{"html": "<div class=\"lf-doc\"><p class=\"lf-p\">się na wezwanie właściwych organów w sprawach dotyczących tego obowiązku w terminie i miejscu określonym w wezwaniu oraz do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pracownikom wezwanym do osobistego stawienia się przed właściwy organ w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony, którzy nie otrzymali od pracodawcy wynagrodzenia za czas opuszczony z powodu wezwania, przysługuje, na ich żądanie, zryczałtowana rekompensata za utracone zarobki, za każdy dzień w wysokości 1/30 minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847). Rekompensatę wypłaca organ wzywający na podstawie zaświadczeń wydanych przez pracodawców.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom wezwanym przez właściwy organ do osobistego stawienia się w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony przysługuje, na ich żądanie, zwrot kosztów przejazdu do miejsca stawienia się i powrotu do miejsca pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące. Koszty te organ wzywający zwraca na podstawie udokumentowanego oświadczenia osoby wezwanej, według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623 oraz z 2017 r. poz. 85).</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli wezwanie do stawienia się następuje wskutek niespełnienia lub nienależytego spełnienia, z winy osoby wezwanej, obowiązków określonych w ustawie, przepisów ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">2 i 3 nie stosuje się.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których osoby podlegające powszechnemu obowiązkowi obrony są obowiązane do osobistego stawienia się na wezwanie organów wojskowych, tryb wzywania, organy wojskowe właściwe w tych sprawach oraz wzór wezwania, uwzględniając przypadki, w których miejsce stawienia się osoby wezwanej jest inne niż siedziba organu wzywającego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-53\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 53</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby podlegające obowiązkowi czynnej służby wojskowej są obowiązane do zgłaszania wojskowym komendantom uzupełnień zmian imienia, nazwiska, wykształcenia i zawodu, oraz miejsca pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące lub adresu do korespondencji, a także wyjazdu za granicę na okres dłuższy niż sześć miesięcy oraz powrotu z tego wyjazdu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby podlegające obowiązkowi czynnej służby wojskowej, które:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nie stawiły się do kwalifikacji wojskowej - od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą dziewiętnaście lat życia, albo</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zostały powołane do odbycia czynnej służby wojskowej lub szkolenia w obronie cywilnej albo służby zastępczej - od dnia doręczenia karty powołania (karty skierowania) do tej służby</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>są obowiązane uzyskać zezwolenie wojskowego komendanta uzupełnień właściwego ze względu na miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące na wyjazd i pobyt za granicą. We wniosku o zezwolenie na wyjazd i pobyt za granicą należy wskazać planowany termin wyjazdu i powrotu oraz kraj wyjazdu. Do postępowań w sprawach wydawania zezwoleń na wyjazd i pobyt za granicą stosuje się ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek zgłaszania zmian, o których mowa w ust. 1, spełnia się niezwłocznie po ich zaistnieniu osobiście, przesyłką poleconą lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie oraz osób, którym nadano przydział kryzysowy, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, obowiązek ten może zostać spełniony przez zgłoszenie zmian dowódcy jednostki wojskowej, w której pełnią służbę lub do której nadano przydział.25)Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, o których mowa w ust. 3, powiadamiając wojskowego komendanta uzupełnień osobiście, są obowiązane przedstawić książeczkę wojskową lub dokument potwierdzający tożsamość oraz kartę mobilizacyjną.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze rezerwy, którym nadano przydział kryzysowy, mają również obowiązek powiadamiania dowódcy jednostki wojskowej, w sposób ustalony z tym dowódcą, o aktualnym adresie korespondencyjnym lub sposobie ich zawiadamiania o sprawach związanych z nadanym przydziałem kryzysowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">5a26)Dodany przez art. 1 pkt 14 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze pełniący terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie mają również obowiązek powiadamiania dowódcy jednostki wojskowej, w której pełnią służbę, w sposób ustalony z tym dowódcą, o aktualnym adresie korespondencyjnym lub sposobie ich zawiadamiania o sprawach związanych z tą służbą, w tym w przypadku wystąpienia obowiązku ich stawienia się do służby pełnionej rotacyjnie.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo, w trybie określonym w art. 90, są obowiązani do uzyskania zezwolenia dowódcy jednostki wojskowej na zmianę miejsca pobytu; obowiązek ten trwa do czasu przeniesienia do rezerwy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-54\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 54</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojskowi komendanci uzupełnień wydają dla potrzeb powszechnego obowiązku obrony osobom objętym ewidencją wojskową, wojskowe dokumenty osobiste.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wpisów lub zamieszczenia danych w wojskowych dokumentach osobistych dokonują:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wojskowy komendant uzupełnień - w zakresie powszechnego obowiązku obrony;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>dowódca jednostki wojskowej lub wojskowy komendant uzupełnień - w zakresie przebiegu czynnej służby wojskowej.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>(uchylony) 1b.</div>\n<p class=\"lf-p\">Czynności, o których mowa w ust. 1a, można dokonywać pisemnie lub w formie elektronicznej.</p>\n<p class=\"lf-p\">1c.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby będące żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, którym wydano wojskowe dokumenty osobiste, są obowiązane do okazania tych dokumentów na żądanie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przełożonych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>starszych stopniem wojskowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>terenowych organów administracji wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>dowódców jednostek wojskowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>żołnierzy Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organów porządkowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>sądów i jednostek organizacyjnych prokuratury;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>wójtów lub burmistrzów (prezydentów miast);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>innych upoważnionych podmiotów.</div>\n<p class=\"lf-p\">1d.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby niebędące żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, którym wydano wojskowe dokumenty osobiste, są obowiązane do okazania tych dokumentów na żądanie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>terenowych organów administracji wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sądów i jednostek organizacyjnych prokuratury;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wójtów lub burmistrzów (prezydentów miast);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>starostów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>marszałków województw;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>organów zatrudnienia i organów rentowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>pracodawców;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">817)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 18.) rektorów (dyrektorów) szkół wyższych i wyższych szkół zawodowych oraz dyrektorów szkół ponadgimnazjalnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">818)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 15.) rektorów (dyrektorów) szkół wyższych i wyższych szkół zawodowych oraz dyrektorów szkół ponadpodstawowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>innych upoważnionych podmiotów.</div>\n<p class=\"lf-p\">1e.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoba, której wydano wojskowy dokument osobisty, nie może rozporządzać tym dokumentem i na żądanie wojskowego komendanta uzupełnień, a w przypadku żołnierzy w czynnej służbie wojskowej również dowódcy jednostki wojskowej, obowiązana jest zwrócić ten dokument organom wojskowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">1f.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoba, której wydano wojskowy dokument osobisty, jest obowiązana powiadomić wojskowego komendanta uzupełnień, a będąca żołnierzem w czynnej służbie wojskowej dowódcę jednostki wojskowej, w razie utraty lub zniszczenia tego dokumentu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, wzór wojskowego dokumentu osobistego (książeczki wojskowej), jego przeznaczenie, sposób wydawania i ewidencjonowania oraz zwrotu, zakres informacji dotyczących powszechnego obowiązku obrony i przebiegu czynnej służby wojskowej oraz danych osobowych wpisywanych lub zamieszczonych w tych dokumentach, uwzględniając, że dane osobowe, które powinien zawierać wojskowy dokument osobisty, obejmują w szczególności imię (imiona), nazwisko, datę i miejsce urodzenia, adres zameldowania oraz stopień wojskowy; wojskowy dokument osobisty powinien zawierać również fotografię.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojskowych dokumentów osobistych nie wolno przenosić, przewozić ani przesyłać za granicę.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia, sposób doręczania wojskowych dokumentów osobistych, tryb postępowania w razie ich utraty, zniszczenia lub nieprzyjęcia oraz organ, któremu osoba wyjeżdżająca za granicę jest obowiązana złożyć wojskowy dokument osobisty na przechowanie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-54a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 54a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Organy wojskowe wyposażają żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz osoby pełniące służbę w jednostkach zmilitaryzowanych przydzielonych do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, cywilny personel medyczno-sanitarny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, osoby cywilne towarzyszące Siłom Zbrojnym Rzeczypospolitej Polskiej, personel organizacji „Polski Czerwony Krzyż” i innych ochotniczych organizacji pomocy, osoby cywilne wykonujące czynności duszpasterskie oraz inne osoby określone prawem międzynarodowym - w karty i tabliczki tożsamości.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Karty tożsamości, o których mowa w ust. 1, wydawane żołnierzom w czynnej służbie wojskowej wyjeżdżającym w celach służbowych za granicę stanowią również dowód tożsamości, o którym mowa w art. III ust. 2 lit. a Umowy między Państwami-Stronami Traktatu Północnoatlantyckiego dotyczącej statusu ich sił zbrojnych, sporządzonej w Londynie dnia 19 czerwca 1951 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 257 oraz z 2008 r. poz. 1052).</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom, o których mowa w ust. 2, wydaje się również indywidualny lub zbiorowy rozkaz wyjazdu.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W kartach tożsamości, o których mowa w ust. 1, zamieszcza się odpowiednio:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nazwisko i imię (imiona) posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>datę urodzenia posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>stopień wojskowy i oznaczenie książeczki wojskowej posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>numer PESEL posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>rodzaj służby (status) posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>grupę krwi posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>fotografię i podpis posiadacza karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>suchy odcisk pieczęci urzędowej organu wystawiającego kartę;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>nazwę państwa wystawiającego kartę;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>serię i numer karty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>elementy zabezpieczające kartę.</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje oraz wzory kart i tabliczek tożsamości wydawanych osobom, o których mowa w ust. 1, organy wojskowe właściwe do ich wydawania i ewidencjonowania, tryb ich ewidencjonowania, doręczania i postępowania w razie ich zniszczenia lub utraty, z uwzględnieniem przeznaczenia oraz wykorzystania kart i tabliczek tożsamości przez osoby, o których mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1, a także wzór rozkazu wyjazdu.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział III</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba wojskowa</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy ogólne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-55\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 55</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek służby wojskowej polega na:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>odbywaniu ćwiczeń wojskowych przez: a) żołnierzy rezerwy, b) osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, c) ochotników, którzy zgłoszą się do ich odbycia i nie podlegają obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>pełnieniu służby przygotowawczej przez: a) osoby przeniesione do rezerwy, w tym żołnierzy rezerwy, którzy dotychczas nie odbywali czynnej służby wojskowej, b) ochotników, którzy zgłoszą się do jej odbycia i nie podlegają obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej;</div>\n<p class=\"lf-p\">2a27)Dodany przez art. 1 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) pełnieniu terytorialnej służby wojskowej przez żołnierzy;</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>pełnieniu okresowej służby wojskowej przez żołnierzy rezerwy.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa państwa, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia możliwości wykonywania zadań związanych z przeznaczeniem Sił Zbrojnych, obowiązek służby wojskowej polega także na:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>odbywaniu zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające temu obowiązkowi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>odbywaniu przeszkolenia wojskowego przez absolwentów szkół wyższych.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów, określa, w drodze rozporządzenia, termin rozpoczęcia i okres trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, uwzględniając stopień zagrożenia bezpieczeństwa państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny obowiązek służby wojskowej polega na pełnieniu służby wojskowej przez:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osoby podlegające kwalifikacji wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby przeniesione do rezerwy, w tym żołnierzy rezerwy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>żołnierzy pozostawionych w czynnej służbie wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>inne osoby, które zgłoszą się do tej służby w ramach zaciągu ochotniczego.</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach obowiązku służby wojskowej osoby podlegające kwalifikacji wojskowej - zamiast do zasadniczej służby wojskowej - mogą być przeznaczone do odbycia zasadniczej służby lub szkolenia w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za spełnienie obowiązku służby wojskowej uznaje się również pełnienie, na zasadach określonych w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, służby kandydackiej oraz zawodowej służby wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-55a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 55a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku, o którym mowa w art. 55 ust. 2 i 3, z mocy prawa powstaje również obowiązek odbywania zasadniczej służby lub szkolenia w obronie cywilnej, służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych oraz służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową lub przeszkolenie wojskowe w dniu upływu okresu trwania obowiązku odbywania tej służby oraz przeszkolenia, podlegają zwolnieniu z czynnej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy z tym dniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające zasadniczą służbę lub szkolenie w obronie cywilnej, służbę w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych lub służbę zastępczą w dniu upływu okresu trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, podlegają zwolnieniu z tych służb albo szkolenia z tym dniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, o których mowa w ust. 3, z dniem zwolnienia ze służby albo szkolenia, wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 55b28)Dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Równoznaczne ze spełnianiem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające obowiązkowi jej odbycia jest pełnienie terytorialnej służby wojskowej w Wojskach Obrony Terytorialnej przez okres i na warunkach, o których mowa w art. 98l.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-56\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 56</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Równoznaczne ze spełnianiem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające jej odbyciu jest pełnienie służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służbę w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych można pełnić wyłącznie w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych wynosi dwanaście miesięcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia, terminy kierowania osób, o których mowa w ust. 1, do służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych i terminy zwalniania z tej służby, uwzględniając potrzeby uzupełnieniowe tych formacji oraz okresy szkolenia w tych formacjach. Rozporządzenie wydaje się corocznie w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw wewnętrznych może, w drodze rozporządzenia, ograniczać czas trwania służby osób, o których mowa w ust. 1, w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych, stosownie do potrzeb uzupełnieniowych tych formacji, jeżeli nie zagraża to bezpieczeństwu państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach gdy wymaga tego konieczność zapewnienia bezpieczeństwa państwa, Rada Ministrów może przedłużyć, w drodze rozporządzenia, czas trwania służby osób, o których mowa w ust. 1, w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych o okres nieprzekraczający łącznie sześciu miesięcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, formacje uzbrojone niewchodzące w skład Sił Zbrojnych, w których pełnienie służby jest równoznaczne ze spełnieniem obowiązku zasadniczej służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, o których mowa w ust. 1, pełniącym służbę w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych i członkom ich rodzin, niezależnie od uprawnień określonych dla tych osób w przepisach z tytułu tej służby, przysługują szczególne uprawnienia przewidziane w niniejszej ustawie oraz w przepisach wydanych na jej podstawie dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i ich rodzin w zakresie określonym przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Skierowanie do służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych może nastąpić tylko za zgodą osoby, o której mowa w ust. 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrami, którym są podporządkowane formacje, o których mowa w ust. 6, określa, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawie przeznaczania i kierowania osób, o których mowa w ust. 1, do służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych, a także przebieg tej służby, zapewniając współdziałanie w tych sprawach wojskowego komendanta uzupełnień i komendanta jednostki organizacyjnej formacji uzbrojonej niewchodzącej w skład Sił Zbrojnych lub innego właściwego w tych sprawach organu, a w zakresie przeznaczania i kierowania do tej służby uwzględniając także konieczność uzupełniania Sił Zbrojnych w pierwszej kolejności.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-56a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 56a</span><span class=\"lf-art-t\">Osoby, o których mowa w art. 56 ust. 1, pełniące służbę w formacjach uzbrojonych niewchodzących</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w skład Sił Zbrojnych, określonych na podstawie art. 56 ust. 6, są objęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1793, z późn. zm.29)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 1807, 1860, 1948, 2138, 2173 i 2250 oraz z 2017 r. poz. 60, 759, 777, 844, 858, 1089 i 1139.).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-56b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 56b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, o których mowa w art. 56a, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, mają prawo wyboru:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>lekarza, o którym mowa w art. 55 ust. 2a tej ustawy, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej lub położnej podstawowej opieki zdrowotnej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>lekarza dentysty,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>szpitala</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w miejscu pełnienia służby, spośród świadczeniodawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, będących jednostkami budżetowymi tworzonymi i nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, posiadających w strukturze organizacyjnej ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza, o którym mowa w art. 55 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, albo będących podmiotami leczniczymi utworzonymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy osoby, o których mowa w ust. 1, nie mogą uzyskać świadczenia opieki zdrowotnej u świadczeniodawcy określonego w ust. 1, mają prawo wyboru innego świadczeniodawcy spośród świadczeniodawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszty częściowej lub całkowitej odpłatności za leki wydawane osobom, o których mowa w art. 56a, na zasadach i w zakresie określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, są finansowane z budżetu państwa, z części pozostającej w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb finansowania kosztów leków, o których mowa w ust. 3, uwzględniając zasady i sposób wydatkowania środków publicznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-57\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 57</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, liczbę osób, które mogą być powołane w danym roku kalendarzowym do czynnej służby wojskowej, zasadniczej służby lub szkolenia w obronie cywilnej oraz do służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, należy uwzględnić odpowiednio potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych, ze wskazaniem rodzajów czynnej służby wojskowej oraz poszczególnych formacji, do których następowałoby powołanie, a także możliwość odbywania danego rodzaju służby przez ochotników w ramach limitu osób określonego w tym rozporządzeniu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-58\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 58</span><span class=\"lf-art-t\">130)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi służby wojskowej, w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski - sześćdziesiąt trzy lata życia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają jednak osoby wymienione w ust. 1, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają kobiety:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>sprawujące opiekę nad: a) dziećmi od lat ośmiu do szesnastu, b) osobami obłożnie chorymi, c) osobami, wobec których orzeczono stałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, d) osobami, wobec których orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, e) osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli osoby te wspólnie z nimi zamieszkują i opieki tej nie można powierzyć innym osobom.</div>\n<p class=\"lf-p\">3a31)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku kobiet, które złożyły wniosek o zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych lub zawarły taki kontrakt, lub pozostających na przydziale kryzysowym i wykonujących obowiązki w ramach Narodowych Sił Rezerwowych albo które złożyły wniosek o powołanie do służby przygotowawczej lub do terytorialnej służby wojskowej albo które pełnią terytorialną służbę wojskową, obowiązek służby wojskowej ulega zawieszeniu na okres ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po porodzie.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4.</span>(uchylony)32)Przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 1.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-5933\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 5933</span><span class=\"lf-art-t\">)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 1</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, w rozumieniu niniejszej ustawy, są osoby, które odbywają lub pełnią następujące jej rodzaje:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zasadniczą służbę wojskową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przeszkolenie wojskowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>terytorialną służbę wojskową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>ćwiczenia wojskowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>służbę przygotowawczą;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>okresową służbę wojskową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzy w czynnej służbie wojskowej dzieli się na:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>korpus oficerów, do którego zalicza się: a) oficerów młodszych, b) oficerów starszych, c) generałów i admirałów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>korpus podoficerów, do którego zalicza się: a) podoficerów młodszych, b) podoficerów, c) podoficerów starszych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>korpus szeregowych.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Korpusy oficerów, podoficerów i szeregowych dzielą się na korpusy osobowe. Korpusy osobowe dzielą się na grupy osobowe, w których występuje podział na specjalności wojskowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza w czynnej służbie wojskowej dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, zalicza do określonego korpusu osobowego, grupy osobowej i specjalności wojskowej i stwierdza ten fakt w rozkazie dziennym.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz w czynnej służbie wojskowej może być przeniesiony do innego korpusu osobowego, innej grupy osobowej lub innej specjalności wojskowej przez dowódcę jednostki wojskowej w przypadku wyznaczenia na inne stanowisko służbowe lub zmiany tego korpusu osobowego, grupy osobowej lub specjalności wojskowej na zajmowanym stanowisku służbowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej, w drodze rozporządzenia, tworzy i znosi korpusy osobowe, ustala ich podział na grupy osobowe i specjalności wojskowe, zapewniając zaspokojenie potrzeb Sił Zbrojnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-59a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 59a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzy rezerwy, których w pierwszej kolejności przewiduje się powołać do czynnej służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznacza się do tej służby przez nadanie w czasie pokoju przydziału mobilizacyjnego na stanowiska służbowe lub do pełnienia funkcji wojskowych, które są określone w etacie jednostki wojskowej i występują w czasie wojny.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydział mobilizacyjny, o którym mowa w ust. 1, może zostać nadany również żołnierzowi w czynnej służbie wojskowej oraz pełniącemu zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką w dniu jego zwolnienia z tej służby, ze skutkiem następującym po dniu zwolnienia ze służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">1b.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydział mobilizacyjny nadaje się na wolne stanowisko służbowe lub do pełnienia nieobsadzonej funkcji wojskowej, a w razie potrzeby również na stanowiska lub funkcje, na które nadano już taki przydział.</p>\n<p class=\"lf-p\">1c34)Dodany przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydziałów mobilizacyjnych nie nadaje się osobom, które są reklamowane od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, oraz osobom, którym zawieszono obowiązek służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pracownikom zatrudnionym w jednostkach wojskowych, a w razie potrzeby również pracownikom zatrudnionym u innych pracodawców oraz innym osobom niebędącym pracownikami, mogą być nadawane w czasie pokoju pracownicze przydziały mobilizacyjne na stanowiska pracownicze, które są określone w etacie jednostki wojskowej i występują w czasie wojny.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych nie nadaje się osobom, które:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nie ukończyły osiemnastu lat życia;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>ukończyły sześćdziesiąt lat życia, z wyjątkiem osób zatrudnionych w jednostce wojskowej, które wyraziły zgodę na nadanie im tego przydziału;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>(uchylony)</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>posiadają nadany przydział kryzysowy lub przydział mobilizacyjny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>są sędziami, asesorami sądowymi lub prokuratorami;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>są funkcjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Ochrony Kolei lub pracownikami specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych w jednostkach organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez ministrów, kierowników urzędów centralnych, wojewodów, Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>są reklamowane od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>zostały uznane za stale lub długotrwale niezdolne do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub za całkowicie niezdolne do pracy oraz samodzielnej egzystencji albo całkowicie niezdolne do pracy na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub zaliczone do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności albo umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydziały mobilizacyjne oraz pracownicze przydziały mobilizacyjne nadaje oraz uchyla wojskowy komendant uzupełnień, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nadanie przydziału mobilizacyjnego oraz pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kartę mobilizacyjną wojskowy komendant uzupełnień doręcza w trybie, o którym mowa w art. 52, albo w trybie określonym w art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">6a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kartę mobilizacyjną można również doręczyć żołnierzom w czasie pełnienia lub odbywania czynnej służby wojskowej oraz pełnienia zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej w miejscu pełnienia służby, a pracownikom zatrudnionym w jednostkach wojskowych - w miejscu pracy. Żołnierzom rezerwy, którym nadaje się przydziały kryzysowe, kartę mobilizacyjną można doręczyć razem z kartą tego przydziału.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>tryb i warunki nadawania i uchylania przydziałów mobilizacyjnych oraz pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych oraz warunki, jakie powinni spełniać żołnierze rezerwy, pracownicy lub inne osoby niebędące pracownikami do przeznaczenia ich do czynnej służby wojskowej lub pracy w jednostkach wojskowych w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny, uwzględniając współdziałanie wojskowego komendanta uzupełnień i dowódcy jednostki wojskowej oraz konieczność zapewnienia mobilizacyjnego rozwinięcia Sił Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wzory kart mobilizacyjnych zawierających datę ich wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku czynnej służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w razie utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-59b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 59b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom rezerwy mogą być nadawane w czasie pokoju przydziały kryzysowe na stanowiska służbowe, które są określone w etacie jednostki wojskowej, w tym również na stanowiska, na które nadano już taki przydział.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Warunkiem nadania przydziału kryzysowego jest zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych, zwanego dalej „kontraktem”, między żołnierzem rezerwy, żołnierzem w czynnej służbie wojskowej oraz żołnierzem pełniącym zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką, który ochotniczo zgłosił się do wykonywania obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych i złożył wniosek do wojskowego komendanta uzupełnień o zawarcie kontraktu oraz spełnia warunki do jego zawarcia, a dowódcą jednostki wojskowej, w której ma być nadany ten przydział. Wniosek może być złożony za pomocą środków komunikacji elektronicznej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wniosek o zawarcie kontraktu może być wycofany albo można odmówić zawarcia kontraktu.</p>\n<p class=\"lf-p\">Odmowa poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, niestawienie się w określonym terminie w wojskowej komisji lekarskiej, wojskowej pracowni psychologicznej lub w jednostce wojskowej jest równoznaczne z wycofaniem wniosku.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kontrakt może być zawarty, jeżeli występują potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych uzasadniające nadanie przydziału kryzysowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kontrakt zawiera:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>oznaczenie stron - stopień wojskowy, imię i nazwisko oraz nazwę stanowiska służbowego dowódcy jednostki wojskowej, a także stopień wojskowy, imię i nazwisko, imię ojca, adres zameldowania, serię i numer dowodu tożsamości oraz numer PESEL żołnierza, który ochotniczo zgłosił się do wykonywania obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>datę i miejsce podpisania;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>określenie dnia przyjęcia obowiązków wynikających z nadania przydziału kryzysowego oraz dnia, do którego kontrakt obowiązuje;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>określenie rodzaju stanowisk służbowych, na których będzie pełniona służba wojskowa</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w przypadku powołania do niej, oraz prognozowanego okresu pełnienia służby i trybu powołania do niej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>zobowiązanie dowódcy do informowania żołnierza o terminach odbywania ćwiczeń wojskowych, z wyjątkiem ćwiczeń prowadzonych w trybie natychmiastowego stawiennictwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>zobowiązanie żołnierza do odbycia ćwiczeń wojskowych przygotowujących do nadania przydziału kryzysowego oraz ćwiczeń wojskowych odbywanych w ramach tego przydziału, w tym ćwiczeń wojskowych rotacyjnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>zobowiązanie żołnierza do przyjęcia przydziału kryzysowego w określonym terminie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>zobowiązanie żołnierza do stawienia się do czynnej służby wojskowej, do której powołanie następuje w trybie natychmiastowego stawiennictwa, w terminie określonym w zawiadomieniu w tej sprawie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>zobowiązanie żołnierza rezerwy do pełnienia okresowej służby wojskowej, w tym poza granicami państwa, oraz jego oświadczenie, że znane mu są zasady pełnienia tej służby.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kontrakt może być zawarty z żołnierzem, który spełnia następujące warunki:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nie był przeznaczony do służby zastępczej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nie był karany za przestępstwo umyślne;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>posiada wykształcenie co najmniej: a35)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 36.) gimnazjalne - przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla szeregowych, a36)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 15.) gimnazjalne albo podstawowe po ukończeniu ośmioletniej szkoły podstawowej - przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla szeregowych, b37)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 38.) średnie - przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla podoficerów, b38)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 2 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 15.) średnie lub średnie branżowe - przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla podoficerów, c) wyższe - przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla oficerów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>posiada przygotowanie zawodowe oraz kwalifikacje i umiejętności przydatne w Siłach Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>zaliczył sprawdzian z wychowania fizycznego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>pełnił służbę przygotowawczą i zdał egzamin, o którym mowa w art. 98b ust. 5 - w przypadku żołnierza rezerwy, który wcześniej nie odbywał czynnej służby wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykształcenie, o którym mowa w ust. 6 pkt 3, przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla danego korpusu, nie dotyczy żołnierzy rezerwy posiadających już w tym korpusie odpowiedni stopień wojskowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zawarcie kontraktu może być również uzależnione od posiadania przez żołnierza rezerwy poświadczenia bezpieczeństwa lub posiadania orzeczenia wojskowej pracowni psychologicznej o braku przeciwskazań do pełnienia służby wymagającej szczególnych predyspozycji psychofizycznych albo o zdolności do pełnienia służby poza granicami państwa. Przed zawarciem kontraktu dowódca jednostki wojskowej lub wojskowy komendant uzupełnień może wystąpić o przeprowadzenie postępowania sprawdzającego, o którym mowa w art. 64 ust. 5, lub skierować do wojskowej pracowni psychologicznej na badania psychologiczne.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kontrakt wygasa w przypadku uchylenia lub wygaśnięcia przydziału kryzysowego, a także w przypadku pisemnej rezygnacji przez żołnierza rezerwy z zawartego kontraktu dokonanej przed dniem, w którym decyzja o nadaniu przydziału kryzysowego stała się ostateczna, albo nieprzyjęcia przydziału kryzysowego w określonym terminie.</p>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przedłużenie okresu obowiązywania kontraktu lub zmiana stanowiska służbowego nie wymaga zawarcia kolejnego kontraktu i następuje w drodze pisemnej zmiany zawartego kontraktu.</p>\n<p class=\"lf-p\">11.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właściwy do zmiany kontraktu jest dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz będzie wykonywał obowiązki w ramach Narodowych Sił Rezerwowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">12.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>tryb zawierania kontraktu, uwzględniając potrzebę sprawnego ustalania przydatności do służby wojskowej osób ubiegających się o jego zawarcie oraz współpracy wojskowych komendantów uzupełnień i dowódców jednostek wojskowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wzór wniosku zawierającego informację ochotnika o przygotowaniu zawodowym oraz szczególnych kwalifikacjach i umiejętnościach przydatnych w Siłach Zbrojnych oraz wzór kontraktu zawierającego elementy określone w ust. 5, wraz z koniecznymi pouczeniami o prawach i obowiązkach ochotnika.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-60\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 60</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do czynnej służby wojskowej następuje za pomocą kart powołania, kart mobilizacyjnych albo w drodze obwieszczeń lub w inny sposób określony przez Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">Karta powołania jest decyzją administracyjną.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powoływanie do czynnej służby wojskowej należy do wojskowego komendanta uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">2a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej służy powołanemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego, składane za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. W razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny odwołanie nie przysługuje.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dniem powołania do czynnej służby wojskowej jest określony w karcie powołania dzień stawienia się do tej służby, a w przypadku ćwiczeń wojskowych rotacyjnych dzień stawienia się do tych ćwiczeń w pierwszym dniu ich rozpoczęcia w danym roku kalendarzowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">3a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do karty powołania na ćwiczenia wojskowe rotacyjne dołącza się, jako załącznik, wykaz dni, w których w danym roku kalendarzowym odbywają się te ćwiczenia, będący wyciągiem z wykazu, o którym mowa w art. 101c ust. 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zorganizowanie doręczania i doręczanie kart powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych przeprowadzanych w trybie natychmiastowego stawiennictwa, okresowej służby wojskowej pełnionej w trybie natychmiastowego stawiennictwa oraz do czynnej służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a także wezwań do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa należy:39)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 20 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w gminach - do wójtów lub burmistrzów (prezydentów miast);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w powiatach - do starostów (prezydentów miast na prawach powiatu).</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach, o których mowa w ust. 4, doręczenie kart powołania może nastąpić również przez jednostki wojskowe, jednostki organizacyjne Poczty Polskiej Spółki Akcyjnej lub Policję.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rozplakatowanie obwieszczeń o powołaniu osób do czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny należy do wójtów lub burmistrzów (prezydentów miast).</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Karty powołania w uzasadnionych przypadkach mogą być doręczane również w dniach ustawowo wolnych od pracy i o każdej porze doby. O potrzebie doręczenia kart powołania w dni ustawowo wolne od pracy przez jednostki organizacyjne Poczty Polskiej Spółki Akcyjnej, w celach określonych w ust. 8 pkt 1, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego powiadamia każdorazowo Dyrektora Generalnego tego przedsiębiorstwa z co najmniej dwudniowym wyprzedzeniem przed dniem ustawowo wolnym od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">7a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do odbycia ćwiczeń wojskowych przeprowadzanych w trybie natychmiastowego stawiennictwa oraz okresowej służby wojskowej pełnionej w trybie natychmiastowego stawiennictwa zarządza Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do odbycia ćwiczeń wojskowych, przeprowadzanych w trybie natychmiastowego stawiennictwa, może nastąpić w celu:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej i bojowej jednostek wojskowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>udziału jednostek wojskowych w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków.</div>\n<p class=\"lf-p\">8a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do okresowej służby wojskowej, pełnionej w trybie natychmiastowego stawiennictwa, może nastąpić w celu udziału jednostek wojskowych w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych i z zakresu ochrony mienia, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwiania, a także w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">8aa40)Dodany przez art. 1 pkt 20 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Wezwanie żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową do stawienia się w trybie natychmiastowego stawiennictwa do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie może nastąpić w celu:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej i bojowej jednostek wojskowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>udziału jednostek wojskowych w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych i z zakresu ochrony mienia, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu, a także w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przeciwdziałania zagrożeniu bezpieczeństwa państwa, jeżeli jest to niezbędne do wykonywania zadań Sił Zbrojnych i roli Wojsk Obrony Terytorialnej w tym zakresie.</div>\n<p class=\"lf-p\">8b.</p>\n<p class=\"lf-p\">W celu powołania żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały kryzysowe do czynnej służby wojskowej, o której mowa w ust. 8 lub 8a, żołnierzom tym można doręczyć karty powołania bez określonego terminu stawiennictwa do tej służby, z jednoczesnym wskazaniem, że termin ten zostanie podany przez wojskowego komendanta uzupełnień lub dowódcę jednostki wojskowej w drodze zawiadomienia, o którym mowa w art. 53 ust. 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">8c.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojskowy komendant uzupełnień informuje pracodawcę osoby powoływanej o jej powołaniu do czynnej służby wojskowej, z wyjątkiem służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz gdy powołanie następuje w trybie natychmiastowego stawiennictwa. W przypadku żołnierza rezerwy powołanego na ćwiczenia wojskowe rotacyjne wojskowy komendant uzupełnień powiadamia jego pracodawcę również o dniach, w których te ćwiczenia będą się odbywać, i o zmianach w wykazie tych ćwiczeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, wzory kart powołania i ich przeznaczenie, a także wzory obwieszczeń. Wzory kart powołania powinny zawierać pouczenie o skutkach uchylenia się od obowiązku czynnej służby wojskowej i o postępowaniu w razie utraty karty oraz w przypadku niemożności stawienia się do czynnej służby wojskowej, a także wykaz dokumentów i przedmiotów użytku osobistego, które osoba powołana do czynnej służby wojskowej powinna zabrać ze sobą, stawiając się do tej służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-61\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 61</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołani do czynnej służby wojskowej są obowiązani stawić się do tej służby w określonym terminie i miejscu. Stają się oni żołnierzami w czynnej służbie wojskowej z chwilą stawienia się do tej służby w określonym miejscu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie niestawienia się powołanego do czynnej służby wojskowej bez uzasadnionej przyczyny, z wyjątkiem ćwiczeń wojskowych rotacyjnych, starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące, na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień, zarządza przymusowe doprowadzenie powołanego przez Policję do wskazanej jednostki wojskowej, w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-62\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 62</span><span class=\"lf-art-t\">Minister właściwy do spraw wewnętrznych, Minister Obrony Narodowej oraz minister właściwy</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">do spraw łączności, określą, w drodze rozporządzenia, tryb doręczania kart powołania i rozplakatowania obwieszczeń, uwzględniając w szczególności tryb postępowania organów jednostek wojskowych, Policji i Poczty Polskiej Spółki Akcyjnej w tym zakresie oraz sposób pokrywania kosztów związanych z doręczeniem dokumentów powołania, a także wzór upoważnień dla kurierów akcji kurierskiej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-63\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 63</span><span class=\"lf-art-t\">Sposób odbywania czynnej służby wojskowej oraz obowiązki i uprawnienia żołnierzy określa</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">ustawa oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia i zarządzenia, a także regulaminy i rozkazy wydane przez Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-63a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 63a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom w czynnej służbie wojskowej dowódca jednostki wojskowej może nadawać klasy kwalifikacyjne odpowiadające poziomowi ich wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego, zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym lub pełnioną funkcją wojskową, z zastrzeżeniem ust. 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Klasę kwalifikacyjną nadaje się żołnierzom w czynnej służbie wojskowej po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez dowódcę jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ustala się cztery rodzaje klas kwalifikacyjnych: trzecią, drugą, pierwszą i mistrzowską.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób nadawania klasy kwalifikacyjnej, tryb jej nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty, sposób przeprowadzania i zdawania egzaminu oraz zakres wiedzy i umiejętności sprawdzanych w czasie egzaminu, a także właściwość dowódców jednostek wojskowych i składy komisji egzaminacyjnych, uwzględniając specyfikę służby oraz fakt, że nadanie klasy kwalifikacyjnej następuje rozkazem dowódcy jednostki wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-63b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 63b</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-64\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 64</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze są obowiązani do zachowania w tajemnicy wszystkich wiadomości, z którymi zapoznali się bezpośrednio lub w związku z odbywaniem czynnej służby wojskowej, jeżeli wiadomości te stanowią informacje niejawne.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek zachowania tajemnicy trwa zarówno w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, jak i po zwolnieniu z niej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić żołnierza w czynnej służbie wojskowej dowódca rodzaju Sił Zbrojnych, a żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej Minister Obrony Narodowej, z zastrzeżeniem przypadków określonych w przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, z późn. zm.41)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 1948, 2138 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 244, 768, 773, 966 i 1139.).</p>\n<p class=\"lf-p\">3a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej nie mogą bez zezwolenia Ministra Obrony Narodowej rozpowszechniać rezultatów swej działalności naukowej, literackiej, artystycznej lub publicystycznej, zawierających informacje niejawne. Zezwolenie stanowi decyzję administracyjną.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb udzielania żołnierzom w czynnej służbie wojskowej zezwoleń na rozpowszechnianie rezultatów ich działalności naukowej, literackiej, artystycznej lub publicystycznej, zawierających informacje niejawne, uwzględniając fakt, że zezwolenie wydaje się na wniosek żołnierza lub redaktora naczelnego, redakcji, wydawcy, kierownika podmiotu gospodarczego albo dowódcy jednostki wojskowej (instytucji wojskowej), zamierzającego rozpowszechniać rezultat działalności żołnierza, wymagający zezwolenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej i żołnierze rezerwy, którzy w związku z nadaniem przydziałów kryzysowych lub przydziałów mobilizacyjnych mają lub będą mieć dostęp do informacji niejawnych, podlegają, na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych, właściwemu postępowaniu sprawdzającemu. Zwykłe postępowanie sprawdzające przeprowadza na pisemne polecenie dowódcy jednostki wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych, natomiast poszerzone postępowanie sprawdzające przeprowadza Służba Kontrwywiadu Wojskowego na pisemny wniosek odpowiednio dowódcy jednostki wojskowej lub właściwego wojskowego komendanta uzupełnień.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-64a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 64a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie pokoju dowódca jednostki wojskowej nadaje i uchyla przydziały mobilizacyjne na stanowiska służbowe lub funkcje wojskowe określone w etacie jednostki wojskowej żołnierzom w czynnej służbie wojskowej, którzy będą pełnili służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na stanowiskach służbowych lub funkcjach wojskowych innych niż te, które zajmują w czasie pokoju.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przydziale mobilizacyjnym określa się stanowisko służbowe lub funkcję wojskową oraz nazwę lub numer jednostki wojskowej, w której żołnierz będzie pełnił służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Fakt nadania lub uchylenia przydziału mobilizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, stwierdza się w rozkazie dziennym.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z rozkazem, o którym mowa w ust. 3, zapoznaje się żołnierza.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom pełniącym okresową służbę wojskową lub odbywającym ćwiczenia wojskowe przydziały mobilizacyjne nadaje i uchyla na zasadach określonych dla żołnierzy rezerwy, wojskowy komendant uzupełnień, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze pełniący okresową służbę wojskową lub odbywający ćwiczenia wojskowe, którzy posiadali nadane przydziały mobilizacyjne przed powołaniem do tej służby, zachowują je do czasu ich uchylenia przez wojskowego komendanta uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydział mobilizacyjny wygasa z mocy prawa z dniem zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej, z wyjątkiem przydziału mobilizacyjnego nadanego żołnierzowi, o którym mowa w ust. 5 lub 6.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzowi odbywającemu zasadniczą służbę wojskową lub przeszkolenie wojskowe albo służbę przygotowawczą można nie nadawać imiennie oznaczonego przydziału mobilizacyjnego, jeżeli dla stanowiska służbowego lub funkcji wojskowej, którą zajmuje lub pełni ten żołnierz, dowódca jednostki wojskowej określił taki przydział.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyznaczenie żołnierza w czasie pokoju na stanowisko służbowe lub funkcję wojskową, na których również będzie pełnić służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jest równoznaczne z nadaniem temu żołnierzowi przydziału mobilizacyjnego na to stanowisko lub funkcję.</p>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze zarządzenia, warunki i tryb nadawania oraz uchylania przydziałów mobilizacyjnych żołnierzom w czynnej służbie wojskowej pełnionej w czasie pokoju oraz właściwość organów wojskowych w tych sprawach, uwzględniając niejawny charakter tego zarządzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-65\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 65</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W okresie odbywania czynnej służby wojskowej członkostwo żołnierzy w partiach politycznych ulega zawieszeniu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W okresie odbywania czynnej służby wojskowej żołnierze nie mogą brać udziału w działalności ruchów obywatelskich i innych ugrupowań obywateli o charakterze politycznym ani też prowadzić żadnej działalności politycznej na terenie jednostki (instytucji) wojskowej, w tym rozpowszechniać publikacji dotyczących zagadnień politycznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej i żołnierze rezerwy, biorąc udział w zgromadzeniach o charakterze politycznym, nie mogą występować w umundurowaniu oraz odznakach i oznakach wojskowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku kandydowania żołnierza w czynnej służbie wojskowej do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej lub Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Parlamentu Europejskiego lub organów samorządu terytorialnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej nie mogą tworzyć i wstępować do związków zawodowych ani brać udziału w działalności związków zawodowych, których byli członkami w chwili powołania do tej służby.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">642)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 21 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</div>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej mogą wstępować do stowarzyszeń i innych organizacji działających poza wojskiem oraz brać udział w działalności stowarzyszeń i innych organizacji, do których należeli w chwili powołania do tej służby, po pisemnym poinformowaniu dowódcy jednostki wojskowej, w której pełnią służbę.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Działalność partii politycznych oraz stowarzyszeń i innych organizacji na terenie jednostek (instytucji) wojskowych określają odrębne ustawy, z tym że na terenie jednostek (instytucji) wojskowych nie mogą być tworzone i nie mogą działać środowiskowe stowarzyszenia i inne organizacje zrzeszające żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-66\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 66</span><span class=\"lf-art-t\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej są obowiązani uzyskać zezwolenie Ministra Obrony</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Narodowej lub organu wojskowego przez niego upoważnionego na wyjazd i pobyt za granicą w trybie określonym przez Ministra Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-67\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 67</span><span class=\"lf-art-t\">143)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, są obowiązani w czasie wykonywania zadań służbowych nosić umundurowanie oraz odznaki i oznaki wojskowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a44)Dodany przez art. 1 pkt 22 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom pełniącym terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie wydaje się przedmioty umundurowania i wyekwipowania wojskowego. Żołnierze ci są obowiązani stawić się w wydanym umundurowaniu wraz z ekwipunkiem w przypadku pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom, którzy nie pełnią czynnej służby wojskowej, mogą być wydawane przedmioty umundurowania i wyekwipowania wojskowego do celów związanych z wykonywaniem powszechnego obowiązku obrony. Żołnierze ci są obowiązani stawić się w wydanym umundurowaniu i z ekwipunkiem w razie powołania do służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W innych przypadkach niż określone w ust. 1 i 2 żołnierze mogą nosić umundurowanie oraz odznaki i oznaki wojskowe tylko w razie uzyskania zezwolenia w trybie i na zasadach określonych przez Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach o uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem w szczególności warunku uzyskania przez żołnierza pozytywnej opinii właściwego organu wojskowego prowadzącego ewidencję żołnierza, wywiązywania się przez niego z powszechnego obowiązku obrony, jeżeli jemu podlega, i zasadności motywów, jakie przytoczył żołnierz w swojej prośbie o uzyskanie zezwolenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wzory, zasady i sposób noszenia umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych, jak również zasady i sposób noszenia uzbrojenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przypadki, w których żołnierze są zwolnieni od obowiązku noszenia umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>zasady i sposób noszenia przez żołnierzy orderów, odznaczeń, medali i odznak innych niż wojskowe,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">445)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) sposób wydawania przedmiotów umundurowania i wyekwipowania wojskowego oraz normy należności i czas używalności tych przedmiotów w przypadkach, o których mowa w ust. 1a i 2</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w szczególności z uwzględnieniem podziału mundurów na wyjściowe, ćwiczebne i polowe, specyfiki związanej z oznakowaniem mundurów, zestawów ubiorczych dla żołnierzy poszczególnych rodzajów wojsk i służb, sposobu oraz okoliczności noszenia umundurowania, odznak i oznak wojskowych oraz charakteru wykonywanych zadań.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-68\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 68</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej otrzymują:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">146)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) bezpłatne wyżywienie lub równoważnik pieniężny, z wyjątkiem żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>umundurowanie i wyekwipowanie wojskowe w naturze lub równoważnik pieniężny.</div>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których żołnierze otrzymują świadczenia, o których mowa w ust. 1, szczegółowe zasady oraz normy ich otrzymywania z uwzględnieniem w szczególności warunków pełnionej służby, sposobów realizacji dodatkowych norm wyżywienia oraz warunków, trybu i terminów wypłacania równoważników pieniężnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uprawnienia żołnierzy do zakwaterowania, uposażenia, świadczeń odszkodowawczych i emerytalnych oraz zaopatrzenia inwalidzkiego określają odrębne ustawy i akty prawne wydane na ich podstawie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-6947\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 6947</span><span class=\"lf-art-t\">)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 24 ustawy, o której mowa w odnośniku 1</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe lub ćwiczenia wojskowe oraz żołnierze pełniący służbę przygotowawczą, terytorialną służbę wojskową pełnioną rotacyjnie lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny są objęci obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-69a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 69a</span><span class=\"lf-art-t\">Żołnierze pełniący okresową służbę wojskową są objęci obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-69b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 69b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze, o których mowa w art. 69, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, mają prawo wyboru:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>lekarza, o którym mowa w art. 55 ust. 2a tej ustawy, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej lub położnej podstawowej opieki zdrowotnej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>lekarza dentysty,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>szpitala</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w miejscu pełnienia służby, spośród świadczeniodawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, będących podmiotami leczniczymi utworzonymi przez Ministra Obrony Narodowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy żołnierze, o których mowa w ust. 1, nie mogą uzyskać świadczenia opieki zdrowotnej u świadczeniodawcy określonego w ust. 1, mają prawo wyboru innego świadczeniodawcy spośród świadczeniodawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe, kandydatom na żołnierzy zawodowych oraz pełniącym służbę przygotowawczą lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w produkty lecznicze, wyroby medyczne i wyposażenie wyrobów medycznych, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 211), inne niż oznaczone znakiem „Rp”, finansowane z budżetu państwa, z części pozostającej w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wykaz produktów leczniczych oznaczonych symbolem OTC i wyrobów, o których mowa w ust. 3, wydawanych bezpłatnie, oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, uwzględniając zasady i sposób wydatkowania środków publicznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-70\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 70</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie odbywania czynnej służby wojskowej żołnierzom można udzielać następujących urlopów:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">148)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) wypoczynkowego - żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową lub pełniącym okresową służbę wojskową, służbę przygotowawczą, terytorialną służbę wojskową, jeżeli łączny czas trwania tej służby pełnionej rotacyjnie wynosi co najmniej trzydzieści dni w ciągu roku kalendarzowego, lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>dodatkowego - żołnierzom pełniącym okresową służbę wojskową lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>zdrowotnego - żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową lub pełniącym okresową służbę wojskową, służbę przygotowawczą oraz służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>okolicznościowego - żołnierzom w czynnej służbie wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>nagrodowego - żołnierzom w czynnej służbie wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>z tytułu honorowego krwiodawstwa - żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">249)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</div>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową lub pełniącym okresową służbę wojskową albo terytorialną służbę wojskową udziela się urlopu na czas trwania ich własnej kampanii wyborczej, w przypadku kandydowania do organów, o których mowa w art. 65 ust. 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Urlopów, o których mowa w ust. 1 i 2, udziela dowódca jednostki wojskowej, a urlopu, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, udziela również organ właściwy do wyróżniania żołnierza.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dowódca jednostki wojskowej może odwołać żołnierza z urlopu, o którym mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1, z ważnych względów służbowych. Żołnierz odwołany z urlopu jest obowiązany niezwłocznie stawić się w miejscu odbywania czynnej służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom przebywającym na urlopie, o którym mowa w ust. 1, urlop ten może być przedłużony.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb i warunki udzielania urlopów żołnierzom w czynnej służbie wojskowej, odwoływania z urlopu lub jego przedłużania oraz wymiar tych urlopów. W rozporządzeniu należy uwzględnić możliwość zróżnicowania wymiaru urlopów w zależności od rodzaju czynnej służby wojskowej lub charakteru wykonywanych zadań na stanowisku służbowym lub w ramach pełnionej funkcji, wyjątkowy charakter odwoływania żołnierzy z urlopu lub jego przedłużania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-71\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 71</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje po upływie czasu trwania służby ustalonego w ustawie lub powołaniu, a przed upływem tego czasu - w przypadkach określonych w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz - kobieta pełniący czynną służbę wojskową podlega zwolnieniu z tej służby również z powodu uznania za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej ze względu na ciążę. Z dniem zwolnienia z czynnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej przenosi tego żołnierza do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">1b50)Dodany przez art. 1 pkt 26 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzowi pełniącemu terytorialną służbę wojskową - kobiecie zawiesza się pełnienie tej służby na czas ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po porodzie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie przeprowadzają dowódcy jednostek wojskowych lub inne organy wojskowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza uważa się za zwolnionego z czynnej służby wojskowej z chwilą jego odejścia z miejsca pełnienia służby, po zwolnieniu z niej stosownie do ust. 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie z czynnej służby wojskowej żołnierza odbywającego ćwiczenia wojskowe rotacyjne następuje po upływie ustalonego łącznego czasu ich trwania.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza, o którym mowa w ust. 4, uważa się również za zwolnionego z czynnej służby wojskowej z chwilą jego odejścia z miejsca odbywania ćwiczeń wojskowych rotacyjnych, po zwolnieniu z nich w danym dniu lub po okresie ich odbywania.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">651)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 26 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..</div>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie żołnierza z czynnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza w rozkazie dziennym oraz dokonuje wpisu w wojskowym dokumencie osobistym tego żołnierza. W przypadku ćwiczeń wojskowych rotacyjnych w wojskowym dokumencie osobistym dokonuje się wpisu o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej następującym po upływie ustalonego łącznego czasu trwania tych ćwiczeń, a w przypadku terytorialnej służby wojskowej - po upływie czasu trwania tej służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-72\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 72</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom powołanym do czynnej służby wojskowej oraz osobom zwalnianym z tej służby przysługuje zwrot kosztów przejazdu do miejsca stawienia się i powrotu do miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za koszty podróży uznaje się koszty przejazdu środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego pociągiem osobowym lub pospiesznym w klasie drugiej albo autobusowego w komunikacji zwykłej lub pospiesznej, a w przypadku braku takiego środka - koszty przejazdu najtańszym dostępnym środkiem transportu zbiorowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwrotu kosztów przejazdu dokonują dowódcy jednostek wojskowych na podstawie udokumentowanego oświadczenia lub w drodze wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, z zastrzeżeniem ust. 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojskowy komendant uzupełnień, na udokumentowany wniosek osoby powołanej do czynnej służby wojskowej, uzasadniony jej trudną sytuacją materialną, może dokonać, za pokwitowaniem, wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w celu pokrycia kosztów przejazdu związanych ze stawieniem się do tej służby, w wysokości i według zasad określonych w ust. 2 i 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwrot kosztów przejazdu nie przysługuje w przypadku zapewnienia bezpłatnego przejazdu lub gdy przejazd następuje w granicach miejscowości, w której znajduje się miejsce odbywania czynnej służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przejazdy na podstawie kart mobilizacyjnych i kart powołania są bezpłatne.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-73\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 73</span><span class=\"lf-art-t\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, tryb</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">i terminy powoływania do czynnej służby wojskowej i zwalniania z tej służby, uwzględniając potrzeby uzupełnieniowe rodzajów Sił Zbrojnych oraz różne okresy szkolenia w wojskowych ośrodkach szkolenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-73a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 73a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przełożeni ponoszą odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny służby żołnierzy i są obowiązani zapewnić warunki ochrony ich życia i zdrowia przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz jest obowiązany do przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie wymienionym w ust. 1 i 2, do żołnierzy stosuje się odpowiednio przepisy działu dziesiątego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, z wyjątkiem art. 209, art. 210, art. 230 § 2, art. 232, art. 234 § 2, art. 235, art. 237, art. 2371, art. 2377 § 1 pkt 1 i § 2-4, art. 2378 § 1, art. 2379 § 3 oraz art. 23711 § 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie szczegółowego stosowania przepisów Kodeksu pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy do żołnierzy, o których mowa w ust. 1-3, mają zastosowanie przepisy wydane na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-73b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 73b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Spełnienie obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego albo zasadniczej służby lub szkolenia w obronie cywilnej, służby zastępczej lub służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych przez osoby podlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie ich do rezerwy uznaje się za uregulowanie przez nie stosunku do służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za posiadające uregulowany stosunek do służby wojskowej uważa się również inne osoby, które nie podlegają powszechnemu obowiązkowi obrony oraz w zakresie dotyczącym osób, o których mowa w ust. 1, obowiązkowi odbycia służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, o których mowa w ust. 1 lub 2, wojskowy komendant uzupełnień na żądanie tych osób wydaje zaświadczenie o ich stosunku do służby wojskowej.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Stopnie wojskowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-74\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 74</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ze względu na posiadany stopień wojskowy żołnierze są szeregowymi, podoficerami lub oficerami.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stopniami wojskowymi są następujące stopnie, z zastrzeżeniem ust. 2a:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szeregowych: a) szeregowy, b) starszy szeregowy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>podoficerskie: a) podoficerów młodszych: - kapral, - starszy kapral, - plutonowy, b) podoficerów: - sierżant, - starszy sierżant, - młodszy chorąży, c) podoficerów starszych: - chorąży, - starszy chorąży, - starszy chorąży sztabowy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>oficerskie: a) oficerów młodszych: - podporucznik, - porucznik, - kapitan, b) oficerów starszych: - major, - podpułkownik, - pułkownik, c) generalskie: - generał brygady, - generał dywizji, - generał broni, - generał.</div>\n<p class=\"lf-p\">2a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W Marynarce Wojennej stopniami wojskowymi są stopnie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szeregowych: a) marynarz, b) starszy marynarz;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>podoficerskie: a) podoficerów młodszych: - mat, - starszy mat, - bosmanmat, b) podoficerów: - bosman, - starszy bosman, - młodszy chorąży marynarki, c) podoficerów starszych: - chorąży marynarki, - starszy chorąży marynarki, - starszy chorąży sztabowy marynarki;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>oficerskie: a) oficerów młodszych: - podporucznik marynarki, - porucznik marynarki, - kapitan marynarki, b) oficerów starszych: - komandor podporucznik, - komandor porucznik, - komandor, c) admiralskie: - kontradmirał, - wiceadmirał, - admirał floty, - admirał.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Najwyższym stopniem wojskowym jest stopień Marszałka Polski.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej może ustalać również inne nazwy stopni wojskowych w poszczególnych rodzajach wojsk lub służb równoznaczne ze stopniami wymienionymi w ust. 2 oraz ustanawiać w drodze rozporządzenia nowe stopnie wojskowe.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-75\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 75</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stopnie wojskowe są dożywotnie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stopień wojskowy jest tytułem żołnierza.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić inne tytuły wojskowe oraz określić zasady używania stopni i innych tytułów wojskowych, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-76\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 76</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stopień wojskowy szeregowego otrzymują bez szczególnego nadania osoby powołane po raz pierwszy do czynnej służby wojskowej - z dniem stawienia się do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nadanie wyższego stopnia wojskowego następuje w drodze mianowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na stopnie wojskowe szeregowych i podoficerów mianuje Minister Obrony Narodowej lub organy wojskowe, którymi są: Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, dowódca rodzaju Sił Zbrojnych, Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, Dowódca Garnizonu Warszawa, terenowe organy administracji wojskowej oraz inni dowódcy jednostek wojskowych, co najmniej od szczebla pułku (równorzędni).</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na pierwszy stopień oficerski (podporucznika) oraz na stopnie oficerskie generałów i admirałów mianuje Prezydent na wniosek Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na pozostałe stopnie oficerskie mianuje Minister Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej mianuje na stopień wojskowy Marszałka Polski oficera posiadającego stopień wojskowy generała (admirała) za wyjątkowe zasługi dla Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na wyższy stopień wojskowy mianuje:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w przypadku stopnia wojskowego podporucznika - w drodze postanowienia Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w przypadku stopni wojskowych generałów i admirałów - w drodze postanowienia Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w pozostałych przypadkach - odpowiednio w drodze decyzji lub rozkazu Minister Obrony Narodowej lub Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych, a także organy wojskowe, którymi są:</div>\n<p class=\"lf-p\">Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, dowódca rodzaju Sił Zbrojnych, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Szef Służby Wywiadu Wojskowego, Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, Dowódca Garnizonu Warszawa, terenowe organy administracji wojskowej oraz inni dowódcy jednostek wojskowych, oddziałów lub pododdziałów.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej, a w przypadkach, o których mowa w ust. 4, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie pokoju mogą mianować na wyższy stopień wojskowy również osoby, które z racji ukończonego wieku lub stanu zdrowia nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej, oraz żołnierzy rezerwy:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w uznaniu ich zasług z tytułu udziału w walkach o niepodległość państwa polskiego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w uznaniu ich szczególnych zasług z tytułu działalności na rzecz suwerennej i demokratycznej Rzeczypospolitej Polskiej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w uznaniu ich zasług z tytułu udziału w misjach i operacjach poza granicami państwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>w uznaniu ich zasług za wykonywanie prac lub zadań na rzecz obronności państwa, w tym tych, którzy: a) działają lub działali w organizacjach pozarządowych, wykonujących działania o charakterze obronnym, edukacyjno-wychowawczym lub w zakresie bezpieczeństwa publicznego, b) są zatrudnieni lub byli zatrudnieni w organach władzy publicznej albo w podmiotach posiadających osobowość prawną, c) posiadają nadany pracowniczy przydział mobilizacyjny lub przydział organizacyjno-mobilizacyjny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>jeżeli posiadają nadany przydział mobilizacyjny albo przewiduje się nadanie im takiego przydziału i odbyli ćwiczenia wojskowe lub okresową służbę wojskową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>w przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych, pomimo nieodbycia ćwiczeń wojskowych lub okresowej służby wojskowej, jeżeli posiadają zawód lub wykształcenie przydatne na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">8a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Mianowanie na wyższy stopień wojskowy może nastąpić:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w przypadku, o którym mowa w ust. 8 pkt 1 i 2, w stosunku do: a) osób posiadających stopnie wojskowe szeregowych lub podoficerów - na pierwszy stopień oficerski (podporucznika), b) osób posiadających stopnie oficerskie - na wyższe stopnie oficerskie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w przypadkach, o których mowa w ust. 8 pkt 3, tylko jeden raz w ramach danego korpusu kadry zawodowej Sił Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w przypadkach, o których mowa w ust. 8 pkt 4, tylko w ramach danego korpusu kadry zawodowej Sił Zbrojnych, jeżeli od poprzedniego mianowania upłynęły co najmniej trzy lata;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>w przypadkach, o których mowa w ust. 8 pkt 5, jeżeli w posiadanym stopniu wojskowym pełnili okresową służbę wojskową lub odbyli odpowiednią liczbę dni ćwiczeń wojskowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>w przypadkach, o których mowa w ust. 8 pkt 6, jeżeli posiadają nadany przydział mobilizacyjny przez okres co najmniej roku lub byli zamustrowani na statku żeglugi morskiej przewidzianym na potrzeby mobilizacyjne i od poprzedniego mianowania upłynęły co najmniej trzy lata.</div>\n<p class=\"lf-p\">8b.</p>\n<p class=\"lf-p\">W szczególnie uzasadnionych przypadkach za zasługi, o których mowa w ust. 8 pkt 1 lub 2, może nastąpić pośmiertne mianowanie na wyższy stopień wojskowy. Mianowanie to może nastąpić tylko raz.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Warunkiem mianowania żołnierza na pierwszy stopień wojskowy w czasie pokoju jest:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">152)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 53.) w korpusie podoficerów - posiadanie przez niego wykształcenia co najmniej na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej i zdanie egzaminu na podoficera;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">153)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 2 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 15.) w korpusie podoficerów - posiadanie przez niego wykształcenia co najmniej na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej i zdanie egzaminu na podoficera;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w korpusie oficerskim - posiadanie przez niego wykształcenia wyższego i zdanie egzaminu na oficera.</div>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze w czynnej służbie wojskowej mogą być mianowani w czasie pokoju na kolejny wyższy stopień wojskowy, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uzyskają pozytywne wyniki w szkoleniu wojskowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>otrzymali pozytywną opinię służbową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>są zdyscyplinowani;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>ukończyli kurs lub szkolenie wojskowe wymagane dla stopnia wojskowego, na który mają być mianowani.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11.</span>(uchylony) 11a. (uchylony) 12.</div>\n<p class=\"lf-p\">Mianowania na wyższy stopień wojskowy nie można dokonać wobec osób skazanych za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, z wyjątkiem przypadku, gdy w czasie wojny żołnierz zasłużył się męstwem na polu walki.</p>\n<p class=\"lf-p\">13.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie śmierci żołnierza w czynnej służbie wojskowej, mającej związek z tą służbą, za jego zasługi na rzecz obronności państwa, Minister Obrony Narodowej, a w przypadkach, o których mowa w ust. 4, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, może mianować pośmiertnie tego żołnierza na wyższy stopień wojskowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">13a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, tryb nadawania stopni wojskowych, o których mowa w ust. 4 i 6, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">14.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, tryb i sposób mianowania na stopnie wojskowe, na które mogą mianować Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej albo Minister Obrony Narodowej, oraz stopnie wojskowe, na które mogą mianować organy wojskowe, o których mowa w ust. 3 i 7 pkt 3, a także wzór wniosku, uwzględniając w szczególności różne rodzaje czynnej służby wojskowej, o której mowa w art. 55 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1, przebieg służby wojskowej lub przeznaczenie żołnierza rezerwy na wypadek ogłoszenia mobilizacji i czas wojny, a także potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych w zakresie stanu osobowego.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">15.</span>(uchylony)</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-76a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 76a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobę posiadającą stopień policyjny, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Więziennej lub Straży Granicznej, powołaną na jej wniosek lub za jej zgodą do odbycia ćwiczeń wojskowych lub pełnienia służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej lub służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, można mianować na stopień wojskowy określony dla stanowiska służbowego, na które została wyznaczona, równorzędny z posiadanym stopniem w odpowiedniej służbie, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobę, o której mowa w ust. 1, powołaną na jej wniosek lub za jej zgodą do odbycia ćwiczeń wojskowych lub pełnienia służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej lub służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, mianuje się na odpowiedni stopień wojskowy na zasadach określonych dla żołnierzy rezerwy w czasie odbywania tych ćwiczeń lub pełnienia tej służby, jeśli spełnia warunki do tego mianowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, stopnie policyjne, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Więziennej lub Straży Granicznej odpowiadające poszczególnym stopniom wojskowym. Rozporządzenie powinno uwzględniać równorzędność pierwszych stopni w poszczególnych korpusach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-77\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 77</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-78\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 78</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz traci stopień wojskowy w razie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zrzeczenia się obywatelstwa polskiego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>uprawomocnienia się wyroku sądu orzekającego środek karny pozbawienia praw publicznych albo degradacji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>odmowy złożenia przysięgi wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 żołnierz zachowuje stopień wojskowy szeregowego (marynarza).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-79\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 79</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-80\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 80</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz odzyskuje stopień wojskowy w razie uchylenia prawomocnego wyroku sądu, w którym został zastosowany środek karny pozbawienia praw publicznych albo degradacji lub obniżenia stopnia wojskowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ponownego uzyskania obywatelstwa polskiego osoba pozbawiona stopnia wojskowego odzyskuje stopień szeregowego, chyba że organ uprawniony do mianowania uzna za wskazane przywrócić jej utracony wyższy stopień wojskowy. Przywrócenie stopnia wojskowego następuje w drodze decyzji administracyjnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-81\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 81</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za szczególne osiągnięcia w pracy lub zasługi dla Rzeczypospolitej Polskiej można żołnierzowi przywrócić stopień wojskowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przywrócenie stopnia wojskowego w razie jego utraty wskutek zastosowania środka karnego pozbawienia praw publicznych nie może nastąpić przed upływem czasu, na który został zastosowany ten środek karny.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">O przywróceniu stopnia wojskowego orzeka organ właściwy do mianowania na ten stopień.</p>\n<p class=\"lf-p\">O przywróceniu stopnia podporucznika orzeka Minister Obrony Narodowej. Przywrócenie stopnia wojskowego następuje w drodze decyzji administracyjnej.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Zasadnicza służba wojskowa</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-82\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 82</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania zasadniczej służby wojskowej wynosi dziewięć miesięcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służbę określoną w ust. 1 odbywa się w jednym nieprzerwanym okresie.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3.</span>(uchylony) 4.</div>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej może, w drodze rozporządzenia, ograniczać czas trwania zasadniczej służby wojskowej, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych i jeżeli nie zagraża to obronności lub bezpieczeństwu Państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach gdy wymaga tego konieczność zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa, Rada Ministrów może przedłużyć, w drodze rozporządzenia, czas trwania zasadniczej służby wojskowej o okres nieprzekraczający łącznie sześciu miesięcy.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6.</span>(uchylony)</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-83\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 83</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do odbycia zasadniczej służby wojskowej powołuje się osoby przeznaczone zgodnie z art. 45 do tej służby oraz osoby podlegające kwalifikacji wojskowej, które zgłosiły się ochotniczo do jej odbycia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do odbycia zasadniczej służby wojskowej powołuje się również osoby uznane za zdolne do służby wojskowej, które ukończyły osiemnaście lat życia i zgłosiły się ochotniczo do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>tryb postępowania w sprawach ochotniczego zgłaszania się do odbycia zasadniczej służby wojskowej, uwzględniając kwalifikacje ochotników przydatne w czynnej służbie wojskowej oraz potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sposób odbywania zasadniczej służby wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">Rozporządzenie powinno w szczególności określać sposób i tryb postępowania organów wojskowych w zakresie przyjmowania osób powołanych do zasadniczej służby wojskowej, wyznaczania, zmiany i zwalniania żołnierzy ze stanowisk służbowych, przenoszenia do innych jednostek wojskowych, delegowania i podróży służbowych, a także rodzaje i sposób opiniowania służbowego, z uwzględnieniem prawa żołnierzy do składania zażaleń w tych sprawach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-84\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 84</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-85\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 85</span><span class=\"lf-art-t\">Żołnierze przeniesieni w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej do jednostki</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">wojskowej, w której służba ta trwa dłużej lub krócej od okresu, na jaki ich powołano, są obowiązani do odbywania służby przez czas ustalony dla żołnierzy tej jednostki.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-86\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 86</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-86a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 86a</span><span class=\"lf-art-t\">Do czasu trwania czynnej służby wojskowej nie zalicza się okresu samowolnego opuszczenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">jednostki wojskowej, w której żołnierz odbywa służbę, lub wyznaczonego miejsca przebywania albo samowolnego pozostawania poza nimi. Jednakże okres ten można zaliczyć do czasu trwania czynnej służby wojskowej, jeżeli w późniejszym okresie żołnierz wyróżnił się wzorową służbą.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-87\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 87</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza, który odbył zasadniczą służbę wojskową, dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z tej służby w razie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uznania go ze względu na stan zdrowia za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej lub niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju albo za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>konieczności sprawowania przez niego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny; przepis art. 39 ust. 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wybrania go na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, lub senatora;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>zarządzenia w stosunku do niego wykonania kary pozbawienia wolności, w tym również kary zastępczej.</div>\n<p class=\"lf-p\">2a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, wojskowy komendant uzupełnień z urzędu udziela żołnierzom zwolnionym z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem odroczenia zasadniczej służby wojskowej, określając zarazem okres jego trwania. Przepis art. 40 ust. 2 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po ustaniu przyczyn zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej, określonych w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">2, wojskowy komendant uzupełnień powołuje żołnierza do odbycia pozostałego okresu tej służby, jeżeli nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie odroczenia z innego tytułu, albo przenosi go do rezerwy w ostatnim dniu upływu trzech miesięcy następujących po dniu, w którym ustały przyczyny lub okoliczności wyłączające możliwość tego powołania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz - kobieta, odbywający zasadniczą służbę wojskową i zwolniony z tej służby z powodu uznania go za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej ze względu na ciążę, nie podlega powołaniu do odbycia pozostałego okresu tej służby. Z dniem zwolnienia ze służby dowódca jednostki wojskowej przenosi tego żołnierza do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Odroczenia, o którym mowa w ust. 3, wojskowy komendant uzupełnień udziela w przypadkach, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1-6.</p>\n<p class=\"lf-p\">4a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, niepowołanego do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej z powodu odroczenia tej służby, w przypadku, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 3, wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy w ostatnim dniu upływu łącznego okresu trzydziestu sześciu miesięcy tych odroczeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przeniesienie do rezerwy żołnierza zwolnionego przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej, w przypadku uznania tego żołnierza za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, należy do dowódcy jednostki wojskowej i następuje z dniem jego zwolnienia z tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej może, w drodze decyzji administracyjnej, na udokumentowany wniosek żołnierza uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi, złożony drogą służbową, zwolnić go z czynnej służby wojskowej przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej i przenieść do rezerwy, jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-87a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 87a</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-88\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 88</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">O konieczności sprawowania przez żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 3, orzeka na wniosek tego żołnierza wójt lub burmistrz (prezydent miasta), określając każdorazowo zgodnie z jego wnioskiem okres sprawowania tej opieki, jednorazowo nie dłuższy jednak niż dwanaście miesięcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzję wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) doręcza się żołnierzowi i właściwemu organowi wojskowemu na piśmie wraz z uzasadnieniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) przysługuje żołnierzowi oraz właściwemu organowi wojskowemu odwołanie do wojewody w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ostateczne decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 1, są wiążące dla dowódców jednostek wojskowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach orzekania o konieczności sprawowania przez żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 39a ust. 5.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-89\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 89</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-90\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 90</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze mogą być zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo z pozostawieniem w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić z przyczyn służbowych uzasadniających natychmiastowe dokonanie zmiany stanu ewidencyjnego żołnierzy odbywających czynną służbę wojskową w jednostce wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">1b.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje dowódca jednostki wojskowej za zgodą lub na polecenie Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">1c.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom, o których mowa w ust. 1, w okresie pozostawania w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej, nie przysługują świadczenia z tytułu odbywania czynnej służby wojskowej, określone w niniejszej ustawie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przeniesienie do rezerwy żołnierzy zwolnionych z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo należy do wojskowego komendanta uzupełnień i następuje z upływem ustawowego czasu trwania tej służby, liczonego od dnia rozpoczęcia jej odbywania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przed przeniesieniem do rezerwy żołnierze zwolnieni z zasadniczej służby wojskowej przedterminowo mogą być w każdym czasie wezwani przez dowódcę jednostki wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień do dalszego jej odbywania.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie wzywa się do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej tych żołnierzy, którzy odbyli co najmniej osiem miesięcy czynnej służby wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-90a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 90a</span><span class=\"lf-art-t\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szczegółowy tryb postępowania w zakresie zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem, a także przenoszenia do rezerwy tych żołnierzy, ustalając terminy, w których następuje zwolnienie ze służby i przeniesienie do rezerwy, uwzględniając czynności podlegające wykonaniu przez poszczególne organy wojskowe, zróżnicowanie postępowania w zależności od podstaw zwolnienia oraz niezbędny okres konieczny do rozliczenia się żołnierza z jednostką wojskową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>szczegółowe przypadki, warunki i sposób postępowania w zakresie wzywania żołnierzy zwolnionych przedterminowo z zasadniczej służby wojskowej do odbycia pozostałego okresu tej służby, mając na względzie, że wezwanie do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej doręcza się żołnierzowi na piśmie, co najmniej na trzy dni przed dniem stawienia się do tej służby.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przeszkolenie wojskowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-91\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 91</span><span class=\"lf-art-t\">Ilekroć w ustawie jest mowa o „absolwentach szkół wyższych”, rozumie się przez to</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">osoby podlegające kwalifikacji wojskowej, które złożyły egzaminy wymagane planem studiów, w tym egzamin dyplomowy, i uzyskały uprawnienia do otrzymania dyplomu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-92\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 92</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Absolwenci szkół wyższych są obowiązani do odbycia przeszkolenia wojskowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi odbycia przeszkolenia wojskowego podlegają również absolwenci szkół wyższych, którzy ukończyli studia za granicą.</p>\n<p class=\"lf-p\">2a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Absolwenci szkół wyższych zamiast przeszkolenia wojskowego mogą odbywać na własną prośbę zasadniczą służbę wojskową.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Absolwenci szkół wyższych będący żołnierzami rezerwy mogą odbyć przeszkolenie wojskowe na własną prośbę.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może nałożyć, w drodze rozporządzenia, obowiązek odbycia przeszkolenia wojskowego również na absolwentki szkół wyższych posiadające kwalifikacje przydatne do czynnej służby wojskowej. Przepis art. 48 ust. 2 stosuje się odpowiednio.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 93</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przeszkolenie wojskowe absolwentów szkół wyższych odbywa się w jednostkach wojskowych w wymiarze do trzech miesięcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Absolwentów szkół wyższych powołuje się do odbycia przeszkolenia wojskowego nie później niż w terminie dwunastu miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia przez wojskowego komendanta uzupełnień o tym, że stali się oni absolwentami szkół wyższych, a w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 46 ust. 2, nie później niż w terminie dwunastu miesięcy od dnia zawiadomienia wojskowego komendanta uzupełnień o ustaniu tych okoliczności. Przepisy art. 46 ust. 3 i 4 oraz 10 i 11 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ostatnim dniu upływu okresu, o którym mowa w ust. 2, absolwentów szkół wyższych niepowołanych do odbycia przeszkolenia wojskowego przenosi się do rezerwy, o ile nie zostaną oni wcześniej przeniesieni do rezerwy na podstawie art. 46.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach odroczenia przeszkolenia wojskowego absolwentom szkół wyższych stosuje się odpowiednio art. 38-42.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojskowy komendant uzupełnień odracza absolwentowi szkoły wyższej, na jego wniosek, przeszkolenie wojskowe również wtedy, gdy bezpośrednio po ukończeniu studiów podjął on naukę na studiach doktoranckich prowadzonych w systemie studiów dziennych. W takim przypadku absolwenta szkoły wyższej powołuje się do odbycia przeszkolenia wojskowego nie później niż w ciągu dwunastu miesięcy od dnia uchylenia lub wygaśnięcia decyzji o odroczeniu. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5.</span>(uchylony) 6. (uchylony)</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 93a</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 93b</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93c\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 93c</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Przeszkolenie wojskowe, o którym mowa w art. 92 ust. 1, kończy się egzaminem.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93d\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 93d</span><span class=\"lf-art-t\">Koszty związane z odbywaniem przeszkolenia wojskowego przez absolwentów szkół wyższych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">pokrywa się z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-93e\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 93e</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-94\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 94</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1.</span>(uchylony) 2.</div>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach zwalniania żołnierzy z przeszkolenia wojskowego przed jego odbyciem stosuje się odpowiednio art. 87, 88 i 90a.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3.</span>(uchylony)</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-95\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 95</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-96\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 96</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-97\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 97</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może zwolnić absolwentów niektórych szkół wyższych z obowiązku odbycia przeszkolenia wojskowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Studenci, którzy nie stali się absolwentami szkół wyższych, podlegają obowiązkowi odbycia czynnej służby wojskowej na zasadach ogólnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-97a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 97a</span><span class=\"lf-art-t\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeznaczania i powoływania</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">absolwentów szkół wyższych do odbycia przeszkolenia wojskowego oraz zwalniania z niego, a także jego przebieg. W rozporządzeniu należy w szczególności uwzględnić, aby przy przeznaczaniu i powoływaniu absolwentów szkół wyższych do odbycia przeszkolenia wojskowego dążyć do zapewnienia zgodności wykształcenia, kierunku studiów lub kwalifikacji zawodowych posiadanych przez absolwentów szkół wyższych z potrzebami uzupełnieniowymi Sił Zbrojnych, a w zakresie przebiegu przeszkolenia wojskowego przyjmowanie do jednostek wojskowych w celu odbycia przeszkolenia wojskowego i zwalnianie z niego odbywało się sprawnie i z zachowaniem indywidualnego charakteru przyjęcia każdego absolwenta, natomiast wyznaczanie i zwalnianie żołnierzy ze stanowisk służbowych uwzględniało zróżnicowane uwarunkowania służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-97b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 97b</span><span class=\"lf-art-t\">W zakresie podlegania przez absolwentów szkół wyższych obowiązkowi odbywania przeszkolenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">wojskowego przepis art. 47a stosuje się odpowiednio.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4a</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba przygotowawcza</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ochotnicy posiadający uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także inne osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego, mogą pełnić na ich wniosek lub za ich zgodą służbę przygotowawczą.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służby przygotowawczej nie pełni się w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stosunek służbowy służby przygotowawczej powstaje w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do służby przygotowawczej może być powołana osoba niekarana za przestępstwo umyślne, posiadająca obywatelstwo polskie, odpowiednią zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia czynnej służby wojskowej, wiek co najmniej osiemnastu lat i wykształcenie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>co najmniej wyższe - w przypadku kształcenia na potrzeby korpusu oficerów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">237)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 38.) co najmniej średnie - w przypadku kształcenia na potrzeby korpusu podoficerów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">238)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 2 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 15.) co najmniej średnie lub średnie branżowe - w przypadku kształcenia na potrzeby korpusu podoficerów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">335)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 36.) co najmniej gimnazjalne - w przypadku kształcenia na potrzeby korpusu szeregowych.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">336)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 15.) co najmniej gimnazjalne albo podstawowe po ukończeniu ośmioletniej szkoły podstawowej</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w przypadku kształcenia na potrzeby korpusu szeregowych.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzy służby przygotowawczej kształci się w szkołach wojskowych i ośrodkach szkolenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkołami wojskowymi, o których mowa w ust. 1, są uczelnie wojskowe i szkoły podoficerskie.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzy służby przygotowawczej kształcą na potrzeby korpusu:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>oficerów - uczelnie wojskowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>podoficerów - szkoły podoficerskie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>szeregowych - ośrodki szkolenia.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzy służby przygotowawczej w ramach kształcenia można szkolić również w jednostkach wojskowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służba przygotowawcza kończy się egzaminem.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98c\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98c</span><span class=\"lf-art-t\">Z dniem rozpoczęcia pełnienia służby przygotowawczej żołnierze służby przygotowawczej</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">otrzymują bez szczególnego nadania tytuł:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>podchorążego, jeżeli kształcą się na oficera;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>kadeta, jeżeli kształcą się na podoficera;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>elewa, jeżeli kształcą się na szeregowego.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98d\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98d</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania służby przygotowawczej wynosi:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>dla żołnierza kształcącego się na oficera - do sześciu miesięcy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>dla żołnierza kształcącego się na podoficera - do pięciu miesięcy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>dla żołnierza kształcącego się na szeregowego - do czterech miesięcy.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służba przygotowawcza w przypadku studentów uczelni wyższych może być pełniona w kilku okresach w czasie letnich przerw wakacyjnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania służby przygotowawczej w przypadku absolwentów szkół realizujących programy innowacyjne lub eksperymentalne przysposobienia obronnego lub edukacji dla bezpieczeństwa oraz członków organizacji pozarządowych, którzy odbyli w tych szkołach lub organizacjach pozarządowych szkolenie odpowiadające w określonym zakresie programowi kształcenia realizowanemu w ramach służby przygotowawczej, może być ograniczony - stosownie do regulaminu kształcenia tej służby - pod warunkiem zawarcia porozumienia w tej sprawie przez szkołę lub organizację pozarządową z komendantem szkoły wojskowej lub ośrodka szkolenia, o których mowa w art. 98b ust. 1. Porozumienie wymaga zatwierdzenia przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98e\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98e</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza, który wcześniej nie pełnił czynnej służby wojskowej, w tym zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej, z dniem zwolnienia ze służby przygotowawczej komendant szkoły wojskowej lub ośrodka szkolenia albo dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą zwalnia się z tej służby, przed upływem czasu jej trwania, w przypadku:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zrzeczenia się obywatelstwa polskiego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wybrania na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, lub senatora;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>uznania ze względu na stan zdrowia za trwale lub czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>utraty stopnia wojskowego albo degradacji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej usunięcia ze służby przygotowawczej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności lub karę pozbawienia wolności.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>(uchylony) 3.</div>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie ze służby przygotowawczej następuje decyzją komendanta szkoły wojskowej lub ośrodka szkolenia albo decyzją dowódcy jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku zwolnienia żołnierza ze służby przygotowawczej lub odmowy przyjęcia przez niego przydziału kryzysowego żołnierz ten nie ponosi kosztów, związanych z przebiegiem tej służby, także w przypadku niepodjęcia przez niego innego rodzaju czynnej służby wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą można zwolnić z tej służby przed upływem czasu jej trwania w przypadku nieuzyskiwania przez niego zadowalających wyników w nauce lub niezaliczenia egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia, a także na jego pisemny wniosek złożony drogą służbową i uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98f\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98f</span><span class=\"lf-art-t\">Okres pełnienia służby przygotowawczej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w zakresie wszystkich uprawnień wynikających ze stosunku pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98g\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98g</span><span class=\"lf-art-t\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szczegółowe warunki, tryb i terminy powoływania do służby przygotowawczej, w tym wzór wniosku i dokumenty składane o powołanie do tej służby, oraz terminy zwalniania z tej służby, uwzględniając potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych, w tym potrzeby Narodowych Sił Rezerwowych i różne okresy kształcenia;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>regulamin kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, przebieg służby przygotowawczej oraz przebieg i czas trwania kształcenia, w zależności od korpusu, na którego potrzeby żołnierz będzie kształcony, uwzględniając potrzebę optymalizacji efektów tego kształcenia.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98h\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98h</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie trwania służby przygotowawczej oraz w przypadku zwolnienia z tej służby żołnierz podlega opiniowaniu służbowemu w formie opinii służbowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opiniowanie służbowe prowadzi w formie pisemnej przełożony żołnierza.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opinia służbowa o żołnierzu służby przygotowawczej zawiera ocenę przebiegu jego dotychczasowej służby wojskowej, w tym ocenę wykonywania przez niego zadań służbowych i przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz przepisów o ochronie informacji niejawnych, oraz określa jego cechy osobowe, predyspozycje i uzdolnienia, a także może zawierać informacje pozwalające na określenie możliwości dalszego wykorzystania żołnierza w ramach powszechnego obowiązku obrony, w tym na potrzeby Narodowych Sił Rezerwowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od opinii służbowej żołnierzowi służby przygotowawczej przysługuje odwołanie do bezpośredniego przełożonego sporządzającego tę opinię.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sposób i tryb opiniowania służbowego, w tym metodologię dokonywania oceny w opiniowaniu służbowym i skalę ocen,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>tryb postępowania odwoławczego od opinii służbowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wzór arkusza opinii służbowej</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>uwzględniając konieczność uzyskania informacji w zakresie przydatności żołnierza do dalszej służby wojskowej, cele i charakter tej służby oraz prawo żołnierza do wniesienia odwołania od opinii służbowej.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4b</h3>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialna służba wojskowa54)Rozdział dodany przez art. 1 pkt 27 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98i\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98i</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialną służbę wojskową mogą pełnić, na ich wniosek lub za ich zgodą, osoby posiadające uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także inne osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego, a w przypadku wprowadzenia obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego - także osoby podlegające temu obowiązkowi.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialną służbę wojskową pełni się w jednostkach wojskowych i związkach organizacyjnych Wojsk Obrony Terytorialnej oraz w Dowództwie Wojsk Obrony Terytorialnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z dniem rozpoczęcia pełnienia terytorialnej służby wojskowej żołnierze otrzymują tytuł „żołnierz OT”.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98j\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98j</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania terytorialnej służby wojskowej wynosi od roku do sześciu lat.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania terytorialnej służby wojskowej może zostać przedłużony na kolejny okres, na wniosek lub za zgodą żołnierza OT, przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, w trakcie pełnienia tej służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98k\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98k</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stosunek służbowy terytorialnej służby wojskowej powstaje w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W powołaniu wskazuje się miejsce i okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej oraz stanowisko służbowe występujące w etacie jednostki wojskowej przeznaczone dla żołnierza OT.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do terytorialnej służby wojskowej może być powołana osoba, która spełnia następujące warunki:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>posiada obywatelstwo polskie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>posiada zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia czynnej służby wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>posiada wiek co najmniej osiemnastu lat,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nie była karana za przestępstwo umyślne,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>nie była przeznaczona do służby zastępczej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>nie pełni innego rodzaju czynnej służby wojskowej lub nie posiada nadanego przydziału kryzysowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>nie jest reklamowana od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny lub w przypadku nadania przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego w formie zbiorowej listy imiennej w jednostce przewidzianej do militaryzacji,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>posiada wykształcenie: a) co najmniej wyższe - w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie oficerów, b) co najmniej średnie - w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie podoficerów, c) co najmniej podstawowe - w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie szeregowych</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>jeżeli występują potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do terytorialnej służby wojskowej może być również uzależnione od:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>posiadania przez kandydata na żołnierza OT kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska służbowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>posiadania orzeczenia wojskowej pracowni psychologicznej o braku przeciwskazań do pełnienia służby na stanowiskach wymagających szczególnych predyspozycji psychofizycznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>złożenia wniosku wraz z ankietą bezpieczeństwa o przeprowadzenie właściwego postępowania sprawdzającego, o którym mowa w art. 64 ust. 5.</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pierwszeństwo w powołaniu do terytorialnej służby wojskowej przysługuje:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osobom posiadającym pobyt stały (zamieszkanie) lub pobyt czasowy powyżej trzech miesięcy na obszarze dyslokacji miejsca pełnienia tej służby;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>byłym żołnierzom zawodowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>członkom proobronnych organizacji pozarządowych, które podpisały porozumienie o współpracy z Ministrem Obrony Narodowej lub dowódcami jednostek wojskowych, posiadającym rekomendacje władz tych organizacji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>absolwentom szkół realizujących programy innowacyjne lub eksperymentalne przysposobienia obronnego lub edukacji dla bezpieczeństwa.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku osób, które wcześniej nie pełniły czynnej służby wojskowej i nie złożyły przysięgi wojskowej, powołanie może nastąpić wyłącznie na stanowisko służbowe w korpusie szeregowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98l\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98l</span><span class=\"lf-art-t\">W przypadku wprowadzenia obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">wojskowego nie podlegają temu obowiązkowi osoby, które zostały powołane do terytorialnej służby wojskowej i będą ją pełnić przez okres co najmniej sześciu lat.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98m\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98m</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialną służbę wojskową żołnierz OT pełni rotacyjnie lub dyspozycyjnie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialną służbę wojskową żołnierz OT pełni rotacyjnie w jednostce wojskowej, w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby, co najmniej raz w miesiącu przez okres dwóch dni w czasie wolnym od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialną służbę wojskową żołnierz OT może pełnić rotacyjnie również w inne dni, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, zgodnie z rocznym wykazem sporządzonym przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, uzgodnionym z tym żołnierzem.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terytorialną służbę wojskową żołnierz OT pełni dyspozycyjnie poza jednostką wojskową, pozostając w gotowości do stawienia się do służby pełnionej rotacyjnie w terminie i miejscu wskazanych przez dowódcę jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierze OT, którzy wcześniej nie pełnili czynnej służby wojskowej i nie złożyli przysięgi wojskowej, w pierwszym okresie pełnią terytorialną służbę wojskową rotacyjnie nieprzerwanie przez okres szesnastu dni, w ramach którego żołnierze OT odbywają szkolenie podstawowe i składają przysięgę wojskową.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W uzasadnionych przypadkach szkolenie podstawowe można odbyć w kilku okresach w ciągu czterech miesięcy w czasie wolnym od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do terytorialnej służby wojskowej żołnierzy, o których mowa w ust. 5, następuje raz na kwartał, z określeniem miejsca stawienia się na szkolenie podstawowe. Po zakończeniu szkolenia żołnierza OT kieruje się do jednostki wojskowej w celu pełnienia dalszej służby i objęcia stanowiska służbowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98n\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98n</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W trakcie pełnienia terytorialnej służby wojskowej przez żołnierza OT dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, może kierować żołnierza OT, na jego wniosek lub za jego zgodą, na kurs, w tym kurs podoficerski lub oficerski, lub szkolenie specjalistyczne, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych i jednostki wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz OT może być powołany do służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej na zasadach określonych dla żołnierzy rezerwy, na zasadach pierwszeństwa powołania do tych służb przed innymi osobami, jeżeli pełnił terytorialną służbę wojskową przez okres co najmniej trzech lat.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98o\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98o</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierze OT pełnią terytorialną służbę wojskową, ustala - w formie zbiorowego wykazu dla jednostki wojskowej - dni, w których w danym roku kalendarzowym służba jest pełniona rotacyjnie. Dni, w których służba jest pełniona rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa, są uwzględniane w wykazie po zakończeniu pełnienia tej służby, w formie załącznika do wykazu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykaz sporządza się nie później niż na trzydzieści dni przed upływem roku kalendarzowego poprzedzającego rok kalendarzowy, w którym terytorialna służba wojskowa będzie pełniona rotacyjnie, i zapoznaje się z nim żołnierzy OT za pisemnym potwierdzeniem, a wyciąg z wykazu przesyła się właściwemu wojskowemu komendantowi uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ustalenie dni, o których mowa w ust. 1, w pierwszym roku kalendarzowym pełnienia przez żołnierza OT terytorialnej służby wojskowej może nastąpić w okresie tego roku, w formie załącznika do wykazu.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykaz może być zmieniany na uzasadniony wniosek żołnierza OT albo za jego zgodą, z wyjątkiem przypadku pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz OT po zapoznaniu się z wykazem zawiadamia niezwłocznie swojego pracodawcę o dniach, w których będzie pełnił terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, oraz o zmianach tych terminów, a także zawiadamia pracodawcę o wezwaniu go do pełnienia tej służby w innych dniach, z wyjątkiem przypadku pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku wezwania żołnierza OT do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa wojskowy komendant uzupełnień niezwłocznie po otrzymaniu informacji od dowódcy jednostki wojskowej, do której żołnierz został wezwany, o stawieniu się żołnierza OT do służby zawiadamia o tym fakcie pracodawcę tego żołnierza.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przed rozpoczęciem kolejnego okresu szkoleniowego, jednak nie później niż na sześć miesięcy przed przewidywanym terminem skierowania na kurs lub szkolenie specjalistyczne prowadzone w ramach terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, informuje żołnierza OT o możliwości skierowania na ten kurs lub szkolenie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98p\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98p</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dzień stawienia się żołnierza OT do terytorialnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, stwierdza w rozkazie dziennym.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W pierwszym dniu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, wyznacza żołnierza OT na stanowisko służbowe i nadaje mu przydział mobilizacyjny.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie żołnierza OT można kierować w podróż służbową, delegować do wykonywania zadań poza jednostką wojskową lub w innej jednostce wojskowej, w tym w ośrodku szkolenia, a także kierować za jego zgodą lub na jego wniosek na kurs lub szkolenie specjalistyczne oraz przenosić do innej jednostki wojskowej w celu dalszego pełnienia tej służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98q\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98q</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz OT pełniący terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie może być wezwany przez dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni służbę, właściwego wojskowego komendanta uzupełnień lub w sposób określony w art. 60 ust. 4 do jej pełnienia rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz OT wezwany do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa jest obowiązany stawić się do tej służby w określonym terminie i miejscu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98r\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98r</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie pełnienia terytorialnej służby wojskowej dyspozycyjnie żołnierz OT jest obowiązany kształcić się i doskonalić, w tym podnosić sprawność fizyczną w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań na stanowisku służbowym, a także utrzymywać stały kontakt z jednostką wojskową.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie żołnierz OT może przebywać w jednostce wojskowej za zgodą dowódcy tej jednostki. Czas ten nie zalicza się do czasu trwania terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98s\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98s</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie pełnienia terytorialnej służby wojskowej żołnierz OT podlega opiniowaniu służbowemu, w formie opinii służbowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opiniowanie służbowe prowadzi, w formie pisemnej, przełożony żołnierza OT, zajmujący stanowisko służbowe co najmniej dowódcy kompanii lub równorzędne.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opinię służbową sporządza się nie rzadziej niż raz w roku kalendarzowym, w pierwszym kwartale roku za rok poprzedni.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku żołnierza, który został powołany do terytorialnej służby wojskowej w ostatnim kwartale roku kalendarzowego, opinię sporządza się w kolejnym roku kalendarzowym po upływie 365 dni od dnia powołania.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach opiniowania żołnierza OT przełożony ocenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>cechy osobowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przebieg dotychczasowej służby wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przestrzeganie dyscypliny wojskowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>przestrzeganie przepisów o ochronie informacji niejawnych.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach opiniowania służbowego przełożony wystawia ogólną ocenę opiniowanego żołnierza OT, wyrażoną przy zastosowaniu następującej skali ocen:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wzorowa (6);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>bardzo dobra (5);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>dobra (4);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>dostateczna (3);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>niedostateczna (2).</div>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opinia służbowa może zawierać również informacje pozwalające na określenie przydatności żołnierza OT do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym lub innym stanowisku służbowym odpowiadającym jego przygotowaniu zawodowemu oraz kwalifikacjom i umiejętnościom.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od opinii służbowej żołnierzowi OT przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Odwołanie wnosi się na piśmie wraz z uzasadnieniem, za pośrednictwem przełożonego sporządzającego opinię służbową, w terminie siedmiu dni od dnia zapoznania się żołnierza OT z opinią służbową.</p>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Odwołanie wniesione po terminie, o którym mowa w ust. 9, pozostawia się bez rozpatrzenia, o czym informuje się żołnierza OT.</p>\n<p class=\"lf-p\">11.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy przełożony, o którym mowa w ust. 9, uwzględni odwołanie żołnierza OT w całości, zmienia treść zaskarżonej opinii służbowej. Taka opinia służbowa jest ostateczna.</p>\n<p class=\"lf-p\">12.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku nieuwzględnienia odwołania żołnierza OT lub uwzględnienia go w części przełożony, o którym mowa w ust. 9, przekazuje odwołanie wyższemu przełożonemu wraz z opinią służbową, od której wniesiono odwołanie, oraz swoim stanowiskiem w tej sprawie nie później niż w terminie trzech dni od dnia otrzymania odwołania.</p>\n<p class=\"lf-p\">13.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyższy przełożony może opinię służbową, od której wniesiono odwołanie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>utrzymać w mocy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zmienić lub uzupełnić;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>uchylić i wydać nową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>uchylić, jeżeli brak było podstaw prawnych do jej wydania.</div>\n<p class=\"lf-p\">14.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyższy przełożony może zmienić opinię służbową na niekorzyść żołnierza OT wyłącznie w przypadku ujawnienia okoliczności lub faktów mających negatywny wpływ na wynik opinii służbowej, które nie były znane opiniującemu, o którym mowa w ust. 9, w dniu wydania opinii, od której wniesiono odwołanie.</p>\n<p class=\"lf-p\">15.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opinię służbową dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, może udostępnić nieodpłatnie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przełożonym,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wojskowemu komendantowi uzupełnień i jego przełożonym,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>sądom wojskowym, powszechnym jednostkom organizacyjnym prokuratury, w których utworzono komórki organizacyjne do spraw wojskowych, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego i Żandarmerii Wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>sądom powszechnym, powszechnym jednostkom organizacyjnym prokuratury, Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu i Biuru Ochrony Rządu, jeżeli jest to niezbędne do prowadzonego przez nie postępowania</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>jeżeli wymagają tego ich zadania.</div>\n<p class=\"lf-p\">16.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sposób oceniania żołnierzy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wzór arkusza opinii służbowej</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>uwzględniając zróżnicowany charakter służby i wykonywanych zadań w ramach jej pełnienia dyspozycyjnie lub rotacyjnie, aby wzór arkusza opinii służbowej zawierał wszystkie dane niezbędne do jej sporządzenia oraz umożliwiał opiniowanemu wypowiedzenie się w sprawie dalszego przebiegu służby, a także aby opiniowanie było oparte na zasadzie jawności dla opiniowanego.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98t\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98t</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza OT zwalnia się z terytorialnej służby wojskowej z dniem jej zakończenia ustalonym w powołaniu lub przedłużeniu, o którym mowa w art. 98j ust. 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza OT zwalnia się z terytorialnej służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osiągnięcia wieku, w którym przestaje podlegać obowiązkowi służby wojskowej, określonego w art. 58 ust. 1 - odpowiednio do posiadanego stopnia wojskowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>niespełniania warunków, o których mowa w art. 98k ust. 3;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>utraty stopnia wojskowego albo degradacji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej usunięcia z tej służby;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności, pozbawienia wolności lub karę aresztu wojskowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>powołania do zawodowej służby wojskowej lub przyjęcia do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>nieukończenia szkolenia podstawowego lub niezłożenia przysięgi wojskowej w przypadku żołnierzy, o których mowa w art. 98m ust. 5;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>niewyrażenia zgody na zmianę stanowiska służbowego na stanowisko w innej jednostce wojskowej w przypadku rozformowania jednostki wojskowej, w której pełnił tę służbę;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>niewyrażenia zgody na zmianę stanowiska służbowego w przypadku zniesienia w etacie jednostki wojskowej stanowiska służbowego, na które był wyznaczony.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza OT można zwolnić z terytorialnej służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>złożenia przez niego, drogą służbową, pisemnego wniosku uzasadnionego szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>niestawienia się do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi OT poświadczenia bezpieczeństwa, wszczęcia kontrolnego postępowania sprawdzającego w tej sprawie lub niewyrażenia przez żołnierza OT zgody na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub wojskowej pracowni psychologicznej, niezgłoszenia się do tej komisji lub pracowni w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których żołnierz OT został zobowiązany przez tę komisję lub pracownię;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny dostatecznej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>braku możliwości wyznaczenia żołnierza OT na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej, odpowiadające jego przygotowaniu zawodowemu oraz kwalifikacjom i umiejętnościom przydatnym w Siłach Zbrojnych, gdy żołnierz ten wyraził zgodę na zmianę stanowiska służbowego.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierza OT, o którym mowa w art. 98m ust. 5, zwolnionego z terytorialnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98u\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98u</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie żołnierza OT z terytorialnej służby wojskowej oraz fakt jego odejścia z tej służby w danym dniu jej pełnienia rotacyjnie dowódca jednostki wojskowej, w której pełni służbę, stwierdza w rozkazie dziennym, ustalając jednocześnie łączną nieprzerwaną liczbę dni pełnienia tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na wniosek żołnierza OT dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, wydaje mu zaświadczenie o okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej, wskazując w nim okres i liczbę dni, w których pełnił tę służbę rotacyjnie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98v\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98v</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie żołnierz OT jest szkolony w specjalności wojskowej odpowiadającej stanowisku służbowemu, na które został wyznaczony, oraz funkcji, która została mu powierzona.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie, o którym mowa w ust. 1, może być prowadzone w centrach i ośrodkach szkolenia oraz jednostkach wojskowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98w\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98w</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz OT pełniący terytorialną służbę wojskową rotacyjnie może być czasowo delegowany, na podstawie rozkazu dowódcy jednostki wojskowej, w której pełni służbę, do wykonywania zadań w innej jednostce wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres delegowania nie może przekraczać jednorazowo dwóch dni, a w przypadku wyrażenia zgody przez żołnierza OT - trzech miesięcy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-98x\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 98x</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierz OT pełniący terytorialną służbę wojskową rotacyjnie może być skierowany w podróż służbową.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W krajową podróż służbową żołnierza OT kieruje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zagraniczną podróż służbową żołnierza OT, za jego zgodą i na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, kieruje dowódca brygady lub Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zagraniczną podróż służbową żołnierz OT odbywa w obecności i pod nadzorem żołnierza zawodowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzowi OT, który odbył podróż służbową w godzinach nocnych, przysługuje bezpośrednio</p></div>", "next": 239899}