W wyroku z 19 czerwca 2025 r., w sprawie C-396/24 P., (...) wskazał, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty (pkt 44). Trybunał podkreślił, że stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia umownego ma umożliwić przywrócenie równości stron umowy, której istnienie zostało zagrożone w wyniku stosowania nieuczciwego warunku wobec konsumenta oraz zniechęcić przedsiębiorcę do wprowadzania takich warunków w umowach oferowanych konsumentom (pkt 38). W razie nieważności umowy zawierającej klauzule abuzywne, sąd krajowy powinien podjąć, z pełnym uwzględnieniem prawa krajowego, wszelkie niezbędne środki mające na celu ochronę konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami, jakie może wywrzeć nieważność umowy (pkt 39).
\nPowyższy wyrok dotyczy dyrektywy 93/13 mającej na celu ochronę konsumenta przez przywrócenie równowagi w umowach z przedsiębiorcami. Na tej podstawie należy przyjąć, że rozwiązanie przyjęte w punkcie 44 ma na celu ochronę konsumenta w sprawie z powództwa przedsiębiorcy opartego na nieważności umowy zawierającej niedozwolone postanowienia umowne. W konsekwencji, omawiany wyrok wprowadza jedynie modyfikację teorii dwóch kondykcji stosowanej przez polskie sądy, w sprawach przeciwko konsumentowi, opartych na dyrektywie 93/13. W tych sprawach sąd krajowy powinien z urzędu uwzględnić wysokość wpłat dokonanych przez konsumenta i zasądzić na rzecz przedsiębiorcy jedynie ewentualną nadpłatę. Podstawę prawną powinien stanowić art. 410 § 2 k.c. rozumiany z uwzględnieniem celu dyrektywy 93/13, a więc zapewnienia ochrony konsumenta.
\nDziałanie przez sąd z urzędu ma złagodzić bierność konsumenta i w ten sposób doprowadzić do stanu równowagi między stronami. Niewątpliwie zatem wyrok dotyczy spraw, w których konsument sam nie wystąpił z żądaniem zapłaty. Nie ma natomiast możliwości zastosowania stanowiska (...) w sprawach, w których żądanie konsumenta zostało już prawomocnie uwzględnione. Oznaczałoby bowiem wzbogacenie konsumenta, w dodatku sprzeczne z zasadami procesu cywilnego. Największe wątpliwości będzie rodzić sytuacja, gdy obie sprawy (z powództwa konsumenta i przedsiębiorcy) będą w toku. Wydaje się jednak, że w takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba zaradzenia bierności konsumenta, skoro aktywnie dochodzi on swoich praw.
\nPrzyjęcie \"pierwszeństwa\" sprawy z powództwa przedsiębiorcy może prowadzić do naruszenia interesu konsumenta zwłaszcza, gdy dochodzi on kwoty wyższej niż przedsiębiorca. W konsekwencji należy też przyjąć, że powyższy wyrok (...) nie oznacza przywrócenia teorii salda. Trybunał nie odniósł się do kompleksowego uregulowania zasad rozliczeń stron z nieważnej umowy zawierającej klauzule abuzywne, a jedynie wprowadził rozwiązanie ochronne w szczególnej sytuacji, tj. gdy konsument jest pozwany. Trudno przyjąć, aby na to rozwiązania ochronne mógł powinien powoływać się przedsiębiorca, skoro dyrektywa 93/13 go nie chroni (por. J. Á., Czy (...) przywrócił teorię salda? Omówienie wyroku TS z dnia 19 czerwca 2025 r., C -396/24 (P.), Omówienia -LEX nr (...)).
\nOdnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy uznać należy, że zastosowanie w sprawie teorii salda byłoby niekorzystne dla powoda, albowiem pozbawiałoby go odsetek za opóźnienie od kwoty 116 161,62 zł za okres od dnia 26 września 2025 r. do dnia jej zapłaty, a ponadto oddalenie powództwa o zapłatę w części wynoszącej 116 161,62 zł, spowodowałoby konieczność wzajemnego zniesienia między stronami kosztów procesu, w związku z czym powód nie uzyskałby zwrotu poniesionych kosztów niniejszego procesu w wysokości 11 817 zł.
\nW konsekwencji kwota łączna, jaką powód uiścił pozwanemu w wykonaniu umowy stanowi świadczenie nienależne.
\nPowyższa uwaga dotyczy również pobranych od powoda prowizji, opłat i innych kosztów, w tym składki ubezpieczenia pomostowego kredytu. Świadczenia te zostały bowiem spełnione przez powodów na rzecz pozwanego banku w wykonaniu umowy, która okazała się nieważna w całości na skutek podjęcia przez powoda wiążącej (świadomej, wyraźnej i swobodnej) decyzji w przedmiocie powołania się na całkowitą nieważność umowy. Tym samym są świadczeniami nienależnymi, albowiem ich podstawa odpadła zgodnie z art. 410 § 2 k.c.
\nObowiązek zapłaty przez powoda powyższych świadczeń wynikał wprost w umowy kredytu. W związku z nieważnością umowy kredytu powyższe przesunięcie majątkowe jest pozbawione podstawy prawnej w rozumieniu art. 410 § 2 kc.
\nWynikający z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sądowe wymóg przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku nieuczciwego charakteru warunku umownego sprzeciwia się obciążeniu ich kosztami tzw. opłat okołokredytowych (por. wyroki TSUE: z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, (...)/15 i C-308/15, pkt 61-63, 65-66; z 31 maja 2018 r., C-483/16, A. E. przeciwko (...) Bank Hungary A.., pkt 34 i 53; z 14 marca 2019 r., C-118/17, pkt 41 i 44, i z 9 lipca 2020 r., C-698/18 i C-699/18, (...) Bank SA przeciwko JB, oraz (...) SA przeciwko KC, pkt 54).
\nNiezależnie od powyższego należy wskazać na abuzywność postanowień umowy dotyczących ubezpieczenia kredytu na okres pomostowy. Postanowienie to stanowi przerzucenie na konsumenta kosztów ubezpieczenia ryzyka ponoszonego przez Bank, a tym samym pomimo braku ekwiwalentnego świadczenia Banku. Ponadto stanowi narzucenie konsumentowi opłaty, ustalanej na podstawie niejasnych i niejednoznacznych kryteriów, których skutków ekonomicznych konsument nie mógł ocenić w chwili zawierania umowy. Konsekwencją tej klauzuli umowy jest rażące naruszenie interesów konsumenta polegającego na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta.
\nPrzypomnieć również należy, że postanowienia wzorca umowy stosowanego przez pozwany Bank dotyczące ubezpieczenia pomostowego tj. § 12 ust. 4 i 7 umowy zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych.
\nJak wskazano już wyżej sam fakt spełnienia nienależnego świadczenia uzasadnia roszczenie kondykcyjne. Nie zachodzi zatem potrzeba badania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na rzecz której świadczenie zostało spełnione (accipiensa), jak również, czy majątek spełniającego świadczenie (solvensa) uległ zmniejszeniu. Uzyskanie nienależnego świadczenia wypełnia bowiem przesłankę powstania wzbogacenia, a spełnienie tego świadczenia przesłankę zubożenia. Z chwilą też spełnienia świadczenia nienależnego powstaje roszczenie kondykcyjne, którego treścią jest obowiązek dokonania czynności faktycznej lub prawnej, stanowiącej świadczenie przeciwne do spełnionego.
\nŚwiadczenie spełnione przez powoda na rzecz pozwanego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu wynosi 237 390,43 zł, a jego wysokość została wykazana na podstawie dokumentu prywatnego pochodzącego od strony pozwanej tj. zaświadczenia o wysokości dokonanych spłat kredytu i nie była kwestionowana przez stronę pozwaną.
\nO odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c.
\nZgodnie z art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
\nNiezwłoczne spełnienie świadczenia oznacza jego spełnienie bez nieuzasadnionej zwłoki (w normalnym toku rzeczy). O tym, czy świadczenie zostało spełnione niezwłocznie, a zatem należycie, rozstrzygają okoliczności konkretnego przypadku, oceniane zgodnie z ogólną zasadą art. 354 k.c.
\nTermin spełnienia świadczenia dochodzonego przez powoda nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, w związku z czym świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanego do wykonania. Przy czym pozwany powinien dysponować odpowiednim terminem na zajęcie stanowiska i spełnienie świadczenia.
\nPowód wezwał pozwanego do spełnienia zasądzonego świadczenia pismem z dnia 19 września 20245r. stanowiącym w istocie reklamację zgłoszoną pozwanemu na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (tj. z dnia 18 października 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2279). Zgodnie z art.6 tej ustawy odpowiedzi na reklamację należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji. Strona pozwana udzieliła odpowiedzi na reklamację powoda w dniu 25 września 2025 r., w związku z czym opóźnia się ze spełnieniem zasądzonego świadczenia od dnia następnego i od tej daty powodowi przysługują odsetki za opóźnienie w zakresie żądanych kwot.
\nO kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Ponieważ powód wygrał proces w całości, należało włożyć na pozwanego obowiązek zwrotu powodowi wszystkich kosztów procesu, które obejmują opłatę sądową od pozwu w kwocie 1 000,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 10 800,00 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz wydatek w kwocie 17,00 zł w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa.
\nOd powyższych kwot powodowi należą się ponadto odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty stosownie do art. 98 § 1 1 zdanie 1 k.p.c.
\nZARZĄDZENIE (...)