Na uwagę zasługuje również pogląd, zgodnie, z którym zasadę absorpcji stosuje się, gdy przestępstwa objęte realnym zbiegiem stanowią jeden zespół zachowań sprawcy, objęty jednym planem działania, (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 08.03.2001 r., II AKa 59/01, Prok. i Pr. 2002/3/21). Godzi się też przytoczyć wyrażony w doktrynie pogląd, iż w aspekcie przedmiotowym związek zbiegających się realnie przestępstw wyraża ponadto ilość podmiotów pokrzywdzonych – największa ścisłość związku zachodzi, gdy kilkoma przestępstwami pokrzywdzono tę samą osobę lub ten sam podmiot (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 19.01.2005 r., II Aka 274/04, KZS 2005/1/14).
\nOdnosząc przytoczone rozważania do realiów przedmiotowej sprawy, sąd odwoławczy uznał, że ukształtowana na zasadzie asperacji kara łączna w wymiarze 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona wobec oskarżonego, będzie karą realizującą powyższe dyrektywy. Za powyższą konstatacją przemawia ocena związku czasowego (w trakcie tego samego zdarzenia) i podmiotowego (oba popełnionego na szkodę tego samego pokrzywdzonego) pomiędzy poszczególnymi czynami. Z drugiej zaś strony należało wziąć pod uwagę rozbieżność rodzajową obu czynów, tzn. występki te skierowane były przeciwko różnym dobrom prawem chronionym.
\nSąd odwoławczy nie stwierdził także podstaw do jakiejkolwiek ingerencji w zawarte w punkcie II zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie o środku karnym zakazu kontaktowania się oskarżonego z L. S. (1) i W. W. przez okres 3 lat oraz zakazu zbliżania się do nich na odległości mniejszą niż 50 metrów przez okres 3 lat. Jak przekonująco argumentował sąd meriti za orzeczeniem wobec Ł. K. (1) przewidzianego w art. 41 a § 1 i § 4 kk w zw. z art. 41 b § 1 kk środka karnego na określony okres, przemawiały takie okoliczności sprawy jak fakt uprzedniej kilkakrotnej karalności oskarżonego za przestępstwa znęcania na szkodę matki i ojczyma, którzy są osobami starszymi, wymagającymi opieki, nieporadnymi, niepotrafiącymi skutecznie przeciwdziałać bezprawiu ze strony oskarżonego, który dotychczasowym postępowaniem wypracował w nich poczucie lęku i strachu. Sąd I instancji zasadnie skonstatował, iż zachodzi konieczność odizolowania oskarżonego od pokrzywdzonych, by w ten sposób wzbudzić w nich poczucie bezpieczeństwa i uchronić ich przez ewentualnymi atakami w przyszłości.
\nSąd odwoławczy uznał zarazem, że pisma autorstwa L. S. (1) z dnia 29.6.2020r. (k.1700) i 8.7.2020r (k. 1714) zawierające oświadczenia, iż odstępuje ona od oskarżenia, wnosi o nieosadzanie Ł. K. (1) w Zakładzie Karnym oraz o uchylenie orzeczonego wobec niego zakazu kontaktowania się z nią i zbliżania się do niej, albowiem po wyprowadzeniu się męża, tylko oskarżony może zapewniać jej pomoc i opiekę, której koniecznie potrzebuje ze względu na swój stan zdrowia psychicznego i fizycznego – nie zostały sporządzone ani z jej inicjatywy, ani samodzielnie, ani nie były podyktowane jej nieskrępowaną niczym wolą. W tym miejscu należy przypomnieć, że już w toku rozprawy przed sądem I instancji, tj. w maju 2019r. oskarżony dołączył do akt pismo L.
\nS. (1) o podobnej treści, zaś zawarte w nich oświadczenia zostały poddane wnikliwej ocenie sądu meriti w aspekcie zeznań pokrzywdzonej w tym przedmiocie i pozyskanej na tę okoliczność opinii biegłej psycholog. L. S. (1) składając w lipcu 2019r zeznania na okoliczności związane z pisemnym oświadczeniem z maja 2019r (k. 471) była jedynie zdolna do potwierdzenia, iż zostało ono sporządzone charakterem pisma podobnym do jej, nie pamiętała okoliczności i kontekstu jego sporządzenia, nie rozumiała nawet zapisów owego oświadczenia i nie znała konsekwencji prawnych zawartych w nim treści. Co istotne, biegła psycholog uczestnicząca w przesłuchaniu L. S. (1) w swej opinii z 19 sierpnia 2019r. stwierdziła, że obecny stan funkcjonowania umysłowego L.
\nS. (1), w porównaniu do poprzedniego badania z marca 2018r. jest wtórnie obniżony, „(…) Uzyskane wyniki sugerują występowanie otępienia o średnim stopniu zaawansowania. Zdolność odtwarzania postrzeżeń jest znacznie ograniczona z uwagi na nieprawidłowe funkcjonowanie sprawności pamięci. Skłonności do wypełniania luk pamięciowych zmyśleniami nie można wykluczyć. Świadek najczęściej zakrywa się niepamięcią zdarzeń z jej udziałem, co tłumaczy procesem chorobowym (cukrzyca). U świadka występują zaburzenia abstrakcyjnego myślenia logicznego. Nie jest zdolna do spostrzegania związków między pojęciami. Zaburzona pozostaje także sprawność utrzymania i przerzutność uwagi. Rzutuje to na rozumowanie werbalne, konkretne oraz abstrakcyjne i może uwidaczniać się w trudnościach z pojmowaniem rzeczywistości (…), (…) Opiniowana nie potrafi podać aktualnej daty, określić miesiąca i roku, przypomnieć sobie trzech słów o zapamiętanie których proszona była nieco wcześniej oraz powtórzyć zdania za badającą (…), (…) Obniżenie funkcji intelektualnych ma postępujący, nieharmonijny charakter (…), (…) W obecnym stanie funkcjonowania psychologicznego nie jest w stanie prawidłowo, bez szkody dla siebie, rozpoznać i identyfikować czynów, które spotykają ją w życiu (…), (…) Wyniki aktualnych badań psychologicznych są niższe w porównaniu z badaniem z 20.02.2018r. w zakresie: zdolności sfery słowno-pojęciowej, pamięci wzrokowej, orientacji w czasie, co warunkuje obecny poziom rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania i odtwarzania postrzeżeń.
\nZe względu na zaburzenia pamięci i przez to niepełną ocenę rzeczywistości świadek jest podatny na wpływy zewnętrzne oraz manipulację (…)”. Odnośnie zaś pisemnego oświadczenia z k. 1471, biegła psycholog wskazała, że „(…)L. S. (1) prezentuje dostateczną umiejętność formułowania prostych zdań oraz zapisywania ich z niewielką ilością błędów językowych i literowych. Nie rozumie zapisów zawartych w piśmie z k. 1471 i nie zna konsekwencji procesowych, choć przyznaje się, iż charakter pisma jest taki sam jak jej. W wyniku przeprowadzonego badania i obserwacji świadka podczas badania, w ocenie biegłej nie byłaby w stanie samodzielnie sformułować treści pisma z pełnym zrozumieniem jego znaczenia dla postępowania (…)”.
\nZ kolei w kwestii relacji pokrzywdzonej z oskarżonym, biegła podała, że „(…) W odniesieniu do syna wyraża zmienną postawę. Raz stwierdza, że chce by ją odwiedzał w domu a następnie mówi, że się go boi i nie chce by się z nią kontaktował. Wysoce prawdopodobne jest, iż ulega jego namowom i prośbom. Badana jest podatna na sugestię, manipulację z jego strony (…)”. Sąd Rejonowy dysponując powyższą opinią psychologiczną oraz mając bezpośredni kontrakt z pokrzywdzoną na sali rozpraw, co umożliwiło poczynienie spostrzeżeń co do jej stanu emocjonalnego, umysłowego i psychicznego – uprawnienie skonstatował, że L. S. (1) nie byłaby w stanie samodzielnie sformułować treści pisma (k. 1471) z pełnym zrozumieniem jego znaczenia dla postępowania i to oskarżony, którego manipulacjom pokrzywdzona ulega, wymógł na niej napisanie tego oświadczenia pod jego dyktando, bez zrozumienia przez nią tekstu i przewidywania konsekwencji.
\nNa podstawie treści zeznań L. S. (1), opinii biegłej psycholog oraz własnych postrzeżeń w bezpośrednim kontakcie z pokrzywdzoną, sąd meriti zasadnie także wywiódł, że w funkcjonowaniu społeczno-emocjonalnym świadka widoczna jest postawa niechęci wobec syna oraz potrzeba zabezpieczenia sobie spokoju i bezpieczeństwa. Pokrzywdzona jest zestresowana oraz emocjonalnie i fizycznie wyczerpana. W odniesieniu do syna dostrzega zagrożenie, wyraża swoje odczucia, chce uzyskać spokój i bezpieczeństwo, wprost oświadcza, iż nie chce mieć z nim kontaktów, jednakże ulega jego namowom i prośbom, a jak wynika z opinii biegłej psycholog jest ona podatna na sugestię i manipulacje ze strony syna i nie można wykluczyć, iż może to być podyktowane obawą przed kolejnymi konfliktami i utratą bezpieczeństwa.
\nSkoro zatem pokrzywdzona rok temu nie była w stanie samodzielnie i ze zrozumieniem sporządzić podobnego w treści pisma zawierającego przedmiotowe oświadczenia procesowe, to oczywistym jest, że tym bardziej po upływie znacznego czasu, przy szybko postępującym u niej procesie otępienia starczego i zaburzeń pamięci (co wprost wynika z opinii biegłej) nie byłaby zdolna uczynić tego obecnie. Mając powyższe na uwadze, sąd odwoławczy uznał, podobnie jak wywiódł to sąd meriti, że L. S. (1) napisała oświadczenia z dnia 29.06.2020r i 8.7.2020r., ale nie z własnej inicjatywy, ani ze zrozumieniem, a ich treść podyktował jej oskarżony, który zamieszkał z matką i ma na nią teraz jeszcze większy wpływ i szersze możliwości manipulowania nią od kiedy wyprowadził się jej mąż W.
\nW. i nie ma ona wsparcia u innych osób. Wniosek wyprowadzony przez sąd odwoławczy znajduje wsparcie w wywiadzie środowiskowym, w którym kurator zawarł informację, że w trackie rozmowy z L. S. (1) kilkakrotnie zaznaczała ona, iż ma problemy z pamięcią. Za koniecznością odizolowania oskarżonego od pokrzywdzonych przemawia także fakt, że nie podjął on terapii uzależnień wbrew orzeczeniu sądu, a ponadto już w trakcie wspólnego zamieszkania z matką, w dniu 20 maja 2020r. miała miejsce interwencja policji w ich domu, w wyniku której oskarżony został zatrzymany do wytrzeźwienia. Zaznaczyć jednocześnie należy, że w razie takiej konieczności opiekę nad pokrzywdzoną może podjąć jej drugi dorosły syn, z którym utrzymuje ona stały kontakt telefoniczny, a także wyspecjalizowane w tym zakresie instytucje pomocy społecznej.
\nKonkludując stwierdzić należy, iż wymierzona oskarżonemu kara jest jak najbardziej sprawiedliwa uwzględniająca zarazem wszystkie dyrektywy wymiaru kary, o których mowa w art. 53 kk. Powinna ona zarazem wywołać w świadomości oskarżonego przeświadczenie o nieuchronności kary za popełnione przestępstwa oraz wyrobić poczucie odpowiedzialności i poszanowania prawa. Poza tym kara w tym wymiarze będzie oddziaływała właściwie na społeczeństwo, osiągając w ten sposób cele prewencji ogólnej, poprzez odstraszanie innych od popełniania tego typu przestępstw. Wymierzona oskarżonemu kara stanowi konieczną, a zarazem adekwatną do stopnia jego zawinienia oraz stopnia społecznej szkodliwości przedmiotowych czynów represję karną za popełnione występki i z tych powodów cele kary zarówno zapobiegawcze jak i wychowawcze zostaną zrealizowane.
\nKonsekwencją orzeczenia na nowo kary łącznej pozbawienia wolności przez sąd odwoławczy, była także konieczność zmiany rozstrzygnięcia zawartego w pkt V zaskarżonego wyroku w ten sposób, że okres rzeczywistego pozbawienia wolności zaliczono na poczet orzeczonej wobec oskarżonego Ł. K. (1) kary łącznej 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.
\nZ przedstawionych wyżej względów, Sąd Okręgowy na mocy art. 437 § 1 i 2 kpk zmienił zaskarżony wyrok w przedstawiony sposób. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy jako w pełni słuszny i trafny.
\nWniosek o zmianę wyroku poprzez złagodzenie kary pozbawienia wolności orzeczonej w pkt III za czyn z art. 157 § 2 kk i kary łącznej pozbawienia wolności. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
\nWobec stwierdzenia przez sąd odwoławczy z urzędu obrazy prawa materialnego – art. 64 § 1 kk oraz wobec uwzględnienia zarzutu rażącej niewspółmierności kary – zaistniały podstawy do uwzględnianie wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez złagodzenie kary pozbawienia wolności orzeczonej w pkt III za czyn z art. 157 § 2 kk i kary łącznej pozbawienia wolności.
\n4.
\nOKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1.
\nZwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5.
\nROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji II Przedmiot utrzymania w mocy
\n5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji I.1.2.3.4 Przedmiot i zakres zmiany
\nZwięźle o powodach zmiany Zaskarżony wyrok wymagał natomiast dokonania korekty z urzędu, a tym samym wydania orzeczenia reformatoryjnego, w części dotyczącej czynu przypisanego oskarżonemu w pkt III wyroku poprzez wyeliminowanie z jego opisu ustalenia, iż dopuścił się go w warunkach recydywy, a z kwalifikacji prawnej art.
\n64 § 1 kk .
\nW tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa to przewiduje. Przekroczenie granic apelacji możliwe jest zatem wyłącznie w oparciu o szczególne przepisy wskazane w ustawie, a są to art. 435 kpk, art. 455 kpk, art. 439 § 1 kpk i art. 440 kpk. Jedynie zatem przez pryzmat tych przepisów sąd odwoławczy był uprawniony do kontroli z urzędu zapadłego wobec oskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 440 kpk w zw. z art. 64 § 1 kk, a mianowicie zaistniały podstawy do uznania, że przypisanie oskarżonemu w pkt III czynu z art. 157 § 1 kk w takim zakresie jak uczyniono to w zaskarżonym wyroku, tj. z jednoczesnym ustaleniem, iż dopuścił się go w warunkach recydywy specjalnej podstawowej - art. 64 § 1 kk, jest rozstrzygnięciem rażąco niesprawiedliwym w rozumieniu art. 440 k.p.k.
\nSąd I instancji dopuścił się bowiem obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 k.p.k. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy w odniesieniu do czynu z art. 157 § 2 kk nie zostały spełnione wszystkie określone tym przepisem przesłanki konieczne do przyjęcia tejże okoliczności obostrzającej. Godzi się wskazać, ze recydywa specjalna polega na zaostrzeniu fakultatywnym lub obligatoryjnym kary wobec sprawcy ukaranego za przestępstwo określonego rodzaju, który ponownie popełnił przestępstwo określonego rodzaju w określonym czasie po odbyciu określonej części uprzednio orzeczonej kary pozbawienia wolności. W ramach pojęcia recydywy specjalnej wyróżnia się recydywę specjalną zwykłą (podstawową lub prostą) i multirecydywę (recydywę specjalną wielokrotną).
\nPierwsza z nich dotyczy sytuacji ujętej w art. 64 § 1 k.k., druga zaś – sytuacji ujętej w art. 64 § 2 k.k Przesłanki recydywy specjalnej zwykłej (podstawowej) przewidzianej w art. 64 § 1 k.k są następujące: 1. sprawca popełnił przestępstwo umyślne; 2. został za nie skazany na karę pozbawienia wolności; 3. odbył co najmniej 6 miesięcy orzeczonej kary; 4. popełnia przestępstwo umyślne podobne do tego, za które został skazany; 5. popełnia je w ciągu 5 lat od odbycia kary z pkt 3. Konsekwencją stwierdzenia, że sprawca działał w warunkach recydywy specjalnej zwykłej, jest możliwość wymierzenia mu kary przewidzianej za dane przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Przepisy dotyczące powrotności do przestępstwa stanowią zatem leges speciales w stosunku do art. 53 k.k. Istotą przesłanki opisanej w pkt 4 jest zatem to, aby nowe przestępstwo, jakie sprawca popełnia, było nie tylko umyślne, ale także musi być podobne do tego, za które sprawca został wcześniej już skazany (wyrok SN z 30.10.2001 r., III KKN 217/01, Prok. i Pr.-wkł. 2002/3, poz. 2). Definicja legalna wyrażenia „przestępstwa podobne” zawarta jest w art. 115 § 3 kk. Zgodnie z treścią tego przepisu przestępstwo podobne zostało określone przy użyciu trzech kryteriów: tożsamości rodzajowej dobra prawnego; popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy lub groźby jej użycia; popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Kryteria te mają samodzielny charakter i istnienie chociażby jednego z nich przesądza o podobieństwie co najmniej dwóch przestępstw. Jednocześnie jest to katalog zamknięty, tożsamość innych elementów co najmniej dwóch przestępstw popełnionych przez sprawcę nie będzie przesądzać o ich podobieństwie.
\nW orzecznictwie i doktrynie, poza sporem jest to, że o zaliczeniu przestępstw (dwóch lub więcej) do tego samego rodzaju rozstrzyga się przez porównanie dóbr prawnych, przeciwko którym analizowane przestępstwa są wymierzone (Majewski (w:) Zoll I, s. 1358-1359).. Jest rzeczą oczywistą, że dwa identyczne dobra prawne są jednorodzajowe, ale także nie można wykluczyć, że dobra nieidentyczne również mogą być jednorodzajowe. Słusznie bowiem się akcentuje, że przestępstwa podobne to czyny godzące w dobra tego samego rodzaju, a nie przestępstwa godzące w takie same dobra prawne chronione prawem (tak J. Majewski [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, t. 1, Komentarz do art. 1–116, red. A. Zoll, 2004, s. 1400; analogicznie A. Marek, Kodeks..., 2010, s. 311). Istotnym kryterium (choć nie jedynym) jest systematyka kodeksowa. Zazwyczaj w jednym rozdziale zawarte są przestępstwa tego samego rodzaju, choć nie można wykluczyć, że w różnych rozdziałach kodeksu karnego również wystąpią przestępstwa jednorodzajowe (np. naruszenie nietykalności cielesnej z art. 217 k.k. z rozdziału XXVII i naruszenie nietykalności cielesnej podwładnego z art. 351 k.k. z rozdziału XLI). Podobieństwo przestępstw należy ustalać in concreto, a nie in abstracto. Jak zauważa Buchała: „podobieństwo przestępstw interesuje więc jako podobieństwo zdarzeń - będących przestępstwami (stąd terminologia „przestępstwa podobne”), a nie typów czynów zabronionych” (Buchała, Prawo, s. 201).
\nNależy jednocześnie pamiętać, że niektóre przepisy służą ochronie nie tylko dóbr wymienionych w tytule danego rozdziału, lecz także innych jeszcze dóbr (tzw. uboczny przedmiot ochrony), a one też in concreto mogą być podstawą ustalenia jednorodzajowości przestępstw. Bywają też przepisy, które chronią więcej niż jedno dobro prawne - niekiedy są to dobra jednego rodzaju (por. np. art. 156 § 3 kk, który udziela ochrony zarówno życiu, jak i zdrowiu człowieka), niekiedy dobra różnorodzajowe (por. np. art. 222 kk mający za przedmiot ochrony nie tylko prawidłowość działania instytucji państwowych oraz samorządowych, lecz także nietykalność cielesną). Bywają też przestępstwa, które godzą jednocześnie w więcej niż jedno dobro prawne.
\nW przypadku takich przestępstw podstawą do ustalenia przynależności do tego samego rodzaju z innym przestępstwem może być każde z zaatakowanych dóbr, brane z osobna. Nie ma przy tym znaczenia, czy chodzi o tzw. główny przedmiot ochrony, czy też o tzw. uboczny (dodatkowy, oboczny, poboczny) przedmiot ochrony. W przypadku przestępstw godzących w więcej niż jedno dobro prawne (a zatem posiadających tzw. główny i uboczny przedmiot ochrony) podobieństwo może być oceniane w relacji główny - główny przedmiot ochrony, główny - uboczny, a nawet (wyjątkowo): uboczny - uboczny przedmiot ochrony. Może się zatem zdarzyć tak, że o przynależności dwóch przestępstw do tego samego rodzaju w rozumieniu art. 115 § 3 kk zdecyduje jednorodzajowość dóbr stanowiących w przypadku obu przestępstw uboczny przedmiot zamachu (tak trafnie m.in.
\nA. Wąsek (w:) M. Kalitowski, Z. Sienkiewicz, J. Szumski, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, Kodeks..., s. 374; A. Rybak, Kontrowersje..., s. 82; aprobująco J. Giezek (w:) J. Giezek (red.), N. Kłączyńska, G. Łabuda, Kodeks..., s. 706). Przykładowo, in concreto mogą być do siebie podobne przestępstwo znęcania się (art. 207 kk) oraz przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej (art. 222 kk) - wystarczy, że realizacja znamienia czynnościowego \"znęca się\" przybierze m.in. postać naruszania nietykalności cielesnej pokrzywdzonego - pomimo że ani w wypadku art. 207, ani art. 222 nietykalność cielesna nie stanowi głównego przedmiotu ochrony (Komentarz do art. 115 kk - Marek M.
\nMozgawa, Violetta Konarska – Wrzosek, Włodzimierz Wróbel).
\nPrzepis art. 115 § 3 k.k., stanowiąc, że przestępstwami podobnymi są także przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia, nie wymaga, aby porównywane przestępstwa były przestępstwami, do których ustawowych znamion należy stosowanie przemocy lub groźby jej użycia. Należy zatem przyjmować podobieństwo przestępstw także wtedy, gdy zastosowana przemoc lub groźba jej użycia pozostają poza zakresem znamion popełnionych przestępstw, ale faktycznie zostały one zrealizowane w warunkach wystąpienia takiego sposobu działania, który powinien być objęty opisem przypisanego sprawcy czynu (uchwała SN z dnia 23 października 2002 r., I KZP 33/02, OSNKW 2002, nr 11-12, poz. 93). Wykładnia językowa zawartego w przepisie art. 115 § 3 k.k. zwrotu „przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia” prowadzi do wniosku, że przestępstwami podobnymi są nie tylko przestępstwa, do których znamion należy stosowanie przemocy lub groźby jej użycia, ale również takie czyny, w których zastosowana przemoc lub groźba jej użycia pozostają poza zakresem znamion popełnionych przestępstw, czyli faktycznie zostały one zrealizowane w trakcie czynu (por. uchwała SN z 23.10.2002 r., I KZP 33/02, OSNKW 2002/11–12, poz. 93; postanowienie SN z 11.05.2006 r., V KK 442/05, LEX nr 186972; wyrok SN z 30.06.2009 r., V KK 71/09, LEX nr 512076).
\nInnymi słowy, przyjęto, że nie chodzi tu o elementy znamion ocenianych przestępstw, ale o ustalenia faktyczne dokonane w konkretnej sprawie. Za podobne należy uznać również porównywane przestępstwa, z których jedno zostało popełnione przy użyciu przemocy, drugie zaś z groźbą jej użycia (tak SN w postanowieniu z 11.05.2006 r., V KK 442/05).
\nTrzecie kryterium podobieństwa przestępstw w postaci popełnienia ich w celu osiągniecia korzyści majątkowej - w ogóle nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
\nRelatywizując powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że sąd meriti słusznie uznał, że w odniesieniu do przypisanego oskarżonemu w pkt I wyroku czynu ciągłego z art. 190 § 1 k.k w z w. z art. 12 § 1 k.k zaistniały wszystkie wymiennie w art. 64 § 1 k.k przesłanki niezbędne dla przyjęcia recydywy specjalnej podstawowej, w tym podobieństwo przestępstw. Przedmiotem ochrony w określeniu typu czynu zabronionego z art. 190 § 1 kk jest wolność człowieka od obawy popełnienia przestępstwa na jego szkodę lub szkodę osoby mu najbliższej, a więc w przepisie tym chronione jest poczucie bezpieczeństwa jednostki (zob. M. Mozgawa, Przestępstwa przeciwko wolności [w:] System…, s. 415, Komentarz do art. 190 kk, W.
\nWrobel). Przestępstwo z art. 207 kk jest przestępstwem o co najmniej podwójnym przedmiocie ochrony. Głównym przedmiotem ochrony jest rodzina, jej prawidłowe funkcjonowanie lub instytucja opieki. Ponadto wskazuje się, że przepis chroni także bezpieczeństwo osobiste osób wymienionych w dyspozycji art. 207 § 1 k.k. (zob. A. Wąsek (w) Kodeks…, red. A. Wąsek, s. 1034 i n.; T. Bojarski, Komentarz do art. 207 kk ). Drugim, dalszym przedmiotem ochrony, ale w zależności od tego, jaką formę i natężenie znęcanie przybrało – będzie życie, zdrowie, nietykalność cielesna, wolność i cześć (godność) człowieka (§ 1 i 2) – zob. także J. Kalinowski, Przestępstwo …s. 155 – 156). Zestawiając przedmioty ochrony oby przepisów, jako uprawniony jawi się wniosek, że przestępstwa z art. 190 § 1 k.k i z art. 207 § 1 k.k godzą w tożsame rodzajowo dobro chronione, tj. bezpieczeństwo jednostki.
\nTym samym została zrealizowana, oprócz pozostałych czterech, także i ta przesłanka konieczna do przyjęcia recydywy specjalnej podstawowej w postaci podobieństwa przestępstw.
\nZ kolei sąd I instancji wadliwie już ustalił i przyjął, że także w przypadku przypisanego oskarżonemu w pkt III czynu z art. 157 § 2 kk wszystkie określone w art. 64 § 1 kk warunki zostały zrealizowane. Wbrew bowiem stanowisku sądu orzekającego, zostały spełnione tylko cztery z pięciu wyżej wymienionych przesłanek (pkt 1,2,3 i 5), nie ziścił się natomiast wymóg podobieństwa tego nowego przestępstwa z art. 157 § 2 kk do występku z art. 207 § 1 kk, za które Ł. K. (1) został już wcześniej skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia (...) w sprawie o sygn. akt (...). Owe nowe przestępstwo spowodowania naruszenia czynności narządu ciała Ł. G. na okres poniżej 7 dni, popełnione przez oskarżonego, a przypisane mu w pkt III zaskarżonego wyroku, nie jest podobne do tego, za które został uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia (...) w sprawie o sygn.. akt (...).
\nPrzedmiotem ochrony przepisu art. 157 kk jest bowiem wyłącznie zdrowie. Z kolei, jak wyżej wyjaśniono, głównym przedmiotem ochrony przepisu art. 207 § 1 kk jest rodzina, jej prawidłowe funkcjonowanie lub instytucja opieki, bezpieczeństwo osobiste, zaś ubocznym, w zależności od tego, jaką formę i natężenie znęcanie przybrało – życie, zdrowie, nietykalność cielesna, wolność i cześć (godność) człowieka. Należy przypomnieć, że Ł. K. (1) wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia (...) w sprawie o sygn.. (...) został uznany za winnego tego, że „w okresie od stycznia 2013 roku do 14 października 2014 roku oraz od 26 października 2014 roku do 10 listopada 2014 roku oraz od dnia 12 listopada 2014 roku do dnia 20 listopada 2014 roku w O., woj. (...) znęcał się psychicznie nad swoją matką L. S. (1) oraz ojczymem W. W. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe, podczas których wyzywał ich słowami wyłganymi powszechnie uznanymi za obelżywe, zakłócał spoczynek nocny, wymuszał drobne kwoty pieniężne na alkohol”, tj. popełnienia czynu art. 207 §1 kk. Ł. K. (3) przypisanymi mu zachwianiami godził zatem w takie dobra chronione jak rodzina i jej prawidłowe funkcjonowanie oraz ubocznie godność i mienie z uwagi na formy jakie znęcenia przybrało (zniewagi, wymuszanie drobnych pieniędzy, zakłócanie spoczynku nocnego). Stwierdzone prawomocnym wyrokiem przestępne zachowanie oskarżonego polegające na zanęcaniu się nad matką i ojczymem nie przybrało natomiast formy godzącej w zdrowie pokrzywdzonych.
\nCzynem przypisanym mu wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia (...) w sprawie o sygn.. (...), nie spowodował on ani uszkodzeń ciała, a nawet nie naruszył nietykalności cielesnej, ani też nie groził użyciem przemocy fizycznej. Reasumując, zarówno z uwagi na brak tożsamości rodzajowej obu przestępstw, jak i z tego powodu, że czyn z art. 207 § kk nie został popełniony z użyciem przemocy lub choćby groźby jej użycia, nie zastała spełniona przesłanka podobieństwa przestępstwa z art. 207 §1 kk, za które Ł. K. (1) został prawomocnie skazany i nowego przestępstwa z art. 157 § 2 kk.
\nStwierdzenie powyższego uchybienia obligowało sąd odwoławczy do wydania orzeczenia reformatoryjnego poprzez wyeliminowanie z opisu czynu przypisanego oskarżonemu Ł. K. (1) w punkcie III ustalenia, iż „dopuścił się go będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia (...) w sprawie o sygn.. akt (...) za przestępstwo z art. 207 § 1 kk, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 18.12.2015r. do 14.06.2016r.”, zaś z kwalifikacji prawnej tego czynu przepisu art. 64 § 1 kk, a w konwekcji skutkowało złagodzeniem orzeczonej za ten czyn kary jednostkowej i wymierzeniem na nowo kary łącznej Konsekwencją orzeczenia na nowo kary łącznej pozbawienia wolności przez sąd odwoławczy, była także konieczność zmiany rozstrzygnięcia zawartego w pkt V zaskarżonego wyroku w ten sposób, że okres rzeczywistego pozbawienia wolności zaliczono na poczet orzeczonej wobec oskarżonego Ł. K. (1) kary łącznej 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.
\nPowody zmiany wyroku w zakresie kary jednostkowej i kary łącznej zostały szczegółowo przedstawione powyżej w części poświęconej uwzględnionemu zarzutowi rażącej niewspółmierności kary.
\n5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia 2.1.
\nKonieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia 3.1.
\nKonieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6.
\nKoszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III IV Sąd odwoławczy, uwzględniając aktualną sytuację majątkową, finansową i rodzinną oskarżonego, na mocy art. 634 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił go w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
\nNa mocy art. 29 ustawy Prawo o Adwokaturze i § 4 ust. 1 i 3, § 17 ust. 2 pkt 4 i § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2016.1714), zgodnie z wnioskiem, Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. M. K. kwotę 619,92 zł. brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
\n7.
\nPODPIS