospodarki.
\nBiorąc pod uwagę poczynione wyżej uwagi, Sąd uznał, iż spośród podtrzymywanych do rozliczenia w chwili zamknięcia rozprawy kosztów utrzymania majątku wspólnego i majątku spadkowego, które winny być poniesione przez każdego ze spadkobierców na utrzymanie majątku spadkowego należy zaliczyć:
\nŁącznie wnioskodawczyni poniosła koszty utrzymania majątku spadkowego w wysokości 59 716, 58 zł.
\nWspółwłaściciel, który dokonał na rzecz wspólną nakładów , jest uprawniony do domagania się zwrotu ich części od pozostałych współwłaścicieli, stosownie do wielkości udziałów. W związku z tym, stosownie do udziału wnioskodawczyni w majątku spadkowym oraz jej udziału w spadku, powinna ona ponieść nakłady w części 4/6, natomiast każdy z uczestników po 1/6.
\n1/6 część z 59.716,58 zł daje kwotę 9.952, 76 zł, w związku z czym Sąd w pkt. IX. i X. postanowienia zasądził od A. N. (1) i T. K. takie kwoty na rzecz wnioskodawczyni. W pozostałym zakresie wniosek B. K. jako nieznajdujący uzasadnienia w przedłożonych dowodach, został oddalony.
\n6.4.
\nWynagrodzenie za korzystanie z rzeczy “ponad udział”
\nZgłoszone przez uczestniczkę A. N. (1) w stosunku do B. K. i T. K. roszczenia z tytułu korzystania ze składników spadkowych “ponad udział”, z wyłączeniem uczestniczki podlegały oddaleniu. Sąd nie podziela argumentacji prawnej przytoczonej dla poparcia tych roszczeń. Zważyć bowiem należy, iż z istoty współwłasności wynika przysługiwanie każdemu ze współwłaścicieli uprawnienia do posiadania przedmiotu współwłasności, korzystania z niego i pobierania pożytków. Pozbawione podstaw prawnych jest zatem konstruowanie roszczeń opierających się na okoliczności “korzystania ponad udział”. Z faktu posiadania przez niektórych tylko współwłaścicieli przedmiotu współwłasności wyniknąć mogą w pewnych sytuacjach roszczenia o charakterze odszkodowawczym, jednakże uczestniczka okoliczności takich nie wskazała ani nie udowodniła. W szczególności stan posiadania co do nieruchomości i pojazdów należących do spadku był zgodny, w tych warunkach uczestniczka nie formułowała po otwarciu spadku żądań dopuszczenia do współposiadania ani żądań zaniechania przeszkadzania jej w korzystaniu z rzeczy.
\nPrzepis art. 206 k.c. nie uprawnia właścicieli do korzystania z rzeczy wspólnej tylko w granicach udziału, w związku z czym nie może stanowić podstawy żądania przez współwłaściciela od innych współwłaścicieli wynagrodzenia z tytułu posiadania przez nich rzeczy wspólnej „ponad udział” (uchwała SN z dnia 28 września 1963r., III CO 33/62). Współwłaściciel nie korzysta z rzeczy jedynie w zakresie swojego udziału, ale jego uprawnienia obejmują rzecz jako całość. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony, na podstawie art. 206 k.c., do współposiadania całej rzeczy wspólnej. Samo twierdzenie współwłaściciela o korzystaniu przez innego współwłaściciela z rzeczy wspólnej w zakresie przewyższającym przysługujący mu udział nie może dawać podstaw do dochodzenia od niego z tego tytułu jakiegokolwiek roszczenia. (postanowienie SN z dnia 05 lutego 2010 roku, III CSK 195/09, wyrok SN z dnia 25 października 1973 roku, III CRN 247/73, uchwała SN z dnia 10 maja 2006 roku III CZP 9/2006). Rację ma uczestnik wskazując, ze również A. N. (1), jako współwłaścicielka wskazanych nieruchomości oraz pojazdów w chwili od dnia otwarcia spadku miała możliwość współposiadania ich i korzystania, z którego to uprawnienia dobrowolnie zrezygnowała. Uczestniczka nie powoływała także żadnych okoliczności, które świadczyłyby o utrudnianiu przez pozostałych współwłaścicieli korzystania jej z przedmiotów współwłasności, a które to mogłyby powodować powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie wnioskodawczyni i uczestnika.
\nPo wtóre należy jeszcze wskazać, że korzyści współwłaścicieli polegające na osobistym korzystaniu z rzeczy nie mogą być rozumiane jako „pożytki i inne przychody” z art. 207 k.c., które przypadają współwłaścicielom w stosunku do ich współwłasności. Przez pożytki należy bowiem rozumieć pożytki naturalne i cywilne, zgodnie z treścią art. 53 k.c.; pojęcie innych przychodów, niebędących pożytkami rzeczy, nie zostało natomiast zdefiniowane, ale w doktrynie tylko przykładowo wskazuje się na przychody z drzew powalonych przez huragan lub materiałów z rozbiórki budynku. Nie ulega jednak wątpliwości, że przychody - zgodnie ze znaczeniem tego pojęcia - oznaczają wpływy, zwłaszcza pieniężne uzyskane w określonym czasie; innymi słowy – aktywa (uchwała SN z dnia 10 maja 2006 roku, III CZP 9/06). W ocenie Sądu nie można natomiast uznać, aby B. K. otrzymała ze wskazanych przez uczestniczkę przedmiotów wchodzących w skład spadku jakiekolwiek pożytki lub przychody. Swoje prawo własności wykonywała ona bowiem jedynie przez osobiste korzystanie rzeczy, do czego w świetle art. 206 k.c. była w pełni legitymowana. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, korzyści współwłaścicieli z tytułu posiadania lokalu we wspólnej nieruchomości nie są pożytkami ani innymi przychodami z rzeczy wspólnej w rozumieniu art. 207 k.c. (postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 2011 roku, III CSK 191/2010).
\nStąd orzeczono jak w pkt.
\nXIV., XV., XVI. oraz XVIII. postanowienia.
\n6.5.
\nPozostałe roszczenia W pkt. XI. postanowienia Sąd zasądził na rzecz uczestniczki kwotę 48.221,47 zł tytułem rozliczenia środków uzyskanych przez B. K. wskutek spieniężenia jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Jak wynika bowiem z informacji towarzystwa funduszy inwestycyjnych, po śmierci spadkodawcy, w dniu 28 lutego 2008 r. B. K. skierowała do odkupienia przez towarzystwo część jednostek uczestnictwa w funduszach wskazanych w pkt. I 4.- I.7. postanowienia, uzyskując z tego tytułu kwotę 289.328,81 zł. Każda z tych jednostek stanowiła przedmiot współwłasności wnioskodawczyni i uczestników, stosownie do ich proporcji wynikającej z udziału w majątku wspólnym i z tytułu udziału w spadku po M. K. (1). Należało zatem rozliczyć pomiędzy spadkobiercami kwoty, które wnioskodawczyni uzyskała z tytułu spieniężenia jednostek.
\nJednostki niespieniężone, istniejące w chwili działu spadku podlegają działowi spadku i zostały stosownie rozdzielone w pkt.VI. postanowienia – co się zaś tyczy jednostek spieniężonych, istniejących w chwili otwarcia spadku, uległy one umorzeniu wskutek ich spieniężenia, w związku z czym nie mogły być przedmiotem działu spadku. Rozliczenie środków uzyskanych w zamian za jednostki uczestnictwa mogło natomiast zostać rozliczone na wniosek, jako roszczenie analogicznie jak roszczenia o rozliczenie pożytków z rzeczy wspólnej. Roszczenie takie zgłosiła wyłącznie uczestniczka. Kwota zasądzona w pkt. XI. postanowienia stanowi 1/6 część sumy pozyskanej przez wnioskodawczynię w dniu w dniu 28 lutego 2008 r. z tytułu odkupu jednostek uczestnictwa.
\nZgodnie z treścią przywołanego art. 686 k.p.c, w postępowaniu działowym Sąd rozstrzyga także kwestie pobranych pożytków i innych przychodów. W związku z tym, w pkt. XI - XIII, uznając, że wnioskodawczyni i uczestnicy od momentu otwarcia spadku do chwili jego działu byli współwłaścicielami składników wchodzących w jego skład, Sąd rozstrzygnął zgłoszone przez uczestniczkę A. N. (1) przeciwko B. K. roszczenia o zapłatę, mające charakter analogiczny do roszczeń o rozliczenie pożytków z majątku spadkowego. Podstawą materialnoprawną w tym zakresie stanowił odpowiednio stosowany przepis art. 207 k.c., dotyczący podziału pożytków pomiędzy współwłaścicieli w częściach odpowiadających ich udziałom we współwłasności. Jednocześnie wskazać należy, że możliwość domagania się przez współwłaściciela przypadającej mu części pożytków i przychodów jest niezależna od wykonywania przez niego prawa do współposiadania i współkorzystania z rzeczy wspólnej.
\nW pkt. XII. postanowienia Sąd rozstrzygnął o zgłoszonym przez uczestniczkę roszczeniu opartym na bezspornej okoliczności wyegzekwowania przez wnioskodawczynię po otwarciu spadku kwoty 100.000 zł od (...) Sp. z o.o. w L. tytułem zapłaty ceny sprzedaży nieruchomości na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr (...). Adekwatnie do powyższych rozważań, kwota pozyskana przez jednego ze współspadkobierców tytułem zaspokojenia wierzytelności należącej do majątku wspólnego oraz proporcjonalnie do spadku, podlega rozliczeniu na wniosek, przy odpowiednim zastosowaniu regulacji dotyczącej rozliczenia pożytków z rzeczy wspólnej. Ponieważ 1/6 kwoty pozyskanej przez wnioskodawczynię z egzekucji tych należności powinna przypaść uczestniczce, zgodnie z jej udziałem w spadku, Sąd zasądził na rzecz uczestniczki od wnioskodawczyni kwotę 16 666,66 zł tytułem rozliczenia środków uzyskanych przez B.
\nK. ze sprzedaży nieruchomości położonej w L., oddalając dalej idące żądanie uczestniczki z tego tytułu. Roszczenie A. N. (1) w tym zakresie należy traktować podobnie jak w przypadku punktu poprzedniego, jako roszczenie analogiczne do zwrotu równowartości pożytków z rzeczy wspólnej, których uczestniczka została pozbawiona na skutek pobrania ich w całości przez wnioskodawczynię. Określając wysokość środków pieniężnych należnych A. N. (1), Sąd wziął pod uwagę po pierwsze, że z łącznej ceny 200 000 zł za nieruchomość położoną w L., połowa tej ceny, 100 000 zł została uregulowana przez nabywcę (...) sp. z o.o. jeszcze za życia spadkodawcy. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego miało to miejsce w dniu 19 kwietnia 2007 roku. Środki te zaspokoiły obojga małżonków w równym stopniu, stosownie do ich udziałów we wspólności majątkowej, natomiast A.
\nN. (1) miała prawo uczestniczenia w kwocie pochodzącej z egzekucji istniejących w dacie otwarcia spadku wierzytelności z tytułu sprzedaży wskazanej nieruchomości., tj. co do kwoty 100 000 zł, które ostatecznie zostały wyegzekwowane od nabywcy nieruchomości przez B. K. na mocy aktu notarialnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Trzebnicy sygn. akt (...). Z wyegzekwowanych 100 000 zł, połowa zaspokoiła samą B. K. z tytułu jej udziału w majątku wspólnym, natomiast co do pozostałych 50 000 zł – winna zaspokoić wszystkich spadkobierców, stosownie do udziałów w spadku wynoszących po 1/3. 1/3 część z kwoty 50 000 zł to kwota w zaokrągleniu 16 666,50 zł i taką też kwotę, jako należną A.
\nN. (1), Sąd zasądził na jej rzecz od B. K., oddalając dalej idący wniosek w tym zakresie. Ponownie natomiast podkreślić należy, że roszczenie to, objęte dyspozycją normy z art. 686 k.p.c. może być przedmiotem rozstrzygnięcia jedynie na wniosek uczestnika postępowania. T. K. nie zgłosił w tym zakresie żadnego żądania.
\nW pkt. XIII. postanowienia Sąd rozstrzygnął o zgłoszonym przez uczestniczkę roszczeniu opartym na fakcie zaspokojenia przez osobę trzecią – W. W. – należącej do spadku wierzytelności o spłatę pożyczki udzielonej z majątku wspólnego przez spadkodawcę. Rozliczenie to opiera się na zasadach opisanych dla pkt. XII. postanowienia. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, po śmierci spadkodawcy W. W. zwrócił B. K. kwotę 15.000 zł tytułem zwrotu całości pożyczki udzielonej mu przez spadkodawcę. Połowa z tej kwoty zaspokoiła samą B. K. z tytułu jej udziału w majątku wspólnym, natomiast pozostałe 7.500 zł – winno zaspokoić wszystkich spadkobierców, stosownie do udziałów w spadku wynoszących po 1/3, w tym uczestniczkę, która zgłosiła stosowny wniosek. Sąd zasądził na jej rzecz od B. K. jedynie kwotę 2.500 zł, oddalając dalej idący wniosek. Wskazać należy, że uczestniczka nie wykazała, aby na dzień otwarcia spadku istniało niezaspokojone roszczenie o zwrot pożyczki w wysokości większej niż 15.000 zł, ani też, aby B. K. została z tego tytułu zwrócona kwota wyższa niż 15.000 zł. T. K. nie złożył wniosku w tym zakresie, zatem rozstrzygniecie dotyczyło jedynie uczestniczki A. N. (1).
\nW pkt. XVII. postanowienia Sąd rozstrzygnął roszczenie odszkodowawcze z tytułu wypłacenia przez wnioskodawczynię z rachunku bankowego wnioskodawczyni i jej zmarłego męża, po otwarciu spadku, tj. w dniach 4 i 6 lipca 2007 roku. W oparciu o informację z banku, znajdującą się na k. 201 akt sprawy Sąd ustalił, że B. K. w dniu 4 lipca 2007 roku wypłaciła ze wspólnego konta małżonków kwotę 35 500 zł, zaś w dniu 6 lipca kwotę 1 667,50 zł. W ocenie Sądu nie można jednak stwierdzić, że wnioskodawczyni w sposób nieuprawniony rozdysponowała pobrane środki, natomiast tylko takie rozdysponowanie stanowiłoby podstawę żądania zwrotu ich części przez pozostałych spadkobierców. Pogląd taki został utrwalony w orzecznictwie, zarówno co do rozliczeń majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej, jak i co do działu spadku.
\nW postanowieniu z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt V CSK 485/09 Sąd Najwyższy stwierdził, że „podział majątku wspólnego obejmuje składniki majątkowe, które były elementami majątku wspólnego w chwili ustania wspólności ustawowej i które istnieją w chwili dokonywania podziału, tj. wydania orzeczenia. Przy jego dokonywaniu nie uwzględnia się tych wspólnych składników majątkowych, które w czasie trwania wspólności ustawowej lub po jej ustaniu zostały zużyte zgodnie z prawem (art. 36 - 40 k.r.o. i art. 42 k.r.o.), natomiast uwzględnia się, ale tylko w ramach rozliczeń, tj. rachunkowo, składniki majątkowe, które zostały bezprawnie zbyte, zniszczone zużyte lub roztrwonione przez jedno z małżonków”.
\nW przypadku, gdy jeden z małżonków zlikwidował konta bankowe, na których znajdowały się znaczne środki pieniężne stanowiące przedmiot majątku wspólnego, obowiązkiem sądu jest ocena, czy ich wydatkowanie nastąpiło na potrzeby rodziny lub uzasadnione potrzeby zbywcy, czy też nastąpiło ze szkodą dla drugiego współuprawnionego [jego spadkobierców]. W razie usprawiedliwionego wyzbycia się, środki takie nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o podział majątku dorobkowego. W wypadku natomiast wyzbycia się nieuzasadnionego i tym samym wyrządzenia drugiemu małżonkowi [jego spadkobiercom] szkody, poszkodowanemu należy się proporcjonalne odszkodowanie liczone od wartości wydatkowanych w sposób nieuzasadniony środków.
\nSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 1958 r. (I CR 547/58, OSNCK 1959, nr 2, poz. 59) wskazał, że w takim wypadku roszczenie to należy traktować analogicznie jak roszczenie z tytułu zwrotu wydatków z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków.
\nW ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, jakoby B. K. roztrwoniła środki pieniężne należące do spadku. Przeciwnie – ze zgromadoznego materiału dowodowego wynika, ze zużyła je w sposób usprawiedliwiony, zgodnie z jej uzasadnionymi potrzebami. Wnioskodawczyni od chwili otwarcia spadku ponosiła przecież również koszty utrzymania i eksploatacji nieruchomości inne niż wydatki konieczne, takie jak koszty energii elektrycznej, opłat za wodę, koszty przeprowadzanych remontów i modernizacji, usług kominiarskich, co mając na uwadze zwłaszcza powierzchnię nieruchomości – stanowiło znaczny wydatek, trudny do pokrycia samodzielnie przez osobę utrzymującą się jedynie ze świadczenia emerytalnego. Wnioskodawczyni pokrywała również koszty związane z utrzymaniem dwóch pojazdów wchodzących w skład spadku, inne niż rozliczenie w niniejszym postępowaniu koszty ubezpieczenia A. – ubezpieczenia OC, AutoPomoc, koszty napraw. Nadto z wypłaconych środków pokryła koszty związane ze spisem inwentarza czy zorganizowaniem stypy po śmierci spadkodawcy. W ocenie Sądu wypłacone środki pieniężne zużyła zgodnie z prawem, na usprawiedliwione potrzeby swoje i związane z korzystaniem z majątku spadkowego, a zatem roszczenie odszkodowawcze A. N. (1) w tym zakresie podlegało w tym zakresie oddaleniu.
\n7.
\nKOSZTY POSTĘPOWANIA Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania w pkt.
\nXX. postanowienia stanowi przepis art. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd miał na względzie, że głównym przedmiotem sprawy był podział majątku wspólnego i dział spadku, a każdy z uczestników postępowania był jednakowo zainteresowany rozstrzygnięciem, w tym prawidłowym ustaleniem wartości składników majątku i spadku. Stąd w równym stopniu Sąd obciążył wnioskodawczynię i uczestników nieuiszczonymi wydatkami sądowymi poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa na wynagrodzenie biegłych.
\nŁącznie koszty przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych wyniosły 15.323, 26 zł: ⚫ 3579,89 zł przyznane biegłemu sądowemu J. P. za sporządzenie pisemnej opinii, k. 814; ⚫ 4727,92 zł przyznane biegłemu sądowemu A. G. za sporządzenie pisemnej opinii, k.. 908; ⚫ 314,58 zł przyznane biegłemu J. P. za sporządzenie pisemnego wyjaśnienia opinii k. 909; ⚫ 191,82 zł przyznane biegłemu J. P. za wydanie ustnej opinii uzupełniającej na rozprawie w dniu 22 września 2015 roku; k. 1142; ⚫ 886,49 zł przyznane biegłemu sądowemu A. G. za wydanie ustnej opinii uzupełniającej na rozprawie w dniu 22 września 2015 roku; k. 1147; ⚫ 3545,94 zł przyznane biegłemu sądowemu A. g. za sporządzenie kolejnej pisemnej opinii z dnia 15 lutego 2016 roku; k. 1219; ⚫ 2076, 62 zł przyznane biegłemu sądowemu R. P. za sporządzenie pisemnej opinii z dnia 09 października 2017 roku k. 1518.
\nKwota 15.323,26 zł ze wskazanych wyżej względów została w równym stopniu podzielona pomiędzy wnioskodawczynię i uczestników, co dało kwoty po 5.107, 75 zł, które Sąd w pkt. XXI.-XXIII. nakazał uiścić B. K., T. K. oraz A. N. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu na podst. Art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
\nStąd orzeczono jak w sentencji.