por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 87/09, niepubl.; z dnia 17 kwietnia 2013 r., V CZ 130/12, LEX nr 1341731). Zasadność skorzystania z tego uprawnienia może być objęta kontrolą sądu wyższego rzędu, niemniej zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna być dokonywana jedynie wówczas, gdy ocenie przeprowadzonej przez sąd niższej instancji można przypisać cechy dowolności czy rażącej niesprawiedliwości ( por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013 r., V CZ 103/12, LEX nr 1341712 oraz z dnia 23 maja 2012 r., III CZ 25/12, LEX nr 1214589).
\nTymczasem z taką sytuacją w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie mieliśmy do czynienia, albowiem wskazane przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku przesłanki mające uzasadniać odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu strony pozwanej istotnie miały charakter szczególny i istotnie wpisywały się w definicję wypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 102 k.p.c., albowiem w realiach sprawy zasądzenie kosztów procesu na rzecz strony pozwanej byłoby niezasadne i dalece niesprawiedliwe. Za takim przyjęcie przemawiały okoliczności sprawy związane z częściowo niewymiernym charakterem roszczenia będącego przedmiotem postępowania, a jakim było roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia i subiektywne przeświadczenie powoda o zasadności wywiedzionego powództwa, które usprawiedliwione było jego wewnętrznym poczuciem krzywdy.
\nMógł on czuć się oszukany z uwagi na postawę pozwanych jaką prezentowali w związku z transakcją zakupu jego nieruchomości. Nie uszło jednocześnie uwadze Sądowi Apelacyjnemu, że mimo uwzględnienia powództwa w zakresie niektórych roszczeń, wobec kwoty przyznanej na rzecz powoda, konieczność poniesienia przez niego kosztów procesu pozwanych, realnie spowodowałaby obniżenie wysokości świadczenia otrzymanego przez poszkodowanego, a tym samym zasądzone odszkodowanie faktycznie nie spełniłoby swej funkcji kompensacyjnej. Takie rozstrzygnięcie nie jawiło się jako sprawiedliwe co zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 grudnia 1975 r. (I CR 858/75) uznając, iż rozstrzygnięcie o kosztach procesu musi pozostawać w rozsądnym stosunku do rozstrzygnięcia o żądaniu głównym.
\nObciążenie powoda opłatami w wysokości zbliżonej do zasądzonego na jego rzecz odszkodowania przekreśliłyby całkowicie cel i sens procesu o to odszkodowanie.
\nUznając zatem, że prawidłowo sąd pierwszej instancji odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu strony przeciwnej, zbędne okazało się odnoszenie przez Sąd Odwoławczy do podniesionej przez pozwanych w apelacji kwestii stawki wynagrodzenia pełnomocnika jaka miałaby zostać przyznana w ramach zwrotu kosztów procesu.
\nZ tych wszystkich względów i nie znajdując podstaw do dalszej zmiany zaskarżonego wyroku, Sad Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. apelację powoda w pozostałej części oraz apelację pozwanych jako niezasadne oddalił, o czym orzeczono w punktach II. i III. wyroku.
\nO kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z wynikającą z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. regułą odpowiedzialności za wynik procesu. Apelacja powoda została uwzględniona w tak nieznacznym zakresie w stosunku do wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia, że wedle Sądu Apelacyjnego należało przyjąć, iż powód przegrał postępowanie odwoławcze w zakresie jego apelacji, więc obowiązany jest zwrócić pozwanym koszty tego postępowania, obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 4050 zł - ustalone na podstawie art. § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Przy czym pozwani przegrali niniejsze postępowanie w zakresie wywiedzionego przez nich środka zaskarżenia, wobec czego winni zwrócić powodowi kwotę 675 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego jego pełnomocnika zgodnie z § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Ostatecznie po stosunkowym zniesieniu kosztów między stronami zasądzono od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 3.375 zł (4.050 zł – 675 zł) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, o czym orzeczono w punkcie IV. wyroku.
\nJedynie marginalnie wypada zauważyć, iż Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego, gdyż jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, przekonanie strony o zasadności zajmowanego stanowiska, które w pewnych przypadkach może przemawiać za nieobciążaniem jej kosztami przegranego procesu przed sądem pierwszej instancji, przestaje być aktualne w postępowaniu apelacyjnym, albowiem strona ma możliwość zweryfikowania swojego stanowiska ( por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 czerwca 2014 r., V CZ 40/14, LEX nr 1504594; z dnia 30 marca 2012 r., III CZ 13/12, LEX nr 1164738; z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 24/11, LEX nr 898277 oraz z dnia 5 października 2011 r., IV CZ 48/11, LEX nr 1299203). Powód był reprezentowany w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika i po zapoznaniu się z uzasadnieniem orzeczenia sądu pierwszej instancji winien był zmienić swe przekonanie o zasadności zajmowanego stanowiska. Kwestionując niekorzystny wyrok, musiał uwzględnić konieczność ponoszenia związanych z tym konsekwencji procesowych, w tym obowiązek zwrotu pozwanym kosztów niezasadnie zainicjowanego postępowania apelacyjnego. Wobec przy tym braku innych szczególnych okoliczności przemawiających za zastosowanie względem powoda dobrodziejstwa wynikającego z art. 102 k.p.c. na tym etapie postępowania, obciążono go kosztami instancji odwoławczej poniesionymi przez pozwanych.
\nSSA Agnieszka Bednarek-Moraś SSA Dariusz Rystał SSA Zbigniew Ciechanowicz