one życia seksualnego).
\nStereotypy dotyczące kobiet z niepełnosprawnościami są szczególne dotkliwe w obszarze profilaktyki (przedmiotowe traktowanie kobiet z niepełnosprawnościami zniechęca je do badań profilaktycznych).
\nWażnym w kontekście realizacji KPON są Rekomendacje dla Polski Komitetu ONZ ds. Praw Osób Niepełnosprawnych61).
\nW dokumencie tym znajdują się wskazania odnoszące się m.in. do sytuacji kobiet z niepełnosprawnościami, m.in.: „Zapewnienie aktywnego zaangażowania w projektowanie nowych przepisów oraz odpowiednich konsultacji z różnymi organizacjami osób z niepełnosprawnościami, w tym m.in. z kobietami, psychospołeczną i dziewczęta dziećmi, żyjącymi na (...) , wsi. z niepełnosprawnościami osobami Jednak miały z niepełnosprawnością zalecenie, aby „kobiety dostęp do pomocy w podejmowaniu decyzji życiowych i nie były poddawane sterylizacji bez ich pełnej, swobodnej i świadomej zgody” nie mają faktycznego
\nKolejną istotną kwestią w odniesieniu do opisywanej szczególnej sytuacji kobiet z niepełnosprawnością z cytowanym jest Społecznym zjawisko raportem przemocy.
\nZgodnie (...) „Kobiety z niepełnosprawnościami są trzykrotnie bardziej narażone na przemoc (psychiczną, fizyczną, jak również ekonomiczną) niż kobiety pełnosprawne. (...). W Polsce brak jest statystyk nt. przemocy wobec kobiet z niepełnosprawnościami”. Kwestia braku statystyk wynika m.in. z braku odpowiedniego pola w formularzu niebieskiej karty.
\nPrzemoc wobec kobiet, w tym kobiet starszych i kobiet z niepełnosprawnościami była przedmiotem opracowania Rzecznika Praw Obywatelskich z 2013 r.63). W publikacji czytamy m.in., że „zjawisko przemocy wobec kobiet starszych i niepełnosprawnych, szczególnie narażonych na dyskryminację wielokrotną, jest niedostrzegane, trudne do wykrycia oraz zbadane w niewielkim tylko obszarze” (str. 5), a art. 16 KPON zobowiązuje państwa-strony Konwencji do podjęcia wszelkich odpowiednich środków ustawodawczych, administracyjnych i społecznych
\nW raporcie z badania ogólnopolskiego 2015 r. oraz badania porównawczego z lat 2009–2015 prof. dr hab. Krzysztofa Korzeniowskiego i dr hab. Piotra Radkiewicza pt.: Przemoc w rodzinie wobec osób starszych i niepełnosprawnych (PAN, Instytut Psychologii) czytamy m.in. na str. 6 że: „Przemoc w rodzinie wobec osób starszych i niepełnosprawnych jest zjawiskiem znacznie słabiej poznanym, aczkolwiek także szeroko rozpowszechnionym (zob. Cooper i in., 2008, Hardin i in., 2005, Hugues i in., 2011).
\nNa dodatek okazuje się, że niepełnosprawność jest czynnikiem zwiększającym przemoc w rodzinie wobec osób narażonych na nią z innych powodów.
\nStwierdzono na przykład, że kobiety niepełnosprawne doznają więcej przemocy niż kobiety sprawne (Hague i in., 2011). Zaobserwowano również, iż częściej krzywdzone starsze ofiary przemocy są także niepełnosprawne fizycznie lub umysłowo (Herzberger, 2002). Zwróćmy uwagę, że oszacowanie rzeczywistych rozmiarów przemocy wobec osób starszych i niepełnosprawnych napotyka jeszcze
\nOsoby i starsze, Preambuła lit. i Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie sytuacji kobiet niepełnosprawnych w Unii Europejskiej P6_TA(2007)0160.
\n78 Monitor Polski
\nJednak – co ciekawe – „wskaźniki obojętności na przemoc wobec osób niepełnosprawnych były większe wśród mężczyzn niż wśród kobiet” (str.
\nBiorąc pod uwagę międzynarodowych, przegląd wydaje wybranych się, że publikacji stwierdzenie i dokumentów jednoznacznie, że w Polsce przemoc wobec kobiet z niepełnosprawnościami jest zjawiskiem częstszym oraz bardziej z niepełnosprawnościami, akceptowalnym wymaga niż przeprowadzenia wobec mężczyzn badań, a przede wszystkim umieszczenia w formularzu niebieskiej karty informacji – pytania o niepełnosprawność w stosunku do osoby doznającej przemocy, jak i osoby stosującej przemoc.
\nW sprawozdaniu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z Realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014–2020 za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. znajdujemy informacje, że w 2018 r. funkcjonowało w gminach 2 521 zespołów interdyscyplinarnych.
\nLiczba osób objętych pomocą zespołów interdyscyplinarnych wyniosła 206 424, w tym 82 110 kobiet (4668 niepełnosprawnych i 10 080 starszych) oraz 72 975 mężczyzn (3259 niepełnosprawnych i 6501 starszych), a także 51 157 dzieci, w tym 1650 niepełnosprawnych65). i opracowania, Biorąc należy pod generalnie uwagę przytoczone stwierdzić, że dokumenty sytuacja kobiet z niepełnosprawnościami, ich ewentualnej dyskryminacji krzyżowej (ze względu na niepełnosprawność, wiek i płeć) czy w zakresie równego dostępu
\nW kontekście planowanej deinstytucjonalizacji ważne jest tworzenie możliwości wspierania formalnych i nieformalnych wspólnot kobiet z niepełnosprawnościami, które będąc osobami bez rodzin (samotnymi), stanowią dla siebie grupę wsparcia. Taką możliwość mogą stanowić mieszkania wspomagane wtopione w lokalną społeczność, będące jedną z form wdrażania deinstytucjonalizacji, czy choćby miksy społeczne (miksy lokatorskie, klastry mieszkaniowe)66).
\nSYTUACJA DZIECI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI W szczególnej sytuacji znajdują się rodziny z dziećmi z niepełnosprawnościami. Artykuł 7 ust. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych wskazuje, że „Państwa Strony podejmą wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia pełnego korzystania przez niepełnosprawne dzieci ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności, na zasadzie równości z innymi dziećmi.”.
\nKwestia również praw dzieci w innych z niepełnosprawnościami częściach Konwencji została uwzględniona o prawach osób niepełnosprawnych. Problematyka ta pojawia się w artykułach Konwencji poruszających kwestie związane ze świadomością, wolnością od wykorzystywania, przemocy i nadużyć, poszanowania domu i rodziny czy
\n80 Monitor Polski
\nZawiera on zobowiązania do np.: niewykluczania osób (w tym dzieci) z niepełnosprawnościami z powszechnego systemu edukacji ze względu na niepełnosprawność czy zapewnienia dzieciom z niepełnosprawnościami dostępu w ich lokalnych społecznościach i wspólnie z rówieśnikami, na zasadzie równości z innymi dziećmi, do udziału w zabawie, rekreacji i wypoczynku oraz działalności sportowej, włączając taką działalność w ramy systemu szkolnego.
\nArtykuł ten zobowiązuje również do zapewnienia edukacji dzieci z niepełnosprawnościami od najwcześniejszego etapu, w szczególności dzieci niewidomych, głuchych lub głuchoniewidomych w najodpowiedniejszych językach i przy pomocy zindywidualizowanych sposobów i środków komunikacji, rodzaju niepełnosprawności, najodpowiedniejszych jak również dla danego w środowisku, które maksymalizuje rozwój edukacyjny i społeczny.
\nW kontekście tych zapisów Konwencji niezwykle ważne jest prowadzenie zajęć zapewniających rozwój funkcjonalny związany z rodzajem niepełnosprawności, np.: – orientację przestrzenną dla dzieci z niepełnosprawnością narządu wzroku,
\nPodkreślenia wymaga też rola PFRON w dofinansowaniu projektów tych organizacji.
\nNauczenie radzenia niepełnosprawnością, sobie można z niepełnosprawnością, wprowadzać od jak zarządzania najwcześniejszego okresu rozwoju dziecka – na tyle, na ile pozwala rodzaj, poziom niepełnosprawności i indywidualny potencjał, który każde dziecko posiada.
\nBardzo dużym wsparciem jest tutaj rozwój nowoczesnych technologii wspierających funkcjonowanie niepełnosprawności.
\nWarunkiem osób z różnymi korzystania rodzajami z rozwijających się technologii jest dostęp do tych technologii i świadomość możliwości ich wykorzystania przez same osoby/dzieci z niepełnosprawnościami, jak i ich rodziny/opiekunów.
\nDla pełnego urzeczywistnienia praw dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami konieczne jest również zintensyfikowanie działań mających na celu podnoszenie jakości edukacji włączającej na wszystkich etapach kształcenia, zgodnie z art.
\n24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Edukacja włączająca o wysokiej jakości to zarówno zapewnienie możliwości wspólnej nauki uczniów z niepełnosprawnościami 82 Monitor Polski
\nNiezwykle istotne jest także zobowiązanie państwa do zapewnienia usług zdrowotnych, które są potrzebne dzieciom z niepełnosprawnościami, uwzględniających rodzaj i poziom niepełnosprawności, z dostępem do nowoczesnych technik diagnozowania, leczenia, czy rehabilitacji, w tym wczesnej interwencji, a także usług mających na celu ograniczenie i zapobieganie postępowi niepełnosprawności, jeżeli rodzaj jednostki chorobowej na to pozwala.
\nWażne jest, by wypracowane przez różne środowiska, różne państwa, dobre praktyki czy postęp technologiczny wspomagający samodzielność były udostępniane dostępności, – w tym zarówno cenowej. w zakresie Patrząc na wiedzy, jak i faktycznej przykład innych państw, zwłaszcza państw członkowskich Unii Europejskiej, należy rozważyć wprowadzenie w Polsce sprawdzonych rozwiązań polegających na wypożyczaniu/najmie/ współdzieleniu (jeśli to możliwe) specjalistycznego oraz zindywidualizowanego sprzętu, jak ponownego wykorzystania, po użytkownika, czy polityki wdrażaniu również dostosowaniu państwa do możliwości potrzeb dotyczącej jego nowego recyclingu i utylizacji wyeksploatowanego sprzętu.
\nJednym z problemów dotyczących ciągłości wsparcia w poszczególnych systemach – od edukacji do zatrudnienia bądź kontynuacji terapii, tak by nie następował regres rozwoju uzyskanego na etapie edukacji, jest spójność systemów zarówno na etapie diagnozy osoby, jak również konsekwencji widzenia jej potrzeb i możliwości w różnych systemach.
\nSystem diagnozy potrzeb osoby z niepełnosprawnością jest inny w systemie edukacji i systemie orzekania o niepełnosprawności. Ta sama osoba jest inaczej określana, a zakres wsparcia w różnych systemach jest często niespójny i mało elastyczny na zmieniające się potrzeby. Wskazuje 83 Monitor Polski
\nPewnego rodzaju odpowiedzią na możliwość uzyskiwania wsparcia po okresie korzystania z systemu edukacji jest program PFRON pod nazwą „Rehabilitacja 25 plus”. Celem pilotażu tego programu jest zebranie doświadczeń służących wypracowaniu absolwentom różnego rodzaju rozwiązań placówek zapewniających ciągłość oddziaływań terapeutycznych w zakresie utrzymania samodzielności i niezależności w życiu społecznym, a także w zakresie dotyczącym ich aktywności zawodowej.
\nZamierzeniem programu będących absolwentami tych jest objęcie placówek wsparciem osób z niepełnosprawnością intelektualną (w stopniu głębokim i umiarkowanym), którzy nie są zatrudnieni i nie są objęci rehabilitacją społeczną w placówkach dziennej aktywności (np. środowiskowych domach samopomocy czy warsztatach terapii zajęciowej). Program jest pomostem dla osób, które po ukończeniu edukacji, z różnych przyczyn, nie znalazły miejsca kontynuacji i rozwoju aktywności, i daje tym osobom lub ich opiekunom prawnym czas na znalezienie placówki, w której mogłyby uzyskać docelowe wsparcie.
\nAdresatem programu są podmioty prowadzące ORW (ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze), SPdP (szkoły specjalne przysposabiające do pracy) oraz inne placówki edukacyjne.
\nKwestia nakierowania szczególnej uwagi państwa na wsparcie rodzin z osobą/dzieckiem z niepełnosprawnością podkreślona została również w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Wskazano w niej, że rodziny z osobą/dzieckiem z niepełnosprawnością cechuje niska aktywność zawodowa i społeczna rodziców/opiekunów oraz wysokie ryzyko ubóstwa 84 Monitor Polski
\nPoszczególne programy i rozwiązania systemowe mające na celu wsparcie rodzin, jak również umożliwienie niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami, zgodnie z ich indywidualnym potencjałem, są ciągle niewystarczające.
\nKonieczne jest, by w większym zakresie uwzględniały różnice wynikające z możliwości dostępnych w miejscu życia OzN i jej rodziny. Wsparcie musi być adresowane proporcjonalnie do tej sytuacji.
\nKonwencja wskazuje wspierania więzi również rodzicielskich, z niepełnosprawnościami, Zgodnie z artykułem zobowiązania jak 23 tak Państw-Stron w zakresie w kontekście dzieci i rodziców z niepełnosprawnościami.
\n4 o prawach ust.
\nKonwencji osób niepełnosprawnych „(…) W żadnym przypadku nie można odłączać dziecka od rodziców z powodu jego niepełnosprawności lub niepełnosprawności jednego lub obojga rodziców”. Zgodnie z ww. zobowiązaniem, zadaniem państwa jest wspieranie więzi rodzinnych, zarówno w sytuacji, gdy niepełnosprawność dotyczy dziecka, jak i sytuacji, gdy dotyczy rodzica.
\nPaństwo powinno wspierać rodziców z niepełnosprawnością w tworzeniu rodzin zastępczych oraz adopcji.
\nW szczególnej sytuacji są dzieci z niepełnosprawnościami przebywające w pieczy zastępczej.
\nW obecnych unormowaniach prawnych, zgodnie z ustawą dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dziecko z niepełnosprawnością umieszczone w pieczy zastępczej ma stworzone odpowiednie warunki opieki i wychowania zarówno w pieczy rodzinnej, jak i instytucjonalnej. Specjalnie dla dzieci z niepełnosprawnością w systemie funkcjonują rodziny zastępcze specjalistyczne, które w ramach procesu szkoleń i kwalifikacji przygotowywane są do pełnienia takiej funkcji.
\nWsparciem dla takich rodzin jest organizator rodzinnej pieczy zastępczej wraz z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, którzy winni nie tylko 85 Monitor Polski
\nDzieci z niepełnosprawnościami umieszczane są przez sąd również, zwykle ze względów medycznych, w placówkach opiekuńczo-wychowawczych lub też instytucjach podległych resortowi zdrowia (np. zakłady opiekuńczo-lecznicze). Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej samorządy szczebla powiatowego mogą tworzyć i prowadzić placówki specjalistyczno-terapeutyczne, które winny sprawować opiekę nad dzieckiem o indywidualnych potrzebach, w szczególności: legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności; albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności (dziecko powyżej 16 roku życia); wymagającym stosowania specjalnych metod wychowawczych opóźnień rozwojowych i specjalistycznej terapii; wymagającym wyrównywania i edukacyjnych.
\nPonadto samorząd województwa może prowadzić wysokospecjalistyczne placówki: regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną oraz interwencyjny ośrodek preadopcyjny. W pierwszej umieszczane są dzieci w wieku od 0 do 18 lat, wymagające szczególnej opieki, które ze względu na stan zdrowia wymagający stosowania specjalistycznej opieki i rehabilitacji nie mogą zostać umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a w drugiej dzieci do 1. roku życia, które wymagają specjalistycznej opieki i w okresie oczekiwania na przysposobienie nie mogą zostać zastępczej.
\n86 umieszczone w rodzinnej pieczy Monitor Polski
\nDla porównania na koniec 2019 r. w pieczy zastępczej przebywało 8480 dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności, co stanowi 11,7% wszystkich dzieci przebywających w pieczy zastępczej; 6400 dzieci przebywało w rodzinnej pieczy zastępczej (o 91 mniej niż na koniec 2018 r.), a 2080 dzieci w instytucjonalnej pieczy zastępczej (o 102 mniej niż na koniec 2018 r.)69).
\nNajwiększy odsetek dzieci z niepełnosprawnością na koniec 2018 r. znajdował się w grupie dzieci w wieku 7–13 lat (13,46%), najmniejszy natomiast w grupie dzieci poniżej 1. roku życia (5,3%).
\nNa koniec 2019 r. sytuacja jest podobna – największy odsetek dzieci z niepełnosprawnością znajdował się w grupie dzieci w wieku 7–13 lat (13,27%), najmniejszy znacznie mniej niż w grupie dzieci poniżej 1. roku życia (2,78%).
\nWśród przyczyn lekarskich niepełnosprawności w latach 2018 i 2019 wymienianych największą w orzeczeniach grupę stanowią niepełnosprawność intelektualna (18%), zaburzenia psychiczne (15%) i choroby neurologiczne (13%). Ponadto w ramach zbierania danych statystycznych zastępczej, dotyczących ze względu liczby dzieci przebywających na przyczynę wydania w pieczy orzeczenia o niepełnosprawności, zgromadzono dane o liczbie dzieci ze Spektrum
\n87 Monitor Polski
\nSzczególnego podkreślenia w kontekście Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021–2030 wymaga sytuacja dzieci ze Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD). Dzieci te, z uwagi na brak tego zespołu chorobowego w przyczynach niepełnosprawności, niejednokrotnie są pozostawione bez fachowej pomocy, a rodzice zastępczy czy adopcyjni zbyt późno mają szansę na skuteczną pomoc swoim podopiecznym.
\nDzieci z pieczy zastępczej w przypadku unormowania ich sytuacji opiekuńczo-wychowawczej mogą być kierowane do adopcji. Wśród dzieci przysposobionych w 2018 r.
\n106 dzieci posiadało orzeczenie o niepełnosprawności, z czego 95 zostało przysposobionych w adopcji krajowej, a 11 przysposobionych dzieci w 2019 w adopcji r.
\n120 zagranicznej. dzieci Wśród posiadało dzieci orzeczenie o niepełnosprawności, z czego 110 zostało przysposobionych w adopcji krajowej, a 10 dzieci w adopcji zagranicznej.
\n88 Monitor Polski
\nLiczba dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością, które zostały przysposobione w ostatnich latach, oscyluje na zbliżonym poziomie.
\nW 2016 r. przysposobiono 105 dzieci z niepełnosprawnością, zaś w 2017 r. – 98 dzieci. W świetle spadku ogólnej liczby adopcji, adopcja dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności utrzymuje się na stałym niskim poziomie – tj. ok. 1,2% liczby tych dzieci w pieczy zastępczej.
\nMożna uznać, że wyżej wymienione działania wpisują się w politykę państwa w zakresie wspierania rodziny i dzieci z niepełnosprawnościami, jednakże w związku ze specyfiką niepełnosprawności i możliwymi barierami potrzebne jest szczególne podejście, uwzględniające rodzaj niepełnosprawności.
\n89 Monitor Polski
\nBez wątpienia obecnie istnieje w nim szereg mechanizmów ustawowych, jak i innego rodzaju działań, które są systematycznie rozwijane i wzbogacane.
\nJednakże niezbędne jest wprowadzenie większej koordynacji oraz wyraźniejsze określenie celów polityki państwa w tym obszarze.
\nZgodnie z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych nadrzędnym celem musi być zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami niezależnego życia oraz możliwości udziału we wszystkich aspektach życia społecznego na zasadzie przeformułowania publicznych, wielu równości z innymi instrumentów skutkującego odejściem osobami. prawnych, od Wymaga działań to i instytucji medyczno-charytatywnego modelu pojmowania niepełnosprawności na rzecz poszanowania pełnej podmiotowości osób z niepełnosprawnościami.
\nTrzeba zauważyć nierównomierność rozwoju działań państwa w różnych obszarach wsparcia osób z niepełnosprawnościami. O ile na przykład w edukacji i pracy systemowym wprowadzono (jednak szereg wymagających instrumentów jeszcze o charakterze udoskonalenia lub zastąpienia innymi), o tyle w kwestii niezależnego życia najważniejsze instrumenty mają jedynie charakter fragmentaryczny i wdraża się je na zasadzie realizacji projektów. Prowadzenie tego typu działań w ramach projektów oznacza ich ograniczenie w czasie oraz sprawia, że osoba z niepełnosprawnością po zakończeniu projektu nie może dalej korzystać z danej formy wsparcia, chociaż ciągle go bardzo potrzebuje. Kolejnym minusem systemu projektowego jest nierównomierny dostęp do wsparcia w różnych regionach Polski. Przy czym niezależnie od części kraju zawsze łatwiej uzyskać pomoc w dużych miastach niż w miejscowościach średniej wielkości czy małych, a zwłaszcza na wsi.
\nBardzo duży problem stanowi nieprzeprowadzenie procesu deinstytucjonalizacji, czyli odejścia od opieki instytucjonalnej do wsparcia 90 Monitor Polski
\nIstotnym wyzwaniem wsparcia osób jest poprawa funkcjonowania z niepełnosprawnościami instrumentów w aktywności zawodowej, szczególnie odnoszących się do osób z największymi potrzebami w tym zakresie. Przede wszystkim należy tu wskazać konieczność systemowego wprowadzenia zatrudnienia wspomaganego oraz głębokiej reformy funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej.
\nIstotnym sukcesem jest wprowadzenie rządowego programu Dostępność Plus wyznaczającego klarowną i ambitną drogę działań w tym zakresie.
\nProgram ten rozumie dostępność bardzo szeroko, ponieważ jest skierowany nie tylko do osób z niepełnosprawnościami, lecz także do wszystkich innych grup osób ze szczególnymi potrzebami. Należy jednak podejmować dalsze działania zmierzające do budowy środowiska przyjaznego wszystkim.
\nNowej polityki zbudować państwa bez dotyczącej przyjęcia niepełnosprawności nowego systemu nie da się orzecznictwa o niepełnosprawności. Po pierwsze, należy ujednolicić systemy orzekania do różnych celów, po drugie, konieczna jest rezygnacja ze sposobu orzekania od strony negatywnej – „niezdolność do pracy”, „niezdolność do samodzielnej egzystencji” – na rzecz wskazywania rodzaju i zakresu wsparcia, jakiego dana osoba potrzebuje.
\nOsoby z niepełnosprawnościami stanowią jedną z tych grup społecznych, której zagraża wykluczenie społeczne, zawodowe czy edukacyjne. Co więcej, ich stopień zintegrowania społecznego i sytuacja ekonomiczno-zawodowa są bardzo często od nich mało zależne, gdyż są one bezpośrednio powiązane ze stanem zdrowia. Działania państwa na rzecz osób z niepełnosprawnościami wymagają zatem kompleksowego i skoordynowanego podejścia, które przełamie dotychczasowe stereotypy i pozwoli na budowanie nowej, bardziej korzystnej świadomości zjawiska 91 Monitor Polski
\n92 Monitor Polski
\n93 Monitor Polski
\nDziałania zaprojektowane aktualnie będą cyklicznie aktualizowane, tak aby można było podejmować określone czynności w zależności od poziomu wykonania założonych celów i określonych realiów nowej rzeczywistości.
\n94 Monitor Polski
\nIch odzwierciedleniem są cele szczegółowe przewidziane do osiągnięcia w wyniku wdrażania działań zaplanowanych w Strategii. Zostały one przygotowane w taki sposób, aby działania zmierzające do poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin stopniowo tworzyły jednocześnie spójną i kompleksową politykę ukierunkowaną na zapewnienie realizacji pełni praw osób z niepełnosprawnościami zgodnie z Konwencją, w tym prawa do pracy, edukacji, uczestnictwa w życiu społecznym i rodzinnym.
\nPriorytet I. NIEZALEŻNE ŻYCIE Zgodnie z art. 3 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych jedną z jej podstawowych zasad jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami pełnego i skutecznego udziału w społeczeństwie i włączenia społecznego.
\nZasada ta jest rozwijana przez kolejne przepisy Konwencji.
\nzwiązane z korzystaniem ze zdolności prawnej obejmować będą odpowiednie i skuteczne zabezpieczenia w celu zapobiegania nadużyciom, zgodnie z międzynarodowym prawem praw człowieka.
\ngwarantuje prawo wszystkich osób z niepełnosprawnościami do życia w społeczności lokalnej, wraz z prawem dokonywania takich samych wyborów, na równi z innymi osobami, w tym możliwość wyboru miejsca zamieszkania i podjęcia decyzji co do tego, gdzie i z kim będą mieszkać, a także, że nie będą zobowiązywane do mieszkania w szczególnych warunkach. Artykuł ten zobowiązuje również państwa-strony do podjęcia efektywnych i odpowiednich środków w celu ułatwienia pełnego korzystania przez osoby z niepełnosprawnościami 95 Monitor Polski
\nZ kolei w art. 23 Konwencji przewidziano likwidację dyskryminacji osób z niepełnosprawnościami we wszystkich sprawach dotyczących małżeństwa, rodziny, rodzicielstwa i związków.
\nNatomiast art. 29 Konwencji nakłada obowiązek zapewnienia możliwości pełnego funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami w życiu publicznym i społecznym.
\nPriorytet Niezależne życie obejmuje zatem szereg obszarów w życia społecznego i ma na celu zapewnienie realizacji tego fundamentalnego dla osób z niepełnosprawnościami prawa. Wymaga to wdrożenia wielu zmian w polskim prawie, obejmujących m.in. Kodeks cywilny i Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
\nNiezbędne jest przeprowadzanie procesu deinstytucjonalizacji, czyli przejścia od opieki instytucjonalnej do wsparcia w społeczności lokalnej. Konieczne jest do tego stworzenie systemu usług środowiskowych takich, jak asystencja osobista i opieka wytchnieniowa.
\nSchemat 4. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu I. Niezależne Życie.
\nAsystent osobisty osoby z niepełnosprawnością* Wartość bazowa (2018): 0 osób Wartość docelowa (2030): 40 tysięcy osób *Liczba osób z niepełnosprawnościami korzystająca stale z systemowej usługi asystenta osobistego osoby z niepełnosprawnością.
\n96 Monitor Polski
\nZapewnienie aktywnego i pełnego udziału osób z niepełnosprawnościami w procesach tworzenia oraz wdrażania aktów prawnych i polityk publicznych Działanie zakłada, że osoby z niepełnosprawnościami będą ściśle konsultowane i aktywnie włączane w procesy tworzenia i wdrażania aktów prawnych i polityk publicznych oraz w inne procesy podejmowania decyzji w zakresie spraw dotyczących tej grupy osób. Wymagania te dotyczą wszystkich organów administracji publicznej, od szczebla krajowego, przez regionalny, aż do szczebla lokalnego.
\nZapewnienie aktywnego włączenia w procesy tworzenia i wdrażania aktów prawnych i polityk publicznych wymaga wdrożenia regulacji nakładających obowiązek prezentowania niezbędnych informacji w sposób dostępny dla osób z różnymi niepełnosprawnościami, w tym w polskim języku migowym, tekście łatwym do czytania i w formach dostępnych dla osób niewidomych, słabowidzących i głuchoniewidomych, w zgodzie
\nW toku działania zostanie przeprowadzona analiza oraz wypracowane zostaną rekomendacje w zakresie możliwych zmian prawnych i wdrożenia instrumentów pozaprawnych wspierających realizację ww. zobowiązań przez administrację publiczną.
\nDziałanie to ma charakter horyzontalny, tak dla polityk publicznych w Polsce, jak i wdrażania z Niepełnosprawnościami.
\n97 Monitor Polski
\nNależy podkreślić, że projektowanie działań i aktów prawnych z udziałem osób z niepełnosprawnościami zapewnienie większej od samego adekwatności do początku potrzeb tej pozwala grupy, na w tym uniknięcia ryzyka sytuacji pomijania poszczególnych grup osób.
\nDziałanie zakłada również niepełnosprawnościami, w tym umożliwienie na obszarach osobom z różnymi wiejskich, zwiększania kompetencji i umiejętności w zakresie procesów tworzenia prawa i polityk publicznych oraz aktywnego w nich udziału, w tym mainstreaming praw kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami w programach na równości płci i niepełnosprawności.
\nZapewnienie aktywnego i pełnego udziału osób z niepełnosprawnościami w procesach tworzenia oraz wdrażania aktów prawnych i polityk publicznych Okres wdrażania 2021–2030 działania Koordynator MRiPS/PON Podmioty RPO, współpracujące jednostki samorządu terytorialnego, administracja społeczne rady rządowa, ds. osób z niepełnosprawnościami, organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet Budżet państwa, jednostek terytorialnego 98 PFRON, EFS, samorządu rzecz Monitor Polski
\nWspieranie możliwości samostanowienia oraz self- adwokatury osób z różnymi niepełnosprawnościami Działanie zakłada taką modyfikację polityki państwa w obszarze niepełnosprawności, w wyniku której jednym z jej podstawowych celów będzie zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami możliwości samostanowienia i wypowiadania się we własnym imieniu.
\nDziałanie przewiduje promowanie wypowiadania się osób z niepełnosprawnościami w swoim imieniu, zarówno indywidualnie, jak i w ramach organizacji osób z niepełnosprawnościami72).
\nDziałanie zakłada również zniesienie barier prawnych i organizacyjnych w zakresie możliwości intelektualną, osób zrzeszania z problemami się osób zdrowia z niepełnosprawnością psychicznego oraz osób w spektrum autyzmu.
\nInstytucje publiczne na różnych szczeblach będą prowadzić działania mające na celu zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami możliwości samostanowienia. publicznych naruszających samostanowienia. rozwoju Jednocześnie Istotnym ruchu dokonany prawo osób elementem zostanie przegląd działań z niepełnosprawnościami działania self-adwokatury, będzie do wspieranie w szczególności osób z niepełnosprawnością intelektualną, osób w spektrum autyzmu, osób z problemami zdrowia psychicznego, osób głuchych, osób głuchoniewidomych oraz osób korzystających z AAC.
\nSzczególnie istotnym zadaniem jest wspieranie i budowanie samoświadomości, samoakceptacji i niezależności u dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami, tak aby odpowiednio rozwijać kompetencje do
\n99 Monitor Polski
\nWspieranie możliwości samostanowienia oraz selfadwokatury osób z różnymi niepełnosprawnościami Okres wdrażania do 2030 działania Koordynator MRiPS/PON Podmioty MRiPS/PRT, RPO, PFRON, jednostki współpracujące samorządu terytorialnego, organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, Budżet PFRON, jednostek EFS, samorządu terytorialnego I. 2. Zapewnienie możliwości osobom pełnego z niepełnosprawnościami udziału w życiu społecznym, publicznym i politycznym I. 2.1. Zapewnienie możliwości pełnego udziału czynnego i biernego w wyborach i referendach osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności Działanie przewiduje szereg zmian potrzebnych do pełnego udziału osób z niepełnosprawnościami w wyborach w szczególności z niepełnosprawnością osób oraz referendach, w tym intelektualną, osób z problemami zdrowia psychicznego oraz osób w spektrum autyzmu.
\nDziałanie zakłada modyfikacje regulacji prawa wyborczego wynikające z Działania I.2.2 w zakresie uzyskania czynnego i biernego prawa wyborczego.
\nElementem działania jest również przeprowadzenie zmian w procesie wyborczym i referendalnym zwiększających możliwość samodzielnego 100 Monitor Polski
\nZapewnienie realnego dostępu do wyborów i referendów wymaga także wprowadzenia regulacji nakładających obowiązek prezentowania informacji o wyborach oraz informacji i programów komitetów wyborczych w sposób dostępny dla osób z różnymi niepełnosprawnościami, w tym w polskim języku migowym, tekście łatwym do czytania i w formach dostępnych dla osób niewidomych i słabowidzących.
\nObecnie w polskim prawie istnieje obowiązek dostępności dla osób z niepełnosprawnościami co najmniej 50% lokali wyborczych w każdej gminie. Zakłada się wprowadzenie dalszego stopniowego zwiększania liczby lokali wyborczych dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami, jak również stworzenie i skutecznego efektywnego mechanizmu monitorowania realizacji tego obowiązku przez poszczególne gminy.
\nPrzewiduje się zmianę przepisów Kodeksu wyborczego w zakresie możliwości sprawowania funkcji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) przez osobę z orzeczeniem o niezdolności do pracy. W wyniku zmian osoba z takim lub podobnym (w wyniku reformy orzecznictwa) orzeczeniem będzie mogła być wybierana oraz pełnić funkcję wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
\nZapewnienie możliwości udziału czynnego i biernego w wyborach i referendach osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MSWiA Podmioty MSPR, współpracujące organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, Budżet jednostek PKW, 101 samorządy gminne, Monitor Polski
\nW wyniku tego formy zastępczego podejmowania decyzji będą stosowane jedynie w przypadkach całkowitego braku możliwości ustalenia (w tym interpretacji) woli danej osoby. Dziać się to jednak będzie w zmienionej formie prawnej, przy zapewnieniu transparentności oraz sprawności podejmowanych działań w takich sytuacjach.
\nW wypracowaniu nowego modelu uwzględnione zostaną doświadczenia innych krajów europejskich w zakresie zastąpienia instytucji ubezwłasnowolnienia wspieranym podejmowaniem decyzji. Wprowadzenie nowego systemu spowoduje odstąpienie od Oświadczenia interpretacyjnego do art. 12 Konwencji.
\nZastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MSPR Podmioty MRiPS/PON/PRT, MZ, MSWiA, RPO, współpracujące organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, PFRON, EFS 102 Monitor Polski
\nU. z 2020 zawierania r. poz.
\n1359) małżeństw przewiduje przez osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Natomiast art. 12 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustanawia względny zakaz zawierania małżeństwa przez inne osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub problemami zdrowia psychicznego (w pewnych okolicznościach sąd może wyrazić zgodę na zawarcie małżeństwa).
\nPrzewiduje się zniesienie tej regulacji i zastąpienie jej możliwością zwrócenia się przez kierownika urzędu stanu cywilnego do sądu jedynie wówczas, gdy występują istotne przesłanki wskazujące, że oświadczenie woli o wstąpienie w związek małżeński którejkolwiek z osób zostanie złożone w stanie wyłączającym możliwość świadomego podjęcia decyzji.
\nWprowadzenie nowych regulacji spowoduje wycofanie zastrzeżenia złożonego do art. 23 ust. 1 lit. a Konwencji.
\nZastąpienie zakazu zawierania z niepełnosprawnością z problemami małżeństw intelektualną zdrowia psychicznego osób i osób regulacjami odnośnie do świadomości oświadczenia woli Okres wdrażania działania 2021–2025 Koordynator MSPR Podmioty MRiPS/PON/PRT, RPO, organizacje współpracujące pozarządowe 103 Monitor Polski
\nW ramach działania planowane jest również przeprowadzenie kampanii społecznej ukierunkowanej na zwiększenie świadomości społeczeństwa odnośnie do perspektywy rodziców z niepełnosprawnościami.
\nWsparcie rodziców z niepełnosprawnościami Okres wdrażania działania do 2025 Koordynator MRiPS Podmioty MEiN, współpracujące pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FS, EFS MZ, 104 PFRON, organizacje Monitor Polski
\nProces ten, zgodnie z Ogólnoeuropejskimi Wytycznymi, składa się z trzech elementów.
\nPierwszym z nich jest „rozwój w obrębie społeczności zindywidualizowanych usług o wysokiej jakości, w tym zapobiegających umieszczaniu dzieci i osób dorosłych w instytucjach, oraz przeniesienie zasobów ze stacjonarnych zakładów opieki długoterminowej do miejsc zapewniających zasady niezależnego życia, w celu świadczenia nowych usług, aby zapewnić długoterminową trwałość wdrożonych rozwiązań”.
\nDrugim elementem procesu deinstytucjonalizacji jest „planowane zamknięcie stacjonarnych zakładów opieki długoterminowej, w których dzieci, osoby z niepełnosprawnościami (w tym mające problemy ze zdrowiem psychicznym) i starsze są odizolowane od społeczeństwa, nie zapewnia się im odpowiedniej opieki i wsparcia oraz często nie szanuje się ich praw”. Trzecim elementem procesu jest „zapewnienie powszechnej dostępności podstawowych usług w dziedzinach, takich jak edukacja i szkolenia, zatrudnienie, mieszkalnictwo, opieka zdrowotna oraz transport wszystkim dzieciom i osobom dorosłym potrzebującym wsparcia”.
\n105 Monitor Polski
\nProces deinstytucjonalizacji jest procesem długotrwałym prowadzony w sposób precyzyjnie zaplanowany, i musi być skoordynowany i niezwykle przemyślany, tak aby żadna osoba z niepełnosprawnością nie pozostała bez wsparcia, a jednocześnie udało się wykorzystać zasoby pracowników oraz personelu zarządzającego opieki instytucjonalnej.
\nNależy jednocześnie podkreślić, że proces deinstytucjonalizacji będzie szczególnie brać pod uwagę osoby z niepełnosprawnościami, w tym sprzężonymi, wymagające intensywnego wsparcia, w tym o charakterze całodobowym. Niezbędne jest zapewnienie, aby adekwatny zakres i skala wsparcia w zakresie deinstytucjonalizacji dotyczyły także osób z niepełnosprawnościami, które nie mają rodzin, w tym również seniorów z niepełnosprawnościami. w szczególności także Proces dzieci deinstytucjonalizacji z niepełnosprawnościami, uwzględni przebywające w pieczy zastępczej, tak aby ta szczególnie narażona na wykluczenie grupa75) miała zagwarantowaną możliwość życia i rozwoju w warunkach rodzinnych, a nie instytucjonalnych76).
\n106 Monitor Polski
\nW ramach działania przewidywany jest zdeinstytucjonalizowanych, zapobiegających instytucjonalizacji wspierających przejście z instytucji do wsparcia rozwój usług oraz w społecznościach lokalnych, zarówno przed przyjęciem działań systemowych, jak i będących komplementarnymi (np. usług finansowanych w ramach EFS), do rozwiązań systemowych.
\nPodpriorytet „Przeprowadzenie procesu deinstytucjonalizacji oraz wprowadzenie systemowych rozwiązań w zakresie usług społecznych wspierających niezależne życie” i jego poszczególne działania mają na celu realizację procesu z niepełnosprawnościami kompleksowe deinstytucjonalizacji w perspektywie i szczegółowe działania, wobec osób roku 2030, jednakże wdrażające całość procesu do deinstytucjonalizacji, wraz z dokładnym harmonogramem i wskaźnikami, w tym wobec osób z niepełnosprawnościami, będącymi jednocześnie członkami innych grup społecznych (np. osób starszych, dzieci i młodzieży w pieczy zastępczej, osób w kryzysie bezdomności), zostaną zawarte w osobnych, krajowych ramach strategicznych deinstytucjonalizacji77).
\n107 Monitor Polski
\nNiezbędne jest również stałe i aktywne monitorowanie realizacji procesu deinstytucjonalizacji, i przeciwdziałania dla jego zapewnienia niewłaściwej odpowiedniej realizacji, wraz jego jakości z zapewnieniem odpowiedniego finansowania na ten cel. Wszystkie działania w zakresie deinstytucjonalizacji osób z niepełnosprawnościami muszą być realizowane w ścisłej konsultacji i przy aktywnym włączeniu z niepełnosprawnościami i organizacji osób z niepełnosprawnościami.
\nRealizacja procesu deinstytucjonalizacji Okres wdrażania 2021–2030 działania Koordynator MRiPS MZ, MFiPR, MEiN, MRiPS/PON, jednostki samorządu Podmioty PFRON, współpracujące terytorialnego, organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FS, EFS, EFRR, EFRROW, Budżet jednostek samorządu terytorialnego 108 osób Monitor Polski
\nZakres usług asystencji osobistej jest ściśle dostosowany do potrzeb, a sama usługa kierowana przez osobę z niepełnosprawnością. Asystent osobisty może wspierać osobę z niepełnosprawnością we wszystkich sferach życia, w tym przez wsparcie w wykonywaniu podstawowych codziennych czynności życiowych (np. mycie, ubranie się, przenoszenie z łóżka, pomoc w czynnościach fizjologicznych i higienicznych), w obszarze społecznym (np. wsparcie w przemieszczaniu się m.in. do lekarza, do punktów usługowych i innych miejsc publicznych oraz asysta w tych miejscach, spędzanie czasu wolnego, w tym wsparcie podczas zajęć kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych), w życiu zawodowym (np. wsparcie w przemieszczaniu się do pracy, urzędów pracy, podmiotów aktywizujących zawodowo oraz asysta w tych miejscach i zajęciach), w sferze edukacyjnej (np. wsparcie w przemieszczaniu się do szkół i placówek oświatowych, wsparcie podczas zajęć edukacyjnych iw procesie uczenia, gromadzenia materiałów, korzystania z biblioteki).
\nDziałanie zakłada pogłębioną analizę rozwiązań stosowanych w innych krajach oraz wszystkich działań realizowanych w Polsce w zakresie usług asystenckich i opiekuńczych. rekomendacje dla Następnie ujednolicenia aktualnych opracowane usług zostaną opiekuńczych i asystenckich dla osób z niepełnosprawnościami i uregulowania usługi asystenta osobistego osoby z niepełnosprawnością (AOON) na poziomie ustawowym.
\nJednocześnie usługi obecnie świadczone w ramach programów z Funduszu Solidarnościowego rozwijane będą w kierunku przyjęcia rozwiązań o charakterze systemowym.
\n109 Monitor Polski
\nUsługa asystencji osobistej jest bezpłatna oraz nie zależy od dochodów danej osoby.
\nAsystencja może być również świadczona dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami.
\nW ramach asystencji osobistej możliwe będzie również wsparcie tłumaczaprzewodnika wsparcie osób głuchoniewidomych asystenckie dla tych – osób jako wysokospecjalistyczne wymagające jednoczesnych kompetencji tłumacza i przewodnika78).
\nGmina będzie miała obowiązek zapewnienia usług, jednak będzie możliwość wyboru przez osobę z niepełnosprawnością innego usługodawcy (organizacji pozarządowej lub podmiotu ekonomii społecznej) lub samodzielnego zatrudnienia asystenta/asystentów (tzw. formuła „budżetu osobistego”).
\n110 Monitor Polski
\nNależy jednakże zauważyć, że opieka wytchnieniowa ma charakter uzupełniający wobec usługi asystencji osobistej oraz innych usług stałego wsparcia.
\nDocelowo opieka wytchnieniowa powinna mieć charakter sporadyczny, z racji, że asystencja osobista w wielu sytuacjach pełni automatycznie również funkcję wytchnieniową.
\n111 Monitor Polski
\nOpieka całodobowego realizowana zgodnie z zasadami również w innym miejscu wytchnieniowa deinstytucjonalizacji pobytu powinna być i przeciwdziałać uzyskiwaniu w praktyce cech instytucjonalnych zgodnie z Komentarzem generalnym nr 5 Komitetu ONZ ds. Praw Osób Niepełnosprawnych79).
\nAlternatywą dla opieki wytchnieniowej może być zapewnienie asystencji osobistej podczas turnusu rehabilitacyjnego.
\nUsługa opieki wytchnieniowej, obecnie świadczona w ramach Funduszu Solidarnościowego rozwijana będzie w kierunku przyjęcia rozwiązań o charakterze systemowym.
\nZapewnienie systemowej usługi opieki wytchnieniowej Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator Podmioty współpracujące Finansowanie
\nDla efektywnego wdrażania deinstytucjonalizacji niezbędny jest znaczący wzrost liczby tworzonych mieszkań wspomaganych, w szczególności o charakterze wspieranym. Usługa mieszkania wspomaganego powinna zostać uregulowane jako domyślna forma zapewnienia wsparcia dla osób, które nie mają możliwości otrzymać go we własnym lub przydzielonym standardowym mieszkaniu przy wsparciu asystenta osobistego. Oznacza to m.in. konieczność w zakresie tworzenia wprowadzenia jak zmian i wsparcia ustawowych, funkcjonowania zarówno mieszkań wspomaganych, tak aby stały się one domyślną formą wsparcia wobec aktualnych form instytucjonalnych.
\nSystemowa usługa mieszkalnictwa wspomaganego będzie zorganizowana w taki sposób, aby w pełni wdrażać ideę deinstytucjonalizacji oraz
\n113 Monitor Polski
\nPraw Osób wspomaganego Niepełnosprawnych81). będzie realizowana Usługa w sposób komplementarny z systemową usługą asystencji osobistej, aby zapewnić osobom z niepełnosprawnościami jak największą możliwość samostanowienia oraz wyboru sposobu i miejsca otrzymywania wsparcia.
\nJednocześnie należy zauważyć, że trwa wypracowywanie rozwiązań w zakresie usług mieszkalnictwa wspomaganego dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności (w tym niepełnosprawności intelektualnej, ruchowej i sprzężonej), osób z problemami zdrowia psychicznego i osób starszych, z uwzględnieniem szczegółowych możliwości finansowania tych rozwiązań (tak w zakresie tworzenia mieszkań jak i ich utrzymania).
\nZgodnie z zasadą deinstytucjonalizacji pozwoli to na świadczenie dobrej jakości usług w ich społeczności lokalnej.
\nDziałanie zakłada również wprowadzenie regulacji ustawowych i instrumentów finansowych wspierających systemowy rozwój mieszkań wspomaganych w każdej gminie, tak aby stanowiły one wraz z asystencją osobistą, realną alternatywę dla umieszczenia w instytucjach typu DPS i długoterminowego pobytu w ZOL i ZPO.
\nZakłada się, że gminy i powiaty zorganizują usługi zamieszkiwania w formie pobytu Wspólnoty dziennego przeznaczone lub całodobowego będą dla osób ze w Społecznościach. znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagających intensywnego wsparcia.
\nForma ta będzie uzupełnieniem wsparcia oferowanego w ramach mieszkań wspomaganych. Ważnym elementem będzie ukierunkowanie na tworzenie Społeczności z przestrzeganiem 115 zasad wynikających z idei Monitor Polski
\nSpołeczności, przez wspólny pobyt uczestników i zapewnienie włączenia w społeczność lokalną, będą pozytywnie wpływać na proces ich uspołecznienia. Usługi w tej formie będą mogły realizować gminy, powiaty oraz organizacje pozarządowe, a finansowane one będą ze środków Funduszu Solidarnościowego.
\nCentra Opiekuńczo-Mieszkalne – Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MRiPS/PON Podmioty jednostki samorządu terytorialnego, współpracujące organizacje pozarządowe Finansowanie FS I. 3.6. Poprawa funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy Działanie przewiduje analizę oraz przyjęcie rozwiązań w zakresie poprawy funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy (ŚDS). Zostaną podjęte działania w zakresie rozwoju ŚDS w regionach w których ich wsparcie jest niewystarczające. Przyjęte zostaną przepisy gwarantujące środowiskową formę ŚDS oraz maksymalne wspieranie możliwości niezależnego życia uczestników, przy stałym włączeniu w społeczność lokalną.
\nDziałanie zakłada pogłębioną analizę jakości i efektywności wsparcia oraz realizacji celów ustawowych ŚDS, jak również stworzenie standardów pracy ŚDS, mających na celu poprawę ich funkcjonowania. Praca ŚDSów zostanie ukierunkowana na maksymalne wykorzystywanie potencjału osoby i jej środowiska w celu umożliwienia 116 osobie jak najbardziej Monitor Polski
\nDziałanie zakłada wdrożenie w ramach pracy ŚDS planowania skoncentrowanego na osobie (person-centered-planning), w celu m.in. indywidualizacji wsparcia, holistycznego podejścia do potrzeb osoby oraz zwiększenia samostanowienia.
\nW celu realizacji idei deinstytucjonalizacji działanie zakłada dążenie do zmniejszenia średniej liczby uczestników jednego ŚDS, w tym przez zmniejszenie maksymalnej liczby uczestników jednego ŚDS oraz zlikwidowania dolnego limitu uczestników.
\nDziałanie przewiduje podniesienie kompetencji personelu pracującego w ŚDS, zapewnienie specjalistycznych szkoleń, superwizji kadry oraz stworzenie wielodyscyplinarnych zespołów w ramach ŚDS (obejmujących m.in. obszar AAC, edukacji psychoseksualnej, pogłębionej pracy psychologicznej, edukacji prawnej).
\nDziałanie ma na celu również dostosowanie oferty i wsparcia w ramach ŚDS do potrzeb osób z niepełnosprawnościami wymagających intensywnego wsparcia, w tym mających niepełnosprawność sprzężoną lub będących w spektrum autyzmu. Zakładane jest zwiększenie dotacji indywidualnej dla osób z niepełnosprawnościami wymagających intensywnego wsparcia.
\nDziałanie zakłada również wsparcie adaptacji pomieszczeń ŚDS do potrzeb osób wymagających intensywnego wsparcia oraz wyposażenie ŚDS w niezbędny specjalistyczny sprzęt do terapii, rehabilitacji i czynności pielęgnacyjnych umożliwiający adekwatne wsparcie tych osób.
\nKluczowe jest powiązanie realizacji działania z innymi działaniami założonymi w Strategii, w szczególności w zakresie kręgów wsparcia, asystencji osobistej i mieszkalnictwa wspomaganego.
\n117 Monitor Polski
\nKręgi wsparcia zakładają stworzenie wokół osoby z niepełnosprawnością, zgodnie z jej potrzebami, kręgu osób wspierających, łączących wsparcie formalne (np. asystent osobisty, pracownik pomocy społecznej, terapeuta, prawnik) i nieformalne (rodzina, przyjaciele, znajomi, sąsiedzi, sprzedawca w lokalnym sklepie). Ta forma wsparcia jest szczególnie często wykorzystywana w przypadku osób z niepełnosprawnością intelektualną, których dotyka największy zakres wykluczenia oraz izolacja lub segregacja od życia w społeczności lokalnej.
\nWsparcie jest ściśle z niepełnosprawnością, skoncentrowane zgodnie z jej na potrzebach indywidualnymi osoby preferencjami i zakłada w pełni włączający charakter. Celem wsparcia jest, aby osoba mogła pozostać w wybranym przez siebie miejscu zamieszkania, przy zapewnieniu niezbędnych usług wspierających, także w sytuacji, gdy jej najbliższa rodzina nie będzie już miała możliwości udzielać jej wsparcia (z 119 Monitor Polski
\nKręgi wsparcia wdrażają w praktyce ideę deinstytucjonalizacji i wsparcia w społeczności lokalnej i mogą mieć zarówno charakter prewencyjny (planowanie długoterminowe, zapewnienie bezpiecznej przyszłości poza instytucjami), interwencyjny (reagowanie w sytuacjach nagłych) oraz wspierający przejście z instytucji do wsparcia w społeczności lokalnej.
\nKonieczna jest również praca w społeczności i ze społecznością lokalną w celu włączenia osób z niepełnosprawnościami w lokalne środowisko, umożliwiając im aktywność i życie na równi z innymi członkami społeczności. Zbieżnym z procesem deinstytucjonalizacji oraz rozwojem kręgów wsparcia będzie proces reformy podmiotów zajmujących się usługami społecznymi, co realizowane jest m.in. przez tworzenie Centrów Usług Społecznych.
\nKręgi wsparcia Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MRiPS/PON Podmioty MFiPR, MEiN, jednostki samorządu współpracujące terytorialnego, organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet Budżet państwa, jednostek terytorialnego 120 PFRON, EFS, samorządu Monitor Polski
\nUtworzenie mechanizmów przeciwdziałania i ochrony przed przemocą zapewniających:
\n121 Monitor Polski
\nDziałanie zakłada wdrożenie wypracowanych rekomendacji, szczególnie w zakresie efektywnego informowania 122 osób z różnymi Monitor Polski
\nStworzone mechanizmy skargowe muszą umożliwiać zbieranie rodzajów skarg na poziomie krajowym, w celu bieżącej ewaluacji sytuacji osób z niepełnosprawnościami, korzystających z różnych typów usług.
\nWypracowanie złożenie mechanizmów skargi przez umożliwiających osoby z różnymi niepełnosprawnościami Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MRiPS Podmioty MZ, MEiN, MSPR, RPO, RPP współpracujące Finansowanie Budżet państwa, PFRON, EFS I. 4.3. System monitorowania instytucji odbiorców oraz sytuacji usług mieszkańców społecznych oraz prewencji i interwencji Działanie zakłada stworzenie interdyscyplinarnego systemu monitorowania sytuacji, jakości życia oraz przestrzegania praw człowieka osób z niepełnosprawnościami przebywających w instytucjach oraz będących odbiorcami usług społecznych.
\nWypracowany system korzystał będzie z publicznie dostępnych źródeł informacji (w tym raportów, doniesień odnośnie do przestrzegania praw człowieka oraz danych zastanych), 123 z informacji zbieranych przez Monitor Polski
\nSystem będzie umożliwiał przeprowadzanie działań prewencyjnych oraz interwencyjnych opartych na pozyskanych danych odnośnie do sytuacji mających wpływ na pogorszenie jakości życia oraz sytuacji łamania praw człowieka osób z niepełnosprawnościami.
\nSystem monitorowania sytuacji mieszkańców instytucji oraz odbiorców usług społecznych oraz prewencji i interwencji Okres wdrażania 2021–2030 działania Koordynator MRiPS Podmioty MZ, współpracujące jednostki samorządu terytorialnego Finansowanie Budżet MEiN, Budżet państwa, jednostek terytorialnego 124 MSPR, RPO, PFRON, RPP, EFS, samorządu Monitor Polski
\nProgram „Opieka wytchnieniowa”
\nProgram „Usługi opiekuńcze”
\nOpis W ramach projektu zostaną wypracowane instrumenty wsparcia uwzględniające indywidualne potrzeby wynikające z niepełnosprawności.
\nRozwój sieci środowiskowych domów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także działania polegające na standaryzacji takich jednostek.
\nDziałania dotyczące dofinansowania tworzenia nowych jednostek albo poprawy funkcjonowania domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży; rozwoju ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie typów ŚDS; tworzenia mieszkań chronionych i mieszkań wspomaganych dla osób z niepełnosprawnościami Z Programu mogą korzystać członkowie rodzin lub opiekunowie sprawujący bezpośrednią opiekę nad dzieckiem z orzeczeniem o niepełnosprawności, a także nad osobami ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
\nProgram ma na celu zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych dla osób z niepełnosprawnościami w wieku do 75. roku życia ze znacznym stopniem niepełnoprawności oraz dla dzieci do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności 125 Monitor Polski
\nProgram ”Centra opiekuńczo-mieszkalne”
\nKręgi Wsparcia – Bezpieczna przyszłość Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną – testowanie modelu System nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego Konkurs w ramach Osi 2.8 PO WER służy wyłonieniu sześciu projektów, a celem każdego z nich będzie opracowanie jednego modelowego rozwiązania/standardu z zakresu deinstytucjonalizacji, skierowanego do osób o specyficznych potrzebach i dotyczącego różnych form usług świadczonych w społeczności lokalnej.
\nProgram pozwala na skorzystanie z usługi asystenta osobistego.
\nCelem utworzenia Centrów opiekuńczo-mieszkalnych jest uzupełnienie systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami, przez stworzenie dodatkowej usługi w postaci zapewnienia możliwości zamieszkiwania w formie pobytu dziennego lub całodobowego.
\nBezpieczna przyszłość Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną – testowanie modelu System nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zawarty w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2232, z późn. zm.) i realizowany we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego.
\n126 Monitor Polski
\nGłówne źródła finansowania działań zaplanowanych w ramach Priorytetu I: Budżet państwa, Środki Europejskiego Funduszu Społecznego, Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Środki Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Budżet jednostek samorządu terytorialnego, Fundusz Solidarnościowy, Środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Środki Państwowego Niepełnosprawnych.
\n127 Monitor Polski
\n9 Konwencji, konieczne jest „zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami, na zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu, informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich”. Działania w obrębie tego priorytetu stanowią również wypełnienie zobowiązań Polski wynikających z art. 20, art. 21 i art. 30 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.
\nopracowywania, ogłaszania i monitorowania wdrażania minimalnych standardów i wytycznych w zakresie dostępności urządzeń i usług, w tym tych świadczonych przez podmioty prywatne, zapewniania wsparcia ze strony przewodników, tłumaczy języka migowego, psów przewodników, jak również zapewniania informacji w sposób dostępny, w tym w formie tekstu łatwego dostępności do czytania i zrozumienia. dotyczą także technologii Zobowiązania i systemów w zakresie informacyjno- komunikacyjnych, jak również kwestii zapewnienia odpowiednich szkoleń.
\nKonwencja o prawach osób niepełnosprawnych gwarantuje w ramach art.
\n20 (Mobilność), że „Państwa Strony podejmą skuteczne środki celem umożliwienia osobom niepełnosprawnym mobilności osobistej i możliwie największej samodzielności w tym zakresie”.
\nZ kolei artykuł 21 Konwencji wskazuje, że należy zapewnić osobom z niepełnosprawnościami możliwość 128 dostępu do informacji, przez Monitor Polski
\nosobom z niepełnosprawnościami możliwości udziału, na równi z innymi osobami w życiu kulturalnym, rekreacji, wypoczynku i sporcie.
\nSzereg działań przewidzianych w ramach tego priorytetu realizowanych będzie przez Program Dostępność Plus82).
\nNiezmiernie istotne są uchwalone ustawy: o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, które wyznaczają standardy dostępności i stanowią horyzontalne dokumenty prawne obligujące do zapewnienia dostępności przez podmioty publiczne w aspekcie cyfrowym, architektonicznym i informacyjno-komunikacyjnym.
\nSchemat 5. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu II. Dostępność.
\nWsparcie osób z niepełnosprawnościami w likwidacji barier architektonicznych w mieszkaniach w budownictwie wielorodzinnym Wartość bazowa (2018): 5729 osoby Wartość docelowa (2030): 10259 osób
\n129 Monitor Polski
\nDostępna przestrzeń publiczna II. 1.1. Wdrożenie i jednolitych uniwersalnego standardów projektowania dostępności obiektów przestrzeni publicznej W ramach działania planowane jest dostosowanie procesu inwestycyjno-budowlanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, przez uwzględnienie – na poszczególnych etapach planowania i realizacji – zasad projektowania uniwersalnego, stosowanie standardów dostępności, wprowadzanie katalogu obowiązkowych oraz opcjonalnych rozwiązań przyjaznych dla przyszłych użytkowników, projektantów i inwestorów stosujących się do standardów dostępności. Dostosowanie uwzględniać będzie obowiązek stosowania przez inwestorów zestawu koniecznych zasad dostępności na poszczególnych etapach procesu inwestycyjno-budowlanego.
\nDziałanie obejmuje wprowadzenie na poziomie odpowiednich aktów prawnych obowiązku sporządzenia inwentaryzacji i audytów dotyczących występowania w przestrzeni publicznej barier ograniczających dostępność obiektów dla osób ze szczególnymi potrzebami. Ponadto, w ramach ustanowienia standardów, określone zostaną wymagania dostępności dla obiektów znajdujących się w pasie w zakresie drogowym, dla obiektów infrastruktury kolejowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz dla innych obiektów w szeroko rozumianej przestrzeni publicznej. Podczas opracowywania standardów zostaną uwzględnione te elementy, które mogą stwarzać bariery dla osoby z poszczególnymi rodzajami niepełnosprawności (m.in. ruchową, wzrokową, słuchową, intelektualną), wzięte zostaną również pod uwagę dotychczas wypracowane (m.in. przez jednostki samorządu terytorialnego czy spółki kolejowe) standardy dla osób ze szczególnymi potrzebami.
\n130 Monitor Polski
\nDziałanie przewiduje stosowanie jednolitych standardów dostępności na poziomie krajowym.
\nProces kontroli realizacji zasad projektowania uniwersalnego oraz zasad dostępności zostanie przydzielony Inspekcji Budowlanej oraz Inwestorom zobowiązanym do ich wprowadzania.
\nWdrożenie uniwersalnego projektowania i jednolitych standardów dostępności obiektów przestrzeni publicznej Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MFiPR Podmioty MI, MRPiT, MEiN współpracujące Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FD, EFS, EFRR, EFRROW, Budżet jednostek samorządu terytorialnego II. 1.2. Usprawnienie działań w zakresie likwidacji barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych Działanie zakłada umożliwienie przeznaczenia środków dostępnych w ramach Funduszu Dostępności na zadanie dotyczące likwidacji barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych, również na dopłatę do zamiany dotychczasowego mieszkania na mieszkanie, w którym zniesienie barier nie jest konieczne lub może się odbyć po niskich kosztach. Dotyczy to głównie zamiany mieszkań znajdujących się na wyższych kondygnacjach w blokach bez windy na mieszkania na parterze, które znacznie łatwiej i skuteczniej można przystosować do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
\n131 Monitor Polski
\nDziałanie zakłada uproszczenie oraz koordynację polityki w zakresie dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych, ze środków PFRON oraz Funduszu Dostępności.
\nUsprawnienie działań w zakresie likwidacji barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MFiPR Podmioty PFRON, współpracujące samorządu terytorialnego Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FD 132 MRiPS, jednostki Monitor Polski
\nUstawa określa minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności podmiotów publicznych.
\nW ramach działania planowana jest kompleksowa analiza sposobów wprowadzenia systemowego tworzenia mieszkań dostępnych i mieszkań adaptowalnych oraz wdrożenie odpowiednich rekomendacji prawnych i pozaprawnych. Celem działania jest zagwarantowanie, aby w ramach różnego typu inwestycji (m.in. budowa, przebudowa, modernizacja) wszystkie obiekty użyteczności publicznej spełniały wymagania dostępności dla osób o szczególnych potrzebach, a budynki zamieszkania zbiorowego i mieszkalnictwa wielorodzinnego zawierały odpowiedni procent mieszkań dostępnych oraz aby mieszkania w ramach nich były adaptowalne.
\nMinisterstwo Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej koordynuje zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
\n133 Monitor Polski
\nW ramach działania zrealizowane zostaną m.in. praktyczne wytyczne w zakresie zapewniania dostępności dla osób z niepełnosprawnościami dla wszystkich rodzajów kadr sektora sprawiedliwości – na wzór prac prowadzonych w Ministerstwie Sprawiedliwości nad zmianą Regulaminu urzędowania sądów powszechnych w kontekście wypracowania praktycznych wytycznych w zakresie zapewniania dostępności dla osób z niepełnosprawnościami dla wszystkich 134 rodzajów kadr sektora Monitor Polski
\nDostosowanie infrastruktury wymiaru sprawiedliwości i funkcjonowania do potrzeb osób z niepełnosprawnościami Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MSPR Podmioty MFiPR, MRiPS/PON/PRT współpracujące Finansowanie Budżet państwa, EFS, EFRR II. 1.5. Dostosowanie przestrzeni publicznych do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami Działanie obejmuje pogłębioną analizę regulacji oraz zapewniania dostępności dzieciom z niepełnosprawnościami do przestrzeni publicznych, w szczególności edukacyjnych, kulturalnych i rekreacyjnych, m.in. przedszkoli, szkół, teatrów, muzeów, bibliotek, placów zabaw, parków rozrywki, boisk.
\nSzczególna uwaga zostanie zwrócona na kwestie dostępności przestrzeni sanitarnych, w tym miejsc do przebrania się.
\nWypracowane zostaną pozaprawnych oraz propozycje działań zmian wspierających prawnych, instrumentów zapewnienie dostępności przestrzeni rekreacyjnych. Upowszechniane będą także dobre praktyki w tym zakresie, tak realizowane przez podmioty publiczne, jak i prywatne.
\n135 Monitor Polski
\n136 intelektualną jest lub systematyczne funkcjonowania ww. Monitor Polski
\n137 Monitor Polski
\nZakłada się także modernizację podmiotów leczniczych funkcjonujących w jednostkach penitencjarnych uwzględniającą potrzeby dostosowania pomieszczeń szpitali, ambulatoriów z niepełnosprawnościami.
\n138 i izb chorych dla potrzeb osób Monitor Polski
\nZostanie przeprowadzona analiza aktów prawnych regulujących obszar turystyki, rekreacji i wypoczynku, w szczególności ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2211) oraz ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2139). W wyniku analizy zostaną zaproponowane rekomendacje dla zwiększenia dostępności turystyki, rekreacji i wypoczynku dla osób z niepełnosprawnościami.
\nDziałanie zakłada również zebranie oraz upowszechnienie dobrych praktyk w obszarze zapewniania dostępności turystyki, rekreacji i wypoczynku dla osób z niepełnosprawnościami, obywatelami, tak w zakresie na zasadzie uniwersalnego i racjonalnych usprawnień.
\n139 równości z innymi projektowania, jak Monitor Polski
\nDostępność lasów i parków narodowych W ramach działania przeprowadzona zostanie pogłębiona analiza ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.), ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1463, z późn. zm.) oraz aktów wykonawczych do nich pod kątem potrzeby zmian w zakresie zapewniania dostępności dla osób z różnymi niepełnosprawnościami.
\nW ramach działania promowane będą dobre praktyki dotyczące przystosowania obiektów turystycznych i edukacyjnych dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami wśród pracowników parków narodowych, parków krajobrazowych, Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) odpowiedzialnych za budowę i remonty budynków, budowli, jak i koordynację działań z zakresu udostępniania parków, lasów, w tym turystyki oraz edukacji przyrodniczo-leśnej.
\nPonadto planowane przyrodniczej jest w zakresie podnoszenie edukacji kompetencji osób liderów edukacji z niepełnosprawnościami.
\nPrzygotowane zostaną materiały dydaktyczne w formatach dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami z zakresu 140 edukacji przyrodniczej, Monitor Polski
\nDostępność lasów i parków narodowych Okres wdrażania 2021–2030 działania Koordynator MKiŚ Podmioty Państwowe współpracujące Lasy Państwowe, Parki Narodowe Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FD, EFS, Gospodarstwo Leśne EFRR, Budżet jednostek samorządu terytorialnego II. 2.
\nMobilność II. 2.1. Transport „na życzenie”
\nDziałanie zakłada kierowanego do systemowy osób, które rozwój ze transportu względu na „na rodzaj życzenie” lub stopień niepełnosprawności nie są w stanie korzystać z komunikacji publicznej lub z transportu indywidualnego na danym obszarze. Transport ten będzie realizowany zarówno dla dzieci objętych obowiązkiem szkolnym, osób pracujących jak również niepracujących. Działanie będzie polegało na możliwości zgłaszania potrzeby skorzystania z transportu przez: formularz zgłoszeniowy udostępniony na stronie internetowej, zgłoszenie osobiste, telefoniczne, Podmiot mailowe, realizujący w systemie „door SMS-owe będzie to door” w podmiocie zobligowany (po do polsku: realizującym zapewnienia „od drzwi usługę. transportu do drzwi”), z umożliwieniem korzystania ze specjalnych miejsc parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami.
\n141 Monitor Polski
\nOkres wdrażania do 2030 działania Koordynator MFiPR Podmioty Samorządy gminne, PFRON współpracujące Finansowanie Budżet państwa, Budżet PFRON, jednostek EFS, samorządu terytorialnego II. 2.2. Zwiększenie dostępności z niepełnosprawnościami transportu realizowanego ze osób środków publicznych Działanie będzie polegało na zwiększeniu dostępności systemu kolei w Polsce przez kontynuację dostosowywania go do wymagań rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 1300/2014 z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie technicznych się dostępności odnoszących do specyfikacji systemu interoperacyjności kolei Unii dla osób z niepełnosprawnościami i osób o ograniczonej możliwości poruszania się (TSI PRM).
\nPonadto planuje się dostosowanie dworców kolejowych do TSI PRM w zakresie określonym z uwzględnieniem infrastruktury w Krajowym kategoryzacji kolejowej Planie dworców, w zakresie Wdrażania a także określonym TSI PRM modernizację w Krajowym Planie Wdrażania TSI PRM.
\nCelem działania jest również z niepełnosprawnościami samodzielnego przylegającej lub do stacji umożliwienie dotarcia przystanku (eksploatowany) peron.
\n142 osobom z drogi kolejowego na publicznej dowolny Monitor Polski
\nW zakresie transportu lotniczego będzie wprowadzony system kontroli oparty na wytycznych Europejskiej Konferencji Lotnictwa Cywilnego przez Komisję Ochrony Praw osobom z niepełnosprawnościami planowane jest Lotnictwa Cywilnego, Pasażerów, zwiększenie co pozwoli standardów współpracy na dostępności. między a organizacjami zagwarantowanie Ponadto Prezesem Urzędu zrzeszającymi osoby z niepełnosprawnościami.
\nDziałanie zakłada prowadzenie systemowych działań ukierunkowanych na zwiększenie dostępności dla osób z niepełnosprawnościami transportu zbiorowego (autobusowego, szynowego), w tym o charakterze gminnym (w tym miejskim), międzygminnym, jak i dalekobieżnym. W szczególności należy zwrócić uwagę na systematyczne zwiększanie dostępności autobusowego transportu zbiorowego na terenach wiejskich i w małych miastach. Programy rządowe wspierające transport gminny i ponadgminny będą uwzględniały wymogi w zakresie dostępności.
\nDziałanie przewiduje także systematyczny wzrost dostępności dalekobieżnego transportu autobusowego. Zostanie to osiągnięte przez stopniowo wzrastające wymogi dla przewoźników w zakresie dostępności.
\nDostosowanie równomiernie infrastruktury transportowej z przystosowywaniem będzie infrastruktury następować dworców, węzłów, centrów przesiadkowych oraz wiat przystankowych, które będą spełniać wypracowane regulacje w zakresie projektowania uniwersalnego.
\nDodatkowo w ramach działania planowane są szkolenia dla pracowników 143 Monitor Polski
\nZwiększenie dostępności transportu osób z niepełnosprawnościami realizowanego ze środków publicznych Okres wdrażania do 2025 działania Koordynator MI Podmioty MFiPR, współpracujące pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FD, EFS, PFRON, organizacje EFRR, Budżet jednostek samorządu terytorialnego II. 2.3. Kompleksowe wsparcie indywidualnej mobilności osób z niepełnosprawnościami W ramach działania zostanie przeprowadzona pogłębiona analiza ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, z późn. zm.), ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268, z późn. zm.), ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470, z późn. zm.), ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, z późn. zm.), ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175) oraz aktów wykonawczych do nich pod kątem dokonania zmian w zakresie zapewnienia dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, w tym m.in. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r. poz. 2213), rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 702, z późn. zm.) – 144 Monitor Polski
\nPlanowane jest utworzenie ośrodka kompleksowego wspomagania osób z różnymi niepełnosprawnościami z oddziałami obsługującymi makroregiony Polski oraz powołanie regionalnych przedstawicieli, którzy będą reprezentować środowisko osób z niepełnosprawnościami.
\nZadaniem ośrodka będzie wsparcie osób z niepełnosprawnościami w zakresie mobilności indywidualnej, w tym uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami, doskonalenia techniki jazdy, urządzeń adaptacyjnych, adaptacji pojazdu, szkolenia i egzaminowania na prawo jazdy, pozyskania pojazdu, dofinansowania.
\nOśrodek powoła zespół interdyscyplinarny do opracowania rekomendacji związanych z ograniczeniem kandydatów na barier kierowców, w indywidualnej mobilności kierowców i pasażerów z niepełnosprawnościami.
\nDodatkowo w ramach działania planowane są szkolenia dla lekarzy medycyny pracy z uprawnieniami do badania kierowców, egzaminatorów, instruktorów nauki jazdy, diagnostów Stacji Kontroli Pojazdów w zakresie potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
\nZadaniem ośrodka będzie również inicjowanie i prowadzenie badań naukowych oraz wprowadzanie na rynek nowych usług i produktów w zakresie mobilności indywidualnej osób z niepełnosprawnościami.
\nKompleksowe wsparcie indywidualnej mobilności osób z niepełnosprawnościami Okres wdrażania do 2025 działania Koordynator MI Podmioty PIMOT, ITS, MFiPR, PFRON, MZ, 145 Monitor Polski
\nW ramach działania stworzony zostanie system szkolenia psów oraz ich udostępniania. Nastąpi także jego wdrożenie jako elementu wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. Opracowane zostaną rekomendacje dla systemowych rozwiązań dotyczących zapewnienia osobom niewidomym psów przewodników, a osobom z innymi niepełnosprawnościami – psów asystujących.
\nPlanowane jest także wypracowanie systemowych rozwiązań w zakresie wsparcia w utrzymaniu psów przewodników oraz psów asystujących.
\nDziałanie zakłada również realizację kampanii społecznej w zakresie podwyższania świadomości społeczeństwa o roli i uprawnieniach psów przewodników i psów asystujących.
\nZapewnienie wsparcia psów przewodników i psów asystujących Okres wdrażania 2021–2025 działania Koordynator MFiPR Podmioty PFRON współpracujące Finansowanie Budżet państwa, PFRON, EFS 146 Monitor Polski
\nDostęp do usług, informacji oraz wiedzy i komunikacji II. 3.1. Rozwój różnych metod komunikowania się osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz nowych technologii wspomagających ten proces W ramach działania przewiduje się utworzenie systemu certyfikacji tłumaczy języka komunikowania migowego się.
\nPonadto oraz rozwój w ramach alternatywnych tego działania metod opracowany i wdrożony zostanie system zapewniania adekwatnych do potrzeb oraz uwzględniających rozwój technologii środków wspierających komunikowanie się.
\nZadanie będzie realizowane przez włączanie odpowiednich narzędzi informatycznych w ramach platformy GOV.PL – centralnej bramy do informacji i usług państwa. Instytucje publiczne otrzymają narzędzia umożliwiające im komunikowanie się z osobami o określonych rodzajach niepełnosprawności, tak aby mogły w sposób rzeczywisty i niedyskryminujący załatwić sprawę lub mieć dostęp do informacji/oferty.
\nOznacza to w pierwszej kolejności udostępnianie środków komunikacji elektronicznej (rozumianej również jako mechanizmy umożliwiające kontakt w urzędzie przy użyciu np. kiosków multimedialnych).
\nPrzygotowany zostanie sformalizowany katalog sposobów obsługi osób z różnymi rodzajami Zostanie on niepełnosprawności rozpowszechniony w instytucji a następnie publicznej84). wprowadzony jako obowiązkowy dla urzędników, którzy zostaną przeszkoleni w zakresie stosowania tego katalogu.
\n147 Monitor Polski
\nPlanuje się również rozwój i upowszechnienie w działaniach podmiotów publicznych wykorzystania tekstu łatwego do czytania (Easy to Read, ETR), w celu zmniejszenia wykluczenia społecznego osób mających trudności ze zrozumieniem czytanego tekstu, w szczególności osób z niepełnosprawnością intelektualną.
\nDziałania na rzecz zapewnienia dostępu do materiałów edukacyjnych i ćwiczeniowych w wersji łatwej do czytania i zrozumienia planuje również resort oświaty. Kontynuowane będą również już rozpoczęte działania mające na celu zapewnienie dostępu do informacji niezbędnych w procesie kształcenia osobom uczącym się w różnym wieku i z różnymi potrzebami edukacyjnymi. Obejmują one zwiększenie dostępności podręczników dopuszczanych do materiałów na użytku szkolnego85), Zintegrowanej poszerzanie Platformie dostępnych e- Edukacyjnej (www.epodreczniki.pl), wykonywanie adaptacji podręczników, materiałów edukacyjnych i ćwiczeniowych dla uczniów z niepełnosprawnościami.
\nWażnym elementem działań będzie również rozwijanie umiejętności nauczycieli w zakresie doboru, dostosowywania i wykorzystywania zróżnicowanych materiałów dydaktycznych w codziennej pracy z uczniami.
\nPonadto planuje się podjęcie przez resort sprawiedliwości działań na rzecz wprowadzenia rozwiązań proceduralnych umożliwiających obywatelowi – stronie
\n148 pisma Monitor Polski
\nPlanowane jest również podjęcie prac nad wdrożeniem usługi napisów na żywo86) w komunikacji społecznej, w tym podczas wydarzeń na żywo, zajęć edukacyjnych, spotkań, czy w rozmowach telefonicznych.
\nPrzeprowadzona zostanie analiza i wypracowane zostaną rekomendacje w zakresie formalnego uznania usługi napisów na żywo, umożliwienia korzystania z niej osobom zainteresowanym, jak również standaryzacji i certyfikacji tej usługi.
\nRozwój różnych metod z różnymi rodzajami komunikowania się osób niepełnosprawności oraz nowych technologii wspomagających ten proces Okres wdrażania do 2025 działania Koordynator KPRM (cyfryzacja) Podmioty MSPR, MSWiA, MFiPR, MEiN współpracujące Finansowanie Budżet państwa, Budżet jednostek PFRON, EFS, samorządu terytorialnego
\n149 Monitor Polski
\nWdrożenie możliwości wykorzystywania AAC w instytucjach publicznych wymaga zwiększenia świadomości urzędników i pracowników instytucji w zakresie potrzeb użytkowników AAC oraz rodzajów i sposobów wykorzystania AAC, w tym m.in. przez szkolenia i propagowanie dobrych praktyk.
\nDziałanie zakłada również analizę i wypracowanie możliwości wdrożenia tematyki AAC w programach nauczania kadr specjalistów szkół wyższych przygotowujących do pracy z osobami z niepełnosprawnościami.
\nWprowadzenie do systemu dotyczących alternatywnych prawnego regulacji i wspomagających sposobów komunikacji oraz działania wspierające ich upowszechnienie Okres wdrażania 2021–2023 działania Koordynator MFiPR Podmioty MRiPS, współpracujące samorządu MEiN, PFRON, jednostki terytorialnego, organizacje pozarządowe Finansowanie Budżet państwa, PFRON, EFS 150 Monitor Polski
\nCelem zapewnienia zostaną szkolenia efektywnej realizacji z praktycznego działania tworzenia przeprowadzone m.in. dokumentów elektronicznych, multimediów i stron internetowych dla pracowników odpowiedzialnych za tworzenie informacji, funkcjonowanie systemów wymiany informacji oraz serwisów internetowych.
\nWprowadzony zostanie również test użyteczności i intuicyjności (np. interaktywne formularze) – jako standard przy wprowadzaniu nowych usług. Przygotowana zostanie stosowna procedura, która sformalizuje proces kontroli użyteczności we wdrożeniach usług.
\nPonadto planuje się utworzenie bazy najlepszych praktyk w zakresie dostępności cyfrowej. Baza będzie aktualizowana o najnowsze rozwiązania i zostanie udostępniona w portalu GOV.PL.
\nWiedza w tym zakresie zostanie włączona do cyklicznych szkoleń dla pracowników podmiotów, migrowanych na platformę GOV.PL. Planowane jest także przygotowanie narzędzi dla mniejszych podmiotów, w tym JST, takich jak szablony 151 Monitor Polski
\nWprowadzony publicznych, zostanie w celu monitoring obrazowania dostępności miejsca, cyfrowej w jakim organów znajduje się administracja, i pracy, jaką ma jeszcze do wykonania. Przewiduje się uruchomienie systemu automatycznego monitoringu dostępności stron administracji rządowej.
\nDziałanie obejmuje także dialog i współpracę zarówno z krajowymi, jak i zagranicznymi specjalistami zajmującymi się projektowaniem uniwersalnym. W szczególności przewiduje się współdziałanie z organami Komisji Europejskiej (KE), stałe monitorowanie dostępnej wiedzy w KE nt. użyteczności ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
\nZapewnienie dostępu do treści zamieszczanych w Internecie dla wszystkich Okres wdrażania do 2030 działania
\n152 Monitor Polski
\nUsługa ta pozwoli na komunikację zdalną z dowolną osobą lub podmiotem.
\nCentrum będzie mogło być wykorzystywane do celów prywatnych.
\nUsługa ta będzie funkcjonować dwustronnie: osoba głucha, słabosłysząca lub głuchoniewidoma będzie mogła zainicjować połączenie do osoby słyszącej / podmiotu, ale połączenie będzie też mogło być wykonane do osoby głuchej, słabosłyszącej lub głuchoniewidomej.
\nUtworzenie Centrum Komunikacji Okres wdrażania 2025 działania Koordynator MFiPR Podmioty MRiPS, KPRM (cyfryzacja) współpracujące Finansowanie Budżet państwa, PFRON, FD, EFS 153 Monitor Polski
\nNa platformie wyszukiwarka pracy miejsc GOV.PL w administracji