{"html": "<div class=\"lf-doc\"><p class=\"lf-p\">cła nałożonego na podstawie ustawodawstwa krajowego Strony i zgodnie z tytułem II rozdział 2 (Środki ochrony handlu); c) opłat i innych należności nakładanych na podstawie prawa krajowego Strony oraz zgodnie z tytułem II rozdział 1 art. 87; - „dni” oznaczają dni kalendarzowe, wliczając soboty, niedziele i dni wolne od pracy, chyba że w niniejszej Umowie określono inaczej; - „System Zharmonizowany” lub „HS” oznacza Zharmonizowany System Oznaczania i Kodowania Towarów, w tym jego ogólne zasady interpretacji, uwagi do sekcji i uwagi do działów, przyjęty i stosowany przez Strony w ich własnych przepisach taryfowych; - „osoba prawna” oznacza dowolny podmiot prawny, właściwie utworzony albo w inny sposób powołany zgodnie z obowiązującym prawem, działający w celu osiągania zysku lub nie, będący własnością prywatną lub publiczną i obejmuje dowolną spółkę kapitałową, podmiot sprawujący funkcję powierniczą, spółkę osobową, wspólne przedsiębiorstwo, własność jednoosobową lub stowarzyszenie; - „środek” oznacza wszelkie działanie lub zaniechanie, w tym wszelkie przepisy ustawowe i wykonawcze, procedury, wymogi lub praktyki; - „obywatel” oznacza osobę fizyczną posiadającą obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub republik Strony AS zgodnie z ich odpowiednim ustawodawstwem; - „osoba” oznacza osobę fizyczną lub osobę prawną; - „preferencyjne traktowanie taryfowe” oznacza stawkę należności celnej stosowaną na podstawie niniejszej Umowy do towaru pochodzącego.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tytuł II HANDEL TOWARAMI</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Traktowanie narodowe i dostęp towarów do rynku Sekcja A Postanowienia ogólne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-80\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 80</span><span class=\"lf-art-t\">Cel</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony stopniowo liberalizują handel towarami, zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy oraz zgodnie z art. XXIV GATT 1994.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-81\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 81</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">O ile nie określono inaczej, postanowienia niniejszego rozdziału mają zastosowanie do handlu towarami między Stronami.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja B Znoszenie należności celnych</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-82\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 82</span><span class=\"lf-art-t\">Klasyfikacja towarów</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Klasyfikacja towarów w handlu między Stronami określona jest w nomenklaturze taryfowej każdej ze Stron, zgodnie z Systemem Zharmonizowanym.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-83\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 83</span><span class=\"lf-art-t\">Znoszenie należności celnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona znosi należności celne nałożone na towary pochodzące z terytorium drugiej Strony zgodnie z harmonogramami określonymi w załączniku I (Znoszenie należności celnych).</p>\n<p class=\"lf-p\">Na potrzeby niniejszego rozdziału termin „pochodzące” oznacza kwalifikujące się zgodnie z regułami pochodzenia określonymi w załączniku II (Definicja pojęcia „produkty pochodzące” oraz metody współpracy administracyjnej). (1b Jeżeli nie określono inaczej, do celów niniejszej Umowy terminy „towar” i „produkt” uznaje się za równoważne.) 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dla każdego towaru podstawowa stawka należności celnych, do której zastosowanie mają kolejne obniżki zgodnie z ust. 1, jest wskazana w harmonogramach.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3.</span>jeżeli w jakimkolwiek momencie po wejściu w życie niniejszej Umowy Strona obniży swoje stawki należności celnych stosowane względem państwa najbardziej uprzywilejowanego, stawka ta ma zastosowanie pod warunkiem, że jest ona niższa od stawki obliczonej zgodnie z harmonogramem danej Strony, i tylko w okresie, w którym spełniony jest ten warunek.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po upływie pięciu lat od wejścia w życie niniejszej Umowy, na wniosek którejkolwiek ze Stron, Strony przeprowadzają konsultacje, aby rozważyć przyspieszenie znoszenia należności celnych dotyczących wzajemnego przywozu oraz rozszerzenie zakresu takiego znoszenia. Uzgodnienie dokonane pomiędzy Stronami dotyczące przyspieszenia znoszenia należności celnych lub dotyczące zniesienia należności celnej dotyczącej danego towaru zastępuje stawkę celną lub kategorię znoszenia należności celnych określoną dla danego towaru na podstawie harmonogramów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-84\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 84</span><span class=\"lf-art-t\">Zawieszenie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Żadna ze Stron nie podnosi istniejących należności celnych ani nie przyjmuje nowych należności celnych w stosunku do towarów pochodzących z terytorium drugiej Strony (2b W przypadku towarów, których nie dotyczy traktowanie preferencyjne, „należność celną” należy rozumieć jako „podstawową stawkę” określoną w harmonogramach danej Strony.). Nie uniemożliwia to żadnej ze Stron: a) podniesienia należności celnej do poziomu określonego w jej harmonogramie po jej uprzednim jednostronnym obniżeniu; b) utrzymania lub podniesienia należności celnej za zgodą Organu Rozstrzygania Sporów WTO; lub c) podnoszenia stawek podstawowych na towary wyłączone w celu osiągnięcia wspólnej taryfy zewnętrznej.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja C Środki pozataryfowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-85\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 85</span><span class=\"lf-art-t\">Traktowanie narodowe</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona przyznaje traktowanie narodowe towarom drugiej Strony zgodnie z art.</p>\n<p class=\"lf-p\">III GATT 1994, włącznie z jego uwagami interpretacyjnymi. W tym celu art. III GATT 1994 oraz jego uwagi interpretacyjne zostają włączone do niniejszej Umowy i stanowią jej integralną część (1c Strony uznają, że tytuł II rozdział 6 (Wyjątki odnoszące się do towarów) art. 158 ma zastosowanie również do niniejszego artykułu.).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-86\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 86</span><span class=\"lf-art-t\">Ograniczenia w przywozie i wywozie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Żadna ze Stron nie przyjmuje ani nie utrzymuje zakazów ani ograniczeń nakładanych na przywóz towarów drugiej Strony ani na wywóz ani sprzedaż eksportową towarów z przeznaczeniem na terytorium drugiej Strony, chyba że postanowienia niniejszej Umowy stanowią inaczej lub chyba że odbywa się to zgodnie z art. XI GATT 1994 i jego uwagami interpretacyjnymi.</p>\n<p class=\"lf-p\">W tym celu art. XI GATT 1994 oraz jego uwagi interpretacyjne zostają włączone do niniejszej Umowy i stanowią jej integralną część (2c Strony uznają, że tytuł II rozdział 6 (Wyjątki odnoszące się do towarów) art. 158 ma zastosowanie również do niniejszego artykułu.).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-87\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 87</span><span class=\"lf-art-t\">Opłaty i inne należności dotyczące przywozu i wywozu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona zapewnia, zgodnie z art. VIII ust.1 GATT 1994 i jego uwagami interpretacyjnymi, by wszystkie opłaty i należności jakiegokolwiek rodzaju (inne niż należności celne, należności równoważne podatkom wewnętrznym lub inne należności wewnętrzne stosowane zgodnie z art. 85 niniejszego rozdziału oraz cła antydumpingowe i wyrównawcze stosowane na podstawie prawa krajowego Strony i zgodnie z rozdziałem 2 (Środki ochrony handlu) niniejszego tytułu), nałożone na przywóz lub wywóz bądź z nim związane, były ograniczone kwotowo do przybliżonych kosztów wyświadczonych usług oraz nie stanowiły pośredniej ochrony towarów krajowych ani opodatkowania przywozu lub wywozu do celów fiskalnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-88\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 88</span><span class=\"lf-art-t\">Cła lub podatki wywozowe</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">O ile postanowienia niniejszej Umowy nie stanowią inaczej, żadna ze Stron nie przyjmuje ani nie utrzymuje ceł ani podatków nakładanych na wywóz towarów na terytorium drugiej Strony lub w związku z takim wywozem.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja D Rolnictwo</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-89\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 89</span><span class=\"lf-art-t\">Subsydia wywozowe dla rolnictwa</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do celów niniejszego artykułu „subsydia wywozowe” należy rozumieć zgodnie ze znaczeniem tego terminu określonym w art. 1 lit. e) Porozumienia WTO w sprawie rolnictwa (dalej zwanego „porozumieniem w sprawie rolnictwa”), z uwzględnieniem wszelkich zmian w tym artykule, 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony pragną pracować wspólnie w ramach WTO w celu równoległego znoszenia wszelkich form subsydiów wywozowych oraz ustanowienia rygoru w odniesieniu do wszelkich środków wywozowych o równoważnych skutkach. W tym kontekście środki wywozowe o równoważnych skutkach obejmują kredyty wywozowe, gwarancje kredytów wywozowych lub programy ubezpieczeń, państwowe przedsiębiorstwa handlowe dokonujące wywozu oraz pomoc żywnościową.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żadna Strona nie utrzymuje, nie wprowadza ani nie przywraca subsydiów wywozowych na towary rolne przeznaczone na terytorium drugiej Strony, które: a) są objęte pełną i bezzwłoczną liberalizacją zgodnie z załącznikiem I (Znoszenie należności celnych); lub b) są objęte pełną, ale nie bezzwłoczną liberalizacją oraz kontyngentem bezcłowym w chwili wejścia w życie niniejszej Umowy zgodnie z załącznikiem I (Znoszenie należności celnych); lub c) podlegają preferencyjnemu traktowaniu ustanowionemu w niniejszej Umowie w odniesieniu do produktów objętych pozycjami 0402 i 0406 i kontyngentom bezcłowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach opisanych w ust. 3 lit. a)-c), jeśli Strona utrzymuje, wprowadza lub przywraca subsydia wywozowe, Strona dokonująca przywozu lub dotknięta takimi środkami może zastosować dodatkową taryfę zwiększającą należności celne z tytułu przywozu takiego towaru do poziomu stawki obowiązującej w stosunku do państwa najbardziej uprzywilejowanego lub stawki podstawowej określonej w załączniku I (Znoszenie należności celnych), w zależności od tego, która z nich jest niższa, przez okres utrzymywania subsydium wywozowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W odniesieniu do produktów objętych pełną liberalizacją w okresie przejściowym zgodnie z załącznikiem I (Znoszenie należności celnych) i nieobjętych kontyngentem bezcłowym w chwili wejścia w życie żadna Strona nie utrzymuje, nie wprowadza ani nie przywraca subsydiów wywozowych na koniec danego okresu przejściowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja E Produkty rybołówstwa i akwakultury, towary rzemieślnicze i produkty ekologiczne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-90\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 90</span><span class=\"lf-art-t\">Współpraca techniczna</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Środki współpracy i pomocy technicznej w celu rozwoju handlu produktami rybołówstwa, akwakultury, towarami rzemieślniczymi i produktami ekologicznymi pomiędzy Stronami ustanowiono w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 59, 60 i 61 niniejszej Umowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja F Postanowienia instytucjonalne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-91\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 91</span><span class=\"lf-art-t\">Podkomitet ds. Dostępu Towarów do Rynku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Dostępu Towarów do Rynku, zgodnie z art.</p>\n<p class=\"lf-p\">348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Funkcje Podkomitetu obejmują: a) nadzór nad właściwym stosowaniem postanowień niniejszego rozdziału i zarządzaniem nimi; b) pełnienie roli forum dla konsultacji dotyczących interpretacji i stosowania niniejszego rozdziału; c) rozpatrywanie propozycji złożonych przez Strony w zakresie przyspieszenia eliminacji znoszenia ceł i włączania towarów do harmonogramów; d) przedstawianie właściwych zaleceń Komitetowi Stowarzyszenia w zakresie spraw należących do jego kompetencji; oraz e) wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Środki ochrony handlu Sekcja A Środki antydumpingowe i wyrównawcze</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-92\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 92</span><span class=\"lf-art-t\">Postanowienia ogólne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zachowują swoje prawa i obowiązki wynikające z Porozumienia WTO o stosowaniu artykułu VI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. (dalej zwanego „porozumieniem antydumpingowym”), Porozumienia WTO w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych (dalej zwanego „porozumieniem w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych”) oraz Porozumienia WTO w sprawie reguł pochodzenia (dalej zwanego „porozumieniem w sprawie reguł pochodzenia”).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach, w których środki antydumpingowe lub wyrównawcze mogą być wprowadzane na szczeblu regionalnym i na szczeblu krajowym, Strony zapewniają, aby dane środki antydumpingowe lub wyrównawcze nie były stosowane jednocześnie przez władze regionalne i krajowe w odniesieniu do tych samych produktów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 93</span><span class=\"lf-art-t\">Przejrzystość i pewność prawna</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zgadzają się, że środki ochrony handlu muszą być stosowane w pełnej zgodności z wymogami WTO i muszą opierać się na sprawiedliwym i przejrzystym systemie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uznając korzyści dla podmiotów gospodarczych płynące z pewności i przewidywalności prawnej, każda ze Stron zapewnia w stosownych przypadkach trwałą harmonizację i pełną zgodność swojego prawodawstwa krajowego w zakresie środków antydumpingowych i wyrównawczych z zasadami WTO.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niezależnie od art. 6 ust. 9 porozumienia antydumpingowego i art. 12 ust. 8 porozumienia w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych pożądane jest, aby Strony zapewniły, niezwłocznie po wprowadzeniu tymczasowych środków, pełne i właściwe ujawnienie wszystkich zasadniczych faktów i ustaleń, które stanowią podstawę dla decyzji o zastosowaniu środków, nie naruszając postanowień art. 6 ust. 5 porozumienia antydumpingowego i art. 12 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">4 porozumienia w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych. Ujawnienie dokonywane jest w formie pisemnej oraz gwarantuje zainteresowanym stronom odpowiedni czas na obronę ich interesów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na wniosek zainteresowanych stron Strony mogą dać im możliwość przedstawienia ustnych wyjaśnień w celu wyrażenia ich opinii podczas dochodzenia dotyczącego środków antydumpingowych lub wyrównawczych. Nie może to powodować niepotrzebnego opóźnienia toku dochodzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-94\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 94</span><span class=\"lf-art-t\">Uwzględnienie interesu publicznego</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strona może postanowić o niestosowaniu środków antydumpingowych lub wyrównawczych, jeśli na podstawie informacji udostępnionych w toku dochodzenia można jasno stwierdzić, że stosowanie takich środków nie leży w interesie publicznym.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-95\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 95</span><span class=\"lf-art-t\">Zasada niższego cła</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy Strona postanawia nałożyć cło antydumpingowe lub wyrównawcze, kwota takiego cła nie może przekraczać marginesu dumpingu lub subsydiów stanowiących podstawę środków wyrównawczych, ale pożądane jest, aby kwota takiego cła była niższa od wymienionego marginesu, jeżeli takie niższe cło będzie odpowiednie, by usunąć szkodę wyrządzoną przemysłowi krajowemu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-96\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 96</span><span class=\"lf-art-t\">Związek przyczynowy</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">W celu nałożenia środków antydumpingowych lub wyrównawczych oraz zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 5 porozumienia antydumpingowego i art. 15 ust. 5 porozumienia w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych organy prowadzące dochodzenie muszą w ramach wykazania związku przyczynowego pomiędzy przywozem po cenach dumpingowych a szkodą dla przemysłu krajowego oddzielić i rozróżnić szkodliwy wpływ przywozu po cenach dumpingowych lub przywozu subsydiowanego od szkodliwego wpływu wszystkich innych znanych czynników.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-97\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 97</span><span class=\"lf-art-t\">Łączna ocena</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli przedmiotem dochodzeń dotyczących cła antydumpingowego lub wyrównawczego jest przywóz z kilku państw jednocześnie, organ Strony UE prowadzący dochodzenie przeprowadza ze szczególną dokładnością badanie, aby stwierdzić, czy łączna ocena skutków przywozu z którejkolwiek republiki Strony AŚ jest odpowiednia w świetle warunków konkurencji pomiędzy produktami będącymi przedmiotem przywozu oraz warunków konkurencji między produktami będącymi przedmiotem przywozu a podobnymi produktami krajowymi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 98</span><span class=\"lf-art-t\">Wyłączenie z procedur rozstrzygania sporów</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">W kwestiach, których dotyczy niniejsza sekcja, Strony nie odwołują się do procedur rozstrzygania sporów na podstawie części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja B Środki ochronne Podsekcja B.1 Postanowienia ogólne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-99\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 99</span><span class=\"lf-art-t\">Prowadzenie postępowań w zakresie środków ochronnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona zapewnia spójne, bezstronne i racjonalne stosowanie swoich przepisów ustawowych i wykonawczych, decyzji i orzeczeń dotyczących postępowań w zakresie stosowania środków ochronnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach postępowań, o których mowa w niniejszej sekcji, dotyczących środków ochronnych, każda Strona powierza ustalenie poważnej szkody lub groźby jej wystąpienia właściwemu organowi dochodzeniowemu. Ustalenia te podlegają kontroli przez sądy lub trybunały administracyjne w zakresie określonym w ustawodawstwie krajowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje sprawiedliwe, terminowe, przejrzyste i skuteczne procedury w zakresie postępowań dotyczących środków ochronnych, o których mowa w niniejszej sekcji.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-100\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 100</span><span class=\"lf-art-t\">Brak kumulacji</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Żadna ze Stron nie może jednocześnie stosować w odniesieniu do tego samego towaru: a) dwustronnego środka ochronnego zgodnie z podsekcją B.3 (Dwustronne środki ochronne) niniejszego rozdziału; oraz b) środka na podstawie art. XIX GATT 1994, Porozumienia WTO w sprawie środków ochronnych (zwanego dalej „porozumieniem w sprawie środków ochronnych”) lub art. 5 porozumienia w sprawie rolnictwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podsekcja B.2 Wielostronne środki ochronne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-101\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 101</span><span class=\"lf-art-t\">Postanowienia ogólne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zachowują swoje prawa i obowiązki na mocy art. XIX GATT 1994, porozumienia w sprawie środków ochronnych, art. 5 porozumienia w sprawie rolnictwa oraz porozumienia w sprawie reguł pochodzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-102\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 102</span><span class=\"lf-art-t\">Przejrzystość</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Niezależnie od art. 101, na wniosek drugiej Strony, Strona wszczynająca dochodzenie lub zamierzająca wprowadzić środki ochronne niezwłocznie przedkłada pisemne powiadomienie ad hoc dotyczące wszystkich ważnych informacji, w tym, jeśli jest to istotne, na temat wszczęcia dochodzenia w sprawie środków ochronnych, tymczasowych ustaleń oraz ustaleń końcowych wynikających z dochodzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-103\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 103</span><span class=\"lf-art-t\">Wyłączenie z procedur rozstrzygania sporów</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony nie odwołują się do procedur rozstrzygania sporów na podstawie części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy w zakresie postanowień odnoszących się do praw i obowiązków w ramach WTO, wynikających z niniejszej podsekcji, Podsekcja B.3 Dwustronne środki ochronne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-104\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 104</span><span class=\"lf-art-t\">Stosowanie dwustronnych środków ochronnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niezależnie od podsekcji B.2 (Wielostronne środki ochronne), jeżeli w wyniku obniżenia lub zniesienia należności celnej na mocy niniejszej Umowy produkt pochodzący z terytorium jednej Strony jest przedmiotem przywozu na terytorium drugiej Strony w tak zwiększonych ilościach (w ujęciu bezwzględnym lub w stosunku do produkcji krajowej) oraz na takich warunkach, że stanowi istotny powód wyrządzenia lub zagrożenie wyrządzeniem poważnej szkody producentom krajowym produkującym towary podobne lub bezpośrednio konkurujące, Strona dokonująca przywozu może wprowadzić stosowne środki zgodnie z warunkami i procedurami ustanowionymi w niniejszej podsekcji.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeśli spełnione są warunki, o których mowa w ust. 1, środki ochronne Strony dokonującej przywozu mogą obejmować wyłącznie jedno z następujących działań: a) wstrzymanie dalszego obniżania stawki należności celnej nałożonej na dany produkt, przewidzianego na mocy niniejszej Umowy; lub b) podwyższenie stawki należności celnej nałożonej na dany produkt do poziomu, który nie przekracza niższego z dwóch następujących poziomów: (i) stawka należności celnej nałożonej na dany produkt, stosowana wobec państwa najbardziej uprzywilejowanego, obowiązująca w momencie wprowadzania środka; lub (ii) stawka należności celnej nałożonej na dany produkt, stosowana wobec państwa najbardziej uprzywilejowanego, obowiązująca w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej Umowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku produktów objętych już pełną liberalizacją przed wejściem w życie niniejszej Umowy wskutek preferencji taryfowych udzielonych przed wejściem w życie niniejszej Umowy, Strona UE bada ze szczególną starannością, czy zwiększony przywóz wynika z obniżenia lub zniesienia stawek celnych na podstawie niniejszej Umowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żadnego z powyżej wymienionych środków nie stosuje się w granicach preferencyjnych bezcłowych kontyngentów taryfowych udzielonych niniejszą Umową.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-105\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 105</span><span class=\"lf-art-t\">Warunki i ograniczenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dwustronnego środka ochronnego nie można stosować: a) w większym zakresie ani przez dłuższy okres, niż jest to konieczne, by zapobiec lub zaradzić sytuacji opisanej w art. 104 lub 109; b) przez okres przekraczający dwa lata. Okres ten można przedłużyć o kolejne dwa lata, jeżeli właściwe organy Strony dokonującej przywozu stwierdzą, zgodnie z procedurami wskazanymi w niniejszej podsekcji, że dalsze obowiązywanie środka jest konieczne, by zapobiec lub zaradzić sytuacjom opisanym w art. 104 lub 109, pod warunkiem że całkowity okres stosowania środka ochronnego, łącznie z okresem wstępnego stosowania i ewentualnym przedłużeniem, nie przekroczy czterech lat; ani c) po upływie okresu przejściowego, chyba że zgodę na jego stosowanie wyrazi druga Strona. „Okres przejściowy” oznacza dziesięć lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku wszelkich towarów, dla których harmonogram w załączniku I (Znoszenie należności celnych) Strony stosującej środek przewiduje okres znoszenia należności celnych wynoszący dziesięć lub więcej lat, okres przejściowy oznacza okres znoszenia należności celnych określony w tym harmonogramie dla takiego towaru plus trzy lata.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Gdy Strona zakończy stosowanie dwustronnego środka ochronnego, stawka należności celnej jest równa stawce, która obowiązywałaby w odniesieniu do danego towaru zgodnie z harmonogramem tej Strony.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-106\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 106</span><span class=\"lf-art-t\">Środki tymczasowe</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">W krytycznych okolicznościach, gdy opóźnienie mogłoby wyrządzić szkodę trudną do naprawienia, Strona może zastosować dwustronny środek ochronny na zasadzie tymczasowej, bez spełnienia wymogów art. 116 ust. 1 niniejszego rozdziału, na podstawie wstępnego stwierdzenia, że istnieją wyraźne dowody wskazujące na wzrost przywozu produktu pochodzącego z terytorium drugiej Strony w wyniku obniżenia lub zniesienia należności celnej na mocy niniejszej Umowy oraz że taki przywóz powoduje sytuacje opisane w art. 104 lub 109 bądź grozi ich spowodowaniem. Okres stosowania każdego środka tymczasowego nie może przekraczać dwustu dni, w którym to okresie Strona musi przestrzegać odpowiednich zasad proceduralnych ustanowionych w podsekcji B.4 (Zasady proceduralne dotyczące dwustronnych środków ochronnych). Strona niezwłocznie dokonuje zwrotu ewentualnej podwyżki cła, jeżeli dochodzenie opisane w podsekcji B.4 nie wykaże, że wymogi art. 104 są spełnione. Okres obowiązywania środka tymczasowego wlicza się do okresu wskazanego w art. 105 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 lit. b). Zainteresowana Strona dokonująca przywozu zawiadamia drugą zainteresowaną Stronę o wprowadzeniu tego rodzaju środków tymczasowych i niezwłocznie przekazuje sprawę do rozpatrzenia Komitetowi Stowarzyszenia, o ile zwróci się o to druga Strona.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-107\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 107</span><span class=\"lf-art-t\">Wyrównanie i zawieszenie ustępstw</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona stosująca dwustronny środek ochronny konsultuje się ze Stroną, której produkty są objęte tym środkiem, w celu uzyskania obustronnej zgody co do stosownego wyrównania dotyczącego liberalizacji handlu w formie ustępstw wywierających zasadniczo równoważne skutki handlowe. Strona ta stwarza możliwość przeprowadzenia takich konsultacji nie później niż trzydzieści dni po zastosowaniu danego dwustronnego środka ochronnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli konsultacje na podstawie ust. 1 nie doprowadzą w terminie trzydziestu dni od ich rozpoczęcia do porozumienia w sprawie wyrównania dotyczącego liberalizacji handlu, Strona, której towary podlegają środkowi ochronnemu, może zawiesić stosowanie ustępstw wywierających zasadniczo równoważne skutki względem wymiany handlowej ze Stroną, która stosuje środek ochronny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-108\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 108</span><span class=\"lf-art-t\">Odstęp czasowy między zastosowaniem dwóch środków</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Nie stosuje się środków ochronnych, o których mowa w niniejszej podsekcji, do przywozu produktu, który podlegał uprzednio takiemu środkowi, o ile od bezpośrednio poprzedzającego okresu stosowania tego środka nie upłynął okres równy połowie tego okresu stosowania środka.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-109\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 109</span><span class=\"lf-art-t\">Regiony najbardziej oddalone</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy jakikolwiek produkt pochodzący z jednej lub kilku republik Strony AŚ jest przywożony na terytorium jednego lub kilku najbardziej oddalonych regionów Strony UE w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje to poważne pogorszenie sytuacji gospodarczej tych najbardziej oddalonych regionów Strony UE lub grozi spowodowaniem takiego pogorszenia, Strona UE, po zbadaniu alternatywnych rozwiązań, może wyjątkowo wprowadzić środki ochronne ograniczone do terytorium danych regionów.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie naruszając postanowień ust. 1, pozostałe zasady określone w niniejszej podsekcji, mające zastosowanie do dwustronnych środków ochronnych, mają zastosowanie również do wszelkich środków ochronnych przyjętych na podstawie niniejszego artykułu, 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Stowarzyszenia może rozważyć, czy w przypadku poważnego pogorszenia sytuacji gospodarczej skrajnie słabo rozwiniętych regionów republik Strony AS lub groźby takiego pogorszenia niniejszy artykuł może mieć zastosowanie również do tych regionów, Podsekcja B. 4 Zasady proceduralne dotyczące dwustronnych środków ochronnych</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-110\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 110</span><span class=\"lf-art-t\">Prawo właściwe</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku stosowania dwustronnych środków ochronnych właściwy organ dochodzeniowy przestrzega postanowień niniejszej podsekcji, a w przypadkach nieobjętych niniejszą podsekcją stosuje zasady ustanowione w swoim prawodawstwie krajowym,</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-111\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 111</span><span class=\"lf-art-t\">Wszczęcie postępowania</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zgodnie z prawodawstwem krajowym danej Strony właściwy organ dochodzeniowy może wszcząć postępowanie dotyczące środków ochronnych z własnej inicjatywy, po otrzymaniu informacji z co najmniej jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, lub na pisemny wniosek podmiotów określonych w prawodawstwie krajowym. W przypadku wszczęcia postępowania na pisemny wniosek podmiot składający taki wniosek wykazuje, że reprezentuje przemysł krajowy produkujący towar podobny do danego towaru przywożonego lub bezpośrednio z nim konkurujący.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po złożeniu pisemnych wniosków są one niezwłocznie udostępniane do wiadomości publicznej z wyjątkiem zawartych w nich informacji poufnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wszczynając postępowanie w sprawie środków ochronnych, właściwy organ dochodzeniowy publikuje zawiadomienie o wszczęciu postępowania w dzienniku urzędowym danej Strony.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zawiadomieniu tym określa się - o ile ma to zastosowanie - podmiot, który złożył pisemny wniosek, a także określa się towar przywożony będący przedmiotem postępowania wraz z numerem podpozycji i numerem porządkowym taryfy, pod którym towar ten jest sklasyfikowany, oraz rodzaj i zakres czasowy ustaleń, które mają być dokonane, czas i miejsce publicznego wysłuchania bądź termin, w którym zainteresowane strony mogą składać wnioski o ustne wysłuchanie przez organ dochodzeniowy, termin, w którym zainteresowane strony mogą zgłaszać swoje pisemne opinie i przestawiać informacje, miejsce, w którym można zapoznać się z pisemnym wnioskiem i wszelkimi innymi dokumentami przedłożonymi w toku postępowania, nieobjętymi klauzulą poufności, a także nazwę, adres i numer telefonu urzędu, do którego należy się zwracać w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku postępowania dotyczącego środków ochronnych, wszczętego na pisemny wniosek złożony przez podmiot twierdzący, że reprezentuje przemysł krajowy, właściwy organ dochodzeniowy nie publikuje zawiadomienia wymaganego w ust. 3 bez uprzedniej starannej oceny w celu ustalenia, czy dany pisemny wniosek spełnia wymogi danego prawodawstwa krajowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-112\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 112</span><span class=\"lf-art-t\">Dochodzenie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona może wprowadzić środek ochronny dopiero po przeprowadzeniu dochodzenia przez właściwy organ dochodzeniowy danej Strony zgodnie z procedurami określonymi w niniejszej podsekcji. W dochodzeniu tym należy dotrzymać rozsądnych terminów wcześniejszych publicznych zawiadomień kierowanych do wszystkich zainteresowanych stron, a także zapewnić importerom, eksporterom i innym zainteresowanym stronom możliwość publicznego wysłuchania lub inną odpowiednią możliwość przedstawienia dowodów i opinii, w tym odpowiedzi na oświadczenia pozostałych stron.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona zapewnia, aby jej właściwy organ dochodzeniowy zakończył tego rodzaju dochodzenie w terminie dwunastu miesięcy od jego wszczęcia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-113\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 113</span><span class=\"lf-art-t\">Dowody szkody i związku przyczynowego</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W trakcie dochodzenia właściwy organ dochodzeniowy ocenia wszystkie istotne obiektywne i wymierne czynniki wywierające wpływ na sytuację przemysłu krajowego, w szczególności tempo i wielkość wzrostu przywozu towaru objętego postępowaniem w ujęciu bezwzględnym i w stosunku do produkcji krajowej, udział w rynku krajowym przejęty przez zwiększony przywóz, a także zmiany w poziomie sprzedaży, produkcji, wydajności, wykorzystania mocy produkcyjnych, zysków i strat oraz zatrudnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie dokonuje się ustalenia, czy wzrost przywozu spowodował sytuacje opisane w art.</p>\n<p class=\"lf-p\">104 lub 109 lub grozi ich spowodowaniem, o ile w dochodzeniu nie wykazano na podstawie obiektywnych dowodów istnienia wyraźnego związku przyczynowego pomiędzy wzrostem przywozu towaru objętego postępowaniem a sytuacjami opisanymi w art. 104 lub 109. Jeśli sytuacje opisane w art. 104 lub 109 są jednocześnie powodowane przez czynniki inne niż wzrost przywozu, wówczas nie uznaje się, że dana szkoda lub znaczne pogorszenie sytuacji gospodarczej jest skutkiem wzrostu przywozu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-114\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 114</span><span class=\"lf-art-t\">Wysłuchania</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">W toku każdego postępowania właściwy organ dochodzeniowy: a) przeprowadza publiczne wysłuchanie, zawiadomiwszy o nim z rozsądnym wyprzedzeniem, aby umożliwić przedstawicielom wszystkich zainteresowanych stron i wszelkich reprezentatywnych stowarzyszeń konsumentów stawienie się osobiste lub przez pełnomocnika w celu przedstawienia dowodów i opinii na temat poważnej szkody lub zagrożenia nią oraz właściwych środków zaradczych; lub b) stwarza wszystkim zainteresowanym stronom możliwość przedstawienia ustnych wyjaśnień w przypadku, gdy złożyły one pisemny wniosek w terminie określonym w zawiadomieniu o wszczęciu, wykazując, że wynik postępowania rzeczywiście może wpłynąć na ich sytuację oraz że istnieją szczególne powody dla ich wysłuchania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-115\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 115</span><span class=\"lf-art-t\">Informacje poufne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Wszelkie informacje z natury poufne lub udzielone na zasadzie poufności są, w przypadku wyjaśnienia powodów, traktowane jako takie przez właściwy organ dochodzeniowy. Takich informacji nie ujawnia się bez zgody Strony, która tę informacje przedstawiła. Strony udzielające informacji poufnych mogą być proszone o dostarczenie ich niepoufnego streszczenia, lub w przypadku gdy strony te stwierdzą, że taka informacja nie może być streszczona, o podanie powodów, dla których nie można przedstawić streszczenia. Jednakże jeśli właściwy organ dochodzeniowy uzna, że wniosek o zachowanie poufności jest nieuzasadniony, i jeżeli dana strona bądź odmawia podania takiej informacji do wiadomości publicznej, bądź nie wyraża zgody na jej ujawnienie w formie ogólnej lub streszczonej, organ ten może nie uwzględnić takiej informacji, chyba że w sposób satysfakcjonujący zostanie wykazane z odpowiednich źródeł, że taka informacja jest prawidłowa.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-116\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 116</span><span class=\"lf-art-t\">Powiadomienia i publikacja</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy dana Strona przyjmuje stanowisko, że występuje jeden z przypadków określonych w art. 104 lub 109, Strona ta niezwłocznie przekazuje sprawę do rozpatrzenia Komitetowi Stowarzyszenia. Komitet Stowarzyszenia może przedstawić wszelkie zalecenia niezbędne dla rozwiązania zaistniałych problemów. Jeżeli Komitet Stowarzyszenia nie przedstawił żadnych zaleceń w celu rozwiązania zaistniałych problemów lub jeśli nie znaleziono innego satysfakcjonującego rozwiązania w terminie trzydziestu dni od przedłożenia sprawy Komitetowi Stowarzyszenia, Strona dokonująca przywozu może przyjąć odpowiednie środki w celu rozwiązania problemu, zgodnie z niniejszą podsekcją.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właściwy organ dochodzeniowy przedstawia Stronie dokonującej wywozu wszelkie istotne informacje, w tym dowody szkody lub poważnego pogorszenia sytuacji gospodarczej w wyniku wzrostu przywozu, dokładny opis produktu, którego sprawa dotyczy, oraz proponowane środki wraz z proponowaną datą ich wprowadzenia i spodziewanym okresem ich obowiązywania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właściwy organ dochodzeniowy publikuje również w dzienniku urzędowym danej Strony własne ustalenia i uzasadnione wnioski na temat wszelkich istotnych kwestii merytorycznych i prawnych, w tym opis przywożonego towaru oraz sytuacji, która doprowadziła do wprowadzenia środków zgodnie z art. 104 lub 109, a także związku przyczynowego pomiędzy wzrostem przywozu a daną sytuacją oraz formy, stawki i okresu trwania środków, 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właściwy organ dochodzeniowy nie ujawnia żadnych informacji przedstawionych na podstawie ewentualnie poczynionego w toku postępowania zobowiązania dotyczącego informacji poufnych.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Ułatwienia celne i handlowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-117\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 117</span><span class=\"lf-art-t\">Cele</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają znaczenie ułatwień celnych i handlowych w zmieniających się globalnych warunkach handlu. Strony uzgadniają, że wzmocnią współpracę w tym obszarze, aby odpowiednie przepisy prawne i procedury oraz zdolności administracyjne odpowiednich organów administracyjnych spełniały cele skutecznej kontroli i promowania ułatwień w handlu, a także aby promowały rozwój i integrację regionalną republik Strony AS.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają, że uzasadnione cele porządku publicznego, w tym odnoszące się do bezpieczeństwa i zapobiegania nadużyciom, nie mogą być w żaden sposób zagrożone.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-118\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 118</span><span class=\"lf-art-t\">Procedury celne i związane z handlem</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uzgadniają, że ich odpowiednie przepisy, postanowienia i procedury celne będą opierać się na: a) międzynarodowych instrumentach i normach stosowanych w dziedzinie ceł, w tym na Ramach standardów WCO na rzecz zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego oraz na Międzynarodowej konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów; b) ochronie i ułatwianiu legalnego handlu zgodnego z prawem poprzez skuteczne egzekwowanie i przestrzeganie wymogów ustanowionych w przepisach prawa celnego; c) prawodawstwie unikającym zbędnych lub dyskryminujących obciążeń, zabezpieczającym przeciwko oszustwom celnym i prowadzącym do dalszego ułatwiania osiągania wysokiego poziomu zgodności; d) stosowaniu nowoczesnych technik celnych, obejmujących ocenę ryzyka, uproszczone procedury wprowadzania i zwalniania towarów, kontrole następujące po zwolnieniu towarów i metody kontroli przedsiębiorstw; e) systemie wiążących interpretacji w sprawach celnych, zwłaszcza w zakresie klasyfikacji taryfowej oraz reguł pochodzenia, przy zachowaniu zgodności z zasadami określonymi w prawodawstwie Stron; f) stopniowym rozwoju systemów, łącznie z systemami opartymi na technologii informacyjnej, w celu ułatwiania elektronicznej wymiany danych w ramach służb celnych oraz z innymi powiązanymi instytucjami publicznymi; g) zasadach gwarantujących, że wszelkie kary nałożone w przypadku drobnych naruszeń przepisów celnych lub wymogów proceduralnych będą proporcjonalne i niedyskryminujące oraz że ich stosowanie nie będzie przyczyną nieuzasadnionych opóźnień; h) opłatach i należnościach, które są uzasadnione, a ich wysokość nie przekracza kosztu usługi wyświadczonej w związku z daną transakcją oraz nie jest obliczana ad valorem. Nie nakłada się opłat ani należności w przypadku usług konsularnych; oraz i) zniesieniu wszystkich wymogów obowiązkowego przeprowadzania inspekcji przedwysyłkowych, zgodnie z ich definicją w Porozumieniu WTO w sprawie inspekcji przedwysyłkowej, oraz wszelkich innych inspekcji dokonywanych przez przedsiębiorstwa prywatne w miejscu przeznaczenia przed odprawą celną.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uzgadniają, że ich własne przepisy, postanowienia i procedury celne mają w możliwie największym zakresie opierać się na elementach materialnych Międzynarodowej konwencji w sprawie uproszczenia i harmonizacji procedur celnych wraz ze zmianami (zmienionej Konwencji z Kioto) oraz załączników do niej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W celu usprawnienia metod pracy oraz zapewnienia niedyskryminacji, przejrzystości, efektywności, praworządności i rozliczalności działań, Strony: a) podejmują w największym możliwym zakresie działania w celu ograniczenia, uproszczenia i standaryzacji danych i dokumentacji wymaganych przez organy celne i inne powiązane instytucje publiczne; b) w miarę możliwości upraszczają wymogi i formalności dotyczące szybkiego zwalniania i odprawy towarów; c) zapewniają skuteczne, szybkie, niedyskryminacyjne i łatwo dostępne procedury umożliwiające korzystanie z prawa do odwołania się, zgodnie z prawodawstwem danej Strony, od działań, interpretacji i decyzji administracyjnych organów celnych mających wpływ na przywóz, wywóz i tranzyt towarów. Ewentualne opłaty muszą być współmierne do kosztów procedur odwoławczych; oraz d) podejmują działania w celu utrzymania najwyższych standardów uczciwości.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zapewniają, aby przepisy dotyczące pośredników celnych opierały się na przejrzystych i proporcjonalnych zasadach. W przypadku gdy Strona wymaga korzystania z pośredników celnych, osoby prawne mogą korzystać z własnych pośredników celnych posiadających odpowiednią licencję wydaną przez właściwy organ. To postanowienie pozostaje bez uszczerbku dla stanowiska Stron w negocjacjach wielostronnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-119\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 119</span><span class=\"lf-art-t\">Przemieszczenia w ramach tranzytu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zapewniają swobodę tranzytu przez ich terytorium zgodnie z zasadami art. V GATT 1994.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wszelkie ograniczenia, kontrole lub wymogi muszą być zgodne z uzasadnionym celem porządku publicznego oraz muszą być niedyskryminacyjne, proporcjonalne i stosowane jednolicie.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Bez uszczerbku dla zgodnych z prawem kontroli celnych i nadzoru towaru w tranzycie, każda Strona przyznaje ruchowi tranzytowemu do lub z terytorium każdej Strony traktowanie nie mniej korzystne niż przyznawane ruchowi tranzytowemu przez jej terytorium.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zgodnie z zasadami art. V GATT 1994 Strony wprowadzają uregulowania umożliwiające tranzyt towarów bez pobierania jakichkolwiek należności celnych, należności tranzytowych ani innych należności dotyczących tranzytu z wyjątkiem opłat za transport lub opłat współmiernych do kosztów administracyjnych, jakie pociąga za sobą tranzyt, lub do kosztów wyświadczonych usług; zwolnienie z takich opłat jest uzależnione od ustanowienia odpowiedniej gwarancji.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony promują i wdrażają regionalne porozumienia w zakresie tranzytu w celu zmniejszenia barier w handlu.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zapewniają współpracę i koordynację pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi organami i agencjami na ich terytorium, tak by ułatwić nich tranzytowy i promować współpracę transgraniczną.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-120\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 120</span><span class=\"lf-art-t\">Związki ze środowiskiem gospodarczym</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zgadzają się: a) zapewnić publiczne udostępnianie wszelkich przepisów, procedur oraz informacji o opłatach i należnościach, w miarę możliwości w formie elektronicznej, wraz z niezbędnymi dodatkowymi informacjami.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony udostępniają również właściwe komunikaty administracyjne, wraz z wymaganiami i procedurami wjazdowymi dotyczącymi towarów, godzinami pracy i procedurami roboczymi dotyczącymi biur celnych i punktów kontaktowych udzielających informacji; b) iż potrzebne są odpowiednio wcześnie podejmowane i systematyczne konsultacje z przedstawicielami zainteresowanych stron na temat projektów ustawodawczych i procedur dotyczących spraw celnych. W tym celu każda ze Stron ustanawia odpowiednie i regularne mechanizmy konsultacji; c) iż zapewniony zostanie rozsądny przedział czasu między publikacją nowych lub zmienionych przepisów i procedur oraz informacji o należnościach i opłatach a ich wejściem w życie (1d W przypadku Stron, których prawodawstwo wymaga wejścia w życie z chwilą publikacji, rząd zapewnia poinformowanie operatorów z odpowiednim wyprzedzeniem o wszelkich nowych środkach tego rodzaju, o których mowa w niniejszym ustępie.); d) wspierać współpracę ze środowiskiem biznesu poprzez stosowanie niearbitralnych i publicznie dostępnych procedur, takich jak protokoły ustaleń, opartych na protokołach rozpowszechnianych przez Radę Współpracy Celnej; oraz e) zapewnić, że ich odpowiednie wymogi oraz procedury celne pozostają zgodne z potrzebami podmiotów handlowych i z najlepszymi praktykami oraz że nie ograniczają wymiany handlowej w stopniu większym, niż to jest konieczne.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-121\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 121</span><span class=\"lf-art-t\">Ustalanie wartości celnej</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Zasady ustalania wartości celnej dla wzajemnej wymiany handlowej między Stronami reguluje Porozumienie WTO w sprawie stosowania art. VII GATT 1994 (zwane dalej „porozumieniem w sprawie ustalania wartości celnej”).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-122\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 122</span><span class=\"lf-art-t\">Zarządzanie ryzykiem</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Każda ze Stron stosuje systemy zarządzania ryzykiem umożliwiające jej organom celnym skoncentrowanie działań kontrolnych na towarach wysokiego ryzyka i ułatwiające odprawę oraz przepływ towarów niskiego ryzyka,</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-123\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 123</span><span class=\"lf-art-t\">Podkomitet ds. Ceł, Ułatwień w Handlu i Reguł Pochodzenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Ceł, Ułatwień w Handlu i Reguł Pochodzenia, zgodnie z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Funkcje Podkomitetu obejmują: a) monitorowanie realizacji postanowień niniejszego rozdziału i załącznika II do niniejszej Umowy (dotyczącego definicji pojęcia „produkty pochodzące” oraz metod współpracy administracyjnej) oraz zarządzanie nimi; b) stworzenie forum konsultacji i dyskusji na wszystkie tematy dotyczące ceł, w szczególności w zakresie procedur celnych, ustalania wartości celnej, systemów taryfowych, nomenklatury celnej, współpracy celnej oraz wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych; c) stworzenie forum konsultacji i dyskusji na tematy dotyczące reguł pochodzenia i współpracy administracyjnej; d) wzmacnianie współpracy w zakresie opracowywania, stosowania i egzekwowania procedur celnych, wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, reguł pochodzenia oraz współpracy administracyjnej; e) rozpatrywanie wniosków o zmiany reguł pochodzenia i przedkładanie Komitetowi Stowarzyszenia wyników analiz i zaleceń; f) wykonywanie zadań i funkcji określonych w załączniku II do niniejszej Umowy (dotyczącym definicji pojęcia „produkty pochodzące” oraz metod współpracy administracyjnej); g) wzmacnianie współpracy w zakresie rozwoju potencjału i pomocy technicznej; oraz h) wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony mogą zadecydować o organizowaniu zebrań ad hoc poświęconych współpracy celnej, regułom pochodzenia lub wzajemnej pomocy administracyjnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-124\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 124</span><span class=\"lf-art-t\">Współpraca i pomoc techniczna w zakresie ułatwień celnych i handlowych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Środki pomocy technicznej niezbędne do wdrożenia niniejszego rozdziału ustanowiono w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 53 i 54 niniejszej Umowy.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Bariery techniczne w handlu</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-125\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 125</span><span class=\"lf-art-t\">Cele</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Celem niniejszego rozdziału jest ułatwianie i rozwijanie handlu towarami poprzez identyfikowanie, zapobieganie powstawaniu oraz usuwanie zbędnych barier w handlu pomiędzy Stronami, które mogą powstać w wyniku opracowania, przyjęcia i stosowania przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności w ramach Porozumienia WTO w sprawie barier technicznych w handlu (zwanego dalej „Porozumieniem TBT”).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zobowiązują się współpracować nad wzmocnieniem integracji regionalnej na terytorium Stron w kwestiach dotyczących barier technicznych w handlu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zobowiązują się stworzyć i zwiększać potencjał techniczny w kwestiach dotyczących barier technicznych w handlu w celu poprawy dostępu do ich rynków.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-126\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 126</span><span class=\"lf-art-t\">Postanowienia ogólne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony potwierdzają swoje istniejące prawa i wzajemne obowiązki wynikające z Porozumienia TBT, które zostaje niniejszym włączone do niniejszej Umowy i stanowi jej część. Strony uwzględniają w szczególności art. 12 Porozumienia TBT dotyczący specjalnego i zróżnicowanego traktowania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-127\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 127</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy rozdział odnosi się do opracowania, przyjęcia i stosowania norm, przepisów technicznych i procedur oceny zgodności, określonych w Porozumieniu TBT, i które mogą mieć wpływ na handel towarami między Stronami.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niezależnie od przepisów ust. 1, niniejszy rozdział nie ma zastosowania do środków sanitarnych i fitosanitarnych określonych w załączniku A do Porozumienia w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (zwanego dalej „Porozumieniem SPS”), ani do specyfikacji zakupów opracowanych przez organy rządowe i dotyczących wymogów tych organów w zakresie produkcji lub konsumpcji, które będą regulowane postanowieniami tytułu V (Zamówienia publiczne) części IV niniejszej Umowy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-128\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 128</span><span class=\"lf-art-t\">Definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego rozdziału zastosowanie mają definicje załącznika I do Porozumienia TBT.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-129\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 129</span><span class=\"lf-art-t\">Przepisy techniczne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zgadzają się wykorzystać w najlepszy możliwy sposób dobre praktyki regulacyjne, jak wskazano w Porozumieniu TBT. Strony w szczególności wyrażają zgodę na: a) wykorzystanie norm międzynarodowych jako podstawy przepisów technicznych, w tym procedur oceny zgodności, z wyjątkiem sytuacji, w których takie normy międzynarodowe byłyby nieskutecznymi lub niewłaściwymi środkami realizacji uzasadnionych celów; natomiast w przypadku, gdy normy międzynarodowe nie zostały wykorzystane jako taka podstawa, podanie, na wniosek drugiej Strony, powodów uznania wymienionych norm za niewłaściwe lub nieskuteczne dla osiągnięcia wytyczonego celu; b) promocję rozwoju regionalnych przepisów technicznych i zastąpienie nimi wszelkich istniejących przepisów krajowych w celu ułatwienia handlu ze Stronami i między nimi; c) ustanowienie mechanizmów przekazywania zaktualizowanych informacji na temat przepisów technicznych (na przykład poprzez ogólnie dostępną stronę internetową) podmiotom gospodarczym drugiej Strony; oraz d) niezwłoczne dostarczenie na wniosek informacji i, w stosownych przypadkach, pisemnych wytycznych w zakresie zgodności z ich przepisami technicznymi drugiej Stronie lub jej podmiotom gospodarczym.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-130\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 130</span><span class=\"lf-art-t\">Normy</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony potwierdzają swoje obowiązki na podstawie art. 4.1 Porozumienia TBT dotyczące zagwarantowania przyjęcia i stosowania przez ich jednostki normalizacyjne „Kodeksu właściwego postępowania przy przygotowywaniu, przyjmowaniu i stosowaniu norm” określonego w załączniku 3 do Porozumienia TBT.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zobowiązują się do: a) zapewnienia właściwego współdziałania organów regulacyjnych i krajowych, regionalnych lub międzynarodowych jednostek normalizacyjnych; b) zapewnienia stosowania zasad określonych w „Decyzji Komitetu dotyczącej zasad opracowywania międzynarodowych norm, przewodników i zaleceń, w związku z artykułami 2, 5 i załącznikiem 3 do Porozumienia”, przyjętej przez Komitet TBT WTO w dniu 1 3 listopada 2000 r.; c) zapewnienia, że ich jednostki normalizacyjne będą współpracować tak, by przy opracowywaniu norm na poziomie regionalnym jako podstawę wykorzystywano w miarę możliwości międzynarodowe prace normalizacyjne; d) promocji opracowywania norm regionalnych. Po przyjęciu normy regionalnej zastępuje ona w pełni wszystkie istniejące normy krajowe; e) wymiany informacji na temat stosowania norm przez Strony w związku z przepisami technicznymi oraz zapewnienia, w miarę możliwości, niewiążącego charakteru norm; oraz f) wymiany informacji i wiedzy fachowej na temat prac międzynarodowych, regionalnych i krajowych jednostek normalizacyjnych oraz na temat zakresu, w jakim normy międzynarodowe wykorzystywane są jako podstawa dla ich norm krajowych i regionalnych; a także wymiany ogólnych informacji na temat porozumień o współpracy wykorzystywanych przez Strony w dziedzinie normalizacji.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-131\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 131</span><span class=\"lf-art-t\">Ocena zgodności i akredytacja</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają, że istnieje szeroki zakres mechanizmów oceny zgodności ułatwiających przyjęcie produktów na terytorium Stron, w tym: a) uznawanie deklaracji zgodności od dostawcy; b) wyznaczanie jednostek oceniających zgodność zlokalizowanych na terytorium drugiej Strony; c) uznawanie wyników procedur oceny zgodności jednostek zlokalizowanych na terytorium drugiej Strony; oraz d) dobrowolne porozumienia między jednostkami oceniającymi zgodność na terytorium każdej ze Stron.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zgodnie z powyższym Strony zobowiązują się: a) zgodnie z art. 5.1.2 Porozumienia TBT wymagać procedur oceny zgodności, które nie są bardziej rygorystyczne, niż jest to konieczne; b) zapewnić, by w przypadku autoryzacji przez Stronę kilku jednostek oceniających zgodność zgodnie z jej właściwym prawodawstwem krajowym, środki prawodawcze przyjęte przez taką Stronę nie ograniczały wolności podmiotów w zakresie wyboru miejsca zastosowania właściwych procedur oceny zgodności; oraz c) wymieniać informacje na temat polityki akredytacji oraz rozważyć sposoby najlepszego wykorzystania norm międzynarodowych dla akredytacji oraz międzynarodowych porozumień obejmujących jednostki akredytujące Stron, na przykład w ramach mechanizmów Międzynarodowej Współpracy w zakresie Akredytacji Laboratoriów (ILAC) oraz Międzynarodowego Forum Akredytacji (IAF).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-132\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 132</span><span class=\"lf-art-t\">Specjalne i zróżnicowane traktowanie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Zgodnie z postanowieniami art. 126 niniejszego rozdziału Strony zgadzają się: a) zapewnić, by środki prawodawcze nie ograniczały zawierania dobrowolnych porozumień między jednostkami oceniającymi zgodność zlokalizowanymi w republikach Strony AS i jednostkami zlokalizowanymi na terytorium Strony UE, oraz promować uczestnictwo takich jednostek w tych porozumieniach; b) że gdy jedna ze Stron stwierdzi szczególny problem związany z istniejącym lub projektowanym przepisem technicznym, normą lub procedurą oceny zgodności, który może mieć wpływ na handel między Stronami, Strona dokonująca wywozu może starać się o wyjaśnienia i wytyczne dotyczące tego, w jaki sposób zapewnić zgodność ze środkiem Strony dokonującej przywozu. Strona dokonująca przywozu niezwłocznie rozpatrzy taki wniosek z właściwą starannością i uwzględni wątpliwości wyrażone przez Stronę dokonującą wywozu; c) że, na wniosek Strony dokonującej wywozu, Strona dokonująca przywozu zobowiązuje się dostarczyć bezzwłocznie za pośrednictwem swoich właściwych organów informacje dotyczące przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności mających zastosowanie do grupy towarów lub określonego towaru w przypadku wprowadzenia ich na rynek na terytorium Strony dokonującej przywozu; oraz d) zgodnie z art. 12 ust. 3 Porozumienia TBT Strona UE, przygotowując lub stosując przepisy techniczne, normy i procedury oceny zgodności, bierze pod uwagę specjalne potrzeby rozwojowe, finansowe i handlowe republik Strony AS, mając na względzie zapewnienie, by takie przepisy techniczne, normy i procedury oceny zgodności nie tworzyły niepotrzebnych przeszkód dla ich wywozu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-133\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 133</span><span class=\"lf-art-t\">Współpraca i pomoc techniczna</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają, że promowanie wzajemnej współpracy i inicjatyw pomocy technicznej w kwestiach odnoszących się do technicznych barier w handlu leży w ich wspólnym interesie.</p>\n<p class=\"lf-p\">Mając to na uwadze, Strony określiły szereg działań w zakresie współpracy, które są wymienione w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i handlowy) art. 57 niniejszej Umowy,</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-134\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 134</span><span class=\"lf-art-t\">Współpraca i integracja regionalna</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają, że współpraca między organami krajowymi i regionalnymi zajmującymi się kwestiami odnoszącymi się do technicznych barier w handlu, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, ma istotne znaczenie dla ułatwienia handlu wewnątrzregionalnego i handlu między Stronami. W tym celu Strony zobowiązują się podjąć wspólne działania, obejmujące m.in.: a) zacieśnienie współpracy w dziedzinie norm, przepisów technicznych, metrologii, akredytacji i procedur oceny zgodności w celu poszerzenia wzajemnego zrozumienia swoich systemów oraz, w obszarze wspólnych zainteresowań, zbadanie inicjatyw w zakresie ułatwień w handlu prowadzących do zbliżenia ich wymogów prawnych. W tym celu mogą one nawiązać dialog w kwestiach regulacyjnych na poziomie horyzontalnym i sektorowym; b) identyfikowanie, rozwijanie i promowanie inicjatyw ułatwiających wymianę handlową, które mogą obejmować, lecz nie są ograniczone do: (i) wzmacniania współpracy regulacyjnej poprzez, na przykład, wymianę informacji, wiedzy fachowej i danych oraz poprzez współpracę naukowo-techniczną w celu poprawy metod opracowywania przepisów technicznych (pod względem ich przejrzystości i zakresu prowadzonych konsultacji) oraz skutecznego wykorzystania zasobów regulacyjnych; (ii) uproszczenia procedur i wymagań; oraz (iii) promowania i zachęcania do współpracy dwustronnej między ich odpowiednimi organizacjami, publicznymi lub prywatnymi, odpowiedzialnymi za metrologię, normalizację, testowanie, certyfikację i akredytację; c) na wniosek, należyte rozważenie przez Stronę propozycji drugiej Strony w zakresie współpracy zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym rozdziale,</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-135\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 135</span><span class=\"lf-art-t\">Przejrzystość i procedury powiadamiania</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zgadzają się: a) wypełnić zobowiązania Stron w zakresie przejrzystości określone w Porozumieniu TBT oraz wprowadzić system wczesnego ostrzegania o wprowadzaniu przepisów technicznych i procedur oceny zgodności mających znaczący wpływ na handel między Stronami, a gdy takie przepisy techniczne i procedury oceny zgodności są wprowadzane, zapewniać podmiotom gospodarczym odpowiedni czas na dostosowanie się między publikacją tych przepisów technicznych i procedur a ich wejściem w życie; b) dokonując powiadomień zgodnie z Porozumieniem TBT, umożliwić drugiej Stronie, przez przynajmniej sześćdziesiąt dni po powiadomieniu, przedstawienie pisemnych uwag dotyczących projektów przepisów i procedur, z wyjątkiem przypadków wystąpienia nagłych problemów w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia, ochrony środowiska lub bezpieczeństwa krajowego lub ryzyka wystąpienia takich problemów, a także zagwarantować, w miarę możliwości, należyte uwzględnienie uzasadnionych wniosków o przedłużenie terminu zgłaszania uwag.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres ten będzie przedłużany, jeśli zaleci to Komitet TBT WTO; oraz c) należycie rozważyć opinie drugiej Strony, gdy część procesu opracowywania przepisu technicznego lub procedury oceny zgodności jest, przed procesem powiadomienia WTO, otwarta dla konsultacji społecznych zgodnie z procedurami każdego z regionów; a na wniosek udzielić pisemnych odpowiedzi na uwagi poczynione przez drugą Stronę.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-136\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 136</span><span class=\"lf-art-t\">Nadzór rynku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zobowiązują się do: a) wymiany poglądów na temat nadzoru rynku i czynności związanych z egzekwowaniem prawa; oraz b) zapewnienia nadzoru rynku przez właściwe organy w niezależny sposób, tak by unikać konfliktów interesu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-137\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 137</span><span class=\"lf-art-t\">Opłaty</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zobowiązują się do zapewnienia, by: a) wszelkie opłaty nakładane za ocenę zgodności produktów pochodzących z terytorium jednej Strony były godziwe w stosunku do wszelkich opłat, jakimi obciąża się za ocenę zgodności podobnych produktów pochodzenia krajowego lub pochodzących z terytorium drugiej Strony, przy wzięciu pod uwagę kosztów łączności, transportu oraz innych kosztów wynikających z różnic w lokalizacji wnioskodawcy i jednostki przeprowadzającej ocenę zgodności; b) Strona dała drugiej Stronie możliwość odwołania się od kwoty naliczonej za ocenę zgodności produktów, gdy opłata jest zbyt wysoka w stosunku do kosztów usługi certyfikacji i gdy zagraża to konkurencyjności jej produktów; oraz c) przewidywany okres przeprowadzania wszelkich obowiązkowych ocen zgodności był uzasadniony i równoważny dla towarów przywożonych i krajowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-138\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 138</span><span class=\"lf-art-t\">Znakowanie i etykietowanie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony przypominają, jak podano w art. 1 załącznika 1 do Porozumienia TBT, że przepis techniczny może zawierać wyłącznie wymogi w zakresie znakowania lub etykietowania, bądź ich dotyczyć; Strony zgadzają się, że w przypadkach, gdy ich przepisy techniczne obejmują wymóg znakowania lub etykietowania, będą przestrzegać zasad określonych w art. 2.2 Porozumienia TBT.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony w szczególności wyrażają zgodę: a) by wymagać tylko znakowania lub etykietowania istotnego dla konsumentów lub użytkowników produktu lub w celu wykazania zgodności produktu z obowiązującymi wymaganiami technicznymi (1e W przypadkach gdy etykietowanie wymagane jest do celów podatkowych, taki wymóg zostaje określony w sposób, który nie ogranicza handlu w stopniu większym, niż jest to niezbędne do osiągnięcia uzasadnionego celu.); b) jeżeli jest to niezbędne w świetle zagrożenia, jakie dane produkty mogą stanowić dla zdrowia lub życia ludzi, zwierząt lub roślin bądź dla środowiska lub bezpieczeństwa narodowego, Strony mogą: (i) wymagać zatwierdzenia, rejestracji lub certyfikacji etykiet lub oznakowań jako warunku sprzedaży danych produktów na swoim rynku; lub (ii) ustanowić wymogi w zakresie cech fizycznych lub wzoru etykiety, w szczególności dotyczące umieszczenia informacji w konkretnej części produktu lub w danym formacie lub rozmiarze.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powyższe postanowienia pozostają bez uszczerbku dla środków przyjętych przez Strony zgodnie z ich wewnętrznymi zasadami w celu weryfikacji zgodności etykiet z obowiązkowymi wymogami, a także dla środków podejmowanych w celu kontrolowania praktyk, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd; c) jeśli Strona wymaga stosowania przez podmioty gospodarcze niepowtarzalnego numeru identyfikacyjnego, niezwłocznie i w sposób niedyskryminacyjny wydaje ona taki numer podmiotom gospodarczym drugiej Strony; d) Strony zezwalają na stosowanie następujących elementów, pod warunkiem że nie są one sprzeczne, dezorientujące ani wprowadzające w błąd w odniesieniu do informacji wymaganych w państwie przeznaczenia danych towarów: (i) informacje w innych językach oprócz języka wymaganego w państwie przeznaczenia towarów; (ii) międzynarodowe nazwy, piktogramy, symbole lub elementy graficzne; oraz (iii) informacje dodatkowe w stosunku do informacji wymaganych w państwie przeznaczenia towarów; e) w przypadkach gdy nie są naruszone uzasadnione cele Porozumienia TBT, a informacje mogą w odpowiedni sposób dotrzeć do konsumenta, Strona stara się akceptować nietrwałe lub usuwalne etykiety, bądź też oznakowanie lub etykiety znajdujące się w dokumentacji towarzyszącej, a nie będące fizycznie przymocowane do produktu; oraz f) Strony zezwalają na etykietowanie i poprawianie etykietowania w państwie przeznaczenia przed wprowadzeniem towarów do obrotu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uwzględniając ust. 2, Strony zgadzają się, że gdy jedna ze Stron wymaga znakowania lub etykietowania produktów włókienniczych, odzieży lub obuwia, trwałe znakowanie może być wymagane wyłącznie w odniesieniu do następujących informacji: a) w przypadku wyrobów włókienniczych i odzieży: zawartość włókien, państwo pochodzenia, instrukcje bezpieczeństwa dla konkretnych zastosowań i instrukcje pielęgnacji; oraz b) w przypadku obuwia: dominujące materiały w zasadniczych częściach, instrukcje bezpieczeństwa dla konkretnych zastosowań i państwo pochodzenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony rozpoczynają stosowanie postanowień niniejszego artykułu najpóźniej jeden rok po wejściu w życie niniejszej Umowy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-139\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 139</span><span class=\"lf-art-t\">Podkomitet ds. Barier Technicznych w Handlu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Barier Technicznych w Handlu, zgodnie z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podkomitet posiada następujące funkcje: a) dyskutuje wszelkie kwestie dotyczące stosowania niniejszego rozdziału, które mogłyby wpływać na handel między Stronami; b) monitoruje realizację postanowień niniejszego rozdziału i zarządzanie nimi, niezwłocznie zajmując się każdą kwestią podnoszoną przez dowolną ze Stron w związku z opracowywaniem, przyjmowaniem, stosowaniem lub egzekwowaniem norm, przepisów technicznych i procedur oceny zgodności; na wniosek dowolnej ze Stron, prowadzi konsultacje w sprawach wynikających ze stosowania niniejszego rozdziału; c) ułatwia wymianę informacji w zakresie przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności; d) stanowi forum do dyskusji służące rozwiązywaniu problemów lub kwestii, które utrudniają lub ograniczają wymianę handlową, w ramach zakresu i celów niniejszego rozdziału; e) wspiera współpracę w zakresie opracowywania i doskonalenia norm, przepisów technicznych i procedur oceny zgodności, w tym wymianę informacji między właściwymi organami publicznymi lub prywatnymi zajmującymi się tymi kwestiami i zachęca do bezpośrednich kontaktów między instytucjami pozarządowymi, takimi jak organy normalizacyjne, akredytacyjne i certyfikujące; f) ułatwia wymianę informacji dotyczących prac prowadzonych na forach pozarządowych, regionalnych i wielostronnych w ramach działań poświęconych normom, przepisom technicznym i procedurom oceny zgodności; g) rozważa sposoby dalszego ułatwiania handlu między Stronami; h) zdaje sprawozdanie z programów współpracy ustanowionych na podstawie części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i handlowy) art. 57 niniejszej Umowy, ich osiągnięć oraz wpływu tych projektów na ułatwianie handlu i realizację postanowień niniejszego rozdziału; i) dokonuje przeglądu niniejszego rozdziału w świetle wszelkich zmian związanych z Porozumieniem TBT; j) zdaje Komitetowi Stowarzyszeniowemu sprawozdanie na temat realizacji postanowień niniejszego rozdziału, w szczególności postępów w osiągnięciu założonych celów oraz postanowień związanych ze specjalnym i zróżnicowanym traktowaniem; k) podejmuje inne kroki, które zdaniem Stron ułatwią im wdrożenie niniejszego rozdziału; l) rozpoczyna dialog między organami regulacyjnymi zgodnie z art. 134 lit. a) niniejszego rozdziału i, w stosownych przypadkach, grupami roboczymi, w celu omówienia tematów leżących w kręgu zainteresowań Stron. W grupach roboczych mogą pracować eksperci pozarządowi i zainteresowane podmioty, grupy te mogą również prowadzić konsultacje z takimi ekspertami i podmiotami; oraz m) wykonuje wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 5</h3>\n<p class=\"lf-p\">Środki sanitarne i fitosanitarne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-140\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 140</span><span class=\"lf-art-t\">Cele</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Celem niniejszego rozdziału jest: a) ochrona życia lub zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na terytoriach Stron przy jednoczesnym ułatwianiu handlu między nimi w ramach wdrażania niniejszego rozdziału; b) współpraca w celu dalszego wdrażania Porozumienia SPS; c) zagwarantowanie, aby środki sanitarne i fitosanitarne nie tworzyły nieuzasadnionych barier w handlu pomiędzy Stronami; d) rozpatrywanie asymetrii pomiędzy regionami; e) pogłębienie współpracy w kwestiach sanitarnych i fitosanitarnych zgodnie z częścią III niniejszej Umowy, w celu wzmocnienia potencjału Strony w kwestii zagadnień sanitarnych i fitosanitarnych z myślą o poprawie dostępu do rynku drugiej Strony przy jednoczesnym zapewnieniu poziomu ochrony ludzi, zwierząt i roślin; oraz f) stopniowe wdrażanie podejścia regionalnego w handlu towarami podlegającymi środkom sanitarnym i fitosanitarnym.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-141\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 141</span><span class=\"lf-art-t\">Wielostronne prawa i obowiązki</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony potwierdzają swoje prawa i obowiązki wynikające z Porozumienia SPS.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-142\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 142</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy rozdział stosuje się do wszystkich środków sanitarnych i fitosanitarnych Strony, które mogą, bezpośrednio lub pośrednio, wpływać na handel między Stronami.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do norm, przepisów technicznych i procedur oceny zgodności określonych w Porozumieniu TBT.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ponadto niniejszy rozdział odnosi się do współpracy w kwestiach dobrostanu zwierząt.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-143\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 143</span><span class=\"lf-art-t\">Definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego rozdziału zastosowanie mają definicje zawarte w załączniku A do Porozumienia SPS.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-144\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 144</span><span class=\"lf-art-t\">Właściwe organy</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Właściwe organy Stron są organami właściwymi do wdrożenia postanowień niniejszego rozdziału, jak przewiduje załącznik VI (Właściwe organy). Strony informują się nawzajem zgodnie z art. 151 niniejszego rozdziału o wszelkich zmianach dotyczących właściwych organów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-145\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 145</span><span class=\"lf-art-t\">Zasady ogólne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki sanitarne i fitosanitarne stosowane przez Strony są zgodne z zasadami ustanowionymi w art. 3 Porozumienia SPS.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki sanitarne i fitosanitarne nie mogą być wykorzystywane do tworzenia nieuzasadnionych barier w handlu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Procedury ustanowione na podstawie niniejszego rozdziału stosuje się w przejrzysty sposób, bez nieuzasadnionych opóźnień, przy zachowaniu warunków i wymogów, w tym kosztów, które nie mogą być wyższe niż rzeczywisty koszt usługi i są godziwe w odniesieniu do wszelkich opłat nakładanych na podobne produkty krajowe Stron.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony nie będą stosować procedur wspomnianych w ust. 3 ani wniosków o dodatkowe informacje w celu opóźnienia dostępu do rynku bez uzasadnienia naukowego i technicznego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-146\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 146</span><span class=\"lf-art-t\">Wymogi dotyczące przywozu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona dokonująca wywozu zapewnia, by produkty wywożone do Strony dokonującej przywozu spełniały wymogi sanitarne i fitosanitarne Strony dokonującej przywozu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona dokonująca przywozu stosuje wymogi dotyczące przywozu w sposób proporcjonalny i niedyskryminacyjny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-147\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 147</span><span class=\"lf-art-t\">Ułatwienia w handlu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykaz przedsiębiorstw: a) Przy przywozie produktów zwierzęcych Strona dokonująca wywozu informuje Stronę dokonującą przywozu o wykazie swoich przedsiębiorstw spełniających wymogi Strony dokonującej przywozu; b) Na wniosek Strony dokonującej wywozu uzupełniony o właściwe gwarancje sanitarne Strona dokonująca przywozu zatwierdza przedsiębiorstwa, o których mowa w załączniku VII (Wymogi i postanowienia dotyczące zatwierdzania przedsiębiorstw w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego), zlokalizowane na terytorium Strony dokonującej wywozu bez wcześniejszej inspekcji poszczególnych przedsiębiorstw. Zatwierdzenie takie musi być zgodne z warunkami i postanowieniami określonymi w załączniku VII i jest ograniczone do tych kategorii produktów, których przywóz jest dozwolony; c) Gwarancje sanitarne, o których mowa w niniejszym artykule, mogą obejmować istotne i uzasadnione informacje służące zapewnieniu statusu sanitarnego przywożonych żywych zwierząt i produktów zwierzęcych; d) jeżeli żadne dodatkowe informacje nie są wymagane, Strona dokonująca przywozu podejmuje niezbędne środki legislacyjne lub administracyjne, zgodnie z jej obowiązującymi procedurami prawnymi, w celu umożliwienia przywozu na tej podstawie w ciągu czterdziestu dni roboczych od otrzymania od Strony dokonującej wywozu wniosku, któremu towarzyszą stosowne gwarancje sanitarne; e) Strona dokonująca przywozu regularnie przedstawia rejestr odrzuconych wniosków o zatwierdzenie wraz z informacjami o niezgodnościach, które stanowiły podstawę odmowy zatwierdzenia danego przedsiębiorstwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kontrole przywozu i opłaty za inspekcje: wszystkie opłaty nałożone z tytułu procedur dotyczących przywożonych produktów mogą obejmować tylko koszt poniesiony przez właściwy organ w związku z przeprowadzeniem kontroli przywozu; nie są one wyższe niż rzeczywisty koszt usługi i są godziwe w odniesieniu do wszelkich opłat nakładanych na podobne produkty krajowe.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-148\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 148</span><span class=\"lf-art-t\">Weryfikacje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W celu utrzymania poczucia pewności w zakresie skutecznej realizacji postanowień niniejszego rozdziału oraz w zakresie niniejszego rozdziału każda ze Stron ma prawo: a) przeprowadzić, zgodnie z wytycznymi opisanymi w załączniku VIII (Wytyczne dotyczące przeprowadzania weryfikacji), weryfikację całości lub części systemu kontroli organów drugiej Strony. Wydatki związane z taką weryfikacją ponosi Strona przeprowadzająca weryfikację; oraz b) otrzymywać informacje od drugiej Strony o jej systemie kontroli i o wynikach kontroli przeprowadzonych w ramach tego systemu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony dzielą się wynikami i wnioskami z weryfikacji przeprowadzonych na terytorium drugiej Strony i udostępniają je publicznie.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy Strona dokonująca przywozu postanawia przeprowadzić wizytę weryfikacyjną na terytorium Strony dokonującej wywozu, powiadamia o tym drugą Stronę co najmniej sześćdziesiąt dni roboczych przed planowanym terminem przeprowadzenia takiej wizyty, z wyjątkiem przypadków nagłych lub przypadków, gdy Strony, których to dotyczy, uzgodnią inaczej. Wszelkie zmiany dotyczące takiej wizyty są przedmiotem uzgodnień Stron, których ona dotyczy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-149\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 149</span><span class=\"lf-art-t\">Środki związane ze zdrowiem zwierząt i roślin</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają pojęcia obszarów wolnych od szkodników lub chorób oraz obszarów niewielkiego występowania szkodników lub chorób zgodnie z Porozumieniem SPS oraz normami, wytycznymi lub zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (dalej zwanej „OIE”) i Międzynarodowej konwencji ochrony roślin (dalej zwanej „IPPC”). Podkomitet, o którym mowa w art. 156 niniejszego rozdziału, może określić dalsze szczegóły procedury uznawania takich obszarów, z uwzględnieniem Porozumienia SPS oraz odpowiednich norm, wytycznych lub zaleceń OIE i IPPC. Procedura taka obejmuje sytuacje związane z ogniskami i ponownymi porażeniami.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Określając obszary wolne od szkodników lub chorób oraz obszary niewielkiego występowania szkodników lub chorób, Strony uwzględniają takie czynniki jak położenie geograficzne, ekosystemy, nadzór epidemiologiczny oraz skuteczność kontroli sanitarnych lub fitosanitarnych na takich obszarach.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony nawiązują bliską współpracę przy określaniu obszarów wolnych od chorób i szkodników oraz obszarów niewielkiego występowania szkodników lub chorób, tak aby mogły nabrać zaufania do procedur stosowanych przez drugą Stronę przy określaniu takich obszarów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy określaniu takich obszarów, po raz pierwszy bądź po wystąpieniu ogniska choroby zwierząt lub po ponownym wprowadzeniu szkodnika roślin, Strona dokonująca przywozu z zasady ustala stan zdrowia zwierząt lub roślin Strony dokonującej wywozu lub jej części w oparciu o informacje dostarczone przez Stronę dokonującą wywozu zgodnie z Porozumieniem SPS i z normami, wytycznymi i zaleceniami OIE i IPPC oraz z uwzględnieniem ustaleń dokonanych przez Stronę dokonującą wywozu.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeśli Strona dokonująca przywozu nie akceptuje ustaleń dokonanych przez Stronę dokonującą wywozu, wyjaśnia ona przyczyny i przygotowuje się do rozpoczęcia konsultacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona dokonująca wywozu przedstawia niezbędne dowody, aby obiektywnie wykazać Stronie dokonującej przywozu, że takie obszary są i najprawdopodobniej pozostaną odpowiednio obszarami wolnymi od szkodników i chorób lub obszarami niewielkiego występowania szkodników lub chorób. W tym celu Stronie dokonującej przywozu, na jej wniosek, umożliwia się w rozsądnym zakresie przeprowadzenie inspekcji i badań oraz zastosowanie innych odpowiednich procedur.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają zasadę OIE podziału na obszary i zasadę IPPC zakładów produkcji wolnych od szkodników. Strony rozważą swoje przyszłe zalecenia w tej kwestii, a Podkomitet ustanowiony zgodnie z art. 156 niniejszego rozdziału wyda na tej podstawie zalecenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-150\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 150</span><span class=\"lf-art-t\">Równoważność</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Za pośrednictwem Podkomitetu ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych, ustanowionego w art. 156, Strony mogą opracowywać przepisy w zakresie równoważności i będą wydawały zalecenia zgodnie z procedurami ustanowionymi w postanowieniach instytucjonalnych niniejszej Umowy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-151\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 151</span><span class=\"lf-art-t\">Przejrzystość i wymiana informacji</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony: a) dążą do zapewnienia przejrzystości w kwestii środków sanitarnych i fitosanitarnych mających zastosowanie w handlu; b) wspierają wzajemne zrozumienie przez każdą ze Stron środków sanitarnych i fitosanitarnych oraz ich zastosowania; c) prowadzą wymianę informacji dotyczących kwestii związanych z opracowywaniem i stosowaniem środków sanitarnych i fitosanitarnych, które wpływają lub mogą wpływać na handel między Stronami w celu zminimalizowania ich negatywnego wpływu na handel; oraz d) informują, na wniosek Strony, o wymogach mających zastosowanie w odniesieniu do przywozu konkretnych produktów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-152\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 152</span><span class=\"lf-art-t\">Powiadamianie i konsultacja</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda ze Stron powiadamia pisemnie drugą Stronę w terminie trzech dni roboczych o wszelkich poważnych lub istotnych zagrożeniach zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin, w tym o sytuacjach kryzysowych w odniesieniu do żywności.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powiadomień dokonuje się w punktach kontaktowych określonych w załączniku IX (Punkty kontaktowe i strony internetowe). Powiadomienie w formie pisemnej oznacza powiadomienie przesłane pocztą, faksem lub pocztą elektroniczną.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy Strona ma poważne obawy dotyczące zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin w związku z produktami będącymi przedmiotem wymiany handlowej, na wniosek, w najszybszym możliwym terminie odbywają są konsultacje dotyczące takiej sytuacji. Każda ze Stron stara się w takich okolicznościach przedstawić wszelkie informacje konieczne dla uniknięcia zakłóceń w handlu.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Konsultacje, o których mowa w ust. 3, mogą odbywać się za pośrednictwem poczty elektronicznej, wideokonferencji lub audiokonferencji bądź przy użyciu wszelkich innych środków wspólnie uzgodnionych przez Strony. Strona składająca wniosek powinna zapewnić przygotowanie protokołu z konsultacji, który zostaje formalnie zatwierdzony przez Strony,</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-153\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 153</span><span class=\"lf-art-t\">Środki nadzwyczajne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku poważnego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin Strona dokonująca przywozu może, bez wcześniejszego powiadomienia, przedsięwziąć środki niezbędne do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin. W kwestii przesyłek znajdujących się w tranzycie między Stronami, Strona dokonująca przywozu rozważa najbardziej odpowiednie i proporcjonalne rozwiązanie w celu uniknięcia zbędnych zakłóceń w handlu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona stosująca środki informuje o tym drugą Stronę bez zbędnej zwłoki, a w każdym wypadku najpóźniej w ciągu jednego dnia roboczego od dnia wprowadzenia środków. Strony mogą zwrócić się o wszelkie informacje dotyczące sytuacji sanitarnej i fitosanitarnej oraz przyjętych środków, a Strony udzielają odpowiedzi, gdy tylko wnioskowane informacje są dostępne.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na wniosek dowolnej Strony, zgodnie z postanowieniami art. 152 niniejszego rozdziału, Strony przeprowadzają konsultacje dotyczące tej sytuacji w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia powiadomienia. Konsultacje takie przeprowadza się w celu uniknięcia zbędnych zakłóceń w handlu. Strony mogą rozważyć możliwości ułatwienia realizacji środków lub ich zastąpienia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-154\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 154</span><span class=\"lf-art-t\">Współpraca i pomoc techniczna</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki współpracy i pomocy technicznej niezbędne do wdrożenia niniejszego rozdziału ustanowiono w części III, tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 62 niniejszej Umowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony opracują za pośrednictwem Podkomitetu ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych ustanowionego w art. 156 niniejszego rozdziału program prac obejmujący identyfikację potrzeb w zakresie współpracy i pomocy technicznej w celu budowania lub wzmacniania potencjału Stron w zakresie zdrowia ludzi, zwierząt i roślin oraz kwestii bezpieczeństwa żywności będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-155\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 155</span><span class=\"lf-art-t\">Specjalne i zróżnicowane traktowanie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Każda z republik Strony AS może bezpośrednio konsultować się ze Stroną UE, gdy stwierdzi ona szczególny problem związany z proponowanym środkiem Strony UE, który może mieć wpływ na ich handel. Do takich konsultacji w roli wytycznych można wykorzystać decyzje Komitetu WTO/SPS, takie jak dokument G/SPS/33 i jego aktualizacje.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-156\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 156</span><span class=\"lf-art-t\">Podkomitet ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych, zgodnie z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podkomitet może zajmować się wszelkimi kwestiami związanymi z prawami i obowiązkami wynikającymi z niniejszego rozdziału. W szczególności ma on następujące obowiązki i funkcje: a) zaleca opracowanie niezbędnych procedur lub przyjmowanie ustaleń mających na celu realizację postanowień niniejszego rozdziału; b) monitoruje postępy we wdrażaniu niniejszego rozdziału; c) stanowi forum do dyskusji nad problemami wynikającymi ze stosowania niektórych środków sanitarnych lub fitosanitarnych w celu osiągnięcia akceptowalnych dla obu Stron alternatywnych rozwiązań. W tym celu Podkomitet zbiera się niezwłocznie na wniosek Strony w celu przeprowadzenia konsultacji; d) prowadzi, gdy jest to konieczne, konsultacje, o których mowa w art. 155 niniejszego rozdziału, dotyczące specjalnego i zróżnicowanego traktowania; e) prowadzi, gdy jest to konieczne, konsultacje, o których mowa w art. 157 niniejszego rozdziału, dotyczące rozstrzygania sporów wynikających w związku z niniejszym rozdziałem; f) promuje współpracę między Stronami w zakresie dobrostanu zwierząt; oraz g) wykonuje wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na swoim pierwszym posiedzeniu Podkomitet uzgadnia swój regulamin wewnętrzny, który następnie zatwierdza Komitet Stowarzyszenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-157\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 157</span><span class=\"lf-art-t\">Rozstrzyganie sporów</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy jedna ze Stron uważa, że środek zastosowany przez drugą Stronę jest lub może być sprzeczny z obowiązkami określonymi w niniejszym rozdziale, może ona skierować wniosek o konsultacje techniczne w podkomitecie ustanowionym w art. 156.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właściwe organy określone w załączniku VI (Właściwe organy) będą ułatwiały te konsultacje.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">O ile Strony sporu nie uzgodnią inaczej, w przypadku poddania sporu konsultacjom w Podkomitecie zgodnie z ust. 1 konsultacje takie zastępują konsultacje przewidziane w części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) art. 310 niniejszej Umowy. Konsultacje w Podkomitecie uznaje się za zakończone w ciągu trzydziestu dni od daty złożenia wniosku, chyba że Strony konsultacji postanawiają je kontynuować. Konsultacje takie mogą odbywać się w drodze konferencji telefonicznej, wideokonferencji lub za pomocą wszelkich innych środków uzgodnionych przez Strony.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 6</h3>\n<p class=\"lf-p\">Wyjątki odnoszące się do towarów</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-158\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 158</span><span class=\"lf-art-t\">Wyjątki ogólne</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. XX GATT 1994 oraz jego uwagi interpretacyjne zostają włączone do niniejszej Umowy i stanowią jej integralną część, 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony przyjmują do wiadomości, że art. XX lit. b) GATT 1994 może mieć zastosowanie również do środków ochrony środowiska niezbędnych do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin oraz że art. XX lit. g) GATT 1994 stosuje się do środków dotyczących ochrony zużywalnych ożywionych i nieożywionych zasobów naturalnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony przyjmują do wiadomości, że na wniosek Strony i przed podjęciem jakichkolwiek działań przewidzianych w art. XX lit. i) i j) GATT 1994 Strona dokonująca wywozu zamierzająca przedsięwziąć takie środki przedstawia drugiej Stronie wszystkie istotne informacje.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony mogą uzgodnić wszelkie środki wymagane do usunięcia okoliczności wymagających zastosowania środków. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte w ciągu trzydziestu dni, Strona dokonująca wywozu może wprowadzić środki na podstawie niniejszego artykułu w zakresie wywozu danego produktu. W przypadku gdy wyjątkowe i krytyczne okoliczności, wymagające natychmiastowego działania, uniemożliwiają wcześniejsze dostarczenie informacji lub przeprowadzenie badań, Strona zamierzająca przedsięwziąć środki może zastosować natychmiast środki ostrożności bezwzględnie niezbędne do zaradzenia sytuacji, o czym zawiadamia niezwłocznie drugą Stronę.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tytuł III ZAKŁADANIE PRZEDSIĘBIORSTW, HANDEL USŁUGAMI I HANDEL ELEKTRONICZNY</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Postanowienia ogólne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-159\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 159</span><span class=\"lf-art-t\">Cel i zakres</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony, potwierdzając swoje zobowiązania w ramach Porozumienia WTO, wprowadzają niniejszym niezbędne postanowienia dotyczące zarówno stopniowej liberalizacji zakładania przedsiębiorstw i handlu usługami, jak i współpracy w zakresie handlu elektronicznego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie jest rozumiane jako nakładające wymóg prywatyzacji przedsiębiorstw publicznych lub świadczenia usług użyteczności publicznej bądź jako nakładające zobowiązania w zakresie zamówień publicznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Postanowień niniejszego tytułu nie stosuje się do subsydiów przyznawanych przez Strony.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zgodnie z postanowieniami niniejszego tytułu każda ze Stron zachowuje prawo do regulowania i wprowadzania nowych przepisów, aby osiągnąć uzasadnione cele polityki krajowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy tytuł nie ma zastosowania do środków odnoszących się do osób fizycznych starających się o dostęp do rynku pracy Strony, ani też do środków dotyczących obywatelstwa, stałego pobytu lub stałego zatrudnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia Stronie stosowania środków regulujących wjazd lub czasowy pobyt osób fizycznych na ich terytorium, łącznie ze środkami niezbędnymi dla ochrony integralności granic i zapewnienia zorganizowanego przemieszczania się osób fizycznych przez ich granice, pod warunkiem że środki takie nie będą stosowane w sposób niweczący lub naruszający korzyści przypadające dowolnej Stronie zgodnie z warunkami szczegółowego zobowiązania (1f Sam fakt wymagania wizy od osób fizycznych pochodzących z niektórych państw, a od innych nie, nie jest uznawany za niweczący lub naruszający korzyści wynikające z szczegółowego zobowiązania.).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-160\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 160</span><span class=\"lf-art-t\">Definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego tytułu: a) „środek” oznacza dowolny środek stosowany przez Stronę, w formie ustaw, rozporządzeń, reguł, procedur, decyzji, działań administracyjnych lub w jakiejkolwiek innej formie; b) „środki przyjęte lub utrzymane przez Stronę” oznaczają środki podjęte przez: (i) centralne, regionalne lub lokalne organy lub instytucje rządowe i samorządowe; oraz (ii) organy pozarządowe wykonujące uprawnienia przekazane im przez centralne, regionalne lub lokalne organy lub instytucje rządowe i samorządowe; c) „osoba fizyczna Strony” oznacza obywatela jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub republiki Strony AŚ zgodnie z ich odpowiednim ustawodawstwem; d) „osoba prawna” oznacza dowolny podmiot prawny, właściwie utworzony albo w inny sposób powołany zgodnie z obowiązującym prawem, działający w celu osiągania zysku lub nie, będący własnością prywatną lub publiczną i obejmuje dowolną spółkę kapitałową, podmiot sprawujący funkcję powierniczą, spółkę osobową, wspólne przedsiębiorstwo, własność jednoosobową lub stowarzyszenie; e) „osoba prawna Strony UE” lub „osoba prawna republiki Strony AŚ” oznacza osobę prawną utworzoną zgodnie z przepisami państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub republiki Strony AS oraz posiadającą siedzibę, główny organ zarządzający lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium Strony UE lub na terytorium republiki Strony AŚ.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli osoba prawna ma jedynie siedzibę lub główny organ zarządzający na terytorium Strony UE lub na terytorium republiki Strony AS, nie jest ona uznawana za osobę prawną Strony UE lub za osobę prawną republiki Strony AS, chyba że jest zaangażowana w znaczące operacje gospodarcze na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub na terytorium republiki Strony AS (1g Zgodnie z notyfikacją Traktatu WE w ramach WTO (dok. WT/REG39/1), UE uważa, że pojęcie „rzeczywistego i trwałego powiązania” z gospodarką państwa członkowskiego, o którym mowa w art. 54 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) jest równoważne pojęciu „znaczących operacji gospodarczych” zawartemu w art. V ust. 6 GATS,); oraz f) Niezależnie od postanowień poprzedniego akapitu, przedsiębiorstwa żeglugowe mające siedzibę poza terytorium Strony UE lub poza terytorium republik Strony AS i kontrolowane przez obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub republiki Strony AS również są objęte postanowieniami niniejszej Umowy, jeśli ich statki są zarejestrowane zgodnie z ich odpowiednim prawodawstwem w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w republice Strony AS i pływają pod banderą państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub republiki Strony AS.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-161\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 161</span><span class=\"lf-art-t\">Współpraca w zakresie zakładania przedsiębiorstw, handlu usługami oraz handlu elektronicznego</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony uznają, że promowanie wzajemnej współpracy i inicjatyw pomocy technicznej w kwestiach odnoszących się do zakładania przedsiębiorstw, handlu usługami oraz handlu elektronicznego leży w ich wspólnym interesie. Mając to na uwadze, Strony określiły szereg działań w zakresie współpracy, które są wymienione w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 56 niniejszej Umowy.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Zakładanie przedsiębiorstw</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-162\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 162</span><span class=\"lf-art-t\">Definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego rozdziału: a) „filia osoby prawnej Strony” oznacza zakład nieposiadający osobowości prawnej o charakterze stałym, powstały w wyniku rozszerzenia działalności podmiotu macierzystego, posiadający zarząd i wyposażony materialnie w celu prowadzenia negocjacji handlowych z osobami trzecimi, aby osoby te, mimo iż mają świadomość, że w razie konieczności zaistnieje związek prawny z podmiotem macierzystym, którego siedziba zarządu znajduje się za granicą, nie były zobowiązane negocjować bezpośrednio z takim podmiotem macierzystym, lecz mogły dokonywać transakcji handlowych w miejscu prowadzenia działalności stanowiącej rozszerzenie działalności; b) „działalność gospodarcza” obejmuje działania przewidziane w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw). „Działalność gospodarcza” nie obejmuje działań przeprowadzanych w związku z wykonywaniem władzy publicznej, np. działań, które nie są prowadzone na zasadach handlowych, ani też w ramach konkurencji z jednym lub większą liczbą podmiotów gospodarczych; c) „założenie przedsiębiorstwa” oznacza: (i) utworzenie, nabycie lub utrzymywanie osoby prawnej (2g Terminy „utworzenie” i „nabycie” osoby prawnej są rozumiane jako obejmujące udział kapitałowy w osobie prawnej w celu ustanowienia lub utrzymania trwałych powiązań gospodarczych.); lub (ii) utworzenie lub utrzymywanie filii lub przedstawicielstwa, na terytorium Strony w celu prowadzenia działalności gospodarczej; d) „inwestor jednej ze Stron” oznacza osobę fizyczną lub prawną jednej ze Stron, która zamierza prowadzić lub prowadzi działalność gospodarczą poprzez utworzenie przedsiębiorstwa; oraz e) „podmiot zależny od osoby prawnej jednej ze Stron” oznacza osobę prawną, która jest faktycznie kontrolowana przez inną osobę prawną danej Strony (3g Osoba prawna jest kontrolowana przez inną osobę prawną, jeżeli ta ostatnia ma prawo do mianowania większości członków jej zarządu lub do kierowania jej działaniami z prawnego punktu widzenia.).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-163\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 163</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków Stron, wpływających na zakładanie przedsiębiorstw (4g Ochrona inwestycji, inna niż traktowanie wynikające z art. 165, wraz z procedurami rozstrzygania sporów między inwestorami a państwem, nie jest objęta niniejszym rozdziałem.) prowadzących wszelkiego rodzaju działalność gospodarczą w rozumieniu art. 162, z wyjątkiem: a) wydobywania, wytwarzania i przetwarzania materiałów jądrowych; b) produkcji broni, amunicji i materiałów wojskowych lub handlu nimi; c) usług audiowizualnych; d) krajowego i śródlądowego wodnego transportu kabotażowego (1h Bez uszczerbku dla zakresu działalności, który może zostać uznany za kabotaż na podstawie odnośnego ustawodawstwa krajowego, kabotaż krajowy w rozumieniu niniejszego rozdziału obejmuje przewozy pasażerskie lub przewozy towarów między portem lub miejscem znajdującym się w republice Strony AS lub w państwie członkowskim Unii Europejskiej a innym portem lub miejscem znajdującym się w tej samej republice Strony AS lub państwie członkowskim Unii Europejskiej, w tym na jego szelfie kontynentalnym, oraz ruch rozpoczynający się i kończący w tym samym porcie lub miejscu znajdującym się w republice Strony AS lub w państwie członkowskim Unii Europejskiej.);oraz e) krajowych i międzynarodowych usług transportu lotniczego, regularnego lub nieregularnego, oraz usług bezpośrednio związanych z wykonywaniem praw przewozowych, innych niż: (i) naprawa samolotów i usługi związane z konserwacją, w trakcie których samolot jest wycofany z użytku; (ii) sprzedaż i marketing usług transportu powietrznego; (iii) usługi systemu rezerwacji komputerowej (CRS); oraz (iv) inne usługi pomocnicze ułatwiające działalność przewoźników lotniczych, przewidziane w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-164\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 164</span><span class=\"lf-art-t\">Dostęp do rynku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie dostępu do tynku poprzez zakładanie przedsiębiorstw każda Strona przyznaje przedsiębiorstwom i inwestorom drugiej Strony traktowanie nie mniej korzystne niż to zapewniane na podstawie zasad, ograniczeń i warunków uzgodnionych i przewidzianych w szczegółowych zobowiązaniach określonych w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sektorach, w których podejmowane są zobowiązania związane z dostępem do rynku, środki, których Strona nie utrzymuje lub nie przyjmuje na podstawie podziału regionalnego lub całego terytorium, chyba że ustalono inaczej w załączniku X, są określone jako; a) ograniczenia liczby przedsiębiorstw, czy to w postaci kontyngentów określonych liczbowo, monopoli, praw wyłącznych, czy też wymogów wykonywania testu potrzeb ekonomicznych; b) ograniczenia całkowitej wartości transakcji albo aktywów w postaci kontyngentów określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych; c) ograniczenia całkowitej liczby transakcji lub całkowitej wielkości produkcji wyrażonej w formie określonych liczbowo jednostek w postaci kontyngentów lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych (2h Ust. 2 lit. a), b) i c) nie obejmują środków podjętych w celu ograniczenia produkcji produktów rolnych.); d) ograniczenia nałożone na udział kapitału zagranicznego w postaci górnego progu udziału procentowego zagranicznych podmiotów albo całkowitej wartości indywidualnego lub łącznego wkładu zagranicznego; oraz e) środki stanowiące ograniczenie lub nakładające wymogi w zakresie konkretnych rodzajów przedsiębiorstw (podmioty zależne, oddziały, przedstawicielstwa) (3h Każda Strona może wymagać, by w przypadku zarejestrowania przedsiębiorstwa zgodnie z przepisami jego prawa inwestorzy musieli przyjąć określoną formę prawną. O ile wymóg ten stosowany jest w sposób niedyskryminacyjny, nie musi on być wyszczególniony w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw) w celu utrzymania lub przyjęcia go przez Strony.) lub wspólnych przedsięwzięć, poprzez które inwestor drugiej Strony może prowadzić działalność gospodarczą.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-165\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 165</span><span class=\"lf-art-t\">Traktowanie narodowe</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sektorach określonych w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw) i będących przedmiotem warunków i kwalifikacji w nim określonych, każda Strona przyznaje przedsiębiorstwom i inwestorom pochodzącym z drugiej Strony traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie, które przyznaje własnym podobnym przedsiębiorstwom i inwestorom.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona może spełnić wymóg ust. 1 przez przyznanie przedsiębiorstwom i inwestorom pochodzącym z drugiej Strony traktowania z formalnego punktu widzenia identycznego lub innego niż to, które przyznaje własnym podobnym przedsiębiorstwom i inwestorom.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Identyczne lub inne z formalnego punktu widzenia traktowanie uważane jest za mniej korzystne, jeżeli zmienia ono warunki konkurencji na korzyść przedsiębiorstw lub inwestorów Strony w porównaniu z podobnymi przedsiębiorstwami lub inwestorami drugiej Strony, 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szczegółowych zobowiązań podjętych na podstawie niniejszego artykułu nie uznaje się za wymagające od Stron rekompensaty za wszelkie czynniki skutkujące naturalnie słabszą pozycją konkurencyjną, wynikającą z faktu, że odnośni inwestorzy pochodzą z zagranicy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-166\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 166</span><span class=\"lf-art-t\">Wykazy zobowiązań</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Sektory, na które każda ze Stron nałożyła zobowiązania na podstawie niniejszego rozdziału oraz, w drodze zastrzeżeń, ograniczenia dotyczące dostępu do rynku i traktowania narodowego, warunki i kwalifikacje mające zastosowanie do przedsiębiorstw i inwestorów pochodzących z drugiej Strony w tych sektorach, są ustalone w wykazie zobowiązań zawartym w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-167\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 167</span><span class=\"lf-art-t\">Inne umowy</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Postanowienia niniejszego tytułu nie ograniczają praw inwestorów Stron do korzystania z korzystniejszego traktowania przewidzianego w jakichkolwiek istniejących lub przyszłych umowach międzynarodowych dotyczących inwestycji, których stronami jest państwo członkowskie Unii Europejskiej i republika Strony AŚ. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie podlega, bezpośrednio ani pośrednio, procedurom rozstrzygania sporów między inwestorami a państwem ustanowionym w tych umowach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-168\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 168</span><span class=\"lf-art-t\">Przegląd</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony zobowiązują się dokonywać przeglądu ram prawnych dotyczących inwestycji, otoczenia inwestycyjnego oraz istniejących pomiędzy Stronami przepływów inwestycyjnych, zachowując spójność z ich zobowiązaniami w ramach umów międzynarodowych, nie później niż trzy lata po wejściu w życie niniejszej Umowy, a następnie w regularnych odstępach czasu.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Transgraniczne świadczenie usług</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-169\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 169</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres i definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków wprowadzanych przez Strony, które mają wpływ na transgraniczne świadczenie wszystkich rodzajów usług, z wyjątkiem: a) usług audiowizualnych; b) krajowego i śródlądowego wodnego transportu kabotażowego (1i Bez uszczerbku dla zakresu działalności, który może zostać uznany za kabotaż na podstawie odnośnego ustawodawstwa krajowego, kabotaż krajowy w rozumieniu niniejszego rozdziału obejmuje przewozy pasażerskie lub przewozy towarów między portem lub miejscem znajdującym się w republice Strony AS lub w państwie członkowskim Unii Europejskiej a innym portem lub miejscem znajdującym się w tej samej republice Strony AS lub państwie członkowskim Unii Europejskiej, w tym na jego szelfie kontynentalnym, oraz ruch rozpoczynający się i kończący w tym samym porcie lub miejscu znajdującym się w republice Strony AS lub w państwie członkowskim Unii Europejskiej.); oraz c) krajowych i międzynarodowych usług transportu lotniczego, regularnego lub nieregularnego, oraz usług bezpośrednio związanych z wykonywaniem praw przewozowych, innych niż: (i) naprawa samolotów i usługi związane z konserwacją, w trakcie których samolot jest wycofany z użytku; (ii) sprzedaż i marketing usług transportu powietrznego; (iii) usługi systemu rezerwacji komputerowej (CRS); (iv) inne usługi pomocnicze ułatwiające działalność przewoźników lotniczych, przewidziane w załączniku XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego rozdziału: a) „transgraniczne świadczenie usług” oznacza świadczenie usług: (i) z terytorium Strony na terytorium drugiej Strony (sposób 1); (ii) na terytorium Strony dla usługobiorcy pochodzącego z drugiej Strony (sposób 2); b) „usługi” obejmują jakąkolwiek usługę w jakimkolwiek sektorze, z wyjątkiem usług świadczonych w związku z wykonywaniem władzy publicznej; „usługa świadczona w związku z wykonywaniem władzy publicznej” oznacza jakąkolwiek usługę, która nie jest świadczona ani na zasadach handlowych, ani też w ramach konkurencji z jednym lub większą liczbą usługodawców; c) „usługodawca Strony” oznacza osobę fizyczną lub prawną danej Strony, świadczącą usługi lub pragnącą je świadczyć; oraz d) „świadczenie usługi” obejmuje produkcję, dystrybucję, marketing, sprzedaż i dostarczanie usługi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-170\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 170</span><span class=\"lf-art-t\">Dostęp do rynku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W odniesieniu do dostępu do rynku poprzez sposoby świadczenia usług określone w art.</p>\n<p class=\"lf-p\">169 ust. 2 lit. a), każda ze Stron przyznaje usługom i usługodawcom drugiej Strony traktowanie nie mniej korzystne niż zapewniane na podstawie zasad, ograniczeń i warunków uzgodnionych i przewidzianych w szczegółowych zobowiązaniach zawartych w załączniku XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sektorach, w których podejmowane są zobowiązania związane z dostępem do rynku, środki, których Strona nie utrzymuje lub nie przyjmuje na podstawie podziału regionalnego lub całego terytorium, chyba że ustalono inaczej w załączniku XI, są określone jako: a) ograniczenia liczby usługodawców czy to w postaci kontyngentów określonych liczbowo, monopoli, wyłącznych usługodawców, czy też wymogów wykonania testu potrzeb ekonomicznych; b) ograniczenia całkowitej wartości transakcji usługowych albo aktywów w postaci kontyngentów określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych; oraz c) ograniczenia całkowitej liczby transakcji usługowych lub całkowitej wielkości produktu wyrażonego w formie określonych liczbowo jednostek, kontyngentów lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych. (2i Ust. 2 lit. c) nie obejmuje środków Strony, które ograniczają nakłady na świadczenie usług.)</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-171\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 171</span><span class=\"lf-art-t\">Traktowanie narodowe</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sektorach wymienionych w załączniku XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług) i będących przedmiotem warunków i kwalifikacji w nim określonych każda Strona przyznaje usługom i usługodawcom drugiej Strony, w kwestii wszystkich środków wpływających na transgraniczne świadczenie usług, traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie, jakie przyznaje własnym podobnym usługom i usługodawcom.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona może spełniać wymóg ust. 1 przez przyznanie usługom i usługodawcom drugiej Strony traktowania z formalnego punktu widzenia identycznego lub różnego niż to, które przyznaje własnym podobnym usługom i usługodawcom.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Identyczne lub różne z formalnego punktu widzenia traktowanie uważane jest za mniej korzystne, jeżeli zmienia ono warunki konkurencji na korzyść usług lub usługodawców Strony w porównaniu z podobnymi usługami lub usługodawcami drugiej Strony.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szczegółowe zobowiązania podjęte na podstawie niniejszego artykułu nie są rozumiane jako wymagające od Stron rekompensaty za wszelkie czynniki skutkujące naturalnie słabszą pozycją konkurencyjną wynikającą z faktu, że odnośne usługi lub usługodawcy pochodzą z zagranicy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-172\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 172</span><span class=\"lf-art-t\">Wykazy zobowiązań</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Sektory, na które każda ze Stron nałożyła zobowiązania na podstawie niniejszego rozdziału, oraz, w drodze zastrzeżeń, ograniczenia dotyczące dostępu do rynku i traktowania narodowego, warunki i kwalifikacje mające zastosowanie do usług i usługodawców pochodzących z drugiej Strony w tych sektorach, są ustalone w wykazach zobowiązań zawartych w załączniku XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług).</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Tymczasowa obecność osób fizycznych w celach służbowych</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-173\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 173</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres i definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków podejmowanych przez Strony dotyczących wjazdu oraz tymczasowego pobytu na ich terytorium personelu kluczowego, absolwentów odbywających staż, sprzedawców usług biznesowych, usługodawców kontraktowych i osób wykonujących wolne zawody, zgodnie z art. 159 ust. 5 niniejszego tytułu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego rozdziału: a) „personel kluczowy” oznacza osoby fizyczne zatrudnione przez osobę prawną pochodzącą ze Strony inną niż organizacja niedochodowa, które są odpowiedzialne za zakładanie przedsiębiorstwa lub prawidłową kontrolę nad nim, zarządzanie nim i prowadzenie działalności przedsiębiorstwa. „Personel kluczowy” obejmuje „osoby odbywające wizyty służbowe”, odpowiedzialne za założenie przedsiębiorstwa oraz „osoby przeniesione w ramach przedsiębiorstwa”: (i) „osoby odbywające wizyty służbowe” oznaczają osoby fizyczne zatrudnione na wyższych stanowiskach, odpowiedzialne za zakładanie przedsiębiorstwa. Nie przeprowadzają one bezpośrednich transakcji z klientami indywidualnymi i nie otrzymują wynagrodzenia ze źródeł zlokalizowanych na terytorium przyjmującej Strony; (ii) „osoby przeniesione w ramach przedsiębiorstwa” oznaczają osoby fizyczne, które zostały zatrudnione przez osobę prawną lub są jej partnerami przynajmniej od roku oraz które są czasowo przeniesione do przedsiębiorstwa na terytorium drugiej Strony. Dana osoba fizyczna musi należeć do jednej z wymienionych kategorii: „Kierownicy”:</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby zatrudnione na wyższych stanowiskach w ramach osoby prawnej, które przede wszystkim kierują zarządzaniem przedsiębiorstwem, podlegające ogólnemu nadzorowi lub kierownictwu rady dyrektorów lub udziałowców przedsiębiorstwa, bądź osób im równoważnych, w tym: - kierujące przedsiębiorstwem lub jego departamentem lub działem; - nadzorujące i kontrolujące pracę innych pracowników nadzoru lub kadry specjalistycznej lub kierowniczej; - upoważnione do osobistego naboru i zwalniania pracowników bądź do kierowania naborem, zwalnianiem lub innymi działaniami w zakresie personelu. „Specjaliści”:</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby zatrudnione w ramach osoby prawnej, które posiadają rzadko spotykaną wiedzę niezbędną dla przedsiębiorstwa z punktu widzenia produkcji, sprzętu badawczego, technik lub zarządzania. Przy ocenie takiej wiedzy należy wziąć pod uwagę nie tylko wiedzę specyficzną dla przedsiębiorstwa, ale również to, czy dana osoba posiada wysoki poziom kwalifikacji odnoszących się do rodzaju pracy lub handlu, które wymagają szczególnej wiedzy technicznej, włącznie z członkostwem w zawodzie akredytowanym; b) „absolwenci odbywający staż” oznaczają osoby fizyczne, które przez przynajmniej jeden rok były zatrudnione przez osobę prawną danej Strony, posiadają wyższe wykształcenie oraz są czasowo przeniesione do przedsiębiorstwa tej osoby prawnej na terytorium drugiej Strony w celu rozwoju kariery lub odbycia szkolenia w zakresie metod lub technik biznesowych (1j Na przyjmujące przedsiębiorstwo może zostać nałożony wymóg przedstawienia, celem uprzedniego zatwierdzenia, programu szkolenia obejmującego okres pobytu i wskazującego, że celem pobytu jest szkolenie.); c) „sprzedawcy usług biznesowych” oznaczają osoby fizyczne, które są przedstawicielami usługodawcy pochodzącego z jednej Strony, starające się o czasowy wjazd na terytorium drugiej Strony w celu negocjowania sprzedaży usług lub zawarcia umów na sprzedaż usług w imieniu tego usługodawcy. Nie dokonują oni sprzedaży bezpośredniej klientom indywidualnym i nie otrzymują wynagrodzenia ze źródeł zlokalizowanych na terytorium przyjmującej Strony; d) „usługodawcy kontraktowi” oznaczają osoby fizyczne zatrudnione przez pochodzącą z jednej Strony osobę prawną, która nie posiada przedsiębiorstwa na terytorium drugiej Strony oraz która zawarła umowę w dobrej wierze (w inny sposób niż za pośrednictwem agencji, zgodnie z CPC 872) (1k CPC oznacza Centralną Klasyfikację Produktów określoną w dokumentach statystycznych Urzędu Statystycznego Narodów Zjednoczonych, seria M, nr 77, CPC prov, 1991.) o świadczenie usług z końcowym usługobiorcą pochodzącym z tej Strony, wymagającą czasowej obecności pracowników na terytorium tej Strony w celu wykonania umowy o świadczenie usług; e) „osoby wykonujące wolne zawody” oznaczają osoby fizyczne świadczące usługi i prowadzące działalność na własny rachunek na terytorium jednej Strony, które nie posiadają przedsiębiorstwa na terytorium drugiej Strony oraz które zawarty umowę w dobrej wierze (w inny sposób niż za pośrednictwem agencji, zgodnie z CPC 872) o świadczenie usług z końcowym usługobiorcą pochodzącym z tej Strony, wymagającą ich czasowej obecności na terytorium tej Strony w celu wykonania umowy o świadczenie</p>\n<p class=\"lf-p\">usług (2k Umowa o świadczenie usług, o której mowa w lit. d) i e), jest zgodna z przepisami ustawowymi i wykonawczymi lub wymogami Strony, na terytorium której dana umowa jest wykonywana.); f) „kwalifikacje” oznaczają dyplomy, świadectwa i inne dowody (formalnych kwalifikacji) wystawione przez organ wyznaczony zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi, poświadczające pomyślne ukończenie kształcenia zawodowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-174\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 174</span><span class=\"lf-art-t\">Personel kluczowy i absolwenci odbywający staż</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku każdego sektora zliberalizowanego zgodnie z rozdziałem 2 niniejszego tytułu, z uwzględnieniem wszelkich zastrzeżeń wymienionych w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw) lub w załączniku XII (Zastrzeżenia Strony UE dotyczące personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż) , Strona UE umożliwia inwestorom pochodzącym z republik Strony AS zatrudnianie w ich przedsiębiorstwach osób fizycznych pochodzących z republik Strony AS, pod warunkiem że pracownicy ci są personelem kluczowym lub absolwentami odbywającymi staż w rozumieniu art. 173.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czasowy wjazd i pobyt personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż wynosi maksymalnie trzy lata w przypadku przeniesień w ramach przedsiębiorstw, dziewięćdziesiąt dni w dwunastomiesięcznym okresie dla osób odbywających wizyty służbowe i jeden rok dla absolwentów odbywających staż.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku każdego sektora zliberalizowanego zgodnie z rozdziałem 2 niniejszego tytułu, środki, których Strona UE nie utrzymuje albo nie wprowadza na obszarze całego terytorium bądź w jednostkach podziału administracyjnego, o ile inaczej nie wskazano w załączniku XII, są określane jako ograniczenia całkowitej liczby osób fizycznych, które inwestor może zatrudnić jako personel kluczowy i absolwentów odbywających staż w konkretnym sektorze, w formie kontyngentów określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych, oraz jako ograniczenia dyskryminujące.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku każdego sektora wymienionego w załączniku XIII (Wykazy zobowiązań republik Strony AS w zakresie personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż), biorąc pod uwagę zastrzeżenia i warunki w nim określone, republiki Strony AS umożliwiają inwestorom Strony UE zatrudnianie w ich przedsiębiorstwach osób fizycznych Strony UE pod warunkiem, że pracownicy ci są personelem kluczowym lub absolwentami odbywającymi staż w rozumieniu art. 173. Czasowy wjazd i pobyt personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż wynosi do jednego roku i może być przedłużany na najdłuższy dopuszczalny okres zgodnie z właściwymi przepisami poszczególnych Stron. Taki czasowy wjazd i pobyt osób odbywających wizyty służbowe wynosi maksymalnie dziewięćdziesiąt dni w dwunastomiesięcznym okresie.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku każdego sektora wymienionego w załączniku XIII, biorąc pod uwagę zastrzeżenia i warunki w nim określone, środki, których republika Strony AS nie utrzymuje albo nie wprowadza na obszarze całego terytorium bądź w jednostkach podziału administracyjnego, są określane jako ograniczenia całkowitej liczby osób fizycznych, które inwestor może zatrudnić jako personel kluczowy i absolwentów odbywających staż w konkretnym sektorze, w formie kontyngentów określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych, oraz jako ograniczenia dyskryminujące.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-175\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 175</span><span class=\"lf-art-t\">Sprzedawcy usług biznesowych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku każdego sektora zliberalizowanego zgodnie z rozdziałem 2 lub 3 niniejszego tytułu i biorąc pod uwagę zastrzeżenia wskazane w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw) i XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług), Strona UE umożliwia czasowy wjazd i pobyt sprzedawców usług biznesowych pochodzących z republik Strony AS przez maksymalnie dziewięćdziesiąt dni w dwunastomiesięcznym okresie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku każdego sektora wymienionego w załączniku XIV (Wykazy zobowiązań republik Strony AS dotyczących sprzedawców usług biznesowych), uwzględniając zastrzeżenia i warunki w nim określone, republiki Strony AS umożliwiają czasowy wjazd i pobyt sprzedawców usług biznesowych pochodzących ze Strony UE przez maksymalnie dziewięćdziesiąt dni w dwunastomiesięcznym okresie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-176\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 176</span><span class=\"lf-art-t\">Usługodawcy kontraktowi i osoby wykonujące wolne zawody</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Strony potwierdzają swoje odpowiednie zobowiązania w ramach GATS w odniesieniu do wjazdu i pobytu czasowego usługodawców kontraktowych oraz osób wykonujących wolne zawody.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 5</h3>\n<p class=\"lf-p\">Ramy regulacyjne Sekcja A Postanowienia ogólne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-177\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 177</span><span class=\"lf-art-t\">Wzajemne uznawanie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia którejkolwiek ze Stron nakładania na osoby fizyczne obowiązku posiadania niezbędnych kwalifikacji lub doświadczenia zawodowego wymaganego na terytorium, na którym świadczona jest usługa, w danym sektorze działalności.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony zachęcają, odpowiednio, stosowne organizacje zawodowe lub właściwe organy zlokalizowane na ich terytoriach do wspólnego opracowania i przekazania Komitetowi Stowarzyszeniowemu zaleceń dotyczących wzajemnego uznawania w celu pełnego lub częściowego spełnienia przez inwestorów i usługodawców kryteriów stosowanych przez każdą ze Stron w zakresie wydawania zezwoleń, licencji, prowadzenia działalności i certyfikacji inwestorów i usługodawców, zwłaszcza w sektorze wolnych zawodów.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po otrzymaniu zaleceń, o których mowa w poprzednim ustępie Komitet Stowarzyszeniowy dokonuje w rozsądnym terminie przeglądu zaleceń w celu ustalenia, czy są one spójne z niniejszym tytułem.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli, zgodnie z procedurą określoną w ust. 3, zalecenia, o których mowa w ust. 2, okażą się spójne z niniejszym tytułem, a pomiędzy odpowiednimi regulacjami Stron istnieje wystarczający stopień równoważności, w celu wdrożenia tych zaleceń Strony zachęcają swoje właściwe organy do negocjacji umowy o wzajemnym uznawaniu wymagań, kwalifikacji, licencji i innych regulacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda taka umowa musi być zgodna z odpowiednimi postanowieniami Porozumienia WTO, w szczególności z art. VII GATS.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-178\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 178</span><span class=\"lf-art-t\">Przejrzystość i ujawnianie informacji poufnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda ze Stron odpowiada niezwłocznie na wszystkie wnioski drugiej Strony o szczegółowe informacje dotyczące wszelkich środków o zasięgu ogólnym lub umów międzynarodowych, odnoszących się do niniejszego tytułu lub na niego wpływających. Każda ze Stron wyznacza także przynajmniej jeden punkt informacyjny, który na wniosek udziela szczegółowych informacji inwestorom i usługodawcom drugiej Strony na temat wszystkich wspomnianych wyżej kwestii, nie później niż do dnia wejścia w życie niniejszej Umowy. Punkty informacyjne nie muszą być depozytariuszami przepisów ustawowych i wykonawczych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żadne z postanowień części IV niniejszej Umowy nie może być interpretowane jako wymagające od którejkolwiek Strony dostarczenia informacji poufnych, których ujawnienie utrudniłoby egzekwowanie prawa lub w inny sposób byłoby sprzeczne z interesem publicznym, czy też naruszałoby uzasadnione interesy handlowe poszczególnych przedsiębiorstw, czy to publicznych, czy prywatnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-179\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 179</span><span class=\"lf-art-t\">Procedury</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy dla świadczenia usług lub założenia przedsiębiorstwa, w odniesieniu do których podjęto szczegółowe zobowiązanie, wymagane jest zezwolenie, właściwe organy Strony w rozsądnym terminie po złożeniu wniosku uznanego za kompletny w świetle krajowych przepisów ustawowych i wykonawczych informują wnioskodawcę o decyzji dotyczącej wniosku.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na wniosek wnioskodawcy właściwe organy Strony przekazują bez zbędnych opóźnień informacje na temat statusu wniosku.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona utrzymuje lub ustanawia trybunały sądowe, arbitrażowe lub administracyjne, które zapewniają, na wniosek poszkodowanego inwestora lub usługodawcy, szybkie rozpatrzenie sprawy i, w uzasadnionych przypadkach, odpowiednie środki zaradcze dotyczące decyzji administracyjnych mających wpływ na zakładanie przedsiębiorstw, transgraniczne świadczenie usług lub tymczasową obecność osób fizycznych w celach służbowych. Gdy takie procedury nie są niezależne od organu, któremu powierzono wydawanie odnośnych decyzji administracyjnych, Strony zapewniają rzeczywisty obiektywizm i bezstronność przy rozpatrywaniu odwołania.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja B Usługi informatyczne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-180\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 180</span><span class=\"lf-art-t\">Uzgodnienia dotyczące usług informatycznych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie, w jakim handel usługami informatycznymi jest objęty wykazami zobowiązań zgodnie z rozdziałami 2, 3 i 4 niniejszego tytułu, Strony przyjmują zobowiązania określone w poniższych ustępach.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kod ONZ - CPC 84 (1l CPC oznacza Centralną Klasyfikację Produktów określoną w dokumentach statystycznych Urzędu Statystycznego Narodów Zjednoczonych, seria M. nr 77, CPC prov. 1991.), wykorzystywany do celów opisu usług informatycznych i usług z nimi związanych obejmuje podstawowe funkcje stosowane przy świadczeniu takich usług: oprogramowanie określone jako zestaw instrukcji wymaganych do pracy i komunikacji komputerów (włącznie z ich opracowaniem i wdrożeniem), przetwarzanie i przechowywanie danych oraz usługi powiązane, takie jak doradztwo i szkolenie dla pracowników klienta. Postęp technologiczny doprowadził do coraz częstszego oferowania takich usług przy zakupie komputera lub w formie pakietu usług powiązanych, które mogą obejmować niektóre lub wszystkie funkcje podstawowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przykładowo usługi takie jak hosting stron i domen internetowych, usługi wyszukiwania danych i przetwarzanie rozproszone polegają na łączeniu podstawowych funkcji usług informatycznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Usługi informatyczne i usługi z nimi związane niezależnie od tego czy są świadczone poprzez sieć, włącznie z Internetem, obejmują wszystkie usługi zapewniające: a) doradztwo, strategię, analizę, planowanie, specyfikację, projektowanie, opracowanie, instalację, wdrożenie, integrowanie, testowanie, usuwanie błędów, aktualizowanie, wsparcie, pomoc techniczną lub zarządzanie komputerami albo systemami komputerowymi; lub b) oprogramowanie określone jako zestaw instrukcji wymaganych do pracy i komunikacji komputerów (zewnętrznej i wewnętrznej) oraz doradztwo, strategię, analizę, planowanie, specyfikację, projektowanie, opracowanie, instalację, wdrożenie, integrowanie, testowanie, usuwanie błędów, aktualizowanie, dostosowanie, konserwację, wsparcie, pomoc techniczną, zarządzanie oprogramowaniem lub jego użytkowanie; lub c) przetwarzanie danych, przechowywanie danych, hosting danych lub usługi w zakresie baz danych; lub d) usługi konserwacji i naprawy urządzeń biurowych oraz sprzętu, włącznie z komputerami; oraz e) usługi w zakresie szkolenia personelu klientów, związane z oprogramowaniem, komputerami lub systemami komputerowymi, gdzie indziej niesklasyfikowane.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Usługi informatyczne i usługi z nimi związane umożliwiają świadczenie pozostałych usług (np. usług finansowych) m.in. w sposób elektroniczny. Istnieje jednak poważna różnica między usługami wspierającymi (np. hosting stron internetowych, przetwarzanie danych lub hosting aplikacji) a usługami podstawowymi lub w zakresie treści, które są świadczone elektronicznie (np. usługi finansowe). W takich przypadkach usługi podstawowe lub w zakresie treści nie są objęte CPC 84.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja C Usługi kurierskie</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-181\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 181</span><span class=\"lf-art-t\">Zakres i definicje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niniejsza sekcja określa zasady ram regulacyjnych dla usług kurierskich objętych wykazami zobowiązań zgodnie z rozdziałami 2, 3 i 4 niniejszego tytułu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszej sekcji oraz rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu „licencja” oznacza zezwolenie przyznane indywidualnemu usługodawcy przez właściwy organ, które może być wymagane przed rozpoczęciem świadczenia danej usługi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-182\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 182</span><span class=\"lf-art-t\">Zapobieganie praktykom antykonkurencyjnym w sektorze usług kurierskich</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strony wprowadzają lub utrzymują odpowiednie środki w celu powstrzymania usługodawców, którzy pojedynczo lub razem mogą istotnie wpływać na warunki uczestnictwa (w odniesieniu do cen i dostaw) na odpowiednim rynku usług kurierskich na skutek wykorzystania ich pozycji rynkowej, od podejmowania lub kontynuowania praktyk antykonkurencyjnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda Strona dba o to, by w przypadku gdy pochodzący z danej Strony monopolistyczny dostawca usług pocztowych konkuruje, bezpośrednio lub pośrednio poprzez przedsiębiorstwo z nim związane, w zakresie usług ekspresowego doręczania przesyłek poza zakresem jego praw monopolisty, nie naruszał on swoich zobowiązań określonych w niniejszym tytule.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-183\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 183</span><span class=\"lf-art-t\">Licencje</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli wymagane jest posiadanie licencji, do wiadomości publicznej należy podać następujące informacje: a) wszystkie kryteria udzielania licencji i termin, w jakim zwykle wydawana jest decyzja w sprawie wniosku o licencję; oraz b) warunki dotyczące licencji.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na żądanie wnioskodawcy zostaje on poinformowany o powodach odmowy wydania licencji.</p>\n<p class=\"lf-p\">Usługodawca, którego dotyczy decyzja, ma prawo odwołać się od takiej decyzji przed niezależnym i właściwym organem zgodnie z właściwym prawodawstwem. Procedury te będą przejrzyste, niedyskryminujące i oparte na obiektywnych kryteriach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-184\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 184</span><span class=\"lf-art-t\">Niezależność organów regulacyjnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Jeśli Strony posiadają organy regulacyjne, muszą być one prawnie niezależne od jakiegokolwiek podmiotu świadczącego usługi kurierskie i nie mogą podlegać takiemu podmiotowi. Decyzje organów regulacyjnych i stosowane przez nie procedury są bezstronne w odniesieniu do wszystkich uczestników rynku.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sekcja D Usługi telekomunikacyjne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-185\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 185</span><span class=\"lf-art-t\">Definicje i zakres</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W niniejszej sekcji określono zasady ram regulacyjnych w zakresie publicznych usług telekomunikacyjnych, innych niż nadawanie programów, podlegających zobowiązaniom zgodnie z rozdziałami 2, 3 i 4 niniejszego tytułu, obejmujących telefoniczne usługi głosowe, usługi przekazywania danych metodą komutacji pakietów, usługi przekazywania danych metodą komutacji łączy, usługi teleksowe, usługi telegraficzne, usługi w zakresie przekazywania danych za pomocą faksu, prywatne usługi obwodów dzierżawionych oraz usługi i systemy łączności - komórkowe i osobiste (1m Strony przyjmują, że usługi te są objęte niniejszą sekcją w takim stopniu, w jakim są uważane za publiczne usługi telekomunikacyjne zgodnie z mającym zastosowanie prawodawstwem krajowym.).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na użytek niniejszego tytułu: a) „usługi telekomunikacyjne” oznaczają wszelkie usługi polegające na przekazie i odbiorze sygnałów elektromagnetycznych poprzez sieci telekomunikacyjne i nie obejmują działalności gospodarczej polegającej na dostarczaniu treści, której przekaz wymaga zastosowania sieci lub usług telekomunikacyjnych; b) „publiczna usługa telekomunikacyjna” lub „usługa telekomunikacyjna dostępna publicznie” oznacza każdą usługę telekomunikacyjną, co do której Strona wymaga, aby była publicznie dostępna zgodnie z jej prawodawstwem; c) „organ regulacyjny w sektorze telekomunikacyjnym” oznacza organ lub organy wykonujące wszelkie zadania regulacyjne powierzone zgodnie z krajowym prawodawstwem każdej ze Stron; d) „podstawowa infrastruktura telekomunikacyjna” oznacza infrastrukturę publicznej sieci lub usługi telekomunikacyjnej, które: (i) są wyłącznie lub przede wszystkim dostarczane przez jednego dostawcę lub ograniczoną liczbę dostawców; oraz (ii) z przyczyn ekonomicznych lub technicznych nie mogą być łatwo zastąpione w celu świadczenia usługi; e) „główny dostawca” w sektorze telekomunikacyjnym to dostawca publicznych usług telekomunikacyjnych, który może istotnie wpływać na warunki uczestnictwa (w odniesieniu do cen i dostaw) na odpowiednim rynku publicznych usług telekomunikacyjnych poprzez kontrolowanie infrastruktury podstawowej lub wykorzystanie swojej pozycji rynkowej; oraz f) „powiązania wzajemne” oznaczają powiązania między dostawcami oferującymi publiczne telekomunikacyjne sieci lub usługi celem umożliwienia użytkownikom jednego dostawcy komunikacji z użytkownikami innego dostawcy oraz dostęp do usług świadczonych przez innego dostawcę.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-186\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 186</span><span class=\"lf-art-t\">Organ regulacyjny</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Organ regulacyjny w sektorze usług telekomunikacyjnych jest prawnie odrębny i funkcjonalnie niezależny od jakiegokolwiek dostawcy usług telekomunikacyjnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Każda ze Stron dokłada starań, by zapewnić organowi regulacyjnemu odpowiednie zasoby do wykonywania jego zadań. Zadania organu regulacyjnego są podawane do wiadomości publicznej w łatwo dostępny i zrozumiały sposób, zwłaszcza gdy takie zadania są powierzone większej liczbie organów.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzje i procedury stosowane przez organ regulacyjny są bezstronne w odniesieniu do wszystkich uczestników rynku.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dostawca, którego dotyczy decyzja organu regulacyjnego ma prawo, zgodnie z właściwym prawodawstwem, odwołać się od niej do właściwego organu, który nie jest zależny od zainteresowanych dostawców. Jeżeli właściwy organ nie ma charakteru sądowego, jego decyzja jest zawsze uzasadniana na piśmie, a także podlega kontroli przeprowadzanej przez bezstronny i niezależny organ sądowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzje podjęte przez takie niezależne organy są skutecznie egzekwowane zgodnie z mającym zastosowanie postępowaniem prawnym. W oczekiwaniu na wynik takiego postępowania prawnego decyzja organu regulacyjnego w dalszym ciągu obowiązuje, chyba że właściwy organ lub właściwe prawodawstwo stanowią inaczej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-187\"><span class=\"lf-art-num\">Artykuł 187</span><span class=\"lf-art-t\">Zezwolenie na świadczenie usług telekomunikacyjnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">(1n Dla celów niniejszej sekcji pojęcie „zezwolenie” należy rozumieć jako obejmujące licencje, koncesje, pozwolenia, rejestry i wszelkie inne zezwolenia, jakich Strona może wymagać do świadczenia usług telekomunikacyjnych.) 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenie usług jest, w możliwie szerokim zakresie, dopuszczane w drodze prostych procedur i, zawsze gdy to możliwe, po zwykłym powiadomieniu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Licencja lub specjalne zezwolenie może być wymagane, by rozwiązać kwestię przydziału</p></div>", "next": 239910}