📄 Tekst ustawy
Ustawaz dnia 30 czerwca 2011 r.o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw 1)Niniejszą ustawą dokonuje się zmiany ustaw: ustawy z dnia 12 października 1990 r.
o Straży Granicznej, ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, ustawy
z dnia 8 grudnia 2006 r. o Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej oraz ustawy z dnia
3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Spis treści
Treść ustawy
Art. 1.
Art. 2.
Art. 3.
Art. 4.
Art. 5.
Art. 6.
Art. 7.
Art. 8.
Art. 9.
Art. 10.
Art. 11.
Art. 12.
Art. 13.
Art. 14.
Art. 15.
Art. 16.
Art. 17.
Art. 18.
Art. 19.
Art. 20.
Załącznik -
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze
(Dz. U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r.
Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 141, poz. 1008, Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1829,
z 2007 r. Nr 50, poz. 331 i Nr 82, poz. 558, z 2008 r. Nr 97, poz. 625, Nr 144, poz.
901, Nr 177, poz. 1095, Nr 180, poz. 1113 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz.
97 i Nr 42, poz. 340, z 2010 r. Nr 47, poz. 278 i Nr 182, poz. 1228 oraz z 2011 r.
Nr 80, poz. 432 i Nr 106, poz. 622.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
odnośnik nr 1 do tytułu ustawy otrzymuje brzmienie:
„
1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw
Wspólnot Europejskich:
1)
dyrektywy Rady 89/629/EWG z dnia 4 grudnia 1989 r. w sprawie ograniczenia emisji hałasu
z cywilnych poddźwiękowych samolotów odrzutowych
(Dz. Urz. WE L 363 z 13.12.1989, str. 27; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 1, str. 284);
2)
dyrektywy Rady 91/670/EWG z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie wzajemnego uznawania
licencji personelu pełniącego określone funkcje w lotnictwie cywilnym
(Dz. Urz. WE L 373 z 31.12.1991, str. 21; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 1, str. 270);
3)
dyrektywy Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku
usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty
(Dz. Urz. WE L 272 z 25.10.1996, str. 36, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 2, str. 496, z późn. zm.);
4)
dyrektywy Rady 2000/79/WE z dnia 27 listopada 2000 r. dotyczącej Europejskiego porozumienia
w sprawie organizacji czasu pracy personelu pokładowego w lotnictwie cywilnym, zawartego
przez Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych (AEA), Europejską Federację Pracowników
Transportu (ETF), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA), Stowarzyszenie Linii Lotniczych
Regionów Europy (ERA) i Międzynarodowe Stowarzyszenie Przewoźników Lotniczych (IACA)
(Dz. Urz. WE L 302 z 01.12.2000, str. 57; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 75);
5)
dyrektywy 2002/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie
ustanowienia zasad i procedur w odniesieniu do wprowadzenia ograniczeń odnoszących
się do poziomu hałasu w portach lotniczych Wspólnoty
(Dz. Urz. WE L 85 z 28.03.2002, str. 40, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 6, str. 96, z późn. zm.);
6)
dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie
zgłaszania zdarzeń w lotnictwie cywilnym
(Dz. Urz. UE L 167 z 04.07.2003, str. 23; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, str. 331);
7)
dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej
niektórych aspektów organizacji czasu pracy
(Dz. Urz. UE L 299 z 18.11.2003, str. 9; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 381);
8)
dyrektywy 2004/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w
sprawie bezpieczeństwa statków powietrznych państwa trzeciego korzystających z portów
lotniczych Wspólnoty
(Dz. Urz. UE L 143 z 30.04.2004, str. 76, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 182, z późn. zm.);
9)
dyrektywy 2004/82/WE Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników
do przekazywania danych pasażerów
(Dz. Urz. UE L 261 z 06.08.2004, str. 24; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 7, str. 74, z późn. zm.);
10)
dyrektywy 2006/23/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie
wspólnotowej licencji kontrolera ruchu lotniczego
(Dz. Urz. UE L 114 z 27.04.2006, str. 22);
11)
dyrektywy 2006/93/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie
określenia zasad wykonywania operacji przez samoloty objęte częścią II rozdział 3
tom I załącznika 16 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, wydanie 2
(1988 r.)
(Dz. Urz. UE L 374 z 27.12. 2006, str. 1).
”
;
2)
w art. 1 ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:
„
3.
Lotnictwo cywilne obejmuje wszystkie rodzaje lotnictwa, z wyjątkiem lotnictwa państwowego,
to jest państwowych statków powietrznych, załóg tych statków oraz lotnisk państwowych
wykorzystywanych wyłącznie do startów i lądowań państwowych statków powietrznych.
4.
Przepisów prawa lotniczego nie stosuje się do lotnictwa państwowego, z wyjątkiem przepisów art. 1 ust. 6, art.
2-9, art. 14, art. 17 ust. 15 i 16, art. 33, art. 35 ust. 2, art. 43 i 44, art. 60,
art. 74, art. 76, art. 82 pkt 7, art. 89, art. 92, art. 104 ust. 4-9, art. 119-126,
art. 128, art. 130, art. 133, art. 134 ust. 1-1f, art. 136, art. 137 ust. 1-4, art.
140, art. 140a-140d, art. 149 i 150 ustawy, z zastrzeżeniem ust. 5.
”
;
3)
w art. 2:
a)
w pkt 2 lit. b otrzymuje brzmienie:
„
b)
statek powietrzny używany przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej, Policji
i Państwowej Straży Pożarnej (statek powietrzny lotnictwa służb porządku publicznego);
”
,
b)
pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
lądowiskiem jest obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni, który może być w
całości lub w części wykorzystywany do startów i lądowań naziemnego lub nawodnego
ruchu statków powietrznych;
”
,
c)
pkt 13 otrzymuje brzmienie:
„
13)
przewozem lotniczym jest lot lub seria lotów, w których przewozi się pasażerów, towary,
bagaż lub pocztę, za wynagrodzeniem, w tym na podstawie umowy o czasowym oddaniu statku
powietrznego do używania;
”
,
d)
w pkt 18 lit. b otrzymuje brzmienie:
„
b)
zarządzającego lotniskiem do zapewnienia funkcjonowania lotniska, z zachowaniem określonych
wymagań, których zarządzający lotniskiem nie spełniłby, kierując się jedynie interesem
handlowym lub statutowym
”
,
e)
w pkt 19 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 20-23 w brzmieniu:
„
20)
aktem bezprawnej ingerencji w lotnictwie cywilnym jest bezprawny i celowy akt polegający
na:
a)
użyciu w czasie lotu statku powietrznego przemocy wobec osoby znajdującej się na jego
pokładzie, jeżeli akt ten może zagrozić bezpieczeństwu tego statku,
b)
zniszczeniu statku powietrznego albo spowodowaniu jego uszkodzeń, które uniemożliwiają
lot lub mogą stanowić zagrożenie bezpieczeństwa tego statku,
c)
umieszczeniu na pokładzie statku powietrznego przedmiotu, urządzenia lub substancji,
które mogą zagrozić zdrowiu lub życiu pasażerów lub załogi lub zniszczyć statek powietrzny
albo spowodować jego uszkodzenia, mogące uniemożliwić jego lot lub stanowić zagrożenie
bezpieczeństwa tego statku w czasie lotu,
d)
porwaniu statku powietrznego z załogą i pasażerami na pokładzie lub bez nich, również
w celu użycia statku powietrznego jako narzędzia ataku terrorystycznego z powietrza,
e)
zniszczeniu albo uszkodzeniu lotniczych urządzeń naziemnych lub pokładowych, zakłóceniu
ich działania lub użyciu przemocy wobec osoby obsługującej te urządzenia, w przypadku
gdy powoduje to znaczne zakłócenie ruchu lotniczego lub zagrożenie bezpieczeństwa
lotnictwa cywilnego,
f)
przekazaniu nieprawdziwej informacji, która powoduje zagrożenie osób i mienia w komunikacji
lotniczej,
g)
zniszczeniu albo poważnym uszkodzeniu urządzeń na lotnisku, zakłóceniu ich działania
lub użyciu przemocy wobec osoby obsługującej te urządzenia, w przypadku gdy powoduje
to znaczne zakłócenie ruchu lotniczego lub funkcjonowania lotniska lub zagrożenie
bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego;
21)
służbą ochrony lotniska jest wewnętrzna służba ochrony lub specjalistyczna uzbrojona
formacja ochronna działająca na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia
(Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r.
Nr 104, poz. 708, z 2008 r. Nr 171, poz. 1055 i Nr 180, poz. 1112, z 2009 r. Nr 98,
poz. 817, z 2010 r. Nr 47, poz. 278, Nr 182, poz. 1228 i Nr 229, poz. 1496 oraz z
2011 r. Nr 106, poz. 622.), realizująca zadania na rzecz ochrony lotnictwa cywilnego i podlegająca zarządzającemu
lotniskiem;
22)
państwem trzecim jest państwo inne niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederacja
Szwajcarska lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)
- strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
23)
scentralizowaną infrastrukturę stanowią służące do wykonywania usług obsługi naziemnej
elementy infrastruktury w porcie lotniczym, których złożoność, koszt lub wpływ na
środowisko nie pozwala na podział lub powielenie.
”
;
4)
w art. 5 w ust. 1 w pkt 1 lit. b otrzymuje brzmienie:
„
b)
rozporządzeniem (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie zapewnienia służb żeglugi powietrznej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni
Powietrznej (Rozporządzenie w sprawie zapewniania służb)
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, str. 10, z późn. zm.),
”
;
5)
w art. 16 po ust. 3 dodaje się ust. 3a i 3b w brzmieniu:
„
3a.
Minister właściwy do spraw transportu, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu Lotnictwa
Cywilnego, może opracować, w drodze rozporządzenia, wykaz inwestycji celu publicznego
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
(Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.4)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 41 i Nr
141, poz. 1492, z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 130, poz. 1087, z 2006 r. Nr 45, poz.
319 i Nr 225, poz. 1635, z 2007 r. Nr 127, poz. 880, z 2008 r. Nr 199, poz. 1227,
Nr 201, poz. 1237 i Nr 220, poz. 1413, z 2010 r. Nr 24, poz. 124, Nr 75, poz. 474,
Nr 106, poz. 675, Nr 119, poz. 804, Nr 130, poz. 871, Nr 149, poz. 996 i Nr 155, poz.
1043 oraz z 2011 r. Nr 32, poz. 159 i Nr 153, poz. 901.) w zakresie budowy lub przebudowy lotniska lub lądowiska, mając na uwadze istniejące
programy, strategie i decyzje w zakresie polityki transportowej oraz potrzeby podmiotów
zakładających, rozbudowujących lub przebudowujących lotniska lub lądowiska.
3b.
Wykaz, o którym mowa w ust. 3a, stanowi podstawę do wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji
inwestycji celu publicznego zgodnie z przepisami ustawy wskazanej w ust. 3a.
”
;
6)
w art. 17 w ust. 13 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
„
6)
lekarze specjaliści z zakresu medycyny.
”
;
7)
w art. 21:
a)
w ust. 2:
-
pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„
4)
sprawowanie nadzoru nad realizacją zadań przez instytucje zapewniające służby żeglugi
powietrznej;
”
,
-
po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:
„
4a)
wykonywanie zadań w imieniu i na rzecz organów i instytucji Unii Europejskiej zgodnie
z prawem Unii Europejskiej, umowami międzynarodowymi oraz innymi porozumieniami w
zakresie lotnictwa cywilnego;
”
,
-
pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
sprawowanie nadzoru nad eksploatacją statków powietrznych;
”
,
-
po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:
„
5a)
certyfikacja podmiotów prowadzących działalność w zakresie lotnictwa cywilnego;
”
,
-
pkt 8 otrzymuje brzmienie:
„
8)
prowadzenie rejestrów: statków powietrznych, lotnisk, lotniczych urządzeń naziemnych,
personelu lotniczego, podmiotów szkolących oraz ewidencji lądowisk;
”
,
-
pkt 10 otrzymuje brzmienie:
„
10)
współpraca z organami, którym podlega lotnictwo państwowe, oraz właściwymi podmiotami,
w szczególności w zakresie zarządzania ruchem lotniczym oraz zabezpieczania i obsługi
ruchu lotniczego, a także zapewniania służby poszukiwania i ratownictwa lotniczego;
”
,
-
uchyla się pkt 14,
-
pkt 23 otrzymuje brzmienie:
„
23)
sprawowanie nadzoru w zakresie lotnictwa cywilnego nad działalnością służb ochrony
lotnisk;
”
,
b)
ust. 2a otrzymuje brzmienie:
„
2a.
W zakresie, o którym mowa w ust. 2, Prezes Urzędu wykonuje uprawnienia państwa członkowskiego
Unii Europejskiej, właściwego organu państwa członkowskiego oraz kompetentnej władzy
państwa członkowskiego określone w rozporządzeniach i decyzjach Unii Europejskiej,
niezastrzeżone w niniejszej ustawie, innych ustawach oraz umowach międzynarodowych
na rzecz ministra właściwego do spraw transportu lub innych organów administracji
publicznej.
”
,
c)
po ust. 2a dodaje się ust. 2b i 2c w brzmieniu:
„
2b.
W zakresie objętym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego
2008 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej
Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylającego dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie
(WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE
(Dz. Urz. UE L 79 z 19.03.2008, str. 1, z późn. zm.) oraz rozporządzeniami wykonawczymi do niego, Prezes Urzędu, w drodze decyzji administracyjnej,
rozstrzyga o odstępstwach od istotnych wymagań ustanowionych w tych rozporządzeniach,
na warunkach określonych w art. 14 rozporządzenia nr 216/2008/WE.
2c.
Decyzje, o których mowa w ust. 2b, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Urzędu
Lotnictwa Cywilnego. Art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
”
;
8)
w art. 22:
a)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Prezes Urzędu może upoważnić inne organy albo wyspecjalizowane jednostki organizacyjne
albo osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje (podmiot upoważniony) do wykonywania
niektórych czynności nadzoru lub kontroli, o których mowa w art. 21 ust. 2.
”
,
b)
dodaje się ust. 4-10 w brzmieniu:
„
4.
Podmiot, o którym mowa w ust. 3, wnioskujący o upoważnienie może odwołać się do ministra
właściwego do spraw transportu, jeżeli Prezes Urzędu odmówił udzielenia upoważnienia.
Decyzja ministra właściwego do spraw transportu jest ostateczna.
5.
W celu wykonania udzielonego upoważnienia Prezes Urzędu zawiera z podmiotem porozumienie,
określające w szczególności zakres tego upoważnienia, tryb nadzoru nad wykonywaniem
zleconych czynności oraz sposób ich wykonywania i finansowania. Tekst porozumienia
jest ogłaszany w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa Cywilnego.
6.
W zakresie udzielonego upoważnienia podmiot upoważniony wydaje w imieniu Prezesa Urzędu
decyzje administracyjne niezbędne dla wykonywania przekazanych czynności.
7.
Prezes Urzędu sprawuje nadzór nad działalnością podmiotów upoważnionych, w tym rozpatruje
wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku decyzji wydanych przez podmioty
upoważnione.
8.
Upoważnienie, o którym mowa w ust. 3, może dotyczyć w szczególności następujących
czynności:
1)
dotyczących nadzoru nad statkami powietrznymi, o których mowa w przepisach wydanych
na podstawie art. 33 ust. 2, w tym związanych z prowadzeniem ewidencji statków powietrznych;
2)
związanych ze zdatnością do lotu statków powietrznych kategorii specjalnej, o której
mowa w art. 53a;
3)
związanych ze świadectwami kwalifikacji, o których mowa w art. 95;
4)
związanych z nadzorem nad szkoleniem personelu lotniczego w zakresie wymaganym do
uzyskania świadectw kwalifikacji oraz wpisywanych do nich uprawnień;
5)
związanych z lądowiskami, w tym prowadzeniem ewidencji lądowisk;
6)
związanych z kontrolą ochrony lotnictwa cywilnego.
9.
Przed wyznaczeniem podmiotu do wykonywania czynności nadzoru i kontroli w zakresie
ochrony lotnictwa cywilnego, Prezes Urzędu w ramach sprawdzenia przeszłości, zgodnie
z art. 3 pkt 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008 z dnia
11 marca 2008 r. w sprawie zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego i uchylającego
rozporządzenie (WE) nr 2320/2002
(Dz. Urz. UE L 97 z 09.04.2008, str. 72), występuje do komendanta oddziału Straży Granicznej o udzielenie informacji o braku
negatywnych przesłanek do tego wyznaczenia. Przy ustalaniu przesłanek art. 188a ust.
5-7 stosuje się odpowiednio.
10.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:
1)
szczegółowy zakres czynności, które mogą być przedmiotem upoważnienia, o którym mowa
w ust. 3, mając na względzie wymogi bezpieczeństwa wynikające z przepisów wykonawczych
do niniejszej ustawy, przepisów międzynarodowych oraz przepisów prawa Unii Europejskiej;
2)
procedurę wyboru podmiotów upoważnionych uwzględniając przejrzystość jej przeprowadzania
oraz stosowanie w niej obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów;
3)
szczegółowe wymogi dotyczące porozumienia pomiędzy Prezesem Urzędu a podmiotem upoważnionym,
mając na uwadze zapewnienie sprawności realizacji czynności, o których mowa w ust.
3;
4)
szczegółowe wymogi, jakie powinny spełniać podmioty upoważnione, mając na względzie
rodzaj czynności będących przedmiotem upoważnienia oraz uwzględniając konieczność
zapewnienia odpowiedniego poziomu merytorycznego i technicznego przy wykonywaniu powierzonych
czynności.
”
;
9)
uchyla się art. 22a;
10)
dodaje się art. 22b i 22c w brzmieniu:
„
Art. 22b.
Prezes Urzędu udziela dofinansowania zakupu sprzętu i urządzeń niezbędnych dla zapewnienia
bezpieczeństwa działalności lotniczej i realizacji nadzoru w tym zakresie na wniosek
podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych, w formie dotacji celowej
na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji.
Art. 22c.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, z uwzględnieniem
zasad udzielania i rozliczania dotacji oraz przepisów międzynarodowych i przepisów
prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej:
1)
szczegółowe warunki i tryb oraz kryteria rozdziału środków budżetowych przeznaczonych
na dofinansowanie:
a)
zakupu sprzętu i urządzeń niezbędnych dla zapewnienia bezpieczeństwa działalności
lotniczej i realizacji nadzoru w tym zakresie, o którym mowa w art. 22b,
b)
obowiązku użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 183 i 197;
2)
dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o dofinansowanie;
3)
terminy składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie;
4)
wzór wniosku o dofinansowanie;
5)
szczegółowe warunki i tryb przekazywania i rozliczania dofinansowania.
”
;
11)
w art. 24:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
W Urzędzie działa Naczelny Lekarz Lotnictwa Cywilnego, zwany dalej „Naczelnym Lekarzem”,
powoływany i odwoływany przez Prezesa Urzędu spośród lekarzy będących specjalistami
z zakresu medycyny.
”
,
b)
uchyla się ust. 3 i 4;
12)
uchyla się art. 25;
13)
w dziale II po rozdziale 2 dodaje się rozdział 2a w brzmieniu:
„
Rozdział 2a
Opłata lotnicza i wpłata lotnicza
Art. 26a.
1.
Opłacie lotniczej podlegają:
1)
czynności wykonywane przez Prezesa Urzędu w związku z wydawaniem uprawnień wynikających
z zezwoleń, promes, certyfikatów, świadectw, zaświadczeń, licencji oraz innych dokumentów
określonych w niniejszej ustawie i jej przepisach wykonawczych, przepisach prawa Unii
Europejskiej oraz przepisach międzynarodowych,
2)
sprawowanie nadzoru nad instytucjami zapewniającymi służby żeglugi powietrznej,
3)
sprawowanie nadzoru nad podmiotami posiadającymi certyfikat, innymi niż określone
w pkt 2,
4)
wydawane przez Prezesa Urzędu koncesje, zezwolenia, promesy, licencje, świadectwa,
upoważnienia, zaświadczenia i inne dokumenty określone w Prawie lotniczym i w jego przepisach wykonawczych, przepisach prawa Unii Europejskiej oraz przepisach
międzynarodowych,
5)
przeprowadzane przez Prezesa Urzędu egzaminy,
6)
sprawowanie nadzoru nad budową w pojedynczym egzemplarzu lotni, paralotni, spadochronu,
motolotni lub ultralekkiego statku powietrznego
- chyba, że są objęte obowiązkiem opłaty pobieranej przez EASA albo uiszczenia wpłaty,
o której mowa w art. 26d.
2.
Stawki opłat, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 6 do ustawy, z zastrzeżeniem
art. 26i.
3.
Wysokość stawek opłat, o których mowa w ust. 2, podlega waloryzacji w każdym roku
o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku
kalendarzowym, ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W przypadku
gdy wskaźnik ten ma wartość ujemną, stawki opłat nie ulegają zmianie.
4.
Na podstawie wskaźnika, o którym mowa w ust. 3, minister właściwy do spraw transportu
ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w terminie
do dnia 15 lutego danego roku, w drodze obwieszczenia, stawki, o których mowa w ust.
2, zaokrąglając je w górę do pełnych złotych.
5.
Za czynności urzędowe, o których mowa w tabeli nr 1 część III podczęść 3.3 ust. 1
pkt 7, ust. 2 pkt 1, ust. 4 pkt 2 lit. d oraz podczęść 3.13 ust. 34 pkt 5 załącznika
nr 6 do ustawy, Prezes Urzędu ustala, w drodze decyzji administracyjnej, wysokość
opłaty lotniczej, biorąc pod uwagę rodzaj sprzętu lotniczego oraz lotniska będącego
przedmiotem dokonywanej czynności urzędowej lub stopień skomplikowania czynności urzędowej.
6.
Opłaty lotnicze za czynności określone w:
1)
ust. 1 pkt 1, 4-6 - są pobierane od podmiotów występujących o dokonanie czynności
lub wydanie dokumentów wymienionych w tych przepisach albo przystępujących do egzaminów,
albo podmiotów, których czynność dotyczy;
2)
ust. 1 pkt 2 - są pobierane od instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej;
3)
ust. 1 pkt 3 - są pobierane od podmiotów, które uzyskały certyfikat.
7.
Nie pobiera się opłat lotniczych od pracowników Urzędu, w przypadku gdy uzyskiwane
przez nich kwalifikacje lub uprawnienia do wykonywania czynności lotniczych są niezbędne
do realizowania przez nich zadań na zajmowanym stanowisku. Przepis ten stosuje się
także do członków Komisji.
8.
Przepis ust. 7 stosuje się w zakresie czynności urzędowych związanych z wydawaniem
uprawnień wynikających z licencji, o których mowa w art. 94 ust. 6-7, oraz świadectw
kwalifikacji, o których mowa w art. 95 ust. 2.
Art. 26b.
1.
Prezes Urzędu określa, na zasadzie wzajemności, z wyjątkiem przewoźników lotniczych
pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej oraz państw członkowskich Europejskiego
Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,
w stosunku do obcego przewoźnika lotniczego opłatę lotniczą za zezwolenia na wykonywanie
przewozu lotniczego w wysokości stawki zerowej, w przypadku gdy odpowiednie przepisy
w państwie ustanowienia tego przewoźnika taką opłatę przewidują, a polscy przewoźnicy
nie są zobowiązani do jej uiszczenia.
2.
Do ulgi w opłatach lotniczych za egzaminy przeprowadzane przez Prezesa Urzędu są uprawnieni:
1)
osoby, które nie ukończyły 21 lat - ulga w wysokości 25% stawki opłaty lotniczej;
2)
osoby uczące się, które nie ukończyły 25 lat - ulga w wysokości 50% stawki opłaty
lotniczej;
3)
żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową - ulga w wysokości 50% stawki opłaty
lotniczej;
4)
osoby niepełnosprawne - ulga w wysokości 50% stawki opłaty lotniczej.
Art. 26c.
Wysokość opłaty lotniczej za czynności urzędowe polegające na wydaniu licencji lub
świadectwa kwalifikacji po raz pierwszy w sytuacji, gdy licencję lub świadectwo kwalifikacji
wydaje się z co najmniej jednym uprawnieniem, kategorią lub podkategorią, stanowi
wyłącznie równowartość opłaty przewidzianej za wydanie danej licencji lub świadectwa
kwalifikacji, niepowiększoną dodatkowo o opłatę lotniczą za uprawnienie, kategorię
lub podkategorię, które muszą być wpisane do licencji lub świadectwa kwalifikacji.
Art. 26d.
1.
Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej, która w podstawie kosztowej opłat
pobieranych za korzystanie ze służb żeglugi powietrznej, o których mowa w art. 130,
uwzględnia zgodnie z przepisami Unii Europejskiej określającymi schemat opłat za korzystanie
ze służb żeglugi powietrznej, także koszty ponoszone przez odpowiednie władze krajowe
związane z zapewnianiem służb żeglugi powietrznej, uiszcza wpłatę z tytułu kosztów
realizowania przez Prezesa Urzędu zadań państwowej władzy nadzorującej związanych
z zapewnianiem tych służb, zwaną dalej „wpłatą lotniczą”.
2.
Wpłatę lotniczą ustala się jako koszty określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1794/2006 z dnia 6 grudnia 2006 r. ustanawiającego
wspólny schemat za korzystanie ze służb żeglugi powietrznej
(Dz. Urz. UE L 341 z 07.12.2006, str. 3, z późn. zm.).
3.
Wpłatę lotniczą uiszcza się corocznie w 12 miesięcznych równych ratach na rachunek
bankowy Urzędu.
4.
Raty, o których mowa w ust. 3, uiszcza się w terminie do 5. dnia każdego miesiąca
następującego po miesiącu kalendarzowym, którego rata dotyczy, z zastrzeżeniem ust.
5 i 6.
5.
Ratę za ostatni miesiąc danego roku kalendarzowego uiszcza się do dnia 20 grudnia
tego roku.
6.
Raty należne za okres od dnia 1 stycznia danego roku do ostatniego dnia miesiąca,
w którym weszło w życie rozporządzenie wydane na podstawie ust. 7, wpłaca się w terminie
14 dni od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia.
7.
Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
finansów publicznych określa, w drodze rozporządzenia, wysokość wpłaty lotniczej,
o której mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności nakład pracy i koszty realizacji
zadań przez Prezesa Urzędu przy wykonywaniu nadzoru nad instytucjami zapewniającymi
służby żeglugi powietrznej.
Art. 26e.
1.
Opłatę lotniczą za czynności urzędowe, o których mowa w art. 26a ust. 1 pkt 1, 4 i
5, wnosi się z chwilą złożenia wniosku o dokonanie danej czynności urzędowej, z zastrzeżeniem
ust. 2.
2.
Opłatę lotniczą za czynności urzędowe związane z:
1)
wydaniem zezwolenia pojedynczego upoważniającego do wykonania dziesiątego i kolejnych
lotów w danym sezonie rozkładowym na określonych trasach lub obszarach przewoźnikowi
z państwa trzeciego do lub z Rzeczypospolitej Polskiej wnosi się w terminie 7 dni
od dnia wpłynięcia wniosku o wydanie zezwolenia obejmującego dziesiąty i kolejne loty
w danym sezonie rozkładowym,
2)
rozpatrzeniem wniosku o wydanie zgody na lot cywilnego statku powietrznego z materiałami
niebezpiecznymi niedopuszczonymi lub warunkowo dopuszczonymi do przewozu na pokładzie
statku powietrznego (w tym lotu tranzytowego) obejmującego wydanie odstępstwa wnosi
się w terminie 7 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wydanie zgody
- pod rygorem niewydania zezwolenia albo zgody na kolejne loty w danym sezonie rozkładowym.
3.
Opłatę lotniczą za czynności urzędowe związane z wydaniem zezwolenia ogólnego lub
zezwolenia pojedynczego na wykonywanie przewozów lotniczych na określonych trasach
lub obszarach przewoźnikowi z państwa trzeciego na wykonywanie przewozów do lub z
Rzeczypospolitej Polskiej wnosi się tylko za pierwsze wydanie przewoźnikowi jednego
z tych dokumentów w danym sezonie rozkładowym.
4.
W przypadku udzielenia przewoźnikowi lotniczemu zarówno zezwolenia ogólnego, jak i
pojedynczego, o których mowa w ust. 3, opłatę lotniczą wnosi się tylko za to zezwolenie,
które zostało wydane jako pierwsze.
Art. 26f.
Opłata lotnicza za sprawowanie bieżącego nadzoru pokrywa, w szczególności koszty związane
z przeprowadzaniem okresowych i doraźnych kontroli mających na celu w szczególności
utrzymanie ważności certyfikatu.
Art. 26g.
1.
Opłatę lotniczą, za sprawowanie bieżącego nadzoru, o której mowa w art. 26a ust. 1
pkt 2 i 3, za pierwszy rok posiadania certyfikatu, wnosi się w 12 miesiącu posiadania
certyfikatu, najpóźniej do 30. dnia tego miesiąca.
2.
Opłatę, o której mowa w ust. 1, za każdy następny rok posiadania certyfikatu, wnosi
się po upływie kolejnych 12 miesięcy liczonych od dnia uiszczenia tej opłaty za poprzedni
rok sprawowania bieżącego nadzoru, nie później niż do 30. dnia tego miesiąca, w którym
przypada płatność.
3.
W przypadku wydania certyfikatu na okres krótszy niż 12 miesięcy opłatę, o której
mowa w ust. 1, wnosi się najpóźniej do 30. dnia ostatniego pełnego miesiąca ważności
certyfikatu, w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych,
na jakie certyfikat został wydany.
4.
W przypadku cofnięcia certyfikatu lub zawieszenia prowadzonej działalności przez podmiot,
opłatę, o której mowa w ust. 1, wnosi się najpóźniej do 10. dnia miesiąca następującego
po miesiącu, w którym nastąpiło cofnięcie certyfikatu lub zawieszenie prowadzonej
działalności przez podmiot, w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy
kalendarzowych, za jakie był sprawowany nadzór bieżący nad posiadaczem certyfikatu.
5.
W przypadku zawieszenia certyfikatu uiszczona opłata, o której mowa w ust. 1, nie
podlega zwrotowi.
6.
Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do rocznej opłaty lotniczej za sprawowanie
bieżącego nadzoru nad budową w pojedynczym egzemplarzu lotni, paralotni, spadochronu,
motolotni lub ultralekkiego statku powietrznego.
Art. 26h.
1.
Opłatę lotniczą za czynności urzędowe wykonywane na wniosek uiszcza się bez względu
na ich wynik.
2.
Jeżeli wnioskowana czynność urzędowa, o której mowa w ust. 1, nie odbędzie się lub
zostanie przerwana z przyczyn, za które odpowiedzialny jest wnioskodawca, zobowiązany
jest on do zwrotu kosztów poniesionych przez Urząd.
3.
Nie pobiera się opłaty lotniczej za czynności urzędowe wykonane w wyniku postępowania
wszczętego z urzędu.
Art. 26i.
1.
W przypadku wystąpienia podczas dokonywania czynności urzędowych, o których mowa w
art. 26a ust. 1 pkt 1, 4-6, dodatkowych kosztów postępowania opłata lotnicza ulega
zwiększeniu o sumę kosztów dodatkowych. Prezes Urzędu informuje niezwłocznie wnioskodawcę
o możliwości powstania podczas dokonywania czynności urzędowej dodatkowych kosztów
postępowania oraz o szacowanej wysokości tych kosztów. W terminie 7 dni wnioskodawca
informuje Prezesa Urzędu o akceptacji tych kosztów. W przypadku braku akceptacji uznaje
się, że wnioskodawca cofnął wniosek.
2.
Za koszty dodatkowe, o których mowa w ust. 1, uważa się dodatkowe wydatki bezpośrednio
związane z daną czynnością urzędową, poniesione przez Urząd w szczególności z tytułu:
1)
kosztów wynagrodzenia powołanych ekspertów lub biegłych;
2)
kosztów gromadzenia dowodów, przeprowadzania specjalistycznych badań i ekspertyz naukowych;
3)
obejmowania nadzorem nowego typu statku powietrznego, w tym koszty niezbędnych szkoleń
w tym zakresie;
4)
niezbędnych zagranicznych podróży służbowych pracowników Urzędu określone zgodnie
z odrębnymi przepisami;
5)
koszty prac zleconych przez Prezesa Urzędu innym jednostkom organizacyjnym i instytucjom.
3.
Prezes Urzędu, po zakończeniu przeprowadzania wnioskowanej czynności urzędowej, informuje
wnioskodawcę na piśmie o powstaniu dodatkowych kosztów postępowania oraz ich kwocie.
4.
W przypadku cofnięcia wniosku o dokonanie czynności urzędowej wiążącej się z powstaniem
kosztów dodatkowych w trakcie jej trwania, wnioskodawca obowiązany jest do uiszczenia
kosztów odpowiadających poniesionym przez Urząd wydatkom. Ust. 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 26j.
1.
Obowiązek zwrotu przez wnioskodawcę kosztów dodatkowych, o których mowa w art. 26i,
powstaje z chwilą doręczenia przez Prezesa Urzędu dokumentu obciążającego wnioskodawcę
powstałymi kosztami dodatkowymi.
2.
Wpłatę z tytułu zwrotu kosztów dodatkowych wnosi się w terminie 30 dni od dnia powstania
obowiązku zwrotu tych kosztów.
Art. 26k.
1.
Opłatę lotniczą oraz wpłatę z tytułu zwrotu kosztów dodatkowych, o której mowa w art.
26j ust. 2, wnosi się na rachunek bankowy Urzędu lub poprzez wpłatę do kasy Urzędu.
2.
Uiszczając opłatę wnioskodawca lub podmiot nadzorowany wskazuje rodzaj czynności,
za które wnosi opłatę, a w przypadku wpłaty z tytułu zwrotu kosztów dodatkowych -
numer dokumentu obciążającego go tymi kosztami.
Art. 26l.
1.
Opłata lotnicza na wniosek podlega zwrotowi w przypadku, gdy została pobrana nienależnie
lub w wysokości wyższej od należnej. W przypadku pobrania opłaty wyższej od należnej
zwrotowi podlega kwota pobrana nienależnie.
2.
Nie jest opłatą pobraną nienależnie opłata wniesiona za czynność urzędową polegającą
na wydaniu dokumentu, jeśli strona nie przyjęła prawidłowo sporządzonego dokumentu.
W przypadku nieprzyjęcia prawidłowo sporządzonego dokumentu opłata lotnicza nie podlega
zwrotowi.
3.
Zwrot opłaty nie przysługuje, jeżeli zachodzi konieczność powtórzenia czynności urzędowej
w całości lub w części.
Art. 26m.
1.
Ściągnięcie należności z tytułu opłat lotniczych oraz wpłaty lotniczej następuje na
podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.5)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r.
Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935, Nr 157, poz. 1119 i Nr 187, poz. 1381, z
2007 r. Nr 89, poz. 589, Nr 115, poz. 794, Nr 176, poz. 1243 i Nr 192, poz. 1378,
z 2008 r. Nr 209, poz. 1318, z 2009 r. Nr 3, poz. 11, Nr 39, poz. 308, Nr 131, poz.
1075, Nr 157, poz. 1241 i Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 28, poz. 143, Nr 40, poz.
229, Nr 75, poz. 474, Nr 122, poz. 826, Nr 152, poz. 1018 i Nr 229, poz. 1497 oraz
z 2011 r. Nr 85, poz. 458.) w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.
2.
Opłaty lotnicze oraz wpłata lotnicza stanowią dochód budżetu państwa.
3.
W zakresie nieuregulowanym w ustawie do opłat lotniczych i wpłaty lotniczej, stosuje
się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.6)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r.
Nr 85, poz. 727, Nr 86, poz. 732 i Nr 143, poz. 1199, z 2006 r. Nr 66, poz. 470, Nr
104, poz. 708, Nr 143, poz. 1031, Nr 217, poz. 1590 i Nr 225, poz. 1635, z 2007 r.
Nr 112, poz. 769, Nr 120, poz. 818, Nr 192, poz. 1378 i Nr 225, poz. 1671, z 2008 r.
Nr 118, poz. 745, Nr 141, poz. 888, Nr 180, poz. 1109 i Nr 209, poz. 1316, 1318 i
1320, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 44, poz. 362, Nr 57, poz. 466, Nr 131, poz. 1075,
Nr 157, poz. 1241, Nr 166, poz. 1317, Nr 168, poz. 1323, Nr 213, poz. 1652 i Nr 216,
poz. 1676, z 2010 r. Nr 40, poz. 230, Nr 57, poz. 355, Nr 127, poz. 858, Nr 167, poz.
1131, Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1306 oraz z 2011 r. Nr 34, poz. 173, Nr 75,
poz. 398, Nr 106, poz. 622 i Nr 134, poz. 781.). Uprawnienia organów podatkowych określone w tych przepisach przysługują Prezesowi
Urzędu.
Art. 26n.
Przepisy art. 26b-26m stosuje się do pobierania opłat lotniczych za czynności urzędowe
dokonywane przez podmioty upoważnione przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 22 ust.
3 niniejszej ustawy lub art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.7)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r.
Nr 49, poz. 509, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1387,
z 2003 r. Nr 130, poz. 1188 i Nr 170, poz. 1660, z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, z 2005 r.
Nr 64, poz. 565, Nr 78, poz. 682 i Nr 181, poz. 1524, z 2008 r. Nr 229, poz. 1539,
z 2009 r. Nr 195, poz. 1501 i Nr 216, poz. 1676, z 2010 r. Nr 40, poz. 230, Nr 167,
poz. 1131, Nr 182, poz. 1228 i Nr 254, poz. 1700 oraz z 2011 r. Nr 6, poz. 18, Nr
34, poz. 173 i Nr 106, poz. 622.).
”
;
14)
w art. 27 w ust. 3a w pkt 1 lit. b otrzymuje brzmienie:
„
b)
statek ten zagrożony jest aktem bezprawnej ingerencji w lotnictwie cywilnym, zwanym
dalej „aktem bezprawnej ingerencji”,
”
;
15)
art. 27a otrzymuje brzmienie:
„
Art. 27a.
W przypadku kontroli wykonywanej w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami
bezprawnej ingerencji uprawnienia, o których mowa w art. 27 ust. 3, przysługują również
przedstawicielom Komisji Europejskiej oraz przedstawicielom innych państw członkowskich
Unii Europejskiej, wykonującym tę kontrolę zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 72/2010 z dnia 26 stycznia 2010 r. ustanawiającego
procedury przeprowadzania inspekcji Komisji w zakresie ochrony lotnictwa
(Dz. Urz. UE L 23 z 27.01.2010, str. 1).
”
;
16)
w art. 31:
a)
w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
posiadające zdatność do lotów, potwierdzoną odpowiednimi dokumentami, z zastrzeżeniem
art. 50 ust. 1.
”
,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Wpis do rejestru cywilnych statków powietrznych skutkuje z mocy prawa przynależnością
państwową statku powietrznego oraz pociąga za sobą poddanie statku powietrznego obowiązkowemu
nadzorowi władz lotniczych państwa przynależności, w zakresie określonym w niniejszej
ustawie.
”
;
17)
art. 32 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 32.
1.
Jeżeli statek powietrzny zarejestrowany w polskim rejestrze statków powietrznych będzie
używany przez podmiot, którego główne miejsce działalności lub, jeśli nie ma takiego
miejsca działalności, miejsce stałego pobytu albo siedziba znajduje się w innym państwie,
to nadzór, o którym mowa w art. 31 ust. 2, może być w całości lub w części przekazany
władzom lotniczym tego państwa, w drodze porozumienia zawartego między Prezesem Urzędu
a organami władz lotniczych tego państwa.
2.
Jeżeli statek powietrzny zarejestrowany w obcym rejestrze statków powietrznych będzie
używany przez podmiot, którego główne miejsce działalności lub, jeśli nie ma takiego
miejsca działalności, miejsce stałego pobytu albo siedziba znajduje się na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, to nadzór, o którym mowa w art. 31 ust. 2, może być w całości
lub w części przekazany Prezesowi Urzędu, w drodze porozumienia zawartego między Prezesem
Urzędu a organami władz lotniczych państwa rejestracji statku powietrznego.
3.
O przekazaniu nadzoru, o którym mowa w ust. 1, Prezes Urzędu zawiadamia Organizację
Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego oraz władze lotnicze zainteresowanych państw,
zgodnie z zasadami określonymi w art. 83 bis Konwencji, o której mowa w art. 3 ust.
2.
”
;
18)
w art. 33 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Minister właściwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, wydanego w porozumieniu
z Ministrem Obrony Narodowej, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz z ministrem
właściwym do spraw edukacji i sportu, z zachowaniem wymagań bezpieczeństwa lotów i
przepisów międzynarodowych, może wyłączyć zastosowanie niektórych przepisów niniejszej
ustawy oraz przepisów wydanych na jej podstawie do niektórych rodzajów statków powietrznych,
o których mowa w załączniku II do rozporządzenia nr 216/2008/WE.
”
;
19)
w art. 34:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Rejestr cywilnych statków powietrznych, zwany dalej „rejestrem statków”, prowadzi
Prezes Urzędu.
”
,
b)
po ust. 1 dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu:
„
1a.
Rejestr statków jest jawny. Dokumenty stanowiące podstawę do dokonania wpisu w rejestrze
podlegają ochronie zgodnie z przepisami o tajemnicach prawnie chronionych.
1b.
Prezes Urzędu dokonuje, w drodze decyzji administracyjnej, wpisania statku powietrznego
do rejestru statków, zmiany danych rejestrowych, odmowy wpisania i wykreślenia statku
powietrznego z tego rejestru.
”
;
20)
w art. 35 w ust. 2 zdanie wstępne otrzymuje brzmienie:
„
2.
Do rejestru statków wpisuje się również:
”
;
21)
w art. 36:
a)
w ust. 1 w pkt 1 lit. d otrzymuje brzmienie:
„
d)
porozumień, o których mowa w art. 32 ust. 1 lub 2;
”
,
b)
uchyla się ust. 3 i 4;
22)
w art. 37:
a)
w ust. 3:
-
pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
ważne świadectwo zdatności do lotu, eksportowe świadectwo zdatności do lotu, pozwolenie
na wykonywanie lotów dla statków powietrznych kategorii specjalnej albo inny równoważny
dokument lub oświadczenie o zgodności wydane zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1702/2003 z dnia 24 września 2003 r. ustanawiającym
zasady wykonawcze dla certyfikacji statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów,
części i wyposażenia w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji
organizacji projektujących i produkujących
(Dz. Urz. WE L 243 z 27.09.2003, str. 6; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, str. 456);
”
,
-
pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„
4)
ważną umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe z tytułu użytkowania
statku powietrznego;
”
,
b)
uchyla się ust. 4;
23)
w art. 40:
a)
w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
mimo zaistnienia odpowiednich okoliczności nie obowiązuje porozumienie, o którym mowa
w art. 32 ust. 1 lub 2.
”
,
b)
ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
W przypadku bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w ust. 3, Prezes Urzędu wykreśla
statek powietrzny z rejestru statków.
”
;
24)
art. 41 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 41.
1.
Umowa o czasowym oddaniu polskiego statku powietrznego do używania podmiotowi z państwa
trzeciego wykonującemu działalność gospodarczą przy użyciu statków powietrznych albo
umowa o czasowym wzięciu w używanie statku powietrznego niezarejestrowanego w polskim
rejestrze statków powietrznych przez wykonujący działalność gospodarczą przy użyciu
statków powietrznych podmiot polski określa w szczególności kwestie dotyczące utrzymania
zdatności do lotu i eksploatacji statku powietrznego.
2.
Umowa, o której mowa w ust. 1, wymaga zgody Prezesa Urzędu w części dotyczącej utrzymania
zdatności do lotu i eksploatacji statku powietrznego.
3.
Prezes Urzędu wyraża zgodę, o której mowa w ust. 2, w drodze decyzji administracyjnej,
na wniosek podmiotu wykonującego działalność gospodarczą przy użyciu statków powietrznych.
4.
Umowa, o której mowa w ust. 1, jest ważna od dnia wykonalności decyzji Prezesa Urzędu.
5.
Prezes Urzędu może odmówić wydania zgody, o której mowa w ust. 2, jeżeli nie zostało
zawarte porozumienie, o którym mowa w art. 32 ust. 1 lub 2.
6.
Prezes Urzędu może określić w decyzji, o której mowa w ust. 3, warunki bezpieczeństwa
eksploatacji statku powietrznego w zakresie, o którym mowa w art. 157.
7.
Umowa, o której mowa w ust. 1, jest ujawniana w rejestrze statków.
8.
Przewoźnik lotniczy posiadający koncesję udzieloną na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1008/2008 z dnia 24 września
2008 r. w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty
(Dz. Urz. UE L 293 z 31.10.2008, str. 3), oddający zgodnie z rozporządzeniem nr 1008/2008/WE oraz rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3922/91 z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie harmonizacji
wymagań technicznych i procedur administracyjnych w dziedzinie lotnictwa cywilnego
(Dz. Urz. WE L 373 z 31.12.1991, str. 4, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 1, str. 348) statek powietrzny wraz z załogą innemu przewoźnikowi posiadającemu taką koncesję,
zachowujący wszystkie funkcje i odpowiedzialność wynikające z obowiązków posiadacza
certyfikatu przewoźnika lotniczego (AOC), pozostaje nadal użytkownikiem tego statku.
Umowy między takimi przewoźnikami nie podlegają obowiązkowi określonemu w ust. 2.
”
;
25)
w dziale III rozdział 3 otrzymuje brzmienie:
„
Rozdział 3
Zdatność statków powietrznych do lotów
Art. 45.
Zabrania się używania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej statku powietrznego,
który nie posiada ważnego świadectwa zdatności do lotu, pozwolenia na wykonywanie
lotów dla statków powietrznych kategorii specjalnej, zwanego dalej „pozwoleniem na
wykonywanie lotów”, albo innego równoważnego dokumentu lub nie spełnia warunków określonych
w certyfikacie typu, uzupełniającym certyfikacie typu, pozwoleniu na wykonywanie lotów
lub innym równoważnym dokumencie.
Art. 46.
1.
Zdatność statków powietrznych do lotu oraz zdatność ich silników, śmigieł, części
i akcesoriów jest sprawdzana przez EASA w toku ich projektowania, produkcji i eksploatacji
w zakresie i na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 216/2008/WE, rozporządzeniu
nr 1702/2003/WE oraz rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2042/ 2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej
zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia,
a także w sprawie zezwoleń udzielanych instytucjom i personelowi zaangażowanym w takie
zadania
(Dz. Urz. WE L 315 z 28.11.2003, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, str. 541).
2.
W zakresie niezastrzeżonym dla EASA Prezes Urzędu ocenia i sprawdza zdatność statków
powietrznych do lotu oraz zdatność ich silników, śmigieł, części i akcesoriów w toku
ich projektowania, produkcji i eksploatacji, z uwzględnieniem wymagań rozporządzenia
nr 216/2008/WE, rozporządzenia nr 1702/2003/WE oraz rozporządzenia 2042/2003/WE.
Art. 47.
1.
Dla statków powietrznych nieobjętych nadzorem EASA Prezes Urzędu, w drodze decyzji
administracyjnej, wydaje zgodnie z wymaganiami Załącznika 8 do Konwencji, o której
mowa w art. 3 ust. 2, dyrektywy zdatności określające obowiązki dla użytkowników i
właścicieli statków powietrznych w zakresie ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego.
2.
Decyzje, o których mowa w ust. 1, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Urzędu
Lotnictwa Cywilnego. Art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
Art. 48.
1.
Prezes Urzędu stwierdza zgodność części i akcesoriów statków powietrznych nieobjętych
nadzorem EASA z właściwymi przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do lotu statku
powietrznego przez wydanie orzeczenia zdatności.
2.
Orzeczenia zdatności wydawane są bezterminowo.
3.
Wydanie orzeczenia zdatności następuje na wniosek osoby, która przedstawi projekt
typu oraz dokumentację wykazującą spełnienie właściwych przepisów prawa w zakresie
ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego.
4.
W orzeczeniu zdatności Prezes Urzędu określa warunki użytkowania części i akcesoriów
statku powietrznego oraz ograniczenia ustalone ze względu na bezpieczeństwo lotów.
5.
Prezes Urzędu odmawia wydania orzeczenia zdatności, jeżeli części i akcesoria statków
powietrznych nie spełniają wymagań ustanowionych przepisami prawa w zakresie ciągłej
zdatności do lotu statku powietrznego.
6.
Prezes Urzędu zawiesza orzeczenie zdatności na określony czas, jeżeli części i akcesoria
statków powietrznych przestały spełniać wymagania ustanowione przepisami prawa w zakresie
ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego.
7.
Prezes Urzędu cofa orzeczenie zdatności, jeżeli w okresie zawieszenia tego orzeczenia
nie została przywrócona zgodność z przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do
lotu statku powietrznego.
8.
Prezes Urzędu zmienia orzeczenie zdatności, jeżeli wnioskujący wykaże zgodność zgłoszonej
zmiany z przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego.
9.
Wydanie orzeczenia zdatności, jego zawieszenie, jak również odmowa wydania, zmiana
oraz cofnięcie następuje w drodze decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu.
Art. 49.
1.
W zakresie niezastrzeżonym dla EASA Prezes Urzędu stwierdza zgodność stanu technicznego
statku powietrznego zarejestrowanego w rejestrze statków z wymaganiami określonymi
w certyfikacie typu oraz ustanowionymi przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności
do lotu statku powietrznego przez wydanie świadectwa zdatności do lotu.
2.
Świadectwo zdatności do lotu wydaje się, kierując się względami bezpieczeństwa, na
czas określony nie dłuższy niż 24 miesiące, o ile rozporządzenie nr 1702/2003/WE nie
stanowi inaczej.
3.
Prezes Urzędu odmawia wydania świadectwa zdatności do lotu, jeżeli statek powietrzny
nie spełnia wymagań, o których mowa w ust. 1.
4.
Prezes Urzędu zawiesza świadectwo zdatności do lotu na określony czas, jeżeli statek
powietrzny przestał spełniać wymagania, o których mowa w ust. 1.
5.
Prezes Urzędu cofa świadectwo zdatności do lotu, jeżeli w okresie zawieszenia tego
świadectwa nie została przywrócona zgodność z wymaganiami, o których mowa w ust. 1.
6.
Dla statków powietrznych przeznaczonych na eksport Prezes Urzędu wydaje eksportowe
świadectwo zdatności do lotu.
7.
Wydanie świadectwa zdatności do lotu oraz eksportowego świadectwa zdatności do lotu,
odmowa ich wydania, odnowienie, odmowa odnowienia oraz ich zawieszenie i cofnięcie
następuje w drodze decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu.
Art. 50.
1.
W zakresie niezastrzeżonym dla EASA Prezes Urzędu może, w drodze decyzji administracyjnej,
zezwolić na wykonanie lotu przez statek powietrzny nieposiadający ważnego świadectwa
zdatności do lotu, pozwolenia na wykonywanie lotów albo innego równoważnego dokumentu
lub w warunkach nieprzewidzianych w tych dokumentach lub dokumentach z nimi związanych
w celu: przeprowadzenia prób w locie, lotów próbnych, eksportu statku powietrznego,
przemieszczenia statku powietrznego do miejsca, gdzie ma być naprawiony, a także w
innych okolicznościach związanych ze sprawdzaniem zdatności do lotu statku powietrznego.
2.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, zabronione jest wykonywanie działalności gospodarczej
przy użyciu statku powietrznego.
Art. 51.
1.
Użytkownik, dowódca i inni członkowie załogi statku powietrznego są obowiązani do
przestrzegania warunków i ograniczeń ustanowionych w świadectwie zdatności do lotu,
pozwoleniu na wykonywanie lotów lub innym równoważnym dokumencie i dokumentach z nimi
związanych.
2.
Użytkownik statku powietrznego i inne osoby wykonujące na jego zlecenie zadania związane
z użytkowaniem, naprawami lub obsługą techniczną statku powietrznego mają obowiązek
zawiadamiania Prezesa Urzędu o wszelkich zdarzeniach i okolicznościach mogących mieć
istotne znaczenie dla zdatności statku powietrznego do lotu.
Art. 52.
1.
Zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 216/2008/WE uznaje się za ważne, na równi z odpowiednimi
dokumentami wydanymi w Rzeczypospolitej Polskiej, certyfikaty wydane lub potwierdzone
przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej
lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony
umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
2.
Prezes Urzędu może uznać, zgodnie z art. 12 rozporządzenia nr 216/2008/WE, za ważne,
na równi z odpowiednimi dokumentami wydanymi w Rzeczypospolitej Polskiej, świadectwa
zdatności do lotu, zezwolenia na lot statku powietrznego bez świadectwa zdatności
do lotu oraz certyfikaty wydane lub potwierdzone przez właściwy organ obcego państwa.
3.
Uznanie, o którym mowa w ust. 2, następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Art. 53.
1.
W zakresie niezastrzeżonym dla EASA Prezes Urzędu bada spełnienie wymagań, jakie powinny
spełniać statki powietrzne w zakresie ochrony środowiska przed hałasem i zanieczyszczeniami
ziemi, wody i powietrza, określonych w przepisach międzynarodowych oraz przepisach
prawa Unii Europejskiej oraz przepisach wydanych na podstawie ust. 5.
2.
Prezes Urzędu stwierdza spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1, w świadectwie
zdatności w zakresie hałasu wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.
3.
Jeżeli statek powietrzny jest przeznaczony na eksport, świadectwo zdatności w zakresie
hałasu może stwierdzić zamiast spełnienia wymagań, o których mowa w ust. 1, spełnienie
odpowiadających im wymagań określonych przez właściwe władze państwa importera.
4.
Świadectwo zdatności w zakresie hałasu powinno w czasie lotu statku powietrznego znajdować
się na jego pokładzie.
5.
Minister właściwy do spraw transportu, mając na uwadze wymagania EASA w zakresie zdatności
statków powietrznych do lotu i ochrony środowiska oraz uwzględniając konieczność zapewnienia
bezpiecznej eksploatacji statków powietrznych, określi, w drodze rozporządzenia, wymagania,
jakie powinny spełniać statki powietrzne ze względu na ochronę środowiska przed hałasem
oraz zanieczyszczeniami ziemi, wody i powietrza.
Art. 53a.
1.
Prezes Urzędu stwierdza zdatność do lotu statków powietrznych kategorii specjalnej
nieobjętych nadzorem EASA oraz zdatność ich silników, śmigieł, części i akcesoriów
w toku ich projektowania, produkcji i eksploatacji przez wydanie pozwolenia na wykonywanie
lotów.
2.
Statkiem powietrznym kategorii specjalnej jest statek powietrzny, o którym mowa w
załączniku II do rozporządzenia nr 216/2008/WE, z wyłączeniem:
1)
statków powietrznych, do których nie mają zastosowania niektóre przepisy ustawy, zgodnie
z przepisami wydanymi na podstawie art. 33 ust. 2;
2)
statków powietrznych posiadających ważny certyfikat typu wydany lub uznany przez Prezesa
Urzędu zgodnie z Załącznikiem 8 do Konwencji, o której mowa w art. 3 ust. 2.
3.
Wydanie pozwolenia na wykonywanie lotów następuje na wniosek osoby, która przedstawi
projekt oraz dokumentację wykazującą spełnienie właściwych przepisów technicznych.
4.
W pozwoleniu na wykonywanie lotów określa się warunki użytkowania statku powietrznego,
ograniczenia ustalone ze względu na bezpieczeństwo lotów oraz okres, na jaki zostało
wydane.
5.
Prezes Urzędu odmawia wydania pozwolenia na wykonywanie lotów, jeżeli dany statek
powietrzny, jego silnik lub śmigło nie spełnia wymagań ustanowionych przepisami prawa
w zakresie ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego.
6.
Prezes Urzędu zawiesza pozwolenie na wykonywanie lotów na określony czas, jeżeli dany
statek powietrzny, jego silnik lub śmigło przestał spełniać wymagania ustanowione
przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego.
7.
Prezes Urzędu cofa pozwolenie na wykonywanie lotów, jeżeli w okresie zawieszenia tego
pozwolenia nie została przywrócona zgodność z przepisami prawa w zakresie ciągłej
zdatności do lotu statku powietrznego.
8.
Wydanie pozwolenia na wykonywanie lotów, jego zawieszenie, odmowa wydania oraz cofnięcie
następuje w drodze decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu.
9.
Projektowanie, produkcja i obsługa statków powietrznych kategorii specjalnej są prowadzone
przez podmioty posiadające certyfikat wydany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie
art. 53c ust. 1 pkt 7. Pojedyncze egzemplarze statków powietrznych kategorii specjalnej
mogą być produkowane pod nadzorem Prezesa Urzędu przez podmioty nieposiadające certyfikatu.
10.
Prezes Urzędu prowadzi ewidencję posiadających certyfikat podmiotów projektujących,
produkujących lub obsługujących statki powietrzne kategorii specjalnej lub ich części,
zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 53c ust. 1 pkt 8.
Art. 53b.
Certyfikaty typu oraz uzupełniające certyfikaty typu, wydane przez Prezesa Urzędu
dla statków powietrznych nieobjętych nadzorem EASA, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji
administracyjnej:
1)
zawiesić na określony czas - jeżeli typ statku powietrznego, silnika lub śmigła przestał
spełniać wymagania ustanowione przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do lotu
statku powietrznego;
2)
cofnąć - jeżeli w okresie zawieszenia tego certyfikatu nie została przywrócona zgodność
z przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do lotu statku powietrznego;
3)
zmienić - jeżeli wnioskujący o zmianę w certyfikacie typu lub uzupełniającym certyfikacie
typu wykaże, że statek powietrzny, silnik lub śmigło spełnia wymagania ustanowione
przepisami prawa w zakresie projektu typu.
Art. 53c.
1.
Minister właściwy do spraw transportu, mając na uwadze wymagania EASA w zakresie zdatności
statków powietrznych do lotu oraz uwzględniając konieczność zapewnienia bezpiecznej
eksploatacji statków powietrznych, określi, w drodze rozporządzenia, przepisy techniczne
i eksploatacyjne dotyczące statków powietrznych kategorii specjalnej nieobjętych nadzorem
EASA, sposób postępowania przy sprawdzaniu zdatności do lotu tych statków oraz wzory
dokumentów z tym związane, a w szczególności:
1)
rodzaje statków powietrznych kategorii specjalnej;
2)
sposób i warunki prowadzenia budowy, odbudowy lub modyfikacji statków powietrznych
kategorii specjalnej;
3)
sposób postępowania przy wydawaniu i odnawianiu ważności oraz zawieszaniu i cofaniu
pozwoleń na wykonywanie lotów;
4)
sposób prowadzenia inspekcji statków powietrznych kategorii specjalnej;
5)
wzór pozwolenia na wykonywanie lotów oraz wzór wniosku o jego wydanie;
6)
zakres obsługi statków powietrznych kategorii specjalnej;
7)
sposób postępowania przy certyfikowaniu podmiotów projektujących, produkujących i
obsługujących statki powietrzne kategorii specjalnej;
8)
sposób prowadzenia ewidencji podmiotów produkujących i obsługujących statki powietrzne
kategorii specjalnej lub ich części.
2.
Minister właściwy do spraw transportu, mając na uwadze wymagania EASA w zakresie zdatności
statków powietrznych do lotu oraz uwzględniając konieczność zapewnienia bezpiecznej
eksploatacji statków powietrznych, określi, w zakresie niezastrzeżonym dla EASA, w
drodze rozporządzenia:
1)
sposób postępowania przy zmianie, zawieszaniu i cofaniu certyfikatu typu, uzupełniającego
certyfikatu typu oraz wzory tych dokumentów;
2)
sposób postępowania przy wydawaniu, zmianie, zawieszaniu i cofaniu orzeczenia zdatności
oraz wzory tego orzeczenia i wniosku o jego wydanie;
3)
rodzaje prób w locie i lotów próbnych oraz sposób i warunki ich przeprowadzania, w
tym wymagania dotyczące personelu lotniczego uczestniczącego w próbach w locie i lotach
próbnych;
4)
sposób sprawdzania zdatności statków powietrznych do lotu, w tym sposób:
a)
postępowania przy wydawaniu świadectwa zdatności do lotu oraz eksportowego świadectwa
zdatności do lotu, okres ważności świadectwa zdatności do lotu, wzór świadectwa zdatności
do lotu oraz wzór wniosku o jego wydanie, wzór eksportowego świadectwa zdatności do
lotu oraz wzór wniosku o jego wydanie,
b)
stwierdzania utrzymywania przez statek powietrzny jego zdatności do lotu,
c)
postępowania przy zawieszaniu, odnawianiu i cofaniu świadectwa zdatności do lotu,
d)
postępowania przy wydawaniu zezwolenia na wykonywanie lotu, o którym mowa w art. 50,
i termin jego ważności, wzór zezwolenia oraz wzór wniosku o jego wydanie.
”
;
26)
w dziale IV tytuł rozdziału 1 otrzymuje brzmienie:
„
Postanowienia ogólne, zakładanie i rejestrowanie lotnisk
”
;
27)
w art. 54:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Ze względu na dostępność dla użytkowników wyróżnia się lotniska użytku publicznego
i lotniska użytku wyłącznego.
”
,
b)
dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„
2a.
W odniesieniu do lotnisk niepodlegających wymogom rozporządzenia nr 216/2008/WE dopuszcza
się tworzenie lotnisk użytku publicznego o ograniczonej certyfikacji, zgodnie z art.
59a ust. 1 pkt 2. Do lotnisk tych nie stosuje się art. 55 ust. 5, art. 68 ust. 3 pkt
5, art. 84 ust. 2 pkt 3, art. 174 ust. 3 pkt 2 i 4 oraz art. 175 ust. 2 pkt 1 w zakresie,
w jakim przepis ten dotyczy planu gospodarczego zarządzającego lotniskiem użytku publicznego.
”
,
c)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Lotniskiem użytku wyłącznego jest lotnisko wykorzystywane przez zarządzającego tym
lotniskiem, użytkowników lotniska wymienionych w dokumentacji rejestracyjnej tego
lotniska oraz za zgodą zarządzającego lotniskiem - przez innych użytkowników lotniska.
”
,
d)
dodaje się ust. 5-8 w brzmieniu:
„
5.
Dopuszcza się wykonywanie z lotnisk użytku wyłącznego następujących lotów:
1)
przewozów czarterowych, wykonywanych wyłącznie śmigłowcami oraz samolotami o maksymalnej
masie startowej (MTOM) poniżej 10 000 kg lub o liczbie miejsc pasażerskich poniżej
20;
2)
lokalnych;
3)
innych niż loty, o których mow …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.