3.Doskonalenie sprawnoÊci kondycyjnej i koordynacyjnej.
\n
Zadania szko∏y 1. Przekazywanie wiedzy niezb´dnej dla podtrzymania aktywnoÊci fizycznej i nawyków zdrowego stylu ˝ycia.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3630 — 2. Stymulowanie ró˝norodnych form aktywnoÊci fizycznej uczniów, wspierajàcej ich rozwój, szczególnie w okresie stabilizacji postawy cia∏a.
\n
3.Organizowanie zaj´ç w wybranych dziedzinach rekreacyjno-sportowych i turystycznych.
\n
4.Organizowanie zaj´ç fakultatywnych z zakresu „sportów ca∏ego ˝ycia”.
\n
TreÊci nauczania 1. åwiczenia kszta∏tujàce i korygujàce postaw´ cia∏a, oddechowe, kompensacyjne.
\n
2.åwiczenia z obcià˝eniem na zmiennych dystansach, z wykorzystaniem przyborów i przyrzàdów.
\n
Poz. 458 Zadania szko∏y 1. Rozwijanie w uczniach poczucia w∏asnej wartoÊci, to˝samoÊci narodowej (etnicznej) oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci j´zykowe.
\n
2.Kszta∏cenie i doskonalenie umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów kultury.
\n
3.Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka nast´puje poprzez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie (bez obcià˝enia wiedzà teoretycznà).
\n
4.Rozwijanie w uczniach postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i poszanowania innych kultur.
\n
3.Marsze, biegi, wspinanie, dêwiganie, skoki, gimnastyka, gry sportowo-rekreacyjne.
\n
5.Integrowanie ró˝nych p∏aszczyzn kulturowych, stwarzanie mo˝liwoÊci uczestnictwa w kulturze wspó∏czesnej na bazie obcowania z tradycjà.
\n
4.Organizowanie i s´dziowanie zawodów sportowych, rekreacyjnych i turystycznych.
\n
6.Ukazywanie wk∏adu danej mniejszoÊci w kultur´ polskà i rozwój Polski.
\n
5.Zasady funkcjonowania organizmu, regeneracji si∏ i czynnego odpoczynku, zapobieganie chorobom i uzale˝nieniom.
\n
TreÊci nauczania Osiàgni´cia 1. Diagnozowanie w∏asnej sprawnoÊci i umiej´tnoÊci ruchowych. fizycznej 2. Hartowanie organizmu i dba∏oÊç o higien´ i zdrowie.
\n
3.Dba∏oÊç o prawid∏owà postaw´ cia∏a.
\n
4.AktywnoÊç ruchowa o charakterze rekreacyjno-sportowym w dwóch wybranych formach indywidualnych i dwóch zespo∏owych.
\n
5.Pe∏nienie roli organizatora, widza i s´dziego w wybranych dyscyplinach rekreacyjnych i sportowych.
\n
J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB GRUPY ETNICZNEJ Przedmiot realizowany jest w szko∏ach (oddzia∏ach) z j´zykiem nauczania mniejszoÊci narodowych lub grup etnicznych, zgodnie z odr´bnymi przepisami Cele edukacyjne 1. Opanowanie j´zyka ojczystego zapewniajàce sprawnà komunikacj´ j´zykowà w ró˝nych sytuacjach prywatnych i publicznych.
\n
2.Uczestniczenie w kulturze, szczególnie w wymiarze symbolicznym, tak by stawa∏a si´ osobistà w∏asnoÊcià m∏odego cz∏owieka.
\n
3.Wszechstronny rozwój ucznia jako przygotowanie do aktywnej obecnoÊci w spo∏eczeƒstwie.
\n
4.ZdolnoÊç ucznia do odnajdywania swojego miejsca w warunkach wielokulturowoÊci.
\n
1.Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu, mówienia oraz czytania i pisania.
\n
2.Utrwalenie i poszerzenie funkcji j´zykowych umo˝liwiajàcych pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w sytuacjach ˝ycia codziennego.
\n
3.Opanowanie funkcjonalnych struktur gramatycznych.
\n
4.Wzbogacanie s∏ownictwa dotyczàcego ˝ycia codziennego w oparciu o materia∏y j´zykowe.
\n
5.Wielop∏aszczyznowe wykorzystanie tekstu literackiego; akcentowanie wartoÊci ideowych, moralnych, estetycznych; wprowadzenie poj´ç z zakresu historii i teorii literatury (kompozycja, narracja, podmiot liryczny, symbol, kontrast, Êrodki wyrazu artystycznego).
\n
6.Stosowanie ró˝nych form wypowiedzi pisemnej (opowiadanie, streszczenie, opis, charakterystyka, sprawozdanie).
\n
7.Wprowadzanie uczniów w technik´ uczenia si´ i wyposa˝enie ich w narz´dzia samodzielnej pracy umys∏owej.
\n
Osiàgni´cia Najistotniejszym osiàgni´ciem jest rozbudzenie zami∏owania do j´zyka, historii i kultury ojczystej.
\n
1.Wyrównywanie poziomu i rozwijanie umiej´tnoÊci wyniesionych ze szko∏y podstawowej w zakresie mówienia, s∏uchania, czytania i pisania:
\n
1)budowanie wypowiedzi mówionych i pisanych zgodnie z intencjà i okolicznoÊciami (w zwiàzku z sytuacjami ˝yciowymi i lekturà), Dziennik Ustaw Nr 51 — 3631 —
\n
2)rozpoznawanie i tworzenie wypowiedzi informujàcych, opisujàcych, wartoÊciujàcych oraz s∏u˝àcych wyra˝aniu opinii, przekonywaniu i uzasadnianiu poglàdów,
\n
3)dokonywanie celowych zabiegów redakcyjnych w zakresie poprawiania i parafrazowania tekstów w∏asnych i cudzych,
\n
4)operowanie strukturami gramatycznymi odpowiednio do sytuacji i kontekstu wypowiedzi.
\n
Poz. 458 mi´dzy ludêmi oraz ˝ycia spo∏ecznego, gospodarczego i politycznego.
\n
3.U∏atwianie nawiàzywania wi´zi z w∏asnà rodzinà, krajem oraz jego kulturà, umo˝liwiajàcych rzeczywiste otwieranie si´ na ró˝norodnoÊç kultur w otaczajàcym Êwiecie.
\n
4.Umo˝liwienie rozwijania umiej´tnoÊci prezentacji w∏asnego stanowiska w dialogu z innymi i demokratycznego wspó∏decydowania.
\n
2.Samokszta∏cenie:
\n
1)poszukiwanie informacji z ró˝nych êróde∏ i ich porzàdkowanie,
\n
2)umiej´tne i rozumne korzystanie ze Êrodków masowego przekazu; klasyfikowanie i selekcjonowanie informacji.
\n
3.Odbiór tekstów kultury:
\n
1)dostrzeganie i omawianie swoistych w∏aÊciwoÊci poznawanych utworów i tekstów kultury,
\n
2)rozpoznawanie wartoÊci w utworach oraz próby ich oceny na tle wartoÊci uniwersalnych,
\n
3)twórcze wykonywanie utworów w ˝ywym s∏owie lub innych formach artystycznych.
\n
TreÊci nauczania 1. Cz∏owiek jako osoba; natura i godnoÊç cz∏owieka.
\n
2.Rola i znaczenie sumienia w ocenie moralnej i dla wewn´trznego rozwoju cz∏owieka.
\n
3.Samowychowanie jako droga rozwoju.
\n
4.G∏ówne problemy wspó∏czesnej etyki.
\n
5.Cz∏owiek wobec wartoÊci; cz∏owiek wobec cierpienia i Êmierci.
\n
6.MoralnoÊç a religia, wiedza i polityka.
\n
7.Wskazania moralne w religii chrzeÊcijaƒskiej.
\n
8.Wskazania moralne w innych religiach Êwiata.
\n
Lektura 1. Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzajàce w tradycj´ i wspó∏czesnoÊç literackà — stosownie do mo˝liwoÊci i potrzeb.
\n
2.Teksty reprezentatywne dla ró˝nych rodzajów, gatunków i form artystycznego wyrazu, ze szczególnym uwzgl´dnieniem utworów epickich, w tym odmian prozy fabularnej i historycznej.
\n
3.Teksty u˝ytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe oraz inne teksty kultury wysokiej i masowej.
\n
ETYKA1 Cele edukacyjne 1. Kszta∏towanie refleksyjnej postawy wobec cz∏owieka, jego natury, powinnoÊci moralnych oraz wobec ró˝nych sytuacji ˝yciowych.
\n
2.Rozpoznawanie podstawowych wartoÊci i dokonywanie w∏aÊciwej ich hierarchizacji.
\n
9.Moralne aspekty stosunku cz∏owieka do Êwiata przyrody.
\n
10.Praca i jej wartoÊç dla cz∏owieka, znaczenie etyki zawodowej.
\n
Osiàgni´cia 1. Dokonywanie wyboru wartoÊci i tworzenie ich hierarchii.
\n
2.Rozstrzyganie wàtpliwoÊci i problemów moralnych zgodnie z przyj´tà hierarchià wartoÊci i dobrem wspólnym.
\n
3.Stosowanie zasad harmonijnego wspó∏istnienia i wspó∏dzia∏ania ze Êrodowiskiem spo∏ecznym i przyrodniczym.
\n
ÂCIE˚KI EDUKACYJNE EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA 3. Podj´cie odpowiedzialnoÊci za siebie i innych oraz za dokonywane wybory moralne.
\n
Cele edukacyjne Zadania szko∏y 1. Przygotowanie do korzystania z ró˝nych êróde∏ informacji.
\n
1.UÊwiadamianie wa˝nych problemów moralnych i sposobów ich rozwiàzywania.
\n
2.Ukazywanie znaczenia zasad moralnych dla rozwoju osobistego cz∏owieka, kszta∏towania si´ relacji 2. Umiej´tnoÊç segregowania informacji i krytycznego ich odbioru.
\n
3.Rozbudzanie potrzeb czytelniczych.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3632 — 4. Przygotowanie do pracy samokszta∏ceniowej i wykorzystywania mediów jako narz´dzi pracy intelektualnej.
\n
5.Kszta∏towanie postawy szacunku dla polskiego dziedzictwa kulturowego w zwiàzku z globalizacjà kultury masowej.
\n
Zadania szko∏y 1. Rozpoznanie i umiej´tne kierowanie zainteresowaniami literackimi uczniów.
\n
2.Tworzenie warunków do zdobywania informacji z ró˝nych êróde∏.
\n
3.Rozwijanie wiedzy o komunikowaniu si´ ludzi bezpoÊrednio i przez media.
\n
4.Ukazywanie zale˝noÊci mi´dzy formà i j´zykiem mediów a zamierzeniami, postawami i kulturà twórców komunikatów artystycznych, informacyjnych, reklamowych i propagandowych.
\n
5.UÊwiadomienie roli mass mediów i stosowanych przez nie Êrodków i zabiegów socjotechnicznych.
\n
6.Wprowadzenie uczniów w zasady procesu twórczego w produkcji medialnej.
\n
7.Zapoznanie z fundamentalnymi dzie∏ami medialnymi: fotografii, radia, filmu, telewizji i teatru, polskimi i zagranicznymi.
\n
TreÊci nauczania Poz. 458 Osiàgni´cia 1. Korzystanie ze zbiorów i warsztatu informacyjnego biblioteki, tak˝e za pomocà automatycznych systemów wyszukiwawczych.
\n
2.Sporzàdzanie opisów bibliograficznych i bibliografii za∏àcznikowej do w∏asnych opracowaƒ.
\n
3.Sprawne, szybkie czytanie, notowanie i selekcjonowanie wiadomoÊci.
\n
4.Analizowanie komunikatów medialnych, odczytywanie znaków i kodów dos∏ownych i kontekstowych.
\n
5.Rozpoznawanie u˝ytych Êrodków formalnych i ich s∏u˝ebnoÊç wzgl´dem zamierzeƒ twórców w ró˝nych formach przekazów medialnych.
\n
6.Wykorzystywanie mediów jako êróde∏ informacji i opinii w samodzielnym dochodzeniu do wiedzy.
\n
7.Pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi formami komunikatów i narz´dzi medialnych w procesie komunikowania, zdobywania, dokumentowania i prezentowania wiedzy.
\n
8.Rozró˝nianie komunikatów informacyjnych od perswazyjnych, przekazów przedstawiajàcych rzeczywistoÊç od interpretujàcych i fikcyjnych.
\n
9.Umiej´tnoÊç krytycznej analizy wartoÊci oferty mediów i dokonywania w∏aÊciwego wyboru w korzystaniu ze Êrodków masowej komunikacji.
\n
EDUKACJA EKOLOGICZNA 1. Dokumenty gromadzone w bibliotece i ich wartoÊç informacyjna.
\n
Cele edukacyjne 2. Opis i spis bibliograficzny; zestawienie tematyczne.
\n
1.UÊwiadamianie zagro˝eƒ Êrodowiska przyrodniczego, wyst´pujàcych w miejscu zamieszkania.
\n
3.Poj´cia komunikacji medialnej: znak, symbol, kod, j´zyk, denotacja, konotacja.
\n
2.Budzenie szacunku do przyrody.
\n
4.Drogi, formy i kana∏y komunikowania si´ ludzi, funkcje komunikatów — psychologiczne podstawy komunikowania si´ ludzi.
\n
5.Formy komunikatów medialnych: s∏ownych, pisemnych, obrazowych, dêwi´kowych, filmowych i multimedialnych.
\n
6.Kody ikoniczne i symboliczne. J´zyki poszczególnych mediów. Formy i Êrodki obrazowe. Fikcja w mediach.
\n
7.S∏owo, gest i ruch jako forma wypowiedzi w ˝yciu i w teatrze, gry dramatyczne, inscenizacje, teatr szkolny.
\n
8.Media jako Êrodki poznania historii i wspó∏czesnoÊci. Komunikaty informacyjne i perswazyjne (reklamowe i propagandowe, public relations).
\n
9.Podstawy projektowania i wykonywania ró˝nych form komunikatów medialnych.
\n
Zadania szko∏y 1. Tworzenie warunków do poznawania wspó∏zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi sk∏adnikami Êrodowiska oraz rozumienia przyczyn i skutków ingerencji cz∏owieka w Êwiat przyrody.
\n
2.Kszta∏towanie proekologicznej motywacji uczniów.
\n
TreÊci nauczania 1. Przyczyny i skutki niepo˝àdanych zmian w atmosferze, biosferze, hydrosferze i litosferze.
\n
2.Ró˝norodnoÊç biologiczna (gatunkowa, genetyczna oraz ekosystemów) — znaczenie jej ochrony.
\n
3.˚ywnoÊç — oddzia∏ywanie produkcji ˝ywnoÊci na Êrodowisko.
\n
4.Zagro˝enia dla Êrodowiska wynikajàce z produkcji i transportu energii; energetyka jàdrowa — bezpieczeƒstwo i sk∏adowanie odpadów.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3633 — Osiàgni´cia 1. Dostrzeganie, opisywanie i wyjaÊnianie zwiàzków mi´dzy naturalnymi sk∏adnikami Êrodowiska, cz∏owiekiem i jego dzia∏alnoÊcià.
\n
2.Krytyczna analiza relacji mi´dzy dzia∏alnoÊcià cz∏owieka a stanem Êrodowiska.
\n
3.Organizowanie dzia∏aƒ s∏u˝àcych poprawie stanu Êrodowiska w najbli˝szym otoczeniu.
\n
4.Podejmowanie dzia∏aƒ ekologicznych w najbli˝szym otoczeniu i we w∏asnym ˝yciu.
\n
5.Umiej´tnoÊç przestrzegania zasad ∏adu i porzàdku w miejscach publicznych.
\n
EDUKACJA EUROPEJSKA Poz. 458 7. Jednolity rynek europejski (swobodny przep∏yw osób, towarów, kapita∏u i us∏ug). Waluta europejska.
\n
8.Polityka edukacyjna Unii Europejskiej: mi´dzy odr´bnoÊcià programowà a formami wspó∏dzia∏ania.
\n
Programy wspó∏pracy i wymiany m∏odzie˝y. UznawalnoÊç kwalifikacji i wykszta∏cenia.
\n
9.Proces integracji Polski z Unià Europejskà. Procedury negocjacyjne. Koszty i korzyÊci wynikajàce z cz∏onkostwa w Unii Europejskiej dla polskiego obywatela.
\n
10.Bezpieczeƒstwo europejskie. NATO, OBWE, ONZ.
\n
11.Rada Europy.
\n
12.Grupa Wyszehradzka. Inne organizacje regionalne.
\n
13.Prawa cz∏owieka.
\n
Cele edukacyjne 1. OkreÊlenie miejsca i roli Polski i Polaków w integrujàcej si´ Europie.
\n
2.Rozwijanie to˝samoÊci europejskiej budowanej na gruncie mi∏oÊci do ma∏ej i wielkiej ojczyzny.
\n
3.Ukazywanie procesu integracji jako Êrodka prowadzàcego do przyÊpieszenia transformacji ustrojowej i osiàgni´cia warunków do d∏ugofalowego rozwoju kraju.
\n
Zadania szko∏y 1. Ukazanie zasad funkcjonowania najwa˝niejszych organizacji europejskich.
\n
2.Zapoznanie z celami, podstawami ustrojowymi i instytucjonalnymi Unii Europejskiej.
\n
3.Wskazywanie konkretnych form i mo˝liwoÊci wspó∏pracy m∏odzie˝owej oraz uczestnictwa w ˝yciu publicznym zintegrowanej Europy.
\n
TreÊci nauczania 1. Polska w Europie. Przyk∏ady najwa˝niejszych wzajemnych zwiàzków mi´dzy Polskà a innymi paƒstwami europejskimi w przesz∏oÊci.
\n
2.Zasady ∏adu europejskiego opartego na wspólnej, historycznej podstawie cywilizacyjnej: filozofii greckiej, prawie rzymskim i Biblii.
\n
3.Twórcy Wspólnot Europejskich: R. Schuman, A. de Gasperi, K. Adenauer i inni.
\n
4.Cele i za∏o˝enia Wspólnot Europejskich. Krótka historia traktatów.
\n
14.Duchowy wymiar wspólnoty europejskiej (przes∏anie Jana Paw∏a II).
\n
Osiàgni´cia 1. Rozumienie procesów integracyjnych zachodzàcych w Europie.
\n
2.Postawa otwartoÊci i dialogu wznoszàca si´ ponad uprzedzenia i stereotypy etniczne.
\n
3.ZnajomoÊç najwa˝niejszych instytucji europejskich.
\n
4.Wybrane przyk∏ady umiej´tnoÊci potrzebnych w nawiàzaniu wspó∏pracy europejskiej na poziomie indywidualnym, grupowym i paƒstwowym.
\n
5.Przyczynianie si´ do powstawania ÊwiadomoÊci „jestem Polakiem, wi´c jestem Europejczykiem”.
\n
EDUKACJA FILOZOFICZNA Cele edukacyjne 1. Wdra˝anie do refleksji i logicznego myÊlenia.
\n
2.Kszta∏towanie wra˝liwoÊci moralnej.
\n
3.Zach´canie do bli˝szego i g∏´bszego poznania samego siebie.
\n
4.Pog∏´bianie rozumienia rzeczywistoÊci.
\n
Zadania szko∏y 1. Ukazanie filozofii jako:
\n
1)„umi∏owania màdroÊci”, 5. WieloÊç koncepcji rozwoju Unii Europejskiej.
\n
2)zach´ty do zadawania zasadniczych pytaƒ, 6. Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Parlament Europejski, Europejski Trybuna∏ SprawiedliwoÊci, Trybuna∏ Rewidentów Ksi´gowych.
\n
3)drogi wiodàcej do lepszego poznania prawdy,
\n
4)jednego z fundamentów klasycznej kultury.
\n
2.Sprzyjanie intelektualnemu rozwojowi ucznia.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3634 — 3. Zwracanie uwagi na :
\n
Poz. 458 EDUKACJA PROZDROWOTNA
\n
1)specyfik´ myÊlenia filozoficznego,
\n
2)ró˝nic´ mi´dzy Êwiatem rzeczywistym a Êwiatem fantazji.
\n
Cele edukacyjne Kszta∏towanie zdrowego stylu ˝ycia i inspirowanie harmonijnego rozwoju.
\n
4.Ukazywanie roli naturalnego zdziwienia jako poczàtku filozoficznego poznania.
\n
Zadania szko∏y 5. Pomaganie w odpowiedzi na podstawowe pytania, dotyczàce szczególnie sensu ˝ycia ludzkiego.
\n
1.Tworzenie warunków do kszta∏towania zdrowego stylu ˝ycia oraz harmonijnego rozwoju.
\n
6.Zaprezentowanie przyk∏adów osiàgni´ç filozofii. najwa˝niejszych 2. UÊwiadamianie w∏asnej odpowiedzialnoÊci za ochron´ swojego zdrowia.
\n
7.Pomoc uczniom w odkrywaniu w∏asnej to˝samoÊci.
\n
3.UÊwiadamianie wspó∏zale˝noÊci mi´dzy wymiarami zdrowia, np. fizycznym, psychicznym i duchowym.
\n
TreÊci nauczania TreÊci nauczania 1. Staro˝ytne wezwanie „Poznaj samego siebie” a zawsze aktualne pytania: Kim jestem? Skàd przychodz´? Dokàd zmierzam? Jaki jest sens ˝ycia ludzkiego?
\n
1.Higiena osobista i otoczenia:
\n
1)zasady piel´gnacji skóry,
\n
2)ha∏as, nadmierne nas∏onecznienie.
\n
2.Filozofia jako „umi∏owanie màdroÊci”.
\n
2.Bezpieczeƒstwo i pierwsza pomoc:
\n
3.Staro˝ytna Grecja jako miejsce narodzenia filozofii.
\n
4.Najwybitniejsi przedstawiciele filozofii staro˝ytnej:
\n
Sokrates, Platon, Arystoteles.
\n
5.Klasyczna definicja prawdy. Poszukiwanie prawdy przez stulecia.
\n
6.Przyk∏ady wykorzystania klasycznej wiedzy filozoficznej do analizy wspó∏czesnych problemów.
\n
7.Ogólna prezentacja dyscyplin filozoficznych.
\n
8.Filozofia a nauki szczegó∏owe.
\n
9.Koncepcja cz∏owieka jako osoby, a wi´c istoty rozumnej, wolnej i zdolnej do poznania prawdy i dà˝àcej do dobra.
\n
10.Przyk∏ady podstawowych i ponadczasowych prawd filozoficznych jako cz´Êci duchowego dziedzictwa ludzkoÊci.
\n
Osiàgni´cia
\n
1)zasady bezpieczeƒstwa w domu, szkole, miejscu publicznym; potrzeby w zakresie bezpieczeƒstwa dzieci, osób starszych i niepe∏nosprawnych,
\n
2)ryzyko zwiàzane z ró˝nymi rodzajami aktywnoÊci i sytuacjami ˝yciowymi, jego ocena i odpowiedzialnoÊç za jego podejmowanie,
\n
3)pierwsza pomoc w najcz´stszych przypadkach zagro˝enia ˝ycia; wzywanie pomocy w nag∏ych wypadkach; zachowanie w sytuacjach katastrof.
\n
3.˚ywnoÊç i ˝ywienie:
\n
1)sk∏ad ˝ywnoÊci, uk∏adanie jad∏ospisów, ich ró˝nice ze wzgl´du na kultur´, wiek, stan zdrowia, rodzaj pracy,
\n
2)higiena produkcji i przechowywania, przenoszenie i przechowywanie ˝ywnoÊci, prawa konsumenta, reklama ˝ywnoÊci.
\n
4.AktywnoÊç ruchowa i umys∏owa:
\n
1.ZnajomoÊç najwa˝niejszych pytaƒ i poj´ç filozoficznych.
\n
1)aktywnoÊç fizyczna w ró˝nych okresach ˝ycia i stanach zdrowia, 2. Rozumienie cz∏owieka jako bytu osobowego.
\n
2)wypoczynek bierny i czynny, 3. Lepsze rozumienie siebie i drugiego cz∏owieka.
\n
4.Umiej´tnoÊç przedstawienia krótkiej charakterystyki dokonaƒ Sokratesa, Platona i Arystotelesa.
\n
5.Umiej´tnoÊç analizy filozoficznej przeprowadzonej na dowolnym przyk∏adzie.
\n
6.Umiej´tnoÊç filozoficznego okreÊlenia prawdy, wolnoÊci i innych wartoÊci.
\n
3)higiena pracy umys∏owej i snu,
\n
4)osoby niepe∏nosprawne i ich potrzeby.
\n
5.Zachowania sprzyjajàce i zagra˝ajàce zdrowiu — podejmowanie odpowiedzialnych wyborów.
\n
6.Korzystanie z pomocy medycznej.
\n
7.Poczucie w∏asnej wartoÊci, dawanie i przyjmowanie wsparcia, asertywnoÊç.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3635 — Poz. 458 8. Przyczyny i skutki u˝ywania m.in. Êrodków psychoaktywnych, formy pomocy dla osób eksperymentujàcych i uzale˝nionych; sposoby radzenia sobie w sytuacjach trudnych.
\n
Osiàgni´cia Osiàgni´cia 2. Prezentowanie w∏asnego regionu i jego walorów oraz cech wyró˝niajàcych.
\n
1.Rozpoznawanie czynników chroniàcych i czynników ryzyka wp∏ywajàcych na zdrowie i rozwój.
\n
2.Podejmowanie dzia∏aƒ na rzecz ochrony zdrowia.
\n
EDUKACJA REGIONALNA — DZIEDZICTWO KULTUROWE W REGIONIE Cele edukacyjne 1. Rozwijanie wiedzy o kulturze w∏asnego regionu i jej zwiàzkach z kulturà narodowà.
\n
2.Nawiàzanie kontaktu ze Êrodowiskiem lokalnym i regionalnym w celu wytworzenia bliskich wi´zi i zrozumienia ró˝norakich przynale˝noÊci cz∏owieka.
\n
3.Ugruntowanie poczucia to˝samoÊci narodowej przez rozwój to˝samoÊci regionalnej.
\n
4.Rozwijanie wiedzy o historii regionu w powiàzaniu z tradycjami w∏asnej rodziny.
\n
Zadania szko∏y 1. Wprowadzanie w Êwiat tradycji regionu i nale˝àcych do niej wartoÊci.
\n
2.Wskazywanie przyk∏adów umo˝liwiajàcych integracj´ z kulturà regionu.
\n
3.Wspieranie kontaktów z osobami i instytucjami zajmujàcymi si´ ochronà i pomna˝aniem dziedzictwa kulturowego w regionie.
\n
TreÊci nauczania 1. Po∏o˝enie i zró˝nicowanie przestrzenne elementów Êrodowiska geograficznego regionu.
\n
2.Rola regionu i jego zwiàzki z innymi regionami Polski.
\n
3.Charakterystyka i pochodzenie spo∏ecznoÊci regionalnej.
\n
4.Elementy historii regionu i jego najwybitniejsi przedstawiciele.
\n
1.Odnajdywanie wartoÊci, jakà stwarza wspólnota lokalna i jej kultura w ˝yciu cz∏owieka.
\n
3.Dzia∏anie na rzecz ochrony regionalnego dziedzictwa kulturowego.
\n
4.Udzia∏ w lokalnych inicjatywach kulturalnych.
\n
5.Wybrane umiej´tnoÊci regionalne (taƒce, Êpiewy).
\n
KULTURA POLSKA NA TLE TRADYCJI ÂRÓDZIEMNOMORSKIEJ Cele edukacyjne 1. Rozumienie ciàg∏oÊci rozwoju kultury i trwa∏oÊci ludzkich osiàgni´ç.
\n
2.Wiàzanie aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych i kulturalnych z przesz∏oÊcià.
\n
3.Dostrzeganie w kulturze antycznej korzeni to˝samoÊci kulturowej Polski i Europy.
\n
Zadania szko∏y UÊwiadomienie uczniom zwiàzków wspó∏czesnej kultury (przede wszystkim polskiej) z kulturà greckà, rzymskà i chrzeÊcijaƒskà.
\n
1.Przygotowanie uczniów do samodzielnego poszukiwania êróde∏ i przyczyn konkretnych zjawisk naszej cywilizacji i kultury.
\n
2.U∏atwienie rozumienia aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych i kulturalnych przy wykorzystaniu szeroko rozumianej wiedzy o Êwiecie staro˝ytnym.
\n
3.U∏atwienie rozumienia i stosowania popularnych zwrotów, sentencji, powiedzeƒ i wyra˝eƒ ∏aciƒskich, z czasów staro˝ytnych i póêniejszych, obecnych w kulturze i j´zyku polskim.
\n
4.U∏atwienie pos∏ugiwania si´ terminologià wspó∏czesnà opartà na j´zykach klasycznych i nowo˝ytnych.
\n
TreÊci nauczania 1. Chronologia staro˝ytnoÊci.
\n
5.J´zyk regionalny, gwary i nazewnictwo regionalne, miejscowe nazwy, imiona i nazwiska.
\n
2.Elementy historii i geografii Êwiata staro˝ytnego.
\n
6.Elementy dziejów kultury regionalnej, regionalne tradycje, obyczaje i zwyczaje, muzyka.
\n
3.Wybrane zagadnienia z ˝ycia codziennego Greków i Rzymian.
\n
7.G∏ówne zabytki przyrody i architektury w regionie.
\n
4.Znaczenie mitologii, misteriów, obrz´dów, Êwiàt i uroczystoÊci.
\n
8.Historia i tradycja w∏asnej rodziny na tle historii i tradycji regionu.
\n
5.Rola igrzysk olimpijskich i widowisk teatralnych.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3636 — Poz. 458 6. Podstawowe wiadomoÊci o dziejach j´zyka, alfabetu, pisma.
\n
2.Przekazywanie uczniom wiedzy o zasadach zachowania si´ w stanach zagro˝enia ˝ycia i zdrowia.
\n
7.Przyk∏ady literatury i sztuki staro˝ytnej Grecji i Rzymu.
\n
3.UÊwiadomienie uczniom znaczenia obrony cywilnej (ludzi, Êrodowiska i dóbr materialnych) i wykszta∏cenia w∏aÊciwych zachowaƒ w sytuacjach zagro˝eƒ.
\n
8.Powstawanie kultury chrzeÊcijaƒskiej i jej zwiàzki z kulturà Grecji i Rzymu.
\n
9.ObecnoÊç wartoÊci Êwiata staro˝ytnego w Êredniowieczu i nowo˝ytnej Europie.
\n
10.Rola filozofii greckiej, prawa rzymskiego i Biblii w kulturze polskiej.
\n
TreÊci nauczania 1. G∏ówne zadania i organizacja si∏ i Êrodków obrony cywilnej w okresie pokoju; formacje obrony cywilnej.
\n
Osiàgni´cia 2. Ostrzeganie i alarmowanie ludnoÊci o zagro˝eniach.
\n
1.Dostrzeganie zwiàzków mi´dzy kulturà wspó∏czesnà a staro˝ytnà kulturà Grecji i Rzymu oraz chrzeÊcijaƒstwem pierwszych wieków.
\n
3.Ochrona przed skutkami powodzi, po˝aru i innych zagro˝eƒ.
\n
2.Pos∏ugiwanie si´ s∏ownikami w celu zrozumienia i interpretacji popularnych zwrotów, sentencji, poj´ç i terminów pochodzàcych z j´zyków klasycznych.
\n
4.Powszechny obowiàzek obrony.
\n
3.Wykorzystywanie wiedzy o kulturze Êródziemnomorskiej w kolejnych etapach edukacji oraz w ˝yciu spo∏ecznym i zawodowym.
\n
6.èród∏a promieniowania jàdrowego i jego skutki.
\n
4.Poszukiwanie, gromadzenie i wykorzystywanie informacji pozwalajàcych na interpretacj´ wspó∏czesnych wydarzeƒ w Êwietle poczàtków kultury Êródziemnomorskiej.
\n
OBRONA CYWILNA Cele edukacyjne Przygotowanie do prawid∏owego wspó∏dzia∏ania w przypadku wystàpienia zagro˝enia zbiorowego.
\n
Zadania szko∏y 1. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci udzielania pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach.
\n
5.Katastrofy drogowe i kolejowe — zasady zachowania si´.
\n
7.Sposoby znakowania substancji toksycznych (wybranych wed∏ug katalogu ONZ).
\n
8.Zasady pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach.
\n
Osiàgni´cia 1. Ocenianie wydarzeƒ zagra˝ajàcych ˝yciu i ujmowanie ich w zwiàzki przyczynowo-skutkowe.
\n
2.Opisywanie i ocenianie sytuacji wymagajàcych od ludzi wspólnego dzia∏ania oraz podporzàdkowania si´ pewnym rygorom (zarzàdzeniom).
\n
3.Przyjmowanie odpowiedzialnoÊci za zdrowie (˝ycie) w∏asne i innych.
\n
4.Udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanym.
\n
Za∏àcznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO DLA UCZNIÓW Z UPOÂLEDZENIEM UMYS¸OWYM W STOPNIU UMIARKOWANYM I ZNACZNYM W SZKO¸ACH PODSTAWOWYCH, GIMNAZJACH I ODDZIA¸ACH PRZYSPOSABIAJÑCYCH DO PRACY W ZASADNICZYCH SZKO¸ACH ZAWODOWYCH Wskazania ogólne 1. Edukacja dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu umiarkowanym i znacznym polega na integralnej realizacji funkcji wychowawczej, dydaktycznej i opiekuƒczej szko∏y, z uwzgl´dnieniem specyficznych form i metod pracy oraz zasad nauczania, opisanych przez wspó∏czesne nauki pedagogiczne.
\n
2.Specyfika kszta∏cenia dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu umiarkowanym i znacznym polega na wychowaniu i nauczaniu ca∏oÊciowym, zintegrowanym, opartym na wielozmys∏owym poznawaniu otaczajàcego Êwiata — w ca∏ym procesie edukacji. W stosunku do wielu uczniów, zw∏aszcza z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu znacznym, przez ca∏y okres ich pobytu w szkole podstawowej, a nast´pnie w gimnazjum, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3637 — dzia∏ania edukacyjne mogà nie wykraczaç poza pewien obszar, zaspokajajàc specyficzne potrzeby i mo˝liwoÊci edukacyjne tych uczniów. Nale˝y uznaç prawo osób niepe∏nosprawnych do rozwoju we w∏asnym tempie i uwzgl´dniaç to prawo podczas ustalania kierunków pracy z uczniem. Z opisanego wy˝ej powodu podstawa programowa nie przypisuje kolejnym etapom edukacyjnym w szkole podstawowej i gimnazjum odr´bnych celów i nie wyró˝nia dla nich odr´bnych zadaƒ ani treÊci nauczania.
\n
3.Dzia∏alnoÊç edukacyjna szko∏y (dydaktyczna, wychowawcza i rewalidacyjna) opiera si´ na indywidualnych programach edukacyjnych, ustalonych dla ka˝dego ucznia na podstawie wielospecjalistycznej oceny poziomu jego funkcjonowania i zawierajàcych realne, szczegó∏owe cele, zadania i treÊci, mieszczàce si´ w strefie najbli˝szego rozwoju ucznia, które pozostajà w zbie˝noÊci z celami, zadaniami i treÊciami niniejszej podstawy programowej.
\n
4.Indywidualne programy edukacyjne opracowuje zespó∏ nauczycieli i specjalistów pracujàcych z uczniem. Do zadaƒ cz∏onków tego zespo∏u nale˝y:
\n
1)ustalanie dla ka˝dego ucznia w okreÊlonych odst´pach czasu, nie rzadziej jednak ni˝ raz w roku, oceny poziomu funkcjonowania (do rejestrowania oceny zmian w funkcjonowaniu ucznia mogà byç stosowane ró˝ne dokumenty, opisane w literaturze pedagogicznej lub wypracowane w danej placówce; dokumentacja ma charakter ciàg∏y, obejmujàcy ca∏y czas pobytu ucznia w szkole),
\n
2)programowanie aktywnoÊci indywidualnej i zespo∏owej uczniów z równoczesnym zaanga˝owaniem sfery umys∏owej, emocjonalno-motywacyjnej i dzia∏aniowej,
\n
3)programowanie zintegrowanych oddzia∏ywaƒ rewalidacyjnych wspierajàcych rozwój ucznia.
\n
5.Nauczyciele prowadzà zaj´cia edukacyjne, organizujàc uczniów w zespo∏y edukacyjno-terapeutyczne (zwane w ramowych statutach szkó∏ oddzia∏ami), zachowujàc ciàg∏oÊç nauczania i dostosowujàc czas zaj´ç i przerw do potrzeb i mo˝liwoÊci psychofizycznych uczniów. O doborze uczniów do zespo∏ów decydujà g∏ównie ich potrzeby edukacyjne i mo˝liwoÊci psychofizyczne, w mniejszym stopniu wiek i lata nauki.
\n
6.W miar´ zmian zachodzàcych w rozwoju uczniów, w wyniku rozbudzenia ich zainteresowaƒ i ujawnienia zdolnoÊci, mo˝liwe jest na ka˝dym etapie edukacyjnym dla celów organizacyjno-metodycznych wyodr´bnienie zaj´ç edukacyjnych:
\n
1)funkcjonowanie w Êrodowisku,
\n
2)muzyka z rytmikà,
\n
3)plastyka, Poz. 458
\n
4)technika,
\n
5)wychowanie fizyczne,
\n
6)religia/etyka.
\n
W kszta∏ceniu tym wskazana jest pe∏na korelacja treÊci nauczania i wychowania.
\n
7.Nawet niewielkie post´py ucznia powinny byç wzmacniane pozytywnie, natomiast brak post´pów nie podlega wartoÊciowaniu negatywnemu.
\n
8.Wskazane jest nawiàzanie wspó∏pracy z rodzinà ucznia, w∏àczanie jej w tworzenie planu rewalidacji, a tak˝e w miar´ mo˝liwoÊci w realizowanie pewnych jego elementów w domu rodzinnym ucznia. Konieczna jest te˝ taka organizacja dzia∏alnoÊci rewalidacyjnej szko∏y, która przygotuje Êrodowisko do przyj´cia ucznia, jego zaakceptowania i udzielania mu pomocy.
\n
9.Po˝àdany jest udzia∏ rodziców (prawnych opiekunów) w konsultacjach dotyczàcych post´pów i trudnoÊci ucznia, wspieranie przez szko∏´ ich wysi∏ków w pracy z dzieckiem (zgodnie ze specyfikà rodziny, wyznawanymi przez nià wartoÊciami i kultywowanà tradycjà).
\n
Cele edukacyjne Celem edukacji uczniów z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu umiarkowanym i znacznym jest rozwijanie autonomii ucznia niepe∏nosprawnego, jego personalizacja oraz socjalizacja, a w szczególnoÊci wyposa˝enie go — w ramach posiadanych przez niego realnych mo˝liwoÊci — w takie umiej´tnoÊci i wiadomoÊci, aby:
\n
1)móg∏ porozumiewaç si´ z otoczeniem w najpe∏niejszy sposób, werbalnie lub pozawerbalnie,
\n
2)zdoby∏ maksymalnà niezale˝noÊç ˝yciowà w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb ˝yciowych,
\n
3)by∏ zaradny w ˝yciu codziennym, adekwatnie do indywidualnego poziomu sprawnoÊci i umiej´tnoÊci, oraz mia∏ poczucie sprawczoÊci,
\n
4)móg∏ uczestniczyç w ró˝nych formach ˝ycia spo∏ecznego na równi z innymi cz∏onkami danej zbiorowoÊci, znajàc i przestrzegajàc ogólnie przyj´te normy wspó∏˝ycia, zachowujàc prawo do swojej innoÊci.
\n
Zadania szko∏y 1. Tworzenie w∏aÊciwych warunków, niezb´dnych do zapewnienia uczniowi komfortu psychicznego, poczucia bezpieczeƒstwa i akceptacji, nawiàzanie pozytywnego kontaktu emocjonalnego nauczyciela z uczniem.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3638 — 2. Wypracowywanie sposobów dokonywania oceny aktualnego funkcjonowania ucznia i na jej podstawie wytyczanie bàdê korygowanie indywidualnego programu edukacyjnego.
\n
3.Rozwijanie u ucznia motywacji do porozumiewania si´ z drugà osobà (rówieÊnikiem, doros∏ym), komunikowania potrzeb i stanów emocjonalnych.
\n
4.Tworzenie sytuacji edukacyjnych i wykorzystywanie sytuacji ˝yciowych do rozwijania umiej´tnoÊci komunikacyjnych uczniów, w tym tak˝e umiej´tnoÊci czytania i pisania, jak równie˝ elementarnych umiej´tnoÊci matematycznych.
\n
5.Wdra˝anie do samodzielnego wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z samoobs∏ugà, budzenie ch´ci pomocy innym, umo˝liwianie doznawania satysfakcji z osiàganej niezale˝noÊci.
\n
6.Konstruowanie sytuacji wychowawczych umo˝liwiajàcych doÊwiadczanie relacji spo∏ecznych, przygotowanie do pe∏nienia ról spo∏ecznych, wzmacnianie pozytywnych prze˝yç zwiàzanych z pe∏nionymi rolami.
\n
Poz. 458 16. Tworzenie warunków do zdobywania umiej´tnoÊci technicznych i wykorzystywania ich w ró˝nych sytuacjach ˝yciowych. Umo˝liwianie korzystania z urzàdzeƒ technicznych, u∏atwiajàcych funkcjonowanie w ˝yciu.
\n
17.Zapewnienie uczniowi udzia∏u w ró˝norodnych zaj´ciach rewalidacyjnych wspierajàcych rozwój, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wielospecjalistycznej ocenie jego rozwoju.
\n
TreÊci nauczania TreÊci nauczania i wychowania w kszta∏ceniu uczniów z upoÊledzeniem umys∏owym powinny byç podporzàdkowane indywidualnemu programowi edukacyjnemu. Przy realizacji treÊci nauczania nale˝y wykorzystaç wszystkie mo˝liwoÊci, jakie stwarza okreÊlone Êrodowisko spo∏eczno-kulturowe ucznia oraz baza dydaktyczna szko∏y. Zakres treÊci nauczania ulega poszerzaniu w miar´ nabywania przez uczniów wiadomoÊci, umiej´tnoÊci i sprawnoÊci.
\n
1.Umiej´tnoÊç samoobs∏ugi:
\n
7.Uczenie zasad wspó∏istnienia spo∏ecznego (pomoc sàsiedzka i inne zachowania prospo∏eczne, poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka, uprzejmoÊç, ˝yczliwoÊç i inne).
\n
1)kszta∏towanie sprawnoÊci niezb´dnych w codziennym ˝yciu, dotyczàcych ubierania si´, jedzenia, higieny osobistej, czynnoÊci fizjologicznych, ochrony organizmu przed szkodliwymi czynnikami, 8. Kszta∏towanie umiej´tnoÊci radzenia sobie w ró˝nych sytuacjach spo∏ecznych, uczenie umiej´tnoÊci rozwiàzywania sytuacji konfliktowych.
\n
2)kszta∏towanie nawyków i postaw ogólnie akceptowanych w tym zakresie.
\n
2.Dba∏oÊç o zdrowie:
\n
9.Uczenie umiej´tnoÊci kierowania swoim post´powaniem, rozwijanie umiej´tnoÊci dokonywania wyboru i poczucia odpowiedzialnoÊci za w∏asne decyzje, uczenie obowiàzkowoÊci i kszta∏towanie niezale˝noÊci uczuciowej.
\n
10.Tworzenie sytuacji sprzyjajàcych poznawaniu otoczenia, w którym przebywa uczeƒ, instytucji i obiektów, z których b´dzie w przysz∏oÊci korzysta∏.
\n
11.Umo˝liwianie uczniowi udzia∏u w ró˝norodnych wydarzeniach spo∏ecznych i kulturalnych w roli odbiorcy i twórcy kultury, uczenie przy tym wyra˝ania swoich prze˝yç i emocji.
\n
12.Przybli˝anie tradycji i obyczajów lokalnych, narodowych, rozbudzanie poczucia przynale˝noÊci do spo∏ecznoÊci lokalnej, regionu, kraju.
\n
13.Umo˝liwianie poznawania Êrodowiska przyrodniczego, budzenie zainteresowania i szacunku dla otaczajàcej przyrody i wychowanie do ˝ycia w harmonii z przyrodà.
\n
14.Wspieranie rozwoju sprawnoÊci psychofizycznej uczniów, prowadzenie zaj´ç niezb´dnych do rozwoju psychoruchowego.
\n
15.Organizowanie warunków do uprawiania przez uczniów ró˝nych dyscyplin sportowych, udzia∏u w zawodach sportowych, turystyce i krajoznawstwie.
\n
1)przyjmowanie prawid∏owej pozycji cia∏a przy nauce,
\n
2)utrwalanie podstawowych nawyków higienicznych i ˝ywieniowych,
\n
3)unikanie czynników szkodliwych dla zdrowia,
\n
4)korzystanie z pomocy medycznej.
\n
3.Umiej´tnoÊç porozumiewania si´ z otoczeniem, w tym:
\n
1)wykorzystywanie nych, komunikatów pozawerbal-
\n
2)poznawanie wspierajàcych bàdê alternatywnych metod komunikacji (w stosunku do uczniów napotykajàcych trudnoÊci w s∏ownym porozumiewaniu si´),
\n
3)doskonalenie j´zyka,
\n
4)doskonalenie wymowy.
\n
4.Rozwijanie percepcji wzrokowej i spostrzegania:
\n
1)w toku obserwacji rzeczywistoÊci i na obrazkach,
\n
2)poprzez manipulowanie przedmiotami i porzàdkowanie przedmiotów,
\n
3)poprzez wyszukiwanie ró˝nic i podobieƒstw oraz zauwa˝anie zmian w otoczeniu.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3639 — 5. Rozwijanie percepcji s∏uchowej poprzez:
\n
1)çwiczenia wra˝liwoÊci s∏uchowej,
\n
2)çwiczenia rytmiczne,
\n
3)çwiczenia s∏uchu fonematycznego,
\n
4)analiz´ i syntez´ s∏uchowà.
\n
6.åwiczenia pami´ci — dotykowej, ruchowej, s∏ownej i innej.
\n
7.Czytanie i pisanie, poprzedzone starannym przygotowaniem:
\n
1)usprawnianie analizatora wzrokowego i s∏uchowego,
\n
2)rozwijanie orientacji przestrzennej,
\n
3)rozwijanie sprawnoÊci manualnej i grafomotorycznej, Poz. 458
\n
3)wdra˝anie do kulturalnego, spo∏ecznie akceptowanego sposobu bycia.
\n
11.TwórczoÊç artystyczna:
\n
1)kontakt z dzie∏ami muzycznymi, plastycznymi, filmowymi i teatralnymi,
\n
2)aktywnoÊç muzyczna, plastyczna, parateatralna, taneczna,
\n
3)umiej´tne stosowanie ró˝norodnych Êrodków artystycznego wyrazu,
\n
4)rozwijanie specjalnych uzdolnieƒ i zainteresowaƒ kulturalnych.
\n
12.Poznawanie przyrody:
\n
1)zapoznawanie z ró˝norodnymi Êrodowiskami naturalnymi,
\n
2)prowadzenie hodowli i upraw,
\n
4)rozwijanie lateralizacji,
\n
5)rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej,
\n
6)inne wskazane usprawnienia.
\n
Bioràc pod uwag´ indywidualne uwarunkowania uczniów, którzy nie posiàdà umiej´tnoÊci pisania r´cznego, w miar´ mo˝liwoÊci, nale˝y przygotowaç ich do pos∏ugiwania si´ maszynà do pisania bàdê komputerem.
\n
8.Elementarne umiej´tnoÊci matematyczne:
\n
1)porównywanie,
\n
2)odwzorowywanie,
\n
3)porzàdkowanie zbiorów przedmiotów,
\n
4)liczenie i pos∏ugiwanie si´ pieni´dzmi,
\n
5)mierzenie d∏ugoÊci, obj´toÊci, ci´˝aru, czasu — z zastosowaniem prostych przyrzàdów pomiarowych.
\n
9.Poznawanie najbli˝szego otoczenia:
\n
1)szko∏y,
\n
2)instytucji, urz´dów,
\n
3)placówek kulturalnych,
\n
4)sklepów, punktów us∏ugowych.
\n
10.Poznawanie najbli˝szego Êrodowiska spo∏eczno-kulturowego:
\n
1)aktywne uczestniczenie w ró˝nych formach ˝ycia spo∏ecznego, kulturalnego i religijnego,
\n
2)przygotowanie ucznia do pe∏nienia ró˝norodnych ról spo∏ecznych (w tym roli doros∏ej kobiety i doros∏ego m´˝czyzny),
\n
3)kszta∏towanie postaw proekologicznych w kontaktach z przyrodà.
\n
13.Zaj´cia ruchowe:
\n
1)zabawy i gry ruchowe s∏u˝àce rozwijaniu sprawnoÊci psychofizycznej,
\n
2)çwiczenia gimnastyczne i korekcyjne niezb´dne do rozwoju psychoruchowego,
\n
3)udzia∏ w zawodach sportowych, turystyce i krajoznawstwie,
\n
4)wykorzystywanie nabytych umiej´tnoÊci ruchowych w ˝yciu codziennym,
\n
5)przygotowanie do aktywnego sp´dzania wolnego czasu.
\n
14.Kszta∏cenie techniczne:
\n
1)poznawanie materia∏ów i produktów codziennego u˝ytku, ich w∏aÊciwoÊci i zastosowaƒ,
\n
2)korzystanie z prostych narz´dzi,
\n
3)korzystanie z urzàdzeƒ socjalnych i technicznych powszechnego u˝ytku, zgodnie z ich przeznaczeniem,
\n
4)kszta∏towanie zachowaƒ proekologicznych w trakcie pos∏ugiwania si´ narz´dziami, korzystania z urzàdzeƒ socjalnych i technicznych.
\n
15.Zaj´cia rewalidacyjne.
\n
Prowadzone sà na wszystkich etapach kszta∏cenia, wspomagajà rozwój ucznia. Mogà mieç charakter korekcyjny, kompensacyjny, usprawniajàcy, stymulujàcy, rozwijajàcy — w zale˝noÊci od indywidualnych potrzeb poszczególnych uczniów.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3640 — Poz. 458 Za∏àcznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO DLA LICEÓW OGÓLNOKSZTA¸CÑCYCH, LICEÓW PROFILOWANYCH I TECHNIKÓW Ze wzgl´du na koniecznoÊç zachowania ciàg∏oÊci i spójnoÊci mi´dzy poszczególnymi etapami kszta∏cenia nale˝y stosowaç odpowiednio zasady ogólne kszta∏cenia i wychowania przyj´te dla szko∏y podstawowej i gimnazjum. Nauczanie i wychowanie na kolejnym etapie kszta∏cenia stanowià naturalnà konsekwencj´ w stosunku do nauczania i wychowania na poprzednim etapie kszta∏cenia.
\n
Nadrz´dnym celem pracy edukacyjnej ka˝dego nauczyciela jest dà˝enie do wszechstronnego rozwoju ucznia. Konieczna jest harmonijna realizacja zadaƒ w zakresie nauczania, kszta∏cenia umiej´tnoÊci i wychowania. Zadania te tworzà wzajemnie uzupe∏niajàce si´ i równowa˝ne wymiary pracy ka˝dego nauczyciela.
\n
Szko∏a w zakresie nauczania, co stanowi jej zadanie specyficzne, zapewnia uczniom w szczególnoÊci:
\n
1)nauk´ poprawnego i swobodnego wypowiadania si´ w mowie i w piÊmie z wykorzystaniem ró˝norodnych Êrodków wyrazu,
\n
2)poznawanie wymaganych poj´ç i zdobywanie rzetelnej wiedzy w zakresie umo˝liwiajàcym podj´cie studiów wy˝szych bàdê u∏atwiajàcym zdobycie zawodu,
\n
3)dochodzenie do rozumienia, a nie tylko do pami´ciowego opanowania przekazywanych treÊci,
\n
4)rozwijanie zdolnoÊci dostrzegania ró˝nego rodzaju zwiàzków i zale˝noÊci (przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, czasowych i przestrzennych itp.),
\n
5)rozwijanie zdolnoÊci myÊlenia analitycznego i syntetycznego,
\n
6)traktowanie wiadomoÊci przedmiotowych, stanowiàcych wartoÊç poznawczà samà w sobie, w sposób integralny, prowadzàcy do lepszego rozumienia Êwiata, ludzi i siebie,
\n
7)poznawanie zasad rozwoju osobowego i ˝ycia spo∏ecznego,
\n
8)poznawanie dziedzictwa kultury narodowej postrzeganej w perspektywie kultury europejskiej i Êwiatowej.
\n
W liceum ogólnokszta∏càcym, liceum profilowanym i technikum uczniowie kszta∏cà swoje umiej´tnoÊci w celu wykorzystania zdobytej wiedzy we wspó∏czesnym Êwiecie. Szczególnie istotnym zadaniem jest odpowiednie przygotowanie uczniów do podj´cia pracy.
\n
2)skutecznego porozumiewania si´ w ró˝nych sytuacjach, prezentacji w∏asnego punktu widzenia i uwzgl´dniania poglàdów innych ludzi, poprawnego pos∏ugiwania si´ j´zykiem ojczystym, przygotowywania do publicznych wystàpieƒ,
\n
3)efektywnego wspó∏dzia∏ania w zespole, budowania wi´zi mi´dzyludzkich, podejmowania indywidualnych i grupowych decyzji, skutecznego dzia∏ania na gruncie zachowania obowiàzujàcych norm,
\n
4)rozwiàzywania problemów w twórczy sposób,
\n
5)poszukiwania, porzàdkowania i wykorzystywania informacji z ró˝nych êróde∏, efektywnego pos∏ugiwania si´ technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi,
\n
6)odnoszenia do praktyki zdobytej wiedzy oraz tworzenia potrzebnych doÊwiadczeƒ i nawyków,
\n
7)rozwijania sprawnoÊci umys∏owych oraz osobistych zainteresowaƒ,
\n
8)przyswajania sobie metod i technik negocjacyjnego rozwiàzywania konfliktów i problemów spo∏ecznych.
\n
W swojej pracy wychowawczej nauczyciele wspierajà rodziców w realizacji ich zadaƒ wychowawczych tak, aby umo˝liwiaç uczniom przejmowanie odpowiedzialnoÊci za w∏asne ˝ycie i rozwój osobowy. Nauczyciele tworzà w szkole Êrodowisko sprzyjajàce zarówno wszechstronnemu rozwojowi osobowemu uczniów (w wymiarze fizycznym — w tym zdrowotnym, psychicznym, intelektualnym, moralnym i duchowym), jak i ich rozwojowi spo∏ecznemu, wspierajàc przy tym:
\n
1)rozwijanie dociekliwoÊci poznawczej, ukierunkowanej na poszukiwanie prawdy, dobra i pi´kna w Êwiecie,
\n
2)poczucie u˝ytecznoÊci zarówno poszczególnych przedmiotów nauczania, jak i ca∏ej edukacji na danym etapie,
\n
3)dà˝enie do dobra w jego wymiarze indywidualnym i spo∏ecznym, umiej´tne godzenie dobra w∏asnego z dobrem innych, odpowiedzialnoÊci za siebie z odpowiedzialnoÊcià za innych, wolnoÊci w∏asnej z wolnoÊcià innych,
\n
4)poszukiwanie, odkrywanie i dà˝enie na drodze rzetelnej pracy do osiàgni´cia wielkich celów ˝yciowych i wartoÊci wa˝nych dla odnalezienia w∏asnego miejsca w Êwiecie, Nauczyciele tworzà uczniom warunki do nabywania nast´pujàcych umiej´tnoÊci:
\n
5)przygotowywanie si´ do ˝ycia w rodzinie, w spo∏ecznoÊci lokalnej i w paƒstwie,
\n
1)planowania, organizowania i oceniania w∏asnej nauki, przyjmowania za nià odpowiedzialnoÊci,
\n
6)dà˝enie do rozpoznawania wartoÊci moralnych, dokonywania wyborów i hierarchizacji wartoÊci, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3641 —
\n
7)kszta∏towanie w sobie postawy dialogu, umiej´tnoÊci s∏uchania innych i rozumienia ich poglàdów.
\n
Uczniowie liceów ogólnokszta∏càcych, liceów profilowanych i techników sà przygotowywani w szczególnoÊci do podejmowania wyzwaƒ wspó∏czesnego Êwiata, takich jak: integracja, globalizacja, wymiana informacji, post´p naukowo-techniczny.
\n
Wszechstronny rozwój ucznia oraz zrównowa˝ony rozwój kraju wymagajà, aby osnow´ programów nauczania i programów wychowania w liceach ogólnokszta∏càcych, liceach profilowanych i technikach stanowi∏y równoczeÊnie: otwartoÊç na Êwiat, ale i to˝samoÊç oparta na dziedzictwie kultury w∏asnej ojczyzny; wiedza ogólna i umiej´tnoÊç jej praktycznego wykorzystywania, ale tak˝e zdolnoÊç rozumienia i definiowania zmiennej rzeczywistoÊci; Êmia∏e poszukiwania wÊród tego, co nowe i nieznane, ale i wiernoÊç zasadom etycznym.
\n
Nauczyciele w pracy wychowawczej wskazujà idea∏, zgodnie z którym uczeƒ dojrza∏y, dobrze przygotowany do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie, to cz∏owiek uczciwy, umiejàcy ˝yç z innymi i dla innych.
\n
Âcie˝ki edukacyjne Poz. 458
\n
2)program wychowawczy szko∏y, który opisuje w sposób ca∏oÊciowy wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze wychowawczym i jest realizowany przez wszystkich nauczycieli,
\n
3)program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego Êrodowiska, który opisuje w sposób ca∏oÊciowy wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli oraz rodziców.
\n
Szkolny zestaw programów nauczania, program wychowawczy szko∏y oraz program profilaktyki tworzà spójnà ca∏oÊç. Ich przygotowanie i realizacja sà zadaniem zarówno ca∏ej szko∏y, jak i ka˝dego nauczyciela.
\n
Podstawa programowa zak∏ada w liceum ogólnokszta∏càcym, liceum profilowanym i technikum kszta∏cenie w zakresie podstawowym, natomiast w liceum ogólnokszta∏càcym przewiduje dla wybranych, zgodnie z odr´bnymi przepisami, przedmiotów dodatkowo kszta∏cenie w zakresie rozszerzonym.
\n
LICEUM OGÓLNOKSZTA¸CÑCE, LICEUM PROFILOWANE I TECHNIKUM KSZTA¸CENIE W ZAKRESIE PODSTAWOWYM PRZEDMIOTY W liceum ogólnokszta∏càcym, liceum profilowanym i technikum, obok przedmiotów, wprowadza si´ nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne:
\n
J¢ZYK POLSKI
\n
1)edukacja czytelnicza i medialna, Cele edukacyjne
\n
2)edukacja ekologiczna, 1. Poznanie dzie∏ literackich wchodzàcych w sk∏ad dziedzictwa polskiej, europejskiej i Êwiatowej kultury.
\n
3)edukacja europejska,
\n
4)edukacja filozoficzna,
\n
5)edukacja prozdrowotna, 2. Osiàganie dojrza∏oÊci intelektualnej, emocjonalnej i moralnej.
\n
6)edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe w regionie, 3. Kszta∏towanie to˝samoÊci osobowej, narodowej i kulturowej.
\n
7)wychowanie do ˝ycia w rodzinie.
\n
4.Wzmacnianie wiary w swoje mo˝liwoÊci oraz poczucia odpowiedzialnoÊci za w∏asny rozwój i samodzielne decyzje dotyczàce dalszej nauki i wyboru zawodu.
\n
Dyrektor szko∏y zapewnia uwzgl´dnienie problematyki Êcie˝ek edukacyjnych w szkolnym zestawie programów nauczania. Realizacj´ Êcie˝ek edukacyjnych zapewniajà nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do w∏asnego programu w∏àczajà odpowiednio treÊci danej Êcie˝ki.
\n
Cz´Êciowej realizacji treÊci Êcie˝ek edukacyjnych mo˝na dokonaç w czasie odr´bnych, modu∏owych, kilkugodzinnych zaj´ç.
\n
Dzia∏alnoÊç edukacyjna liceum ogólnokszta∏càcego, liceum profilowanego i technikum jest okreÊlona przez:
\n
1)szkolny zestaw programów nauczania, który — uwzgl´dniajàc wymiar wychowawczy — obejmuje ca∏à dzia∏alnoÊç szko∏y z punktu widzenia dydaktycznego, 5. Kszta∏towanie hierarchii wartoÊci w oparciu o wybitne dzie∏a kultury.
\n
Zadania szko∏y 1. Rozbudzanie zainteresowaƒ wybitnymi dzie∏ami literatury i sztuki oraz tworzenie warunków sprzyjajàcych pog∏´bionemu poznawaniu i prze˝ywaniu ich treÊci.
\n
2.Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo literackie i kulturowe, w tradycj´ narodowà i dziedzictwo kulturowe krajów europejskich; pomoc w rozpoznawaniu obecnoÊci tradycji we wspó∏czesnej kulturze.
\n
3.Przybli˝anie literatury wspó∏czesnej i ukazywanie jej miejsca w dzisiejszej kulturze.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3642 — 4. Przygotowanie ucznia do Êwiadomego i krytycznego odbioru dzie∏ kultury (tak˝e masowej).
\n
5.Pomoc w kszta∏towaniu umiej´tnoÊci interpretowania arcydzie∏ literackich i rozpoznawania ich w kontekÊcie egzystencjalnym, aksjologicznym i historycznym; pomoc w rozpoznawaniu w nich wartoÊci i ich hierarchizacji.
\n
6.Pomoc w rozwijaniu sprawnoÊci komunikacyjnych stosownie do sytuacji; kszta∏towanie ÊwiadomoÊci mocy j´zyka i mo˝liwoÊci rozszerzania granic w∏asnego Êwiata poprzez j´zyk.
\n
7.Wzbogacanie wiedzy o j´zyku traktowanym jako historycznie rozwijajàcy si´ system i jako wsparcie w podejmowaniu refleksji porzàdkujàcej obserwacje j´zykowej praktyki.
\n
8.Uczenie syntetyzowania i porzàdkowania poznanego materia∏u.
\n
9.Pomoc w utrwalaniu nawyków samokszta∏ceniowych.
\n
10.Wspomaganie rozwoju kultury j´zykowej i uwra˝liwianie na pi´kno mowy ojczystej.
\n
TreÊci nauczania 1. J´zyk jako zjawisko semiotyczne:
\n
Poz. 458 4. Retoryczne u˝ycie j´zyka:
\n
1)werbalne i niewerbalne Êrodki komunikacji,
\n
2)retoryczne Êrodki perswazji i ekspresji,
\n
3)stosownoÊç i skutecznoÊç retoryczna,
\n
4)retoryczny aspekt wieloznacznoÊci s∏owa i wypowiedzi (homonimia, znaczenie nieostre, elipsa, anakolut i paradoks),
\n
5)etykieta j´zykowa.
\n
5.Miejsce j´zyka w spo∏eczeƒstwie:
\n
1)pochodzenie i rozwój j´zyka; podstawowe zmiany historyczne w polszczyênie,
\n
2)spo∏eczne i terytorialne zró˝nicowanie j´zyka: dialekt, gwara, ˝argon, zró˝nicowanie pokoleniowe.
\n
6.Stylowe odmiany j´zyka:
\n
1)style indywidualne i funkcjonalne (styl potoczny, artystyczny, publicystyczny, naukowy); podstawowe typy stylizacji (archaizacja, stylizacja potoczna, gwarowa),
\n
2)stylowa stosownoÊç wypowiedzi wobec sytuacji komunikacyjnej,
\n
3)j´zyki specjalistyczne i terminologia.
\n
7.Poj´cia kultury:
\n
1)poj´cie znaku, rodzaje znaków,
\n
1)dzie∏o literackie i jego wyró˝niki,
\n
2)podstawowe funkcje znaku j´zykowego: komunikowanie, informowanie, ekspresja, impresja,
\n
2)kultura masowa i elitarna; pop-kultura i kultura wysoka,
\n
3)j´zyk jako system znakowy; mówiona i pisana wersja j´zyka.
\n
3)spo∏eczne Êrodki przekazu (prasa, radio, telewizja, Internet), 2. Budowa j´zyka:
\n
1)brzmieniowa warstwa j´zyka i wypowiedzi,
\n
2)sposoby wzbogacania zasobu leksykalnego (konstrukcje s∏owotwórcze, neologizmy, zapo˝yczenia),
\n
3)zasób leksykalny i frazeologiczny j´zyka; semantyczna i niesemantyczna wartoÊç s∏owa,
\n
4)budowa wypowiedzeƒ (zdaƒ) i tekstów; leksykalna i sk∏adniowa spójnoÊç tekstu.
\n
3.Wypowiedê j´zykowa:
\n
4)uczestnictwo w kulturze: twórcy i odbiorcy,
\n
5)arcydzie∏o, kicz.
\n
8.Tradycje literackie:
\n
1)staropolska i oÊwieceniowa,
\n
2)romantyczna i pozytywistyczna,
\n
3)m∏odopolska i awangardowa,
\n
4)konteksty biblijne i antyczne,
\n
5)kontynuacje i nawiàzania.
\n
9.Proces historyczno-literacki:
\n
1)wypowiedzi monologowe i dialogowe,
\n
1)gatunki i rodzaje literackie,
\n
2)podstawowe gatunki wypowiedzi j´zykowych (przemówienie, referat, artyku∏, dyskusja, negocjacje),
\n
2)konwencja literacka i typowe dla niej Êrodki artystyczne,
\n
3)wartoÊciowanie wypowiedzi j´zykowych: poprawnoÊç, b∏àd j´zykowy, prawdziwoÊç — fa∏szywoÊç, szczeroÊç — k∏amstwo, wartoÊç estetyczna wypowiedzi,
\n
4)pràd artystyczny,
\n
4)etyka mówienia: uczciwoÊç, agresja j´zykowa, wulgarnoÊç, manipulacja j´zykowa.
\n
3)konteksty utworu: historyczne i biograficzne,
\n
5)epoka i nast´pstwo epok.
\n
10.Tematy, motywy, wàtki:
\n
1)mi∏oÊç, dom, rodzina, Êmierç, droga, w´drówka, pielgrzymka itp., Dziennik Ustaw Nr 51 — 3643 —
\n
2)natura a cywilizacja; motywy franciszkaƒskie w kulturze.
\n
11.WartoÊci, kategorie estetyczne i filozoficzne:
\n
1)prawda, dobro, pi´kno,
\n
2)komizm, humor, ironia, tragizm, patos,
\n
3)sacrum i profanum,
\n
4)wolnoÊç, odpowiedzialnoÊç, sprawiedliwoÊç, tolerancja,
\n
5)ojczyzna, ma∏a ojczyzna,
\n
6)naród, spo∏eczeƒstwo.
\n
Osiàgni´cia 1. S∏uchanie i mówienie:
\n
1)rozpoznawanie aktów mowy i ich intencji (np. odró˝nianie proÊby od rozkazu, pytania od ˝àdania, spostrzeganie ironii, sarkazmu, rubasznoÊci, prowokacji, aprobaty, negacji); sprawne wypowiadanie si´ ze ÊwiadomoÊcià intencji,
\n
2)stosowanie zabiegów perswazyjnych wraz z rozpoznawaniem ich wartoÊci (zw∏aszcza odró˝nianie szczeroÊci od nieszczeroÊci, prawdy od nieprawdy, podchwytliwoÊci, eufemizmów, agresji, brutalnoÊci i wulgaryzmów w zachowaniach j´zykowych),
\n
3)sprawne i Êwiadome pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi odmianami polszczyzny mówionej (zw∏aszcza ogólnà i potocznà) w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej,
\n
4)poprawne formu∏owanie pytaƒ i odpowiedzi; rozpoznawanie pytaƒ sugestywnych, êle postawionych, podchwytliwych, retorycznych,
\n
5)operowanie bogatym repertuarem semantycznym i frazeologicznym w rozmaitych wypowiedziach,
\n
6)skuteczne uczestniczenie w dialogu, dyskusji i negocjacjach; s∏uchanie wypowiedzi partnerów (dostrzeganie kontrowersji w dyskusji i negocjacjach),
\n
7)aktywne i krytyczne s∏uchanie (z empatià, ze wspomaganiem, z korygowaniem, ze sprzeciwem) wystàpieƒ publicznych; odró˝nianie faktów od opinii.
\n
2.Pisanie i redagowanie tekstów:
\n
1)sprawne pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi odmianami polszczyzny w odmianie pisanej (zw∏aszcza ogólnej i fachowej) w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej,
\n
2)komponowanie d∏u˝szych, spójnych wypowiedzi; analiza tematu, uk∏adanie planów i konspektów; nadawanie tytu∏ów i Êródtytu∏ów,
\n
3)praca redakcyjna nad tekstem w∏asnym i cudzym, w tym z u˝yciem edytora tekstu : poprawianie, adiustacja, podzia∏ na cz´Êci sk∏adowe Poz. 458 (rozdzia∏y, w tekÊcie, paragrafy, akapity), wyró˝nienia
\n
4)przekszta∏canie tekstu w∏asnego i cudzego; streszczanie, skracanie, rozwijanie, cytowanie,
\n
5)eliminowanie niew∏aÊciwego u˝ycia Êrodków powodujàcych niejednoznacznoÊç wypowiedzi (homonimia, anakoluty, elipsy, paradoksy),
\n
6)prowadzenie korespondencji, stosowanie zwrotów adresatywnych, etykiety j´zykowej; pisanie ˝yciorysu, listu intencyjnego i motywacyjnego,
\n
7)wypowiadanie si´ w podstawowych (szkolnych) formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, referat, interpretacja utworu literackiego lub fragmentu.
\n
3.Czytanie:
\n
1)rozumienie ró˝nych kodów w przekazach kultury masowej,
\n
2)odró˝nianie cech swoistych i rozumienie funkcji gatunków publicystycznych i popularnonaukowych, tekstów prasowych (informacja, komentarze, artyku∏y, reporta˝e, wystàpienia publiczne),
\n
3)umiej´tnoÊç czytania ze zrozumieniem dzie∏ literackich.
\n
4.Odbiór dzie∏ sztuki:
\n
1)w wymiarze interpretacyjnym:
\n
a)wyraziste czytanie utworów literackich ze zrozumieniem sensu, z troskà o estetyk´ czytania, w∏aÊciwà dykcj´, akcent, intonacj´ itd.,
\n
b)recytacja z pami´ci wybranych tekstów poetyckich,
\n
c)stosowanie podstawowych poj´ç z poetyki w analizie utworów literackich; pojmowanie dzia∏aƒ analitycznych jako podstawy interpretacji; umiej´tnoÊç przywo∏ania w∏aÊciwego kontekstu,
\n
d)rozumienie tekstów o ró˝nym stopniu komplikacji; odbiór znaczeƒ metaforycznych, rozpoznawanie aluzji literackich, toposów, symboli kulturowych,
\n
e)odbiór i porównywanie ró˝nych dzie∏ sztuki, rozumienie korespondencji sztuk,
\n
2)w wymiarze historycznym:
\n
a)rozpoznawanie stylów w sztuce (np. romaƒski, gotycki, renesansowy, barokowy, secesyjny),
\n
b)wyjaÊnianie powiàzaƒ czytanych utworów z historià cywilizacji (zw∏aszcza Polski i Europy),
\n
c)porównywanie utworów literackich (z ró˝nych epok) o podobnych motywach,
\n
d)dostrzeganie wartoÊci charakterystycznych dla ró˝nych epok, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3644 —
\n
e)rozpoznawanie przybli˝onego czasu powstania utworów na podstawie obrazu kultury materialnej, obyczaju, konwencji, stylu i j´zyka,
\n
3)w wymiarze aksjologiczno-egzystencjalnym:
\n
a)rozpoznawanie wartoÊci i ich hierarchii w dzie∏ach literackich: wskazywanie w literaturze i sztuce wartoÊci aprobowanych przez siebie,
\n
b)odró˝nianie spontanicznych i osobistych prze˝yç literackich od ponadindywidualnych, utrwalonych w tradycji i krytyce kodów odbioru; zrozumienie formacyjnych i terapeutycznych wartoÊci czytanych dzie∏ dla pojedynczego czytelnika i wspólnoty pokoleniowej czy kulturowej.
\n
Poz. 458 2. Literatura powszechna: wybrany klasyczny dramat staro˝ytnej Grecji; Horacy — wybór pieÊni; W. Szekspir — wybrany dramat; Molier — wybrana komedia; W. Goethe — Cierpienia m∏odego Wertera; wybrana europejska powieÊç XIX wieku; J. Conrad — wybrany utwór; wybrana powieÊç XX wieku.
\n
J¢ZYKI OBCE A. Dotyczy nauki j´zyka obcego nowo˝ytnego jako pierwszego, stanowiàcej kontynuacj´ nauczania tego j´zyka w gimnazjum Cele edukacyjne
\n
1)syntetyzowanie poznanego materia∏u: scalanie zebranych informacji w problemowe ca∏oÊci, 1. Osiàgni´cie umiej´tnoÊci j´zykowych na poziomie zaawansowanym, zapewniajàcych swobodne pos∏ugiwanie si´ w kraju nauczanego j´zyka lub w kontaktach z doÊç wymagajàcymi u˝ytkownikami, a tak˝e w przysz∏ej nauce i pracy.
\n
2)korzystanie z literatury fachowej: notowanie, relacjonowanie; opis bibliograficzny, 2. Przygotowanie do egzaminu maturalnego z j´zyka obcego na poziomie rozszerzonym.
\n
5.Samokszta∏cenie:
\n
3)korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji (dokumentów, leksykonów, encyklopedii, s∏owników, baz danych, nagraƒ magnetofonowych i magnetowidowych, Internetu).
\n
Lektura 1. Literatura polska: (konteksty biblijne, antyczne i inne; kontynuacje i nawiàzania) Bogurodzica w kontekÊcie poezji Êredniowiecznej;
\n
J. Kochanowski — pieÊni i treny (wybór); poezja baroku (wybór); I. Krasicki — satyry i liryki (wybór);
\n
A. Mickiewicz — Pan Tadeusz, Dziady cz. III; wybrane sceny z dramatów romantycznych (J. S∏owackiego, Z. Krasiƒskiego); wybór poezji romantycznej (w tym: A. Mickiewicza, J. S∏owackiego, C.K. Norwida); B. Prus — Lalka; E. Orzeszkowa — Nad Niemnem (fragmenty); wybór nowel pozytywistycznych; H. Sienkiewicz — wybrana powieÊç; wybór poezji m∏odopolskiej; S. Wyspiaƒski — Wesele; W.
\n
Reymont — Ch∏opi, t. 1: Jesieƒ; S. ˚eromski — Ludzie bezdomni, PrzedwioÊnie; W. Gombrowicz — fragmenty prozy; wybrany utwór z prozy polskiej XX w. (np. M. Dàbrowskiej, Z. Na∏kowskiej); wybrany dramat XX wieku (S. Mro˝ka, S. Ró˝ewicza);
\n
T. Borowski — wybrane opowiadania; G. Herling-Grudziƒski — Inny Êwiat; wybór poezji polskiej XX w. (w tym: B. LeÊmiana, L. Staffa, J. Tuwima, M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Cz. Mi∏osza, K.K. Baczyƒskiego, T. Ró˝ewicza, Z. Herberta, M. Bia∏oszewskiego, W. Szymborskiej, S. Baraƒczaka, J.Twardowskiego); wybrane fragmenty prozy dokumentalnej (reporta˝, dziennik, pami´tnik) i eseistycznej; utwory wspó∏czesne zaproponowane przez uczniów i nauczyciela; inne teksty kultury (spektakle teatralne, filmy, utwory muzyczne, obrazy, s∏uchowiska, programy telewizyjne, teksty prasowe), Zadania szko∏y 1. Pomoc uczniom w rozwijaniu poczucia w∏asnej wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci, mi´dzy innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà, dotyczàcà indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.
\n
2.Zapewnienie dost´pu do materia∏ów autentycznych, w tym, w miar´ mo˝liwoÊci, multimedialnych, których wybór odpowiada obowiàzujàcym normom wychowawczym.
\n
3.Dà˝enie do zapewnienia uczniom maksimum kontaktu z j´zykiem obcym, np. poprzez wymian´ ze szko∏ami z innych krajów lub uczestnictwo w programach mi´dzynarodowych.
\n
4.Wdra˝anie uczniów do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.
\n
5.Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci wykorzystywania znajomoÊci j´zyka przy wykonywaniu zespo∏owych, zw∏aszcza interdyscyplinarnych, projektów.
\n
6.Wspieranie uczniów w rozwijaniu postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.
\n
TreÊci nauczania 1. Ugruntowanie wiadomoÊci i umiej´tnoÊci nabytych na poprzednich etapach nauki.
\n
2.Rozwijanie integracji sprawnoÊci j´zykowych.
\n
3.Uzyskanie szerokich umiej´tnoÊci j´zykowych, pozwalajàcych na swobodne operowanie j´zykiem w bogatym repertuarze sytuacyjno-tematycznym, z uwzgl´dnieniem tematyki kraju ojczystego.
\n
4.Uzyskanie umiej´tnoÊci j´zykowych poprzez kontakt z autentycznymi wypowiedziami ustnymi i pisemnymi, z uwzgl´dnieniem ró˝nych rejestrów j´- Dziennik Ustaw Nr 51 — 3645 — zykowych, stylu formalnego i nieformalnego, fragmentów tekstów literackich obszaru j´zyka nauczanego.
\n
5.Zapoznanie z g∏ównymi odmianami nauczanego j´zyka.
\n
6.Poszerzenie komponentu kulturowego obszaru j´zyka nauczanego, z uwzgl´dnieniem tematyki integracji europejskiej.
\n
7.Korzystanie z wiedzy i umiej´tnoÊci nabytych w trakcie nauki innego j´zyka obcego oraz pozosta∏ych przedmiotów.
\n
8.Zapoznanie z elementami j´zyka i normami socjokulturowymi, które pozwalajà funkcjonowaç na rynku pracy.
\n
Osiàgni´cia 1. Praktyczne pos∏ugiwanie si´ j´zykiem na poziomie zaawansowanym.
\n
2.Ogólne rozumienie autentycznych przekazów s∏ownych, odbieranych za poÊrednictwem mediów (np. audycja radiowa, telewizyjna, film) oraz tekstowych (prasa, opracowania popularnonaukowe, fragmenty tekstów literackich, wybrane przekazy internetowe).
\n
3.Umiej´tnoÊç wyszukiwania, selekcji, porzàdkowania szczegó∏owych informacji w autentycznych przekazach s∏ownych oraz tekstowych.
\n
4.Umiej´tnoÊç uczestniczenia w dyskusji, w tym argumentowanie, wyra˝anie opinii, uzasadnianie i obrona w∏asnych sàdów.
\n
5.Rozumienie i stosowanie Êrodków j´zykowych, s∏u˝àcych wyra˝aniu ró˝norodnych intencji oraz stanów emocjonalnych (np. hipoteza, wàtpliwoÊç, zak∏opotanie).
\n
6.Pos∏ugiwanie si´ wybranymi Êrodkami stylistycznymi dla wyra˝ania ironii, ˝artobliwego charakteru wypowiedzi itd.
\n
7.Dokonywanie kompozycji tekstów us∏yszanych i przeczytanych.
\n
8.Przetwarzanie przeczytanych lub us∏yszanych informacji, z uwzgl´dnieniem zmiany rejestru, stylu lub formy.
\n
9.Rozumienie i umiej´tnoÊç skomentowania faktów socjokulturowych, typowych dla obszaru j´zyka nauczanego, w tym zwyczajów, tradycji i literatury.
\n
10.Pisanie typowych sformalizowanych tekstów (np. curriculum vitae, podanie o prac´ czy stypendium).
\n
11.Pisanie wybranych tekstów niesformalizowanych (np. list, komentarz, esej).
\n
12.Stosowanie odpowiednich dla j´zyka pisanego Êrodków leksykalnych i morfosyntaktycznych Poz. 458 w zakresie okreÊlonego typu wypowiedzi pisemnych.
\n
13.Rozpoznawanie standardowych odmian j´zyka nauczanego.
\n
14.Dostrzeganie b∏´dów oraz dokonywanie autokorekty.
\n
15.Opanowanie indywidualnych strategii uczenia si´, korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji (m.in. leksykonów, encyklopedii, s∏owników specjalistycznych oraz êróde∏ elektronicznych).
\n
B. Dotyczy nauki j´zyka obcego nowo˝ytnego jako pierwszego, rozpoczynajàcej si´ od poziomu zerowego, lub jako drugiego, gdy nauczanie tego j´zyka stanowi kontynuacj´ nauczania w gimnazjum Cele edukacyjne 1. Opanowanie j´zyka na poziomie zapewniajàcym w miar´ sprawnà komunikacj´ w odniesieniu do spraw ˝ycia codziennego.
\n
2.Przygotowanie do egzaminu maturalnego z j´zyka obcego na poziomie podstawowym.
\n
Zadania szko∏y 1. Pomoc uczniom w rozwijaniu poczucia w∏asnej wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci, mi´dzy innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà dotyczàcà indywidualnych kompetencji j´zykowych.
\n
2.Zapewnienie dost´pu do materia∏ów autentycznych, których wybór odpowiada zadaniom wychowawczym.
\n
3.Zapewnienie uczniom maksimum kontaktu z j´zykiem obcym oraz mo˝liwoÊç aktywnego u˝ywania j´zyka mówionego i pisanego.
\n
4.Wspieranie uczniów w rozwijaniu postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.
\n
5.Umo˝liwienie uczniom wykorzystywania znajomoÊci j´zyka przy wykonywaniu ró˝norodnych projektów, w tym pozaj´zykowych.
\n
6.Wdra˝anie uczniów do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.
\n
TreÊci nauczania 1. Struktury morfosyntaktyczne umo˝liwiajàce formu∏owanie prostych wypowiedzi w odniesieniu do teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz relacji przestrzennych.
\n
2.Funkcje j´zykowe umo˝liwiajàce pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w sytuacjach ˝ycia codziennego.
\n
3.S∏ownictwo dotyczàce ˝ycia codziennego, uwzgl´dniajàce realia kraju/obszaru j´zyka nauczanego oraz kraju ojczystego.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3646 — 4. Ogólne wiadomoÊci kulturowo-cywilizacyjne na temat kraju/ obszaru j´zyka nauczanego.
\n
5.Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu i mówienia, opanowanie zasad wymowy.
\n
6.Rozwijanie sprawnoÊci czytania i pisania, opanowanie zasad ortografii.
\n
7.Rozwijanie integracji sprawnoÊci j´zykowych.
\n
Poz. 458
\n
7)inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy,
\n
8)prowadzenie prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia codziennego,
\n
9)opanowanie wymowy w stopniu zapewniajàcym zrozumia∏oÊç wypowiedzi osób pos∏ugujàcych si´ tym j´zykiem jako macierzystym.
\n
3.W zakresie czytania:
\n
8.Nabywanie umiej´tnoÊci j´zykowych poprzez kontakt z autentycznymi wypowiedziami ustnymi i pisemnymi.
\n
1)rozumienie powszechnie spotykanych dokumentów i tekstów autentycznych, takich jak: rozk∏ady jazdy, og∏oszenia, reklamy, menu, listy, instrukcje, 9. Rozró˝nianie formalnego i nieformalnego stylu j´zyka.
\n
2)rozumienie prostego tekstu narracyjnego, 10. Korzystanie z technik kompensacyjnych.
\n
3)rozumienie ogólnego sensu prostego tekstu przy czytaniu pobie˝nym, 11. Korzystanie z wiedzy i umiej´tnoÊci nabytych w trakcie nauki innego j´zyka obcego oraz pozosta∏ych przedmiotów.
\n
12.Rozwijanie indywidualnych strategii uczenia si´, korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji.
\n
Osiàgni´cia 1. W zakresie s∏uchania:
\n
1)rozumienie ogólnego sensu oraz intencji prostych wypowiedzi osób pos∏ugujàcych si´ tym j´zykiem jako macierzystym,
\n
2)rozumienie sensu prostych, autentycznych wypowiedzi w ró˝nych warunkach odbioru (np. rozmowa przez telefon, komunikat na dworcu),
\n
3)wyszukiwanie informacji szczegó∏owych w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach,
\n
4)rozumienie ogólnego sensu prostych wypowiedzi zawierajàcych niezrozumia∏e elementy, których znaczenia uczeƒ mo˝e domyÊliç si´ (np. z kontekstu).
\n
2.W zakresie mówienia:
\n
1)uzyskiwanie i udzielanie informacji dotyczàcych ˝ycia codziennego,
\n
2)formu∏owanie w miar´ p∏ynnych, krótkich i spójnych wypowiedzi na okreÊlone tematy, z zastosowaniem form gramatycznych odpowiednich do wyra˝ania teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz relacji przestrzennych,
\n
3)pos∏ugiwanie si´ odpowiednimi Êrodkami j´zykowymi dla wyra˝enia intencji, uczuç, emocji w sytuacjach ˝ycia codziennego,
\n
4)poprawne j´zykowo i logiczne wyra˝anie myÊli i opinii na okreÊlone tematy,
\n
4)rozumienie ogólnego sensu tekstu, który zawiera fragmenty niezrozumia∏e,
\n
5)wyszukiwanie konkretnych informacji z cz´Êciowo niezrozumia∏ego tekstu.
\n
4.W zakresie pisania:
\n
1)sformu∏owanie i zapisanie w∏asnego oraz otrzymanego prostego komunikatu,
\n
2)napisanie prostego tekstu u˝ytkowego (np. zaproszenia, rezerwacji, podania, curriculum vitae, og∏oszenia) oraz wype∏nianie formularzy,
\n
3)napisanie streszczenia prostego tekstu,
\n
4)stosowanie w∏aÊciwego s∏ownictwa, struktur morfosyntaktycznych i zasad ortografii w prostych tekstach.
\n
5.Inne umiej´tnoÊci — korzystanie ze s∏ownika jednoi dwuj´zycznego oraz innych êróde∏ informacji, w tym równie˝ elektronicznych.
\n
C. Dotyczy nauki j´zyka obcego nowo˝ytnego jako drugiego, rozpoczynajàcej si´ od poziomu zerowego Cele edukacyjne Opanowanie j´zyka na poziomie zapewniajàcym minimum komunikacji j´zykowej.
\n
Zadania szko∏y 1. Pomoc uczniom w rozwijaniu poczucia w∏asnej wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci, mi´dzy innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà, dotyczàcà indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.
\n
5)relacjonowanie wypowiedzi innych osób, 2. Zapewnienie dost´pu do materia∏ów autentycznych, których wybór odpowiada zadaniom wychowawczym.
\n
6)w∏aÊciwa reakcja j´zykowa na wypowiedê rozmówcy oraz stosowanie rutynowych zachowaƒ j´zykowych, 3. Zapewnienie uczniom maksimum kontaktu z j´zykiem obcym oraz mo˝liwoÊci aktywnego u˝ywania j´zyka mówionego i pisanego.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3647 — 4. Stopniowe przygotowanie ucznia do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.
\n
5.Wspieranie uczniów w rozwijaniu postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.
\n
TreÊci nauczania 1. Podstawowe struktury morfosyntaktyczne umo˝liwiajàce formu∏owanie wypowiedzi w odniesieniu do teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz relacji przestrzennych.
\n
2.Podstawowe funkcje j´zykowe umo˝liwiajàce pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w prostych sytuacjach ˝ycia codziennego.
\n
3.Podstawowe wiadomoÊci oraz s∏ownictwo dotyczàce ˝ycia codziennego uwzgl´dniajàce realia kraju ojczystego oraz kraju/obszaru nauczanego j´zyka.
\n
4.Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu i mówienia, zaznajomienie z zasadami wymowy.
\n
5.Rozwijanie sprawnoÊci czytania i pisania, zaznajomienie z zasadami ortografii.
\n
Poz. 458
\n
3)rozumienie ogólnego sensu prostych, adaptowanych tekstów.
\n
4.W zakresie pisania:
\n
1)wype∏nianie typowych formularzy, przekazanie prostej informacji, napisanie krótkiego listu,
\n
2)stosowanie zasad ortografii w zakresie poznanego materia∏u.
\n
5.Inne umiej´tnoÊci — korzystanie ze s∏ownika dwuj´zycznego i innych êróde∏ informacji, w tym równie˝ elektronicznych.
\n
D. Dotyczy nauczania j´zyka ∏aciƒskiego i kultury antycznej jako drugiego j´zyka obcego Cele edukacyjne 1. ZnajomoÊç j´zyka na poziomie pozwalajàcym na rozumienie i samodzielne t∏umaczenie (z wykorzystaniem s∏ownika) oryginalnych tekstów ∏aciƒskich.
\n
6.Korzystanie z wiedzy i umiej´tnoÊci nabytych w trakcie nauki innych j´zyków obcych oraz pozosta∏ych przedmiotów nauczania.
\n
2.Poznanie roli i miejsca kultury Êródziemnomorskiej w ˝yciu wspó∏czesnym i ró˝nych dziedzinach wiedzy z odwo∏aniem si´ do wiedzy uzyskanej na wczeÊniejszych etapach kszta∏cenia.
\n
Osiàgni´cia Zadania szko∏y 1. W zakresie s∏uchania:
\n
1.Zapoznanie uczniów z j´zykiem ∏aciƒskim w zakresie umo˝liwiajàcym t∏umaczenie tekstów oryginalnych i preparowanych.
\n
1)rozumienie prostych sytuacji komunikacyjnych, w tym intencji rozmówcy,
\n
2)rozumienie instrukcji nauczyciela,
\n
3)rozumienie ogólnego sensu oraz wyszukiwanie szczegó∏owych informacji w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach.
\n
2.W zakresie mówienia:
\n
1)zadawanie prostych pytaƒ oraz udzielanie odpowiedzi,
\n
2)uzyskiwanie i udzielanie informacji w typowych sytuacjach ˝ycia codziennego,
\n
3)formu∏owanie krótkich wypowiedzi o sobie, swoim otoczeniu, regionie, kraju, 2. Rozwijanie w uczniach poczucia przynale˝noÊci do kr´gu kultury Êródziemnomorskiej; zapoznanie z przekazanà przez staro˝ytnoÊç tradycjà ˝ycia obywatelskiego.
\n
3.Nauczanie pos∏ugiwania si´ poprawnà polszczyznà i rozumienia terminologii wspó∏czesnej opartej na j´zykach klasycznych; rozwijanie wra˝liwoÊci j´zykowej i kszta∏towanie kultury j´zyka.
\n
4.Doskonalenie ogólnej sprawnoÊci j´zykowej; doskonalenie umiej´tnoÊci jasnego i precyzyjnego formu∏owania myÊli.
\n
4)inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy dotyczàcej typowych sytuacji ˝ycia codziennego, 5. Kszta∏cenie samodzielnoÊci intelektualnej oraz sprawnoÊci w porzàdkowaniu pracy umys∏owej.
\n
5)opanowanie wymowy w stopniu zapewniajàcym zrozumia∏oÊç wypowiedzi.
\n
TreÊci nauczania 3. W zakresie czytania:
\n
1)rozumienie powszechnie spotykanych dokumentów i tekstów autentycznych, takich jak: rozk∏ady jazdy, og∏oszenia, reklamy, menu, listy, instrukcje,
\n
2)wyszukiwanie szczegó∏owych informacji w prostych tekstach, 1. Gramatyka, leksyka i frazeologia w zakresie umo˝liwiajàcym t∏umaczenie i analiz´ fragmentów dzie∏ oryginalnych.
\n
2.Wybrane fragmenty dzie∏ autorów staro˝ytnych i autorów polsko-∏aciƒskich w oryginale.
\n
3.¸acina jako j´zyk literatury, Êrodek komunikacji j´zykowej, j´zyk sakralny, j´zyk tekstów naukowych.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3648 — 4. Wp∏yw ∏aciny i greki na struktur´ i zasoby leksykalne wspó∏czesnych j´zyków europejskich: ∏acina jako wspólny j´zyk Europejczyków.
\n
5.Kontynuacja kszta∏cenia w zakresie kultury i cywilizacji Êródziemnomorskiej, z uwzgl´dnieniem nast´pujàcych treÊci:
\n
1)kanon topiki antycznej w literaturze i sztuce (jak odczytywaç mity, poj´cia, symbole), Poz. 458 2. Pog∏´bienie rozumienia powiàzaƒ mi´dzy przesz∏oÊcià, teraêniejszoÊcià i przysz∏oÊcià.
\n
3.Budowanie w∏asnej to˝samoÊci i kszta∏towanie systemu wartoÊci.
\n
4.Rozwijanie postaw obywatelskich i patriotycznych, poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty rodzinnej, lokalnej, regionalnej, grupy etnicznej i narodowej.
\n
5.Przygotowanie si´ do udzia∏u w ˝yciu ró˝nych spo∏ecznoÊci; kszta∏towanie postawy zrozumienia i tolerancji wobec odmiennych kultur, obyczajów i przekonaƒ mieszczàcych si´ w kanonie wartoÊci cywilizacyjnych.
\n
2)elementy wiedzy o j´zykach klasycznych w zakresie pozwalajàcym zrozumieç podstawowe terminy, poj´cia, powiedzenia i przys∏owia oraz etymologi´ niektórych wyrazów stale obecnych w j´zyku polskim i innych j´zykach nowo˝ytnych, Zadania szko∏y
\n
3)znaczenie dziedzictwa antyku dla kultury polskiej, 1. Wspieranie procesu dojrzewania intelektualnego i emocjonalnego uczniów.
\n
4)wybrane fragmenty dzie∏ autorów greckich i rzymskich w przek∏adzie — w zakresie istotnym dla zrozumienia kanonu lektur z literatury polskiej i Êwiatowej, 2. Stworzenie mo˝liwoÊci kszta∏towania i rozwoju zainteresowaƒ uczniów wybranymi problemami historii.
\n
5)historia gatunków literackich, przyk∏ady najwybitniejszych dzie∏: epos, liryka, sielanka, dramat attycki, komedia stara i nowa, historiografia, retoryka grecka i rzymska, poczàtki piÊmiennictwa chrzeÊcijaƒskiego,
\n
6)inne elementy wiedzy o staro˝ytnoÊci niezb´dne do przek∏adu, analizy i interpretacji tekstów.
\n
Osiàgni´cia 1. Rozumienie i t∏umaczenie (z wykorzystaniem s∏ownika) oryginalnych tekstów ∏aciƒskich.
\n
2.Analizowanie, interpretowanie i komentowanie tekstów oryginalnych i w przek∏adach.
\n
3.Operatywna znajomoÊç gramatyki ∏aciƒskiej.
\n
4.Poprawne stosowanie w wypowiedziach wyra˝eƒ i terminów pochodzàcych z j´zyków klasycznych.
\n
5.Wykorzystywanie znajomoÊci j´zyka ∏aciƒskiego do lepszego zrozumienia zjawisk j´zykowych zachodzàcych w j´zyku polskim i innych j´zykach nowo˝ytnych.
\n
6.Poprawne formu∏owanie myÊli i sàdów.
\n
7.Dostrzeganie ponadczasowych wartoÊci w dzie∏ach z odleg∏ych epok i rozumienie ich znaczenia dla wspó∏czesnej kultury polskiej i Êwiatowej.
\n
HISTORIA Cele edukacyjne 1. Pog∏´bienie i rozwini´cie wiedzy oraz umiej´tnoÊci uzyskanych w toku wczeÊniejszej edukacji celem lepszej znajomoÊci i rozumienia przesz∏oÊci w∏asnego regionu i kraju oraz dziejów Êwiata.
\n
3.Umo˝liwienie uczniom wykorzystywania zdobywanej wiedzy zgodnie z ich zainteresowaniami i zdolnoÊciami.
\n
TreÊci nauczania Âwiat 1. Ró˝norodnoÊç cywilizacji Êwiata w przesz∏oÊci i obecnie.
\n
2.Post´p a kryzysy cywilizacyjne. Konflikty spo∏eczne. Wojny, ludobójstwo, Holocaust.
\n
3.Przemiany form gospodarowania od czasów najdawniejszych po wspó∏czesnà rewolucj´ technicznà; historyczny rozwój kultury materialnej.
\n
4.Paƒstwo jako podstawowa forma zorganizowania spo∏eczeƒstw; przemiany paƒstw.
\n
Europa 1. Fundamenty Europy; jednoÊç i ró˝norodnoÊç; przemiany ideowe. Rola chrzeÊcijaƒstwa w tworzeniu to˝samoÊci europejskiej.
\n
2.Kszta∏towanie si´ narodów Europy; ich wk∏ad w histori´; wspó∏istnienie i konflikty pomi´dzy paƒstwami.
\n
3.Przemiany w obr´bie struktur, ÊwiadomoÊci i obyczajowoÊci spo∏eczeƒstw europejskich.
\n
Polska 1. Paƒstwo polskie i przemiany jego form.
\n
2.Uwarunkowania i przeobra˝enia polskiej ÊwiadomoÊci narodowej i politycznej.
\n
3.Polska w dziejach gospodarki i struktur spo∏ecznych Europy.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3649 — 4. Postawy jednostek oraz grup spo∏ecznych wobec potrzeb epok.
\n
5.WielokulturowoÊç w dziejach Polski; wspó∏istnienie religii i wyznaƒ; znaczenie chrzeÊcijaƒstwa, w tym KoÊcio∏a Katolickiego.
\n
Region 1. Ma∏a ojczyzna a terytorium paƒstwa polskiego.
\n
2.Odr´bnoÊç i wk∏ad regionu do wspólnej historii.
\n
3.Dziejowe uwarunkowania specyfiki kulturowej regionu.
\n
4.Zabytki historyczne w regionie.
\n
Rodzina i jednostka 1. Dzieje jednostki i rodziny na tle szerszych przemian historycznych.
\n
Poz. 458 Zadania szko∏y 1. Kszta∏towanie postaw prospo∏ecznych i obywatelskich.
\n
2.Sprzyjanie anga˝owaniu si´ uczniów w indywidualne i zespo∏owe dzia∏ania na rzecz wspólnego dobra i dobra innych.
\n
3.Wspieranie samorzàdnoÊci uczniowskiej, zach´canie do stosowania niektórych demokratycznych procedur w ˝yciu szko∏y.
\n
4.Pomoc uczniom w rozpoznaniu i realizowaniu ich praw i powinnoÊci.
\n
5.Tworzenie warunków do wymiany poglàdów uczniów — wys∏uchiwania opinii innych i wyra˝ania w∏asnego zdania.
\n
6.Zapoznanie uczniów z funkcjonowaniem wybranych instytucji w∏adzy paƒstwowej, samorzàdowej i sàdowniczej oraz organizacjami spo∏ecznymi (umo˝liwienie obserwacji ich dzia∏alnoÊci).
\n
Osiàgni´cia 1. Umiej´tnoÊç zbierania, przedstawiania i interpretowania wiedzy historycznej z wykorzystaniem ró˝norodnych êróde∏ informacji.
\n
2.Umiej´tnoÊç dokonywania uj´ç przekrojowych i problemowych.
\n
3.Rozumienie, ˝e jednostki i grupy spo∏eczne, w przesz∏oÊci i obecnie, w zró˝nicowany sposób objaÊniajà i wykorzystujà histori´.
\n
4.Formu∏owanie i uzasadnianie opinii historycznych podczas dyskusji oraz w krótkich wypowiedziach ustnych i pisemnych.
\n
TreÊci nauczania Spo∏eczeƒstwo 1. Jednostka — grupa — spo∏eczeƒstwo. Struktura ˝ycia spo∏ecznego.
\n
2.Prawid∏owoÊci ˝ycia spo∏ecznego. Instytucje.
\n
3.Konflikty spo∏eczne, harmonia spo∏eczna.
\n
4.Samoorganizujàce si´ spo∏eczeƒstwo. Wzory obywatelskiego dzia∏ania, rola interesów grupowych.
\n
5.Spo∏eczeƒstwo polskie we wspó∏czesnym Êwiecie i jego problemy.
\n
5.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiej´tnoÊci w ˝yciu spo∏ecznym.
\n
6.Etyka ˝ycia spo∏ecznego. Postawy prospo∏eczne (odwaga cywilna, prawdomównoÊç, wra˝liwoÊç spo∏eczna, solidarnoÊç).
\n
WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE 7. Kultura ˝ycia publicznego. Subkultury m∏odzie˝owe.
\n
Cele edukacyjne 1. Osiàgni´cie motywacji i zdolnoÊci do indywidualnej i zbiorowej aktywnoÊci spo∏ecznej na gruncie szacunku dla w∏asnego paƒstwa i prawa oraz rozwijanie poczucia wspó∏odpowiedzialnoÊci za spo∏eczeƒstwo i paƒstwo.
\n
2.Rozwijanie cnót spo∏ecznych i obywatelskich, patriotyzmu i odpowiedzialnoÊci za dobro wspólne.
\n
Polityka 1. Obywatel a w∏adza w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych.
\n
2.Fundamentalne zasady demokracji: i chrzeÊcijaƒskie korzenie demokracji. antyczne 3. Demokracja i wartoÊci, konflikty wartoÊci w ˝yciu publicznym.
\n
4.Wspó∏czesne doktryny polityczne.
\n
3.Doskonalenie umiej´tnoÊci oceny stanowisk i dzia∏aƒ uczestników ˝ycia publicznego z punktu widzenia podstawowych wartoÊci ˝ycia spo∏ecznego.
\n
4.Rozumienie i nabywanie umiej´tnoÊci stosowania przepisów prawa.
\n
5.Pog∏´bienie to˝samoÊci kulturowej i narodowej.
\n
5.Prawa i obowiàzki, cnoty obywatelskie, kultura polityczna.
\n
6.Formy uczestnictwa obywateli w ˝yciu publicznym.
\n
7.Ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej; organy w∏adzy i ich kompetencje, administracja publiczna, samorzàd terytorialny.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3650 — Prawo 1. Poj´cie prawa, normy prawnej, przepisu prawa.
\n
13.Umiej´tnoÊç czytania ze zrozumieniem tekstów publicystycznych i popularnonaukowych dotyczàcych nauk spo∏ecznych, polityki i prawa.
\n
2.Funkcje i zadania prawa.
\n
3.Rodzaje prawa (prawo mi´dzynarodowe, europejskie i krajowe, prawo koÊcielne, prawo naturalne i stanowione; prawo cywilne, karne i administracyjne).
\n
4.Prawa cz∏owieka — êród∏a, dokumenty, procedury.
\n
5.Tworzenie prawa. Hierarchia norm prawnych.
\n
6.Akty prawne — wyszukiwanie i rozumienie przepisów prawa.
\n
Polska, Europa, Êwiat 1. Integracja europejska, Polska w Europie.
\n
2.¸ad mi´dzynarodowy — konflikty i systemy bezpieczeƒstwa.
\n
3.Problemy wspó∏czesnego Êwiata.
\n
Osiàgni´cia 1. Rozumienie problemów ˝ycia publicznego, okreÊlanie ich przyczyn i przewidywanie skutków.
\n
2.Krytyczne korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji dotyczàcych spraw publicznych.
\n
3.Umiej´tnoÊç formu∏owania, uzasadniania i obrony w∏asnego stanowiska na forum publicznym.
\n
4.Umiej´tnoÊç organizowania dzia∏aƒ o charakterze obywatelskim.
\n
5.ZnajomoÊç zasad i umiej´tnoÊç stosowania procedur demokratycznych.
\n
6.ZnajomoÊç podstaw ustroju Polski zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w tym praw i obowiàzków obywatelskich.
\n
7.Rozró˝nianie kompetencji poszczególnych organów w∏adzy i instytucji paƒstwowych i samorzàdowych.
\n
8.Rozumienie stanowisk uczestników debaty publicznej i umiej´tnoÊç krytycznej analizy ich argumentów.
\n
Poz. 458 MATEMATYKA Cele edukacyjne 1. Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci operowania najprostszymi obiektami abstrakcyjnymi: liczbami, zmiennymi i zbudowanymi z nich wyra˝eniami algebraicznymi, zbiorami (liczb, punktów, zdarzeƒ elementarnych) oraz funkcjami.
\n
2.Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci budowania modeli matematycznych dla ró˝norodnych sytuacji z ˝ycia codziennego oraz ich wykorzystania do rozwiàzywania problemów praktycznych.
\n
3.Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci projektowania obliczeƒ i ich wykonywania.
\n
4.Poznanie podstawowych elementów myÊlenia matematycznego.
\n
5.Uzyskanie umiej´tnoÊci samodzielnego zdobywania wiedzy matematycznej.
\n
Zadania szko∏y Zadaniem szko∏y jest pomoc uczniom w osiàganiu wskazanych celów edukacyjnych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem:
\n
1)umiej´tnoÊci precyzyjnego formu∏owania myÊli w mowie i piÊmie,
\n
2)kszta∏cenia wyobraêni geometrycznej,
\n
3)umiej´tnoÊci odczytywania oraz przedstawiania danych w ró˝nych formach (symbolicznej, graficznej, za pomocà wzorów),
\n
4)umiej´tnoÊci wykorzystania nowoczesnych narz´dzi wspomagajàcych rozwiàzywanie problemów matematycznych (kalkulatory, komputery),
\n
5)umiej´tnoÊci wspó∏pracy przy rozwiàzywaniu problemów.
\n
TreÊci nauczania Liczby i ich zbiory 9. Analizowanie motywów dzia∏aƒ i wyborów dokonywanych przez uczestników ˝ycia publicznego z punktu widzenia podstawowych wartoÊci ˝ycia spo∏ecznego; ocena w∏asnych decyzji i dzia∏aƒ.
\n
10.Orientacja w podstawowych zasadach prawa i polskiego systemu prawnego.
\n
1.Zbiory; suma, iloczyn, ró˝nica zbiorów. Podstawowe poj´cia rachunku zdaƒ.
\n
2.Zbiór liczb rzeczywistych i jego podzbiory: liczby naturalne (liczby pierwsze), liczby ca∏kowite, wymierne i niewymierne. Rozwini´cie dziesi´tne liczby rzeczywistej.
\n
11.Rozumienie aktów prawnych; umiej´tnoÊç formu∏owania argumentów dla poparcia w∏asnego stanowiska.
\n
3.Przypomnienie dzia∏aƒ na pot´gach. Pot´ga o wyk∏adniku wymiernym.
\n
12.Wype∏nianie druków urz´dowych, sporzàdzanie pism do w∏adz publicznych i innych instytucji.
\n
4.OÊ liczbowa. Przedzia∏y na osi liczbowej. Sumy przedzia∏ów; iloczyny i ró˝nice takich zbiorów.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3651 — Poz. 458 5. WartoÊç bezwzgl´dna liczby rzeczywistej. Interpretacja geometryczna.
\n
2.Wyznaczanie zwiàzków miarowych w figurach p∏askich z zastosowaniem trygonometrii.
\n
6.Poj´cie b∏´du przybli˝enia. Szacowanie wartoÊci liczbowych. Obliczenia procentowe.
\n
3.OÊ symetrii i Êrodek symetrii figury.
\n
Funkcje i ich w∏asnoÊci 4. Twierdzenie Talesa i jego zwiàzek z podobieƒstwem. Cechy podobieƒstwa trójkàtów.
\n
1.Poj´cie funkcji. Wykres funkcji liczbowej.
\n
Geometria analityczna 2. Wyznaczanie dziedziny funkcji, jej miejsc zerowych, zbioru wartoÊci, wartoÊci najwi´kszej i najmniejszej w danym przedziale, przedzia∏ów monotonicznoÊci.
\n
1.Równanie prostej na p∏aszczyênie. Pó∏p∏aszczyzna — opis za pomocà nierównoÊci.
\n
3.Zastosowania funkcji do opisu zale˝noÊci w przyrodzie, gospodarce i ˝yciu codziennym.
\n
Stereometria 2. Odleg∏oÊç na p∏aszczyênie kartezjaƒskiej.
\n
1.Graniastos∏upy i ostros∏upy. Walec, sto˝ek, kula.
\n
4.Przesuwanie wykresu funkcji wzd∏u˝ osi x i osi y.
\n
Wielomiany i funkcje wymierne 1. Funkcja liniowa.
\n
2.Trójmian kwadratowy i jego pierwiastki. Wykres funkcji kwadratowej.
\n
3.Rozwiàzywanie zadaƒ prowadzàcych do równaƒ i nierównoÊci stopnia drugiego.
\n
4.Wielomiany. Dzia∏ania na wielomianach.
\n
5.Dzielenie wielomianów z resztà. Twierdzenie Bézout. Zastosowanie do znajdywania pierwiastków wielomianów metodà rozk∏adania na czynniki.
\n
6.Dzia∏ania na wyra˝eniach wymiernych. Funkcja homograficzna.
\n
7.Rozwiàzywanie równaƒ i nierównoÊci z funkcjà homograficznà.
\n
Funkcje trygonometryczne 1. Funkcje trygonometryczne kàta ostrego w trójkàcie prostokàtnym.
\n
2.Miara ∏ukowa kàta. Definicja funkcji trygonometrycznych dowolnego kàta.
\n
3.Wykresy funkcji trygonometrycznych.
\n
4.Najprostsze to˝samoÊci trygonometryczne.
\n
2.Wzajemne po∏o˝enie kraw´dzi i Êcian bry∏: kàt nachylenia prostej do p∏aszczyzny i kàt dwuÊcienny.
\n
3.Wyznaczanie zwiàzków miarowych w bry∏ach z zastosowaniem trygonometrii.
\n
Rachunek prawdopodobieƒstwa 1. Proste zadania kombinatoryczne.
\n
2.Poj´cie prawdopodobieƒstwa i jego w∏asnoÊci.
\n
3.Obliczanie prawdopodobieƒstw zdarzeƒ w skoƒczonych przestrzeniach probabilistycznych.
\n
4.Elementy statystyki opisowej: Êrednia arytmetyczna, Êrednia wa˝ona, mediana, wariancja i odchylenie standardowe (liczone z próby).
\n
Osiàgni´cia W zakresie operowania obiektami abstrakcyjnymi 1. Wykonywanie dzia∏aƒ na liczbach i wyra˝eniach algebraicznych.
\n
2.Opisywanie zbiorów za pomocà równaƒ, nierównoÊci i ich uk∏adów oraz upraszczanie takich opisów.
\n
3.Sporzàdzanie wykresów funkcji oraz odczytywania w∏asnoÊci funkcji z wykresu.
\n
4.Wyznaczanie zwiàzków miarowych dla figur p∏askich i bry∏.
\n
Ciàgi liczbowe 1. Definicja i przyk∏ady ciàgów liczbowych.
\n
W zakresie budowania modeli matematycznych i ich stosowania 2. Ciàg arytmetyczny i geometryczny. Wzór na n-ty wyraz. Wzór na sum´ n poczàtkowych wyrazów.
\n
1.Opisywanie zwiàzków pomi´dzy wielkoÊciami liczbowymi za pomocà równaƒ i nierównoÊci.
\n
3.Procent sk∏adany. Oprocentowanie lokat i kredytów.
\n
2.Wykrywanie zale˝noÊci funkcyjnych mi´dzy wielkoÊciami liczbowymi.
\n
Planimetria 3. Wyznaczanie zwiàzków metrycznych i miarowych w otaczajàcej przestrzeni.
\n
1.W∏asnoÊci czworokàtów wypuk∏ych. Okràg wpisany w czworokàt. Okràg opisany na czworokàcie.
\n
4.Budowanie modeli zjawisk losowych.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3652 — W zakresie projektowania obliczeƒ i ich wykonywania 1. Przeprowadzanie obliczeƒ dok∏adnych i przybli˝onych (w tym procentowych).
\n
2.Rozwiàzywanie niektórych typów równaƒ oraz ich uk∏adów.
\n
3.Wyznaczanie miar figur geometrycznych.
\n
4.Obliczanie prawdopodobieƒstw zdarzeƒ.
\n
W zakresie kszta∏cenia myÊlenia matematycznego 1. Umiej´tnoÊç definiowania prostych obiektów matematycznych.
\n
2.Umiej´tnoÊç podawania przyk∏adów i kontrprzyk∏adów.
\n
W zakresie samodzielnego zdobywania wiedzy matematycznej 1. Wyszukiwanie w materia∏ach êród∏owych potrzebnych informacji matematycznych.
\n
2.Samodzielne opanowanie definicji i twierdzeƒ z podr´cznika.
\n
3.Przyswajanie schematów rozumowaƒ i ich stosowanie.
\n
4.Sprawne sporzàdzanie notatek.
\n
FIZYKA I ASTRONOMIA Cele edukacyjne 1. ÂwiadomoÊç istnienia praw rzàdzàcych mikroi makroÊwiatem oraz wynikajàca z niej refleksja filozoficzno-przyrodnicza.
\n
2.Dostrzeganie natury i struktury fizyki oraz astronomii, ich rozwoju i zwiàzku z innymi naukami przyrodniczymi.
\n
3.Przygotowanie do rozumnego odbioru i oceny informacji, a tak˝e podejmowania dyskusji i formu∏owania opinii.
\n
4.Rozumienie znaczenia fizyki dla techniki, medycyny, ekologii, jej zwiàzków z ró˝nymi dziedzinami dzia∏alnoÊci ludzkiej oraz implikacji spo∏ecznych i mo˝liwoÊci kariery zawodowej.
\n
5.Zainteresowanie fizykà i astronomià.
\n
Zadania szko∏y 1. Nauczanie fizyki w sposób kontekstowy w oparciu o zagadnienia wyst´pujàce w ˝yciu codziennym, w przyrodzie, w technice.
\n
2.Rozszerzenie wiedzy fizycznej ucznia w celu pog∏´bienia rozumienia nauki, jej mo˝liwoÊci i ograniczeƒ.
\n
Poz. 458 3. Ukazanie roli eksperymentu, obserwacji i teorii w poznawaniu przyrody. Zapoznanie uczniów z budowaniem modeli oraz ich rolà w objaÊnianiu zjawisk i tworzeniu teorii.
\n
4.Kszta∏cenie umiej´tnoÊci krytycznego korzystania ze êróde∏ informacji poprzez analiz´ treÊci dotyczàcych nauki, zawartych w prasie, radiu i telewizji.
\n
5.Wdra˝anie uczniów do samodzielnego formu∏owania wypowiedzi o zagadnieniach fizycznych i astronomicznych, prowadzenia dyskusji w sposób terminologicznie i merytorycznie poprawny oraz rozwiàzywania prostych problemów fizycznych.
\n
6.Pokazywanie znaczenia, mo˝liwoÊci i pi´kna fizyki.
\n
7.Inspirowanie dociekliwoÊci i postawy badawczej uczniów.
\n
8.Stworzenie warunków do planowania i prowadzenia eksperymentów oraz analizy ich wyników.
\n
9.Wykorzystywanie metod komputerowych do budowania modeli i analizy wyników doÊwiadczeƒ.
\n
10.Zapoznanie z mo˝liwoÊciami wspó∏czesnych technik badawczych.
\n
TreÊci nauczania 1. Ruch, jego powszechnoÊç i wzgl´dnoÊç. Poj´cie ruchu w historii filozofii i w naukach przyrodniczych.
\n
Ruch w ró˝nych uk∏adach odniesienia. Maksymalna szybkoÊç przekazu informacji w przyrodzie i jej konsekwencje. Efekty relatywistyczne.
\n
2.Oddzia∏ywania w przyrodzie. Rodzaje oddzia∏ywaƒ w mikro- i makroÊwiecie. Pola si∏ i ich wp∏yw na charakter ruchu.
\n
3.Makroskopowe w∏asnoÊci materii, a jej budowa mikroskopowa. Model oscylatora harmonicznego i jego zastosowanie w opisie przyrody, ruch drgajàcy (amplituda, okres, cz´stotliwoÊç, przemiany energii). Mikroskopowe modele cia∏ makroskopowych o ró˝norodnych w∏asnoÊciach mechanicznych, elektrycznych, magnetycznych, optycznych oraz ich zastosowanie w urzàdzeniach codziennego u˝ytku.
\n
4.Porzàdek i chaos w przyrodzie. Procesy termodynamiczne, ich przyczyny i skutki. Procesy odwracalne i nieodwracalne, druga zasada termodynamiki, entropia, statystyczny charakter makroskopowych prawid∏owoÊci w przyrodzie.
\n
5.Âwiat∏o i jego rola w przyrodzie. Âwiat∏o jako fala, d∏ugoÊç fali, szybkoÊç rozchodzenia si´ fali, interferencja i dyfrakcja, widmo fal elektromagnetycznych, barwa, odbicie i za∏amanie Êwiat∏a, rozszczepienie Êwiat∏a bia∏ego, polaryzacja Êwiat∏a. Kwantowy model Êwiat∏a, zjawisko fotoelektryczne i jego zastosowania. Budowa atomu, analiza spektralna, laser i jego zastosowania.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3653 — 6. Energia i jej przemiany, transport energii. Przeglàd poznanych form energii. Równowa˝noÊç masy i energii. Elementy fizyki jàdrowej. Energetyka jàdrowa, reaktory a broƒ jàdrowa. PromieniotwórczoÊç, jej zastosowania i zagro˝enia. Transport energii w ruchu falowym. Konwekcja. Przewodnictwo cieplne. Przewodnictwo elektryczne.
\n
7.Budowa i ewolucja WszechÊwiata. Czas — przestrzeƒ — materia — energia. Czàstki elementarne a historia WszechÊwiata. Obserwacyjne podstawy kosmologii. Modele kosmologiczne. Galaktyki i ich uk∏ady. Ewolucja gwiazd.
\n
8.JednoÊç mikro- i makroÊwiata. Fale materii, dowody eksperymentalne falowych cech czàstek elementarnych, dualizm falowo-korpuskularny. Pomiar makroskopowy w fizyce a pomiary w mikroÊwiecie kwantowym, niepewnoÊci pomiarowe a zasada nieoznaczonoÊci.
\n
9.Fizyka a filozofia. Zakres stosowalnoÊci teorii fizycznych. Determinizm i indeterminizm w opisie przyrody. Elementy metodologii nauk, metoda indukcyjna i hipotetyczno-dedukcyjna, metody statystyczne.
\n
10.Narz´dzia wspó∏czesnej fizyki i ich rola w badaniu mikro- i makroÊwiata. Laboratoria i metody badawcze wspó∏czesnych fizyków. Wspó∏czesne obserwatoria astronomiczne. Osiàgni´cia naukowe minionego wieku i ich znaczenie.
\n
Podstawà do realizacji powy˝szych treÊci nauczania sà elementarne wiadomoÊci i umiej´tnoÊci z zakresu mechaniki, elektromagnetyzmu, fizyki czàsteczkowej i optyki wyniesione przez ucznia z gimnazjum. Nawiàzanie do nich w trakcie realizacji poszczególnych hase∏ jest niezb´dne.
\n
Poz. 458 cz∏owieka oraz mo˝liwych sposobów zapobiegania tej degradacji.
\n
9.Ogólna znajomoÊç prawid∏owoÊci przyrodniczych i metod ich poznawania.
\n
CHEMIA Cele edukacyjne 1. Zrozumienie znaczenia przemian chemicznych zachodzàcych w otaczajàcym Êwiecie.
\n
2.UÊwiadomienie roli chemii w rozwoju cywilizacji i w ˝yciu codziennym.
\n
3.Dostrzeganie wp∏ywu dzia∏alnoÊci cz∏owieka na Êrodowisko i przyswojenie wiedzy niezb´dnej do prowadzenia dzia∏aƒ proekologicznych.
\n
Zadania szko∏y 1. Kszta∏towanie badawczego sposobu myÊlenia, w∏aÊciwego dla nauk przyrodniczych.
\n
2.Rozwijanie umiej´tnoÊci obserwacji, wyciàgania wniosków z przeprowadzonych eksperymentów i formu∏owania uogólnieƒ.
\n
3.Wyrabianie umiej´tnoÊci pos∏ugiwania si´ zdobytà wiedzà chemicznà.
\n
4.Przygotowywanie uczniów do prawid∏owego korzystania z ró˝norodnych êróde∏ informacji.
\n
5.Kszta∏towanie postaw uczniów zgodnych z zasadami dba∏oÊci o w∏asne zdrowie i ochron´ Êrodowiska przyrodniczego.
\n
TreÊci nauczania Osiàgni´cia 1. Umiej´tnoÊç obserwacji i opisywania zjawisk fizycznych i astronomicznych.
\n
1.Wspó∏czesny, uproszczony model budowy atomu.
\n
Izotopy. PromieniotwórczoÊç naturalna.
\n
2.Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ ze zrozumieniem wybranymi poj´ciami fizycznymi.
\n
2.Zale˝noÊç pomi´dzy budowà atomów a po∏o˝eniem pierwiastków w uk∏adzie okresowym i ich w∏aÊciwoÊciami.
\n
3.Umiej´tnoÊç wykorzystywania modeli do wyjaÊniania zjawisk i procesów fizycznych oraz ÊwiadomoÊç granic stosowalnoÊci wybranych modeli.
\n
3.Zale˝noÊç w∏aÊciwoÊci fizycznych i chemicznych substancji od rodzaju wiàzania chemicznego.
\n
4.Umiej´tnoÊç planowania i wykonywania doÊwiadczeƒ fizycznych i prostych obserwacji astronomicznych, zapisywania i analizowania ich wyników.
\n
5.Umiej´tnoÊç sporzàdzania i interpretacji wykresów.
\n
4.Reakcje chemiczne a zjawiska fizyczne. IloÊciowe prawa rzàdzàce przemianami chemicznymi. Reakcje syntezy, analizy i wymiany.
\n
5.Mol. Molowa interpretacja przemian chemicznych.
\n
Obj´toÊç molowa.
\n
6.Umiej´tnoÊç korzystania z praw i zasad fizyki do wyjaÊniania wybranych zjawisk zachodzàcych w przyrodzie.
\n
6.SzybkoÊç reakcji chemicznych.
\n
7.Umiej´tnoÊç wykorzystywania wiedzy fizycznej do wyjaÊniania zasad dzia∏ania i bezpiecznego u˝ytkowania wybranych urzàdzeƒ technicznych.
\n
8.Proste reakcje utleniania — redukcji i ich rola w przyrodzie oraz ˝yciu codziennym.
\n
8.Umiej´tnoÊç wskazania przyk∏adów degradacji Êrodowiska wynikajàcej z technicznej dzia∏alnoÊci 7. Reakcje endo- i egzoenergetyczne.
\n
9.Roztwory nasycone i nienasycone. Sposoby wyra˝ania st´˝eƒ roztworów — st´˝enie procentowe i molowe.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3654 — 10. Dysocjacja elektrolityczna. Reakcje w roztworach wodnych elektrolitów — reakcje zoboj´tnienia i stràcania osadów.
\n
Poz. 458 Zadania szko∏y 1. Umo˝liwienie uczniom zrozumienia zasad funkcjonowania w∏asnego organizmu.
\n
11.W∏aÊciwoÊci wybranych metali i niemetali.
\n
12.W´glowodory nasycone, nienasycone i aromatyczne — budowa i w∏aÊciwoÊci.
\n
TreÊci nauczania 13. èród∏a w´glowodorów w przyrodzie.
\n
14.Jednofunkcyjne pochodne w´glowodorów otrzymywanie i w∏aÊciwoÊci.
\n
2.Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoÊci za dzia∏ania podejmowane w najbli˝szym Êrodowisku. — 15. Najwa˝niejsze wielofunkcyjne pochodne w´glowodorów — wyst´powanie, w∏aÊciwoÊci, zastosowanie i ich znaczenie w ˝yciu cz∏owieka.
\n
16.Chemia w ˝yciu gospodarczym, spo∏ecznym i ochronie Êrodowiska. Praktyczne zastosowania poznanych substancji chemicznych i zagro˝enia powodowane niew∏aÊciwym ich wykorzystaniem.
\n
Osiàgni´cia 1. Dostrzeganie przemian chemicznych w Êrodowisku przyrodniczym oraz czynników wp∏ywajàcych na ich przebieg.
\n
2.Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ zdobytà wiedzà chemicznà w ˝yciu codziennym.
\n
3.Umiej´tnoÊç korzystania z ró˝norodnych êróde∏ informacji, np. uk∏adu okresowego pierwiastków, literatury popularnonaukowej i Internetu.
\n
4.Umiej´tnoÊç zapisywania równaƒ prostych reakcji chemicznych oraz opisywania efektów energetycznych im towarzyszàcych.
\n
5.Pos∏ugiwanie si´ podstawowym s∏ownictwem chemicznym.
\n
6.Umiej´tnoÊç wykonywania prostych obliczeƒ chemicznych.
\n
7.ZnajomoÊç najwa˝niejszych pierwiastków i zwiàzków chemicznych, ich w∏aÊciwoÊci i zastosowania.
\n
BIOLOGIA 1. Organizm cz∏owieka jako zintegrowana ca∏oÊç i prawid∏owe jego funkcjonowanie:
\n
1)g∏ówne funkcje organizmu i struktury anatomiczne odpowiedzialne za wype∏nianie tych funkcji,
\n
2)wzajemne oddzia∏ywanie uk∏adów i homeostaza parametrów ustrojowych (np. sta∏a temperatura cia∏a, sta∏y sk∏ad p∏ynów ustrojowych np. st´˝enia glukozy we krwi, sta∏e ciÊnienie krwi),
\n
3)mózg jako g∏ówny oÊrodek kontrolno-integracyjny organizmu: zmys∏y, neuroprzekaêniki, plastycznoÊç dzia∏ania mózgu (rozwój, uczenie si´, pami´ç), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowoÊç,
\n
4)uk∏ad odpornoÊciowy i jego znaczenie dla zdrowia cz∏owieka, antygeny, przeciwcia∏a, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odpornoÊci,
\n
5)uk∏ad mi´Êniowy i jego znaczenie dla prawid∏owego funkcjonowania cia∏a, typy mi´Êni, prawid∏owy rozwój umi´Ênienia, predyspozycje do çwiczeƒ fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywnoÊci fizycznej, szkodliwoÊç dopingu,
\n
6)rozwój cz∏owieka: pocz´cie, rozwój zarodka i p∏odu, poród, rozwój noworodka,
\n
7)czynniki chorobowe: wirusy, bakterie, paso˝yty, trucizny; antybiotyki,
\n
8)choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka,
\n
9)choroby uk∏adu krwionoÊnego, mia˝d˝yca, nadciÊnienie, zawa∏, profilaktyka chorób krà˝eniowych.
\n
2.Od˝ywianie si´ cz∏owieka:
\n
Cele edukacyjne
\n
1)budowa i funkcja uk∏adu pokarmowego cz∏owieka, 1. Pog∏´bianie rozumienia podstaw dzia∏ania w∏asnego organizmu w stosunku do wiedzy nabytej w gimnazjum.
\n
2)g∏ówne sk∏adniki pokarmowe i ich êród∏a (bia∏ka, cukry, t∏uszcze), 2. Kszta∏towanie postawy odpowiedzialnoÊci za zdrowie swoje i innych.
\n
3)dieta pe∏no- i niepe∏nowartoÊciowa, aminokwasy egzogenne, witaminy, mikroelementy i ich êród∏a, 3. Rozumienie zale˝noÊci istniejàcych w Êrodowisku przyrodniczym.
\n
4)aminokwasy egzogenne, 4. Rozumienie zale˝noÊci cz∏owieka od Êrodowiska i wp∏ywu cz∏owieka na Êrodowisko.
\n
5.Rozumienie potrzeby zachowania bioró˝norodnoÊci.
\n
5)zawartoÊç energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych form aktywnoÊci fizycznej, oty∏oÊç, anoreksja i bulimia,
\n
6)witaminy, mikroelementy i ich êród∏a.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3655 — 3. Elementy genetyki:
\n
1)budowa DNA, kod genetyczny, gen, synteza bia∏ek, genom cz∏owieka, Poz. 458 5. Zrozumienie z∏o˝onoÊci Êwiata, wspó∏zale˝noÊci jego poszczególnych elementów i gotowoÊç do udzia∏u w jego przekszta∏caniu zgodnie z zasadà zrównowa˝onego rozwoju.
\n
2)mutacje i czynniki mutagenne,
\n
3)choroby dziedziczne i diagnostyka molekularna w medycynie,
\n
4)zasady in˝ynierii genetycznej, zastosowanie biotechnologii.
\n
4.Elementy ekologii i ochrony Êrodowiska:
\n
1)ewolucja i ró˝norodnoÊç biologiczna (genetyczna, gatunkowa i ekosystemów), pochodzenie cz∏owieka, znaczenie ró˝norodnoÊci biologicznej dla cz∏owieka, Zadania szko∏y 1. Przygotowanie uczniów do samodzielnego zdobywania wiedzy i umiej´tnoÊci geograficznych.
\n
2.Zapewnienie uczniom dost´pu do ró˝norodnych êróde∏ informacji geograficznej, ze szczególnym uwzgl´dnieniem materia∏ów kartograficznych.
\n
3.Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci prowadzenia obserwacji terenowych.
\n
TreÊci nauczania
\n
2)czynniki kszta∏tujàce ró˝norodnoÊç biologicznà i sprzyjajàce jej utrzymywaniu si´ (ró˝norodnoÊç siedlisk, zale˝noÊci mi´dzygatunkowe), 1. Korzystanie z ró˝norodnych êróde∏ informacji geograficznej.
\n
3)nowoczesne formy uprawy roÊlin i nowe odmiany zwierzàt hodowlanych, korzyÊci i zagro˝enia z punktu widzenia Êrodowiska i zdrowia (np. roÊliny i zwierz´ta transgeniczne).
\n
2.Funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi — zjawiska, procesy, wzajemne zale˝noÊci, zmiennoÊç Êrodowiska w przestrzeni i w czasie, m.in. zmiany pogody i ich prognozowanie, kl´ski ˝ywio∏owe. Równowaga ekologiczna.
\n
Osiàgni´cia 1. ZnajomoÊç funkcji fizjologicznych ró˝nych uk∏adów organizmu ludzkiego.
\n
2.Rozpoznawanie zagro˝eƒ dla zdrowia cz∏owieka i znajomoÊç zasad dzia∏ania na rzecz w∏asnego zdrowia.
\n
3.Rozumienie zasad dziedziczenia; dostrzeganie korzyÊci i zagro˝eƒ wynikajàcych z post´pów w genetyce.
\n
4.ZnajomoÊç przyczyn aktualnego stanu Êrodowiska w skali lokalnej, krajowej, Êwiatowej oraz sposobów przeciwdzia∏ania niekorzystnym zmianom.
\n
5.ÂwiadomoÊç wartoÊci ró˝norodnoÊci biologicznej.
\n
GEOGRAFIA Cele edukacyjne 1. Rozszerzenie wiedzy niezb´dnej do zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru i dynamiki procesów zachodzàcych w Êrodowisku geograficznym w skali lokalnej, krajowej (geografia Polski), wielkich regionów i Êwiata.
\n
2.Poznanie, zrozumienie i interpretowanie zwiàzków przyczynowo-skutkowych i funkcjonalnych w ró˝nych skalach przestrzennych i czasowych.
\n
3.Zdobycie umiej´tnoÊci geograficznych niezb´dnych do stosowania w praktyce opanowanej wiedzy geograficznej.
\n
4.Przekonanie o potrzebie uczestnictwa w rozwoju w∏asnego regionu i Polski oraz podejmowania dzia∏aƒ na rzecz zachowania ich dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego.
\n
3.Funkcjonalne i przestrzenne powiàzania oraz wzajemne zale˝noÊci w systemie cz∏owiek — przyroda — gospodarka. Typy gospodarowania w Êrodowisku i ich nast´pstwa, na wybranych przyk∏adach, np. stref, kontynentów, krajów, ze szczególnym uwzgl´dnieniem Polski.
\n
4.Przyczyny i skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludnoÊci na Ziemi.
\n
5.Problemy demograficzne spo∏eczeƒstw (ze szczególnym uwzgl´dnieniem Polski). Wspó∏czesne migracje ludnoÊci. Procesy przekszta∏cania sieci osadniczej (wielkie miasta, suburbia, wyludnianie si´ terenów wiejskich itp).
\n
6.Âwiat w fazie przemian spo∏ecznych, gospodarczych i politycznych. Modernizacja, restrukturyzacja, globalizacja. Biedni i bogaci wspó∏czesnego Êwiata.
\n
7.Konflikty zbrojne i inne zagro˝enia spo∏eczno-ekonomiczne. Procesy przechodzenia od izolacji do integracji; wspó∏praca mi´dzy spo∏ecznoÊciami; procesy integracji i dezintegracji w Europie (ze szczególnym uwzgl´dnieniem roli Polski); euroregiony i miasta (gminy) „bliêniacze” jako przyk∏ad wspó∏pracy mi´dzynarodowej na szczeblu regionalnym i lokalnym.
\n
8.Mo˝liwoÊci rozwoju turystyki i rekreacji wynikajàce z uwarunkowaƒ i nast´pstw przyrodniczych, spo∏eczno-ekonomicznych i kulturowych.
\n
Osiàgni´cia 1. Pos∏ugiwanie si´ terminologià geograficznà.
\n
2.Rozszerzenie wiedzy z zakresu funkcjonowania systemu cz∏owiek — Êrodowisko, ze szczególnym uwzgl´dnieniem aspektów przestrzennych.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3656 — 3. Korzystanie z ró˝norodnych êróde∏ informacji geograficznej: map, planów, roczników statystycznych, zdj´ç, profili, przekrojów, rysunków, czasopism, przewodników, literatury popularnonaukowej, Internetu, GIS-u1 i innych.
\n
4.Selekcjonowanie, porzàdkowanie, analizowanie i interpretowanie informacji o stanie i zmianach Êrodowiska geograficznego oraz sytuacji spo∏ecznej, politycznej i ekonomicznej.
\n
5.Prezentowanie wyników analiz geograficznych ró˝nymi metodami graficznymi (w tym kartograficznymi) i statystycznymi.
\n
6.Dostrzeganie i analizowanie relacji mi´dzy poszczególnymi elementami Êrodowiska przyrodniczego oraz dzia∏alnoÊcià cz∏owieka w skali globalnej, regionalnej i lokalnej.
\n
7.Prognozowanie (na zasadzie ekstrapolacji istniejàcych trendów) stanu Êrodowiska poszczególnych obszarów (z uwzgl´dnieniem interakcji Ziemia— cz∏owiek).
\n
WIEDZA O KULTURZE Cele edukacyjne 1. Przygotowanie do aktywnego i pe∏nego uczestnictwa w ˝yciu kulturalnym oraz bezpoÊredniego obcowania z dzie∏ami sztuki przez rozwijanie:
\n
1)wra˝liwoÊci estetycznej oraz indywidualnych zdolnoÊci artystycznych,
\n
2)umiej´tnoÊci refleksyjnej i krytycznej oceny zjawisk w kulturze i sztuce,
\n
3)samodzielnoÊci w poszerzaniu wiedzy z ró˝nych dziedzin sztuki,
\n
4)poczucia to˝samoÊci z kulturà w∏asnego regionu i kraju.
\n
2.Nabycie, niezb´dnej Êwiadomemu uczestnikowi ˝ycia kulturalnego, wiedzy z zakresu ró˝nych dziedzin sztuki: architektury, plastyki, muzyki, teatru, filmu.
\n
3.Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez ró˝norodne formy aktywnoÊci artystycznej.
\n
4.Poznawanie dziedzictwa narodowego, w tym najwybitniejszych dzie∏ sztuki. Rozwijanie wra˝liwoÊci na ochron´ dziedzictwa narodowego.
\n
5.Wykszta∏cenie potrzeby bezpoÊredniego obcowania z dzie∏ami sztuki i aktywnego uczestnictwa w kulturze.
\n
6.Kszta∏towanie zachowaƒ sprzyjajàcych ochronie dziedzictwa narodowego.
\n
Zadania szko∏y 1. Umo˝liwienie uczniom aktywnego udzia∏u w ró˝norodnych formach ˝ycia kulturalnego. ——————— 1 Angielski skrót Geograficznych Systemów Informacyjnych.
\n
Poz. 458 2. Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez bezpoÊredni kontakt z dzie∏ami sztuki oraz ró˝norodne formy aktywnoÊci artystycznej.
\n
3.Umo˝liwienie rozwijania wybranych rodzajów aktywnoÊci twórczej przez indywidualne lub zespo∏owe formy dzia∏aƒ artystycznych o twórczym lub odtwórczym charakterze.
\n
4.Rozbudzenie zainteresowania kulturà regionu i lokalnym ˝yciem kulturalnym.
\n
5.Ukazywanie dziedzictwa narodowego i rozwijanie poczucia jego wartoÊci.
\n
6.Wyzwalanie inicjatywy uczniów w animowaniu spo∏ecznej aktywnoÊci kulturalnej.
\n
TreÊci nauczania 1. Dzie∏o sztuki — poj´cie, funkcja, temat, treÊci i forma we wzajemnych relacjach.
\n
2.Podstawowe wiadomoÊci o stylach, epokach, wybitnych twórcach i ich dzie∏ach.
\n
3.Zwiàzki i zale˝noÊci pomi´dzy ró˝nymi dziedzinami sztuki oraz pomi´dzy kulturà narodowà i kulturà regionu.
\n
4.Ró˝ne funkcje sztuki.
\n
5.Ocena i interpretacja dzie∏ ró˝nych dziedzin sztuki.
\n
6.Ró˝norodne formy kontaktu z dzie∏ami sztuki.
\n
7.Rodzaje zabytków, ich specyfika i sposoby u˝ytkowania. Obowiàzujàce w Polsce zasady ochrony.
\n
Obiekty wpisane na List´ Âwiatowego Dziedzictwa UNESCO znajdujàce si´ w Polsce.
\n
8.Zasady dotyczàce ochrony prawa autorskiego.
\n
Osiàgni´cia 1. ZnajomoÊç dzie∏ ró˝nych dziedzin i epok kultury narodowej i Êwiatowej.
\n
2.Umiej´tnoÊç dostrzegania walorów kultury w∏asnego regionu.
\n
3.Umiej´tnoÊç powiàzania dzie∏a sztuki z epokà i stylem.
\n
4.ÂwiadomoÊç ró˝nych funkcji sztuki.
\n
5.Dostrzeganie zwiàzków zachodzàcych pomi´dzy ró˝nymi dziedzinami sztuki.
\n
6.Umiej´tnoÊç dokonywania charakterystyki dzie∏ sztuki.
\n
7.Rozwini´cie wybranych form aktywnoÊci artystycznej w zakresie ró˝nych dziedzin sztuki.
\n
8.ZnajomoÊç elementarnych zasad ochrony dziedzictwa narodowego.
\n
9.ZnajomoÊç wybitnych dzie∏ dziedzictwa narodowego.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3657 — PODSTAWY PRZEDSI¢BIORCZOÂCI Cele edukacyjne 1. Przygotowanie do aktywnego i Êwiadomego uczestnictwa w ˝yciu gospodarczym.
\n
2.Kszta∏cenie postawy rzetelnej pracy i przedsi´biorczoÊci.
\n
Poz. 458 6. Funkcjonowanie gie∏dy papierów wartoÊciowych.
\n
7.Gospodarstwa domowe — dochody i wydatki, inwestowanie w∏asnych pieni´dzy. Ochrona praw konsumentów.
\n
8.System zabezpieczenia emerytalnego. Ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenia majàtkowe.
\n
3.Kszta∏towanie umiej´tnoÊci pracy w zespole i skutecznego komunikowania si´.
\n
9.Przedsi´biorstwo w gospodarce — ró˝norodnoÊç form organizacyjno-prawnych i ich rola w rozwoju gospodarki.
\n
4.Kszta∏towanie umiej´tnoÊci aktywnego poszukiwania pracy i Êwiadomego jej wyboru.
\n
10.Majàtek przedsi´biorstwa. Koszty i przychody oraz zasady rozliczeƒ finansowych przedsi´biorstwa.
\n
5.Poznanie mechanizmów funkcjonowania gospodarki rynkowej.
\n
11.Formy pozyskiwania kapita∏u i jego inwestowania.
\n
6.Rozwijanie zainteresowania podejmowaniem i prowadzeniem dzia∏alnoÊci gospodarczej. Poznanie podstawowych zasad podejmowania i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej w ró˝nych formach.
\n
7.Poznanie roli paƒstwa i prawa w gospodarce rynkowej.
\n
8.Poznanie zasad funkcjonowania gospodarki europejskiej i Êwiatowej.
\n
Zadania szko∏y 1. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci uzyskania wiedzy, umiej´tnoÊci i kszta∏towania postaw przedsi´biorczych, warunkujàcych aktywne uczestnictwo w ˝yciu gospodarczym.
\n
2.Pomoc w rozwijaniu u uczniów umiej´tnoÊci samokszta∏cenia i samodoskonalenia oraz indywidualnych zainteresowaƒ prowadzeniem dzia∏alnoÊci gospodarczej.
\n
12.Planowanie procedury podj´cia dzia∏alnoÊci gospodarczej.
\n
13.Nawiàzywanie i rozwiàzywanie stosunku pracy.
\n
Podstawowe prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy.
\n
14.Rola paƒstwa w gospodarce rynkowej. Podstawowe funkcje ekonomiczne paƒstwa.
\n
15.Wzrost gospodarczy i jego mierniki.
\n
16.Pieniàdz i banki — bank centralny, banki komercyjne, bankowe i pozabankowe us∏ugi finansowe. Inflacja.
\n
17.Bud˝et paƒstwa, bud˝ety jednostek samorzàdu terytorialnego — funkcje, êród∏a wp∏ywów, kierunki wydatków.
\n
18.Rynek pracy i bezrobocie.
\n
19.Metody aktywnego poszukiwania pracy. Instytucje wspomagajàce aktywne poszukiwanie pracy.
\n
3.Tworzenie sprzyjajàcej atmosfery dla wspó∏pracy szko∏y z przedstawicielami ˝ycia gospodarczego w regionie.
\n
20.Wspó∏praca gospodarcza Polski z zagranicà. Integracja z Unià Europejskà.
\n
4.Wspomaganie uczniów w wyborze kierunku dalszego kszta∏cenia.
\n
21.Proces globalizacji gospodarki i jego konsekwencje dla Polski.
\n
5.Umo˝liwienie poznania specyfiki lokalnego rynku pracy.
\n
22.Etyka biznesu.
\n
Osiàgni´cia TreÊci nauczania 1. Postawa przedsi´biorczoÊci. Mocne i s∏abe strony w∏asnej osobowoÊci, samoakceptacja, asertywnoÊç, inicjatywnoÊç, odpowiedzialnoÊç itp.
\n
1.Dokonanie trafnej samooceny oraz umiej´tnoÊç autoprezentacji.
\n
2.Umiej´tnoÊç stosowania podstawowych zasad pracy w zespole i prowadzenia negocjacji.
\n
2.Organizacja pracy. Zasady pracy zespo∏owej. Kierowanie i podejmowanie decyzji.
\n
3.Planowanie bud˝etu gospodarstwa domowego.
\n
3.Zale˝noÊç mi´dzy zyskiem a ryzykiem.
\n
4.Rozró˝nianie form inwestowania.
\n
4.Motywy aktywnoÊci zawodowej i gospodarczej cz∏owieka. Rodzaje potrzeb. ZdolnoÊç do wyznaczania sobie celów i zadaƒ.
\n
5.Umiej´tnoÊç przewidywania op∏acalnoÊci przedsi´wzi´cia gospodarczego w kontekÊcie wydatków i przychodów, zysku i ryzyka. Obliczanie wyniku finansowego przedsi´biorstwa na prostych przyk∏adach.
\n
5.Funkcjonowanie rynku i gospodarki rynkowej.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3658 — Poz. 458 6. Identyfikowanie podstawowych form w∏asnoÊci oraz form organizacyjno-prawnych przedsi´biorstw.
\n
2.Rozwiàzywanie zadaƒ z zakresu ró˝nych dziedzin nauczania z wykorzystaniem programów komputerowych i metod informatyki.
\n
7.Przygotowanie dokumentów do za∏o˝enia i prowadzenia przedsi´biorstwa oraz stosowanie wymaganych procedur w celu podj´cia dzia∏alnoÊci gospodarczej przez osob´ fizycznà.
\n
3.Podstawowe formy organizowania informacji w bazach danych spotykanych w otoczeniu ucznia. Wyszukiwanie informacji w bazach danych, formu∏owanie rozbudowanych zapytaƒ.
\n
8.Obliczanie prostych przyk∏adów dotyczàcych wyniku finansowego przedsi´biorstwa.
\n
4.Korzystanie z informacji zwiàzanych z kszta∏ceniem, pochodzàcych z ró˝nych êróde∏, oraz komunikowanie si´ poprzez sieç.
\n
9.Przygotowanie podstawowych dokumentów niezb´dnych w ubieganiu si´ o prac´ oraz prowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej z pracodawcà w warunkach symulowanych.
\n
10.ZnajomoÊç podstawowych przepisów prawa dotyczàcych zatrudnienia oraz praw i obowiàzków pracowników i pracodawców.
\n
11.Identyfikowanie podstawowych wskaêników makroekonomicznych (PKB, PNB — nominalny i realny oraz w przeliczeniu na jednego mieszkaƒca, inflacja, bezrobocie).
\n
5.Wspomaganie prezentacji prac uczniów z zastosowaniem programów komputerowych. Prezentacja w sieci.
\n
6.Rozwój zastosowaƒ komputerów. Prawne i spo∏eczne aspekty zastosowaƒ informatyki.
\n
Osiàgni´cia 1. Opracowywanie dokumentów z wykorzystaniem ró˝nych narz´dzi informatycznych i ró˝nych êróde∏ informacji.
\n
12.Rozumienie wp∏ywu polityki fiskalnej i monetarnej na ˝ycie gospodarcze kraju.
\n
2.Tworzenie prezentacji z wykorzystaniem programów komputerowych.
\n
13.Wskazywanie korzyÊci i zagro˝eƒ wynikajàcych ze wspó∏pracy mi´dzynarodowej, w tym z integracji Polski z Unià Europejskà oraz globalizacji gospodarki.
\n
3.Pos∏ugiwanie si´ programami komputerowymi i metodami informatyki w uczeniu si´ i rozwiàzywaniu problemów.
\n
TECHNOLOGIA INFORMACYJNA Cele edukacyjne 1. Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci Êwiadomego i sprawnego pos∏ugiwania si´ komputerem oraz narz´dziami i metodami informatyki.
\n
2.Przygotowanie do aktywnego funkcjonowania w tworzàcym si´ spo∏eczeƒstwie informacyjnym.
\n
Zadania szko∏y 1. Stworzenie warunków do korzystania ze sprz´tu oraz programów komputerowych wspomagajàcych ró˝ne dziedziny nauczania.
\n
2.Wspomaganie rozwoju umiej´tnoÊci analizowania i rozwiàzywania problemów z zakresu nauczania szkolnego i codziennego ˝ycia, z wykorzystaniem odpowiednio dobranych metod i Êrodków informatycznych.
\n
4.Korzystanie z dost´pnych êróde∏ informacji za pomocà komputerów.
\n
5.Komunikowanie si´ z wykorzystaniem sieci komputerowej.
\n
WYCHOWANIE FIZYCZNE Cele edukacyjne 1. ZnajomoÊç zasad racjonalnej troski o zdrowie i sprawnoÊç fizycznà, uwarunkowanych systematycznym uprawianiem ró˝nych form aktywnoÊci sportowej, rekreacyjnej i turystycznej.
\n
2.Kszta∏towanie postaw moralnych i spo∏ecznych w oparciu o wartoÊci tkwiàce w sporcie, rekreacji i turystyce, m.in. wytrwa∏oÊç, systematycznoÊç, odpowiedzialnoÊç, samodyscyplina, równoÊç szans, szacunek dla przeciwnika, „czysta gra”, umiej´tnoÊç w∏aÊciwego zachowania si´ w sytuacji zwyci´stwa i pora˝ki.
\n
3.Pog∏´bienie wiedzy i rozwijanie umiej´tnoÊci informatycznych wyniesionych z poprzednich etapów edukacyjnych.
\n
3.Motywacja do podejmowania samodzielnych dzia∏aƒ na rzecz harmonijnego rozwoju fizycznego, ze szczególnym uwzgl´dnieniem indywidualnych w∏aÊciwoÊci morfologicznych i funkcjonalnych.
\n
TreÊci nauczania Zadania szko∏y 1. Opracowywanie dokumentów o rozbudowanej strukturze zawierajàcych informacje pochodzàce z ró˝nych êróde∏.
\n
1.Uzupe∏nienie i utrwalenie wiedzy uczniów niezb´dnej dla podejmowania Êwiadomej, systematycznej aktywnoÊci fizycznej jako warunku zdrowego stylu Dziennik Ustaw Nr 51 — 3659 — ˝ycia i racjonalnej troski o witalnà gotowoÊç organizmu do przeciwstawiania si´ negatywnym skutkom cywilizacji.
\n
2.Wdra˝anie do samodzielnych dzia∏aƒ na rzecz harmonijnego rozwoju fizycznego oraz dba∏oÊci o nale˝yty poziom sprawnoÊci fizycznej.
\n
3.Przygotowanie uczniów do roli organizatora i aktywnego uczestnika ró˝norodnych form aktywnoÊci fizycznej oraz odbiorcy (kibica) widowisk sportowych.
\n
4.Organizowanie ró˝norodnych zaj´ç z zakresu „sportów ca∏ego ˝ycia” ze szczególnym zwróceniem uwagi na formy aktywnoÊci ruchowej najbardziej odpowiednie dla rodzinnego uprawiania sportu.
\n
TreÊci nauczania 1. åwiczenia wzmacniajàce muskulatur´ i stymulujàce funkcjonowanie uk∏adu krà˝enia.
\n
2.åwiczenia z obcià˝eniem na odpowiednich dystansach z wykorzystaniem przyrzàdów i przyborów w celu podniesienia poziomu sprawnoÊci fizycznej.
\n
3.åwiczenia doskonalàce ruchowe umiej´tnoÊci utylitarne i rekreacyjno-sportowe.
\n
4.S´dziowanie w wybranych dyscyplinach sportowych.
\n
5.Zaj´cia i imprezy sportowe.
\n
Poz. 458 w przypadku wystàpienia zagro˝eƒ indywidualnych i zbiorowych.
\n
2.Przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w przedsi´wzi´ciach o charakterze obronnym.
\n
Zadania szko∏y 1. Wspieranie uczniów w pog∏´bianiu wiedzy i doskonaleniu umiej´tnoÊci z zakresu edukacji dla bezpieczeƒstwa.
\n
2.Kszta∏towanie ÊwiadomoÊci obronnej m∏odzie˝y.
\n
3.Pomoc w wyrabianiu nawyku racjonalnych zachowaƒ w sytuacjach szczególnych oraz przygotowanie do uczestnictwa w przedsi´wzi´ciach o charakterze obronnym organizowanych przez organy administracji rzàdowej i samorzàdowej oraz organizacje spo∏eczne.
\n
4.Przygotowywanie uczniów do podejmowania samodzielnych dzia∏aƒ w sytuacjach kryzysowych i rozwijania umiej´tnoÊci organizatorskich w tej dziedzinie.
\n
TreÊci nauczania 1. System obronnoÊci Rzeczypospolitej Polskiej:
\n
1)podsystemy obronnoÊci paƒstwa,
\n
2)powinnoÊci obronne lokalnych w∏adz, instytucji i obywateli.
\n
6.Zaj´cia i imprezy turystyczne i rekreacyjne.
\n
7.åwiczenia relaksacyjne na rzecz zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego.
\n
8.Samokontrola i samoocena stanu rozwoju fizycznego, sprawnoÊci i umiej´tnoÊci ruchowych.
\n
9.Historia sportu i olimpizmu.
\n
2.Rodzaje si∏ zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ich charakterystyka i przeznaczenie.
\n
3.Struktura i zadania Obrony Terytorialnej Rzeczypospolitej Polskiej.
\n
4.Obrona cywilna:
\n
1)cel, zadania i organizacja, Osiàgni´cia 1. Samoocena mo˝liwoÊci i potrzeb ruchowych na podstawie pomiaru podstawowych w∏aÊciwoÊci somatycznych i fizjologicznych.
\n
2.Umiej´tne stosowanie çwiczeƒ kszta∏tujàcych prawid∏owà postaw´ cia∏a oraz sprawnoÊç fizycznà i ruchowà.
\n
3.Organizowanie i aktywne uczestnictwo w indywidualnych i zespo∏owych formach aktywnoÊci sportowej, rekreacyjnej i turystycznej.
\n
4.Stosowanie ró˝norodnych form relaksacji po pracy umys∏owej i fizycznej.
\n
2)ochrona ludnoÊci, zwierzàt, ˝ywnoÊci i dóbr materialnych w ramach powszechnej samoobrony,
\n
3)sposoby alarmowania ludnoÊci,
\n
4)zachowanie si´ podczas ewakuacji,
\n
5)znaki i barwy bezpieczeƒstwa.
\n
5.Wybrane problemy mi´dzynarodowego prawa humanitarnego dotyczàce ochrony ludnoÊci i dóbr kultury.
\n
6.Zagro˝enia czasu pokoju, ich êród∏a, przeciwdzia∏anie ich powstawaniu, zasady post´powania w przypadku ich wystàpienia i po ich ustàpieniu:
\n
5.Przyj´cie odpowiedzialnoÊci za zdrowie w∏asne i innych.
\n
1)zagro˝enia biologiczne i chemiczne, PRZYSPOSOBIENIE OBRONNE
\n
3)zagro˝enia powodziowe i zatopienia,
\n
2)zagro˝enia radiacyjne, Cele edukacyjne
\n
4)zagro˝enia po˝arowe, pos∏ugiwanie si´ podr´cznym sprz´tem przeciwpo˝arowym, 1. Wyposa˝enie uczniów w wiedz´ i umiej´tnoÊci niezb´dne do racjonalnych i skutecznych zachowaƒ
\n
5)zagro˝enia ekologiczne, ze szczególnym uwzgl´dnieniem zagro˝eƒ lokalnych.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3660 — 7. Zagro˝enia czasu wojny:
\n
1)formy i rodzaje walki zbrojnej,
\n
2)podstawowe Êrodki ra˝enia wspó∏czesnych si∏ zbrojnych,
\n
3)obrona przed Êrodkami walki.
\n
8.Psychologiczne skutki sytuacji kryzysowych i sposoby radzenia sobie z nimi:
\n
1)stres i jego wp∏yw na zachowanie ludzi,
\n
2)zjawisko paniki, przeciwdzia∏anie mu i sposoby post´powania w sytuacjach kryzysowych.
\n
9.Pierwsza pomoc w nag∏ych wypadkach:
\n
1)ocena sytuacji w miejscu wypadku, Poz. 458 Osiàgni´cia 1. Rozró˝nianie podsystemów (struktur) obronnoÊci kraju, rozumienie ich roli oraz form spe∏niania powinnoÊci obronnych przez organy w∏adzy i obywateli.
\n
2.ZnajomoÊç zasad post´powania w przypadku wyst´powania zagro˝eƒ.
\n
3.Umiej´tnoÊç udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w ró˝nych stanach zagra˝ajàcych ˝yciu i zdrowiu cz∏owieka.
\n
4.Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ podr´cznym sprz´tem gaÊniczym.
\n
5.Orientowanie si´ w terenie wed∏ug mapy i bez mapy.
\n
2)zabezpieczenie miejsca wypadku,
\n
3)ocena stanu poszkodowanego i kontrola jego funkcji ˝yciowych,
\n
4)udzielanie pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ, z∏amaƒ i zwichni´ç, krwotoków, duszenia si´ cia∏em obcym, utraty przytomnoÊci, utraty oddechu, zatrzymania krà˝enia, wstrzàsu pourazowego.
\n
10.Rola jednostki w kszta∏towaniu bezpieczeƒstwa w∏asnego i spo∏ecznego:
\n
6.ZnajomoÊç zasad planowania i organizowania dzia∏aƒ.
\n
ETYKA2 Cele edukacyjne 1. Rozwijanie wra˝liwoÊci moralnej.
\n
2.Kszta∏towanie rozpoznawania wartoÊci moralnych oraz zdolnoÊci odró˝niania dobra od z∏a.
\n
1)sytuacje kryminogenne, umiej´tnoÊç ich unikania, 3. Dokonywanie trafnej oceny moralnej podejmowanych dzia∏aƒ.
\n
2)zjawiska patologiczne wyst´pujàce wÊród dzieci i m∏odzie˝y, 4. Przyjmowanie odpowiedzialnoÊci za s∏owa i czyny.
\n
3)prospo∏eczne zachowania w kszta∏towaniu bezpieczeƒstwa.
\n
11.S∏u˝ba wojskowa:
\n
1)ogólny charakter s∏u˝by i jej prawne uregulowania,
\n
2)podstawowe uzbrojenie i wyposa˝enie ˝o∏nierza,
\n
3)podstawy ˝o∏nierskiego zachowania.
\n
12.Terenoznawstwo:
\n
1)zasady orientowania si´ w terenie,
\n
2)pos∏ugiwanie si´ mapà,
\n
3)marsz na azymut,
\n
4)sporzàdzanie szkicu.
\n
13.Podstawy planowania i organizowania dzia∏aƒ:
\n
1)sporzàdzanie planu,
\n
2)stawianie zadaƒ do wykonania,
\n
3)opracowanie i przedstawienie meldunku sytuacyjnego.
\n
5.Podj´cie samokontroli i pracy nad sobà.
\n
Zadania szko∏y 1. UÊwiadamianie istotnego znaczenia zasad i wartoÊci moralnych w rozwoju osobowym cz∏owieka, w kszta∏towaniu wzajemnych stosunków mi´dzy ludêmi oraz w ˝yciu publicznym.
\n
2.Kszta∏towanie rozumienia w∏asnej indywidualnoÊci i chronienia osobowej to˝samoÊci przed zagubieniem w kulturze masowej.
\n
3.UÊwiadamianie znaczenia samokontroli i koniecznoÊci pracy nad sobà dla osobowego rozwoju.
\n
4.Pomoc w kszta∏towaniu wi´zi z rodzinà, ojczyznà i kulturà na gruncie przyjmowanych wartoÊci.
\n
5.Pomoc w kszta∏towaniu relacji z otoczeniem opartych o w∏aÊciwà hierarchi´ wartoÊci.
\n
TreÊci nauczania 1. Etyka a pozosta∏e dyscypliny filozoficzne i nauki szczegó∏owe. MoralnoÊç, etos, prawo, obyczaje i styl ˝ycia. ——————— 2 Nauczanie 14. Strzelectwo sportowe lub bieg na orientacj´. religii jest realizowane zgodnie z odr´bnymi przepisami.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3661 — Poz. 458 2. Ogólnofilozoficzne za∏o˝enia etyki. Kwestie metaetyczne. Etyki religijne i Êwieckie.
\n
J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB GRUPY ETNICZNEJ 3. Teorie i szko∏y etyczne. Koncepcje etyczne w nurcie filozofii klasycznej.
\n
Przedmiot realizowany jest w szko∏ach (oddzia∏ach) z j´zykiem nauczania mniejszoÊci narodowych lub grup etnicznych, zgodnie z odr´bnymi przepisami 4. Cz∏owiek jako osoba i jego dzia∏anie. Etyczna analiza aktywnoÊci ludzkiej. Motywy podejmowanych decyzji.
\n
5.Cel i sens ludzkiej egzystencji. Hierarchie celów.
\n
Szcz´Êcie w ˝yciu ludzkim. Rozwój moralny i duchowy cz∏owieka jako osoby. Rola oddzia∏ywaƒ wychowawczych.
\n
6.Dobro moralne i wartoÊci moralne. Hierarchia wartoÊci. WartoÊci autoteliczne i instrumentalne. Konflikt wartoÊci. WartoÊci wybierane i realizowane.
\n
7.Prawo moralne, imperatyw moralny, w tym prawo naturalne. Dekalog jako podstawa ˝ycia moralnego. Problem relatywizmu moralnego i sposoby jego przezwyci´˝ania. Nienaruszalne prawa istoty ludzkiej.
\n
8.Wymiar moralny ˝ycia cz∏owieka. ZdolnoÊç rozpoznawania wartoÊci i powszechne dà˝enie do dobra.
\n
ÂwiadomoÊç moralna. Rola sumienia w prawid∏owym rozwoju wewn´trznym. Sàdy i oceny moralne. Przyk∏ady patologii w zakresie ÊwiadomoÊci moralnej. Problem manipulacji. ObecnoÊç dobra i z∏a we wspó∏czesnej kulturze.
\n
9.SprawnoÊci moralne. Samowychowanie.
\n
10.Przyk∏ady wspó∏czesnych przejawów kryzysu moralnego i dylematów w zakresie wyborów moralnych oraz sposoby ich rozwiàzywania na gruncie etyki chrzeÊcijaƒskiej oraz innych koncepcji etycznych.
\n
11.Moralne aspekty pracy i ró˝nych dziedzin ˝ycia publicznego. Etyki zawodowe. Przyk∏ady kodeksów etycznych. Zagadnienie wszechstronnego i zrównowa˝onego rozwoju. Moralny wymiar stosunku cz∏owieka do Êwiata przyrody.
\n
12.Etyczny wymiar ˝ycia szkolnego. Umiej´tnoÊç ˝ycia z innymi i dla innych. UczciwoÊç. Problem „Êciàgania”. WartoÊci szczególnie cenione w ˝yciu szkolnym.
\n
Osiàgni´cia 1. ZnajomoÊç podstawowych poj´ç i koncepcji etycznych.
\n
Cele edukacyjne 1. Budowanie to˝samoÊci osobowej, narodowej, etnicznej oraz zadomowienie w tradycji kultury europejskiej.
\n
2.Rozwijanie Êwiadomego, krytycznego odbioru dzie∏ kultury (tak˝e masowej) oraz samodzielnego poznawania ró˝nych obszarów humanistyki.
\n
3.Dorastanie do poczucia odpowiedzialnoÊci za w∏asny rozwój, samodzielne decyzje dotyczàce kierunku dalszego kszta∏cenia (np. wyboru kierunku studiów czy wyboru zawodu).
\n
4.Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych w ró˝nych sytuacjach, a poprzez to osiàganie dojrza∏oÊci do ˝ycia w rodzinie, w spo∏eczeƒstwie, w paƒstwie obywatelskim.
\n
5.Rozwijanie postaw tolerancji i eliminowanie postaw ksenofobicznych.
\n
Zadania szko∏y 1. Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo literackie i kulturowe; pog∏´bianie rozumienia tradycji narodowej i europejskiej, rozpoznawanie jej obecnoÊci we wspó∏czesnej kulturze; rozwijanie ÊwiadomoÊci historyczno-literackiej i chronologicznego porzàdkowania wiedzy.
\n
2.Przybli˝anie problematyki i zjawisk artystycznych w literaturze i innych dziedzinach kultury.
\n
3.Interpretacja dzie∏ — w kontekÊcie historycznym i aksjologicznym; rozpoznawanie wartoÊci w dzie∏ach literatury i kultury oraz ich hierarchizacja.
\n
4.Opisanie systemu j´zyka jako narz´dzia komunikacji; ukazanie jego rozwoju, zró˝nicowania, bogactwa znaczeƒ i Êrodków ekspresji; ró˝norodnoÊç u˝ycia w sytuacjach komunikacyjnych zgodnie z zasadami etyki mówienia.
\n
5.Omawianie roli mediów w komunikacji spo∏ecznej oraz analizowanie form przekazu radia, telewizji, Internetu, prasy; przygotowanie uczniów do ich krytycznego odbioru.
\n
2.Umiej´tnoÊç dokonywania etycznej analizy i oceny dzia∏aƒ i decyzji w∏asnych i innych.
\n
6.Wprowadzenie w zasady pracy umys∏owej jako przygotowanie do egzaminu maturalnego, do studiów wy˝szych i kszta∏cenia ustawicznego.
\n
3.ZnajomoÊç podstawowych zasad i wartoÊci etycznych w najwa˝niejszych dziedzinach ˝ycia publicznego.
\n
TreÊci nauczania 4. Umiej´tnoÊç dokonywania wyborów moralnych i podejmowania decyzji w Êwietle wartoÊci moralnych i tworzenia hierarchii wartoÊci.
\n
5.Umiej´tnoÊç lepszego poznania siebie i rozwijania w∏asnej to˝samoÊci.
\n
1.J´zyk jako zjawisko semiotyczne:
\n
1)znak j´zykowy,
\n
2)podstawowe funkcje znaku j´zykowego, np. komunikowanie, ekspresja, impresja; funkcja poetycka,
\n
3)j´zyk — mowa — pismo.
\n
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3662 — 2. Budowa j´zyka:
\n
1)brzmieniowa warstwa j´zyka i wypowiedzi,
\n
2)sposoby poszerzania leksyki (zapo˝yczenia, neologizmy, zwiàzki frazeologiczne),
\n
3)budowa wypowiedzeƒ (zdaƒ), Poz. 458
\n
2)konteksty utworu: historyczne, biograficzne i inne,
\n
3)pràd artystyczny,
\n
4)epoka, nast´pstwo epok.
\n
11.WartoÊci, kategorie estetyczne i filozoficzne:
\n
4)sposoby opisu i jego j´zykowa wyk∏adnia,
\n
1)pi´kno, dobro, prawda,
\n
5)spójnoÊç tekstu.
\n
2)komizm, humor, ironia, tragizm, patos, 3. Retoryka — werbalne i niewerbalne Êrodki komunikacji.
\n
4.Wypowiedê j´zykowa:
\n
1)wartoÊciowanie wypowiedzi: poprawnoÊç — niepoprawnoÊç,
\n
2)cechy charakterystyczne pisanej i mówionej odmiany j´zyka,
\n
3)cechy charakterystyczne wypowiedzi monologowej i dialogowej,
\n
4)j´zyk reklamy,
\n
5)cechy charakterystyczne komiksu.
\n
5.J´zyk — dzieje — spo∏eczeƒstwo:
\n
1)pochodzenie j´zyka ojczystego mniejszoÊci narodowych i grup etnicznych,
\n
2)spo∏eczne odmiany j´zyka: dialekt, gwara, ˝argon, odmiany pokoleniowe.
\n
6.Style:
\n
1)style funkcjonalne,
\n
2)stosownoÊç stylowa wypowiedzi,
\n
3)j´zyki fachowe, terminologia specjalistyczna.