ROZPORZĄDZENIE 342 - Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 kwietnia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podzie

§ 28ust.

1, wydaje się na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego.

1. Do wniosku należy dołączyć protokół odbioru technicznego dokonanego przez komisję , którą powołuje kierownik ruchu zakładu górniczego, oraz dokumentację techniczną ·
2. Protokół powinien w szczególności zawierać stwierdzenie, że przewidziany do oddania do ruchu obiekt lub urządzenie zostały wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną , a wyniki dokonanych pomiarów i prób zgodne są z wymaganiami przepisów i norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania. §
3. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może przed wydaniem zezwolenia,

§ 28ust.

1, zarządzić przeprowadzenie próbnego ruchu oraz określić jego zakres i sposób kontroli oraz uzależnić wydanie zezwolenia od uzyskanych wyników. § 31 . 1. Zezwolenie,

§ 28ust.

1, wydaje się po stwierdzeniu, że uzyskane zostały zezwolenia i dopuszczenia wymagane przepisami szczególnymi oraz że dany obiekt lub urządzenie spełnia wymagania przepisów pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego . 2. W zezwoleniu mogą być ustalone szczególne warunki prowadzenia ruchu . § 32. Zezwolenie,

§ 28ust.

1, wymagane jest również w razie wprowadzenia w obiekcie lub urządzeniu istotnych zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków prowadzenia ruchu . §

1. Szczególne wymagania, jakie powinny być speł­ nione w odniesieniu do obiektów i urządzeń wymienionych w § 28 ust. 2 pkt 2, 5 i 6 określają postanowienia § 514-517, § 718 i
2. DZIAŁ zakładu 2) górnicze wyciągi szybowe w szybach i szybikach, 10) urządzenia i układy głównego odwadniania, składową obiektu budowlanego zakładu górniczego. II Prace miernicze i geologiczne §
4. Służba mierniczo-geologiczna zakładu górniczego obowiązana jest wykonywać prace miernicze i geologiczne w celu rozpoznawania i dokumentowania warunków geologiczno-górniczych, parametrów złoża oraz przedstawiania sytuacji wyrobisk górniczych.
5. W zakresie prac mierniczych należy w szczególności : 1) wykonywać geodezyjne pomiary sytuacyjno - wysokościowe wyrobisk, 2) sporządzać i uzupełniać mapy podstawowe, przeglądo­ we i specjalne, 3) wykonywać pomiary realizacyjne przy budowie obiektów budowlanych zakładu górniczego i prowadzeniu wyrobisk, a także pomiary kontrolne dla odbioru robót górniczych oraz zbrojenia szybowego 'i górniczych wyciągów szybowych, 4) wyznaczać granice filarów ochronnych, granicznych, bezpieczeństwa i oporowych, Dziennik Ustaw Nr 67 - 1820 5) wykonywać pomiary orientacyjne zakładu górniczego, 6) uzupełniać mapy aktualną sytuacją górniczo -geologiczną sąsiednich zakładów górniczych, 7) aktualizować mapy sytuacyjno - wysokościowe powierzchni w związku z działalnością górniczą, 8) wykonywać obserwacje deformacji terenu i obiektów budowlanych objętych wpływami eksploatacji górniczej .
6. W zakresie prac geologicznych należy w szczególno ści : 1) prowadzić profilowan'ie wyrobisk, 2) wykonywać w wyrobiskach pomiary zaburzeń geologi cznych oraz parametrów złoża , 3) określać parametry geomechaniczne złoża i skał otacza jących, 4) prowadzić badania hydrogeologiczne wyprzedzające roboty górnicze, 5) wykonywać opróbowan ie złoża i wód kopalnianych . - Poz. 342 4) oznaczenie granic występowania poszczególnych rodzajów zagrożeń naturalnych oraz ich stopni, 5) oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych .
7. Terminy sporządzania i uzupełniania map ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. §
9. Osoby dozoru ruchu , wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego, powinny sporządzać w okresach miesięcznych szkice sztygarskie, na podstawie których służba mierniczo -geologiczna wykonuje pomiary uzupełniające i aktualizuje mapy wyrobisk.
10. W razie nagłego odcięcia dostępu do wyrobisk i niewykonania pomiarów uzupełniających, mapy wyrobisk należy uzupełnić na podstawie szkiców sztygarskich . możliwości §
11. Kierownik służby mierniczo-geologicznej powinien niezwłocznie informować kierownika ruchu zakładu górniczego o: 6) prowadzić ewidencję zasobów i strat w zasobach złóż kopalin oraz prowadzić okresowe analizy gospodarki złożem w procesie ich wydobywania . 1) prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z planem ruchu zakładu górniczego lub inną zatwierdzoną doku-
12. W zakładzie górniczym powinna znajdować się odpowiednia składnica dla przechowywania dokumentacji mierniczo-geologicznej. wyposażona i prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. 2) zbliżaniu się z robotami górniczymi do granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych, zrobów, wodonośnych uskoków, zawodnionych warstw nadkładu lub do miejsc występowania innych
13. Za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego dokumentacja mierniczo - geologiczna może być przechowywana poza zakładem górniczym, w siedzibie 3) stwierdzonych istotnych zmianach warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geotechnicznych, przedsiębiorcy . 4) §
15. Służba mierniczo-geologiczna powinna przygotowywać i wydawać na potrzeby osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego następujące mapy specjalne wyrobisk: 1) dla kierownika ruchu zakładu górniczego, w skali 1 :2000 lub 1 :5000, wraz z głównymi przekrojami geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej można sporzą­ dzać mapy w skali 1:1000, 2) dla osób kierownictwa ruchu zakładu górniczego, wska zanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego, w skali 1 :2000 lub w razie prowadzenia eksploatacji wielowarstwowej w skali 1:1000, mentacją, zagrożeń , nieprawidłowościach w gospodarowaniu zasobami zło­ ża w procesie ich wydobywania. §
17. Roboty górnicze w odległości mniejszej niż 1 00 m od granic filara bezpieczeństwa, a jeżeli nie ustanowiono filara bezpieczeństwa - od zbiorników wodnych, uskoków wodonośnych, miejsc występowania wody z luźnym materiałem lub pól pożarowych, mogą być prowadzone tylko pod szczególnym nadzorem służby mierniczo-geologicznej .
18. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy prowadzeniu robót górniczych na zbicie.
19. Kierownik służby mierniczo -geologicznej powinien informować kierownika działu robót górniczych o każdym przypadku prowadzenia robót górniczych określonych w ust. 3) dla kierownika działu wentylacji i kierownika kopal nianej stacji ratownictwa górniczego - mapy wentylacyjne w skali 1 :2000, 1 i
20. 4) dla osób średniego dozoru górniczego w skali 1:1000 lub 1 :2000 (mapy oddziałowe) oraz w skali 1 :5000 przy dużych odległościach pomiędzy robotami górniczymi prowadzonymi przez oddział. cje wymienione w § 37 pkt 1-4 w książce uwag.
21. Na mapach określonych w ust. 1 służba mierniczo -geologiczna powinna przedstawiać : 1) aktualne usytuowanie wyrobisk,
22. Służba mierniczo-geologiczna zakładu górniczego przedkłada kierownikowi ruchu zakładu górniczego informa- DZIAŁ III Roboty górnicze Rozdział 1 Postanowienia ogólne 2) aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szczegól ności w zakresie struktury i parametrów zalegania pokładów, zaburzeń tektonicznych i sedymentacyjnych, §
24. Roboty górnicze należy prowadzić na podstawie dokumentacji przedstawiającej szczegółowo sytuację geologiczną i górniczą . 3) oznaczenie źródeł zagrożeń naturalnych, w tym krawę­ dzi eksploatacyjnych w niżej i wyżej zalegających po -
25. Złoże kopaliny powinno być przygotowane i wybierane planowo, w sposób uwzględniający wpływ prowadzonych robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchnię . kładach, Dziennik Ustaw Nr 67 1821 §
27. Dla każdego jeszcze nie eksploatowanego zło­ lub jego części przed rozpoczęciem robót górniczych powinien być opracowany projekt techniczny eksploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. ża (pokładu)
28. Projekt techniczny powinien zawierać w szczególności : 1) charakterystykę złoża (pokładu). wraz z niezbędnymi mapami i przekrojami, 2) sposoby udostępniania i przygotowania złoża (pokładu) do wybierania, 3) projektowany podział złoża na warstwy i systemy wybie rania złoża, wraz z określeniem sposobów obudowy wyrobisk i likwidacji przestrzeni wybranej, 4) dane dotyczące i urządzenia, wyposażenia Poz. 342
29. Kierownik ruchu zakładu górniczego określi sposób okresowego odbioru robót górniczych przez służbę mierniczo-geologiczną · §
30. Osoby średniego dozoru ruchu prowadzące roboty górnicze na danej zmianie powinny: 1) posiadać w czasie pracy mapę wyrobisk, o której mowa w § 35 ust. 1, i uzupełniać ją na bieżąco danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagrożeń , 2) zgłaszać niezwłocznie służbie mierniczo-geologicznej zmiany warunków geologicznych, wodnych i gazowych napotkane w czasie prowadzenia robót górniczych, 3) wyrobisk w maszyny 5) sposób przewietrzania, 6) sposoby zabezpieczenia przed występującymi zagroże ­ niami, dostosowane do rodzajów i stopnia nasilenia zagrożeń , 7) schematy odstawy urobku i transportu materiałów oraz stosowane urządzenia transportowe, 8) sposób odwadniania, 9) rodzaj i zapotrzebowanie na energię, urządzenia do zasilania i sterowania maszyn i innych urządzeń oraz układ rurociągów wodnych, przeciwpożarowych, sprę­ żonego powietrza i innych, 10) określenie sposobu doprowadzania energii, w szczegól ności elektrycznej. wraz z rozplanowaniem sieci i podstawowych urządzeń elektrycznych, 11) przewidywany zakres automatyzacji, 12) systemy łączności oraz sygnalizacji alarmowych . § 41 .
31. Dla wyrobisk przed rozpoczęciem ich drążenia i eksploatacją, w celu przebudowy i innych robót górniczych, oraz dla robót wiertniczych powinny być opracowane proje kty techniczne, wraz z technologią wykonywania robót, zatwierdzone przez kierownika ruchu zakładu górniczego. informować służbę mierniczo - geologiczną o zamierzonej likwidacji wyrobiska lub powstałym braku dostępu do wyrobiska. §
32. Osoba wykonująca roboty górnicze (górnik przodowy lub strzałowy , operator maszyn górniczych) jest obowiązana : 1) przed rozpoczęc i em pracy na danej zmianie, po każdej dłuższej przerwie w pracy, po każdym wstrząsie oraz po robotach strzałowych zbadać strop i ociosy wyrobiska, oberwać z miejsca bezpiecznego bryły górotworu stwarzające zagrożenie , a te, które nie mogą być oberwane, odpowiednio zabezpieczyć obudową, 2) obserwować zachowanie stropu , spągu i ociosów wyro- biska, 3) w razie powstania zawału w wyrobisku, podjąć działania mające na celu usunięcie jego skutków lub wyłączenie wyrobiska z ruchu . § 46 .
33. Przez zawał w wyrobisku należy rozumieć niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie się do wyrobiska mas skalnych lub kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu powodującym niemożność przywrócenia pierwotnej funkcji wyrobiska w okresie nie krótszym niż 8 godzin .
34. Przez zawał należy rozumieć również przemieszczenie się mas skalnych do wyrobiska spowodowane tąp­ nięciem , jeżeli powoduje ono skutki jak w ust.
36. Projekt techniczny powinien zawierać w szczególno - Rozdział 2 ści : Roboty wiertnicze 1) mapę wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych strat w zasobach , 2) 1 . Postanowienia wstępne niezbędne przekroje i dane mierniczo-geologiczne, 3) charakterystykę zagrożeń naturalnych, spodziewanych zaburzeń geologicznych oraz wynikających z dotych czas prowadzonych robót górniczych, 4) sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami , 5) rodzaj urządzeń stosowanych w wyrobisku, § 42 . W razie zbliżania się wyrobiska do metanowej partii złoża (pokładu) lub do miejsca, w którym spodziewane jest nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych dla zdrowia, jak również do nieczynnych wyrobisk, postęp przodka należy wyprzedzać odpowiednimi przedwiertami oraz zastosować inne odpowiednie środki dla zapewnienia § 47 .
37. Podczas wykonywania otworu wiertniczego należy dokumentować wynik wiercenia oraz na rejestrować objawy wypływów gazu lub wody . bieżąco
38. Wykonywanie otworów wiertniczych powinno odpod nadzorem geologa górniczego oraz osób dozoru ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. bywać się
39. W czasie wiercenia wiertacz obowiązany jest prowadzić obserwacje: 1) przepływu płuczki przez otwór, 2) zwiercin wynoszonych przez płuczkę , wypływu gazu lub wody z otworu . bezpieczeństwa. 3) §
41. Każde wyrobisko powinno być przydzielone odpowiedniemu oddziałowi ruchu dla kontroli oraz utrzymania w stanie bezpiecznym i funkcjonalnym . mogą stanowić zagrożenie, należy wyznaczyć §
43. Dla otworów wiertniczych, które stanowią lub filary bezpieczeństwa o promieniu co najmniej 20 m. Dziennik Ustaw Nr 67 - Poz. 342 1822
44. Filar bezpieczeństwa wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego. § 49 .
45. Przy wykonywaniu otworów wiertniczych z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wypływu gazu lub wody pod ciśnieniem , należy stosować niezbędne zabezpieczenia przed ich wypływem do wyrobisk.
46. Likwidację otworów badawczych należy przeprowadzać w taki sposób, aby nie naruszyć naturalnych stosunków wodnych, nie spowodować powstania zagrożeń gazowych oraz aby nie zachodziło niebezpieczeństwo wdarcia się wody.
47. Otwory mrożeniowe
48. W razie stwierdzenia silnego wypływu gazów, wody, wyrzucenia płuczki lub zaniku płuczki należy wstrzymać wiercenie, otwór zamknąć oraz zawiadomić osobę dozoru ruchu . §
49. Rodzaj i własno ś c i f izyczne płuczki oraz inne parametry wiercenia należy tak dostosować do rodzaju przewiercanych skał , aby nie powstały pustki. §
50. Otwory wiertnicze należy likwidować zgodnie z projektem technicznym ,

§ 41. należy sprawdzać kierunek otworu i wielkość odchylenia.

1. Otwory badawcze dla głębienia szybów
2. Pomiary pionowości należy wykonywać w odstę­ pach nie większych niż 10m, a wyniki nanosić na tarcze mrożeniowe w przedziałach głębokościowych co 50 m. § 51 .
3. W celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby głębienia szybu powinien być odwiercony otwór badawczy na całą projektowaną głębokość szybu . W razie trudnych warunków geologicznych, należy odwiercać większą liczbę otworów badawczych dla dokładn i ejszego rozeznania górotworu .
4. Szyb może być głębiony bez otworu badawczego, jeżeli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne i gazowe są dokładnie rozpoznane na podstawie otworów wiertniczych lub wyrobisk istniejących w bezpośrednim sąsiedztwie pro- §
6. W czasie wiercenia otworów mrożeniowych §
8. Kręgi otworów mrożeniowych powinny zamykać się na każdej tarczy wyznaczonych przedziałów głęboko­ ściowych .
9. W wypadku niezamykania się kręgu otworów mroże­ niowych należy odwiercać otwory dodatkowe. §
10. Proces zamrażania górotworu powinien być kontrolowany przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewnę­ trznym. jektowanego szybu .
11. Przy wierceniu otworu badawczego należy określać : 1) głębokość zalegania złoża (strop i spąg) oraz rodzaj przewiercanych warstw skalnych górotworu, 2) wykształcenie litologiczne przewiercanych warstw, 3) właściwości geotechniczne skał, ilość i głębokość występujących horyzontów wodnych oraz ciśnienie hydrostatyczne i wielkość dopływu wody, 5) występowanie horyzontów gazowych oraz ciśnienie i wielkość dopływu gazu, 4) 6) zachowanie s i ę otworu w czasie wiercenia , 7) dopływy wody lub gazu . §
12. W czasie wiercenia, oprócz normalnych prób wiertniczych , należy pobierać próby skał o strukturze nienaruszonej. celem określenia kąta tarcia wewnętrznego , kohezji , ciężaru objętościowego , porowatości , wilgotności naturalnej i granicy płynności oraz plastyczności . § 53 . Każdy nawiercony horyzont wodny powinien być zbadany dla określenia : głębokości występowania , grubości warstwy wodonośnej, poziomu hydrostatycznego, wielkości dopływu i ciśnienia wody, temperatury wody, zachowania się ścian otworu, chemizmu i aktywności wody w stosunku do cementu . §
13. Każdy nawiercony horyzont gazowy powinien być zbadany dla określenia: głębokości , strefy występowania, ciśnienia, dopływu i składu chemicznego gazów. §
14. Po zakończeniu badań horyzontu wodnego lub gazowego należy go szczelnie odizolować od otworu rurami wiertniczymi, iłowaniem , cementacją , chemicznie lub w inny sposób. §
16. Otwór badawczy należy zlikwidować , jeżeli nie jest wykorzystany dla celów zamrożenia górotworu lub innych celów. §
17. W razie zamrażania górotworu w wyrobisku poziomym, otwory mrożeniowe należy wiercić poprzez rury prowadnicze, zawory lub tamy.
18. O t w o r y w i e I koś r e d n i c o w e §
20. Otwór wielkośrednicowy o średnicy większej niż 500 mm powinien posiadać obudowę dostosowaną do warunków geologiczno -górniczych i jego przeznaczenia .
21. Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazywać współczynnik bezpieczeństwa nie mniejszy niż 2, w stosunku do przewidywanego ciśnienia zgniatającego .
22. Przestrzeń między obudową otworu a górotworem powinna być wypełniona , a w wypadkach koniecznych - uszczelniona.
23. W uzasadnionych wypadkach kierownik ruchu zagórniczego może zezwolić na pozostawienie otworu bez obudowy. kładu §
24. Wlot i wylot otworu wielkośrednicowego powinien być odpowiednio zabezpieczony.
25. O t w o r y z w y r o b i s k gór n i c z Y c h §
26. Przy prowadzeniu wyrobisk w nie zbadanych częściach złoża należy wykonywać otwory badawcze: 1) przy zbliżaniu się do stref zagrożeń wodnych - w odległości nie mniejszej niż 25 m, 2) w warstwach karbońsk i ch - w odległości mniejszej niż 50 m od nadkładu, w odstępach nie większych niż 50 m, przy czym długość otworów powinna być równa co najmniej 8-krotnej wysokości wyrobiska, lecz nie mniejsza niż 25 m. §
27. Z wykonanego otworu badawczego należy sporządzić profil geologiczny. Dziennik Ustaw Nr 67 - 1823 §
29. Otwory badawcze, o których mowa w § 64, należy wykonywać przez rurę obsadową, wyposażoną w urządzenie zamykające i króciec z manometrem .
30. Szczelność rury obsadowej, wraz z urządzeniem zamykającym , oraz szczelność jej obsadzen ia należy badać pod ciśnieniem o 50 % wyższym od ciśnienia hydrostatycznego, przewidzianego dla danego otworu . § 67 . Instalacja elektryczna dla napędu urządzeń wiertniczych oraz oświetlenie wyrobiska powinny być wykonane za pomocą urządzeń budowy przeciwwybuchowej . §
31. Pozostawione w wyrobiskach otwory badawcze powinny być zabezpieczone przed wdarciem się wody lub gazów do wyrobisk.
32. Otwory metanowe
33. Otworem metanowym jest również otwór wykonany w innym celu , z którego metan odprowadzany jest do rurociągów metanowych . §
35. Otwór metanowy wiercony w nie rozpoznanym górotworze, dłuższy niż 10m, powin ien być wykonywany przez rurę obsadową , wyposażoną w urządzenie zamykające. urządzeniem zamykającym oraz jej obsadzeniem, powinna być badana: 1) w partiach nie rozpoznanych otworami badawczymi lub wyprzedzającymi ciśnieniem nie mniejszym niż ciśnienie słupa wody o wysokości liczonej od głębokości wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do stropu karbonu , 2) w partiach rozpoznanych ciśnieniem nie mniejszym n i ż największe ciśnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej partii górotworu .
36. Próbę szczelności należy prowadzić wodą przy wytworzeniu ciśnienia odpowiednio do wartości określonych w ust. 2 pkt 1 i 2 przez okres 1 godziny.
37. Długość i średnicę rury obsadowej oraz sposób jej uszczelnienia w górotworze określa kierownik służby odmetanowania. § 71 . Jeżeli w trakcie wiercenia otworu wypływa metan, dalsze wiercenie może być prowadzone po uprzednim ujęciu metanu . §
39. Każdy zbędny otwór metanowy powinien być zlikwidowany cementowaniem lub iłowaniem oraz zaślepio­ ny.
40. Otwór metanowy znajdujący s i ę w sferze zawałowej lub odprężonej można zaślepić bez cementowania lub iłowa ­ nia. Rozdział 3 Szyby i szybiki § 73 . Czynne wyrobiska posiadające bezpośrednie połączenia z głębionym lub pogłębianym szybem §
42. Załoga pracująca w szybie (szybiku) powinna być zabezpieczona przed wpadnięciem przedmiotów.
43. Wylot głębionego szybu powinien być zakryty szczel nym pomostem z klapami , otwieranym i wyłącznie podczas przejazdu naczyn ia wydobywczego . §
44. Roboty w szybie (szybiku) powinny być wykony wane z pomostów roboczych lub naczyń wydobywczych , z zastrzeżeniem przepisów §
45. §
47. Pomosty robocze powinny wykazywać co najmniej 6 -krotny współczynnik bezpieczeństwa w stosunku do największego przew idzianego obciążenia statycznego.
48. Liny nośne poma;tów wiszących powinny przy nało ­ żeniu wykazywać co naimniej 7-krotny współczynnik bezpieczeństwa , a ich zacski 10- krotny współczynnik bezpieczeństwa w stosunku do największego przewidzianego obciążenia statycznego. § 69 .
49. Dla ujęcia i odprowadzenia metanu z górotworu powinny być wykonywane otwory metanowe.
50. Szczelność rury obsadowej. wraz z Poz. 342 (szybikiem) powinny być odgrodzone od szybu (szybiku) oraz odpowie dnio oznakowane. § 77 . Rozbieranie lul przekładanie pomostów stałych, przemieszczanie pomostólV wiszących oraz transport urzą­ dzeń w szybie (szybiku) rrogą być wykonywane dopiero po wyprowadzeniu załogi zn~dującej się pod pomostami. §
51. Do odwadnian i agłębionego szybu (szybiku) powinny być zainstalowane w najmniej dwie pompy podłączone do jednego rurocią~u tłocznego . §
53. Przy każdej korrorze pomp powinien być zabu dowany pomost. umożliwiajcpy obsłudze pompy wsiadanie do kubła i wysiadanie z niego oraz ładowanie i wyładowanie urządzeń .
54. Wlot komory pomp do,zybu (szybiku) powinien być zabezpieczony barierą oraz progiem. §
55. Przy głębieniu szybu (szybiku) metodą mrożenio­ wą należy : 1) instalację mrożeniową wy')osażyć w urządzenia syg- nalizujące i blokujące nagł\, wypływ roztworu zamraża­ jącego , 2) w środku przekroju szybu w ozeniu zamrażanego górotworu wykonać otwór odprę~ający odwadniający . § 81 . Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodą obudo wy opuszczanej stopa obudowy powinna być posadowiona w skałach plastycznych, wodonie;mepuszczalnych na głę­ bokość co najmniej 1 m. §
56. W czasie głębienia lub pogłębiania szybu (szybi ku) z zastosowaniem otworu wielk o średnicowego należy : 1) stosować zabezpieczenia wykluczające możliwość wpadnięcia ludzi do otworu, 2) wyrobisko pod otworem wielkośrednicowym tak zabez pieczyć , aby wykluczyć zagrożenie załogi . § 83 .
57. W szybie (szybiku), w którym za obudową i zawodnione, elementy zbrojenia należy umocować do obudowy wyłącznie metodą kotwienia . Długość kotew umocowanych do obudowy nie może prze kraczać 2/ 3 grubości obudowy. występują skały luźne
58. Przepisy ust. 1 nie dotyczą odcinków szybu wobudowie tubingowej i stalowej . §
60. Szyb (szybik) wykonywany metodą nadsięw­ łomu o wysokości powyżej 20 m powinien być wyposażony w szczelne pomosty: - Dziennik Ustaw Nr 67 1) roboczy - 2) 1824 w przodku nadsięwłomu , bezpieczeństwa - w odłegłości 2 - 3 m pod pomostem roboczym, 3) ochronny - zabudowany nie wyżej niż 6 m nad pozio mem podszybia.
61. Otwory w pomoście ochronnym i bezpieczeństwa przeznaczone dla ruchu wyciągu i przejścia ludzi powinny być zabezpieczone klapami otwieranymi tylko na czas przeja zdu lub przejścia. §
63. Szyb (szybik) wykonywany metodą nadsięw­ łomu powinien być wyposażony : Poz. 342
64. W uzasadn ionych wypadkach szybik może być lik widowany przez zamknięcie na zrębie podwójnymi stałymi pomostami, a we wszystkich wyrobiskach łączących się z szyb ikiem - szcze lnym i, odpow iednio wytrzymałymi tama mi wykonanymi z mate r iałów niepalnych.
65. Wykon anie tam, o których mowa w ust. 2, obowiązu ­ je również przy likwidacji szybu.
66. Wylot zli kw idowanego szybu na powierzchni powi nien być zabezpieczony .
67. Zlikw idowany szyb (szybik) należy oznaczyć na ma pach górniczych. 1) przy wysokości nadsięwłomu od 8 m do 20 m - w prze dział zsypny i drabinowy, 2) przy wysokości nasięwłomu powyżej 20 m dział zsypny, drabinowy i w\' ciągowy. w prze-
68. Przedział zsypny powinen być stale wypełniony urobkiem do wysokości pomosU bezpieczeństwa . §
69. Droga dojścia załogi ~o przodka przedziałem dra binowym w szybach (szybika1h) wykonywanych metodą nadsięwłomu nie może przekrcczać 50 m. § 87 .
70. Metodą nadsięVlłomu, bez poszerzania, wolno wykonywać szyb (szybik) • przekroju poprzecznym nie większym niż 12 m 2 .
71. Poszerzenie nadsięwbmu powinno być prowadzone w kierunku z góry na dół.
72. Przepisy ust. 1 nie dHycZą nadsięwłomów wykony wanych w złożach soli ora2 rud metali . Rozdział 4 Wyrobiska korytarzowe i komorowe §
74. M iejsce r o z poczęc i a oraz kierunek drążonego wyrob iska pow inny być wyznaczone przez służbę mierniczo - geo l ogiczną.
75. Kierun ek d r ąż o ne go wyrobiska i jego nachylenie powinny być kontrolowane: 1) przez przodoweg o lub operatora wiertnicy - w czasie wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy albo przed kolejnym zabiorem, 2) przez osoby dozoru ruchu - z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu robót górniczych . §
77. Wysokość wyrobiska korytarzowego powinna wynosić co najmni ej 1,8 m, z wyjątkiem przecinki ścianowej w pokładzie o mniejszej grubości .
78. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego §
79. W razie przebijaria nadsięwłomu do istniejącego wyrobiska, na ostatnich 6 n powinien być wykonany otwór badawczy do tego wyrobiska. -górniczych zezwolić na zmniejszenie wysokości wyrobiska korytarzowego do 1,3 m. §
80. Załoga przodka nadsięwłomu powinna być każ ­ dorazowo powiadomiona o przechodzen iu ludzi przedziałem drabinowym. § 96 .
81. Wyrobisko o nachyleniu większym niż 12° powinno być wyposażone w schody i poręcze dla przejścia ludzi. §
82. W skałach sypkich lub zaburzonych tektonicznie zabrania się wykonywana szybu (szybiku) metodą nadsięw ­ wykonać osobny przedział drabinowy z pomostami spoczyn- łomu. kowymi dla przejścia ludzi . §
83. Wykonywanie szybu (szybiku) metodą nadsięw­ łomu w polu metanowym powinno być poprzedzone od wierceniem otworu wentylacyjnego . niż 25° powinno być wyposażone : §
85. Przebudowę szybu (szybiku). naprawę jego obudowy lub remont wyposażenia należy wykonywać w kierunku z góry w dół.
86. Podczas wykonywania robót, o których mowa w ust. 1, wyciągi szybowe powinny być wykorzystane wyłącznie do celów związanych z wykonywaniem tych robót.
87. Roboty wymienione w ust. 1 oraz likwidacja szybu (szybiku) powinny być wykonywane zgodnie z projektem technicznym,

§ 41. § 93.

1. Likwidację szybu (szybiku) przez całkowite zasypanie. należy wykonać może w razie szczególnie trudnych warunków geologiczno-
2. W wyrobisku o nachyleniu większym niż 45 ' należy § 97 . Wykonywane wyrobisko o nachyleniu większym 1) w przedział odstawczy, 2) w przedział dla przejścia ludzi, zabezpieczony przed wpadnięciem do niego urobku lub innych materiałów, 3) w urządzenie porozumiewawcze pomiędzy wejściem do tego wyrob iska i przodkiem, w wyrobisku o długości w i ększej ni ż 20 m. §
3. Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem drążo ­ nym po wzniosie większym niż 25° pracę w przodku tego wyrobiska należy przerwać . §
4. Wyrobiska komorowe przeznaczone dla głównych rozdzielni elektrycznych, składów materiałów wybuchowych i pomp głównego odwadniania powinny być wykonane tak, - Dziennik Ustaw Nr 67 1825 aby spąg tych wyrobisk znajdował się co najmniej 0,5 m powyżej spągu wyrobisk przyległych . §
5. Przep isy § 94 i 95 nie dotyczą wyrobisk wybierkowych . Rozdział 5 Systemy wybierania
6. Postanowienia wstępne § 101 .
7. Partia złoża lub pokład wyżej leżący powinny być wybierane przed pokładem leżącym niżej .
8. Określona w ust. 1 kolejność wybierania może być zmieniona, gdy: 1) zachodzi konieczność odprę że nia lub odgazowania po kładu , odległość i własności skał pomiędzy pokladami zabez- 2) pieczają pokład wyżej leżący przed skutkami eksp loatacji pokładu leżącego niżej , 3) wybieranie pokładu niżej stosowaniem podsadzki . leżącego odbywa się z za - §
10. Przy jednoczesnej eksploatacj i sąsiedn ich pa rtii złóż lub pokładów fronty wybierania pow inny być usytuowane względem siebie w taki sposób, aby wykluczały wzajemne oddziaływanie na siebie w stopniu stwarzając ym zagrożenie.
11. W ścianie, o której mowa w ust. 1, dolne wnęki powinny wyprzedzać front ściany na odległość zabezpieczającą ludzi. §
13. Urabianie całym frontem w ścianie prowadzonej po wzniosie, o nachyleniu poprzecznym powyżej 20°, można wykonywać tylko za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
14. Ścianę o nachyleniu poprzecznym powyżej 10° moż­ na prowadzić na upad tylko na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zakładu/górniczego . §
15. Ściana z zawałem stropu i obudową indywidualną powinna być tak prowadzona, aby odległość pomiędzy ociosem węglowym a linią pełnego zawału nie przekraczała 6 m, a we wnękach ścianowych odległość ta nie była większa niż 9 m. §
16. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15° rabowanie obudowy indywidualnej należy prowadzić z dołu do góry. § 111 .
17. Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indywidualnej w miejscach, w których brak jest obudowy ostatecznej. oraz w odległości mniejszej niż 30 m od pracują­ cego kombajnu .
18. Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na zmniejszenie odległości, o której mowa w ust.
19. §
21. W ścianie z pasami podsadzki i obudową indywidualną odległość frontu ściany od pasów podsadz -
22. Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne odległości pomiędzy nimi powinny być okre ś lone odpowiednio w projektach technicznych, o których mowa w § 40 i 41 .
23. S y s t e m y ś c i a n o w e §
24. Przy wybieraniu sąsiednich pokładów odległość pozioma pomiędzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych pokładach powinna być większa niż dwukrotna odległość między nimi, przy czym nie mniejsza niż 30 m. §
26. Przy wybieraniu pokładu warstwami poz ioma odległość pomiędzy przodkami wybierkowymi w poszczegó - lnych warstwach nie może być mniejsza niż 30 m.
27. Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na zmniejszenie odległości , o której mowa w ust.
28. §
29. Każda ściana powinna mieć co najmniej dwa wyjścia do wyrobisk przyścianowych , którymi powinno być zapewnione przejście ludzi do czynnych wyrobisk. §
30. W razie zatrzymania ściany przez ponad dwie doby lub w okresie krótszym , gdy pogorszyły się warunki bezpieczeństwa, kierownik działu robót górniczych powinien ustalić sposób zabezpieczenia ściany na ten okres oraz warunki ponownego jej uruchom ienia . §
32. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 18° powinny być stosowane zabezpieczenia ludzi przed staczającym się urobkiem lub innymi przedmiotami i materiałami . Poz. 342 kowych nie może przekraczać 6 m, a we wnękach ściano­ wych odległość ta nie może być większa niż 9 m.
33. Rabowanie ślepych chodników między pasami podsadzkowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki powinno być wykonywane z opóźnieniem o szerokość jednego pola roboczego ściany w stosunku do układania pasów podsadzkowych .
34. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15° pasy podsadzkowe powinny być zabezpieczone przed ich obsunięciem . §
35. W ścianie z podsadzką hydrauliczną odległość frontu ściany od linii szczelnej podsadzki nie może być większa niż 10m przy stosowaniu obudowy indywidualnej lub 12 m przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej . §
37. W ścianie z podsadzką suchą odległość frontu ściany od linii pełnej podsadzki nie może przekraczać : 1) 8 m w ścianach o wysokości do 1,5 m, 2) 6 m w pozostałych ścianach.
38. Wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m.
39. Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej odlego których mowa w ust. 1, mogą być zwiększone za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy. łości, §
41. Ściany z ugięciem stropu wolno prowadzić w pokładach o grubości nie większej niż 1,2 m. Dziennik Ustaw Nr 67 - 1826
42. Sciana z obudową indywidualną powinna być odpowiednio zabezpieczona obudową wzmacniającą od strony uginającego się stropu .
43. Odległość ociosu ściany od linii obudowy wzmacnie może przekraczać 6 m, a wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m. niającej
44. Z przestrzeni wybranej. spod uginającego się stropu, nie wolno usuwać obudowy drewnianej. z wyjątkiem obudowy wzmacniającej . Poz. 342 §
45. Przy wybieraniu systemem filarowo-zabierkowym szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m, odl egłość ociosu zabierki od linii podsadzki przekraczać 10m, a wdzierki filarowe oraz drążone pochylnie zbiornikowe nie mogą mieć szerokości większej niż 4 m.
46. S y s t e m y w y b ie ra n i a zł ó ż m ied zi, cynku iołowiu §
48. W złożach pokładowych i gniazdowych zblido typu pokładowego zalegających w filarach ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy zachodzi konieczność utrzymywania warstw stropowych, należy stosować systemy wybierania z podsadzką. żonych §
49. Uruchomienie ściany prowadzonej w warunkach specjalnych, tj .: 1) wyposażonej w obudowę indywidualną i posiadającą nachylenie większe niż 35° lub wysokość większą niż 3 m, 2) prowadzonej z ugięciem stropu, 3) prowadzonej w warunkach zagrożenia : a) tąpaniami trzeciego stopnia, b) metanowego czwartej kategorii, c) wodnego trzeciego stopnia, d) wyrzutami gazów i skał, 4) zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybierania dotychczas nie stosowanego w danym zakładzie górniczym, 5) w strefie oddziaływania eksploatacji prowadzonej w są­ siednim zakładzie górniczym, 6) w sąsiedztwie pola pożarowego , 7) po powstaniu w ścianie zawału , tąpnięcia, pożaru , wybuchu pyłu węglowego, wybuchu metanu, wyrzutu gazów i skał oraz wdarcia wody, - wymaga zezwolenia właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
50. S y s t e m y z a b i er k o w e i f i I a r o w o - z a b i er k o w e §
52. Przy wybieraniu pokładów węgla : 1) wysokość zabierki nie może być większa niż 4 m, 2) szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m, a szerokość nogi pozostawionej pomiędzy zabierkami nie może być większa niż 4 m, 3) przed rozpoczęciem wybierania w nowej zabierce należy zlikwidować sąsiednią zabierkę .
53. Wymiary zabierki powinny być określone w projekcie technicznym,

§ 41. § 118.

Zabierka w partii złoża lub w pokładzie o na chyleniu większym niż 20° nie może być prowadzona po wzniosie . §

1. W zabierce prowadzonej po rozciągłości , w partii złoża lub w pokładzie o nachyleniu powyżej 8°, górny ocios należy odpowiednio zabezpieczyć przed obrywaniem się skał.
2. Stosowanie innych systemów wybierkowych w warunkach, o których mowa w ust. 1, jest możliwe przy zachowaniu warunków ochrony powierzchni, po uzyskaniu zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego. §
4. Przy eksploatacji złóż pokładowych lub gniazdowych zbliżonych do typu pokładowego cynku lub ołowiu, o grubości powyżej 6 m, a przy eksploatacji złóż rud miedzi powyżej 7 m należy stosować systemy wybierania z podsadzką·
5. Przy wybieraniu złóż o nieregularnych lub gniazdowych formach zalegania odstępstwa od zasady określonej w ust. 1 mogą być udzielone przez właściwy organ państ­ wowego nadzoru górniczego. §
6. Technologia likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu złóż rud miedzi oraz cynku i ołowiu powinna być określona w projekcie technicznym,

§ 41. § 124.

Wybieranie złóż rud cynku i ołowiu systemami komorowym i chodnikowo-podpółkowym jest dopuszczalne tylko w szczególnych wypadkach, gdy nie ma możliwości zastosowania innych systemów, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego. §

1. Szczegółowe zasady dotyczące poszczególnych systemów wybierania złóż rud miedzi, cynku i ołowiu określa załącznik nr 2 do rozporządzenia .
2. Wy b i e r a n i e zł ó ż s o I i k o m o r a m i m e t o d ą suchą §
3. Szerokość komór i filarów międzykomorowych powinna być tak dobrana, aby filary nie ulegały zniszczeniu i zapewniały utrzymanie stropu nad komorami na okres przewidywanego ich istnienia . §
5. Osie filarów między komoram i poziomu niż­ szego powinny się pokrywać z osiami filarów poziomów wyższych .
6. Przepis ust. 1 nie dotyczy złoża bryłowego. §
7. Przy wybieraniu komór w układzie wielopięt­ rowym, w wysadowych złożach soli, powinna być zachowana kolejność wybierania komór od góry w dół . Dziennik Ustaw Nr 67 1827
8. Wybieranie złóż soli komorami metodą mokrą §
10. Uzyskiwan ie urobku w komorach przy stosowaniu metody mokrej odbywa się przy pomocy ługowania .
11. Sposób wybierania ,

ust. 1, może być stosowany: 1) w komorach ługowniczych otwartych z ługowaniem w zastoju , 2) w komorach ługowniczych otwartych z ługowaniem dynamicznym bocznym, 3) w komorach ługowniczych otwartych ługowanych natryskowo, 4) w komorach ługowniczych wykonywanych otworami wiertniczymi z wyrobisk podziemnych . § 130. Wysokość szybików wybierkowych dla komór ługowniczych nie może przekraczać 10m. § 131 . Przy wybieraniu metodą mokrą, za pomocą ługo­ wania, na najniższym poziomie powinien być wykonany zespół komór awaryjnych, wraz z systemem zapór uniemoż­ liwiających zalanie wyrobisk solanką z przeługowywanych komór na poz iomach wyższych . Rozdział 6 Wykonywanie robót strzałowych 1. Postanowienia wstępne Poz. 342 4. Przy stosowaniu pneumatycznego wprowadzania przybitki piaskowej do otworów strzałowych należy stosować zapalniki klasy co najmniej 0.45 A oraz sprzęt dopuszczony do stosowania w zakładach górniczych . § 136. 1. Jeżeli zawartość metanu przekroczy 1 % w powietrzu wyrobiska, roboty strzałowe powinny być wykonywane w obecności osoby dozoru górniczego: 2. Przepis ust. 1 stosuje się również : 1) gdy zawartość metanu przekracza 0,5% w powietrzu wyrobiska :

1. a)w górnych wnękach ścianowych,
2. b)w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powyżej 10°,
3. c)przy wywoływaniu zawału stropu w ścianach i ubierkach oraz chodnikach przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych, 2) przy wyV\oływaniu zawału stropu materiałami wybuchowymi węglowymi i skalnymi, 3) w strefam zaburzeń geologicznych w wyrobiskach eksploatacyjnych , 4) przy rozsa:lzaniu luźnych brył materiałem wybuchowym odpalanym w otworach strzałowych, 5) przy użycu ładunków wolno przyłożonych , 6) przy użycu lontów detonujących , 7) przy usuvaniu niewypałów, 8) przed maizynami urabiającymi , 9) w skaład o podwyższonej lub obniżonej temperaturze. § 132. 1. Nadzór nad gospodarką środkami strzałowy­ mi, sprzętem strzałowym i robotami strzałowymi sprawuje kierownik służby strzałowej . 2. Pr,ybitka otworów strzałowych 2. Roboty strzałowe w polach metanowych oraz w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał mogą wykonywać wyłącznie górnicy strzałowi pierwszego stopnia. § 137. 1. Do wykonywania przybitki otworów strzało­ wych wolno li:ywać gliny, gliny z dodatkiem piasku, piasku lub wody, a tlkże innych materiałów niepalnych za zgodą właściwego oganu państwowego nadzoru górniczego. § 133. 1. Środki strzałowe należy odpalać w uprzednio wykonanych otworach strzałowych . 2. Wykonywanie robót strzałowych wolno przyłożony­ mi ładunkami materiałów wybuchowych jest dozwolone dla rozsadzania luźnych brył i zestrzeliwania odspojeń , tylko za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. § 134. 1. Średnica otworu strzałowego powinna być tak dobrana, aby można było umieszczać w nim środki strzałowe bez stosowania nacisku . 2. Środki strzałowe wolno wprowadzać do otworu strzałowego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin . 3. Do wprowadzania środków strzałowych do otworu i wypełniania go przybitką należy stosować sprzęt strzałowy nie powodujący powstawania ładunków elektrostatycznych . strzałowego § 135. 1. Otwory strzałowe powinny być rozmieszczone zgodnie z metryką strzałową. 2. Przy v\ykonywaniu przybitki powinny być spełnione następujące V\arunki : 1) przybitka oowinna wypełniać szczelnie odcinek otworu strzałowe]o od materiału wybuchowego do wylotu otworu, 2) długość ~rzybitki nie może być mniejsza niż 30 cm, 3) w otwora::h strzałowych o głębokości do 1,5 m długość przybitki 30winna wynosić :
4. a)przy s·osowaniu materiałów wybuchowych metanowych i węglowych nie mniej niż połowę długości otworu strzałowego ,
5. b)przy s:osowaniu materiałów wybuchowych metanowychspecjalnych nie mniej niż 1/ 3 długości otworu strzałowego , 4) w otworach o głębokości powyżej 1,5 m długość przybitki powinna wynosić nie mniej niż 1/3 długości otworu strzałowego , 3. W miejscu wykonywania robót strzałowych powinna 2. Odległość między sąsiednimi otworami strzałowymi nie powinna być mniejsza niż 40 cm . znajdować się odpow iednia ilość materiału używanego do 3. Przepisy ust. 2 nie dotyczą robót strzałowych, przy których wykonywaniu dozwolone jest użycie materiałów wybuchowych skalnych . § 138. 1. Glina oraz glina z piaskiem stosowana do przybitki otworów strzałowych powinna pos i adać odpowie- przybitki. dnią plastyczność . Dziennik Ustaw Nr 67 - 1828 Poz. 342 został 2. Pierwszą część przybitki nale ż y do s uną ć z niewielką stałe należy rozgniatać i ubijać tak, aby szczeln ie wy pełn ia ły otwór strzałowy . § 139. 1. Piasek stosowany do przybitk i otworów strza łowych powinien być w ilgotny. 2. Piasek do otworów strzałowych należy wprowadzać w otoczkach papierowych lub przy pomocy sprę ż onego powietrza. 3. Przy zastosowaniu piasku w otoczkach pierwszy odcinek przybitki należy lekko docisnąć do kolumny ładunku materiału wybuchowego, a następnie silnie ubijać . Jeżeli otwory są skierowane w górę pod kątem powyżej 20°, przywylotową część otworu należy wypełnić gl i ną na odcin ku co najmniej 20 cm. 4. Do otworów strzałowych skierowanych stromo w dół piasek można wsypywać bezpośrednio . W tym wypadku ubijanie przybitki należy rozpocząć po przykryciu materiału wybuchowego warstwą piasku o grubośc i 3) cm . § 140. 1. Woda jako materiał przybitkcwy może być wprowadzana do otworów strzałowych prztz wypełnienie otworu wodą lub w pojemnikach. 2. Przybitkę przez wypełnienie otworóvr wodą można w otworach skierowanych w dół z aładowanych wodoodpornymi środkami strzałowymi . stosować 3. W głębionych szybach przybitkę wochą można stosować przez ich zalanie wodą na wysokość 10 najmniej 10 cm od dna szybu , lecz nie więcej niż 40 cm pmiżej dolnego pierścienia anten strzałowych . 4. Przy stosowaniu przybitki wodnej v pojemnikach przywylotowy odcinek otworu strzałowego la długości 30 cm powinien być wypełniony gliną . 5. Przybitki wodnej nie wolno stosowaćprzy strzelaniu zruszającym , wstrząsowym i zruszająco - odpnżającym w ca liźnie pokładów tąpiących oraz przy strzelanu wymuszają ­ cym zawał skał stropowych w wyrobiskacr eksploatacyj nych. 3. R o b o t Y s t r z a ł o w e p r z y u Ż y c i u 11 a t e r i a łów wybuchowych skalnych § 141 . Materiałem wybuchowym skalnyn można zała ­ dować tylko otwory strzałowe wykonane w skałach płon ­ nych lub w złożu niepalnym. 4. R o b o t Y s t r z a ł o wed I a w y w o ł a n i a z a wał u w stropie wyrobiska § 142. Strzelanie dla wywołania zawału V\ strop ie wyro biska przy użyciu materiałów wybuchowych V\ęglowych lub skalnych wymaga spełnienia następujących dodatkowych warunków: 1) usunięcia w promieniu 5 m od otworów strzałowych pyłu węglowego , 2) stosowania opylania pyłem kamiennym w promieniu 5 m od otworów strzałowych , jeżeli pył węglowy nie zmyty wodą lub zabezpieczony przez wilgoć natu r alną , siłą do kolumny ładunków materiału wybuchowego, a pozo - 3) kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyległych do tego wyrobiska, wykonanej przez osobę dozoru służby pyłowej przed rozpoczęciem robót strzałowych oraz co najmniej co trzy dni w przypadku bieżącego wykonywania robót strzałowych . 5. Roboty strzałowe przy głębieniu szybów (s z yb i ków) oraz wykonywaniu nadsięwło­ mów § 143. Przy głębieniu szybów (szybików), w razie przechodzenia przez pokład węgla o grubości powyżej 10 cm, stosowanie środków strzałowych skalnych jest zabronione. § 144. W szybach (szybikach) głębionych metodą mrożeniową na odcinkach mrożonych wolno używać wyłącznie mate r iałów wybuchowych trudno zamarzalnych . § 145. Przy głębieniu szybu (szybiku) odpalanie ładun­ ków materiału wybuchowego może odbywać się tylko z powierzchni lub z poziomu pośredniego mającego połączenia z innym szybem. § 146. Naboje udarowe należy sporządzać w miejscu wyznaczonym przez kierownika służby strzałowej. § 147. Przy wykonywaniu robót strzałowych w szybie (szybiku) należy stosować : 1) inicjowanie od dna otworu przy stosowaniu materiałów wybuchowych skalnych, 2) zapalniki elektryczne zwłoczne milisekundowe o kolej nych stopniach zwłoki w poszczególnych kręgach otworów, przy czym w każdym z kręgów mogą być stosowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zwłoki, 3) niskooporowy układ nych, 4) połączeń zapalników elektrycz - odrębne przewody (kable) strzałowe szybowe do od palania ładunków materiału wybuchowego, które nie mogą być używane do innych celów . § 148. Przed każdym rozpoczęciem robót strzałowych , przy których stosowane są zapalniki elektryczne w głębionym szybie (szyb iku). powinny być wykonane pomiary prądów błądzących . § 149. Przed przystąpieniem do przyłączenia zapalników elektrycznych do linii strzałowej wszystkie przewody elektryczne znajdujące się w szybie (szybiku) należy wyłą­ czyć spod napięcia . § 150. Przy wykonywaniu nadsięwłomów ładunki mawybuchowego można odpalić tylko wtedy, gdy na pomoście roboczym znajduje się urobek. teriału 6. R o b o t Y s t r z a ł o wed ł u g i m i o t w o r a m i § 151 . Inicjowanie ładunków materiału wybuchowego w długich otworach (ponad 6
6. m)powinno odbywać się przy użyciu lontu detonującego . - Dziennik Ustaw Nr 67 . 1829 § 152. Konstrukcja ładunku materiału wybuchowego w długich otworach strzałowych powinna być określona w dokumentacji strzałowej . § 153. Ładunki materiału wybuchowego w długich ot worach należy inicjować podwójną linią lontu detonującego. § 154. Do inicjowania lontu detonującego w długich otworach strzałowych należy używać co najmniej dwóch zapalników elektrycznych natychmiastowych lub mil isekun dowych jednego stopnia opóźnienia, przy czym zapalniki te powinny być połączone szeregowo lub równolegle w obwód strzałowy . § 155. 1. Do odpalania ładunków materiału wybuchowego w długich otworach strzałowych należy stosować wyłącznie zapalniki elektryczne, których oporność mieści się w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej klasy, tego samego rodzaju przewodów zapalnikowych i tej samej długości . Poz. 342 § 161 . W składzie materiałów wybuchowych powinny znajdować się wykazy : 1) osób uprawnionych do wykonywania robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonujących , 2) przodków, w których dozwolone jest wykonywanie robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonują­ cych . 8. R o b o t Y s t r z a ł o we p r z e d m a s z y ~ a m i u r a b i a jącymi § 162. Wykonywanie robót strzałow~ch zruszających przed maszynami urabiającymi w ymaga spełnienia następujących dodatkowych warunków: caliznę 1) zapalniki elektryczne odpalane w jechej serii powinny posiadać jednakowe dopuszczalne \l\artości oporności, 2) 2. Natężenie prądu odpal ającego powinno być większe niż 1.4 wartości prądu odpalającego serię . ciągłość obwodu strzałowego powinna być sprawdzona dopuszczonym do tego celu przyrząeem kontrolno-pomiarowym, § 156. Przed odpaleniem dlugich otworów strzalowych należy zmierzyć ciągłość obwodu strzałowego przyrządem kontrolno-pomiarowym . 3) po odpaleniu każdej serii otworów strzałowych osoba wykonująca roboty strzałowe i osoba dozoru ruchu powinny sprawdzić, czy nastąpiło ołkowite odpalenie wszystkich ładunków . 7. Roboty strzałowe przy użyciu lontów deto - 9. Roboty strzałowe w polach metanowych nujących § 157. Lont detonujący należy stosować przy strzelaniu : 1) ładunkami rozdzielonymi - niezależnie od długości ich kolumny i długości otworów strzałowych , 2) urabiającym wzdłużnym (bocznym) - otworami przelotowymi i ślepymi, gdy ich głębokość przekracza 3 m, 3) zruszającym caliznę węglową przed maszynami urabiającymi - gdy długość kolumny ładunku przekracza 1,5 m, 4) wstrząsowym w caliźnie węglowej pokładów tąpiących lub torpedującym w otaczających je skałach , a także przy strzelaniu zruszająco-odgazowującym w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał, 5) wymuszającym zawał stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezależnie od rodzaju stosowanego materiału wybuchowego, gdy długość kolumny ładunku jest wię­ ksza niż 1,5 m - niezależnie od długości otworu . § 158. Odpalanie lontu detonującego na zewnątrz otworów strzałowych jest zabronione. § 159. Lont detonujący może być stosowany wyłącznie w przodkach wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 160. Osoby wykonujące roboty strzałowe oraz osoby dozoru ruchu nadzorujące roboty strzałowe wykonywane przy użyciu lontu detonującego muszą być dodatkowo przeszkolone w zakresie warunków używania lontu detonującego przy robotach strzałowych. § 163. Wykonywanie robót strzałowych: 1) w pokładach zaliczonych do trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego, 2) w wyrobiskach korytarzowych wzniosie większym niż 10 0 , prowadzonych po 3) we wszystkich wypadkach użycia materiałów wybuchowych skalnych i węglowych - wymaga zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego. § 164. Otwory strzałowe należy rozmieszczać tak, aby nie powstawały wyrwy w stropie. § 165. 1. We wszystkich wyrobiskach, w których prowadzone są roboty strzałowe, należy wykonywać pomiary zawartości metanu . 2. Pomiary zawartości metanu powinny być wykony wane przez strzałowych , metaniarzy i osoby dozoru ruchu, zgodnie z przepisami § 317, 319 i 321 . § 166. W razie stwierdzenia w świetle przekroju wyrobiska zawartości metanu: 1) do 1 % - roboty strzałowe wolno wykonywać przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych, 2) do 1,5 % - roboty strzałowe wolno wykonywać przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych specjal - nych . § 167. Wykonywanie robót strzałowych przy użyciu materiałów wybuchowych węglowych i skalnych w polach Dziennik Ustaw Nr 67 - metanowych jest dozwolone przy zawartości metanu do 0,5 % oraz do 1,0 % przy stosowaniu zapalarek z blokadą metanometryczną· § 168. Roboty stwierdzen ia: strzałowe należy zatrzymać Poz. 342 1830 w razie § 173. Zmywanie wodą pyłu węglowego w drążonych wyrobiskach korytarzowych należy wykonywać w przodku i w strefie przyprzodkowej o długości co najmniej 10m: 1) przed rozpoczęciem pracy na zmianie, 2) w czasie pracy, gdy wystąpi osad pyłu węglowego, 1) że zawartaić metanu w powietrzu w świetle przekroju wyrobiska N promieniu 10m od otworów strzałowych lub w promieniu 5 m od stanowiska odpalania otworów strzałowyd przekracza wartość dopuszczalną, § 174. 1. Zraszan ie wodą można stosować w wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywania wodą. 2) przystropoVlych nagromadzeń metanu w strefie przyprzodkowej do 50 m. 2. Zraszanie powinno być stosowane w strefie od 20 do 60 metra od przodka i powinno pozbawić pył lotności . § 169. 1. Zctrzymanie robót strzałowych , o których mowa w § 168, nah.=ży zgłosić : § 175. W polach niemetanowych i w pokładach zaliczonych do pierwszej lub drugiej kategorii zagrożenia metanowego zamiast zmywania lub zraszania wodą pyłu węg ­ lowego w drążonych wyrobiskach korytarzowych można stosować, za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu gór niczego, opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej o długości co najmniej 4 m. Ilość pyłu zużytego do opylan ia powinna wynosić : 1) osobie dozorJ ruchu , 2) dyspozytorovfi ruchu , a w razie stosowania metanometrii automatycmej, także dyspozytorowi metanometrii. 2. Wznowierie robót strzałowych może nastąpić po stwierdzeniu prze; osobę dozoru ruchu, że zagrożenie, o któ rym mowa w ust. 1 , zostało usunięte . § 170. W polcch metanowych przy wykonywaniu robót strzałowych, gdy za wartość metanu przekracza 0,5 %: 1) w górnych wn~kach ścianowych , 2) przy wymuszan iu zawału w stropach ścian , 3) w wyrobiskach korytarzowych we wzniosie powyżej 10°, 4) przy zaburzeniach geologicznych w ścianach i ubierkach, należy stosować za palarki do tego celu dopuszczone na podstawie odrębnyc h przepisów i linię strzałową w jednym odcinku posiadającą dwa przewody we wspólnej izolacji, z wyjątkiem przewodów przodkowych o długości nie więk ­ szej niż 10m. 3) przed rozpoczęciem wykonywania robót strzałowych . 1) w polach niemetanowych - 2 kg na każdy otwór strzałowy , 2) w polach metanowych - 3 kg na każdy otwór strzałowy , 3) przy pojedynczo odpalanych otworach - 10 kg na ka ż dy otwór strzałowy . strzałowych § 176. W wyrobiskach wybierkowyc h należy stosować zmywanie wodą pyłu węglowego lub opylanie pyłem ka miennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wykonywaniem robót strzałowych : 1) dla wymuszania zawału stropu w ścianach materiałami wybuchowymi węglowymi lub skalnymi, 2) w chodn ikach podsadzkowych, 3) ładunkami wolno przyłożonymi, 4) przy rozsadzan iu luźnych brył. § 171 . Przy stosowaniu zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych należy stosować w sąsiednich otworach strzałowych zwłokę międzystrzałową, wynoszącą nie więcej niż: 1) 60 ms w skale jednorodnej, 2) 90 ms w skale niejednorodnej . 10. R o b o t Y s t r z a ł o w e w m i ej s c a c h w y s t ę P 0wania niebezpiecznego pyłu węglowego § 177. Przed wykonywaniem robót strzałowych w luź­ nych bryłach ładunkami wolno przyłożonymi należy usunąć pył węglowy w promieniu 10m od miejsca odpalania ładunków oraz zabezpieczyć tę strefę przez zraszanie, rozpylanie lub zmywanie wodą. Strefę tę można zamiast wodą zabezpieczyć przez opylenie pyłem kamiennym, przy czym na każdy ładunek mater i ału wybuchowego należy użyć co najmniej 10 kg pyłu kamiennego . § 178. Przy wykonywaniu robót strzałowych w luźnych bryłach ładunkami materiału wybuchowego umieszczonego § 172. Do obowiązków osoby wykonującej roboty strzałowe w miejscach występowani a niebezpiecznego pyłu węglowego należy : 1) zmywanie wodą pyłu węglowego lub 2) zraszanie wodą przed odpaleniem otworów strzało­ wych, lub 3) opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej . w otworach strzałowych , jak również w przybierkach stropu i spągu oraz w ściekach , pył węglowy należy zabezpieczyć przed możliwością wybuchu . 11. Roboty strzałowe w warunkach zagrożenia tąpaniami § 179. W pokładach zaliczonych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami wielkość zabioru i dłu­ gość otworów strzałowych przy strzelaniu urabiającym ustala Dziennik Ustaw Nr 67 - 1831 kierownik służby strzałowej w porozumien iu z kierownikiem do spraw tąpań na podstawie opinii kopalnianego zespołu do spraw tąpań . służby § 180. Po każdym strzelaniu urabiającym, wykonywa nym w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami , wejście załogi do tej strefy oraz do przodka może nastąpić nie wcześniej niż po upływie co najmniej 30 minut. § 181. Po każdym strzelaniu wstrząsowym (odprężają­ cym) wejście załogi do przodka może nastąpić nie wcześniej niż po upływie co najmniej 40 minut oraz za zgodą osoby dozoru ruchu . § 182. Dokumentację strzelań wstrząsowych sporządza kierownik służby strzałowej, wraz z kierownikiem służby do spraw tąpań, na podstawie opini i zespołu do spraw tąpań zakładu górniczego. § 183. Przed każdym strzaleniem wstrząsowym oraz przed każdym strzelaniem w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami, jeżeli strzelanie to odbywa się w miejscach zagrożonych wybuchem metanu lub pyłu węglowego , nale ży wyłączyć sieć elektryczną spod nap i ęcia , z wyjątkiem urządzeń wentylacyjnych . Ponowne załączenie sieci elektrycznej może nastąpić po zakończen i u okresu wyczekiwania po strzałach i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania robót strzałowych . § 184. 1. Przy wykonywaniu strzelań urab i ających i wstrząsowych w pokładach zaliczonych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami. miejsca odpalania otworów strzałowych, przebywania załogi oraz posterunków zabezpieczających dojście do miejsca strzelania powinny być wyznaczone: 1) w odległości większej niż 100 m od miejsca strzelania, jeżeli znajdują się w caliźnie węglowej. 2) w odległości większej niż 40 m, jeżeli zostały wyznaczone w wyrobiskach wygrodzonych w podsadzce lub otoczeniu zrobów, 3) poza skrzyżowaniami wyrobisk oraz strefami szczegól nego zagrożenia tąpaniam i. 2. Miejsca, o których mowa w ust. 1, powinny być zabezpieczone obudową wzmocnioną w sposób ustalony na podstawie opinii zespołu do spraw tąpań zakładu górniczego oraz oznakowane tabl icami określającymi w szczególności czas wyczekiwania po strzelaniu przed wejściem do przodka . Lokalizację miejsc ustala kierownik służby do spraw tąpań , wspólnie z kierownikiem służby strzałowej. a w wyrobiskach miejsca te wyznacza sztygar oddziałowy . 12. Roboty strzałowe w warunkach zagrożenia wyrzutami gazów i skał § 185. 1. W zakładach górniczych Dolnośląskiego Za głębia Węglowego , w wyrobiskach zagrożonych wyrzutami gazów i skał , roboty strzałowe należy wykonywać metodą centralnego strzelania po wycofaniu ludzi ze strefy zagroże ­ nia skutkami wyrzutu , w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. 2. W zakładach górniczych, o których mowa w ust. 1, w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do pierwszej kate gorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dopuszcza się lokalne wykonywanie robót strzałowych za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego: Poz. 342 1) przy przebudowie wyrobisk korytarzowych , robotach przybierkowych i wykonywaniu ścieków , 2) w ścianach przy urabianiu, jeżeli prognoza bieżąca na podstawie pomiarów w otworach o długości 6 m nie wykazuje strefy bezpośredniego zagrożenia , 3) w ścianach przy strzelaniu w stropie dla wymuszania zawału, 4) przy rozsadzaniu luźnych brył. § 186. 1. W zakładach górniczych Górnośląskiego Zagłębia Węglowego , w razie stwierdzenia zagrożenia wy rzutem metanu i skał. należy na okres wykonywania robót strzałowych wyznaczyć strefę zagrożenia, która powinna obejmować : 1) w wyrobiskach korytarzowych - co najmniej całe wyrobisko przewietrzane z zastosowaniem wentylacji odrębnej, 2) w ścianach - całe wyrobisko ścianowe od stanowiska odpalania materiałów wybuchowych do chodnika wen tylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbliższego skrzyżowania z innym niezależnym prądem powietrza. 2. Ze stref zagrożenia przed odpalaniem materiału wybuchowego należy : 1) wycofać ludzi do miejsc ustalonych w metryce dokumentacji strzałowej, 2) wyłączyć urządzenia elektryczne spod napięcia, z wyjąt ­ kiem urządzeń iskrobezpiecznych . § 187. 1. W zakładach górn iczych wydobywających sól w złożu (w wyrobiskach) zaliczonym do trzeciej kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał odpalanie ładunków materiałów wybuchowych powinno odbywać się ze stacji centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni, przy czym załoga może przebywać w wyznaczonych strefach na podszybiu . 2. Czynności związane z centralnym strzelaniem powin ny odbywać się pod nadzorem osoby wyższego dozoru ruchu . 3. Dopuszcza się lokalne wykonywanie robót strzało ­ wych za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego, przy: 1) likwidacji zatorów w urządzeniach zsypowych, 2) rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych, 3) rozstrzeliwaniu luźnych brył . 13. Roboty strzałowe wykonywane w warunkach niskich i wysokich temperatur § 188. Wykonywanie robót strzałowych jest zabronione w miejscach, w których : 1) temperatura skał jest wyższa niż 100°C, 2) temperatura skał lub otoczenia jest niższa niż - 35°C. § 189. Przy wykonywaniu robót strzałowych : 1) w skałach, w których temperatura jest wyższa niż 50°C, należy stosować środki strzałowe termoodporne, 2) w miejscach, w których temperatura skał lub otoczenia jest niższa niż O°C, należy stosować środki strzałowe mrozoodporne. 1832 Dziennik Ustaw Nr 67 14. U suwa n i e n i e w y p a łów § 190. 1. Niewypał częściowy należy usunąć , jeżeli jest to możliwe , przez ostrożne wydobycie nabojów materi ału wybuchowego z otworu strzałowego . 2. Zabrania się usuwania materiałów wybuchowych nitroglicerynowych w sposób określony w ust. 1. 3. Podczas wydobywania nabojów materiału wybuchowego nie wolno posługiwać się stalowymi narzędziami . § 191 . Niewypał, którego nie można usunąć przez wy dobycie nabojów, należy usunąć w następujący sposób: 1) zewrzeć i zaizolować wystające z otworu przewody zapalnika, 2) usunąć przybitkę na długośc i najwyżej 20 cm od wylotu otworu , dla stwierdzenia kierunku otworu strzałowego , 3) wywiercić w odległości 40- 50 cm od otworu z niewypałem nowy równoległy do niego otwór strzałowy (lub dwa otwory) o długości w i ększej niż długość otworu z niewypałem , 4) załadować nowy otwór lub otwory mater i ałem wybu chowym i uzbroić zapalnikiem elektrycznym, 5) odpalić ładunek w 6) dokładnie skontrolować nowym otworze lub ot worach , odstrzelony urobek w celu znalezienia środków strzałowych pochodzących z niewypału . § 192. W dzienniku strzałowym należy wpisać uwagę o sposobie usuwania niewypału , a znalezione środki strzało­ we należy oddać do składu materiałów wybuchowych celem zniszczenia . § 193. Niewypał znajdujący się w otworze strzałowym , gdy do zainicjowania materiału wybuchowego stosowano zapalnik elektryczny i lont detonujący , można usuwać przez wymianę zapaln ika elektrycznego przymocowanego do lon tu detonującego i ponowne odpalenie ładunku . § 194. Wiercenie otworów strzałowych w pozostałych w caliźnie resztkach odpalonych otworów (tzw. fajkach) jest zabronione. Otwory takie należy oznaczyć . Rozdział 7 Obudowa wyrobisk § 195. 1. Każde wyrobisko powinno posiadać obudo wę dostosowaną do warunków geologiczno-górniczych. 2. Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na niestosowanie obudowy w wyrobiskach drążonych w skałach dostatecznie mocnych, nie grożących zawałem . § 196. 1. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga spełnienia następujących warunków: 1) dokładnego rozeznania warunków górniczo -geologicz nych oraz przeprowadzenia stosownych badań górotworu, 2) opracowania projektu kotwienia, 3) właściwego doboru elementów obudowy i sprzętu , dopuszczonych do stosowania na podstawie odrębnych przepisów, - Poz. 342 4) zapewnien ia praw i dłowego wykonawstwa, 5) wnikliwej i systematycznej kontroli . 2. Z zastrzeżen ie m przep isów ust. 1 obudowę kotwową można stosować : 1) w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o łukowym i prostokątnym kształcie przekroju poprzecznego, o powierzchn i nie przekraczającej 30 m 2 i szerokości wyrobiska nie większej od 7 m, oraz wyrobisk ścianowych z podsadzką hydrauliczną o nachyleniu do 25° i szerokości otwarcia do 10m, 2) w zakładach górniczych wydobywających rudy metali nieżelaznych do zabezpieczenia wyrobisk poszukiwawczych , udostępniających i eksploatacyjnych oraz w komorach specjalnego przeznaczenia . 3. Zasady projektowania , wykonywania i kontroli obudowy kotwowej : 1) w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamien ny o kreś l a załą c znik nr 3 do roz po rzą dz e n ia , 2) w zakładach górniczych wydobywających rudy metali nieżelaznych określa załączn i k nr 4 do rozporządzenia : 4. Zabrania się podwieszania do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej elementów wyposażenia o ciężarze przekraczającym 1 tonę lub wywołujących obciążenia zmienne w czasie. § 197. 1. Je ż eli przepisy rozporządzenia nie stanowią inaczej : 1) rodzaje obudowy w poszczególnych wyrob iskach oraz sposoby jej wykonywania ustala kierownik działu robót górniczych, 2) rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania powinny być określone w projekcie technicznym ,

§ 41. 2.

Osoby dozoru ruchu obowiązane są zapoznać załogę z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania . §

2. Obudowa wyrobisk powinna być tak wyko nana, aby: 1) strop był niezwłocznie po odsłonięciu zabezpieczony obudową , 2) zapewniona była jej odpowiednia stabilność i podporność , 3) przestrzeń między obudową a wyłomem była wypeł­ niona, 4) stojaki obudowy indywidualnej wysokości przekraczającej 3 m były dodatkowo zabezpieczone przed prze wróceniem .
3. W razie pogorszenia się własności skał lub zwięk­ szenia ciśnienia górotworu obudowa powinna być niezwło ­ cznie wzmocniona . §
5. Jeżeli przepisy rozporządzenia nie stanowią inaczej, stan obudowy wyrobisk powinien być kontrolowany z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu robót górniczych. Dziennik Ustaw Nr 67 - 1833
6. Obudowa głównych wyrobisk (szyby, szybiki, głów­ ne drogi przewozowe oraz wentylacyjne) powinna być co najmniej raz na kwartał kontrolowana przez osobę wyższego dozoru ruchu górniczego, wyznaczoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
7. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wyrobisk utrzymywanych bez obudowy. §
8. W miejscach nie zabezpieczonych obudową mogą przebywać tylko osoby wykonujące obudowę tymczaso wą lub kotwową · § 201 .
9. Obudowę wyrobisk można wykorzystać do zawieszenia , podnoszenia lub przesuwania maszyn, urzą ­ dzeń i materiałów , których ciężar nie spowoduje obc i ążeń dynamicznych (np. kabli elektrycznych z osprzętem, lut niociągów z wentylatorami i rurociągów) .
10. Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urządzeń i materiałów, które mogą spowodować obciążenia dynamiczne, dopuszcza się wykorzystanie obudowy wyrobisk: 1) w razie doraźnego jej wykorzystania do tego celu - przy zastosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniającej i za zezwoleniem osoby dozoru górn iczego, 2) w razie stałego jej wykorzystywania do tego celu - zgodnie z opracowaną dokumentacją techniczną i zezwole niem kierownika działu robót górniczych .
11. Dopuszcza się użycie zestawów obudowy zmechanizowanej do podnoszenia ciężkich elementów wyposażenia ściany zgodnie z zasadami ustalonymi przez producenta obudowy w dokumentacji techniczno-ruchowej . §
13. Rabowanie obudowy pow inno być wykonywane zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika działu robót górniczych .
14. Rabowanie obudowy powinni wykonywać wyłącz ­ nie doświadczeni i wykwalifikowani pracownicy.
15. Przodowemu nie wolno brać bezpośredniego udziału w rabowaniu obudowy w ścianach . - Poz. 342 nionej w sąsiednich wyrobiskach , w szczególności usytuowanych poniżej podsadzanego wyrobiska .
16. Zabrania się stosowania do podsadzania materiałów, które mogą mieć szkodliwy wpływ na bezpieczeństwo i zdrowie załogi. §
17. Zmywcze zbiorniki powinny być zaopatrzone w urządzenia zabezpieczające przed przedostawaniem się do rurociągów podsadzkowych nadziarna lub przedmiotów mo gących spowodować ich zatkanie. §
18. Po zainstalowaniu nowego rurociągu podsadzkowego, po każdej wymianie rur oraz po usunięciu korka podsadzkowego w rurociągu , przed uruchomieniem podsadzania, należy skontrolować drożność i szczelność rurocią­ gu podsadzkowego. §
19. Rurociąg podsadzkowy powinien być ułożony albo zawieszony w sposób uniemożliwiający jego przypadkowe przesunięcie . §
21. Wżdłuż trasy rurociągów podsadzkowych powinna być zainstalowana łączność telefoniczna .
22. Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu powinni porozumienia się z obsługą urządzeń do transportu materiału podsadzkowego. mieć możliwość §
23. Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej należy : 1) oczyszczać wodę podsadzkową , odprowadzaną do systemu głównego odwadniania, 2) prowadzić bilans wody podsadzkowej, 3) bieżąco kontrolować rurociągi podsadzkowe, przebieg podsadzania oraz odpływ wody . § 212 . Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz zasady ich wykonywania ustala kierownik działu robót górniczych . § 213 . Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczającej się :
24. Osoby nie zatrudnione bezpośrednio przy rabowaniu obudowy powinny znajdować się w bezpiecznej odległości od miejsca pracy rabunkarzy, ustalonej przez przodowego zespołu rabunkarzy. 1) w razie usytuowania frontu ściany , przy którym górna jej część wyprzedza dolną , odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości w kierunku ociosu nie może przekroczyć 15°, § 203 . W czasie rabowania obudowy w zabierkach powinien być wstrzymany ruch w przyleglych wyrobiskach . 2) w razie usytuowania frontu ściany, przy którym górna jej część jest opóźniona w stosunku do dolnej, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości w kierunku zrobów nie może być mniejsze od 15°, §
25. Przed przystąpieniem do rabowania obudowy należy każdorazowo sprawdzać stan obudowy, przy czym w ścianach należy przede wszystkim sprawdzić stan obudowy we wnękach i na skrzyżowaniach . W razie stwierdzenia nieprawidłowości w obudowie, rabowanie można rozpocząć po odpowiednim jej wzmocnieniu . §
26. W wyrobiskach o nachyleniu powyżej 15° rabowanie obudowy w kierunku z góry na dół jest zabronione. Rozdział 8 Podsadzanie wyrobisk §
28. Podsadzanie wyrobisk należy wykonywać w taki sposób, aby nie spowodować zagrożenia dla osób wykonujących czynności podsadzania oraz dla załogi zatrud- 3) należy ustalić w projekcie technicznym,

§ 41

, osoby kontrolujące stan tamy podsadzkowej przed rozpoczęciem podsadzania oraz środki podejmowane dla zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem w czasie podsadzania. §

2. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowadzeniu innych robót w ścianie powinny być ustalone środki organizacyjno-techniczne, zapewniające bezpieczne warunki pracy.
3. Zabrania się przebywania ludzi w ścianie w czasie podsadzania podsadzką suchą samostaczającą się przy takim usytuowaniu frontu , przy którym górna część ściany wyprzedza dolną. 1834 Dziennik Ustaw Nr 67 DZIAŁ - Poz. 342 2) w wyrobiskach korytarzowych - IV 8 m/ s, 3) w szybach i szybikach zjazdowych - Przewietrzanie i klimatyzacja 12 m/s. Postanowienia ogólne
4. Prędkoś ć powietrza w wyrobiskach korytarzowych, w których nie odbywa się regularny ruch ludzi, może być zwiększona do 10m/ s. §
6. Ilość powietrza doprowadzana do wyrobisk powinna zapewniać utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego składu powietrza i jego temperatury. §
8. W zakładach górniczych powinna być zorganizowana słu ż ba wentylacyjna wyposażona w przyrządy kontrolno-pomiarowe.
9. Wszystkie dostępne wyrobiska i pomieszczenia nale-
10. Stan urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz skuteczność przewietrzania i klimatyzacji należy sys tematycznie kontrolować i odpowiednio dokumentować . Rozdział 1 ży tak przewietrzać, aby zawartość tlenu w powietrzu nie była mniejsza niż 19% (objętościowo). a najwyższe dopuszczalne stężenia gazów w powietrzu nie przekraczały następujących wartości : Rodzaj gazu NDS/mg/m 3 NDSCh/mg/m 3 (objętościowo i %) (objętościowo i % ) - - (1,0) (1,0) Tlenek węgla 30 (0,0026) 180 (0,015) Tlenek azotu 5 (0,00026) 10 (0,00052) Dwutlenek siarki 20 (0,00075) 50 (0,0019) Siarkowodór 10 (0,0007) 20 (0,0014) Dwutlenek węgla §
11. Przewietrzanie ścian w pokładach zaliczonych do drug iej, trzec iej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego powinno być kontrolowane przez automatyczny pomiar prędkości lub ilości powietrza . § 221 .
12. Na nadszybiu szybu zjazdowego powinno być zainstalowane urządzenie sygnalizujące św i atłem zn i żkę ci ś nien i a barometrycznego . czerwonym
13. W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zakładu górniczego, kierownika działu wentylacji oraz kierownika kopal nianej stacji ratownictwa górniczego powinien znajdować się barograf. §
14. Osoby dozoru ruchu obowiązane są niezwłocz­ nie zawiadomić służbę wentylacyjną o wszelkich niezamie: rzonych zmianach w wentylacji wyrobisk, spowodowanych prowadzeniem ruchu zakładu górniczego. Rozdział 2
15. Skróty NDS i NDSCh, o których mowa w tabeli zawartej w ust. 2, oznaczają : 1) NDS - najwyższe dopuszczalne stężenie średnio ważo­ ne w okresie 8 godzin, 2) NDSCh - najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe w czasie nie dłuższym niż 30 min. w okresie zmiany roboczej.
16. W zakładach górniczych stosujących maszyny z na pędem spalinowym zawartość tlenków azotu określa się na podstawie stężenia dwutlenku azotu . §
17. W razie stwierdzenia, że skład powietrza nie odpowiada wymaganiom określonym w § 215 ust. 2, należy niezwłocznie wycofać ludzi, a wejście do zagrożonego wyrobiska zagrodzić . W miejscach takich mogą być wykonywane tylko prace z zakresu ratownictwa górniczego i przeciwpożarowe. § 217 . Nie przewietrzane wyrobiska należy niezwłocz­ nie otamować lub zlikwidować, a do czasu ich otamowania lub zlikwidowania należy zamknąć do nich dostęp . §
19. Prędkość prądu powietrza w wyrobiskach w polach metanowych, z wyjątkiem komór, nie może być mniejsza niż 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcją elektryczną przewodową w tych polach - nie mniejsza niż 1 m/ s.
20. Przy stosowaniu śluz wentylacyjnych w wyrob iskach w polach metanowych dopuszcza się mniejsze prędkości powietrza od określonych w ust. 1 pod warunkiem zapew nienia wymaganego składu powietrza.
21. Prędkość prądu powietrza nie powinna przekraczać : 1) w wyrobiskach wybierkowych - 5 m/s, Przewietrzanie za pomocą wentylatorów głównych § 223 .
22. Wyrobiska należy przewietrzać prądami po w ietrza wytwarzanym i przez wentylatory główne, zabudowane na powierzchni.
23. W zakładzie górniczym eksploatującym kopaliny palne należy stosować przewietrzanie ssące . §
25. Przy każdym szybie wentylacyjnym, oprócz czynnego wentylatora głównego lub zespołu wentylatorów głównych , powinien być zainstalowany główny wentylator rezerwowy zdatny do uruchomienia najpóźniej w c i ągu 10 minut.
26. W zakładach górniczych eksploatujących złoża lub pokłady niemetanowe, lub zaliczone do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego oraz w których pokłady węgla są o bardzo małej i małej skłonności do samozapalenia, można za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru gór niczego stosować , zamiast wentylatora rezerwowego, silnik zapasowy do wentylatora , wraz z częściami zapasowymi przekładn i. §
28. Wentylator główny (czynny i rezerwowy) powinien zapewnić w przekroju dopływowym kanału wen tylacyjnego podciśnien i e statyczne powietrza co najmniej 785 Pa (80 mm H 2 0) .
29. Wentylator główny (czynny i rezerwowy) powinien być dobrany do sieci wentylacyjnej tak, aby zapewniona była jego stabilna praca . § 226 . Spiętrzenie i wydajność wentylatorów głównych (czynnego i rezerwowego) lub zespołów wentylatorów Dziennik Ustaw Nr 67 - 1835 Poz. 342 w ich punktach pracy nie mogą ró ż n i ć s i ę między sobą więcej niż 010% . §
31. Doprowadzenie pod ziemię powietrza świe­ żego i odprowadzenie powietrza zużytego tym samym wyro- §
32. Charakterystyka wentylatorów głównych powinna być aktualizowana w okresach nie dłuższych niż 5 lat oraz po każdej zmianie konstrukcji wentylatorów. mających na celu uzyskanie połączenia dwoma wyjściami na powierzchnię · §
34. Stacje wentylatorów głównych powinny być wyposażone w urządzenia do regulacji wydajności i spięt ­ rzenia oraz w urządzenia do zmiany kierunku przepływu powietrza.
35. Urządzenia do zmiany kierunku przepływu powietrza należy utrzymywać w takim stanie, aby można było wykonać zmianę kierunku przepływu powietrza w czasie nie dłuższym niż 20 minut. §
37. Wentylatory główne powinny być wyposażo ­ ne w przyrządy dokonujące ciągłych pomiarów: 1) podciśnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed zasuwą i za zasuwą , 2) prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym , 3) podciśnienia statycznego powietrza w przekroju do pływowym kanału wentylacyjnego .
38. Pomiary podciśnienia statycznego i prędkości powie trza w kanale wentylacyjnym powinny być automatycznie rejestrowane, a wyniki pozostałych pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentowane. §
39. Zmiana warunków pracy wentylatora głównego lub jego unieruchomienie może nastąpić jedynie za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. § 231 .
40. W wypadku awaryjnej przerwy w ruchu wen tylatora głównego , trwającej powyżej 20 minut, należy wstrzymać wykonywanie robót, wyłączyć urządzenia spod napięcia oraz wyprowadzić załogę do wyrobisk przewiet rzanych świeżymi prądami powietrza lub na powierzchnię.
41. Sposób postępowania ,

ust. 1, powinien być ustalony w planie akcji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. 3. W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (pokłady) niemetanowe, w którym znajduje się więcej niż jeden szyb wentylacyjny, kierownik ruchu zakładu górniczego może podjąć decyzję o niestosowaniu przepisu ust. 1. § 232. Przerwy w pracy wentylatora głównego powinny być w sposób automatyczny sygnalizowane w dyspozytorni zakładu górniczego, a czas ich trwania i przyczyny należy dokumentować . § 233 . Budynek stacji wentylatorów głównych powi nien być wykonany z materiałów niepalnych, wyposażony w łączność telefoniczną z centralą telefoniczną zakładu górniczego oraz w stałe i rezerwowe oświetlenie . Dla oświet­ lenia rezerwowego można stosować przenośne lampy akumulatorowe. § 234. 1. Stan techniczny wentylatorów głównych , w tym zdolność do ruchu wentylatora rezerwowego i urzą­ dzeń do zmiany kierunku przepływu powietrza oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej, powinny być kontrolowane przez osoby dozoru ruchu działu energomechanicznego i wentylacji, a wyniki kontroli powinny być dokumentowane. 2. Zakres kontroli określa kierownik ruchu zakładu górniczego. biskiem dozwolone jest tylko w okresie prowadzenia robót 2. Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest zabronione, z wyjątkiem ich likwidacji. 3. Połączenie wentylacyjne sąsiednich zakładów górniczych może nastąpić tylko za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego. § 236. 1. Wyrobiska należy tak projektować , aby można było utworzyć jak najmniej złożony system przewietrzania . 2. W zakładach górniczych, w których istnieje kilka szybów wdechowych lub wydechowych, należy wydzielić podsystemy przewietrzania. § 237 . 1. W każdym systemie lub podsystemie przewietrzania należy wydzielić jak największą ilość rejonów wen tylacyjnych . 2. Rejon wentylacyjny należy przewietrzać niezależnym prądem powietrza . § 238. Wyrobiska korytarzowe należy tak projektować i wykonywać, aby możliwe było jak najszybsze uzyskanie prądu powietrza wytwarzanego przez wentylator główny . § 239. 1. Udostępnienie, rozcięcie i eksploatację złoża lub jego części należy tak projektować i prowadzić, aby ograniczyć odprowadzenie powietrza z wyrobisk korytarzowych z wentylacją odrębną do prądów powietrza przewietrzających wyrobiska wybierkowe . 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w zakładach górniczych eksploatujących rudy metali. § 240. Jednym prądem powietrza wolno przewietrzać grupę przodków pod warunkiem, że zawartość metanu w powietrzu doprowadzonym do każdego przodka nie przekracza 0,5 %, a przy stosowaniu metanometrii automatycznej - 1% . § 241. 1. Ściany powinny być przewietrzane niezależ­ nymi prądami powietrza, z tym że długość ściany lub łączna długość ścian przewietrzanych jednym niezależnym prądem powietrza nie powinna być większa niż 400 m. 2. W pokładach niematanowych i zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na okresowe przewietrzanie jednym niezależnym prądem powietrza ścian o łącznej długości większej niż 400 m, pod warunkiem utrzymywania pomiędzy tymi ścianami dróg wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m. 3. Ze ściany o wysokości mniejszej niż 2 m lub nachyleniu większym niż 12° należy utrzymywać drogi wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m. 4. Przepis ust. 3 stosuje się również w odniesieniu do ścian określonych w ust. 1. 5. Największa dopuszczalna długość dróg z niezależ­ prądem powietrza powinna być tak ustalona, aby uwzględniała czas działania stosowanych środków ochrony dróg oddechowych . nym § 242. 1. Składy materiałów wybuchowych , komory pomp głównego odwadniania i komory kruszarni należy przewietrzać niezależnymi prądami powietrza . Dziennik Ustaw Nr 67 - 1836 2. W polach metanowych wszystkie komory, z wyjąt­ kiem komór stanowiących oddziałowe składy narzędzi , sprzętu przeciwpożarowego i sanitarnego, należy przewietrzać prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator głó­ wny. 3. Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2, przewietrzanych prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny powinno być odprowadzone z najwyższego punktu komory i prowadzone poziomo lub po wzniosie . 4. W komorach, o których mowa w ust. 2, nie należy umieszczać bliżej niż 20 cm od najwyższego punktu w świet­ le obudowy żadnych urządzeń i elementów, które mogłyby utrudniać przepływ powietrza pod stropem komór. Poz. 342 5. Każda tama przy moscle wentylacyjnym powinna powinna mieć dwoje drzwi otwieranych w przeciwne strony. § 246. 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny zamykać się samoczynnie. 2. Zabrania się pozostawiania otwartych drzwi w tamach wentylacyjnych oraz składowania materiałów i sprzętu w bezpośrednim ich sąsiedztwie . § 247 . 1. Tamy wentylacyjne powinny być wykonane z materiałów niepalnych . 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych : 1) zlokalizowanych wewnątrz rejonu wentylacyjnego, 5. W komorach, o których mowa w ust. 1, powinna być zapewniona co najmniej 5-krotna wymiana powietrza w cią­ gu godziny. 2) tymczasowych, niezbędnych na czas budowy tam wentylacyjnych z materiałów niepalnych . § 243 . 1. Powietrze należy doprowadzać możliwie najkrótszą drogą do każdego poziomu wydobywczego, skąd prądami wznoszącymi powinno być odprowadzane w kierunku szybu wydechowego. § 248. W wyrobisku korytarzowym , łączącym wyrobiska z zainstalowanym taśmociągiem z innym wyrobiskiem, stanowiącym drogę ucieczkową, co najmniej jedna z tam wentylacyjnych, łącznie z drzwiami, musi być wykonana z materiałów niepalnych . 2. Powietrza nie wolno prowadzić na upad, z wyjątkiem wypadków, w których : 1) średni upad nie przekracza 5°, 2) średni upad wynosi od 5° do 10°, a prędkość przepływu powietrza jest większa niż 0,5 m/s, 3) odprowadza się powietrze w pokładach zagrożonych wyrzutami dwutlenku węgla lub siarkowodoru . § 249 . 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudowanych na drogach przewozu lokomotywowego lub transportu pojazdami oponowymi muszą być otwierane i zamykane mechanicznie lub automatycznie. 2. W razie gdy różnica ciśnienia powietrza uniemożliwia otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej. tama powinna być wyposażona w urządzenie zapewniające otwarcie drzwi i bezpieczne przejście przez tamę . ręczne 3. W uzasadnionych warunkami bezpieczeństwa wypadkach właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może zezwolić na odstępstwo od postanowienia ust. 2 pkt 1 i 2. § 250. 1. W wyrobiskach , w których konieczne jest zabudowanie tam wentylacyjnych, nie wolno budować urzą ­ dzeń transportu linowego. § 244. 1. Regulację przewietrzania należy prowadzić tamami regulacyjnymi , umieszczonymi na początku prądów rejonowych. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy wypadków, gdy zapewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamknięcie i otwarcie tam bez potrzeby wejścia załogi na trasę transportu. 2. Do regulacji przewietrzania można stosować wentylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska . 3. Regulacja przewietrzania przez zastosowanie wen tylatorów pomocniczych lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych prądach powietrza lub w rejonowych prądach zużytego powietrza wymaga zezwolenia właściwe­ go organu państwowego nadzoru górniczego. § 245. 1. W wyrobiskach korytarzowych, stanowią ­ cych połączenie pomiędzy prądem powietrza świeżego i zużytego, oraz w wyrobiskach łączących podsystemy wen tylacyjne powinny być zabudowane śluzy wentylacyjne. Drzwi tam w śluzie wentylacyjnej powinny być wykonane z materiałów niepalnych i otwierane w przeciwne strony. 2. Tamy, o których mowa w ust. 1, powinny być wyposażone w czujniki sygnalizujące ich otwarcie do dys- pozytorni lub w środki zapewniające ich zamknięcie , ustalone przez kierownika ruchu zakładu górniczego. 3. Tamy śluz wentylacyjnych, uruchamianych mechanicznie, oraz tamy wewnątrz rejonów wentylacyjnych mogą być wyposażone w drzwi otwierane w jedną stronę. § 251 . W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę palną tamy wentylacyjne należy budować możliwie blisko skrzyżowań wyrobisk. § 252. 1. W zakładach górniczych eksploatujących kowyrobiska przewietrzane grupowymi prądami powietrza powinny być wyposażone w urządzenia transportowe. palinę palną 2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może odstąpić od stosowania przepisu ust. 1. § 253. Zmiany w rozprowadzaniu powietrza i regulacji przewietrzania może wprowadzać kierownik działu wentylacji za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. Zmiany te należy nanieść na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu jednej doby. Rozdział 3 Przewietrzanie za pomocą lutniociągów. pomocniczych urządzeń wentylacyjnych lub przez dyfuzję 4. Odstęp między tamami wentylacyjnymi w śluzie lub pomiędzy sąsiednimi śluzami powinien być taki , aby w czasie ruchu ludzi lub urządzeń transportowych drzwi jednej z tam lub drzwi w sąsiedniej śluzie były zamknięte . § 254. 1. Wyrobiska, które nie są przewietrzane prąda­ mi powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny , po winny być przewietrzane za pomocą lutniociągów . Dziennik Ustaw Nr 67 - 1837 2. Lutnioc i ągi powinny być wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycznych lutni z tworzyw sztucznych . 3. Wyrobiska można przewietrzać pomocniczymi urzą ­ dzeniami wentylacyjnymi, jeżeli długość tych wyrobisk nie jest większa n iż : 1) w polach niemetanowych i polach zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego:

1. a)15 m przy nachyleniach do 10° (we wzniosi e i upa dzie).
2. b)10m przy nachyleniach powyżej 10° (we wznios ie i upadzie). 2) w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego:
3. a)6 m przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie),
4. b)4 m przy nachyleniach powyżej 10° (we wzniosie i upadzie) . Poz. 342 4. W wyrobiskach drążonych kombajnami należy stoso- wać wentylację ssąc ą lub kombinowaną z ssącym lutniocią­ giem pomocniczym, wyposażonym w urządzenie odpylające, z tym że : 1) przy wentylacji ssącej odległość lutniociągu ssącego od czoła przodka ni e powinna być większa niż 3 m, 2) przy wentylacji kombinowanej odległość lutniociągu ssącego z odpylaczami od czoła przodka nie powinna być wi ęks z a ni ż 6 m, a odległość lutniociągu tłoczącego - w i ększa niż 12 m. § 257 . 1. Odległość lutniociągu od czoła przodka w szybach (szybikach) nie może być większa niż 4Js przy wentylacji tłoczącej i kombinowanej oraz 2Js przy wentylacji ssącej. gdzie s oznacza powierzchnię przekroju wyrobiska pionowego w wyłomie , wyrażoną w m 2 . 2. W szybach (szybikach) , w których pomost znajduje w odl eg ło ś ci mni ejszej od czoła przodka niż określona w ust. 1, kon iec lutnioc i ągu powinien znajdować się między przodkiem a pomostem . si ę § 255 . 1. Wyrobiska można przewietrzać przez dyfuzję , jeżeli długość tych wyrobisk nie jest większ a niż : ~ 25 8. 1. L u tni o ciąg pow inien być wyprowadzony do p rz e p ływającego prądu powietrza na odległość co najmniej 1) w polach niemetanowych i pokładach zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego: 8 m w takim kierunku , aby nie występowała recyrkulacja powietrza.
5. a)10m przy nachyleniu do 1 0° (we wzniosie i upadzie). 2. Przepis ust. 1 ni e dotyczy lutniociągów pomocniczych stosowanych :
6. b)6 m przy nachyleniu i upadzie). powyżej 10° (we wzniosi e 2) 2 m w pokładach metanowych zaliczonych do drugi ej, trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego. 2. W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzję wnęk odmetanowania, wnęk wiertniczych oraz dojść do tam izolacyjnych i pożarowych jest zabronione . 3. W polach metanowych przelewowe komory pomp oraz wloty do podszybi długości do 10m, w których strop na całej długości ma wznios wynoszący co najmniej 15° w kierunku szybu, mogą być przewietrzane przez dyfuzję lub pomocniczymi urządzeniami wentylacyjnymi , jeżeli zapew niony jest prawidłowy skład powietrza . 4. W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę niepalną kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na przewietrzanie przez dyfuzję wyrobisk o długościach większych od ustalonych w ust. 1, pod warunkiem spełnienia wymogów w § 215 ust. 2. § 256. 1. Przewietrzanie lutniociągiem może być ssące , tłoczące lub kombinowane . 2. Odległość lutniociągu od czoła przodka nie może być większa : 1) w pokładach niemetanowych i nie zagrożonych wyrzutami gazów i skał - niż 10m, 2) w pokładach metanowych lub zagrożonych wyrzutami gazów i skał:
7. a)przy wentylacji ssącej - niż 6 m,
8. b)przy wentylacji tłoczącej lub kombinowanej - niż 8 m. 3. W uzasadnionych wypadkach przy stosowaniu wentylacji tłoczącej odległość określona w ust. 2 pkt 1 może być zwiększona do 15 m za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. 1) przy wentylacji kombinowanej , 2) dl a usuwan ia nagr om a dz e ń metanu , 3) dla poprawy warunków kl imatycznych . 3. W wyrobi sku , z którego pobierane jest powietrze do przew ietrzania wyrobiska przy użyciu lutniociągu, powinna płyną ć taka i lość powietrza, aby nie występowała jego recyrkulacja, a na odcinku lutniociągu w prądzie przepływa­ jącym powinna być utrzymana wymagana prędkość powietrza . 4. Przy wentylacji kombinowanej ilość powietrza doprowadzana lutniociągiem zasadniczym powinna być więk­ sza od i lości pobieranej przez lutniociąg pomocniczy. § 259 . 1. Pr ę dkość powietrza w ślepym wyrobisku przewietrzanym przy użyciu lutniociągu powinna wynosić : 1) w po kładach ni emetanowych i zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego co najmniej 0,15 m/ s, 2) w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zag r ożenia metanowego co najmniej 0,30 m/s. 2. W drążonym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wyłomie ponad 20 m 2 przewietrzanym przy pomocy lutniociągu prędkość powietrza może być mniejsza niż okreś­ lona w ust. 1, jeżeli zapewnione jest utrzymanie dopuszczal nych zawartości gazów oraz właściwych warunków klimatycznych . § 260. W szybie (szybiku) przewietrzanym przy użyciu powietrza powinna wynosić co najmniej 0,15 m/ s. lutniociągu prędkość § 261 . W szybach głębionych z powierzchni w złożach metanowych lutniociąg powinien być wyprowadzony na wysokość co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w razie gdy wentylator znajduje się w budynku - co najmniej 0,5 m ponad jego dach . - Dziennik Ustaw Nr 67 1838 § 262. Przy każdym szybie (szybiku) lub nadsięwłomie w złożu metanowym, oprócz wentylatora czynnego powinien być wentylator rezerwowy . drążonym § 263 . Pomosty w drążonych szybach (szybikach) lub nadsięwłomach powinny być tak wykonane, aby zapewniały stale swobodny przepływ powietrza uniemożliwiający nagromadzenie się metanu pod lub nad tymi pomostami . § 264. 1. Wyrobiska drążone metodą nadsięwłomu w pokładach metanowych powinny być przewietrzane prą­ dem powietrza wytwarzanym przez wentylator główny. 2. Dukla wiertnicza w polu metanowym drążona metodą nadsięwłomu może być przewietrzana za pomocą lutniociągu tylko do wysokości 15 m. § 265. Wentylatory lutniowe w polach metanowych powinny pracować bez przerwy. W razie przerwy awaryjnej w pracy wentylatora należy roboty wstrzymać , wycofać ludzi, a wejście do wyrobiska zagrodzić. § 266 . 1. W szybach głębionych z powierzchni w warunkach zagrożenia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na początku lutnioc iągu powinny być przewietrzane bezpośrednio z atmosfery. 2. W polach metanowych w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na początku lutniociągu powinny być przewietrzane świeżym powietrzem pobieranym bezpośrednio z prądu obiegowego. § 267. Szczegółowy sposób: 1) projektowania przewietrzania za pomocą lutniociągów , 2) stosowania przewietrzania za pomocą lutniociągów, Poz. 342 § 270. 1. Temperatura powietrza w mieJscu pracy nie powinna przekraczać 28° C przy pomiarze termometrem suchym, a intensywność chłodzenia nie powinna być mniejsza od 11 katastopni wilgotnych . 2. Jeżeli temperatura powietrza mierzona termometrem suchym w miejscu pracy jest większa od 28° C, a nie przekracza 33° C lub intensywność chłodzenia jest mniejsza od 11 katastopni wilgotnych , należy zastosować odpowiednie środki techniczne dla obniżenia temperatury powietrza lub ograniczyć czas pracy do 6 godzin - liczony łącznie ze zjazdem i wyjazdem . 3. Jeżeli temperatura powietrza mierzona termometrem suchym przekracza 33° C, można zatru dnić ludzi tylko w akcj i ratowniczej . § 271. 1. W razie gdy zastosowane środki nie zapewniają w wyrobisku wybierkowym lub w przodku drążonego wyrobiska korytarzowego warunków określonych w § 270 ust. 2, należy zastosować schładzanie powietrza . 2. W odniesieniu do poszczególnych wyrobisk wybierkowych lub drążonych wyrobisk korytarzowych kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na niestosowanie przepisu ust. 1. DZIAŁ V Zagrożenia naturalne Rozdział 1 Postanowienia ogólne § 272. 1. Występujące w zakładzie górniczym zagroże­ nia naturalne należy rozpoznawać i zwalczać zasięgając opinii zespołów i komisji , o których mowa w § 273 i 274. 3) stosowania przewietrzania lutniociągami z urządzeniami odpylającymi w wyrobiskach korytarzowych drążonych kombajnami , 2. Opinie powinny obejmować zasadnicze zagadnienia z zakresu zagrożeń występujących w zakładzie górniczym . 4) stosowania przewietrzania lutniociągami z urządzeniami zespoły opiniodawcze w chłodniczymi , 5) stosowania lutni z tworzyw sztucznych, 6) kontroli stanu wentylacji wyrobisk przewietrzanych lutniociągami określa załącznik nr 5 do rozporządzenia . § 268. 1. Wentylatory lutniowe powinny znajdować się na początku lutniociągu w prądzie powietrza wytworzonym przez wentylator główny . 2. Wentylator lutniowy może być zabudowany w innym miejscu niż określone w ust. 1 przy zachowaniu warunków ustalonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia . § 273 . Kierownik ruchu zakładu górniczego powołuje sprawach rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych występujących w zakładzie górniczym. § 274. Dla kompleksowego opiniowania stanu rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych Prezes Wyższego Urzędu Górniczego powołuje specjalne komisje i określa szczegółowo ich zadania i tryb pracy oraz wskazuje placówkę naukowo-badawczą dla obsługi prac komisji . Wskazanie placówki naukowo-badawczej następuje na wniosek tej placówki. § 275. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu górniczego powinni być zapoznani z aktualnym stanem zagrożeń występujących w miejscach ich pracy, z zasadami rozpoznawania objawów zagrożeń oraz ze sposobami postępowania w razie powstania określonych zagrożeń . Rozdział 4 Klimatyzacja § 269. 1. Przy projektowaniu i wykonywaniu robót górniczych należy prowadzić rozpoznanie pierwotnej temperatury skał . 2. Przy temperaturze wyższej niż 30° C należy opracować prognozę warunków klimatycznych oraz ustalić środki zapewniające utrzymanie właściwych warunków klimatycz - nych. § 276. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego powinny znać sporządzo ny na podstawie odręb­ nych przepisów plan ratownictwa . 2. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala sposób i zakres zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu z planem ratownictwa oraz z wprowadzonymi w nim zmianami . § 277. Przy opracowywaniu projektów technicznych eksploatacji, o których mowa w § 40, w pokładach zaliczo- Dziennik Ustaw Nr 67 1839 nych do drugiej, trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego, przy równoczesnym występowaniu zagroże­ nia tąpaniami lub pożarami endogenicznymi w zrobach , należy określ i ć środki zapobiegania tym zagrożeniom , mając na uwadze ich wzajemne oddziaływanie . 1. Rozpoznawanie zagrożenia metanowego § 278. 1. W polach niemetanowych, w razie stwierdzenia w próbach powietrza pobranych do analizy laborato ryjnej zawartości 0,1 % metanu lub powyżej, oraz w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny rów nież w razie stwierdzenia w pokładzie węgla metanonośności powyżej 0,1 m 3 /Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest niezwłocznie : 1) zastosować niezbędne rygory bezpiecznego prowadzenia robót w warunkach powstałego zagrożenia metano wego, organ państwowego nadzoru górniczego, 3) dotyczy tych urządzeń, które zostały dopuszczone do pracy przy zawartości metanu powyżej 2%. § 283 . 1. Zawartość metanu w powietrzu nie powinna przekraczać : 2) w szybie wydechowym - Zagrożenie metanowe powiadomić właściwy Poz. 342 1) w rejonowych prądach powietrza zużytego - Rozdział 2 2) - zlecić badanie stanu zagrożenia metanowego jednostce naukowo-badawczej wskazanej przez Prezesa Wyższe­ go Urzędu Górniczego. 2. Przez jednostkę naukowo-badawczą wskazaną przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, o której mowa w dal szych przepisach rozporządzenia, należy rozumieć odpowiednią placówkę naukowo-badawczą lub inną jednostkę wykonującą specjalistyczne badania w określonych dziedzinach . § 279 . W pokładach metanowych, w razie stwierdzenia maksymalne wartości odpowiadające kategorii, do której złoże lub pokład zostały zaliczone, obowiązują zasady określone w § 278. większej metanonośności niż 1 %, 0,75 %. 2. W razie stosowania metanometrii automatycznej zawartość metanu w rejonowych prądach powietrza zużytego może wynosić 1,5 %. § 284. 1. W pokładach węgla należy prowadzić badania dla określenia ich metanonośności : 1) w otworach badawczych wierconych z powierzchni dla rozpoznania pokładów węgla lub ich części, nie rzadziej niż co 100 m długości otworu, 2) w drążonych szybach (szybikach) oraz w wyrobiskach korytarzowych w udostępnionych pokładach węgla o grubości powyżej 0,4 m, 3) w wyrobiskach korytarzowych w pokładach węgla w odstępach nie przekraczających 200 m w płaszczyźnie pokładu oraz dodatkowo w odległości nie przekraczają ­ cej 25 m od stwierdzonych uskoków powodujących przerwanie ciągłości pokładu lub innych zaburzeń geologicznych, mogących mieć wpływ na wzrost metanonośności pokładu, w miejscach określonych przez kierown ika ruchu zakładu górniczego. 2. Badania dla określenia metanonośności pokładów węgla należy wykonywać metodami określonymi w załącz­ niku nr 6 do rozporządzenia . § 285 . 1. W polach metanowych należy wykonywać co najmniej raz w miesiącu pomiary i obliczenia dla określenia metanowości bezwzględnej, to znaczy całkowitej ilości wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejonach wen tylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych . 2. W pokładach metanowych należy w drążonych wyrobiskach wykonywać , co najmniej raz w miesiącu, pomiary i obliczenia dla określenia metanowości bezwzględnej. § 280. 1. W wyrobiskach lub w pomieszczeniach zali czonych do odpowiedn ich stopni niebezpieczeństwa wybu chu stan zagrożenia metanowego powinien być analizowany i kontrolowany, szczególnie w razie zmian w przewietrzaniu lub wystąpienia wpływu robót wybierkowych na to wyrobis ko lub pomieszczenie. § 286 . Metanowość bezwzględną, ustaloną dla wyeks ploatowanej w okresie kwartalnym części pokładu węgla, należy oznaczyć na podstawowych i wentylacyjnych mapach wyrobisk. 2. Zakres kontroli , o której mowa w ust. 1, określa kierownik działu wentylacji . węgla , których metanonośność jest większa niż 2,5 m 3 / Mg 3. W razie wzrostu stanu zagrożenia metanowego, kierownik ruchu zakładu górniczego obow i ązany jest zastosować niezbędne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadze nia robót i ewentualnie dokonać zmiany dotychczasowego zaliczenia do stopn ia n i ebezpieczeństwa wybuchu . w przeliczeniu na czystą substancję węglową, oraz po kładów , nad którymi w odległości do 100 m lub pod którymi w odległości do 40 m zalegają nie wyeksploatowane pokłady węgla o metanonośności większej niż 2,5 m 3 / Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, należy opracować prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych . § 287 . 1. Przy projektowaniu eksploatacji pokładów § 281 . Wszystkie dojścia do pól metanowych należy tablicami z odpowiednimi napisami ostrzegaw czymi. 2. Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych należy opracować : § 282 . 1. W razie stwierdzenia w wyrobisku zawartości 1) dla każdego pokładu węgla lub jego części jeszcze nie eksploatowanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji, oznaczyć metanu powyżej 2 %, należy niezwłocznie wycofać ludzi z zagrożonych wyrobisk, wyłączyć sieć elektryczną , unieruchomić maszyny i inne urządzenia , a wejścia do tych wyrobisk zagrodzić , zawiadamiając najbliższą osobę dozoru ruchu . 2. Obowiązek wyłączenia urządzeń elektrycznych nie 2) dla każdego wyrobiska wybierkowego w pokładzie węgla , wraz z projektem technicznym tego wyrobiska . § 288. Przy projektowaniu wyrobisk korytarzowych o długości powyżej 200 m w pokładach węgla o metanonoś- Dziennik Ustaw Nr 67 - 1840 ności większej niż 4,5 m 3 / Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową należy opracować prognozy meta no - wości bezwzględnej tych wyrobisk . § 289. Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk obliczenia potrzebnej ilości po wietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym wprowadze niu odmetanowania i ustalenia innych niezbędnych środków profilaktyki metanowej . należy wykorzystywać dla § 290. Prognozy metanowośc i b ezwzględnej wyrobisk wybierkowych i korytarzowych w nie rozpoznanych częś­ ciach złoża powinny być opracowane przez jednostki nauko wo-badawcze, wskazane przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. 2 . Projektowanie i prowadzenie robót górniczych w warunkach zagrożenia metanowego § 291 . 1. Projekt.

§ 40, dotyczący eksploatacji pokładów zaliczonych do drugiej.

trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanoweg o w rejonach przy granicznych zakladu górniczego bez pozostawieni a filara granicznego powinien być zaopiniowany przez rzeczoznawcę wskazanego przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. 2. Przez rzeczoznawcę wskazanego przez Prezesa Wyż­ szego Urzędu Górniczego,

ust. 1, oraz w dalszych przepisach rozporządzenia należy rozumieć jed nostki określone w § 278 ust. 2 lub osobę fizyczną, posiada jącą wiadomości specjalistyczne w określonych dziedzinach . § 292 .

1. Wyrobiska korytarzowe przewietrzane wentylacją odrębną , w których w okresie dłuższym niż jeden miesiąc nie przewiduje się prowadzenia robót. należy izolować .
2. Wyrobiska korytarzowe utrzymywane przy zrobach należy przewietrzać lub izolować tamami , a dojście do nich przewietrzać . §
4. Ściany zawałowe w pokładach metanowych należy prowadzić bez wnęk kombajnowych i strugowych . - Poz. 342 giej , trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego należy stosować szczególne środki zabezpieczające przed : 1) zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombaj nam i (§ 294 ust. 3). 2) zapłonem i przenoszeniem zapłonu metanu pod przeno śnikami ścianowymi , 3) tworzeniem się nagromadzeń metanu w rejonie skrzyżo ­ wań ścian z chodnikami przyścianowymi . §
5. Zasady doboru środków zabezpieczających przed zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombajnami oraz przed tworzeniem się nagromadzeń metanu w rejonie skrzyżowań ścian z chodnikami przyścianowymi, o których mowa w § 294 i 295, określa załącznik nr 7 do rozporządzenia . § 297 .
6. Przy zbliżaniu się wyrobiskami do pokładów metanowych lub wyrobisk i zrobów, w których spodziewane jest nagromadzenie metanu, przodek wyrobiska powinien być stale wyprzedzony o 4 m co najmniej jednym otworem badawczym.
7. Str efę , w której obowiązuje wykonywanie otworów badawczych, ich długość , ilość i kierunki wyznacza kierow nik działu robót górniczych w porozumieniu z kierownikiem działu wentylacji .
8. Zakres i częstotliwość pobierania prób powietrza do analizy chem icznej z otworów badawczych i wyrobiska ustala kierownik działu wentylacji .
9. M e t a n o m e t r i a §
10. W polach metanowych należy : 1) prowadzić kontrolę zawartości metanu w powietrzu metanomierzami przenośnymi , 2) w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego stosować kontrolę zawartości metanu w powietrzu oraz zabezpieczenia urządzeń elektrycznych za pomocą urzą­ dzeń metanometrii automatycznej,
11. W razie braku odpowiedniego wyposażenia technicznego, przy zastosowaniu dodatkowych środków profila ktyki metanowej. dozwolone jest wykonywanie wnęk kombajnowych i strugowych w ścianach zawałowych przy użyciu materiałów wybuchowych za zezwoleniem właściwe ­ go organu państwowego nadzoru górniczego. 3) przy prowadzeniu eksploatacji złóż (pokładów) zaliczonych do drugiego i trzeciego stopnia zagrożenia tąpania ­ mi i równocześnie do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego stosować systemy zabezpieczeń metanometrycznych, umożliwiających pomiar zawartości metanu i wyłączenie urządzeń elektrycznych w czasie nie dłuższym niż 60 sekund . §
13. W wyrobiskach prowadzonych w pokładach metanowych zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego nie wolno urabiać kombajnami zwięzłych skał, gdyż może to spowodować zapłon metanu . prowadzić urządzeniami metanometrii automatycznej i meta-
14. Wyposażenie techniczne zmechanizowanych wyro bisk wybierkowych należy odpowiednio dobrać do warun ków geologiczno-górniczych, z uwzględnieniem zasady nieurabian ia kombajnem zw i ęzłych skał stropowych i niedo puszczenia do zetknięcia się organu urabiającego kombajnu ze stropnicami obudowy.
15. Urabianie zwięzłych skał kombajnami w sytuacjach, o których mowa w ust. 1, może być prowadzone pod warunkiem ustalenia i zastosowania odpowiednio dobra nych do warunków środków zabezpieczenia przed zapłonem metanu . §
16. W pokładach metanowych zaliczonych do dru - § 299 . Kontrolę zawartości metanu w powietrzu należy nomierzami przenośnymi dopuszczonymi na podstawie odrębnych przepisów do stosowania w zakładach górniczych przy dowolnej zawartości metanu . §
17. Naprawy urządzeń metanometrii automatycznej i metanomierzy przenośnych przeprowadzają producenci lub jednostki przez nich upoważnione . § 301 .
18. Zawartość metanu w powietrzu należy kontrolować pomiarami : 1) pod stropem wyrobiska , 2) nad obudową wyrobiska, 3) w miejscach m ożliwych wypływów lub gromadzenia się metanu . - Dziennik Ustaw Nr 67 1841 Poz. 342
19. Pomiar zawartośc i metanu pod stropem wyrob iska powinien być wykonywany nie n i żej niż 10 cm od najwyż ­ szego miejsca nie zabudowanego stropu , szczelnej obudowy lub okładziny obudowy.
20. Czujnik metanomierza kontrolujący zawartość metanu w prądzie powietrza dopływającym do ściany należy zabudować pod stropem w ścianie w odległości nie większej niż 10m od wyrobiska przy ścianowego .
21. Pomiar nad obudową wyrobiska powin ien być wy konany w najwyższym dostępnym miejscu wyrobiska nad
22. W ścianach o wysokości mniejszej niż 1,5 m, w których wyposażenie techniczne uniemożliwia zabudowanie czujnika metanomierza w ścianie pod stropem, kierownik działu wentylacj i wyznacza miejsce zabudowy czujnika lub czujników w wyrobiskach przyścianowych z prądem powietrza dopływającym do ściany , w odległości nie większej niż 10 m od wlotu do ściany . obudową · §
24. W systemach metanom etri i automatycznej i zabezpieczeń metanometrycznych urządz e ń elektrycznych należy stosować metanomierze wyłączaj ące spod napięcia urządzenia elektryczne, metanomierze rejestrujące wyniki pomiarów zawartości metanu oraz metanomierze wyłączaj ą ­ §
26. W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą co-rejestrujące . lutniociągów powinny być zabudowane metanomierze wy-
27. Metanomierze wyłączające , stanowiące automatycz ne zabezpieczenie metanometryczne urządzeń elektrycz nych, powinny powodować : stropem wyrobiska . 1) samoczynne wyłączenie spod napięcia urządze ń elekt rycznych , gdy zawartość metanu w powietrzu prze kroczy dopuszczalną wartość , z wyjątkiem urządzeń dopuszczonych do pracy przy dowolnej zawartości metanu, łączająco - rejestrujące , kontrolujące zawartość metanu pod
28. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 1, powinny być zabudowane: 1) przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem tłoczącym - w odległości nie większej n i ż 10m od czoła przodka, w miejscu stwierdzanych naj w i ększych zawartości metanu , 2) sygnalizowanie świetlne lub akustyczne w dyspozytorni metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metano mierza przekroczeń dopuszczalnych zawartości metanu w powietrzu, 2) przy przew ietrzaniu przodka lutniociągiem ssącym pomiędzy wlotem do lutn i ssącej a czołem przodka - w odległości nie większej niż 6 m od czoła przodka, 3) wskazywanie lub rejestrowanie w dyspozytorni metano metrycznej lub w miejscu zabudowy metanomierza zawartości metanu w powi etrzu . 3 ) w odległości od 10m do 15 m od skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym przepływającym prądem powi etrza.
29. Metanomierze rejestrujące , stosowane dla automaty cznej kontroli zawartości metanu w powi etrzu , powinny powodować : 1) rejestrowanie w dyspozytorni metanometrycznej zawar tości metanu w wyrobiskach , 2) sygnalizowanie świetlne lub akustyczne w dyspozytorn i metanometrycznej albo w miejscu