Powtarzalność takich zachowań nie jest natomiast wpisana w naturę stosunków zobowiązaniowych charakteryzujących się udzieleniem świadczeń pieniężnych pod tytułem zwrotnym. Choć może im towarzyszyć, tak być nie musi. Oczywiście wiele zachowań, ontologicznie będących odrębnymi czynami w rozumieniu art. 11 § 1 kk, stanowić mogą jeden czyn zabroniony, ale tylko wtedy gdy spełnione zostaną określone w art. 12 § 1 kk warunki ciągłości czynu w postaci krótkich odstępów czasu dzielących poszczególne zachowania oraz podejmowania ich w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, a gdy przedmiotem zamachu jest dobro osobiste również tożsamość pokrzywdzonego. Sąd Okręgowy nie zastosował jednak konstrukcji przestępstwa ciągłego z art. 12 § 1 kk do przestępstw przypisanych oskarżonym w punktach 6 i 13, a obecnie kierunek zaskarżenia i wiążące się z tym ograniczenia w postaci statuowanego przez art. 434 § 1 kpk zakazu wydania przez Sąd odwoławczy orzeczenia surowszego, rozumianego jako pogarszającego sytuację oskarżonego pod jakimkolwiek względem, już tylko w związku z niekorzystnymi konsekwencjami, jakie jej przyjęcie niosłoby dla oskarżonych z mocy obowiązującego od 24 czerwca 2020 r. art. 57b kk w postaci obligatoryjnego kary, nie dawało możliwości sięgnięcia w tym zakresie po tę instytucję.
\nZresztą w przypadku wprowadzenia kryminalizacji zachowań składających się na czyn ciągły w trakcie jego realizacji, a więc w sytuacji, gdy pierwsze zachowanie składające się na czyn ciągły popełnione zostało w czasie, kiedy zachowania takie nie były zagrożone pod groźbą kary, natomiast ostatnie w chwili, kiedy obowiązywała już ustawa wprowadzająca karalność takich zachowań, i tak wskazuje się, że kwestie odpowiedzialności za czyn ciągły rozstrzygać należy zgodnie z zasadą nullum crimen sine lege (art. 1 kk i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP). Przyjęcie konstrukcji czynu ciągłego nie może bowiem prowadzić do przełamania zasady lex retro non agit. Oznacza to, iż podstawę odpowiedzialności stanowić mogą tylko te zachowania, które zostały przez sprawcę podjęte już po wejściu w życie ustawy wprowadzającej ich kryminalizację (zob. P. Kardas [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Cześć I. Komentarz do art. 1-52, wyd. V, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016, art. 12 teza 56 oraz przywołane tam piśmiennictwo).
\nW tych okolicznościach przyjęcie, że o czasie popełnienia przestępstwa warunkującego odpowiedzialność karną w zgodzie z zasadą lex retro non agit decydowałby czas dokonania tylko ostatnich z zachowań składających się na realizację opisanych przez Sąd I instancji przestępstw z art. 304 § 2 i 3 kk, jest nie do zaakceptowania, gdyż niechybnie prowadziłoby to do retroaktywnego stosowania ustawy ustanawiającej karalność czynów określonego rodzaju, czego nie dałoby się pogodzić z zasadą nullum crimen sine lege poenali anteriori i co stanowiłoby naruszenie postanowień art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP, art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze EKPC oraz art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze MPPOiP, które ową zasadę wyrażają.
\nZatem penalizacji zachowań opisanych w art. 304 § 2 3 kk dopiero od dnia 31 maja 2020 r. nie można było na kanwie niniejszej sprawy rozpatrywać wyłącznie w kategorii okoliczności mającej znaczenie przy wymiarze kary, co było wyłącznie oczekiwaniem obrońcy M. N.. Postulował właśnie z tego też powodu obniżenia rozmiaru kary pozbawienia wolności wymierzonej temu oskarżonemu w punkcie 6.
\n4.5.
\nStwierdzony poza granicami zaskarżenia co do M. N. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na treść zawartych w nim rozstrzygnięć o winie z punktu 6, odzwierciedlony bowiem w opisach i kwalifikacji prawnej przestępstw przypisanych temuż oskarżonemu w tym punkcie popełnionych z pokrzywdzeniem M. R., A. Ż. i M. P., a przynajmniej uwzględniony w kwalifikacji prawnej przestępstw w tym punkcie mu przypisanych z pokrzywdzeniem P. S. (1) i S. Z., polegający na przyjęciu, że wymienione pokrzywdzone w związku z udzielanymi im pożyczkami gotówkowymi przez m.in. w/w oskarżonego miały ponosić inne niż odsetkowe koszty ich udzielenia i to w wysokości dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych kosztów określoną w ustawie, a także ponosiły odsetki za opóźnienie w wysokości dwukrotnie przekraczających odsetki maksymalne za opóźnienie określone w ustawie.
\nZwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Miarodajnymi pozostają wywody zawarte w podsekcji 3.2. w odniesieniu do czynów z punktu 13 przypisanych oskarżonemu M.
\nB.. Dlatego wystarczy do nich odesłać.
\nStąd te same względy przemawiać musiały za tożsamą, co w przypadku czynów przypisanych M. B. w punkcie 13, korektą opisów oraz kwalifikacji prawnej czynów przypisanych M. N. w punkcie 6, których dopuścił się we współsprawstwie z tym drugim oskarżonym, a wynikającą ze stwierdzenia uchybień podniesionych w apelacji jego obrońcy. Więcej w podsekcji 5.2.3.
\nPrzepis art. 435 kpk obliguje do zmiany orzeczenia na korzyść współoskarżonego, choćby nie wniósł środka odwoławczego, gdy przemawiają za tym te same względy.
\n4.6.
\nStwierdzony poza granicami zarzutów podniesionych w apelacjach obrońców M. N. iM. B.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, bowiem odzwierciedlony w opisach przestępstw przypisanych tymże oskarżonym odpowiednio w puntach 6 i 13, a popełnionych z pokrzywdzeniem M. R. i S. Z., polegający na przyjęciu, że odsetki w wysokości 30% kwoty pożyczki ustalone zostały w stosunku tygodniowym, podczas gdy z wiarygodnego materiału dowodowego wynikało, iż było to w tych przypadkach również w stosunku dwutygodniowym.
\nZwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Nawet z cytowanych przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zeznań pokrzywdzonych M. R. i S. Z. wynika, że w ich przypadku odsetki odpowiadające 30% pożyczonej kwoty należne były od nich w stosunku dwutygodniowym. Co też istotne, Sąd I instancji nie przeinaczył w żaden sposób jednoznacznych w tym aspekcie zeznań tych kobiet, a podkreślenia wymaga, iż dał im wiarę, co kolei nie może dziwić, gdy okolicznościom tym nie zaprzeczyli również oskarżeni M. N. i M.
\nB. którzy wprost przecież przyznali, iż odsetki od udzielanych przez nich pożyczek w zależności od pożyczkobiorcy mogły być naliczane i płatne w stosunku tygodniowym lub dwutygodniowym. Musi więc dziwić, iż Sąd a quo tego wszystkiego nie uwzględnił w swych ustaleniach (vide: podsekcja 1.1.3. formularza UK1), a w dalszej kolejności w opisach przestępstw lichwy popełnionych na szkodę wskazanych pokrzywdzonych. W każdym bądź razie nie może budzić wątpliwości błędność ustaleń w tym zakresie, kiedy poczynione zostały wbrew jednoznacznej treści zgromadzonego i uznanego za wiarygodny materiału dowodowego.
\nPrzedstawione wyżej uchybienie w ocenie Sądu odwoławczego nie mogło pozostać bez reakcji przewidzianej w art. 440 kpk dokonanej na korzyść oskarżonych M. N. i M.
\nB., zatem polegającej na stosownym skorygowaniu zaskarżonego wyroku celem wyeliminowania z jego treści mankamentu o charakterze względnego powodu odwoławczego, stwierdzonego niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Utrzymanie w mocy orzeczenia z tym uchybieniem byłoby rażąco niesprawiedliwe. Kłóciłoby się bowiem z elementarnym poczuciem sprawiedliwości przejście do porządku dziennego nad przypisaniem tym oskarżonym przestępstw w postaci niemającej oparcia w materiale dowodowym, a przy tym o bardziej zarzucalnej postaci, bowiem wskazującej na ich dalej idące działanie z pokrzywdzeniem pożyczkobiorczyń, od których odsetki, których poziom wyznaczał przestępność ich zachowania, byłyby żądane w dwukrotnie większej wysokości niż w rzeczywistości. Tak więc korekty wymagał przede wszystkim opis przypisanych oskarżonym przestępstw przypisanych odpowiednio w punktach 6 i 13, a popełnionych na szkodę M. R. i S. Z.. Szczegółowo i z tym związane zmiany przedstawione zostały w podsekcji 5.2.3.
\n4.7.
\nStwierdzona poza granicami zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy M.
\nB.obraza art. 168b kpk mająca wpływ na treść wyroku w zakresie rozstrzygnięć z punktów 15 i 16 polegająca na oparciu ustaleń co do wysokości korzyści majątkowej osiągniętej przez tego oskarżonego z nielegalnego wprowadzania do obrotu sterydów anabolicznych i innych środków farmaceutycznych w okresie od lutego 2021 r. do 17 czerwca 2021 r. na materiałach uzyskanych w toku zarządzonych wobec niego dwóch kontroli operacyjnych w sytuacji, gdy wskazany przepis nie pozwalał na ich dowodowe wykorzystanie w odniesieniu do przestępstwa z art. 124 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne.
\nZwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Jest oczywistym w świetle pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, że kwota nie mniejsza niż 35.573 złotych, którą miał uzyskać oskarżony z prowadzonej w przypisanym okresie nielegalnie sprzedaży sterydów anabolicznych i innych środków farmaceutycznych określona została przez Sąd I instancji na podstawie sms-ów, poznanie treści których możliwe było dzięki prowadzonym przeciwko niemu przez Straż Graniczną kontrolom operacyjnych, a zarządzonym na podstawie art. 9e ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, które w sposób niejawny umożliwiły uzyskanie i utrwalenie połączeń głosowych oraz wiadomości tekstowych wykonywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych przy wykorzystaniu m.in. numerów 517 128 199 i 516 986 222. W oparciu o te przekazy stworzone zostało zestawienie stanowiące załącznik nr 1 do Raportu z kryminalnej analizy operacyjnej nr (...) przedstawiające wprowadzanie do obrotu substancji farmaceutycznych w okresie stosowania kontroli operacyjnej na numerach telefonicznych użytkowanych przez M.
\nB., a które właśnie obrazowało z odwołaniem się do konkretnych komunikatów z okresu 10 marca 2021 r. - 23 czerwca 2021 r. wartości poszczególnych zamówień, których suma wynosiła właśnie 35.573 złotych (k. 2058-2060 t. XI). Dodać jeszcze trzeba, że także wspomniane wyżej kontrole operacyjne przeciwko M.
\nB. prowadzone były w celu uzyskania i utrwalenia dowodów, ściganych z oskarżenia publicznego, umyślnych przestępstw z art. 189a § 1 kk i art. 258 kk (k. 5-10 t. 3 akt załącznikowych, k. 7-12 t. 8 akt załącznikowych). Nie obejmowały przestępstwa z art. 124 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, co akurat nie może dziwić, bowiem katalog przestępstw, w stosunku do których taka kontrola może być zarządzona zawarty w art. 9e ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, takiego przestępstwa nie zawierał w czasie, gdy była ona prowadzona i dalej go nie wymienia.
\nZgodnie z art. 168b kpk jeżeli w wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek uprawnionego organu na podstawie przepisów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowana, innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej lub przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem kontroli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym.
\nTu od razu wspomnieć trzeba, że jedynym wyrazem podjęcia przez prokuratora decyzji w przedmiocie wykorzystania w niniejszym postępowaniu karnym wyników wszystkich kontroli operacyjnych jako dowodów innego przestępstwa ściganego z urzędu popełnionego przez M. B. czy przestępstwa ściganego z urzędu popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem tych kontroli operacyjnych, a więc i tych, którymi objęci zostali pozostali oskarżeni za wyjątkiem K. N. i J. W. (poprzednio H., wówczas B.), również w celu uzyskania i utrwalenia dowodów, ściganych z oskarżenia publicznego, umyślnych przestępstw, czy to z art. 258 kk, art. 55 i 56 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (kontrola operacyjna na numerze IMEI M.
\nN. - k. 6-12 t. 1 akt załącznikowych), czy z art. 189a § 1 kk i art. 258 kk (kontrole operacyjne na jeszcze trzech innych numerach telefonów M. B. oraz jednym takim numerze E. M. - k. 5-7 t. 4 akt załącznikowych, k. 5-12 t. 5 akt załącznikowych, k. 6-13 t. 6 akt załącznikowych, k. 5-10 t. 7 akt załącznikowych), był wniosek dowodowy zawarty w akcie oskarżenia pod poz. 115 wykazu pozostałych dowodów do przeprowadzenia na rozprawie obejmujący \"Komunikaty i stenogramy dot. przeprowadzonej kontroli operacyjnej - załączniki w postaci 28 osobnych tomów\". Nadmienić należy, że wniosek ten dotyczył również wyników kontroli procesowej prowadzonej na numerze (...) użytkowanym przez M. N., a jedynym w aktach głównych potwierdzeniem zarządzenia której jest postanowienie prokuratora z dnia 3 grudnia 2020 r. wydane na podstawie art. 237 § 5 kpk i art. 242 kpk upoważniające wskazanych z imienia i nazwiska oraz stopnia funkcjonariuszy Zespołu (...) Oddziału Straży Granicznej w N. do odtwarzania i utrwalenia rozmów telefonicznych przychodzących i wychodzących (k. 127 t.
\nI). Dodatkowo znajduje się w tych aktach raport z kryminalnej analizy materiałów uzyskanych w toku kontroli procesowej nr (...) (k. 268-322 t. II). Szerszego zaś wykorzystania dowodów pozyskanych w toku prowadzonej niejawnie kontroli procesowej dotyczy art. 237a kpk, zgodnie z którym jeżeli w wyniku takiej kontroli uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola była stosowana, innego przestępstwa ściganego z urzędu niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli, lub przestępstwa ściganego z urzędu popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem kontroli, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym.
\nKwestia formy w jakiej prokurator podejmuje, w zgodzie z treścią art. 168b kpk i art. 237a kpk, decyzję w przedmiocie wykorzystania w postępowaniu karnym dowodu popełnienia innego przestępstwa niż objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej lub procesowej, albo popełnienia przestępstwa przez inną osobę niż objęta zarządzeniem kontroli operacyjnej lub procesowej, w ramach której dowód ten został pozyskany, nie została do tej pory definitywnie rozstrzygnięta w orzecznictwie ani w doktrynie. Ustawa milczy, w jakiej formie ma nastąpić podjęcie decyzji przez prokuratora. Przepisy te bowiem nie określają expressis verbis procesowej formy uzewnętrznienia przedmiotowej decyzji i nie precyzują, czy prokurator zobligowany jest wydać w tym przedmiocie stosowne postanowienie, czy też wystarczająca jest forma zarządzenia, bądź też - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - dopuszczalne jest wyrażenie takiej zgody poprzez zamieszczenie dowodu objętego hipotezą obu tych przepisów w stanowiącym integralny element aktu oskarżenia wykazie innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel (art. 333 § 1 pkt 2 kpk). Nie mniej konkretnie na gruncie art. 168b kpk prezentowany jest pogląd, że względy gwarancyjne, jak i procesowa doniosłość tej decyzji, stanowiącej odstępstwo od zasady dopuszczalności wykorzystania jako dowodów materiałów uzyskanych za pomocą kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek uprawnionego organu na podstawie przepisów szczególnych, wobec osoby, co do której taka kontrola była prowadzona i o enumeratywnie wymienione w ustawie przestępstwa, wymagają zachowania formy postanowienia (zob. np. wyroki SA: w Białymstoku z 3 kwietnia 2017 r., II AKa 182/16; w Poznaniu z 7 marca 2018 r., II AKa 120/17; w Warszawie z 14 sierpnia 2019 r., II AKa 202/18 oraz z 17 stycznia 2018 r., II AKa 331/17;
\nR. A.Stefański (w:) R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Tom II.Komentarz do art. 167-296, Warszawa 2019, teza 8 do art. 168b; C. Kulesza (w:) K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2020, teza 5 do art. 168b; D. Gruszecka (w:) J. Skorupka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2021, teza 2 do art. 168b; K.T. Boratyńska, P. Czarnecki, M.Królikowski, A. Lach, (w:) A. Sakowicz (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2020, s. 517; B. Janusz-Pohl, Konkretyzacja uprawnienia prokuratora w zakresie wykorzystania dowodów uzyskanych w ramach tzw. wtórnej kontroli operacyjnej (w:) Artes serviunt vitae sapientia imperat.
\nProces karny sensu largo. Rzeczywistość i wyzwania. Księga jubileuszowa Profesora Tomasza Grzegorczyka z okazji 70. urodzin, Warszawa-Łódź 2019, s. 153; Z. Niemczyk, Nowy kształt kontroli operacyjnej po zamianach ustawy o Policji i Kodeksu postępowania karnego, Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury 2017, z. 2, s. 19 - 28). Odnotować w tym miejscu należy nieopublikowany dotychczas wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2024 r., SK 58/22, OTK-A 2024/96, w treści którego wskazano, że art. 459 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 37 ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia na postanowienie prokuratora, wydane na podstawie art. 168b tej ustawy, jest niezgodny z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
\nAbstrahując od kwestii obowiązywania wyroków wskazanego organu w sytuacji ich nieopublikowania, z punktu widzenia omawianej problematyki, także Trybunał Konstytucyjny wskazał, że formą decyzji winno być postanowienie. Jednak w doktrynie szeroko prezentowane jest również stanowisko przeciwstawne, że każdy sposób uzewnętrznienia przez prokuratora podjętej decyzji jest dopuszczalny. Nie jest więc wykluczone samo oparcie się na wskazanych materiałach, np. przez złożenie wniosku dowodowego w akcie oskarżenia o ich odtworzenie (zob. M. Kurowski (w:) D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Warszawa 2021, teza 10 do art. 168b). Kiedy więc tym bardziej przywołane przepisy nie określają skutków podjęcia omawianej decyzji w niewłaściwej formie procesowej, jeżeli jednak to prokuratorowi przysługuje prawo zadecydowania o wykorzystaniu takiego materiału w postępowaniu karnym, to trudno byłoby uznać, że przedłożenie takiego dowodu w trybie art. 333 § 1 pkt 2 kpk nie stanowi emanacji tego uprawnienia (zob. wyrok SN z 29 listopada 2021 r., II KK 402/21, LEX nr 3343332).
\nStąd Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, identycznie jak Sąd I instancji, za wystarczające uznał zgłoszenie przez prokuratora w akcie oskarżenia w sposób określony w art. 333 § 1 pkt 2 kpk wniosku dowodowego w tym zakresie. Nie może jednocześnie być najmniejszej wątpliwości, że wniosek ten został następnie uwzględniony, skoro nie zapadła decyzja go oddalająca, a zatem zadziałał tryb samoujawnienia przewidziany w art. 405 § 2 kpk obejmujący również zgodnie z art. 405 § 3 pkt 1 kpk wskazane przez oskarżyciela w akcie oskarżenia jako dowody, których przeprowadzenia na rozprawie głównej się on domaga, za wyjątkiem tych, co do których sąd oddalił wniosek dowodowy. Wymaganą przez art. 405 § 4 kpk wzmiankę o tym ujawnieniu bez odczytywania zawiera protokół rozprawy z dnia 2 kwietnia 2024 r. (k. 2704v t. XIV).
\nNie stanowiło to jednak jeszcze o braku ograniczeń w możliwości wykorzystania takich dowodów. Przecież użyte w art. 168b kpk sformułowanie \"innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego innego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej\" obejmuje swoim zakresem wyłącznie te przestępstwa, co do których sąd może wyrazić zgodę na zarządzenie kontroli operacyjnej, w tym te, o których mowa w art. 9c ust. 1 ustawy z 1990 r. o Straży Granicznej (zob. uchwała 7 sędziów SN z 28 czerwca 2018 r., I KZP 4/18, OSNKW 2018, nr 8, poz. 53; wyrok SA w Białymstoku z 22 listopada 2022 r., II AKa 51/22, LEX nr 3485919). Uprawnienie prokuratora „w przedmiocie wykorzystania dowodu w postępowaniu karnym” określone w art. 168b kpk, podobnie zresztą jak w art. 237a kpk, odnosi się bowiem jedynie do dowodów dotyczących przestępstw skatalogowanych w ustawach branżowych określających kompetencje poszczególnych służb oraz warunki prowadzenia przez nie kontroli operacyjnych, a w przypadku kontroli procesowej w art. 237 § 3 kpk.
\nTymczasem czyn z art. 124 ustawy - Prawo farmaceutyczne, zresztą również czyny z art. 270 kk, art. 239 kk i art. 304 kk, inaczej jak kuplerstwo z art. 204 § 1 kk (i sutenerstwo z art. 204 § 2 kk, oba ścigane na mocy umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie – zob. art. 1 i 2 Konwencji w sprawie zwalczania handlu ludźmi i eksploatacji prostytucji opubl. W Dz. U. z 1952 r. Nr 41, poz. 278), handel ludźmi z art. 189a kk, pranie brudnych pieniędzy z art. 299 kk, nie należą do katalogu przestępstw wymienionych w art. 9c ust. 1 ustawy z 1990 r. o Straży Granicznej, co oznacza, iż uzyskane materiały w ramach kontroli operacyjnych nie mogą zostać wykorzystane w niniejszym postępowaniu karnym jako dowód przeciwko M.
\nB. o to przestępstwo.
\nEliminacja z kręgu dowodów mogących być wykorzystanymi w odniesieniu do przestępstwa z art. 124 ustawy - Prawo farmaceutyczne materiałów pozyskanych w toku kontroli operacyjnych zarządzonych wobec M. B. nie pozwalała z kolei określić wielkości korzyści majątkowej osiągniętej przez tego oskarżonego z procederu realizującego znamiona tego przestępstwa w wysokości przyjętej przez Sąd I instancji. O tym zaś, w jaki sposób w związku z tym tę korzyść należało ustalić więcej w podsekcji 5.2.7.
\n5.
\nROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7.
\nUtrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1.
\nPrzedmiot utrzymania w mocy zaskarżony wyrok w całości za wyjątkiem zmian omówionych w podsekcjach 5.2.1 - 5.2.14.
\nZwięźle o powodach utrzymania w mocy Brak podstaw do ingerencji w te części zaskarżonego wyroku, które nie podlegały korekcie. Nie były bowiem dotknięte żadnymi takimi uchybieniami, które należałoby uwzględnić choćby z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 439 § 1 kpk, art. 435 kpk, art. 440 kpk, art. 455 kpk).
\n1.8.
\nZmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M.
\nB. rozstrzygnięcie o winie z punktu 11 - wyeliminowanie z opisu przypisanego czynu sformułowania „sam oraz” oraz zastąpienie sformułowania „w kwocie nie mniejszej niż 466.825 zł” sformułowaniem „w kwocie nie mniejszej niż 326.760 zł”, a także zakwalifikowanie czynu zgodnie z art. 4 § 1 kk według powołanych w podstawie skazania przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.; w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcie o winie z punktu 4 - w opisie przypisanego czynu zastąpienie sformułowania „w kwocie nie mniejszej niż 511.325 zł” sformułowaniem „w kwocie nie mniejszej niż 344.120 zł” oraz zakwalifikowanie czynu zgodnie z art. 4 § 1 kk według powołanych w podstawie skazania przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.
\nZwięźle o powodach zmiany Z powodów wskazanych w podsekcjach 3.3, 4.1, 4.2 i 4.3.
\n5.2.2.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M.
\nB. rozstrzygnięcie o karach z punktu 11 - przyjęcie za podstawę wymiaru kar art. 204 § 1 kk w zw. z art. 57b kk w zw. z art. 65 § 1 kk oraz art. 33 § 2 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk oraz obniżenie, kary pozbawienia wolności do 1 roku i 4 miesięcy, a karę grzywny do 150 stawek dziennych; w odniesieniu do M. B. rozstrzygnięcie o przepadku z punktu 12 - obniżenie wysokości przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa przypisanego w punkcie 11 do kwoty 326.760 złotych; w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcie o karach z punktu 4 - przyjęcie za podstawę wymiaru kar art. 204 § 1 kk w zw. z art. 57b kk w zw. z art. 65 § 1 kk oraz art. 33 § 2 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk oraz obniżenie, kary pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy, a karę grzywny do 160 stawek dziennych Zwięźle o powodach zmiany Z powodów wskazanych w podsekcjach 3.3, 3.4, 4.3.
\n5.2.3.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M.
\nB.rozstrzygnięcia o winie z punktu 13 - przyjęcie iż czyn opisany w punkcie XV części wstępnej przypisany w punkcie 13 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od 31 maja 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z M. N., w związku z udzieleniem M. R. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, najpierw w kwocie 2000 złotych oraz kolejnych, w łącznej kwocie 7000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku dwutygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie XVI części wstępnej przypisany w punkcie 13 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od 31 maja 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. N., w związku z udzieleniem A. Ż. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek w kwotach 10.000 złotych i 5.000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku tygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie XVII części wstępnej przypisany w punkcie 13 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od 31 maja 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. N., w związku z udzieleniem M. P. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, najpierw w kwocie 1500 złotych oraz kolejnych, w łącznej kwocie 7000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku dwutygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie XVIII części wstępnej przypisany w punkcie 13 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od kwietnia 2021 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. N., w związku z udzieleniem P. S. (1) jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, w łącznej kwocie 11.000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku tygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk,
\n przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie XIX części wstępnej przypisany w punkcie 13 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od marca 2021 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. N., w związku z udzieleniem S. Z. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, w łącznej kwocie 3600 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku dwutygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk; w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcia o winie z punktu 6 - przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie V części wstępnej przypisany w punkcie 6 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od 31 maja 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. B., w związku z udzieleniem M. R. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, najpierw w kwocie 2000 złotych oraz kolejnych, w łącznej kwocie 7000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku dwutygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie VI części wstępnej przypisany w punkcie 6 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od 31 maja 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. B. (1), w związku z udzieleniem A. Ż. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek w kwotach 10.000 złotych i 5.000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku tygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie VII części wstępnej przypisany w punkcie 6 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od 31 maja 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M.
\nB., w związku z udzieleniem M. P. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, najpierw w kwocie 1500 złotych oraz kolejnych, w łącznej kwocie 7000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku dwutygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie VIII części wstępnej przypisany oskarżonemu w punkcie 6 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od kwietnia 2021 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z M. B., w związku z udzieleniem P. S. (1) jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, w łącznej kwocie 11.000 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku tygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk, przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie IX części wstępnej przypisany oskarżonemu w punkcie 6 z opisaną tam zmianą polegał na tym, że w okresie od marca 2021 r. do 17 czerwca 2021 r. w R. i innych miejscowościach woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z M.
\nB., w związku z udzieleniem S. Z. jako konsumentowi świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek, w łącznej kwocie 3600 złotych, żądał od niej zapłaty odsetek w wysokości 30% udzielonych świadczeń pieniężnych w stosunku dwutygodniowym, a więc przekraczających co najmniej dwukrotnie stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 304 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk Zwięźle o powodach zmiany Już tylko z powodów wskazanych w podsekcjach 3.2, 4.1, 4.3, 4.4, 4.5 i 4.6 dla wyeliminowania stwierdzonych uchybień, wymaganą była właśnie aż tak daleko idąca korekta opisów czynów przypisanych oskarżonym w punktach 6 i 13, a w następstwie tego poprawienie ich kwalifikacji prawnej. Opisy czynów należało przy tym zredagować na nowo, a przy tym adekwatnie do relewantnych na gruncie art. 304 § 3 kk ustalonych już także przez Sąd a quo okoliczności. Nałożenie na konsumenta w umowie obowiązku zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych za udostępnienie mu kapitału pod tytułem zwrotnym, samo przez się nie wypełnia jeszcze znamienia czasownikowego przestępstwa określonego w art. 304 § 3 kk. Konieczne jest jeszcze zażądanie od niego zapłaty odsetek w tej niedopuszczalnej wysokości, co oznacza domaganie się od konsumenta-dłużnika zapłaty w sposób odpowiednio zdecydowany, stanowczy, kategoryczny, przy czym forma tego jest nieistotna, może to być żądanie wyrażone w sposób bardziej lub mniej sformalizowany (zob. J. Majewski [w:] A. Błachnio, J. Kosonoga-Zygmunt, P. Zakrzewski, J. Majewski, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2024, art. 304; M. Kulik [w:] M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Mozgawa, M. Kulik, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 304). W ten sposób uwzględnionymi zostały również stosownie do nakazu płynącego z zakazu reformationis in peisu z art. 434 § 1 kpk zmiany w opisach tych czynów dokonane już przez Sąd I instancji z korzyścią dla oskarżonych, a polegające na wyeliminowaniu tych ich fragmentów, które wskazywały na zrealizowanie przez oskarżonych znamion lichwy stypizowanej w art. 304 § 1 kk.
\nNa marginesie, niezależnie od wcześniej wskazanych powodów dokonanych zmian w zakresie rozstrzygnięć o winie z punktów 6 i 13, oskarżeni nie mogliby odpowiadać na podstawie art. 304 § 2 kk także i z tego względu, że jak już to zauważył Sąd I instancji, maksymalny pozaodsetkowy koszt dla pożyczek gotówkowych w krytycznym czasie uregulowany był jedynie w ustawie o kredycie konsumenckim, gdy tymczasem przedmiotowe pożyczki, a ściślej zawierane ustnie umowy pożyczki, nie miały statusu umów o kredyt konsumencki, do których ta ustawa ma jedynie zastosowanie. Niewątpliwie nie były udzielane przez kredytodawcę w rozumieniu tej ustawy, a w jej myśl przez umowę o kredyt konsumencki, za którą uważa się również stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 1 umowy pożyczki, rozumie się zgodnie z art. 3 ust. 1 umowy o kredyt przez takiego właśnie kredytodawcę w zakresie jego działalności udzielany lub przyrzeczony konsumentowi. Określenie kredytodawca na gruncie wskazanej ustawy zgodnie z zawartą w niej legalną definicją w art. 5 pkt 2 oznacza bowiem przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredyt. Nie może zaś budzić najmniejszych wątpliwości, że oskarżeni, w tym M. B. jako przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie windykacji, rzeczonych pożyczek nie udzielali w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej.
\nW zakresie czynów popełnionych z pokrzywdzeniem P. S. (1) i S. Z. był jeszcze jeden powód, który i tak wykluczał zakwalifikowanie tych czynów z uwzględnieniem art. 304 § 2 kk. Ich opisy, a one przecież mają rozstrzygające znaczenie dla określenia, na podstawie jakich ustaleń nastąpiło skazanie, nawet słowem nie wspominały o innych, niż odsetkowe kosztach udzielanych im pożyczek.
\n5.2.4.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M.
\nB. rozstrzygnięcia o karach z punktu 13 - przyjęcie, że czyny przypisane w tym punkcie zostały popełnione w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem takiej samej sposobności oraz w miejsce dotychczasowego rozstrzygnięcia, na mocy art. 304 § 3 kk w zw. z art. 304 § 2 kk w zw. z art. 91 § 1 kk oraz art. 33 § 2 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk wymierzenie oskarżonemu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny w ilości 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych; w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcia o karach z punktu 6 - przyjęcie, ze czyny przypisane w tym punkcie zostały popełnione w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem takiej samej sposobności oraz w miejsce dotychczasowego rozstrzygnięcia, na mocy art. 304 § 3 kk w zw. z art. 304 § 2 kk w zw. z art. 91 § 1 kk oraz art. 33 § 2 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk wymierzenie oskarżonemu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny w ilości 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych Zwięźle o powodach zmiany W pierwszej kolejności konsekwencja zmian opisanych w podsekcji 5.2.3. Choć one co do zasady nie zdezaktualizowały ustalenia, że przestępstwa przypisane oskarżonym w punktach odpowiednio 6 i 13 stanowiły w każdym przypadku ciąg przestępstw, za który zgodnie z art. 91 § 1 kk wymierza się jedną karę, nic się bowiem nie zmieniło w tym, że zostały popełnione w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, a podstawę wymiaru kary dla każdego z tych przestępstw dalej określał ten sam przepis, to jednak nakazywały jeszcze raz wskazać te okoliczności w odniesieniu do nowej postaci tych przestępstw, tak w zakresie ich opisów, jak i kwalifikacji prawnej, a kary wymierzyć na zmodyfikowanej z tego też powodu podstawie prawnej, uwzględniającej z jednej strony zawarte w art. 304 § 3 kk odesłanie do sankcji z art. 304 § 2 kk, a z drugiej również art. 91 § 1 kk, który właśnie powołuje się w podstawie wymiaru kary, a nie, jak uczynił to Sąd I instancji, w podstawie skazania. Przesądza o tym treść art. 91 § 1 kk. Wskazuje on bowiem w sytuacji ciągu przestępstw, aby sąd orzekł jedną karę, w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę (zob. wyrok SN z 17 października 2012 r., III KK 478/11, LEX nr 1226720; wyrok SA w Katowicach z 13 stycznia 2011 r., II AKa 238/10, LEX nr 846481; wyrok SA w Poznaniu z 11 września 2014 r., II AKa 135/14, LEX nr 1527137).
\nPowodem wymierzenia oskarżonym kar pozbawienia wolności istotnie niższych od tych wynikających z wyroku Sądu I instancji, a obok których tak jak w tym orzeczeniu na zasadzie art. 33 § 2 kk wymierzone zostały również grzywny, także w obniżonym rozmiarze, było ponadto uznanie za zasadne podniesionych w apelacjach obrońców zarzutów rażącej niewspółmierności tych kar, a to z przyczyn wskazanych w podsekcji 3.4.
\nTo doprowadziło Sąd Apelacyjny do wniosku, iż karami sprawiedliwymi, nieprzekraczającymi stopnia zawinienia, pozostającymi w adekwatnej relacji do stopnia społecznej szkodliwości czynów, właściwie przy tym realizującymi cele kary, będą w szczególności kary pozbawienia wolności zdecydowanie niższe od tych wymierzonych przez Sąd Okręgowy, bardziej zbliżające je do dolnej granicy ustawowego zagrożenia, choć i grzywny co do ilości stawek dziennych wymagały zredukowania. Nie sprzeciwiało się temu wymierzenie kar za ciągi składające się z aż pięciu przestępstw, gdy ostateczny ich kształt wskazywał, że nie cechowały się aż tak znacznym stopniem karygodności, jakim go widział Sąd I instancji, który również z powodu okoliczności przedstawionych w podsekcji 5.2.5, do których należy odesłać dla uniknięcia zbędnych powtórzeń, choćby zdawał się mocno przeceniać w odniesieniu do konkretnie przypisanych oskarżonym czynów rozmiary wyrządzonej nimi szkody poszczególnym pokrzywdzonym i to nawet w przypadku tych trzech czynów, którymi pokrzywdzone zostały M. R., A. Ż. i M. P., a czas ich popełnienie obejmował również okres na gruncie art. 304 § 2 i 3 kk jeszcze nie penalizowany.
\nStawka dzienna grzywny została określona wobec każdego z oskarżonych w wysokości ustalonej już przez Sąd I instancji. Nie była przecież kwestionowana na ich korzyść, a w świetle przesłanek, którymi w tym zakresie należało się kierować, wynikających z art. 33 § 3 kk, kwota 50 złotych nie mogła budzić najmniejszych wątpliwości.
\n5.2.5.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M. N. i M.
\nB.rozstrzygnięcia o nawiązkach z punktów 7 i 14 - obniżenie nawiązek orzeczonych w tych punktach od każdego z oskarżonych: na rzecz M. R. do kwot po 1000 złotych, na rzecz A. Ż. do kwot po 2500 złotych, na rzecz M. P. do kwot po 1000 złotych, na rzecz P. S. (1) do kwot 1600 złotych, na rzecz S. Z. do kwot po 500 złotych Zwięźle o powodach zmiany Konieczna już tylko w związku z opisanymi w podsekcji 5.2.3. zmianami dokonanymi w rozstrzygnięciach o winie z punktów 6 i 13. Unaoczniły one natomiast wyraźnie, jak bez miarodajnego punktu odniesienia ukształtowane zostały wysokości nawiązek przez Sąd I instancji, który nawet nie raczył wyjaśnić, w czym upatrywał każdorazowo szkody majątkowej wyrządzonej pokrzywdzonym lichwiarskimi zachowaniami oskarżonych. W konsekwencji nie wiadomo, w jakich wartościach, choćby szacunkowo określonych, miały się rozmiary tych szkód wyrażać. Zresztą zdawał się też Sąd I instancji kompletnie abstrahować od ustaleń, które zawarł w opisach czynów przypisanych oskarżonym, które nie precyzowały, kiedy konkretnie, w jakiej wysokości pożyczki gotówkowe pokrzywdzonym zostały udzielone, a tym samym przez jaki okres czasu były spłacanymi w kwotach, które po przekroczeniu określonego pułapu kwalifikować miały zachowania oskarżonych jako wyczerpujące znamiona przypisanych im przez ten sąd przestępstw z art. 304 § 2 i 3 kk.
\nUwzględniając natomiast nowe opisy czynów, powielające jednak wspomniane wyżej niedoskonałości, będące jednak następstwem nie tylko ograniczeń dowodowych związanych z brakiem precyzji, czy szerzej ogólnością wypowiedzi pokrzywdzonych, co również, a może i przede wszystkim, efektem przy braku zaskarżenia na niekorzyść zakazu czynienia obecnie ustaleń mniej korzystnych dla oskarżonych od dotychczasowych (art. 434 § 1 kpk i wynikający z niego tzw. bezpośredni zakaz reformationis in peius), nie można było pozostawić bez korekty orzeczeń o nawiązkach, których wysokości wymagały daleko idącego zredukowania. Sąd Apelacyjny dokonując tego kierował się następującymi względami. Po pierwsze pamiętał, iż chodziło o nawiązki orzekane w miejsce obowiązku naprawienia szkody, a więc gdy jego orzeczenie jest znacznie utrudnione. Chodzi o przypadki, w których ustalenie wysokości szkody, która podlegać ma zrekompensowaniu pokrzywdzonemu, napotyka w postępowaniu karnym na ograniczenia związane z tym, że przez zgromadzony materiał dowodowy sąd ma nadmierne trudności z właściwym zastosowaniem norm prawa cywilnego” (zob. wyrok SA w Szczecinie z 30 kwietnia 2021 r., I ACa 216/21, LEX nr 3216587).
\nPo wtóre i chyba najistotniejsze, szkodą wyrządzoną przestępstwami w kształcie ostatecznie przypisanym oskarżonym jako współsprawcom, będą jedynie kwoty, które w wyniku ich żądań zostały im uiszczone, a odpowiadające w płatności każdej z rat nadwyżkom ponad dwukrotność stopy maksymalnych odsetek określonych w ustawie. Tylko w takim zakresie uszczerbek w majątku pożyczkobiorczyń będzie wynikał bowiem bezpośrednio z popełnienia przestępstw oskarżonym przypisanych. Znamiona ich realizowało dopiero zachowanie polegające, w związku z udzieleniem osobom fizycznym świadczeń pieniężnych wynikających z umów pożyczek niezwiązanych bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tych osób, na żądaniu zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych określonych w ustawie.
\nOwa stopa w inkryminowanym okresie zgodnie z art. 359 § 2 i 2 1 kc oraz decyzjami Rady Polityki Pieniężnej komunikowanymi przez Narodowy Bank Polski wynosiła 15,2 % w stosunku rocznym, a zatem jej dwukrotność to 30,4% w stosunku rocznym. Oskarżeni mieli żądać natomiast odsetek wynoszących 30% w stosunku tygodniowym lub dwutygodniowym. Niewiadomym jest jednak, ile takich zawyżonych rat odsetkowych w okresie przestępnego zachowania oskarżonych każda z pokrzywdzonych zapłaciła oraz dla jakich konkretnie kwot pożyczek one były w poszczególnych terminach płatne. W tym zakresie pokrzywdzone albo były precyzyjne tylko co do pierwszych lub jednych z pierwszych kwot pożyczek, które zresztą w trzech przypadkach przypadały w ogóle jeszcze na okres niepenalizowany na gruncie art. 304 § 3 kk, albo skupiały się już na posiadanym względem oskarżonych zadłużeniu z tytułu udzielonych im przez nich lichwiarskich pożyczek oraz warunkach ich spłaty w okresie bezpośrednio poprzedzającym zatrzymanie obu mężczyzn które niewątpliwie zakończyło popełnianie przez nich związanych z nimi przestępstw.
\nPonadto wysokości tych pożyczek w tym czasie już niekoniecznie odpowiadały kwotom pożyczek, które ze względu na naprowadzone wyżej ograniczenia procesowe, z korzyścią dla oskarżonych możliwym było uwzględnić w opisach czynów. Szczególnie wyraźne różnice w tym zakresie są widoczne w przypadku A. Ż., której skala zadłużenia już w okresie inkryminowanym miała być na tyle duża i rosła z uwagi na zaciągane przez nią dalsze pożyczki, że całe swe bieżące zadłużenie powiększone o umówione odsetki kapitałowe, które miałyby zostać spłacone do określonego czasu, zgodziła się w istocie w wrześniu 2020 r. skumulować w jednym zobowiązaniu, na mocy którego do spłaty miała 200.000 złotych z tygodniowymi ratami, najpierw po 4000 złotych, a od grudnia 2020 r. po 2000 złotych, z okresem spłaty, początkowo do 27 sierpnia 2021 r., a potem do 13 listopada 2022 r. (k. 1073-7079 t. VI).
\nW tym stanie rzeczy dalece niełatwym zadaniem okazało się nawet określenie wysokości nawiązek przybierających tu postać swoiście zryczałtowanego odszkodowania, przy określaniu wysokości którego sąd powinien oszacować je w granicach przybliżonych do niebudzącej wątpliwości wysokości wyrządzonej szkody, tak aby spełniły swą kompensacyjną funkcję.
\nNa pewno jednak nie będzie wykraczało poza tym wyznaczone granice określenie wysokości orzeczonych wobec oskarżonych nawiązek w kwotach odpowiadających połowie jednej raty odsetkowej adekwatnej dla wysokości nominalnego zadłużenia, jakie względem nich miała każda pokrzywdzona wedle ustaleń odzwierciedlonych w opisach czynów im przypisanych. Wydaje się, iż takie kwoty, które przecież ze swej istoty nie mają rekompensować w pełni wyrządzonych pokrzywdzonym szkód, a jednocześnie nie będą stać na przeszkodzie dochodzeniu przez nich niezaspokojonej części roszczeń w drodze postępowania cywilnego (art. 46 § 3 kk), realizować będą z jednej strony kompensacyjną funkcję nawiązek, a z drugiej nie będą uchodzić za ustalone na podstawie niejasnych, czy wręcz niedających się zweryfikować kryteriów.
\n5.2.6.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcie o karze z punktu 8 - obniżenie wymierzonej jednej kary pozbawienia wolności za ciąg dwóch przestępstw z art. 270 § 1 kk do 3 miesięcy Zwięźle o powodach zmiany Z powodu zasadnie podniesionego w tym zakresie zarzutu rażącej surowości kar. Więcej w podsekcji 3.4.
\n5.2.7.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M. B. rozstrzygnięcie o winie z punktu 15 - w opisie przypisanego czynu zastąpienie sformułowania „w kwocie nie mniejszej niż 35 573 zł” sformułowaniem „w kwocie nie mniejszej niż 9750 zł” oraz zakwalifikowanie tego czynu jako występku z art. 124 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk; w odniesieniu doM.
\nB. rozstrzygnięcie o karze z punktu 15 - przyjęcie za podstawę wymiaru kary art. 124 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne w zw. z art. 33 § 1 i 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk oraz obniżenie wymierzonej kary grzywny do 80 stawek dziennych; w odniesieniu do M. B. rozstrzygnięcie o przepadku z punktu 16 - obniżenie wysokości przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa przypisanego w punkcie 15 do kwoty 9750 złotych Zwięźle o powodach zmiany Konsekwencja stwierdzonej z powodów wskazanych w podsekcji 4.7 obrazy art. 168b kpk.
\nNiemożność wykorzystania materiałów pozyskanych w toku kontroli operacyjnych nie oznaczała jednak, że pośród pozostałych zgromadzonych dowodów nie było takich, które pozwalały rozeznać się w tym, jakie kwoty z nielegalnej sprzedaży farmaceutyków uzyskiwał M.
\nB.konkretnie w tym okresie, w którym została mu ta działalność przypisana. Oczywiście w ten sposób z uwagi na ograniczenia dowodowe nie było możliwe ustalenie w pełni korzyści majątkowych, które dzięki temu osiągnął. Na pewno jednak musiała być to najmniej kwota 9750 złotych. Tyle wynosiła suma kwot, które w okresie od lutego do 17 czerwca 2021 r. otrzymał na swoje konto w (...) Banku (...) od R. C., z jednym wyjątkiem przekazywane z rachunku bankowego jego małżonki (historia konta - k. 1996-2004 t. X). Z niekwestionowanej zaś w apelacji obrońcy, dokonanej przez Sąd I instancji oceny zeznań tego świadka, jednoznacznie wynikało, że owe płatności także w tym czasie należy łączyć konkretnie z płatnościami za sterydy, które kupował od oskarżonego, a nie udzielanymi mu przez niego pożyczkami. Nie okazały się natomiast w tym zakresie przydatnymi zeznania P. S. (2). Choć potwierdził, że kupował on od M.
\nB.testosteron i miał mu z tego tytułu zapłacić 100 złotych, tym nie mniej dopytywany wskazał, iż miało to miejsce na długo przed lutym 2021 r. (k. 1975-1976 t. X, k. 2663v t. XIV).
\nMożliwym było więc jedynie ustalenie owej korzyści majątkowej osiągniętej przez oskarżonego z wprowadzania do obrotu w okresie od lutego do 17 czerwca 2021 r. sterydów anabolicznych oraz innych środków farmaceutycznych bez wymaganego pozwolenia na dopuszczenie ich do obrotu na kwotę nie mniejszą niż 9750 złotych.
\nKiedy zaś wysokość tej korzyści uwzględniona została w opisie tego przestępstwa, a nie tylko determinowała rozstrzygnięcie o przepadku jej równowartości orzeczonego na podstawie art. 45 § 1 kk, korekta w związku z tym zaskarżonego wyroku nie mogła ograniczyć się do punktu 16, ale również obejmować musiała rozstrzygnięcie o winie z punktu 15, a ponieważ nie mogła z tego względu pozostać też bez wpływu na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, mniej karygodna z tej przyczyny jego postać uzasadniała zaś również obniżenie wymierzonej oskarżonemu kary grzywny z poziomu 100 stawek dziennych, zmodyfikowaną musiała zostać, obok opisu czynu, również podstawa skazania zgodnie z regułą intertemporalną z art. 4 § 1 kk.
\nW przyjętym przez Sąd Okręgowy stanie prawnym z chwili orzekania zgodnie z dodanym do Kodeksu karnego z dniem 1 października 2023 r. art. 33 § 1a kk, za przestępstwo z art. 124 prawa farmaceutycznego zagrożone alternatywnie grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 grzywna musiałaby być wymierzona w wysokości nie niższej od 100 stawek. Poprzednio obowiązujący stan prawny takiego nakazu nie formułował, a zatem pozwalał na wymierzenie grzywny w rozmiarze od 10 do 540 stawek dziennych (art. 33 § 1 kk). Z tego względu stan prawny obowiązujący do 30 września 2023 r. musi więc uchodzić za względniejszy dla oskarżonego B. w odniesieniu do przypisanego mu przestępstwa z art. 124 prawa farmaceutycznego, a że mógł zostać zastosowany zgodnie z wynikającym również z art. 4 § 1 kk nakazem stosowania całego aktu prawnego obowiązującego w danym czasie, odesłać trzeba również do wywodów zawartych w kolejnej podsekcji.
\nZa karę sprawiedliwą, bowiem adekwatną do stopnia społecznej szkodliwości czynu, nie przekraczającą przy tym stopnia winy oskarżonego, a zarazem wystarczającą dla osiągnięcia celów kary, tak wychowawczych i zapobiegawczych względem oskarżonego, jak też w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, uznać należało karę grzywny już w wysokości 80 stawek dziennych. Sąd odwoławczy kierował się zasadniczo tym samym, czym Sąd a quo. Jedyne co musiał z korzyścią dla oskarżonego uwzględnić, to mniejsze rozmiary procederu, za który M.
\nB. został ostatecznie skazany w ramach rozstrzygnięcia z punktu 16, wynikające już tylko ze zdecydowanie niższej ustalonej wysokości korzyści majątkowej z przestępstwa, a która niewątpliwie musiała determinować też ilość nielegalnie wprowadzonych do obrotu farmaceutyków.
\nPowyżej wskazane okoliczności nie mogły natomiast uzasadniać ingerencji w ustaloną przez Sąd I instancji na kwotę 50 złotych wysokość jednej stawki dziennej grzywny. Została przecież dostosowana do niekwestionowanych w apelacji obrońcy jego możliwości płatniczych determinowanych okolicznościami wskazanymi w art. 33 § 3 kk, jak i pozostawała w granicach tym przepisem określonych, a co istotne, nie został on zmieniony w żadnym aspekcie od 1 października 2023 r..
\n5.2.8.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcie o karze łącznej z punktu 9 - uchylenie dotychczasowego i na mocy art. 91 § 2 kk oraz art. 86 § 1 kk połączenie wymierzonych oskarżonemu kar pozbawienia wolności oraz grzywien i orzeczenie wobec niego kary łącznej 1 roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary łącznej grzywny w ilości 250 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych; w odniesieniu do M. B. rozstrzygnięcie o karze łącznej z punktu 18
\nZatem zmiana wysokości kar pozbawienia wolności oraz grzywien wymierzonych oskarżonym M. N. iM. B.objętych węzłami kar łącznych tego rodzaju wobec nich orzeczonymi w zaskarżonym wyroku skazującym skutkowała utratą mocy tychże kar łącznych i potrzebą ich ukształtowania na nowo.
\nOrzekając więc z tych przyczyn nowe kary łączne Sąd Apelacyjny uwzględnił w pierwszej kolejności wymiar jednostkowych kar danego rodzaju podlegających łączeniu, a także relacje przedmiotowo-podmiotowe pomiędzy czynami, za które te kary zostały wymierzone. Nie były one rzeczywiście aż tak bliskimi, jak chcieli je widzieć skarżący obrońcy tychże oskarżonych. Nie zauważali, iż koicydencja czasowa, a nawet jednakowa motywacja (chęć uzyskania korzyści majątkowych), nie mogą jeszcze za tym przemawiać, gdy oskarżeni równocześnie godzili swymi zachowaniami w różne dobra prawne. Jednocześnie te relacje niezasadnie za zbyt odległe były postrzegane przez Sąd I instancji. Nie docenił, że fałszerstwa umów najmu mieszkań stanowiły dla M.
\nN. środek do celu, jakim była możliwość odpłatnego udostępniania pokoi w tych lokalach kobietom, które zamierzały tam świadczyć usługi seksualne, a w tym właśnie wyrażało się popełnione przez niego, najpierw przez krótki czas samemu, a potem już we współsprawstwie z drugim z oskarżonych mężczyzn, kuplerstwo w czynie ciągłym, z wykorzystaniem też tych lokali, których ta nieautentyczna dokumentacja dotyczyła. Z kolei lichwa ostatecznie kwalifikowana tylko z art. 304 § 3 kk przypisana obu oskarżonym w czterech na pięć przypadków dotykała właśnie kobiet, którym we wskazany wyżej sposób ułatwiali uprawianie prostytucji. Choć udzielanie im pożyczek nie było tym warunkowane, nie mniej już spłata, z którą wiązały się inkryminowane żądania tzw. odsetek kapitałowych ponad dwukrotnie wyższych od maksymalnych określonych ustawą, gwarantować miała zadłużonym prostytuującym się kobietom pierwszeństwo w korzystaniu w tym celu z udostępnianych przez nich pokoi w wynajmowanych mieszkaniach.
\nBez innych powiązań z tego rodzaju czynami, niż wskazane na wstępie, pozostawała natomiast działalność M. B. polegająca na nielegalnym wprowadzaniu do obrotu farmaceutyków, przeznaczonych przecież dla osób parających się sportami siłowymi. Sąd odwoławczy wziął również pod uwagę cele zapobiegawcze, w tym wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do oskarżonych, a także w zakresie społecznego oddziaływania. Owe cele kary, właśnie z uwagi na różnorodność i czasokres przestępczej aktywności, sprzeciwiały się premiowaniu oskarżonych karami prawie że zbliżonymi do najwyższych z łączonych kar danego rodzaju. Nie można bowiem zapominać, iż przez dość długi czas pozostawali poważnie skonfliktowani z prawem karnym.
\nStąd nie można było zbytnio przeceniać ich niekaralności. Pamiętać również należało, że przy braku środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego zakaz reformationis in peius odnosi się nie tylko do samego wymiaru kary, ale także chroni zastosowaną przez Sąd I instancji zasadę wymiaru kary łącznej, a także zakres absorpcji przy zastosowaniu zasady asperacji (zob. wyrok SN z 21 sierpnia 2019 r., III KK 194/18, LEX nr 3550999). Uwaga ta była konieczna o tyle, że obu oskarżonym każdy z rodzajów kary łącznej ukształtowany został przez Sąd I instancji w różnym oddaleniu od sumy łączonych kar. Oznaczało to różny zakres absorpcji przy zastosowaniu zasady asperacji, a tym samym związanie Sądu ad quem jedynie rozwiązaniem najmniej korzystnym dla oskarżonych, umożliwiającym więc ukształtowanie kar łącznych w wysokościach nawet zbliżających je bardziej do maksimum.
\nTym wszystkim się kierując M. N. z połączenia kar pozbawienia wolności w rozmiarze 1 roku i 6 miesięcy za kuplerstwo, 3 miesięcy za ciąg dwóch fałszerstw materialnych oraz 8 miesięcy za ciąg pięciu przestępstw z art. 304 § 3 kk oraz z połączenia grzywien w ilości 160 stawek dziennych za kuplerstwo oraz 100 stawek dziennych za ciąg pięciu przestępstw z art. 304 § 3 kk wymierzone zostały kara łączna 1 roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności oraz kara łączna grzywny w ilości 250 stawek dziennych.
\nZ kolei M. B. z połączenia kar pozbawienia wolności w rozmiarze 1 roku i 4 miesięcy za kuplerstwo oraz 8 miesięcy za ciąg pięciu przestępstw z art. 304 § 3 kk oraz z połączenia grzywien w ilości 150 stawek dziennych za kuplerstwo, 100 stawek dziennych za ciąg pięciu przestępstw z art. 304 § 3 kk oraz 80 stawek dziennych za czyn z art. 124 prawa farmaceutycznego wymierzone zostały kara łączna 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz kara łączna grzywny w ilości 270 stawek dziennych.
\nKary te orzeczone zostały z zastosowaniem tej samej zasady, w oparciu o którą rozstrzygnięcia w tym zakresie ukształtował Sąd I instancji, choć już nie z identycznym zakresem jej wykorzystania. Skoro był niejednakowy także w orzeczeniu Sądu a quo, otwierało to możliwość zastosowania dla oskarżonych rozwiązania korzystniejszego, jakim było w większym stopniu absorbowanie kar przy wymiarze kar łącznych pozbawienia wolności, czyli tych, które cechuje realnie większa dolegliwość.
\nWysokość jednej stawki dziennej łącznych grzywien określona została co do obu oskarżonych w tej samej kwocie, odpowiadającej ustalonej wysokości stawek dziennych grzywien jednostkowych, która nie była przecież kwestionowana, a w perspektywie kierunku zaskarżenia nie wzbudzała również zastrzeżeń w świetle okoliczności, którymi w tym zakresie należało się kierować, wskazanych w art. 33 § 3 kk.
\nDodać jeszcze trzeba, iż orzeczenia o karze łącznej, tak jak uczynił to już Sąd I instancji, należało oprzeć o przepisy obowiązujące w chwili orzekania także w II instancji, a więc wynikające ze zmian, które weszły do porządku prawnego z dniem 1 października 2023 r., gdyż zgodnie z regułą intertemporalną z art. 4 § 1 kk rzeczywiście nie byłyby one względniejsze dla oskarżonych, skoro suma łączonych kar pozbawienia wolności nie przekraczała 20 lat, a obowiązek orzekania kary łącznej pozbawienia wolności powyżej najwyższej z łączonych kar w każdym przypadku, gdy nie aktualizuje się przypadek przewidziany w art. 88 kk, a więc gdy przedmiotem łączenia nie jest kara 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności, stanowi regułę wynikającą z art. 86 § 1 kk w jego brzmieniu obowiązującym od 24 czerwca 2020 r..
\nNa przeszkodzie temu nie mógł stać wymóg zastosowania w całości ustawy względniejszej - co wynika wprost z treści art. 4 § 1 kk. Odnosi się bowiem do poszczególnych czynów, a nie do całości wyroku obejmującego różne czyny. Postępowanie w stosunku do każdego czynu jest osobną sprawą. Podobnie, zupełnie innym postępowaniem w stosunku do wyrokowania co do konkretnego czynu jest wymierzenie kary łącznej. Jest to bowiem osobna sprawa rozstrzygana przez sąd w jednym postępowaniu. Stąd sąd jest uprawniony do stosowania różnych temporalnie ustaw do poszczególnych czynów oraz do wymierzenia kary łącznej, gdyż każde z tych rozstrzygnięć stanowi odrębny przedmiot orzekania (zob. postanowienie SN z 27 lipca 2017 r., IV KK 248/17, LEX nr 2342182).
\nWytłumaczyć trzeba się jeszcze z jednego, a mianowicie z pominięcia w podstawie wymiaru kar łącznych grzywny art. 86 § 2 kk. Był on zbędny. Karę łączną grzywny w stawkach dziennych sąd orzeka bowiem z uwzględnieniem reguł określonych w art. 86 § 1 kk, natomiast przepis art. 86 § 2 kk ma zastosowanie tylko w wypadku orzekania takiej kary w wyroku łącznym (zob. wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 r., II KK 346/05, ONSKW 2006/3/30).
\n5.2.9.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do M. N. rozstrzygnięcie o zaliczeniu na poczet kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie z punktu 10 - uchylenie dotychczasowego i na mocy art. 63 § 1 kk zaliczenie oskarżonemu na poczet nowo orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności tego okresu przypadającego na czas od dnia 24 czerwca 2021 r. godz. 10:50 do dnia 19 grudnia 2022 r. godz. 15:45; w odniesieniu do M. B. rozstrzygnięcie o zaliczeniu na poczet kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie z punktu 19
\n5.2.10.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do E. M. rozstrzygnięcie o winie z punktu 1 - z opisu przypisanego czynu wyeliminowanie słowa „odpowiednio” oraz sformułowania „lub odsetek maksymalnych za opóźnienie” oraz zakwalifikowanie czynu zgodnie z art. 4 § 1 kk według powołanych w podstawie skazania przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.; w odniesieniu do K. N. rozstrzygnięcie o winie z punktu 21 - z opisu przypisanego czynu wyeliminowanie słowa „odpowiednio” oraz sformułowania „lub odsetek maksymalnych za opóźnienie” oraz zakwalifikowanie czynu zgodnie z art. 4 § 1 kk według powołanych w podstawie skazania przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.
\nZwięźle o powodach zmiany Po pierwsze konsekwencja zmian przedstawionych w podsekcji 5.2.3.. Kształt niektórych przestępstw bazowych, z których korzyści majątkowe wedle ustaleń Sądu I instancji były przedmiotem przestępstwa prania brudnych pieniędzy przypisanego partnerce i matce oskarżonego M. N., został przecież skorygowany przez Sąd odwoławczy. Chodzi mianowicie o przestępstwa lichwy przypisane M. N. w zmienionej postaci i ostatecznie zakwalifikowane jedynie z zastosowaniem art. 304 § 3 kk. W związku z tym zmiana ta musiała również znaleźć odbicie w opisach przestępstw przypisanych E. M. i K. N.. Wymaga natomiast podkreślenia, iż nie było kwestionowanym w apelacji obrońcy tych oskarżonych, że także nielegalnie uzyskiwane dochody przez M.
\nN. z działalności pożyczkowej w postaci odsetek kapitałowych przekraczających dwukrotność maksymalnych odsetek ustawowych trafiały na wskazane rachunki bankowe jego partnerki oraz matki. Nie dziwiło to, gdy takie ustalenie ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wynika przecież z niego, że nie tylko korzyści majątkowe osiągane z kuplerstwa były w ten sposób legalizowane. Oskarżony N. zarabiał również na lichwiarskich pożyczkach, a na konta wskazanych kobiet wpłacane być musiały pieniądze, które on pozyskiwał z obu rodzajów przestępczej aktywności. Prowadził ją przecież równolegle. Zresztą źródłem finansowania kolejno udzielanych pożyczek były nie tylko środki otrzymywane tytułem ich spłaty, ale również bieżące opłaty pozyskiwane z wynajmu pokojów do celów uprawiania prostytucji.
\nModyfikacja stanu prawnego wynikała z kolei z uznania za zasadne zarzutów rażącej niewspółmierności kary podniesionych w apelacji obrońcy w/w kobiet. Otwierała bowiem dopiero możliwość wymierzenia oskarżonym E. M. i K. N. kar nadzwyczajnie złagodzonych na podstawie art. 60 § 2 kk. Od 1 października 2023 r. jest to wykluczone. W przypadku zbiegu fakultatywnego złagodzenia kary z art. 60 § 2 kk z obligatoryjnym obostrzeniem kary z art. 57b kk przepis art. 57 § 3 kk w sposób jednoznaczny wskazuje, że obowiązkiem sądu jest wymierzyć karę z nadzwyczajnym obostrzeniem, w tym wypadku tak jak to uczynił Sąd I instancji powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia. W piśmiennictwie wskazuje się, iż art. 57 § 3 kk stanowi lex specialis w stosunku do nowego brzmienia art. 57 § 2 kk, wedle którego jeżeli zbiegają się podstawy nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia, sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary albo obostrzenie kary albo wymierza karę w granicach ustawowego zagrożenia (zob. J. Majewski [w:] A. Błachnio, J. Kosonoga-Zygmunt, P. Zakrzewski, J. Majewski, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2024, art. 57; I. Zgoliński [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. IV, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, art. 57; M. Kulik [w:] M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Mozgawa, M. Kulik, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 57). W dodaniu akurat art. 57 § 3 kk chodziło o wyłączenie spod zakresu zastosowania art. 57 § 2 kk przypadku, w których zbiegają się różnokierunkowe podstawy tzw. nadzwyczajnego wymiaru kary o charakterze obligatoryjnym i fakultatywnym.
\nTymczasem poprzednio art. 57 §2 kk brzmiał: \"jeżeli zbiegają się podstawy nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie albo obostrzenie kary. Ówcześnie przyjmowanym było, że przepis ten regulujący sytuację jednoczesnego zbiegu podstaw nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia kary, w takim wypadku pozwalał sądowi według swojego uznania zastosować albo nadzwyczajne obostrzenie, albo nadzwyczajne złagodzenie, albo też orzec w zwykłych granicach ustawowego zagrożenia, natomiast przy podejmowaniu decyzji, którą z możliwości wybrać i w jakiej wysokości orzec karę, powinien kierować się dyrektywami wymiaru kary określonymi w art. 53 kk (zob. uchwałę SN z dnia 19 sierpnia 1999 r., I KZP 24/99, OSNKW 1999/9-10/48).
\nW takiej sytuacji nie miało znaczenia, czy podstawy te miały charakter obligatoryjny czy fakultatywny (zob. wyrok SN z dnia 8 stycznia 2010 r., II KK 153/09, LEX nr 570134; wyrok SA w Katowicach z dnia 3 kwietnia 2017 r., II AKa 450/16, LEX nr 2401014; wyrok SA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r., II AKa 228/13, LEX nr 1441569). Norma kolizyjna z art. 57 § 2 kk miała więc zastosowanie w przypadku zbiegu podstawy fakultatywnego nadzwyczajnego złagodzenia kary z art. 60 § 2 kk z obligatoryjno-fakultatywnymi podstawami obostrzenia kary przewidzianymi w art. 57b kk (w przypadku skazania za czyn ciągły, a więc w warunkach art. 12 § 1 kk, sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia do podwójnej wysokości górnej granicy ustawowego zagrożenia).
\nNie może być zatem wątpliwości, że przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2023 r. muszą uchodzić dla w/w oskarżonych kobiet za względniejsze od obecnie obowiązujących.
\n5.2.11.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do E. M. rozstrzygnięcie o karze z punktu 1 - przyjęcie za podstawę wymiaru kary art. 299 § 5 kk w zw. z art. 60 § 2 kk w zw. z art. 57 § 2 kk w zw. z art. 60 § 6 pkt 3 kk w zw. z art. 37b kk w zw. z art. 34 § 1 kk w zw. z art. 34 § 1a pkt 1 kk w zw. z art. 35 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. oraz w miejsce dotychczasowego wymierzenie oskarżonej jednocześnie kary 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary 1 roku ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w rozmiarze 30 godzin miesięcznie Zwięźle o powodach zmiany Z powodów, dla których za zasadny został uznany zarzut rażącej niewspółmierności kary podniesiony w apelacji obrońcy w/w oskarżonej. Stąd wystarczy odesłać do wywodów zawartych w podsekcji 3.5.
\n5.2.12.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do E. M. rozstrzygnięcie o zaliczeniu na poczet kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie z punktu 3 - uchylenie dotychczasowego i na mocy art. 63 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk zaliczenie oskarżonej na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności tego okresu przypadającego na czas od dnia 24 czerwca 2021 r. godz. 10:50 do dnia 24 czerwca 2021 r. godz. 17:20 Zwięźle o powodach zmiany Konsekwencja wymierzenia oskarżonej, w miejsce jednej kary bezwzględnego pozbawienia wolności, jednocześnie z zastosowaniem art. 37b kk kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia wolności. Przez to dotychczasowe rozstrzygnięcie oparte o art. 63 § 1 kk się zdezaktualizowało.
\n5.2.13.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do K. N. rozstrzygnięcie o karze z punktu 21 - przyjęcie za podstawę wymiaru kar art. 299 § 5 kk w zw. z art. 60 § 2 kk w zw. z art. 57 § 2 kk w zw. z art. 60 § 6 pkt 3 kk oraz art. 33 § 2 kk w zw. z art. 4 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. oraz obniżenie wymierzonej tejże oskarżonej kary pozbawienia wolności do 9 miesięcy i kolejno na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk, art. 70 § 1 kk i art. 72 § 1 pkt 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. zawieszenie oskarżonej warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 2 lata i w tym czasie zobowiązanie jej do informowania sądu na piśmie o przebiegu okresu próby co 6 miesięcy Zwięźle o powodach zmiany Z powodów, dla których za zasadny został uznany zarzut rażącej niewspółmierności kary podniesiony w apelacji obrońcy w/w oskarżonej. Stąd wystarczy odesłać do wywodów zawartych w podsekcjach 3.6 i 3.5.
\n5.2.14.
\nPrzedmiot i zakres zmiany w odniesieniu do J. W. (poprzednio H.) rozstrzygnięcie o karze z punktu 20 - w miejsce dotychczasowego, na podstawie art. 239 § 3 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 kk odstąpienie od wymierzenia kary Zwięźle o powodach zmiany Powody wskazane zostały już w podsekcji 3.7. Jednocześnie Sąd odwoławczy nie zdecydował się skorzystać z możliwości orzeczenia wobec oskarżonej na podstawie art. 43a § 1 kk świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości nieprzekraczającej 60.000 złotych, a które w realiach niniejszej sprawy ze względu na zakaz reformationis in peius z art. 434 § 1 kk nie mogłoby być wyższe od rozmiaru grzywny orzeczonej w I instancji, czyli od 4000 złotych. Nie skłaniały do takiego kroku okoliczności popełnienia czynu, w szczególności to, iż przestępstwo nie zrodziło żadnych negatywnych konsekwencji dla przebiegu postępowania, które oskarżona zamierzała utrudnić.
\n1.9.
\nUchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7.
\nPrzyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1.
\nKonieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1.
\nKonieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k.
\nZwięźle o powodach uchylenia 1.1.8.
\nZapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10.
\nInne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6.
\nKoszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3 Sąd Apelacyjny obowiązany był orzec stosownie do wymogu z art. 626 § 1 kpk o tym, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty procesu za postępowanie odwoławcze.
\nZ uwagi na treść wyroku Sądu odwoławczego rozstrzygnięcie o tych kosztach co do wszystkich oskarżonych należało oprzeć o zasadę wynikającą z art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk, wedle której w przypadku zmiany zaskarżonego wyroku skazującego na korzyść oskarżonego, nie prowadzącą jednak do uniewinnienia, winien on ponieść koszty procesu za postępowanie odwoławcze. I w tym wypadku ma odpowiednie zastosowanie art. 633 kpk, stanowiący, że koszty procesu przypadające od kilku oskarżonych sąd zasądza od każdego z nich według zasad słuszności, mając w szczególności na względzie koszty związane ze sprawą każdego z nich.
\nStąd każdego z oskarżonych obciążał jego wydatek, jaki poniósł w związku z udziałem w postępowaniu odwoławczym ustanowionego obrońcy z wyboru.
\nOprócz tego rodzaju składowej kosztów procesu, zaliczającej się do uzasadnionych wydatków stron (art. 616 § 1 pkt 2 kpk), orzec należało również o kosztach sądowych (art. 616 § 1 pkt 1 kpk) obejmujących opłaty (art. 616 § 2 pkt 1 kpk), których rodzaje i wysokość określa ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (art. 617 kpk) oraz wydatkach Skarbu Państwa poniesionych od chwili wszczęcia postępowania odwoławczego (art. 616 § 2 pkt 2 kpk), które w niniejszej sprawie ograniczyły się do wypłat z tytułu doręczenia pism (art. 618 § 1 pkt 1 kpk) określonych ryczałtowo na kwotę 20 złotych zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 663 z późn. zm).
\nZachodziły jednak określone w art. 624 § 1 kpk warunki do zwolnienia oskarżonych przynajmniej od poniesienia wydatków postępowania odwoławczego. Przemawiały za tym względy słuszności. Nie mogą bowiem oskarżeni ponosić finansowej odpowiedzialności za błędy Sądu I instancji w sytuacji, w której zostały one zasadniczo trafnie wytknięte w wywiedzionych środkach odwoławczych. Nie mogło mieć natomiast znaczenia, iż nie doprowadziło to w każdym przypadku do zreformowania zaskarżonego wyroku zgodnie z oczekiwaniami skarżących. Należało jednak dostrzec, że apelacje na korzyść w odniesieniu do oskarżonych kobiet zostały uwzględnione nawet w całości (J. W., K. N.), albo niemalże w całości (E. M.). Podobnie rzecz się ma z apelacjami obrońców M. N. i M.
\nB. W ich przypadku korekta zaskarżonego wyroku na korzyść wyszła nawet poza granice zaskarżenia i podniesionych zarzutów, choć akurat w zakresie rozstrzygnięć o przepadku równowartości korzyści majątkowych apelacje nie okazały się skuteczne w oczekiwanym stopniu.
\nOskarżonym w związku z ingerencją Sądu odwoławczego w rozstrzygnięcia o karach wymierzone zostały natomiast zgodnie z przepisami ustawy o opłatach w sprawach karnych niższe od wynikających z orzeczenia o kosztach zawartego w wyroku Sądu I instancji nowe opłaty za obie instancje (art. 10 ust. 1), w wysokościach adekwatnych do rodzaju i rozmiaru kar ostatecznie im wymierzonych (art. 2 i 3), a J. W. w związku z odstąpieniem od jej wymierzenia (art. 5), z uwzględnieniem jednak, że w razie orzeczenia kary łącznej opłatę wymierza się od kary łącznej (art. 6).
\n7.
\nPODPIS SSA Grzegorz Wątroba SSA Iwona Hyła SSA Marcin Schoenborn niemożność uzyskania podpisu z powodu delegowania do Ministerstwa Sprawiedliwości od 1 kwietnia 2025 r.
\nSSA Marcin Schoenborn 1.11.
\nGranice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonej E. M.
\nRozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wymiar kary za przestępstwo prania brudnych pieniędzy 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.12.
\nGranice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonej K. N.
\nRozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wymiar kary za przestępstwo prania brudnych pieniędzy 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.13.
\nGranice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 3 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego M. N.
\nRozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja rozmiar kar jednostkowych pozbawienia wolności oraz kary łącznej pozbawienia wolności, przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa kuplerstwa 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 1.14.
\nGranice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 4 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego M.
\nB.
\nRozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja skazanie za przestępstwo kuplerstwa z zastosowaniem przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu, które nie było względniejsze dla oskarżonego, skazanie za przestępstwa lichwy kwalifikowane kumulatywnie z zastosowaniem art 304 § 2 kk, przepadki równowartości korzyści majątkowych osiągniętych z przestępstwa kuplerstwa oraz z przestępstwa z art. 124 ustawy - Prawo farmaceutyczne, rozmiar kar jednostkowych pozbawienia wolności oraz kary łącznej pozbawienia wolności 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.15.
\nGranice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 5 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonej J. W. (poprzednio H., wcześniej B.) Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja kara za przestępstwo poplecznictwa popełnione w formie stadialnej usiłowania 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana