de lege lata ustawodawstwie brak przepisów zastrzegających solidarność wierzycieli. Również w przypadku wspólności majątkowej małżeńskiej ustawodawca nie wprowadził prawnego zastrzeżenia solidarności czynnej małżonków, gdy występują oni w roli wierzycieli. Ze względu na występującą łączną wspólność majątku małżeńskiego nie można także, w trakcie zasądzania należnego świadczenia, rozdzielać go na części przypadające każdemu z małżonków. Do istoty takiej wspólności należy bowiem zaniechanie określenia wielkości udziałów przypadających każdemu z małżonków; najczęściej zresztą określa się ją mianem „wspólności bezudziałowej”. Poprawną formułą jest więc „zasądzenie świadczenia na rzecz powodów”; bez zastosowania konstrukcji zasądzenia solidarnego, ale też bez rozdzielania świadczenia na części przypadające każdemu z małżonków (por.
\nE. Gniewek, O wadliwościach stosowania zasad solidarności czynnej w postępowaniu sądowym – uwag kilka, MOP 2009, Nr 3, str. 123, Legalis).
\nPodzielając powyższe stanowisko Sąd zasądził świadczenie na rzecz powodów bez zastosowania konstrukcji solidarności czynnej.
\nStrona pozwana na wypadek uznania wierzytelności powodów za zasadną podniosła zarzut potrącenia własnej wymagalnej wierzytelności o zapłatę kwoty 70 000 zł, tytułem zwrotu nienależnego świadczenia w postaci wypłaconego powodom kapitału kredytu.
\nW orzecznictwie uznaje się za dopuszczalne dokonanie potrącenia jedynie ewentualnie tj. tylko na wypadek, gdyby objęta żądaniem pozwu wierzytelność, która jest kwestionowana, została uznana przez sąd za uzasadnioną (zob. np. wyr. SN z 22.11.1968 r., I CR 538/68, OSNCP 1969, Nr 11, poz. 204; z 9.11.2011 r., II CSK 70/11, L.; uchw. SN z 25.7.2019 r., III CZP 18/19, L.). Potrącenie takie nie pozostaje w sprzeczności z zakazem potrącenia pod warunkiem. Pozwany ma bowiem interes w zaskarżeniu wyroku oddalającego powództwo, w określonej, kwestionowanej przez niego części, jedynie wskutek uznania zasadności wzajemnego przedstawionego do potrącenia roszczenia pozwanego (zob. wyr. SN z 1.12.1961 r. (4 CR 212/61, OSPiKA 1962, Nr 11, poz. 293, oraz wyr. SN z 22.11.1968 r. (I CR 538/68, OSNCP 1969, Nr 11, poz. 204).
\nW orzecznictwie rozważano kwestię, czy w granicach umocowania pełnomocnika procesowego wynikających z tego przepisu mieści się także złożenie w imieniu strony materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu, jak również przyjęcia takiego oświadczenia w imieniu strony, której jest składane, udzielając odpowiedzi negatywnej co do obu tych kwestii (por. wyr. SN: z 20.10.2004 r., I CK 204/04, OSNC 2005, Nr 10, poz. 176; z 12.10.2007 r., V CSK 171/07, L.; z 10.8.2010 r., I PK 56/10, OSNAPiUS 2011, Nr 23–24, poz. 295; z 13.1.2016, II CSK 862/14, OSNC-ZD 2017, Nr A, poz. 8). Uznano jednak za dopuszczalne udzielenie pełnomocnikowi procesowemu przez mocodawcę wraz z jego ustanowieniem dorozumianego umocowania do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu (zob. wyr. SN z 4.2.2004 r., I CK 181/03, L.). Podobnie w konkretnych okolicznościach sprawy mogą zachodzić podstawy do stwierdzenia umocowania pełnomocnika procesowego do reprezentacji biernej strony w zakresie dotyczącym złożenia jej oświadczenia o potrąceniu (zob. wyr. SN 23.2.2017 r., V CSK 305/16, L.).
\nOdnosząc powyższe stanowisko do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, należy uznać za dopuszczalne złożenie przez pozwanego ewentualnego zarzutu potrącenia na wypadek uwzględnienia żądania powodów o zapłatę. Jednocześnie w zakresie umocowania pełnomocnika pozwanego mieści się m.in. składanie oświadczeń w przedmiocie potrącenia należności. Pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi powodów nie obejmuje składania i przyjmowania oświadczeń o charakterze materialnoprawnym. Oświadczenie o potrąceniu zostało jednak złożone bezpośrednio powodom.
\nW myśl art. 203 1 k.p.c. podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego, co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba, że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego.
\nW związku z dominującą w orzecznictwie i aprobowaną przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę teorią dwóch kondykcji wierzytelność każdej strony nieważnej umowy o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz drugiej z nich nie wynikają z tego samego, a jedynie z takiego samego stosunku prawnego. Wierzytelność strony pozwanej przedstawiona do potrącenia jest jednak bezsporna, jak również została uprawdopodobniona dokumentem w posatci umowy kredytu, który nie pochodzi wyłącznie od pozwanego.
\nZgodnie z art. 498 § 1 k.c. jednym z warunków skutecznego potrącenia jest wymagalność obu wierzytelności. Wymagalność wierzytelności pozwanego zgłoszonej do potrącenia należy określić z uwzględnieniem treści art. 455 k.c. Jak stanowi ten przepis jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Przy czym oświadczenie o potrąceniu nie zastępuje ani nie zawiera w sobie wezwania dłużnika do zapłaty w odniesieniu do zobowiązań bezterminowych (por. wyrok SN z 16.12.2015 r. ( IV CSK 141/15, L.).
\nPozwany wezwał powodów do spełnienia wierzytelności zgłoszonej do potrącenia, przed złożeniem oświadczenia o potrąceniu, a tym samym w dacie składania tego oświadczenia istniał stan potrącalności obu wierzytelności.
\nZgodnie z art. 498 § 2 k.c. wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
\nW konsekwencji roszczenie powodów okazało się zasadne do kwot 22 481,44 zł i 15 566,00 CHF.
\nO odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c.
\nZgodnie z art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
\nNiezwłoczne spełnienie świadczenia oznacza jego spełnienie bez nieuzasadnionej zwłoki (w normalnym toku rzeczy). O tym, czy świadczenie zostało spełnione niezwłocznie, a zatem należycie, rozstrzygają okoliczności konkretnego przypadku, oceniane zgodnie z ogólną zasadą art. 354 k.c.
\nTermin spełnienia świadczenia dochodzonego przez powodów nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, w związku z czym świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanego do wykonania.
\nPowodowie wezwali pozwanego do spełnienia dochodzonego świadczenia pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. stanowiącym reklamację zgłoszoną pozwanemu na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (tj. z dnia 18 października 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2279). W piśmie wezwali do zwrotu kwoty odpowiadającej sumie wszystkich spłaconych rat kapitałowo – odsetkowych, które wynosiły 92 481,44 zł i 15 566,00 CHF. Powodowie w reklamacji nie wskazali wprawdzie żądanej kwoty, albowiem była im wówczas jeszcze nieznana, natomiast podali precyzyjnie podstawy jej określenia przez Bank na podstawie zapisów na rachunku obsługi kredytu. Tym samym reklamacja wywołała skutek w postaci wymagalności kwot dochodzonych pozwem. Zgodnie z art.6 w/w ustawy odpowiedzi na reklamację należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji. Pozwany bank udzielił odpowiedzi na reklamację w dniu 6 maja 2024 r., w związku z czym opóźnia się ze spełnieniem dochodoznego przez powodów świadczenia od dnia 7 maja 2024 r. Ponieważ jednak powodowie zażądali zasądzenia odsetek za okres od daty doręczenia pozwanemu pozwu, co nastąpiło w dniu 4 lutego 2025 r., Sąd zasadził odsetki za opóźnienie zgodnie z ich żądaniem.
\nZgodnie z art. 498 § 2 k.c. wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Jednocześnie na podstawie art. 499 zdanie 2 k.c. oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili, gdy potrącenie stało się możliwe.
\nNa skutek potrącenia dokonanego przez pozwanego, powództwo podlegało oddaleniu w zakresie kwoty 70 000 zł. Oświadczenie pozwanego o potrąceniu wywołało skutek dopiero od daty wymagalności wierzytelności pozwanego przedstawionej do potrącenia tj. od dnia 13 lutego 2025 r. W konsekwencji powodom przysługują odsetki za opóźnienie w zapłacie kwoty 70 000 zł za okres od 4 lutego 2025 r. do 13 lutego 2025 r. albowiem istniał wówczas stan opóźnienia w spełnieniu tej części świadczenia.
\nW pozostałym zakresie żądanie pozwu było niezasadne i podlegało oddaleniu.
\nO kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 100 zdanie drugie k.p.c., albowiem powodowie ulegli tylko co do nieznacznej części swojego żądania.
\nPowoda nie uznaje się za stronę przegrywającą proces, jeżeli cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 KPC) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę (postanowienie SN z 12.4.2012 r., II CZ 208/11, L.; postanowienie SN z 24.11.2017 r., III CZP 67/17, L.).
\nW niniejszej sprawie powództwo o zapłatę kwoty 70 00 zł było zasadne na dzień wniesienia pozwu, a jego oddalenie jest konsekwencją złożenia przez stronę pozwaną w toku procesu skutecznego zarzutu potrącenia. Jednocześnie strona pozwana była wyzwana do zapłaty kwot objętych pozwem jeszcze przed jego wniesieniem, a tym samym miała możliwość złożenia powodom oświadczenia o potrąceniu w okresie poprzedzajacym wniesienie pozwu. Ponieważ jednak zaniechała dokonania tej czynności, dała powód do wytoczenia powództwa o zapłatę, a powództwo zasadne w tej części w dacie wniesienia pozwu, zostało oddalone na skutek złożenia oświadczenia o potraceniu.
\nWobec powyższego, należało włożyć na pozwanego obowiązek zwrotu powodom wszystkich kosztów procesu, które obejmują opłatę sądową od pozwu w kwocie 1 000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 5 400 zł, odpowiadającej stawce minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) oraz wydatek w kwocie 34 zł w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa.
\nOd powyższych kwot powodom należą się ponadto odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty stosownie do art. 98 § 1 1 zdanie 1 k.p.c.
\nKoszty procesu należne powodom podlegały zasądzeniu na ich rzecz w częściach równych, albowiem powodowie nie wnosili o inny podział tych kosztów (por. uchwała SN z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23, Legalis nr 3007453).
\nZARZĄDZENIE (...) (...).