Otóż stwierdzić trzeba, iż ani pierwsze, ani drugie z tych przestępstw nie wiązało się z osiągnięciem korzyści majątkowej. Przestępstwa te tworzyły jedynie warunki (bazę) do osiągnięcia korzyści majątkowej z obrotu nielegalnym paliwem (utworzenie odpowiedniej struktury organizacyjnej do tego celu oraz dokumentarne zalegalizowanie obrotu), a nie samą korzyść dla sprawców. Korzyść sprawcy osiągali dopiero w następstwie działań opisanych w trzecim zachowaniu, jest to więc korzyść pochodząca z przestępstwa z art. 299 i jako taka podlega ona obligatoryjnemu przepadkowi. Jest to więc sytuacja zupełnie inna, niż gdy np. korzyści przestępcze pochodzą z oszustwa czy wprowadzania nielegalnych substancji (tytoń, narkotyki) do obrotu, a następnie zostają „ wyprane” poprzez np. przejście przez specjalnie założone konta – wówczas rzeczywiście korzyści pochodzą z przestępstwa bazowego i ich przepadek orzeka się na podstawie art. 45, a nie 299§7 k.k. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie ma jednak miejsca.
\nApelujący zdają się oczekiwać, iż kwota wyliczona w akcie oskarżenia w sposób arytmetyczny (poprzez zsumowanie konkretnych kwot wskazanych w zarzutach, wynikających wprost z dokumentów), co do którego – jak wcześniej wskazano – Sąd Apelacyjny nie ma żadnych wątpliwości co do jego poprawności, a zarazem – co do braku potrzeby zasięgania tu jakichkolwiek wiadomości specjalnych w drodze opinii biegłego – powinna ulegać miarkowaniu, a przepadek powinien obejmować co najwyżej tzw. czysty zysk. Jest to jednak pogląd oczywiście błędny.
\nJak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia (...), „ w przypadku orzekania zwrotu równowartości przepadku uzyskanych korzyści nie chodzi bynajmniej o zysk łączący się z uprzednim pomniejszeniem przysporzenia majątku o koszty jego uzyskania, lecz także o wszelkie wydatki poczynione na uzyskanie przedmiotu pochodzącego z przestępstwa. Nie można w żadnej mierze przyjąć, że osoby uczestniczące w grupie przestępczej (…) winny odpowiadać w zakresie omawianego środka jedynie za te kwoty, jakie otrzymały w wyniku swoistego ‘wynagrodzenia’ (…) z pominięciem kosztów poniesionych na ten cel. Winny one odpowiadać za zwrot uzyskanej korzyści, obejmującej także koszty jej uzyskania – jeżeli nie da się dokładnie ustalić wielkości, jaką każda z nich odrębnie uzyskała – w częściach równych”. Powyższe oznacza, że nie ma żadnych podstaw do umniejszania kwoty wskazanej w zarzutach o koszty nabycia paliwa, wytworzenia poświadczających nieprawdę faktur czy nawet uiszczenia należności publicznoprawnych od wartości wynikającej z tych faktur (tak też Sąd Apelacyjny w P. w wyroku z dnia (...)).
\nRozważania te prowadzą do wniosku, iż Sąd Okręgowy w pełni zasadnie orzekł przepadek na podstawie art. 299§7 k.k., jak też poprawnie – co do zasady – ustalił, jaka jest kwota korzyści podlegającej przepadkowi. Zarazem jednak zauważyć należało, iż organ ten popełnił błędy tak co do kręgu osób, wobec których zobowiązany był orzec przepadek, a przede wszystkim – co do sposobu nałożenia na oskarżonych tego obowiązku. Kwestia ta zostanie szerzej omówiona w dalszej części uzasadnienia, dotyczącej apelacji wniesionej w tym zakresie przez prokuratora.
\nWszystkie powyższe wywody prowadzą do konkluzji, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy, poprzedzonych poprawnie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz oceną materiału dowodowego dokonaną zgodnie z art. 7 k.p.k. W następstwie tych czynności w pełni zasadnie przypisano oskarżonym odpowiedzialność karną za zarzucane im przestępstwa, a ingerencja w tym zakresie, jakiej musiał dokonać Sąd Apelacyjny, wynikała wyłącznie z ustania karalności części przestępstw, nie zaś podzielenia zarzutów apelacji obronnych. *** Ponieważ w części apelacji pojawia się też zarzut obrazy art. 5§2 k.p.k., należy pokrótce odnieść się do tej kwestii. Przypomnieć w związku z tym trzeba, iż „ przepis art. 5 § 2 KPK dotyczy wątpliwości, które ma i nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd rozpoznający sprawę, nie zaś wątpliwości którejś ze stron co do prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez ten sąd” (postanowienie SN z 9 lutego 2022 r., I KK 9/22, Legalis nr 2679620). Jak się w związku z tym podkreśla, „ w sytuacji, gdy sąd przeprowadzi postępowanie w sposób pełny, kompletny i podda zebrane dowody ocenie spełniającej rygory art. 7 KPK, to zastosowanie zasady z art. 5 § 2 KPK może nastąpić, gdy tak przeprowadzona ocena dowodów potwierdzi istnienie wciąż niedających się - w oparciu o nią - usunąć wątpliwości. Równocześnie przepis art. 5 § 2 KPK dotyczy wątpliwości, jakie może powziąć sąd orzekający, a nie strona. Gdyby sąd je powziął, a nie rozstrzygnął ich na korzyść oskarżonego, zasadny byłby zarzut naruszenia tego przepisu” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2021 r., sygn. II AKa 237/20, Legalis nr 2631262). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do zastosowania art. 5§2 k.p.k. Przepis ten wymaga bowiem istnienia co najmniej dwóch wersji zdarzeń, jednak muszą to być wersje równoprawne, a więc takie, których żadnej nie da się wyeliminować w oparciu o kryteria z art. 7 k.p.k. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie ustalenia Sądu meriti są jednoznaczne, zatem do sytuacji uzasadniającej sięgnięcie do zasady in dubio pro reo w ogóle nie doszło.
\nWniosek Zmiana wyroku i uniewinnienie oskarżonego W. G. od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ( apelacja obrońcy oskarżonego W. G. ) Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zmiana wyroku przez uniewinnienie oskarżonego ( apelacja obrońcy oskarżonego A. F. ) Uniewinnienie oskarżonych Z. S. (2), T. S. (2), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonych T. S. i Z. S. ) Uniewinnienie oskarżonego M. N. (2), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego M. N. – adw. M. I. ) Orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez uniewinnienie oskarżonego M. N. (2) od zarzucanych mu czynów ( apelacja obrońcy oskarżonego M. N. – adw. P. K. ) Uniewinnienie oskarżonej J. Ż. i uchylenie pkt 89 wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonej J. W.-Ż. ) Zmiana wyroku i uniewinnienie oskarżonego J. Ł. (1), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego J. Ł. ) Zmiana wyroku i uniewinnienie oskarżonych J. Z. (2) i M. W. (2) od zarzucanych im czynów, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonych J. Z. i M. W. – adw. J. M. ) Zmiana wyroku i uniewinnienie oskarżonych J. Z. (2) i M. W. (2) od zarzucanych im czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonych J. Z. i M. W. – adw. J. W. ) Zmiana wyroku i uniewinnienie oskarżonego A. M. (2), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego A. M. – adw. K. K. ) Zmiana wyroku i uniewinnienie oskarżonego T. G. (4) od zarzucanych mu czynów ( apelacja obrońcy oskarżonego T. G. ) Uchylenie wyroki i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego P. S. ) Zmiana zaskarżonego wyroku w stosunku do A. F. (4) i uniewinnienie go od zarzucanego mu czynu ( apelacja obrońcy oskarżonego A. F. ) Zmiana wyroku i uniewinnienie J. N. (2), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego J. N. (2) ) ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
\nMateriał dowodowy zgromadzony w sprawie jest kompletny, zatem brak podstaw do jego uzupełniania w postępowaniu odwoławczym, a tym bardziej – do prowadzenia przewodu sądowego w całości w rozumieniu art. 437§2 k.p.k. in fine (na taką potrzebę nie wskazywała zresztą żadna z apelacji, także tych, które domagały się wydania orzeczenia kasatoryjnego). Orzeczenie merytoryczne w zakresie winy i sprawstwa oskarżonych jest trafne, zatem brak podstaw do ich uniewinnienia. Jednakowoż w sprawie zaszła potrzeba uwolnienia części z nich od odpowiedzialności karnej, jednak wyłącznie w następstwie zaistnienia bezwzględnej przeszkody procesowej w postaci ustania karalności części czynów, o czym będzie mowa w części 4 uzasadnienia.
\nLp.
\nZarzut 2 Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 63§1 k.k. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i zaniechanie zaliczenia oskarżonemu J. Z. (2) na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie ( apelacja obrońcy oskarżonego J. Z. (2) – adw. J. M. ) Obraza przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 63§1 k.k. poprzez niezaliczenie oskarżonemu A. M. okresu jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, tj. okresu jego tymczasowego aresztowania.
\nObraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie art. 577 k.p.k. poprzez zaniechanie wskazania okresów pozbawienia wolności, które winny być zaliczone na poczet wymierzonej kary łącznej ( apelacja obrońcy oskarżonego A. M. (2) – adw. K. K. ) ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Brak rozstrzygnięcia co do zaliczenia okresu rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet orzeczonej kary podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 420§1 k.p.k. W związku z tym ustawodawca w art. 447§6 k.p.k. przesądził, że podstawą apelacji nie mogą być wyłącznie zarzuty, których uwzględnienie mogłoby nastąpić w trybie określonym w art. 420.
\nPrzeciwko uzupełnianiu orzeczenia w tym zakresie przez Sąd odwoławczy przemawia też to, że od stosowania wobec oskarżonych środków przymusu minął już bardzo długi czas, zaś w aktach brak jest informacji, czy okresy pozbawienia oskarżonych wolności rzeczywiście są aktualne – czyli np. żadnemu z oskarżonych nie wprowadzono w tym okresie jakichś kar do wykonania. Ustalenie powyższego wymagałoby sprawdzeń, których ramy wykraczają poza istotę postępowania apelacyjnego. Ponadto trzeba zauważyć, iż uzupełnienie orzeczenia w trybie art. 420 k.p.k. przez sąd I instancji jest korzystniejsze dla oskarżonych, bowiem otwiera im drogę do ewentualnej kontroli odwoławczej w trybie art. 420§4 k.p.k.
\nWniosek Obrońca oskarżonego J. Z. (2) – adw. M. nie sformułowała żadnego wyodrębnionego wniosku w związku z zarzutem obrazy art. 63§1 k.k. Także obrońca A. M. (2) – adw. K. nie sformułował takiego wniosku. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
\nZaliczenie tymczasowego aresztowania oskarżonych powinno nastąpić w trybie określonym w art. 420 k.p.k., co zostało wyżej wyjaśnione.
\nLp.
\nZarzut 3
\nZaznaczyć w tym miejscu trzeba, iż kwestia możliwej powagi rzeczy osądzonej zarysowana została wyraźnie w toku postępowania pierwszoinstancyjnego wskutek sygnalizacji ze strony oskarżonych. W związku z tym Sąd Okręgowy polecił nawet dołączyć akta sprawy (...) SO w L., a następnie wypowiedział się w kwestii istnienia przesłanki res iudicata w postanowieniu z dnia (...) r. (k. 3949-3953), przy czym stwierdził wówczas przedwczesność wniosku o umorzenie postępowania i zasygnalizował, że kwestia ta będzie przedmiotem narady nad wyrokiem. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia mimo późniejszego kilkakrotnego ponawiania przez obronę kwestii istnienia ww. przeszkody procesowej, jak również ustosunkowywania się do tego zagadnienia przez oskarżyciela publicznego (k. 15524) nie ma jednak żadnych rozważań na ten temat. Trudno to oceniać w kategorii błędu mającego wpływ na treść wyroku, skoro Sąd zarazem nie umorzył postępowania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej co do żadnego z czynów będących przedmiotem osądu, tym niemniej szczegółowe omówienie tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia z pewnością „ oczyściłoby przedpole” i być może powstrzymałoby część apelujących przed dalszym sygnalizowaniem tej kwestii. To zaniechanie Sądu Okręgowego oznacza, że stosowne rozważania musi poczynić i przedstawić Sąd odwoławczy.
\nOdniesienie się do tej kwestii wymaga przytoczenia kilku uwag o charakterze ogólnym i wstępnym.
\nZgodnie z art. 439§1 pkt 8 k.p.k. Sąd odwoławczy ma obowiązek z urzędu – niezależnie od podniesionych zarzutów, granic zaskarżenia oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia – uchylić zaskarżony wyrok, gdy podlegające kontroli odwoławczej orzeczenie zostało wydane pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone. Przesłanka res iudicata zachodzi w przypadku skazania tej samej osoby za ten sam czyn , a nie za taki sam czyn (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia (...)). Między czynami musi więc zachodzić tożsamość przedmiotowa (która dotyczy czynu w rozumieniu historycznym przy uwzględnieniu ustawowych znamion przestępstwa), łącząca się z tożsamością osoby sprawcy (tożsamość podmiotowa).
\nPowyższe oznacza, iż tożsamości czynu nie można wywodzić z samej tylko zbieżności (czy nawet tożsamości) kwalifikacji prawnej, czy z zazębiania się lub wręcz pokrywania się okresów przestępczej działalności w porównywanych skazaniach. Jak się podkreśla, w praktyce przeważa koncepcja negatywnych kryteriów tożsamości czynu – tożsamość nie zachodzi między innymi w sytuacji braku jedności impulsu woli, jedności zamiaru, planu sprawcy, nastawienia sprawcy zmierzającego do osiągnięcia tego samego celu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2023 r., I KK 112/23).
\nW przypadku czynu ciągłego niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania wtedy, gdy miałoby ono dotyczyć zachowania będącego elementem składowym i mieszczącego się w ramach czasowych czynu ciągłego, za który sprawca został prawomocnie skazany (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2014 r., III KK 439/13, Prok. i Pr. 2014/4/11), jednakże trzeba podkreślić, iż o tożsamości czynu nie wyznacza jedynie zbieżność granic czasowych czy tożsamość kwalifikacji prawnej. Jak bowiem podkreśla się w judykaturze, uprzednie skazanie sprawcy za fragment czynu z zastosowaniem art. 12 k.k. wywołuje skutek powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do pozostałych zachowań objętych tym samym zamiarem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2024 r., II KK 494/23). „ Niezbędnym warunkiem przyjęcia konstrukcji przestępstwa ciągłego jest ustalenie, że w chwili podjęcia przez sprawcę pierwszego zachowania miał on zamiar podjęcia wszystkich zachowań składających się na tenże czyn ciągły. Powyższe uprawnia do przyjęcia, że prawomocne skazanie za czyn ciągły (art. 12 KK) stanowi, wynikającą z art. 17 § 1 pkt 7 KPK, przeszkodę do prowadzenia dalszego postępowania o później ujawnione zachowania, będące elementami tego czynu, które nie były przedmiotem wcześniejszego osądzenia. Skoro jednak przesłanką uznania wielości zachowań za jeden czyn ciągły jest m.in. wystąpienie „z góry powziętego zamiaru”, to wyżej wskazana przeszkoda procesowa aktualizuje się dopiero wówczas, gdy zarówno zachowania prawomocnie osądzone i uznane za czyn ciągły, jak i później ujawnione, zostały objęte jednym, tym samym zamiarem sprawcy . Tożsamości „z góry powziętego zamiaru” nie można zaś domniemywać, zwłaszcza wyłącznie na podstawie identycznego sposobu działania, czy zbieżności przedziału czasowego, w którym sprawca dopuszczał się poszczególnych zachowań. Sama jedynie okoliczność częściowego pokrywania się przedziałów czasowych obu tych czynów ciągłych jest niewystarczająca do uznania, że zostały one dokonane ze „z góry powziętym zamiarem”, o którym stanowi art. 12 KK ” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2018 r., II KK 43/18). Jak w związku z tym podkreśla się, „ odpowiedzi na pytanie, czy w danej sprawie możemy przyjąć konstrukcję czynu ciągłego w przypadku, gdy przedmiotem osądu są dwa lub więcej przestępstwa wieloczynowe/trwałe należy szukać wyłącznie w konstrukcji czynu ciągłego. Możliwe przecież jest, że sprawca w krótkich odstępach czasu dopuści się dwóch lub więcej, kwalifikowanych z tego samego przepisu przestępstw trwałych lub wieloczynowych, a wówczas o tym, czy można będzie je potraktować (w relacji do siebie) jako popełnione w warunkach czynu ciągłego decydować będzie wyłącznie to, czy występuje pomiędzy nimi związek wyznaczany przez ustawową konstrukcję czynu ciągłego” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2024 r., (...) 36/23).
\nBadając te zarzuty, Sąd Apelacyjny zapoznał się z dołączonymi odpisami orzeczeń w sprawach wskazanych przez apelujących – zarówno dołączonymi do teczek osobowych i akt postępowania pierwszoinstancyjnego (co do których doszło do ich ujawnienia w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym), jak i wprowadzonymi do procesu w toku rozprawy odwoławczej, przy czym z uwagi na doniosłość zarzutów oraz obowiązek badania z urzędu kwestii powagi rzeczy osądzonej jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej Sąd II instancji w oparciu o lekturę aktualnych danych o karalności oskarżonych poszerzył te badania także o orzeczenia zapadłe w innych sprawach, jeśli z karty karnej wynikała możliwość zapadnięcia w przeszłości rozstrzygnięcia dotyczącego podobnego czasu i podobnej kwalifikacji, co rozważana w rozpatrywanej sprawie.
\nLektura rozstrzygnięcia w sprawie (...) SO w L. i powiązanego z tą sprawą rozstrzygnięcia w sprawie (...) SO w L. oraz wyroku w sprawie (...) SO w L. jednoznacznie wskazuje, iż wprawdzie przedmiotem tamtej sprawy było funkcjonowanie zorganizowanej grupy przestępczej zajmującej się przestępstwami paliwowymi, kierowanej przez J. K. (4) i Z. K. (2) (oskarżonych w rozpatrywanej sprawie) i mającej w składzie m. in. oskarżonych M. N. (2) oraz A. M. (2), M. M. (3) i R. K. (2), a dodatkowo działającej w okresie częściowo zbieżnym z analizowanym w rozpatrywanej sprawie, jednak szczegółowa lektura uzasadnienia tego orzeczenia jednoznacznie wskazuje, że sprawa ta dotyczy zupełnie innej grupy przestępczej – działającej w większości na innym terenie, w innym składzie osobowym, jej działalność opierała się na zupełnie innych podmiotach gospodarczych i nie miała nic wspólnego z działalnością spółki (...), jak też dotyczyła zupełnie innego rodzaju działalności przestępczej (przede wszystkim obrotu olejem opałowym – paliwem nie spełniającym parametrów technicznych, pochodzącym ze S. oraz z Czech, który po uszlachetnieniu kierowany był do sprzedaży). Nie ma tym samym mowy, by zachodziła tożsamość zamiaru (jedność impulsu woli, planu sprawcy, nastawienia na ten sam cel) – można mówić co najwyżej o takich samych czynach, ale z pewnością nie o tych samych czynach w obydwu postępowaniach.
\nOceny tej nie zmienia lektura uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego we W. w sprawie (...), gdzie na str. 67 (k. 21324) rzeczywiście zawarto sformułowania mogące sugerować, iż Sąd ten dopatrzył się tożsamości między sprawą (...) i niniejszą. Pomijając już, iż zgodnie z art. 8§1 k.p.k. pogląd Sądu Apelacyjnego we W. nie może wiązać Sądu Apelacyjnego w P. i nie zwalnia go od obowiązku czynienia w tym zakresie własnych ustaleń, podkreślić trzeba, iż stanowisko SA we W. nie jest w żaden szerszy sposób uzasadnione – nie zawarto tam analizy porównawczej obydwu spraw, a skupiono się wyłącznie na zbieżności czasowej przestępstw i – jak to ujął SA we W. – zbieżności przedmiotowej przestępstw z art. 299 k.k., a w świetle powyżej zaprezentowanych jednolitych poglądów judykatury jest to niewystarczające dla ustalenia, ze mamy do czynienia z czynami tożsamymi. *** Przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej nie zachodzi również w odniesieniu do oskarżonego J. Ł. (1), co do którego zapadł wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia (...) r. w sprawie (...). W tym przypadku nie tylko nie można mówić o tożsamości czynów w tamtej sprawie i będącej przedmiotem oceny w sprawie niniejszej (nie można jej wywodzić tylko w oparciu o zbieżne numery kilku faktur, które nie mają przecież charakteru niepowtarzalnego), ale nawet w razie przyjęcia stanowiska odmiennego, tj. zakładającego tożsamość przedmiotu osądu w obydwu sprawach i tak nie była to przeszkoda do wydania wyroku skazującego w niniejszej sprawie. Trzeba bowiem zauważyć, iż w sprawie (...) J. Ł. (1) odpowiadał wyłącznie za przestępstwa karne skarbowe, zaś w sprawie niniejszej – za przestępstwa powszechne z kodeksu karnego. W takiej zaś sytuacji ma zastosowanie art. 8§1 k.k.s., zgodnie z którym jeżeli ten sam czyn będący przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym wyczerpuje znamiona przestępstwa lub wykroczenia określonego w przepisach karnych innej ustawy, stosuje się każdy z tych przepisów. Konstrukcja ta, tzw. zbieg idealny , jest uzasadniona odrębnością karnoskarbowego przedmiotu ochrony i zakłada równoległą odpowiedzialność za ten sam czyn będący deliktem skarbowym i wyczerpujący zarazem znamiona przestępstwa lub wykroczenia powszechnego, przy czym zaznaczyć trzeba, iż pola deliktu skarbowego i czynu powszechnego częściowo nakładają się na siebie jedynie częściowo. Żaden z tych zbiegających się przepisów wzięty oddzielnie nie mieści w ramach swojej dyspozycji całości zaistniałego czynu, a dopiero łącznie dają one adekwatne odbicie czynu.
\nPowyższe przesądza, że co do tego oskarżonego nie ma mowy o przeszkodzie procesowej z art. 439§1 pkt 8 k.p.k. *** Dodać należy, że również lektura pozostałych wyroków ujawnionych w toku rozprawy odwoławczej, nie objętych zarzutami obrońców, nie prowadzi do wniosku, by co do któregokolwiek z pozostałych oskarżonych zachodziła sytuacja opisana w art. 439§1 pkt 8 k.p.k. Opisane ujawnionymi wyrokami grupy przestępcze miały zupełnie inny skład osobowy, czasokres działania, a przede wszystkim – przedmiot działalności – dotyczyły więc znowu co najwyżej takich samych, a nie tych samych czynów, co osądzane w niniejszej sprawie, a tym samym nie było żadnych przeszkód do poniesienia przez oskarżonych odpowiedzialności karnej w ramach niniejszego procesu.
\nWniosek Obrońca oskarżonego M. M. (3) nie sformułował wniosku w apelacji.
\nUchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego Z. K. (2) ) Zmiana wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego J. Ł. (1), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( apelacja obrońcy oskarżonego J. Ł. (1) ) Uchylenie zaskarżonego wyroku wobec A. M. (2) co do rozstrzygnięcia z punktu 128, 129, 130, 131, 132 i na podstawie art. 17§1 pkt 7 k.p.k. umorzenie postępowania karnego w tej części ( apelacja obrońcy oskarżonego A. M. (2) – adw. P. P. ) ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
\nZ przyczyn omówionych wyżej brak było podstaw do uznania, iż co do któregokolwiek z oskarżonych zachodziła przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, która uniemożliwiałaby pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej w ramach niniejszego postępowania.
\nLp.
\nZarzut 4
\n( apelacja obrońcy oskarżonego A. F. (3) – zarzut z „ ostrożności obrończej”) Rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec M. M. (3) kary, polegająca na wymierzeniu mu kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, podczas gdy oskarżony w toku postępowania przygotowawczego i sądowego częściowo przyznał się do popełnienia zarzucanych czynów, a ponadto od popełnienia przez oskarżonego czynu minęło już ponad 15 lat i od tego czasu oskarżony nie popełnił żadnego czynu zabronionego, a ponadto biorąc pod uwagę postawę oskarżonego oraz okoliczności dotyczące sytuacji osobistej M. M. (3) kara łączna w wymiarze 1 roku pozbawienia wolności spełni swoją rolę biorąc pod uwagę względy prewencji szczególnej, jak i ogólnej ( apelacja obrońcy oskarżonego M. M. (3) – zarzut ewentualny) Rażąca niewspółmierność orzeczonych kar jednostkowych wobec oskarżonego T. N. (2) oraz kary łącznej wyrażająca się w przyjęciu jako uzasadnienia wymiaru kar jednostkowych ponad rocznego okresu działania oskarżonego w grupie przestępczej w sytuacji, gdy z opisu czynu wynika, że oskarżony miał przynależeć do grupy w niespełna 3 miesięcznym okresie, braku odzwierciedlenia dyrektyw z art. 53 k.k. w zakresie wymiaru kary zarówno co do stopnia zawinienia oskarżonego, czasookresu popełnienia zarzucanych czynów, ilości faktur, które były przedmiotem zarzucanych czynów, postawy procesowej oskarżonego w toku całego postępowania oraz braku wewnętrznej spójności w zakresie wymierzonych oskarżonemu oraz pozostałym oskarżonym kar jednostkowych, a następnie kary łącznej za te same czyny ( apelacja obrońcy oskarżonego T. N. (2) )
\nRażąca niewspółmierność kary, środków karnych i przepadku orzeczonych wobec M. W. (2), co jest karą nieodpowiadającą dyrektywom sądowego wymiaru kary; nadto obszerne wyjaśnienia oskarżonej w znacznym stopniu przyczyniły się do ustalenia istotnych okoliczności popełnienia przestępstw oraz ujawnienia ich sprawców, obligując tym samym sąd do zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianej w art. 60§3 k.k., co z kolei świadczy o naruszeniu prawa materialnego poprzez niezastosowanie tego przepisu ( apelacja obrońcy oskarżonych J. Z. (2) i M. W. (2) – adw. J. W. ) Rażąca niewspółmierność kar jednostkowych, a tym samym orzeczenie niewspółmiernej kary łącznej, dając przy tym prymat okolicznościom obciążającym oskarżonego A. M. (2), co skutkuje tym, iż Sąd w sposób niedostateczny rozważył okoliczności łagodzące występujące po stronie oskarżonego, w szczególności jego wiek, postawę, zachowanie po zarzucanych mu czynach ( apelacja obrońcy oskarżonego A. M. (2) – adw. K. K. ) Rażąca niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonego T. G. (4) kar cząstkowych oraz kary łącznej ( apelacja obrońcy oskarżonego T. G. (4) ) Rażąca niewspółmierność orzeczonych wobec R. S. kar jednostkowych poprzez bezzasadne nadanie przez sąd zbyt doniosłej wagi funkcji prewencji indywidualnej oraz nieuwzględnienie w należytym stopniu postawy oskarżonego, w tym przyznania się do winy, złożenia obszernych wyjaśnień oraz jawnej skruchy, w zakresie kar indywidualnych oraz w dalszej konsekwencji – również kary łącznej ( apelacja obrońcy oskarżonego R. S. ) Niewspółmiernie rażąca surowość orzeczonych wobec J. N. (2) kar jednostkowych, a także kary łącznej ( apelacja obrońcy oskarżonego J. N. (2) ) ☒ zasadny w zakresie dotyczącym apelacji prokuratora ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny w zakresie dotyczącym apelacji obrońców Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Opisane wyżej zarzuty dotyczące wysokości rozmiaru represji karnej, jaka spotkała oskarżonych, należało omówić łącznie nie tylko z uwagi na potrzebę uniknięcia zbędnych powtórzeń, ale i dlatego, że częściowo dotyczą one też zakresu współodpowiedzialności oskarżonych za te same przestępstwa (zwłaszcza w zakresie orzeczonego przepadku), a ponadto z tego względu, że część apelacji kwestionuje rozmiar represji karnej poszczególnych oskarżonych poprzez porównanie jej z dolegliwościami, jakie spotkały innych oskarżonych, dotykając tym samym kwestii tzw. wewnętrznej sprawiedliwości wyroku.
\nZarzuty kwestionujące wymiar kar oskarżonym oceniono w pierwszym rzędzie przez pryzmat podstawy z art. 438 pkt 4 k.p.k., tj. możliwej rażącej niewspółmierności kar i środków karnych – bez względu na to, jak zostały one opisane przez autorów apelacji. Zastrzeżenie to jest konieczne z uwagi na oczywiście wadliwą konstrukcję odnośnego zarzutu w apelacji obrońcy oskarżonego F., który opisano jako zarzut o charakterze totalnym, pomimo iż z jego rozwinięcia jasno wynika, że jest to także klasyczny zarzut rażącej surowości kary.
\nDla porządku przypomnieć w związku z tym trzeba, iż w orzecznictwie trafnie podkreśla się, że zarzut rażącej niewspółmierności kary (dotyczy to również innych środków), jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy „ kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą\" (wyrok SN z dnia 11 kwietnia 1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 1985, nr 7-8, poz. 60). Niewspółmierność zachodzi zatem wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzonych za przypisane przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (wyrok SN z dnia 30 listopada 1990 r., Wr 363/90, OSNKW 1991, nr 7-9, poz. 39). Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę co do jej wymiaru, ale o „ różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - \"rażąco\" niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować\" (wyrok SN z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, LEX nr 20739). Chodzi natomiast o „ znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną)\" (zob. wyrok SN z dnia 22 października 2007 r., (...) 75/07, LEX nr 569073) czy jeszcze inaczej taką, której dysproporcja jest wyraźna, bijąca w oczy czy oślepiająca (zob. wyrok SA w Krakowie z dnia 28 maja 2010 r., II AKa 82/10, LEX nr 621421).
\nAnalizując w świetle tych uwag poprawność procesu ferowania kar poszczególnym oskarżonym przez Sąd Okręgowy, w pierwszym rzędzie stwierdzić należało, iż Sąd ten generalnie w sposób w pełni prawidłowy i kompletny określił okoliczności wpływające tak zaostrzająco, jak i łagodząco na wymiar kar poszczególnym oskarżonym zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 53 k.k., a ponadto z uwzględnieniem okoliczności rzutujących na ten wymiar indywidualnie wobec każdego z oskarżonych, czyniąc zadość wymogom określonym w art. 55 k.k. Niewielkie nieścisłości dotyczące przyjętych w argumentacji wymiaru kary długości przestępstwa (jak w przypadku oskarżonego N., co skądinąd słusznie podkreślił jego obrońca w apelacji) nie wpływają na tę pozytywną ocenę.
\nŻadna z apelacji nie naprowadziła w szczególności, by Sąd Okręgowy pominął jakieś istotne okoliczności łagodzące w stosunku do któregokolwiek z oskarżonych. W szczególności na wymiar kary nie mogły wpłynąć przedkładane wraz z apelacjami i kolejnymi pismami procesowymi dokumenty dotyczące postawy oskarżonych po przestępstwie, wskazane w części wstępnej uzasadnienia, albowiem nie wprowadzały one żadnej nowej jakości, jeśli chodzi o ocenę przesłanek wymiaru kary poszczególnym oskarżonym. Sąd Okręgowy był przecież w pełni świadomy, że wyrok zapadł szereg lat po czynach opisanych w zarzutach, a oskarżeni po tym czasie w większości zmienili swoje życie in plus, jednak sam upływ czasu między przestępstwem a chwilą orzekania nie jest czynnikiem, który należy traktować jako nakaz łagodzenia odpowiedzialności oskarżonych. Podkreślić bowiem trzeba, iż tak długi okres nie jest następstwem bezczynności organów państwa – przeciwnie, zarówno postępowanie przygotowawcze, jak i następnie postępowanie jurysdykcyjne prowadzone były w większości sprawnie (przewlekłość pojawiła się na końcowym etapie postępowania sądowego, jednak nie był to okres decydujący z punktu widzenia ogólnej długości postępowania), a stąd długi czas między wyrokiem a czynami, których dotyczył, to konsekwencja potrzeby prowadzenia bardzo szczegółowego i obszernego postępowania dowodowego. Część osób pierwotnie oskarżonych zdecydowała się zmniejszyć czas niezbędny dla wymierzenia sprawiedliwości i korzystała z możliwości dobrowolnego poddania się karze, co uzasadniało ich łagodniejsze potraktowanie z uwagi na zmniejszone społeczne koszty wymiaru sprawiedliwości, natomiast większość oskarżonych z możliwości tej nie zdecydowała się korzystać i oczekiwała przeprowadzenia przewodu sądowego w pełnym zakresie, zatem niezrozumiałe jest, by następnie z faktu tego mieli oni być w jakiś szczególny sposób premiowani.
\nPodkreślić zresztą należy, iż w art. 53§2 k.k. ustawodawca nakazuje uwzględnić przy wymiarze kary zachowanie się sprawcy po popełnieniu przestępstwa, jednak zarazem podkreśla, iż szczególnie uwzględnić należy takie okoliczności, jak „ staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości”. Sam fakt, że oskarżeni zaniechali popełniania przestępstw i prowadzili normalne życie, nie jest więc żadną okolicznością łagodzącą – jest to postawa normalna, jakiej wymagać należy od każdego przeciętnego obywatela, a nie żadna okoliczność nadzwyczajna. Na premiowanie zasługują takie okoliczności, jak: postawa wskazująca na trwałe przewartościowanie życia, skruchę, żal za popełnione przestępstwo, chęć przywrócenia stanu zgodnego z prawem, wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności przestępstwa itp., a w przypadku żadnego z oskarżonych postawy takiej stwierdzić nie sposób.
\nPowyższa generalnie pozytywna ocena dotyczy także przesłanek, jakie Sąd Okręgowy wziął pod uwagę przy wymierzaniu oskarżonym kar łącznych, trafnie ustalając i oceniając więzi podmiotowe, przedmiotowe i czasowe między przestępstwami pozostającymi w zbiegu realnym w odniesieniu do poszczególnych sprawców.
\nPodkreślić w związku z tym należy, iż przy wymiarze kary łącznej decydująca jest zawsze zasada asperacji, a więc zaostrzania odpowiedzialności karnej. Zarówno zasada absorpcji (możliwa teoretycznie do zastosowania w stanie prawnym prawidłowo przyjętym przez Sąd Okręgowy), jak i zasada kumulacji jako zasady skrajne mają charakter wyjątkowy i w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do ich zastosowania poza pojedynczymi przypadkami, gdy sąd rzeczywiście sięgnął po takie rozwiązanie (absorpcję, ale nie kumulację). W szczególności w odniesieniu do postulowanej w apelacjach absorpcji trzeba zauważyć, iż zasadności zastosowania tej zasady nie można wywodzić wyłącznie ze zbieżności czasowej przestępstw przypisanych oskarżonym. W sytuacji, gdy sprawca popełnia więcej niż jeden czyn zabroniony, co do zasady nie powinien być za to „ premiowany” absorpcją, gdyż w wersji skrajnej oznacza ona de facto „ darowanie” części kar jednostkowych, w efekcie czego mogłoby powstać niewłaściwe przeświadczenie społeczne, że w razie wejścia na drogę przestępstwa, „ opłaca się” popełniać od razu więcej czynów zabronionych, gdyż w następstwie orzeczenia kary łącznej w istotnej części pozostaną one bezkarne.
\nWreszcie zauważyć wypada, iż co prawda wymiar kary musi być zindywidualizowany zgodnie z wymogiem z art. 55 k.k., jednak zarazem oczekiwać należy, iż w przypadku, gdy – tak jak w rozpatrywanej sprawie – mamy do czynienia z szerszym procederem przestępczym, w którym różne osoby pełniły odmienne role, wymiar kar poszczególnym oskarżonym pozostawać będzie w pewnej proporcji, określanej mianem „ wewnętrznej sprawiedliwości wyroku”, zgodnie z którą:
\nTylko orzeczenie realizujące ww. postulat zapewnia realizację celów tak indywidualno-, jak i ogólnoprewencyjnych skazania, o których mowa w art. 53§1 k.k. W pierwszym aspekcie gwarantuje ono poszczególnym oskarżonym, że nie zostali ukarani niewspółmiernie do swojego zawinienia, a w drugim – ugruntowuje pożądane przekonanie społeczne, że sprawcy wiodący traktowani są surowiej, niż podrzędni (tak ukształtowany wyrok jest więc postrzegany jako sprawiedliwy w odczuciu społecznym w sensie, o którym mowa była na wstępie).
\nW tym ostatnim aspekcie zgodzić się należało tak z apelacją prokuratora, jak i z częścią apelacji obronnych, że w przypadku kilku oskarżonych doszło do ich potraktowania niewspółmiernie do stopnia zawinienia i roli w przestępstwie – a to poprzez ich nadmierne i wręcz niezrozumiałe uprzywilejowanie w stosunku do pozostałych osób osądzonych w toku procesu.
\nPrzede wszystkim zgodzić się trzeba z prokuratorem, że zupełnie niezrozumiałe jest niezwykle łagodne potraktowanie oskarżonych J. Z. (2), Z. S. (2) oraz Z. K. (2). Oskarżeni ci zostali skazani za kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą oraz kierowanie działalnością przestępczą innych osób, co Sąd Okręgowy dostrzegł i prawidłowo ustalił, jednak nie wyciągnął z tego należytych wniosków, bowiem orzeczone wobec nich tak kary jednostkowe, jak i kary łączne, są jedynie nieznacznie surowsze, niż kary orzeczone wobec poszczególnych szeregowych członków grupy przestępczej.
\nProkurator w pełni zasadnie wywodzi, iż niekaralność części oskarżonych nie może być czynnikiem decydującym, nakazującym każdorazowo łagodzić odpowiedzialność karną, bowiem w sprawie występują inne okoliczności, także zresztą trafnie ustalone przez Sąd I instancji, które z kolei przemawiają za zdecydowanie surowszą odpowiedzialnością karną.
\nPodkreślić trzeba, iż kara, aby była sprawiedliwa, musi być odniesiona do stopnia zawinienia oskarżonych i społecznej szkodliwości ich czynów. W związku z tym nie można przede wszystkim abstrahować od tego, że w analizowanej sprawie mamy do czynienia ze zorganizowanym, długotrwałym procederem przestępczym, w toku którego obracano towarem za setki milionów złotych i który wykraczał poza granice P., zaś na jej terenie obejmował szereg miejsc. Opracowany został precyzyjny mechanizm ukrycia i zamaskowania działalności przestępczej – od założenia fikcyjnej spółki, przez wytwarzanie na bieżąco setek fałszywych dokumentów, poprzez legalizację operacji na kolejnych etapach nierzetelną dokumentacją, a wreszcie transfer uzyskanych w toku procederu środków, przy czym na każdym etapie działalności przestępczej w sposób skoordynowany było w nią zaangażowanych cały szereg podmiotów. Sprawcy wykazali się więc ponadprzeciętną determinacją i pomysłowością w popełnieniu przypisanych im przestępstw. W świetle tych oczywistych i niespornych faktów nie sposób uznać, że osoby organizujące ten proceder i kierujące jego wykonaniem poniosły adekwatną odpowiedzialność karną. Orzeczenie w zakresie kar jednostkowych i łącznych co do tych osób nie mogło się więc ostać.
\nPodobnie zgodzić się w pełni należało z prokuratorem, że w sposób niezrozumiale łagodny potraktowano oskarżoną M. W. (2), co z kolei dało asumpt innym obrońcom do kwestionowania tego, jak potraktowano ich mandantów. Tymczasem faktem jest, że Sąd Okręgowy przypisał jej przestępstwa w kształcie zbliżonym do pozostałych członków grupy przestępczej, jak też ustalił cały szereg okoliczności rzutujących na jej niekorzyść (długotrwałość udziału w grupie przestępczej, działanie w warunkach czynu ciągłego, uczynienie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej), przy braku praktycznie żadnych szczególnych okoliczności łagodzących poza niekaralnością, która występowała przecież u większości oskarżonych. W takiej sytuacji ukształtowanie jej odpowiedzialności w praktycznie minimalnym wymiarze, a do tego jeszcze sięgnięcie do dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary są kompletnie niezrozumiałe i w żaden sposób nie pozwalają na ocenę tak ukształtowanego rozstrzygnięcia jako sprawiedliwego.
\nProkurator zasadnie przywołuje treść art. 65 k.k., który nakazuje traktować członków grup przestępczych w sposób szczególnie surowy – także poprzez odesłanie do przepisów o recydywie – i to wielokrotnej. W przypadku recydywistów wielokrotnych ustawodawca w obowiązującym w dacie czynów oskarżonych przepisie art. 69§3 k.k. wprost wyłączał możliwość sięgania do warunkowego zawieszenia wykonania kary, dopuszczając taką możliwość jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, których to w niniejszej sprawie nie sposób dostrzec.
\nWszystko to prowadziło do wniosku, że także wymiar kary co do oskarżonej M. W. (2) wymagał istotnego zaostrzenia.
\nZakres i powody zaostrzenia odpowiedzialności karnej oskarżonych J. Z., Z. K., Z. S. i M. W. omówione zostaną dalej w niniejszym punkcie uzasadnienia w jego części dotyczącej ustosunkowania się do wniosków złożonych przez apelujących.
\nPonieważ dwójki z tych oskarżonych, tj. M. W. i J. Z., dotyczą także apelacje obronne, formułujące zarzut rażącej surowości kary, stwierdzić kategorycznie trzeba, iż nie ma żadnych podstaw do ich uwzględnienia. Sąd Apelacyjny wskazał już wyżej, jakie znaczenie ma podnoszona okoliczność upływu znacznego czasu od przestępstwa, wyjaśniając, że nie może ona uzasadniać łagodzenia represji karnej. Co do oskarżonych nie ma też żadnych nadzwyczajnych okoliczności wskazujących na faktyczne przewartościowanie życia, co uzasadniałoby ich łagodniejsze potraktowanie.
\nJednocześnie z całą mocą stwierdzić trzeba, iż ani J. W. (3), ani M. W. (2) nie zasługują na nadzwyczajne złagodzenie kary na podstawie art. 60§3 k.k., co postulują obrońcy.
\nPrzepis art. 60§3 k.k. w brzmieniu obowiązującym do (...) r. stanowi, iż sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary w stosunku do sprawcy współdziałającego z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, jeżeli ujawni on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia. Jak się w związku z tym jednolicie przyjmuje w nauce prawa i judykaturze, sprawca chcący skorzystać z nadzwyczajnego złagodzenia kary, musi szczerze przyznać się do własnego udziału w zarzuconym przestępstwie i określić pełnioną w nim rolę, przy czym nie ma znaczenia z punktu widzenia prawa do ubiegania się o status małego świadka koronnego i nadzwyczajnego złagodzenia kary fakt początkowego ukrywania się sprawcy, utrudnianie postępowania przed zatrzymaniem, odmowa składania wyjaśnień, czy też brak przyznania się do winy w początkowych przesłuchaniach (por. postanowienie SN z 3.9.2004 r., V KK 91/04, OSNwSK 2004, Nr 1, poz. 1500; wyrok SA w Warszawie z 4.3.2016 r., II AKa 10/16, L.).
\nDecydujące znaczenie ma to, że sprawca jeszcze w trakcie toczącego się postępowania przygotowawczego zmienił swoją dotychczasową postawę i zaczął współpracować z organami ścigania ujawniając informacje (a nie tylko je potwierdzając) dotyczące osób współdziałających w popełnieniu przestępstwa, a ponadto istotne okoliczności jego popełnienia (por. postanowienie SN z 1.3.2006 r., II KK 182/05, OSNwSK 2006, Nr 1, poz. 457). Jak podkreśla Sąd Najwyższy, „ tylko jednoznaczne zerwanie lojalności między sprawcami określonego przestępstwa i złożenie wyczerpujących, szczerych i pełnych oraz konsekwentnych wyjaśnień zawierających istotne okoliczności przestępstwa bez ukrywania bądź pomniejszania roli własnej, ale także znaczenia któregokolwiek ze sprawców, wypełnia wymogi art. 60 § 3 KK i może być premiowane zastosowaniem nadzwyczajnej instytucji nakazującej złagodzenie wymierzanej kary. Składanie zatem nieszczerych wyjaśnień nie mogło otwierać drogi do zastosowania dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianego w powyższym przepisie\" (postanowienie SN z 24.6.2019 r., V KK 193/19, L.).
\nPrzenosząc to na okoliczności sprawy, nie może budzić wątpliwości, że oskarżeni Z. i W. nie spełniają warunków do skorzystania z tego dobrodziejstwa. Oskarżeni wprawdzie w złożonych wyjaśnieniach ujawnili niektóre okoliczności przestępstw analizowanych w sprawie, jednak zarazem stanowczo i konsekwentnie podważali swój w nich udział, zaprzeczając świadomości udziału w bezprawnym procederze czy też kreując się wręcz na „ ofiary” wmanewrowane w przestępstwo przez inne osoby (A. K.). Oczywiście odmowa przyznania się czy złożenia samoobciążających wyjaśnień to uprawnienie każdego oskarżonego i z tego tytułu nie mogą oni zostać potraktowani surowiej, jednak dla skorzystania z nadzwyczajnego złagodzenia kary konieczna jest inna postawa procesowa. Oskarżeni byli tego przecież doskonale świadomi w toku procesu, kwestia woli skorzystania przez nich z art. 60§3 k.k. była kilkakrotnie werbalizowana (m. in. wniosek obrony na k. 4005), a ponieważ w toku procesu korzystali z pomocy profesjonalnych obrońców, zatem mieli pełną świadomość, co należy uczynić, by zasłużyć na ww. dobrodziejstwo. Skoro więc przyjęli inną postawę, czego obrońcy są wszak w pełni świadomi, to formułowanie przez nich tezy o potrzebie sięgnięcia do art. 60§3 k.k. jest po prostu niezrozumiałe.
\nJednocześnie, jeśli chodzi o pozostałych oskarżonych, brak jest podstaw do podzielenia zastrzeżeń apelujących co do rzekomej nadmiernej surowości kary – w szczególności zaś korzystania wobec nich z dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary, przy czym aktualne pozostają tu uwagi już wcześniej formułowane co do takiego rozstrzygnięcia zapadłego w stosunku do M. W.. Podnoszone w apelacjach okoliczności, jak niekaralność oskarżonych czy ich późniejsze nienaganne funkcjonowanie w społeczeństwie, zostały uwzględnione i należycie wyważone przez Sąd I instancji w sposób nie budzący zastrzeżeń Sądu Apelacyjnego. Argumenty porównawcze co do wysokości kar wymierzonych innym oskarżonym z uwagi na korektę kar w przypadku oskarżonych Z. i W. straciły na aktualności. Całkowicie chybione zaś jest sięganie do argumentu, w jaki sposób oskarżonych traktowano w innych procesach za podobne przestępstwa (por. apelacja adw. M. I.) – karę wymierza się w konkretnej sprawie z uwzględnieniem jej niepowtarzalnych okoliczności i żadnego przełożenia na ten wymiar nie ma to, jak tego samego oskarżonego potraktował inny organ skazując za przestępstwo, które obrońca uważa za podobne. W szczególności trzeba zaś podkreślić, iż Sąd odwoławczy bada orzeczenie zapadłe w niniejszej sprawie, nie ma natomiast kompetencji do oceny rozstrzygnięć zapadłych przed innymi sądami, zatem nie ma podstaw, by oceniać tamte rozstrzygnięcia jako sprawiedliwe lub pozbawione tego waloru.
\nSąd Okręgowy prawidłowo ukształtował też wysokość stawek dziennych grzywny (z zastrzeżeniem dot. oskarżonego K., o czym dalej) i nie sposób uznać zastrzeżeń obrońców o niemożności uiszczenia tych należności przez oskarżonych. Sąd I instancji poczynił w tym zakresie ustalenia, które nie są kwestionowane, natomiast trzeba też podkreślić, iż przy ocenie możliwości finansowych oskarżonych nie można abstrahować od tego, że są oni świadomi ciążącej nad nimi odpowiedzialności od blisko 20 lat, bowiem wtedy wszczęto postępowanie, przy czym skonkretyzowanie tej odpowiedzialności w nieprawomocnym wyroku SO nastąpiło 5 lat temu, zatem ewentualność orzeczenia grzywny w razie uprawomocnienia się wyroku nie była dla żadnego z oskarżonych zaskoczeniem. Zauważyć zresztą na marginesie wypada, iż prawo karne wykonawcze przewiduje szereg możliwości przesunięcia płatności tej należności w czasie, zatem zapłata należności sądowych nie musi nastąpić jednorazowo.
\nUbocznie zarazem zauważyć należy, iż represja wobec części oskarżonych została zmniejszona lub nawet zniwelowana z uwagi na rozstrzygnięcie, o którym mowa w punkcie 4 uzasadnienia.
\nJeśli chodzi o wymiar kar, to zasadna okazała się także apelacja prokuratora wniesiona na korzyść oskarżonego M. K. (2), a dotycząca nieprawidłowo ukształtowanej kary łącznej grzywny. Prokurator trafnie wywodzi, iż przepis art. 86§2 k.k. nie pozwala na ukształtowanie wysokości stawki dziennej przy karze łącznej grzywny w wysokości przekraczającej najwyższą stawkę dzienną grzywny jednostkowej. Skoro więc w przypadku oskarżonego K. była to kwota 20,- zł, to stawka dzienna przy karze łącznej grzywny nie może przekraczać tej wielkości.
\nW całej rozciągłości podzielić należało zarzuty apelacji prokuratorskiej dotyczące nieprawidłowego ukształtowania rozstrzygnięć o przepadku równowartości korzyści osiągniętej z przestępstw przez oskarżonych, przy czym były to nieprawidłowości trojakiego rodzaju:
\nJeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, to prokurator trafnie wywodzi, iż nie ma żadnych podstaw, by orzeczenie o przepadku kształtować na zasadzie odpowiedzialności solidarnej. Zastosowanie mają tu poglądy sformułowane na tle art. 45§1 k.k. Na kanwie tego przepisu Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 listopada 2011 r., I KZP 16/11, wyraził zaś jednoznaczny i powszechnie przyjmowany w judykaturze pogląd, iż „ określony w art. 45 § 1 KK środek karny przepadku korzyści majątkowej lub jej równowartości orzeka się wobec współsprawców przestępstwa w częściach, w jakich według dokonanych ustaleń faktycznych osiągnięta wspólnie korzyść majątkowa im przypadła. W razie trudności z dokładnym ustaleniem wartości udziałów w korzyści majątkowej osiągniętej przez poszczególnych współsprawców orzeka się przepadek tej korzyści lub jej równowartości w częściach równych”.
\nPonieważ w rozpatrywanej sprawie przede wszystkim z uwagi na określoną postawę procesową oskarżonych nie zdołano ustalić wartości udziałów w korzyści majątkowej osiągniętej przez poszczególnych współsprawców, należało orzec przepadek w częściach równych. Jeśli zaś chodzi o samą wysokość kwoty przepadku, to rozważania w tym zakresie na tle zarzutów apelacyjnych przedstawiono już wyżej w punkcie 3 lp. 1 uzasadnienia.
\nKończąc tę część rozważań, wskazać należy, iż apelacje obronne nie podważyły skutecznie innych represji ferowanych wobec oskarżonych, w tym orzeczonych zakazów, a Sąd Apelacyjny z urzędu – przez pryzmat art. 440 k.p.k. – nie widział żadnych podstaw do ingerowania w te rozstrzygnięcia.
\nWniosek Zmiana wyroku poprzez:
\nZmiana wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu T. N. (2) kar jednostkowych w dolnych granicach ustawowego zagrożenia i kary łącznej przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji ( apelacja obrońcy oskarżonego T. N. (2) ) Wymierzenie oskarżonemu M. N. (2) kary w dolnej granicy zagrożenia ustawowego i zawieszenie wykonania kary wobec oskarżonego na okres próby na podstawie art. 69 k.k. w zw. z art. 4 k.k. ( apelacja obrońcy oskarżonego M. N. – adw. M. I. ) Zmiana orzeczenia poprzez obniżenie kary pozbawienia wolności i wymierzenie oskarżonemu M. N. za czyn z pkt 134 kary 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, natomiast za czyn z pkt 135 kary jednego roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i w konsekwencji orzeczenie kary łącznej jednego roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania – działając na podstawie art. 69 k.k. w zw. z art. 4 k.k. ( apelacja obrońcy oskarżonego M. N. – adw. P. K. ) Wymierzenie oskarżonemu J. Ł. (1) kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia ( apelacja obrońcy oskarżonego J. Ł. ) Obrońca oskarżonych J. Z. i M. W. – adw. J. M. nie sformułowała wyodrębnionego wniosku w związku z zarzutem rażącej niewspółmierności kary.
\nZastosowanie art. 60§3 k.k.. i zmiana zaskarżonego orzeczenia poprzez wymierzenie oskarżonym J. Z. (2) i M. W. (2) kary nadzwyczajnie złagodzonej ( apelacja obrońcy oskarżonych J. Z. i M. W. – adw. J. W. ) Obrońca oskarżonego A. M. (2) – adw. K. K. nie sformułował wyodrębnionego wniosku w związku z zarzutem rażącej niewspółmierności kary.
\nZmiana orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego T. G. (4) od przestępstwa z art. 258§1 k.k. oraz zmniejszenie kar wymierzonych z art. 299§1 i 5 k.k. w zw. z art. 271§3 k.k. i wymierzenie kary łącznej 2 lat pobawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 5 lat ( apelacja obrońcy oskarżonego T. G. (4) ) Zmiana wyroku i orzeczenie wobec R. S. kar w łagodniejszym wymiarze ( apelacja obrońcy oskarżonego R. S. ) Zmiana rozstrzygnięcia o karze i orzeczenie łagodniejszej kary co do J. N. (2) ( apelacja obrońcy oskarżonego J. N. (2) ) ☒ zasadny w zakresie dotyczącym apelacji prokuratora ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny w zakresie dotyczącym apelacji obrońców Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
\nUwzględnienie apelacji prokuratorskiej w części dotyczącej kar orzeczonych wobec J. Z. (2), Z. S. (2) i Z. K. (2) nakazywało orzeczenie co do nich nowych kar jednostkowych i łącznych. Zmieniając zaskarżony wyrok, Sąd Apelacyjny ukształtował je następująco:
\nTak ukształtowane kary jednostkowe uwzględniają kierowniczą rolę oskarżonych w analizowanym przestępczym procederze, będąc karami odpowiednio surowszymi niż kary orzeczone wobec szeregowych członków grupy przestępczej, co czyni zadość postulatowi wewnętrznej sprawiedliwości wyroku. Odpowiedzialność oskarżonych S. i K. jest dodatkowo zaostrzona w stosunku do J. Z. z uwagi na ich uprzednią karalność, co jest istotną okolicznością obciążającą.
\nPodkreślić trzeba, iż przy wymiarze ww. kar Sąd Apelacyjny kierował się okolicznościami łagodzącymi i obciążającymi ustalonymi prawidłowo co do każdego z oskarżonych, jednak z przyczyn wcześniej wskazanych prawidłowo odniósł je do stopnia zawinienia poszczególnych oskarżonych i społecznej szkodliwości ich czynów. W rezultacie tak ukształtowane kary należało uznać za sprawiedliwe.
\nJeśli chodzi o kary łączne, to także tu aktualność zachowują rozważania przedstawione przez Sąd Okręgowy, aczkolwiek odniesiono je do nowych granic wymiaru kary łącznej. Ukształtowane kary realizują w należytym stopniu zasadę asperacji, przy czym bliżej im do absorpcji, niż kumulacji.
\nZ przyczyn wyżej wskazanych zasadna okazała się również apelacja prokuratora odnośnie kary jednostkowej i kary łącznej orzeczonej wobec oskarżonej M. W. (2). Dlatego też zasady jej odpowiedzialności Sąd Apelacyjny zmienił w ten sposób, że:
\nTakże i w przypadku M. W. (2) Sąd Apelacyjny oparł się na katalogu okoliczności łagodzących i obciążających ustalonych przez Sąd Okręgowy, jednak także i te okoliczności prawidłowo odniósł do dyrektyw z art. 53 k.k., uznając, iż oskarżona nie zasługuje na żadne szczególne złagodzenie jej odpowiedzialności karnej w stosunku do współsprawców – brak po temu zarówno szczególnych okoliczności związanych z osobą ww., jak i z jej rolą w procederze będącym przedmiotem osądu.
\nZ uwagi na wymiar nowo ukształtowanej kary łącznej, orzeczonej w większości z uwzględnieniem zasady absorpcji, nie jest możliwe warunkowe zawieszenie jej wykonania. Niezależnie od tego stwierdzić trzeba, iż zasadności takiego dobrodziejstwa Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się w stosunku do żadnego z oskarżonych, także tych, w których granice wymiaru kary formalnie pozwalałyby na sięgnięcie do tego rozwiązania. Na przeszkodzie temu stoi przede wszystkim wysoce zorganizowany sposób popełnienia przestępstw, jak i skala przestępczej działalności – sprawcy takich przestępstw nie mogą w odczuciu społecznym pozostawać w praktyce bezkarni.
\nApelacja oskarżycielska wniesiona na korzyść oskarżonego M. K. (2) skutkowała z kolei złagodzeniem odpowiedzialności tego oskarżonego w zakresie kary łącznej grzywny poprzez obniżenie wysokości stawki dziennej do 20,- zł.
\nWreszcie z przyczyn wskazanych wyżej zasadne w całości okazały się zastrzeżenia sformułowane przez prokuratora co do niezasadnego pominięcia części oskarżonych przy orzekaniu przepadku, jak też błędnego określenia zasad ponoszenia tej odpowiedzialności przez poszczególnych oskarżonych. Dlatego też Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
\nZasada odpowiedzialności w częściach równych oraz potrzeba uwzględnienia wszystkich oskarżonych, jak i przyjęta wysokość kwoty przepadku zostały omówione wyżej. Dodatkowo wyjaśnić trzeba, iż pierwotnie wyrokiem skazującym w sprawie objęty był także W. J. (1) i także co do niego zapadło orzeczenie o przepadku wspólnie ze współoskarżonymi. Ponieważ jednak w toku postępowania odwoławczego oskarżony ten zmarł i wyrok co do niego w odrębnym procesie uchylono, a postępowanie umorzono, zatem brak podstaw, by należną od tego oskarżonego częścią kwoty podlegającej przepadkowi obciążać współsprawców, a stąd obowiązkiem zwrotu części równej, która przypadałaby W. J. (1), Sąd Apelacyjny nie obciążał żadnego z nich.
\nW pozostałym zakresie brak było podstaw do uwzględnienia apelacji – z przyczyn wyżej wskazanych. Sąd Apelacyjny nie stwierdził też żadnych okoliczności z art. 440 k.p.k., które uzasadniałyby ingerencję w zaskarżone orzeczenie z urzędu.
\n4.
\nOKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1.
\nZgodnie z art. 439§1 k.p.k. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia Sąd odwoławczy ma obowiązek uchylić wyrok, gdy wystąpi jedna z tzw. bezwzględnych podstaw uchylenia orzeczenia, wskazanych w tym przepisie. Jedną z takich podstaw jest ustanie karalności czynu zarzucanego oskarżonym.
\nZwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Realizując ww. obowiązek, Sąd Apelacyjny w oparciu o treść art. 101§1 pkt 4 k.k. i art. 102§1 k.k. ustalił, iż w dacie orzekania w II instancji ustała karalność czynów: J. Ż. opisanego w pkt 51 części wstępnej zaskarżonego wyroku, A. F. (4) opisanego w pkt 53 części wstępnej zaskarżonego wyroku, T. N. (2) opisanego w pkt 119 części wstępnej zaskarżonego wyroku, M. N. (2) opisanego w pkt 134 części wstępnej zaskarżonego wyroku oraz A. F. (3) opisanego w pkt 137 części wstępnej zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny zważył bowiem, iż przestępstwo z art. 258§1 k.k., którego data końcowa w przypadku tych oskarżonych przypadała przed 30 kwietnia 2004 r., podlegało skróconemu terminowi przedawnienia z art. 101§1 pkt 4 k.k. jako zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3, a nie 5.
\nW tej sytuacji zgodnie z art. 439§1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17§1 pkt 6 k.p.k., art. 101§1 pkt 4 k.k. i art. 102§1 k.k. orzeczenie w powyższym zakresie, zawarte w punktach 87, 89, 90, 92, 159, 169, 173, 174 oraz 178, podlegało uchyleniu, a postępowanie w tej części należało umorzyć.
\nPodkreślić trzeba, iż orzeczeniu takiemu nie stała na przeszkodzie treść art. 439§2 k.p.k. Umorzenie postępowania jest bowiem niewątpliwie rozstrzygnięciem bardziej korzystnym dla oskarżonych, niż orzeczenie skazujące zapadłe w I instancji. Oczywiście jeszcze bardziej korzystne byłoby orzeczenie uniewinniające, jednak do wydania takiego rozstrzygnięcia z przyczyn wskazanych wyżej w pkt 3 lp. 1 uzasadnienia nie było żadnych podstaw.
\nZaznaczyć i wyjaśnić należy, iż pomimo wyeliminowania w następstwie umorzenia postępowania co do jednego z przestępstw, jednej z kar jednostkowych składających się na karę łączną orzeczoną wobec oskarżonego T. N. (2) w punkcie 164 nie było podstaw do obniżenia tej kary. Kara łączna orzeczona wobec oskarżonego została bowiem ukształtowana z zastosowaniem pełnej absorpcji i stąd też nie można jej było obniżyć pomimo wyeliminowania skazania z punktu 159 – w szczególności co do tego oskarżonego Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się żadnych podstaw do łagodzenia orzeczonych kar jednostkowych, a tylko tak można by doprowadzić do orzeczenia kary łącznej w niższym wymiarze.
\nZawarte w wyroku rozstrzygnięcie przyjmujące, iż kara łączna pozbawienia wolności orzeczona w pkt 164 dotyczy wyłącznie przestępstw przypisanych w punktach 160 oraz 161, miało w tej sytuacji charakter jedynie porządkowy.
\n5.
\nROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11.
\nPrzedmiot utrzymania w mocy 0.1 Całość rozstrzygnięcia o winie i karze co do oskarżonych – z zastrzeżeniem umorzenia części czynów z uwagi na przedawnienie karalności.
\nZwięźle o powodach utrzymania w mocy Z przyczyn wcześniej wskazanych w punkcie 3 uzasadnienia zarzuty apelacji obronnych okazały się zupełnie nietrafne. Wydane rozstrzygnięcie zostało prawidłowo umotywowane, należycie wykazano winę i sprawstwo oskarżonych, a prawnokarna reakcja Sądu Okręgowego z zastrzeżeniami wskazanymi wyżej w pkt 3 przy omawianiu apelacji prokuratorskiej nie razi surowością. Brak podstaw z art. 433§1 k.p.k., uprawniających do orzekania poza granicami zarzutów apelacji – z zastrzeżeniem, o którym mowa wyżej w pkt 4 uzasadnienia.
\n0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.11.
\nPrzedmiot i zakres zmiany 0.0.1 Zmiany zaskarżonego wyroku dokonane w punkcie II przedstawiają się następująco: a) podwyższono wymierzoną oskarżonemu J. Z. (2) w punkcie 1 karę pozbawienia wolności do 4 lat, b) podwyższono wymierzoną oskarżonemu J. Z. (2) w punkcie 3 karę pozbawienia wolności do 3 lat, c) podwyższono wymierzoną oskarżonemu J. Z. (2) w punkcie 4 karę pozbawienia wolności do 3 lat, d) podwyższono wymierzoną oskarżonemu J. Z. (2) w punkcie 7 karę łączną pozbawienia wolności do 5 lat, e) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. S. (2) w punkcie 8 karę pozbawienia wolności do 6 lat, f) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. S. (2) w punkcie 10 karę pozbawienia wolności do 4 lat, g) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. S. (2) w punkcie 11 karę pozbawienia wolności do 5 lat, h) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. S. (2) w punkcie 14 karę łączną pozbawienia wolności do 8 lat, i) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. K. (2) w punkcie 15 karę pozbawienia wolności do 4 lat, j) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. K. (2) w punkcie 17 karę pozbawienia wolności do 4 lat, k) podwyższono wymierzoną oskarżonemu Z. K. (2) w punkcie 21 karę łączną pozbawienia wolności do 6 lat, l) podwyższono wymierzoną oskarżonej M. W. (2) w punkcie 26 karę pozbawienia wolności do 2 lat i 6 miesięcy, m) podwyższono wymierzoną oskarżonej M. W. (2) w punkcie 29 karę łączną pozbawienia wolności do 2 lat i 8 miesięcy, uchylając jednocześnie rozstrzygnięcia zawarte w punktach 30 i 31, n) w miejsce rozstrzygnięć zawartych w punktach 6, 13, 20 i 28 na podstawie art. 299§7 k.k. orzeczono wobec oskarżonych J. Z. (2), Z. S. (2), Z. K. (2) i M. W. (2) przepadek równowartości korzyści osiągniętej z przestępstwa w kwocie 100.972.183,06 zł w częściach równych, tj. w wysokości po 25.243.045,76 zł od każdego z nich, o) w miejsce rozstrzygnięć zawartych w punktach 42, 52 i 56 na podstawie art. 299§7 k.k. orzeczono wobec oskarżonych Ł. R. (2), T. G. (4) i J. K. (3) przepadek równowartości korzyści osiągniętej z przestępstwa w kwocie 3.284.660,05 zł w częściach równych, tj. w wysokości po 1.094.886,68 zł od każdego z nich, p) w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 84 oraz w trzeciej części rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 123 na podstawie art. 299§7 k.k. orzeczono wobec oskarżonych M. K. (2) oraz R. S. przepadek równowartości korzyści osiągniętej z przestępstwa w kwocie 36.496.744,76 zł po 1/3 części, tj. w wysokości po 12.165.581,58 zł od każdego z nich, q) w miejsce rozstrzygnięć zawartych w punktach 97, 104, 136 i 142 oraz w drugiej części rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 123, a także w uzupełnieniu brakującego rozstrzygnięcia co do T. G. (4) związanego ze skazaniem za przestępstwo przypisane w punkcie 49, na podstawie art. 299§7 k.k. orzeczono wobec oskarżonych R. K. (2), J. K. (4), R. S., A. M. (2), M. M. (3) i T. G. (4) przepadek równowartości korzyści osiągniętej z przestępstwa w kwocie 22.744.361,16 zł w częściach równych, tj. po 3.790.726,86 zł od każdego z nich,
\nZwięźle o powodach zmiany Zmiana wyroku jest konsekwencją uwzględnienia apelacji prokuratora z przyczyn omówionych wyżej w punkcie 3 uzasadnienia, zaś zmiana dokonana pod lit. u wynika z częściowego umorzenia postępowania i została wyjaśniona wyżej w punkcie 4 uzasadnienia.
\n0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1.
\nUstanie karalności części przestępstw zarzucanych oskarżonym. ☒ art. 439 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia Na podstawie art. 439§1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17§1 pkt 6 k.p.k., art. 101§1 pkt 4 k.k. i art. 102§1 k.k. uchylono zaskarżony wyrok w punktach 87, 89, 90, 92, 159, 169, 173, 174 oraz 178 i umorzono postępowanie co do czynów:
\nPowody takiego rozstrzygnięcia wyjaśniono wyżej w punkcie 4 uzasadnienia.
\n2.1.
\nKonieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 3.1.
\nKonieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX 6.
\nKoszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności I in fine, IV, V O wynagrodzeniu obrońców z urzędu oskarżonych orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze oraz §2 pkt 1, §4 ust. 1 i 3, §7 oraz §17 ust. 2 pkt 5 w zw. z §24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się żadnych okoliczności z §4 ust. 2 rozporządzenia, uzasadniających przyznanie wynagrodzenia któremukolwiek z obrońców w wyższej wysokości, zważywszy, iż żaden z nich nie wykazał się ponadprzeciętnym nakładem pracy w postępowaniu odwoławczym (samo sporządzenie środka odwoławczego jest jeszcze czynnością pierwszoinstancyjną, wynagrodzenie za ten etap postępowania winien wydać Sąd Okręgowy, skoro pominął to zagadnienie na etapie wyrokowania).
\nW związku z umorzeniem postępowania karnego w części kosztami procesu w tym zakresie obciążono Skarb Państwa, a to z uwagi na brzmienie art. 632 pkt 2 k.p.k.
\nJeśli chodzi o pozostałe koszty procesu, wynikające z nieuwzględnienia apelacji obronnych i uwzględnienia apelacji oskarżycielskiej, to zgodnie z art. 636§1 k.p.k. koszty te powinni ponieść oskarżeni. Kierując się jednak względami słuszności opisanymi w art. 624§1 k.p.k., a to z uwagi na długotrwałość postępowania odwoławczego, w żaden sposób nie zawinioną przez oskarżonych, Sąd Apelacyjny zdecydował się co do zasady zwolnić oskarżonych od tych należności. Jedynym wyjątkiem jest konieczność ukształtowania na nowo opłat w związku z korektą części kar wymierzonych oskarżonym, dokonaną w związku z apelacją prokuratora. Trzeba bowiem zauważyć, iż w tym zakresie zasada ponoszenia ww. składnika kosztów została przesądzona w wyroku Sądu I instancji, jednak z uwagi na zmianę wysokości kar dokonaną przez Sąd Apelacyjny opłaty i tak zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych muszą być wymierzone na nowo przez Sąd odwoławczy, przy czym jest to każdorazowo jedna opłata za obie instancje. Stąd też jedynie wobec oskarżonych Z., Z. S., K., W. i K. orzeczono o obciążeniu ich opłatami w wysokości wskazanej w punkcie V, wyliczonej zgodnie z art. 2 ust. 1, 3 ust. 1 i 6 ustawy o opłatach w sprawach karnych.
\n7.
\nPODPIS P. G. H. K.
\nG. N.