Źródła urzędoweisap.sejm.gov.pl · EUR-Lex
Europaius
Polski
ČeštinaDeutschFrançaisEspañolItalianoNederlandsÖsterreichBelgiquePortuguêsSvenskaDanskSuomiSlovenčinaIrelandMagyarEestiLietuviųLatviešuSlovenščinaHrvatskiΚύπροςMaltiRomânăΕλληνικάLuxembourgБългарски
Polski

Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 kwietnia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych

Czego dotyczy ten akt?

Niniejsze rozporządzenie dotyczy bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych. Określa ono zasady organizacji pracy, kwalifikacji pracowników oraz wymogi dotyczące obiektów i urządzeń w tych zakładach.

Kogo dotyczy: Przedsiębiorców oraz pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych zakładów górniczych; Inne osoby wykonujące prace lub przebywające w zakładzie górniczym.

Najważniejsze informacje

Państwo
Polska
Dziedzina prawa
Prawo pracy
Paragrafy
816
Źródło
api.sejm.gov.pl
Tekst pobrano
Wyjaśnienie zaktualizowano

Co reguluje ten akt?

  • Zasady organizacji i prowadzenia ruchu w podziemnych zakładach górniczych.
  • Wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zabezpieczenia przeciwpożarowego.
  • Kwalifikacje i szkolenia pracowników oraz osób kierownictwa i dozoru ruchu.
  • Procedury uzyskiwania zezwoleń na oddanie do ruchu podstawowych obiektów i urządzeń górniczych.

Kogo dotyczy ten akt?

  • Przedsiębiorców oraz pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych zakładów górniczych.
  • Inne osoby wykonujące prace lub przebywające w zakładzie górniczym.

Jakie są kluczowe punkty?

  • Za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego odpowiada kierownik ruchu zakładu górniczego.
  • W zakładzie górniczym musi być zorganizowana dyspozytorska służba ruchu do bieżącej kontroli ruchu i stanu bezpieczeństwa.
  • Podstawowe obiekty i urządzenia zakładu górniczego (np. szyby, stacje wentylatorów, stacje elektroenergetyczne) wymagają zezwolenia na oddanie do ruchu, wydanego przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.
  • Pracownicy mogą być dopuszczeni do pracy w ruchu zakładu górniczego wyłącznie po wstępnym przeszkoleniu teoretycznym i praktycznym oraz wykazaniu praktycznych umiejętności.

Prawo pracy

8
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 maja 2026 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu…
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie…
Ustawa o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa… – tekst jednolity 2021
Ustawa o służbie cywilnej – tekst jednolity 2026
Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac
Kodeks pracy – tekst jednolity 2020
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie…
PL:legislativa:DU/2026/659

Prawo pracy

Tekst ustawy

Tekst ustawy
Spis treści (816)
  1. § 1
  2. § 2
  3. § 3
  4. § 4
  5. § 5
  6. § 6
  7. § 7
  8. § 8
  9. § 9
  10. § 10
  11. § 11
  12. § 13
  13. § 14
  14. § 15
  15. § 16
  16. § 17
  17. § 18
  18. § 19
  19. § 20
  20. § 21
  21. § 22
  22. § 23
  23. § 24
  24. § 25
  25. § 26
  26. § 27
  27. § 28
  28. § 29
  29. § 30
  30. § 31
  31. § 32
  32. § 33
  33. § 34
  34. § 36
  35. § 37
  36. § 35
  37. § 38
  38. § 39
  39. § 40
  40. § 44
  41. § 41
  42. § 45
  43. § 46
  44. § 42
  45. § 47
  46. § 43
  47. § 48
  48. § 49
  49. § 57
  50. § 50
  51. § 51
  52. § 58
  53. § 59
  54. § 60
  55. § 52
  56. § 53
  57. § 54
  58. § 55
  59. § 56
  60. § 61
  61. § 62
  62. § 63
  63. § 64
  64. § 65
  65. § 66
  66. § 67
  67. § 68
  68. § 70
  69. § 71
  70. § 72
  71. § 73
  72. § 74
  73. § 75
  74. § 76
  75. § 69
  76. § 77
  77. § 78
  78. § 79
  79. § 80
  80. § 81
  81. § 82
  82. § 83
  83. § 84
  84. § 85
  85. § 86
  86. § 87
  87. § 94
  88. § 95
  89. § 88
  90. § 89
  91. § 96
  92. § 90
  93. § 91
  94. § 92
  95. § 93
  96. § 97
  97. § 98
  98. § 99
  99. § 100
  100. § 101
  101. § 102
  102. § 108
  103. § 109
  104. § 110
  105. § 111
  106. § 112
  107. § 103
  108. § 104
  109. § 105
  110. § 106
  111. § 107
  112. § 113
  113. § 114
  114. § 115
  115. § 120
  116. § 121
  117. § 116
  118. § 117
  119. § 118
  120. § 119
  121. § 122
  122. § 123
  123. § 124
  124. § 125
  125. § 126
  126. § 127
  127. § 128
  128. § 129
  129. § 130
  130. § 131
  131. § 136
  132. § 132
  133. § 137
  134. § 133
  135. § 134
  136. § 135
  137. § 138
  138. § 139
  139. § 140
  140. § 141
  141. § 142
  142. § 143
  143. § 144
  144. § 145
  145. § 146
  146. § 147
  147. § 148
  148. § 149
  149. § 150
  150. § 151
  151. § 152
  152. § 153
  153. § 154
  154. § 155
  155. § 161
  156. § 162
  157. § 156
  158. § 157
  159. § 158
  160. § 159
  161. § 160
  162. § 163
  163. § 164
  164. § 165
  165. § 166
  166. § 167
  167. § 168
  168. § 173
  169. § 174
  170. § 169
  171. § 175
  172. § 170
  173. § 176
  174. § 171
  175. § 177
  176. § 178
  177. § 172
  178. § 179
  179. § 180
  180. § 181
  181. § 182
  182. § 183
  183. § 184
  184. § 185
  185. § 186
  186. § 187
  187. § 188
  188. § 189
  189. § 190
  190. § 191
  191. § 192
  192. § 193
  193. § 194
  194. § 195
  195. § 196
  196. § 197
  197. § 198
  198. § 199
  199. § 200
  200. § 201
  201. § 202
  202. § 207
  203. § 208
  204. § 209
  205. § 210
  206. § 211
  207. § 212
  208. § 213
  209. § 203
  210. § 204
  211. § 205
  212. § 206
  213. § 214
  214. § 215
  215. § 219
  216. § 220
  217. § 221
  218. § 222
  219. § 216
  220. § 217
  221. § 218
  222. § 223
  223. § 224
  224. § 225
  225. § 226
  226. § 235
  227. § 227
  228. § 228
  229. § 229
  230. § 230
  231. § 231
  232. § 232
  233. § 233
  234. § 234
  235. § 236
  236. § 237
  237. § 238
  238. § 239
  239. § 240
  240. § 241
  241. § 242
  242. § 246
  243. § 247
  244. § 243
  245. § 248
  246. § 249
  247. § 250
  248. § 244
  249. § 245
  250. § 251
  251. § 252
  252. § 253
  253. § 254
  254. § 257
  255. § 255
  256. § 256
  257. § 259
  258. § 260
  259. § 261
  260. § 262
  261. § 263
  262. § 264
  263. § 265
  264. § 266
  265. § 267
  266. § 270
  267. § 271
  268. § 272
  269. § 268
  270. § 273
  271. § 274
  272. § 275
  273. § 269
  274. § 276
  275. § 277
  276. § 278
  277. § 283
  278. § 279
  279. § 284
  280. § 285
  281. § 280
  282. § 286
  283. § 287
  284. § 281
  285. § 282
  286. § 288
  287. § 289
  288. § 290
  289. § 291
  290. § 292
  291. § 293
  292. § 296
  293. § 297
  294. § 298
  295. § 294
  296. § 295
  297. § 299
  298. § 300
  299. § 301
  300. § 302
  301. § 304
  302. § 303
  303. § 305
  304. § 306
  305. § 307
  306. § 311
  307. § 312
  308. § 308
  309. § 314
  310. § 313
  311. § 310
  312. § 309
  313. § 315
  314. § 316
  315. § 318
  316. § 317
  317. § 319
  318. § 320
  319. § 321
  320. § 322
  321. § 323
  322. § 329
  323. § 324
  324. § 325
  325. § 326
  326. § 327
  327. § 328
  328. § 330
  329. § 331
  330. § 332
  331. § 333
  332. § 334
  333. § 335
  334. § 336
  335. § 337
  336. § 338
  337. § 339
  338. § 340
  339. § 342
  340. § 343
  341. § 344
  342. § 345
  343. § 341
  344. § 346
  345. § 347
  346. § 348
  347. § 349
  348. § 350
  349. § 352
  350. § 353
  351. § 354
  352. § 355
  353. § 356
  354. § 351
  355. § 362
  356. § 363
  357. § 357
  358. § 358
  359. § 359
  360. § 360
  361. § 361
  362. § 364
  363. § 365
  364. § 366
  365. § 367
  366. § 368
  367. § 369
  368. § 370
  369. § 371
  370. § 375
  371. § 372
  372. § 373
  373. § 376
  374. § 377
  375. § 378
  376. § 379
  377. § 374
  378. § 380
  379. § 381
  380. § 382
  381. § 383
  382. § 384
  383. § 385
  384. § 386
  385. § 387
  386. § 388
  387. § 389
  388. § 390
  389. § 393
  390. § 394
  391. § 395
  392. § 391
  393. § 396
  394. § 397
  395. § 398
  396. § 392
  397. § 399
  398. § 400
  399. § 401
  400. § 402
  401. § 403
  402. § 404
  403. § 405
  404. § 406
  405. § 407
  406. § 408
  407. § 413
  408. § 409
  409. § 410
  410. § 414
  411. § 416
  412. § 412
  413. § 411
  414. § 417
  415. § 422
  416. § 423
  417. § 418
  418. § 419
  419. § 420
  420. § 421
  421. § 424
  422. § 425
  423. § 426
  424. § 427
  425. § 428
  426. § 429
  427. § 430
  428. § 431
  429. § 432
  430. § 435
  431. § 433
  432. § 434
  433. § 436
  434. § 437
  435. § 438
  436. § 439
  437. § 440
  438. § 441
  439. § 442
  440. § 443
  441. § 444
  442. § 445
  443. § 446
  444. § 447
  445. § 448
  446. § 449
  447. § 450
  448. § 451
  449. § 456
  450. § 457
  451. § 452
  452. § 458
  453. § 453
  454. § 459
  455. § 460
  456. § 454
  457. § 455
  458. § 461
  459. § 462
  460. § 467
  461. § 468
  462. § 469
  463. § 470
  464. § 464
  465. § 465
  466. § 466
  467. § 463
  468. § 471
  469. § 472
  470. § 473
  471. § 474
  472. § 475
  473. § 476
  474. § 477
  475. § 478
  476. § 479
  477. § 480
  478. § 481
  479. § 482
  480. § 483
  481. § 484
  482. § 485
  483. § 486
  484. § 487
  485. § 488
  486. § 489
  487. § 490
  488. § 491
  489. § 492
  490. § 493
  491. § 494
  492. § 495
  493. § 496
  494. § 497
  495. § 498
  496. § 507
  497. § 499
  498. § 500
  499. § 501
  500. § 502
  501. § 503
  502. § 504
  503. § 505
  504. § 508
  505. § 509
  506. § 506
  507. § 510
  508. § 511
  509. § 512
  510. § 513
  511. § 514
  512. § 515
  513. § 516
  514. § 521
  515. § 522
  516. § 517
  517. § 518
  518. § 523
  519. § 519
  520. § 520
  521. § 524
  522. § 525
  523. § 526
  524. § 527
  525. § 528
  526. § 529
  527. § 530
  528. § 531
  529. § 532
  530. § 533
  531. § 534
  532. § 535
  533. § 536
  534. § 537
  535. § 538
  536. § 539
  537. § 540
  538. § 541
  539. § 542
  540. § 545
  541. § 546
  542. § 550
  543. § 552
  544. § 549
  545. § 547
  546. § 553
  547. § 554
  548. § 555
  549. § 556
  550. § 557
  551. § 558
  552. § 559
  553. § 560
  554. § 561
  555. § 562
  556. § 563
  557. § 564
  558. § 565
  559. § 566
  560. § 571
  561. § 572
  562. § 567
  563. § 568
  564. § 569
  565. § 570
  566. § 573
  567. § 574
  568. § 575
  569. § 576
  570. § 577
  571. § 578
  572. § 579
  573. § 580
  574. § 581
  575. § 582
  576. § 583
  577. § 584
  578. § 585
  579. § 586
  580. § 587
  581. § 588
  582. § 589
  583. § 590
  584. § 591
  585. § 592
  586. § 599
  587. § 593
  588. § 594
  589. § 595
  590. § 596
  591. § 597
  592. § 598
  593. § 600
  594. § 601
  595. § 602
  596. § 603
  597. § 604
  598. § 612
  599. § 605
  600. § 613
  601. § 614
  602. § 615
  603. § 607
  604. § 606
  605. § 608
  606. § 609
  607. § 610
  608. § 611
  609. § 616
  610. § 617
  611. § 618
  612. § 619
  613. § 626
  614. § 627
  615. § 628
  616. § 629
  617. § 620
  618. § 621
  619. § 622
  620. § 623
  621. § 624
  622. § 625
  623. § 630
  624. § 631
  625. § 632
  626. § 633
  627. § 634
  628. § 641
  629. § 642
  630. § 643
  631. § 644
  632. § 635
  633. § 636
  634. § 637
  635. § 638
  636. § 639
  637. § 640
  638. § 645
  639. § 646
  640. § 647
  641. § 648
  642. § 656
  643. § 649
  644. § 650
  645. § 651
  646. § 652
  647. § 653
  648. § 657
  649. § 658
  650. § 659
  651. § 660
  652. § 661
  653. § 654
  654. § 662
  655. § 655
  656. § 663
  657. § 664
  658. § 665
  659. § 666
  660. § 667
  661. § 669
  662. § 670
  663. § 671
  664. § 672
  665. § 673
  666. § 674
  667. § 668
  668. § 675
  669. § 676
  670. § 677
  671. § 678
  672. § 679
  673. § 680
  674. § 681
  675. § 682
  676. § 686
  677. § 687
  678. § 688
  679. § 684
  680. § 685
  681. § 683
  682. § 690
  683. § 691
  684. § 692
  685. § 693
  686. § 694
  687. § 695
  688. § 696
  689. § 704
  690. § 705
  691. § 706
  692. § 707
  693. § 697
  694. § 698
  695. § 708
  696. § 709
  697. § 699
  698. § 700
  699. § 701
  700. § 702
  701. § 703
  702. § 710
  703. § 714
  704. § 715
  705. § 716
  706. § 717
  707. § 711
  708. § 712
  709. § 713
  710. § 718
  711. § 719
  712. § 720
  713. § 726
  714. § 727
  715. § 721
  716. § 722
  717. § 723
  718. § 724
  719. § 725
  720. § 728
  721. § 729
  722. § 730
  723. § 731
  724. § 732
  725. § 736
  726. § 733
  727. § 734
  728. § 735
  729. § 737
  730. § 738
  731. § 739
  732. § 740
  733. § 741
  734. § 742
  735. § 748
  736. § 743
  737. § 744
  738. § 745
  739. § 746
  740. § 747
  741. § 749
  742. § 750
  743. § 751
  744. § 752
  745. § 753
  746. § 754
  747. § 755
  748. § 763
  749. § 764
  750. § 756
  751. § 757
  752. § 758
  753. § 759
  754. § 760
  755. § 765
  756. § 766
  757. § 767
  758. § 768
  759. § 761
  760. § 762
  761. § 770
  762. § 771
  763. § 772
  764. § 773
  765. § 774
  766. § 775
  767. § 776
  768. § 777
  769. § 778
  770. § 779
  771. § 780
  772. § 781
  773. § 782
  774. § 783
  775. § 784
  776. § 785
  777. § 786
  778. § 787
  779. § 788
  780. § 789
  781. § 790
  782. § 791
  783. § 792
  784. § 793
  785. § 794
  786. § 795
  787. § 796
  788. § 797
  789. § 801
  790. § 802
  791. § 798
  792. § 803
  793. § 804
  794. § 800
  795. § 805
  796. § 809
  797. § 806
  798. § 810
  799. § 811
  800. § 807
  801. § 812
  802. § 808
  803. § 813
  804. § 814
  805. § 815
  806. § 816
  807. § 817
  808. § 818
  809. § 819
  810. § 822
  811. § 823
  812. § 824
  813. § 825
  814. § 820
  815. § 821
  816. § 826

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr 67 Warszawa, dnia 19 czerwca 1995 r.

TREŚĆ :

Poz.:

ROZPORZĄDZENIE 342 - Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 kwietnia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych 1817 342 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU z dnia 14 kwietnia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych.

Na podstawie art. 78 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96) zarządza się, co następuje :

DZIAŁ I Przepisy ogólne

§ 11. Rozporządzenie obowiązuje przedsiębiorców

oraz pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych zakładów górniczych, zwanych dalej "zakładami górniczymi".

2.Rozporządzenie ma odpowiednie zastosowanie do osób nie wymienionych w ust. 1, jeżeli wykonują one prace lub przebywają w zakładzie górniczym.

§ 2Za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu

zakładu górniczego odpowiedzialny jest kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 31. Kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje

swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa ruchu oraz osób dozoru ruchu .

2.Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest ustalić zakresy działania poszczególnych działów ruchu oraz służb specjalistycznych zakładu górniczego.
3.W zakresach działania należy określić sposób koordynacji robót wykonywanych przez poszczególne działy ruchu i służby specjalistyczne oraz robót wykonywanych przez inne podmioty gospodarcze, a także sposób używania maszyn i innych urządzeń zakładu górniczego oraz nadzoru nad tymi robotami.

§ 41. Każda osoba kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego zobowiązana jest do przestrzegania ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu

zakładu górniczego zakresu czynności, szczegółowo okreś­ lającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności .

2.Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest spowodować doręczenie zakresów czynności za pokwitowaniem odbioru .

§ 5Osoby kierownictwa i dozoru ruchu obowiązane są

tak prowadzić i organizować pracę, aby zapewnione było bezpieczeństwo ludzi i ruchu zakładu górniczego, oraz są obowiązane pouczać pracowników o zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.

§ 61. W zakładzie górniczym powinna być zorganizowana i wyposażona w odpowiednie środki techniczne dyspozytorska służba ruchu, zobowiązana do bieżącej kontroli

ruchu i stanu bezpieczeństwa .

2.Szczegółowy zakres działania dyspozytorskiej służby ruchu oraz jej organizację ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 7Rozkład pracy i dyżurów osób kierownictwa i dozoru ruchu należy tak ustalić , aby ruch zakładu górniczego

prowadzony był przy niezbędnej liczbie osób kierownictwa i dozoru ruchu odpowiednich specjalności technicznych.

§ 81. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiąza­

ny jest wyznaczyć pisemnie na każdą zmianę, również w dni wolne od pracy, osobę kierownictwa ruchu lub osobę wyższego dozoru górniczego do nadzoru nad prowadzeniem ruchu zakładu górniczego na danej zmianie. Osoba ta powinna być obecna w zakładzie górniczym .

2.Niezależnie od postanowień ust. 1, dla każdej zmiany, również w dni wolne od pracy, należy ustalić dyżury kierownika ruchu zakładu górniczego lub jego zastępców, którzy
-jeżeli przebywają poza zakładem górniczym - będą mogli stawić się niezwłocznie w zakładzie górniczym.
3.Dyspozytor ruchu powinien osób, o których mowa w ust. 1 i 2. znać miejsce pobytu 4. W dniach wolnych od pracy stan wyrobisk oraz obiektów i urządzeń zakładu górniczego powinien być kontrolowany w zakresie i na zasadach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. - Dziennik Ustaw Nr 67 1818

§ 91. Kierownik ruchu zakładu górniczego powinien

stanowiska i miejsca pracy, dla których należy opracować instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy, oraz zatwierdzić te instrukcje. określić 2. W instrukcjach należy określić sposoby wykonywania pracy, z uwzględnieniem zagrożeń występujących przy wykonywaniu poszczególnych prac.

3.Kierownicy działów ruchu zakładu górniczego obosą spowodować zapoznanie z treścią instrukcji pracowników przystępujących do wykonywania pracy na stanowiskach lub w miejscach pracy określonych w tych instrukcjach. wiązani

§ 101. Przed przystąpieniem do wykonywania robót

w ruchu zakładu górniczego przez inny podmiot gospodarczy kierownik ruchu zakładu górniczego powinien szczegółowo określić obowiązki w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji robót.

2.Wykonując przepisy ust. 1, należy w szczególności uwzględnić :
1)współpracę osób kierownictwa i dozoru ruchu ,
2)sposób przeszkolenia pracowników wykonujących roboty w zakresie obowiązujących w zakładzie górniczym porządku i dyscypliny pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeństwa pożarowego, występujących zagrożeń , zasad łączności i alarmowania, znajomości rejonu robót oraz zgłaszania wypadków i zagrożeń ,
3)ustalenie zasad i warunków dostawy materiałów , urzą­ dzeń, sprzętu i dokumentów kartograficznych .

§ 11Przedsiębiorca powinien zapewnić przeprowadzenie analiz i badań niezbędnych do bezpiecznego prowadzenia ruchu zakładu górniczego

. § 12. 1. W zakładzie górniczym należy sporządzać i uzupełniać niezbędną dokumentację prowadzenia ruchu.

2.Rodzaje dokumentacji oraz ich zakres i wzory określa załącznik nr 1 do rozporządzenia .

§ 131. W ruchu zakładu górniczego zatrudnieni mogą

być wyłącznie pracownicy spełniający wymagania określone dla osób wykonujących danego rodzaju roboty i czynności.

2.Dopuszczenie pracownika do wykonywania w ruchu zakładu górniczego czynności wymagających szczególnych kwalifikacji dozwolone jest jedynie po uprzednim sprawdzeniu posiadania tych kwalifikacji.
3.Przepis ust. 2 stosuje kierownictwa i dozoru ruchu . się odpowiednio do osób

§ 14

W zakładzie górniczym wolno zatrudniać osoby, które zostały uznane w wyniku badań lekarskich oraz innych wymaganych badań za zdolne do wykonywania danego rodzaju pracy.

§ 151. Osoby przyjęte do pracy mogą być dopuszczone do pracy w ruchu zakładu górniczego wyłącznie po

wstępnym przeszkoleniu teoretycznym i praktycznym w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego , a także po przygotowaniu do wykonywania danego rodzaju pracy i wykazaniu praktycznych umiejętności wykonywania danej pracy.

2.Zatrudnienie pracowników na nowym stanowisku Poz. 342 - pracy może nastąpić tylko po odpowiednim ich przeszkoleniu przez osoby dozoru ruchu w zakresie prawidłowego wykonywania danego rodzaju pracy.
3.Jeżel i przepis szczególny nie stanowi inaczej, pracownicy powracający do pracy po nieobecności dłuższej niż 6 miesięcy powinni być przeszkoleni i wykazać się praktycznymi umiejętnościami wykonywania określonych prac.
4.Sprawdzenia umiejętności wykonywania określo­ nych prac powinny dokonać osoby dozoru ruchu wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
5.Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio do pracowników, o których mowa w § 13 ust. 2.

§ 16W zakładzie górniczym należy prowadzić ewiden cję osób przebywających w poszczególnych rejonach wyro

bisk, stosując odpowiedni system ewidencjonowania, po zwalający na ustalenie liczby osób znajdujących się w tych rejonach oraz umożliwiający identyfikację tych osób.

§ 171. Każda osoba przebywająca w wyrobisku powinna posiadać przy sobie znaczek kontrolny lub inny

identyfikator.

2.Pracownicy zakładu górniczego, a także pracownicy spoza zakładu górniczego obowiązani są okazywać znaczki kontrolne lub inne identyfikatory na żądanie osób kierownictwa i dozoru ruchu lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli.
3.Na lampie górniczej i pochłaniaczu ochronnym każ­ dej osoby przebywającej w wyrobisku powinien być umieszczony widoczny numer, zgodny z numerem znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora .

§ 18Osoby dozoru ruchu oddziału obowiązane są po

zakończeniu zmiany potwierdzić do systemu ewidencjono- wania załogi informację o liczbie pracowników, którzy wyjechali na powierzchnię , oraz informację o pracownikach, którzy pozostali w wyrobiskach , podając ich nazwiska, numery identyfikacyjne, miejsce zatrudnienia oraz przewidziany czas wyjazdu .

§ 19Osoby nie zatrudnione w ruchu zakładu górniczego mogą przebywać w wyrobiskach tylko za zezwoleniem

kierownika ruchu zakładu górniczego w towarzystwie wyznaczonego pracownika zakładu górniczego. Obowiązek uzyskania zezwolenia nie dotyczy osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli .

§ 20Pracownicy spoza danego oddziału ruchu oraz

pracownicy spoza zakładu górniczego wykonujący jakiekolwiek roboty w tym oddziale obowiązani są zgłosić swoje przyjście i wyjście osobie dozoru ruchu oddziału .

§ 211. W miejscach, w których powstało zagrożenie

bezpieczeństwa pracowników lub ruchu , wolno wykonywać tylko prace związane z usuwaniem zagrożenia .

2.Prace związane z usuwaniem zagrożeń lub prowadzone w innych niebezpiecznych warunkach mogą być wykonywane tylko pod stałym , bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu . Prace takie mogą wykonywać tylko doświadczeni pracownicy.
3.Podjęcie pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, może nastąpić dopiero po stwierdzeniu przez osobę dozoru ruchu, że zagrożenie zostało usunięte .

§ 22Zbędne wyrobiska i otwory wiertnicze należy tak

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1819 zabezpieczyć , - Poz. 342 aby nie stanowiły zagrożenia . Zabezpieczyć do wyrobisk, których stan zagraża bezpieczeństwu ludzi .

11)główne składy paliw w wyrobiskach ,

§ 23Nie wolno usuwać urządzeń i instalacji ochronnych, a także używać ich niezgodnie z przeznaczeniem ani

samowolnie wyłączać . W razie uszkodzenia tych urządzeń i instalacji, należy niezwłocznie doprowadzić je do właś­ ciwego stanu, stosując do tego czasu inne odpowiednie zabezpieczenia .

2 obiekt lub urządzenie stanowi wyposażenie lub część należy również dostęp

12)główne urządzenia podsadzki suchej w wyrobiskach .
3.Przepisu ust. 1 nie stosuje się , gdy wymieniony w ust.

§ 24W zespole złożonym co najmniej z dwóch pracowników powinien być wyznaczony spośród nich przodowy

zespołu .

§ 251. Przodowym zespołu przy wykonywaniu pracy

w wyrobiskach znacznie oddalonych od innych miejsc pracy może być wyłącznie doświadczony pracownik.

2.W wyrobiskach, o których mowa w ust. 1, mogą być zatrudnione pojedyncze doświadczone osoby, które zobowiązane są do utrzymywania łączności z dyspozytorską służbą ruchu .

§ 261. Zakład górniczy powinien posiadać

1)system łączności umożliwiający porozumiewanie w wyrobiskach oraz z powierzchnią, się
2)system alarmowania pracowników zatrudnionych w wyrobiskach na wypadek zagrożenia wymagającego wycofania ludzi z poszczególnych miejsc pracy,
3)system i urządzenia do kontroli stanu zagrożeń.
2.Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni być zaznajomieni ze znaczeniem sygnałów alarmowych oraz ze sposobem ich nadawania.

§ 27Zabrania się stosowania w zakładzie górniczym

maszyn, urządzeń i materiałów, które nie odpowiadają wymaganiom określonym w rozporządzeniu.

§ 281. Podstawowe obiekty i urządzenia zakładu górniczego wymagają uzyskania zezwolenia na oddanie do

ruchu, wydanego przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

2.Do podstawowych obiektów i górniczego zalicza się : urządzeń
1)szyby i szybiki,
3)stacje wentylatorów głównych ,
4)stacje odmetanowania, wraz z główną siecią rurocią­ gów,
5)stacje elektroenergetyczne wysokiego i średniego napięcia oraz główne urządzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i średniego napięcia,
6)centrale telefoniczne i dyspozytornie, wraz z systemami łączności, bezpieczeństwa i alarmowania oraz z magistralnymi sieciami transmisyjnymi,
7)urządzenia i układy transportu ludzi w wyrobiskach poziomych oraz pochyłych o nachyleniu do 45°,
8)główne stacje sprężarek powietrza,
9)centralne stacje klimatyczne,

§ 29

1.Zezwolenie, o którym mowa w § 28 ust. 1, wydaje się na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.Do wniosku należy dołączyć protokół odbioru technicznego dokonanego przez komisję , którą powołuje kierownik ruchu zakładu górniczego, oraz dokumentację techniczną · 3. Protokół powinien w szczególności zawierać stwierdzenie, że przewidziany do oddania do ruchu obiekt lub urządzenie zostały wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną , a wyniki dokonanych pomiarów i prób zgodne są z wymaganiami przepisów i norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania.

§ 30Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w § 28

ust. 1, zarządzić przeprowadzenie próbnego ruchu oraz określić jego zakres i sposób kontroli oraz uzależnić wydanie zezwolenia od uzyskanych wyników.

§ 31

1.Zezwolenie, o którym mowa w § 28 ust. 1, wydaje się po stwierdzeniu, że uzyskane zostały zezwolenia i dopuszczenia wymagane przepisami szczególnymi oraz że dany obiekt lub urządzenie spełnia wymagania przepisów pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego .
2.W zezwoleniu mogą być ustalone szczególne warunki prowadzenia ruchu .

§ 32Zezwolenie, o którym mowa w § 28 ust. 1, wymagane jest również w razie wprowadzenia w obiekcie lub

urządzeniu istotnych zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków prowadzenia ruchu .

§ 33Szczególne wymagania, jakie powinny być speł­

nione w odniesieniu do obiektów i urządzeń wymienionych w § 28 ust. 2 pkt 2, 5 i 6 określają postanowienia § 514-517, § 718 i 719.

DZIAŁ zakładu

2)górnicze wyciągi szybowe w szybach i szybikach,
10)urządzenia i układy głównego odwadniania, składową obiektu budowlanego zakładu górniczego.

II Prace miernicze i geologiczne

§ 34

1.Służba mierniczo-geologiczna zakładu górniczego obowiązana jest wykonywać prace miernicze i geologiczne w celu rozpoznawania i dokumentowania warunków geologiczno-górniczych, parametrów złoża oraz przedstawiania sytuacji wyrobisk górniczych 2. W zakresie prac mierniczych należy w szczególności :
1)wykonywać geodezyjne pomiary sytuacyjno - wysokościowe wyrobisk,
2)sporządzać i uzupełniać mapy podstawowe, przeglądo­ we i specjalne,
3)wykonywać pomiary realizacyjne przy budowie obiektów budowlanych zakładu górniczego i prowadzeniu wyrobisk, a także pomiary kontrolne dla odbioru robót górniczych oraz zbrojenia szybowego 'i górniczych wyciągów szybowych,
4)wyznaczać granice filarów ochronnych, granicznych, bezpieczeństwa i oporowych, Dziennik Ustaw Nr 67 - 1820
5)wykonywać pomiary orientacyjne zakładu górniczego,
6)uzupełniać mapy aktualną sytuacją górniczo -geologiczną sąsiednich zakładów górniczych,
7)aktualizować mapy sytuacyjno - wysokościowe powierzchni w związku z działalnością górniczą,
8)wykonywać obserwacje deformacji terenu i obiektów budowlanych objętych wpływami eksploatacji górniczej .
3.W zakresie prac geologicznych należy w szczególno ści :
1)prowadzić profilowan'ie wyrobisk,
2)wykonywać w wyrobiskach pomiary zaburzeń geologi cznych oraz parametrów złoża ,
3)określać parametry geomechaniczne złoża i skał otacza jących,
4)prowadzić badania hydrogeologiczne wyprzedzające roboty górnicze,
5)wykonywać opróbowan ie złoża i wód kopalnianych . - Poz. 342
4)oznaczenie granic występowania poszczególnych rodzajów zagrożeń naturalnych oraz ich stopni,
5)oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych .
3.Terminy sporządzania i uzupełniania map ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 361. Osoby dozoru ruchu , wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego, powinny sporządzać

w okresach miesięcznych szkice sztygarskie, na podstawie których służba mierniczo -geologiczna wykonuje pomiary uzupełniające i aktualizuje mapy wyrobisk.

2.W razie nagłego odcięcia dostępu do wyrobisk i niewykonania pomiarów uzupełniających, mapy wyrobisk należy uzupełnić na podstawie szkiców sztygarskich . możliwości

§ 37Kierownik służby mierniczo-geologicznej powinien niezwłocznie informować kierownika ruchu zakładu

górniczego o:

6)prowadzić ewidencję zasobów i strat w zasobach złóż kopalin oraz prowadzić okresowe analizy gospodarki złożem w procesie ich wydobywania .
1)prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z planem ruchu zakładu górniczego lub inną zatwierdzoną doku- 4. W zakładzie górniczym powinna znajdować się odpowiednia składnica dla przechowywania dokumentacji mierniczo-geologicznej. wyposażona i prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami.
2)zbliżaniu się z robotami górniczymi do granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych, zrobów, wodonośnych uskoków, zawodnionych warstw nadkładu lub do miejsc występowania innych 5. Za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego dokumentacja mierniczo - geologiczna może być przechowywana poza zakładem górniczym, w siedzibie
3)stwierdzonych istotnych zmianach warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geotechnicznych, przedsiębiorcy .

4)

§ 351. Służba mierniczo-geologiczna powinna przygotowywać

i wydawać na potrzeby osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego następujące mapy specjalne wyrobisk:

1)dla kierownika ruchu zakładu górniczego, w skali 1 :2000 lub 1 :5000, wraz z głównymi przekrojami geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej można sporzą­ dzać mapy w skali 1:1000,
2)dla osób kierownictwa ruchu zakładu górniczego, wska zanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego, w skali 1 :2000 lub w razie prowadzenia eksploatacji wielowarstwowej w skali 1:1000, mentacją, zagrożeń , nieprawidłowościach w gospodarowaniu zasobami zło­ ża w procesie ich wydobywania.

§ 381. Roboty górnicze w odległości mniejszej niż 1 00

m od granic filara bezpieczeństwa, a jeżeli nie ustanowiono filara bezpieczeństwa - od zbiorników wodnych, uskoków wodonośnych, miejsc występowania wody z luźnym materiałem lub pól pożarowych, mogą być prowadzone tylko pod szczególnym nadzorem służby mierniczo-geologicznej .

2.Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy prowadzeniu robót górniczych na zbicie.
3.Kierownik służby mierniczo -geologicznej powinien informować kierownika działu robót górniczych o każdym przypadku prowadzenia robót górniczych określonych w ust.
3)dla kierownika działu wentylacji i kierownika kopal nianej stacji ratownictwa górniczego - mapy wentylacyjne w skali 1 :2000, 1 i 2.
4)dla osób średniego dozoru górniczego w skali 1:1000 lub 1 :2000 (mapy oddziałowe) oraz w skali 1 :5000 przy dużych odległościach pomiędzy robotami górniczymi prowadzonymi przez oddział. cje wymienione w § 37 pkt 1-4 w książce uwag.
2.Na mapach określonych w ust. 1 służba mierniczo -geologiczna powinna przedstawiać :
1)aktualne usytuowanie wyrobisk, 4. Służba mierniczo-geologiczna zakładu górniczego przedkłada kierownikowi ruchu zakładu górniczego informa- DZIAŁ III Roboty górnicze

Rozdział 1

Postanowienia ogólne

2)aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szczegól ności w zakresie struktury i parametrów zalegania pokładów, zaburzeń tektonicznych i sedymentacyjnych,

§ 391. Roboty górnicze należy prowadzić na podstawie dokumentacji przedstawiającej szczegółowo sytuację

geologiczną i górniczą .

3)oznaczenie źródeł zagrożeń naturalnych, w tym krawę­ dzi eksploatacyjnych w niżej i wyżej zalegających po - 2. Złoże kopaliny powinno być przygotowane i wybierane planowo, w sposób uwzględniający wpływ prowadzonych robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchnię . kładach, Dziennik Ustaw Nr 67 1821

§ 401. Dla każdego jeszcze nie eksploatowanego zło­

lub jego części przed rozpoczęciem robót górniczych powinien być opracowany projekt techniczny eksploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. ża (pokładu) 2. Projekt techniczny powinien zawierać w szczególności :

1)charakterystykę złoża (pokładu). wraz z niezbędnymi mapami i przekrojami,
2)sposoby udostępniania i przygotowania złoża (pokładu) do wybierania,
3)projektowany podział złoża na warstwy i systemy wybie rania złoża, wraz z określeniem sposobów obudowy wyrobisk i likwidacji przestrzeni wybranej,
4)dane dotyczące i urządzenia, wyposażenia Poz. 342 2. Kierownik ruchu zakładu górniczego określi sposób okresowego odbioru robót górniczych przez służbę mierniczo-geologiczną ·

§ 44Osoby średniego dozoru ruchu prowadzące roboty górnicze na danej zmianie powinny

1)posiadać w czasie pracy mapę wyrobisk, o której mowa w § 35 ust. 1, i uzupełniać ją na bieżąco danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagrożeń ,
2)zgłaszać niezwłocznie służbie mierniczo-geologicznej zmiany warunków geologicznych, wodnych i gazowych napotkane w czasie prowadzenia robót górniczych,
3)wyrobisk w maszyny
5)sposób przewietrzania,
6)sposoby zabezpieczenia przed występującymi zagroże ­ niami, dostosowane do rodzajów i stopnia nasilenia zagrożeń ,
7)schematy odstawy urobku i transportu materiałów oraz stosowane urządzenia transportowe,
8)sposób odwadniania,
9)rodzaj i zapotrzebowanie na energię, urządzenia do zasilania i sterowania maszyn i innych urządzeń oraz układ rurociągów wodnych, przeciwpożarowych, sprę­ żonego powietrza i innych,
10)określenie sposobu doprowadzania energii, w szczegól ności elektrycznej. wraz z rozplanowaniem sieci i podstawowych urządzeń elektrycznych,
11)przewidywany zakres automatyzacji,
12)systemy łączności oraz sygnalizacji alarmowych .

§ 411. Dla wyrobisk przed rozpoczęciem ich drążenia

i eksploatacją, w celu przebudowy i innych robót górniczych, oraz dla robót wiertniczych powinny być opracowane proje kty techniczne, wraz z technologią wykonywania robót, zatwierdzone przez kierownika ruchu zakładu górniczego. informować służbę mierniczo - geologiczną o zamierzonej likwidacji wyrobiska lub powstałym braku dostępu do wyrobiska.

§ 45Osoba wykonująca roboty górnicze (górnik przodowy lub strzałowy , operator maszyn górniczych) jest obowiązana

1)przed rozpoczęc i em pracy na danej zmianie, po każdej dłuższej przerwie w pracy, po każdym wstrząsie oraz po robotach strzałowych zbadać strop i ociosy wyrobiska, oberwać z miejsca bezpiecznego bryły górotworu stwarzające zagrożenie , a te, które nie mogą być oberwane, odpowiednio zabezpieczyć obudową,
2)obserwować zachowanie stropu , spągu i ociosów wyro- biska,
3)w razie powstania zawału w wyrobisku, podjąć działania mające na celu usunięcie jego skutków lub wyłączenie wyrobiska z ruchu .

§ 461. Przez zawał w wyrobisku należy rozumieć niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie się do wyrobiska

mas skalnych lub kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu powodującym niemożność przywrócenia pierwotnej funkcji wyrobiska w okresie nie krótszym niż 8 godzin .

2.Przez zawał należy rozumieć również przemieszczenie się mas skalnych do wyrobiska spowodowane tąp­ nięciem , jeżeli powoduje ono skutki jak w ust. 1.
2.Projekt techniczny powinien zawierać w szczególno -

Rozdział 2

ści :

Roboty wiertnicze

1)mapę wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych strat w zasobach ,
2)1 . Postanowienia wstępne niezbędne przekroje i dane mierniczo-geologiczne,
3)charakterystykę zagrożeń naturalnych, spodziewanych zaburzeń geologicznych oraz wynikających z dotych czas prowadzonych robót górniczych,
4)sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami ,
5)rodzaj urządzeń stosowanych w wyrobisku,

§ 42W razie zbliżania się wyrobiska do metanowej

partii złoża (pokładu) lub do miejsca, w którym spodziewane jest nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych dla zdrowia, jak również do nieczynnych wyrobisk, postęp przodka należy wyprzedzać odpowiednimi przedwiertami oraz zastosować inne odpowiednie środki dla zapewnienia

§ 471. Podczas wykonywania otworu wiertniczego

należy dokumentować wynik wiercenia oraz na rejestrować objawy wypływów gazu lub wody . bieżąco 2. Wykonywanie otworów wiertniczych powinno odpod nadzorem geologa górniczego oraz osób dozoru ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. bywać się 3. W czasie wiercenia wiertacz obowiązany jest prowadzić obserwacje:

1)przepływu płuczki przez otwór,
2)zwiercin wynoszonych przez płuczkę , wypływu gazu lub wody z otworu . bezpieczeństwa.

3)

§ 431. Każde wyrobisko powinno być przydzielone

odpowiedniemu oddziałowi ruchu dla kontroli oraz utrzymania w stanie bezpiecznym i funkcjonalnym . mogą stanowić zagrożenie, należy wyznaczyć

§ 481. Dla otworów wiertniczych, które stanowią lub

filary bezpieczeństwa o promieniu co najmniej 20 m.

Dziennik Ustaw Nr 67 - Poz. 342 1822 2. Filar bezpieczeństwa wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 491. Przy wykonywaniu otworów wiertniczych

z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wypływu gazu lub wody pod ciśnieniem , należy stosować niezbędne zabezpieczenia przed ich wypływem do wyrobisk.

2.Likwidację otworów badawczych należy przeprowadzać w taki sposób, aby nie naruszyć naturalnych stosunków wodnych, nie spowodować powstania zagrożeń gazowych oraz aby nie zachodziło niebezpieczeństwo wdarcia się wody.
3.Otwory mrożeniowe 2. W razie stwierdzenia silnego wypływu gazów, wody, wyrzucenia płuczki lub zaniku płuczki należy wstrzymać wiercenie, otwór zamknąć oraz zawiadomić osobę dozoru ruchu .

§ 57Rodzaj i własno ś c i f izyczne płuczki oraz inne

parametry wiercenia należy tak dostosować do rodzaju przewiercanych skał , aby nie powstały pustki.

§ 50Otwory wiertnicze należy likwidować zgodnie

z projektem technicznym , o którym mowa w § 41. należy sprawdzać kierunek otworu i wielkość odchylenia.

2.Otwory badawcze dla głębienia szybów 2. Pomiary pionowości należy wykonywać w odstę­ pach nie większych niż 10m, a wyniki nanosić na tarcze mrożeniowe w przedziałach głębokościowych co 50 m.

§ 511. W celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby głębienia

szybu powinien być odwiercony otwór badawczy na całą projektowaną głębokość szybu . W razie trudnych warunków geologicznych, należy odwiercać większą liczbę otworów badawczych dla dokładn i ejszego rozeznania górotworu .

2.Szyb może być głębiony bez otworu badawczego, jeżeli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne i gazowe są dokładnie rozpoznane na podstawie otworów wiertniczych lub wyrobisk istniejących w bezpośrednim sąsiedztwie pro-

§ 581. W czasie wiercenia otworów mrożeniowych

§ 591. Kręgi otworów mrożeniowych powinny zamykać się na każdej tarczy wyznaczonych przedziałów głęboko­

ściowych .

2.W wypadku niezamykania się kręgu otworów mroże­ niowych należy odwiercać otwory dodatkowe.

§ 60Proces zamrażania górotworu powinien być kontrolowany przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewnę­

trznym. jektowanego szybu .

3.Przy wierceniu otworu badawczego należy określać :
1)głębokość zalegania złoża (strop i spąg) oraz rodzaj przewiercanych warstw skalnych górotworu,
2)wykształcenie litologiczne przewiercanych warstw,
3)właściwości geotechniczne skał, ilość i głębokość występujących horyzontów wodnych oraz ciśnienie hydrostatyczne i wielkość dopływu wody,
5)występowanie horyzontów gazowych oraz ciśnienie i wielkość dopływu gazu,

4)

6)zachowanie s i ę otworu w czasie wiercenia ,
7)dopływy wody lub gazu .

§ 52

W czasie wiercenia, oprócz normalnych prób wiertniczych , należy pobierać próby skał o strukturze nienaruszonej. celem określenia kąta tarcia wewnętrznego , kohezji , ciężaru objętościowego , porowatości , wilgotności naturalnej i granicy płynności oraz plastyczności .

§ 53Każdy nawiercony horyzont wodny powinien być

zbadany dla określenia : głębokości występowania , grubości warstwy wodonośnej, poziomu hydrostatycznego, wielkości dopływu i ciśnienia wody, temperatury wody, zachowania się ścian otworu, chemizmu i aktywności wody w stosunku do cementu .

§ 54Każdy nawiercony horyzont gazowy powinien być

zbadany dla określenia: głębokości , strefy występowania, ciśnienia, dopływu i składu chemicznego gazów.

§ 55Po zakończeniu badań horyzontu wodnego lub

gazowego należy go szczelnie odizolować od otworu rurami wiertniczymi, iłowaniem , cementacją , chemicznie lub w inny sposób.

§ 561. Otwór badawczy należy zlikwidować , jeżeli nie

jest wykorzystany dla celów zamrożenia górotworu lub innych celów.

§ 61W razie zamrażania górotworu w wyrobisku poziomym, otwory mrożeniowe należy wiercić poprzez rury

prowadnicze, zawory lub tamy.

4.O t w o r y w i e I koś r e d n i c o w e

§ 621. Otwór wielkośrednicowy o średnicy większej

niż 500 mm powinien posiadać obudowę dostosowaną do warunków geologiczno -górniczych i jego przeznaczenia .

2.Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazywać współczynnik bezpieczeństwa nie mniejszy niż 2, w stosunku do przewidywanego ciśnienia zgniatającego .
3.Przestrzeń między obudową otworu a górotworem powinna być wypełniona , a w wypadkach koniecznych
-uszczelniona.
4.W uzasadnionych wypadkach kierownik ruchu zagórniczego może zezwolić na pozostawienie otworu bez obudowy. kładu

§ 63Wlot i wylot otworu wielkośrednicowego powinien być odpowiednio zabezpieczony

5.O t w o r y z w y r o b i s k gór n i c z Y c h

§ 64Przy prowadzeniu wyrobisk w nie zbadanych

częściach złoża należy wykonywać otwory badawcze:

1)przy zbliżaniu się do stref zagrożeń wodnych - w odległości nie mniejszej niż 25 m,
2)w warstwach karbońsk i ch - w odległości mniejszej niż 50 m od nadkładu, w odstępach nie większych niż 50 m, przy czym długość otworów powinna być równa co najmniej 8-krotnej wysokości wyrobiska, lecz nie mniejsza niż 25 m.

§ 65Z wykonanego otworu badawczego należy sporządzić profil geologiczny

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1823

§ 66

1.Otwory badawcze, o których mowa w § 64, należy wykonywać przez rurę obsadową, wyposażoną w urządzenie zamykające i króciec z manometrem .
2.Szczelność rury obsadowej, wraz z urządzeniem zamykającym , oraz szczelność jej obsadzen ia należy badać pod ciśnieniem o 50 % wyższym od ciśnienia hydrostatycznego, przewidzianego dla danego otworu .

§ 67Instalacja elektryczna dla napędu urządzeń wiertniczych oraz oświetlenie wyrobiska powinny być wykonane

za pomocą urządzeń budowy przeciwwybuchowej .

§ 68Pozostawione w wyrobiskach otwory badawcze

powinny być zabezpieczone przed wdarciem się wody lub gazów do wyrobisk.

6.Otwory metanowe 2. Otworem metanowym jest również otwór wykonany w innym celu , z którego metan odprowadzany jest do rurociągów metanowych .

§ 701. Otwór metanowy wiercony w nie rozpoznanym

górotworze, dłuższy niż 10m, powin ien być wykonywany przez rurę obsadową , wyposażoną w urządzenie zamykające. urządzeniem zamykającym oraz jej obsadzeniem, powinna być badana:

1)w partiach nie rozpoznanych otworami badawczymi lub wyprzedzającymi ciśnieniem nie mniejszym niż ciśnienie słupa wody o wysokości liczonej od głębokości wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do stropu karbonu ,
2)w partiach rozpoznanych ciśnieniem nie mniejszym n i ż największe ciśnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej partii górotworu .
3.Próbę szczelności należy prowadzić wodą przy wytworzeniu ciśnienia odpowiednio do wartości określonych w ust. 2 pkt 1 i 2 przez okres 1 godziny.
4.Długość i średnicę rury obsadowej oraz sposób jej uszczelnienia w górotworze określa kierownik służby odmetanowania.

§ 71

Jeżeli w trakcie wiercenia otworu wypływa metan, dalsze wiercenie może być prowadzone po uprzednim ujęciu metanu .

§ 721. Każdy zbędny otwór metanowy powinien być

zlikwidowany cementowaniem lub iłowaniem oraz zaślepio­ ny.

2.Otwór metanowy znajdujący s i ę w sferze zawałowej lub odprężonej można zaślepić bez cementowania lub iłowa ­ nia.

Rozdział 3

Szyby i szybiki

§ 73Czynne wyrobiska posiadające bezpośrednie połączenia z głębionym lub pogłębianym szybem

§ 741. Załoga pracująca w szybie (szybiku) powinna

być zabezpieczona przed wpadnięciem przedmiotów.

2.Wylot głębionego szybu powinien być zakryty szczel nym pomostem z klapami , otwieranym i wyłącznie podczas przejazdu naczyn ia wydobywczego .

§ 75

Roboty w szybie (szybiku) powinny być wykony wane z pomostów roboczych lub naczyń wydobywczych , z zastrzeżeniem przepisów § 612.

§ 761. Pomosty robocze powinny wykazywać co najmniej 6 -krotny współczynnik bezpieczeństwa w stosunku do

największego przew idzianego obciążenia statycznego.

2.Liny nośne poma;tów wiszących powinny przy nało ­ żeniu wykazywać co naimniej 7-krotny współczynnik bezpieczeństwa , a ich zacski 10- krotny współczynnik bezpieczeństwa w stosunku do największego przewidzianego obciążenia statycznego.

§ 691. Dla ujęcia i odprowadzenia metanu z górotworu powinny być wykonywane otwory metanowe

2.Szczelność rury obsadowej. wraz z Poz. 342 (szybikiem) powinny być odgrodzone od szybu (szybiku) oraz odpowie dnio oznakowane.

§ 77

Rozbieranie lul przekładanie pomostów stałych, przemieszczanie pomostólV wiszących oraz transport urzą­ dzeń w szybie (szybiku) rrogą być wykonywane dopiero po wyprowadzeniu załogi zn~dującej się pod pomostami.

§ 78Do odwadnian i agłębionego szybu (szybiku) powinny być zainstalowane w najmniej dwie pompy podłączone do jednego rurocią~u tłocznego

§ 791. Przy każdej korrorze pomp powinien być zabu dowany pomost. umożliwiajcpy obsłudze pompy wsiadanie

do kubła i wysiadanie z niego oraz ładowanie i wyładowanie urządzeń .

2.Wlot komory pomp do,zybu (szybiku) powinien być zabezpieczony barierą oraz progiem.

§ 80Przy głębieniu szybu (szybiku) metodą mrożenio­

wą należy :

1)instalację mrożeniową wy')osażyć w urządzenia syg- nalizujące i blokujące nagł\, wypływ roztworu zamraża­ jącego ,
2)w środku przekroju szybu w ozeniu zamrażanego górotworu wykonać otwór odprę~ający odwadniający .

§ 81Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodą obudo wy opuszczanej stopa obudowy powinna być posadowiona

w skałach plastycznych, wodonie;mepuszczalnych na głę­ bokość co najmniej 1 m.

§ 82W czasie głębienia lub pogłębiania szybu (szybi ku) z zastosowaniem otworu wielk o średnicowego należy

1)stosować zabezpieczenia wykluczające możliwość wpadnięcia ludzi do otworu,
2)wyrobisko pod otworem wielkośrednicowym tak zabez pieczyć , aby wykluczyć zagrożenie załogi .

§ 831. W szybie (szybiku), w którym za obudową

i zawodnione, elementy zbrojenia należy umocować do obudowy wyłącznie metodą kotwienia .

Długość kotew umocowanych do obudowy nie może prze kraczać 2/ 3 grubości obudowy. występują skały luźne 2. Przepisy ust. 1 nie dotyczą odcinków szybu wobudowie tubingowej i stalowej .

§ 841. Szyb (szybik) wykonywany metodą nadsięw­

łomu o wysokości powyżej 20 m powinien być wyposażony w szczelne pomosty: - Dziennik Ustaw Nr 67

1)roboczy -
2)1824 w przodku nadsięwłomu , bezpieczeństwa - w odłegłości 2 - 3 m pod pomostem roboczym,
3)ochronny - zabudowany nie wyżej niż 6 m nad pozio mem podszybia.
2.Otwory w pomoście ochronnym i bezpieczeństwa przeznaczone dla ruchu wyciągu i przejścia ludzi powinny być zabezpieczone klapami otwieranymi tylko na czas przeja zdu lub przejścia.

§ 851. Szyb (szybik) wykonywany metodą nadsięw­

łomu powinien być wyposażony :

Poz. 342 2. W uzasadn ionych wypadkach szybik może być lik widowany przez zamknięcie na zrębie podwójnymi stałymi pomostami, a we wszystkich wyrobiskach łączących się z szyb ikiem - szcze lnym i, odpow iednio wytrzymałymi tama mi wykonanymi z mate r iałów niepalnych.

3.Wykon anie tam, o których mowa w ust. 2, obowiązu ­ je również przy likwidacji szybu.
4.Wylot zli kw idowanego szybu na powierzchni powi nien być zabezpieczony .
5.Zlikw idowany szyb (szybik) należy oznaczyć na ma pach górniczych.
1)przy wysokości nadsięwłomu od 8 m do 20 m - w prze dział zsypny i drabinowy,
2)przy wysokości nasięwłomu powyżej 20 m dział zsypny, drabinowy i w\' ciągowy. w prze- 2. Przedział zsypny powinen być stale wypełniony urobkiem do wysokości pomosU bezpieczeństwa .

§ 86Droga dojścia załogi ~o przodka przedziałem dra binowym w szybach (szybika1h) wykonywanych metodą

nadsięwłomu nie może przekrcczać 50 m.

§ 871. Metodą nadsięVlłomu, bez poszerzania, wolno

wykonywać szyb (szybik) • przekroju poprzecznym nie większym niż 12 m 2 .

2.Poszerzenie nadsięwbmu powinno być prowadzone w kierunku z góry na dół.
3.Przepisy ust. 1 nie dHycZą nadsięwłomów wykony wanych w złożach soli ora2 rud metali .

Rozdział 4

Wyrobiska korytarzowe i komorowe

§ 941. M iejsce r o z poczęc i a oraz kierunek drążonego

wyrob iska pow inny być wyznaczone przez służbę mierniczo - geo l ogiczną.

2.Kierun ek d r ąż o ne go wyrobiska i jego nachylenie powinny być kontrolowane:
1)przez przodoweg o lub operatora wiertnicy - w czasie wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy albo przed kolejnym zabiorem,
2)przez osoby dozoru ruchu - z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu robót górniczych .

§ 951. Wysokość wyrobiska korytarzowego powinna

wynosić co najmni ej 1,8 m, z wyjątkiem przecinki ścianowej w pokładzie o mniejszej grubości .

2.Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

§ 88W razie przebijaria nadsięwłomu do istniejącego

wyrobiska, na ostatnich 6 n powinien być wykonany otwór badawczy do tego wyrobiska. -górniczych zezwolić na zmniejszenie wysokości wyrobiska korytarzowego do 1,3 m.

§ 89Załoga przodka nadsięwłomu powinna być każ ­

dorazowo powiadomiona o przechodzen iu ludzi przedziałem drabinowym.

§ 961. Wyrobisko o nachyleniu większym niż 12°

powinno być wyposażone w schody i poręcze dla przejścia ludzi.

§ 90W skałach sypkich lub zaburzonych tektonicznie

zabrania się wykonywana szybu (szybiku) metodą nadsięw ­ wykonać osobny przedział drabinowy z pomostami spoczyn- łomu. kowymi dla przejścia ludzi .

§ 91Wykonywanie szybu (szybiku) metodą nadsięw­

łomu w polu metanowym powinno być poprzedzone od wierceniem otworu wentylacyjnego . niż 25° powinno być wyposażone :

§ 921. Przebudowę szybu (szybiku). naprawę jego

obudowy lub remont wyposażenia należy wykonywać w kierunku z góry w dół.

2.Podczas wykonywania robót, o których mowa w ust.

1, wyciągi szybowe powinny być wykorzystane wyłącznie do celów związanych z wykonywaniem tych robót.

3.Roboty wymienione w ust. 1 oraz likwidacja szybu (szybiku) powinny być wykonywane zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w § 41 .

§ 931. Likwidację szybu (szybiku)

przez całkowite zasypanie. należy wykonać może w razie szczególnie trudnych warunków geologiczno- 2. W wyrobisku o nachyleniu większym niż 45 ' należy

§ 97Wykonywane wyrobisko o nachyleniu większym

1)w przedział odstawczy,
2)w przedział dla przejścia ludzi, zabezpieczony przed wpadnięciem do niego urobku lub innych materiałów,
3)w urządzenie porozumiewawcze pomiędzy wejściem do tego wyrob iska i przodkiem, w wyrobisku o długości w i ększej ni ż 20 m.

§ 98Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem drążo ­

nym po wzniosie większym niż 25° pracę w przodku tego wyrobiska należy przerwać .

§ 99Wyrobiska komorowe przeznaczone dla głównych

rozdzielni elektrycznych, składów materiałów wybuchowych i pomp głównego odwadniania powinny być wykonane tak, - Dziennik Ustaw Nr 67 1825 aby spąg tych wyrobisk znajdował się co najmniej 0,5 m powyżej spągu wyrobisk przyległych .

§ 100Przep isy § 94 i 95 nie dotyczą wyrobisk wybierkowych

Rozdział 5

Systemy wybierania 1. Postanowienia wstępne

§ 1011. Partia złoża lub pokład wyżej leżący powinny

być wybierane przed pokładem leżącym niżej .

2.Określona w ust. 1 kolejność wybierania może być zmieniona, gdy:
1)zachodzi konieczność odprę że nia lub odgazowania po kładu , odległość i własności skał pomiędzy pokladami zabez-
2)pieczają pokład wyżej leżący przed skutkami eksp loatacji pokładu leżącego niżej ,
3)wybieranie pokładu niżej stosowaniem podsadzki . leżącego odbywa się z za -

§ 1021. Przy jednoczesnej eksploatacj i sąsiedn ich pa rtii złóż lub pokładów fronty wybierania pow inny być usytuowane względem siebie w taki sposób, aby wykluczały

wzajemne oddziaływanie na siebie w stopniu stwarzając ym zagrożenie.

2.W ścianie, o której mowa w ust. 1, dolne wnęki powinny wyprzedzać front ściany na odległość zabezpieczającą ludzi.

§ 108

1.Urabianie całym frontem w ścianie prowadzonej po wzniosie, o nachyleniu poprzecznym powyżej 20°, można wykonywać tylko za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
2.Ścianę o nachyleniu poprzecznym powyżej 10° moż­ na prowadzić na upad tylko na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zakładu/górniczego .

§ 109Ściana z zawałem stropu i obudową indywidualną powinna być tak prowadzona, aby odległość pomiędzy

ociosem węglowym a linią pełnego zawału nie przekraczała 6 m, a we wnękach ścianowych odległość ta nie była większa niż 9 m.

§ 110W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15°

rabowanie obudowy indywidualnej należy prowadzić z dołu do góry.

§ 1111. Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indywidualnej w miejscach, w których brak jest obudowy

ostatecznej. oraz w odległości mniejszej niż 30 m od pracują­ cego kombajnu .

2.Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na zmniejszenie odległości, o której mowa w ust. 1.

§ 1121. W ścianie z pasami podsadzki i obudową

indywidualną odległość frontu ściany od pasów podsadz - 2. Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne odległości pomiędzy nimi powinny być okre ś lone odpowiednio w projektach technicznych, o których mowa w § 40 i 41 .

2.S y s t e m y ś c i a n o w e

§ 103Przy wybieraniu sąsiednich pokładów odległość

pozioma pomiędzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych pokładach powinna być większa niż dwukrotna odległość między nimi, przy czym nie mniejsza niż 30 m.

§ 1041. Przy wybieraniu pokładu warstwami poz ioma

odległość pomiędzy przodkami wybierkowymi w poszczegó - lnych warstwach nie może być mniejsza niż 30 m.

2.Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na zmniejszenie odległości , o której mowa w ust. 1.

§ 105Każda ściana powinna mieć co najmniej dwa

wyjścia do wyrobisk przyścianowych , którymi powinno być zapewnione przejście ludzi do czynnych wyrobisk.

§ 106W razie zatrzymania ściany przez ponad dwie

doby lub w okresie krótszym , gdy pogorszyły się warunki bezpieczeństwa, kierownik działu robót górniczych powinien ustalić sposób zabezpieczenia ściany na ten okres oraz warunki ponownego jej uruchom ienia .

§ 1071. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej

18° powinny być stosowane zabezpieczenia ludzi przed staczającym się urobkiem lub innymi przedmiotami i materiałami .

Poz. 342 kowych nie może przekraczać 6 m, a we wnękach ściano­ wych odległość ta nie może być większa niż 9 m.

2.Rabowanie ślepych chodników między pasami podsadzkowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki powinno być wykonywane z opóźnieniem o szerokość jednego pola roboczego ściany w stosunku do układania pasów podsadzkowych .
3.W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15° pasy podsadzkowe powinny być zabezpieczone przed ich obsunięciem .

§ 113W ścianie z podsadzką hydrauliczną odległość

frontu ściany od linii szczelnej podsadzki nie może być większa niż 10m przy stosowaniu obudowy indywidualnej lub 12 m przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej .

§ 1141. W ścianie z podsadzką suchą odległość frontu

ściany od linii pełnej podsadzki nie może przekraczać :

1)8 m w ścianach o wysokości do 1,5 m,
2)6 m w pozostałych ścianach.
2.Wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m.
3.Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej odlego których mowa w ust. 1, mogą być zwiększone za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy. łości,

§ 1151. Ściany z ugięciem stropu wolno prowadzić

w pokładach o grubości nie większej niż 1,2 m.

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1826 2. Sciana z obudową indywidualną powinna być odpowiednio zabezpieczona obudową wzmacniającą od strony uginającego się stropu .

3.Odległość ociosu ściany od linii obudowy wzmacnie może przekraczać 6 m, a wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m. niającej 4. Z przestrzeni wybranej. spod uginającego się stropu, nie wolno usuwać obudowy drewnianej. z wyjątkiem obudowy wzmacniającej .

Poz. 342

§ 120Przy

wybieraniu systemem filarowo-zabierkowym szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m, odl egłość ociosu zabierki od linii podsadzki przekraczać 10m, a wdzierki filarowe oraz drążone pochylnie zbiornikowe nie mogą mieć szerokości większej niż 4 m.

4.S y s t e m y w y b ie ra n i a zł ó ż m ied zi, cynku iołowiu

§ 1211. W złożach pokładowych i gniazdowych zblido typu pokładowego zalegających w filarach

ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy zachodzi konieczność utrzymywania warstw stropowych, należy stosować systemy wybierania z podsadzką. żonych

§ 116Uruchomienie ściany prowadzonej w warunkach

specjalnych, tj .:

1)wyposażonej w obudowę indywidualną i posiadającą nachylenie większe niż 35° lub wysokość większą niż 3 m,
2)prowadzonej z ugięciem stropu,
3)prowadzonej w warunkach zagrożenia :
a)tąpaniami trzeciego stopnia,
b)metanowego czwartej kategorii,
c)wodnego trzeciego stopnia,
d)wyrzutami gazów i skał,
4)zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybierania dotychczas nie stosowanego w danym zakładzie górniczym,
5)w strefie oddziaływania eksploatacji prowadzonej w są­ siednim zakładzie górniczym,
6)w sąsiedztwie pola pożarowego ,
7)po powstaniu w ścianie zawału , tąpnięcia, pożaru , wybuchu pyłu węglowego, wybuchu metanu, wyrzutu gazów i skał oraz wdarcia wody, - wymaga zezwolenia właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
3.S y s t e m y z a b i er k o w e i f i I a r o w o - z a b i er k o w e

§ 1171. Przy wybieraniu pokładów węgla

1)wysokość zabierki nie może być większa niż 4 m,
2)szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m, a szerokość nogi pozostawionej pomiędzy zabierkami nie może być większa niż 4 m,
3)przed rozpoczęciem wybierania w nowej zabierce należy zlikwidować sąsiednią zabierkę .
2.Wymiary zabierki powinny być określone w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41.

§ 118Zabierka w partii złoża lub w pokładzie o na chyleniu większym niż 20° nie może być prowadzona po

wzniosie .

§ 119W zabierce prowadzonej po rozciągłości , w partii

złoża lub w pokładzie o nachyleniu powyżej 8°, górny ocios należy odpowiednio zabezpieczyć przed obrywaniem się skał.

2.Stosowanie innych systemów wybierkowych w warunkach, o których mowa w ust. 1, jest możliwe przy zachowaniu warunków ochrony powierzchni, po uzyskaniu zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 122

1.Przy eksploatacji złóż pokładowych lub gniazdowych zbliżonych do typu pokładowego cynku lub ołowiu, o grubości powyżej 6 m, a przy eksploatacji złóż rud miedzi powyżej 7 m należy stosować systemy wybierania z podsadzką· 2. Przy wybieraniu złóż o nieregularnych lub gniazdowych formach zalegania odstępstwa od zasady określonej w ust. 1 mogą być udzielone przez właściwy organ państ­ wowego nadzoru górniczego.

§ 123Technologia likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu złóż rud miedzi oraz cynku i ołowiu

powinna być określona w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41 .

§ 124Wybieranie złóż rud cynku i ołowiu systemami

komorowym i chodnikowo-podpółkowym jest dopuszczalne tylko w szczególnych wypadkach, gdy nie ma możliwości zastosowania innych systemów, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 125Szczegółowe zasady dotyczące poszczególnych

systemów wybierania złóż rud miedzi, cynku i ołowiu określa załącznik nr 2 do rozporządzenia .

5.Wy b i e r a n i e zł ó ż s o I i k o m o r a m i m e t o d ą suchą

§ 126Szerokość komór i filarów międzykomorowych

powinna być tak dobrana, aby filary nie ulegały zniszczeniu i zapewniały utrzymanie stropu nad komorami na okres przewidywanego ich istnienia .

§ 1271. Osie filarów między komoram i poziomu niż­

szego powinny się pokrywać z osiami filarów poziomów wyższych .

2.Przepis ust. 1 nie dotyczy złoża bryłowego.

§ 128Przy wybieraniu komór w układzie wielopięt­

rowym, w wysadowych złożach soli, powinna być zachowana kolejność wybierania komór od góry w dół .

Dziennik Ustaw Nr 67 1827 6. Wybieranie złóż soli komorami metodą mokrą

§ 1291. Uzyskiwan ie urobku w komorach przy stosowaniu metody mokrej odbywa się przy pomocy ługowania

2.Sposób wybierania , o którym mowa w ust. 1, może być stosowany:
1)w komorach ługowniczych otwartych z ługowaniem w zastoju ,
2)w komorach ługowniczych otwartych z ługowaniem dynamicznym bocznym,
3)w komorach ługowniczych otwartych ługowanych natryskowo,
4)w komorach ługowniczych wykonywanych otworami wiertniczymi z wyrobisk podziemnych .

§ 130Wysokość szybików wybierkowych dla komór

ługowniczych nie może przekraczać 10m.

§ 131Przy wybieraniu metodą mokrą, za pomocą ługo­

wania, na najniższym poziomie powinien być wykonany zespół komór awaryjnych, wraz z systemem zapór uniemoż­ liwiających zalanie wyrobisk solanką z przeługowywanych komór na poz iomach wyższych .

Rozdział 6

Wykonywanie robót strzałowych 1. Postanowienia wstępne Poz. 342 4. Przy stosowaniu pneumatycznego wprowadzania przybitki piaskowej do otworów strzałowych należy stosować zapalniki klasy co najmniej 0.45 A oraz sprzęt dopuszczony do stosowania w zakładach górniczych .

§ 1361. Jeżeli zawartość metanu przekroczy 1 %

w powietrzu wyrobiska, roboty strzałowe powinny być wykonywane w obecności osoby dozoru górniczego:

2.Przepis ust. 1 stosuje się również :
1)gdy zawartość metanu przekracza 0,5% w powietrzu wyrobiska :
a)w górnych wnękach ścianowych,
b)w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powyżej 10°,
c)przy wywoływaniu zawału stropu w ścianach i ubierkach oraz chodnikach przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych,
2)przy wyV\oływaniu zawału stropu materiałami wybuchowymi węglowymi i skalnymi,
3)w strefam zaburzeń geologicznych w wyrobiskach eksploatacyjnych ,
4)przy rozsa:lzaniu luźnych brył materiałem wybuchowym odpalanym w otworach strzałowych,
5)przy użycu ładunków wolno przyłożonych ,
6)przy użycu lontów detonujących ,
7)przy usuvaniu niewypałów,
8)przed maizynami urabiającymi ,
9)w skaład o podwyższonej lub obniżonej temperaturze.

§ 1321. Nadzór nad gospodarką środkami strzałowy­

mi, sprzętem strzałowym i robotami strzałowymi sprawuje kierownik służby strzałowej .

2.Pr,ybitka otworów strzałowych 2. Roboty strzałowe w polach metanowych oraz w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał mogą wykonywać wyłącznie górnicy strzałowi pierwszego stopnia.

§ 1371. Do wykonywania przybitki otworów strzało­

wych wolno li:ywać gliny, gliny z dodatkiem piasku, piasku lub wody, a tlkże innych materiałów niepalnych za zgodą właściwego oganu państwowego nadzoru górniczego.

§ 1331. Środki strzałowe należy odpalać w uprzednio

wykonanych otworach strzałowych .

2.Wykonywanie robót strzałowych wolno przyłożony­ mi ładunkami materiałów wybuchowych jest dozwolone dla rozsadzania luźnych brył i zestrzeliwania odspojeń , tylko za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 1341. Średnica otworu strzałowego powinna być

tak dobrana, aby można było umieszczać w nim środki strzałowe bez stosowania nacisku .

2.Środki strzałowe wolno wprowadzać do otworu strzałowego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin .
3.Do wprowadzania środków strzałowych do otworu i wypełniania go przybitką należy stosować sprzęt strzałowy nie powodujący powstawania ładunków elektrostatycznych . strzałowego

§ 1351. Otwory strzałowe powinny być rozmieszczone zgodnie z metryką strzałową

2.Przy v\ykonywaniu przybitki powinny być spełnione następujące V\arunki :
1)przybitka oowinna wypełniać szczelnie odcinek otworu strzałowe]o od materiału wybuchowego do wylotu otworu,
2)długość ~rzybitki nie może być mniejsza niż 30 cm,
3)w otwora::h strzałowych o głębokości do 1,5 m długość przybitki 30winna wynosić :
a)przy s·osowaniu materiałów wybuchowych metanowych i węglowych nie mniej niż połowę długości otworu strzałowego ,
b)przy s:osowaniu materiałów wybuchowych metanowychspecjalnych nie mniej niż 1/ 3 długości otworu strzałowego ,
4)w otworach o głębokości powyżej 1,5 m długość przybitki powinna wynosić nie mniej niż 1/3 długości otworu strzałowego , 3. W miejscu wykonywania robót strzałowych powinna 2. Odległość między sąsiednimi otworami strzałowymi nie powinna być mniejsza niż 40 cm . znajdować się odpow iednia ilość materiału używanego do 3. Przepisy ust. 2 nie dotyczą robót strzałowych, przy których wykonywaniu dozwolone jest użycie materiałów wybuchowych skalnych .

§ 1381. Glina oraz glina z piaskiem stosowana do

przybitki otworów strzałowych powinna pos i adać odpowie- przybitki. dnią plastyczność .

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1828 Poz. 342 został 2. Pierwszą część przybitki nale ż y do s uną ć z niewielką stałe należy rozgniatać i ubijać tak, aby szczeln ie wy pełn ia ły otwór strzałowy .

§ 1391. Piasek stosowany do przybitk i otworów strza łowych powinien być w ilgotny

2.Piasek do otworów strzałowych należy wprowadzać w otoczkach papierowych lub przy pomocy sprę ż onego powietrza.
3.Przy zastosowaniu piasku w otoczkach pierwszy odcinek przybitki należy lekko docisnąć do kolumny ładunku materiału wybuchowego, a następnie silnie ubijać . Jeżeli otwory są skierowane w górę pod kątem powyżej 20°, przywylotową część otworu należy wypełnić gl i ną na odcin ku co najmniej 20 cm.
4.Do otworów strzałowych skierowanych stromo w dół piasek można wsypywać bezpośrednio . W tym wypadku ubijanie przybitki należy rozpocząć po przykryciu materiału wybuchowego warstwą piasku o grubośc i 3) cm .

§ 1401. Woda jako materiał przybitkcwy może być

wprowadzana do otworów strzałowych prztz wypełnienie otworu wodą lub w pojemnikach.

2.Przybitkę przez wypełnienie otworóvr wodą można w otworach skierowanych w dół z aładowanych wodoodpornymi środkami strzałowymi . stosować 3. W głębionych szybach przybitkę wochą można stosować przez ich zalanie wodą na wysokość 10 najmniej 10 cm od dna szybu , lecz nie więcej niż 40 cm pmiżej dolnego pierścienia anten strzałowych .
4.Przy stosowaniu przybitki wodnej v pojemnikach przywylotowy odcinek otworu strzałowego la długości 30 cm powinien być wypełniony gliną .
5.Przybitki wodnej nie wolno stosowaćprzy strzelaniu zruszającym , wstrząsowym i zruszająco - odpnżającym w ca liźnie pokładów tąpiących oraz przy strzelanu wymuszają ­ cym zawał skał stropowych w wyrobiskacr eksploatacyj nych.
3.R o b o t Y s t r z a ł o w e p r z y u Ż y c i u 11 a t e r i a łów wybuchowych skalnych

§ 141Materiałem wybuchowym skalnyn można zała ­

dować tylko otwory strzałowe wykonane w skałach płon ­ nych lub w złożu niepalnym.

4.R o b o t Y s t r z a ł o wed I a w y w o ł a n i a z a wał u w stropie wyrobiska

§ 142Strzelanie dla wywołania zawału V\ strop ie wyro biska przy użyciu materiałów wybuchowych V\ęglowych lub

skalnych wymaga spełnienia następujących dodatkowych warunków:

1)usunięcia w promieniu 5 m od otworów strzałowych pyłu węglowego ,
2)stosowania opylania pyłem kamiennym w promieniu 5 m od otworów strzałowych , jeżeli pył węglowy nie zmyty wodą lub zabezpieczony przez wilgoć natu r alną , siłą do kolumny ładunków materiału wybuchowego, a pozo -
3)kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyległych do tego wyrobiska, wykonanej przez osobę dozoru służby pyłowej przed rozpoczęciem robót strzałowych oraz co najmniej co trzy dni w przypadku bieżącego wykonywania robót strzałowych .
5.Roboty strzałowe przy głębieniu szybów (s z yb i ków) oraz wykonywaniu nadsięwło­ mów

§ 143

Przy głębieniu szybów (szybików), w razie przechodzenia przez pokład węgla o grubości powyżej 10 cm, stosowanie środków strzałowych skalnych jest zabronione.

§ 144W szybach (szybikach) głębionych metodą mrożeniową na odcinkach mrożonych wolno używać wyłącznie

mate r iałów wybuchowych trudno zamarzalnych .

§ 145Przy głębieniu szybu (szybiku) odpalanie ładun­

ków materiału wybuchowego może odbywać się tylko z powierzchni lub z poziomu pośredniego mającego połączenia z innym szybem.

§ 146Naboje udarowe należy sporządzać w miejscu

wyznaczonym przez kierownika służby strzałowej.

§ 147Przy wykonywaniu robót strzałowych w szybie

(szybiku) należy stosować :

1)inicjowanie od dna otworu przy stosowaniu materiałów wybuchowych skalnych,
2)zapalniki elektryczne zwłoczne milisekundowe o kolej nych stopniach zwłoki w poszczególnych kręgach otworów, przy czym w każdym z kręgów mogą być stosowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zwłoki,
3)niskooporowy układ nych,
4)połączeń zapalników elektrycz - odrębne przewody (kable) strzałowe szybowe do od palania ładunków materiału wybuchowego, które nie mogą być używane do innych celów .

§ 148

Przed każdym rozpoczęciem robót strzałowych , przy których stosowane są zapalniki elektryczne w głębionym szybie (szyb iku). powinny być wykonane pomiary prądów błądzących .

§ 149Przed przystąpieniem do przyłączenia zapalników elektrycznych do linii strzałowej wszystkie przewody

elektryczne znajdujące się w szybie (szybiku) należy wyłą­ czyć spod napięcia .

§ 150Przy wykonywaniu nadsięwłomów ładunki mawybuchowego można odpalić tylko wtedy, gdy na

pomoście roboczym znajduje się urobek. teriału 6. R o b o t Y s t r z a ł o wed ł u g i m i o t w o r a m i

§ 151Inicjowanie ładunków materiału wybuchowego

w długich otworach (ponad 6 m) powinno odbywać się przy użyciu lontu detonującego . - Dziennik Ustaw Nr 67 . 1829

§ 152Konstrukcja ładunku materiału wybuchowego

w długich otworach strzałowych powinna być określona w dokumentacji strzałowej .

§ 153Ładunki materiału wybuchowego w długich ot worach należy inicjować podwójną linią lontu detonującego

§ 154Do inicjowania lontu detonującego w długich

otworach strzałowych należy używać co najmniej dwóch zapalników elektrycznych natychmiastowych lub mil isekun dowych jednego stopnia opóźnienia, przy czym zapalniki te powinny być połączone szeregowo lub równolegle w obwód strzałowy .

§ 1551. Do odpalania ładunków materiału wybuchowego w długich otworach strzałowych należy stosować

wyłącznie zapalniki elektryczne, których oporność mieści się w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej klasy, tego samego rodzaju przewodów zapalnikowych i tej samej długości .

Poz. 342

§ 161W składzie materiałów wybuchowych powinny

znajdować się wykazy :

1)osób uprawnionych do wykonywania robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonujących ,
2)przodków, w których dozwolone jest wykonywanie robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonują­ cych .
8.R o b o t Y s t r z a ł o we p r z e d m a s z y ~ a m i u r a b i a jącymi

§ 162Wykonywanie robót strzałow~ch zruszających

przed maszynami urabiającymi w ymaga spełnienia następujących dodatkowych warunków: caliznę

1)zapalniki elektryczne odpalane w jechej serii powinny posiadać jednakowe dopuszczalne \l\artości oporności,
2)2. Natężenie prądu odpal ającego powinno być większe niż 1.4 wartości prądu odpalającego serię . ciągłość obwodu strzałowego powinna być sprawdzona dopuszczonym do tego celu przyrząeem kontrolno-pomiarowym,

§ 156Przed odpaleniem dlugich otworów strzalowych

należy zmierzyć ciągłość obwodu strzałowego przyrządem kontrolno-pomiarowym .

3)po odpaleniu każdej serii otworów strzałowych osoba wykonująca roboty strzałowe i osoba dozoru ruchu powinny sprawdzić, czy nastąpiło ołkowite odpalenie wszystkich ładunków .
7.Roboty strzałowe przy użyciu lontów deto - 9. Roboty strzałowe w polach metanowych nujących

§ 157Lont detonujący należy stosować przy strzelaniu

1)ładunkami rozdzielonymi - niezależnie od długości ich kolumny i długości otworów strzałowych ,
2)urabiającym wzdłużnym (bocznym) - otworami przelotowymi i ślepymi, gdy ich głębokość przekracza 3 m,
3)zruszającym caliznę węglową przed maszynami urabiającymi - gdy długość kolumny ładunku przekracza 1,5 m,
4)wstrząsowym w caliźnie węglowej pokładów tąpiących lub torpedującym w otaczających je skałach , a także przy strzelaniu zruszająco-odgazowującym w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał,
5)wymuszającym zawał stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezależnie od rodzaju stosowanego materiału wybuchowego, gdy długość kolumny ładunku jest wię­ ksza niż 1,5 m - niezależnie od długości otworu .

§ 158Odpalanie lontu detonującego na zewnątrz otworów strzałowych jest zabronione

§ 159Lont detonujący może być stosowany wyłącznie

w przodkach wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 160Osoby wykonujące roboty strzałowe oraz osoby

dozoru ruchu nadzorujące roboty strzałowe wykonywane przy użyciu lontu detonującego muszą być dodatkowo przeszkolone w zakresie warunków używania lontu detonującego przy robotach strzałowych.

§ 163Wykonywanie robót strzałowych

1)w pokładach zaliczonych do trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego,
2)w wyrobiskach korytarzowych wzniosie większym niż 10 0 , prowadzonych po
3)we wszystkich wypadkach użycia materiałów wybuchowych skalnych i węglowych - wymaga zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 164Otwory strzałowe należy rozmieszczać tak, aby

nie powstawały wyrwy w stropie.

§ 1651. We wszystkich wyrobiskach, w których prowadzone są roboty strzałowe, należy wykonywać pomiary

zawartości metanu .

2.Pomiary zawartości metanu powinny być wykony wane przez strzałowych , metaniarzy i osoby dozoru ruchu, zgodnie z przepisami § 317, 319 i 321 .

§ 166W razie stwierdzenia w świetle przekroju wyrobiska zawartości metanu

1)do 1 % - roboty strzałowe wolno wykonywać przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych,
2)do 1,5 % - roboty strzałowe wolno wykonywać przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych specjal - nych .

§ 167Wykonywanie robót

strzałowych przy użyciu materiałów wybuchowych węglowych i skalnych w polach Dziennik Ustaw Nr 67 - metanowych jest dozwolone przy zawartości metanu do 0,5 % oraz do 1,0 % przy stosowaniu zapalarek z blokadą metanometryczną·

§ 168Roboty

stwierdzen ia: strzałowe należy zatrzymać Poz. 342 1830 w razie

§ 173Zmywanie wodą pyłu węglowego w drążonych

wyrobiskach korytarzowych należy wykonywać w przodku i w strefie przyprzodkowej o długości co najmniej 10m:

1)przed rozpoczęciem pracy na zmianie,
2)w czasie pracy, gdy wystąpi osad pyłu węglowego,
1)że zawartaić metanu w powietrzu w świetle przekroju wyrobiska N promieniu 10m od otworów strzałowych lub w promieniu 5 m od stanowiska odpalania otworów strzałowyd przekracza wartość dopuszczalną,

§ 1741. Zraszan ie wodą można stosować w wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywania wodą

2)przystropoVlych nagromadzeń metanu w strefie przyprzodkowej do 50 m.
2.Zraszanie powinno być stosowane w strefie od 20 do 60 metra od przodka i powinno pozbawić pył lotności .

§ 1691. Zctrzymanie robót strzałowych , o których mowa w § 168, nah.=ży zgłosić

§ 175W polach niemetanowych i w pokładach zaliczonych do pierwszej lub drugiej kategorii zagrożenia metanowego zamiast zmywania lub zraszania wodą pyłu węg ­

lowego w drążonych wyrobiskach korytarzowych można stosować, za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu gór niczego, opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej o długości co najmniej 4 m. Ilość pyłu zużytego do opylan ia powinna wynosić :

1)osobie dozorJ ruchu ,
2)dyspozytorovfi ruchu , a w razie stosowania metanometrii automatycmej, także dyspozytorowi metanometrii.
2.Wznowierie robót strzałowych może nastąpić po stwierdzeniu prze; osobę dozoru ruchu, że zagrożenie, o któ rym mowa w ust. 1 , zostało usunięte .

§ 170W polcch metanowych przy wykonywaniu robót

strzałowych, gdy za wartość metanu przekracza 0,5 %:

1)w górnych wn~kach ścianowych ,
2)przy wymuszan iu zawału w stropach ścian ,
3)w wyrobiskach korytarzowych we wzniosie powyżej 10°,
4)przy zaburzeniach geologicznych w ścianach i ubierkach, należy stosować za palarki do tego celu dopuszczone na podstawie odrębnyc h przepisów i linię strzałową w jednym odcinku posiadającą dwa przewody we wspólnej izolacji, z wyjątkiem przewodów przodkowych o długości nie więk ­ szej niż 10m.
3)przed rozpoczęciem wykonywania robót strzałowych .
1)w polach niemetanowych - 2 kg na każdy otwór strzałowy ,
2)w polach metanowych - 3 kg na każdy otwór strzałowy ,
3)przy pojedynczo odpalanych otworach
-10 kg na ka ż dy otwór strzałowy . strzałowych

§ 176W wyrobiskach wybierkowyc h należy stosować

zmywanie wodą pyłu węglowego lub opylanie pyłem ka miennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wykonywaniem robót strzałowych :

1)dla wymuszania zawału stropu w ścianach materiałami wybuchowymi węglowymi lub skalnymi,
2)w chodn ikach podsadzkowych,
3)ładunkami wolno przyłożonymi,
4)przy rozsadzan iu luźnych brył.

§ 171Przy stosowaniu zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych należy stosować w sąsiednich

otworach strzałowych zwłokę międzystrzałową, wynoszącą nie więcej niż:

1)60 ms w skale jednorodnej,
2)90 ms w skale niejednorodnej .
10.R o b o t Y s t r z a ł o w e w m i ej s c a c h w y s t ę P 0wania niebezpiecznego pyłu węglowego

§ 177Przed wykonywaniem robót strzałowych w luź­

nych bryłach ładunkami wolno przyłożonymi należy usunąć pył węglowy w promieniu 10m od miejsca odpalania ładunków oraz zabezpieczyć tę strefę przez zraszanie, rozpylanie lub zmywanie wodą. Strefę tę można zamiast wodą zabezpieczyć przez opylenie pyłem kamiennym, przy czym na każdy ładunek mater i ału wybuchowego należy użyć co najmniej 10 kg pyłu kamiennego .

§ 178Przy wykonywaniu robót strzałowych w luźnych

bryłach ładunkami materiału wybuchowego umieszczonego

§ 172Do

obowiązków osoby wykonującej roboty strzałowe w miejscach występowani a niebezpiecznego pyłu węglowego należy :

1)zmywanie wodą pyłu węglowego lub
2)zraszanie wodą przed odpaleniem otworów strzało­ wych, lub
3)opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej . w otworach strzałowych , jak również w przybierkach stropu i spągu oraz w ściekach , pył węglowy należy zabezpieczyć przed możliwością wybuchu .
11.Roboty strzałowe w warunkach zagrożenia tąpaniami

§ 179W pokładach zaliczonych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami wielkość zabioru i dłu­

gość otworów strzałowych przy strzelaniu urabiającym ustala Dziennik Ustaw Nr 67 - 1831 kierownik służby strzałowej w porozumien iu z kierownikiem do spraw tąpań na podstawie opinii kopalnianego zespołu do spraw tąpań . służby

§ 180Po każdym strzelaniu urabiającym, wykonywa nym w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami , wejście

załogi do tej strefy oraz do przodka może nastąpić nie wcześniej niż po upływie co najmniej 30 minut.

§ 181Po każdym strzelaniu wstrząsowym (odprężają­

cym) wejście załogi do przodka może nastąpić nie wcześniej niż po upływie co najmniej 40 minut oraz za zgodą osoby dozoru ruchu .

§ 182Dokumentację strzelań wstrząsowych sporządza

kierownik służby strzałowej, wraz z kierownikiem służby do spraw tąpań, na podstawie opini i zespołu do spraw tąpań zakładu górniczego.

§ 183Przed każdym strzaleniem wstrząsowym oraz

przed każdym strzelaniem w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami, jeżeli strzelanie to odbywa się w miejscach zagrożonych wybuchem metanu lub pyłu węglowego , nale ży wyłączyć sieć elektryczną spod nap i ęcia , z wyjątkiem urządzeń wentylacyjnych . Ponowne załączenie sieci elektrycznej może nastąpić po zakończen i u okresu wyczekiwania po strzałach i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania robót strzałowych .

§ 1841. Przy wykonywaniu strzelań urab i ających

i wstrząsowych w pokładach zaliczonych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami. miejsca odpalania otworów strzałowych, przebywania załogi oraz posterunków zabezpieczających dojście do miejsca strzelania powinny być wyznaczone:

1)w odległości większej niż 100 m od miejsca strzelania, jeżeli znajdują się w caliźnie węglowej.
2)w odległości większej niż 40 m, jeżeli zostały wyznaczone w wyrobiskach wygrodzonych w podsadzce lub otoczeniu zrobów,
3)poza skrzyżowaniami wyrobisk oraz strefami szczegól nego zagrożenia tąpaniam i.
2.Miejsca, o których mowa w ust. 1, powinny być zabezpieczone obudową wzmocnioną w sposób ustalony na podstawie opinii zespołu do spraw tąpań zakładu górniczego oraz oznakowane tabl icami określającymi w szczególności czas wyczekiwania po strzelaniu przed wejściem do przodka .

Lokalizację miejsc ustala kierownik służby do spraw tąpań , wspólnie z kierownikiem służby strzałowej. a w wyrobiskach miejsca te wyznacza sztygar oddziałowy .

12.Roboty strzałowe w warunkach zagrożenia wyrzutami gazów i skał

§ 1851. W zakładach górniczych Dolnośląskiego Za głębia Węglowego , w wyrobiskach zagrożonych wyrzutami

gazów i skał , roboty strzałowe należy wykonywać metodą centralnego strzelania po wycofaniu ludzi ze strefy zagroże ­ nia skutkami wyrzutu , w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.W zakładach górniczych, o których mowa w ust. 1, w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do pierwszej kate gorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dopuszcza się lokalne wykonywanie robót strzałowych za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego:

Poz. 342

1)przy przebudowie wyrobisk korytarzowych , robotach przybierkowych i wykonywaniu ścieków ,
2)w ścianach przy urabianiu, jeżeli prognoza bieżąca na podstawie pomiarów w otworach o długości 6 m nie wykazuje strefy bezpośredniego zagrożenia ,
3)w ścianach przy strzelaniu w stropie dla wymuszania zawału,
4)przy rozsadzaniu luźnych brył.

§ 1861. W zakładach górniczych Górnośląskiego Zagłębia Węglowego , w razie stwierdzenia zagrożenia wy rzutem metanu i skał. należy na okres wykonywania robót

strzałowych wyznaczyć strefę zagrożenia, która powinna obejmować :

1)w wyrobiskach korytarzowych - co najmniej całe wyrobisko przewietrzane z zastosowaniem wentylacji odrębnej,
2)w ścianach - całe wyrobisko ścianowe od stanowiska odpalania materiałów wybuchowych do chodnika wen tylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbliższego skrzyżowania z innym niezależnym prądem powietrza.
2.Ze stref zagrożenia przed odpalaniem materiału wybuchowego należy :
1)wycofać ludzi do miejsc ustalonych w metryce dokumentacji strzałowej,
2)wyłączyć urządzenia elektryczne spod napięcia, z wyjąt ­ kiem urządzeń iskrobezpiecznych .

§ 1871. W zakładach górn iczych wydobywających sól

w złożu (w wyrobiskach) zaliczonym do trzeciej kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał odpalanie ładunków materiałów wybuchowych powinno odbywać się ze stacji centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni, przy czym załoga może przebywać w wyznaczonych strefach na podszybiu .

2.Czynności związane z centralnym strzelaniem powin ny odbywać się pod nadzorem osoby wyższego dozoru ruchu .
3.Dopuszcza się lokalne wykonywanie robót strzało ­ wych za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego, przy:
1)likwidacji zatorów w urządzeniach zsypowych,
2)rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych,
3)rozstrzeliwaniu luźnych brył .
13.Roboty strzałowe wykonywane w warunkach niskich i wysokich temperatur

§ 188Wykonywanie robót strzałowych jest zabronione

w miejscach, w których :

1)temperatura skał jest wyższa niż 100°C,
2)temperatura skał lub otoczenia jest niższa niż - 35°C.

§ 189Przy wykonywaniu robót strzałowych

1)w skałach, w których temperatura jest wyższa niż 50°C, należy stosować środki strzałowe termoodporne,
2)w miejscach, w których temperatura skał lub otoczenia jest niższa niż O°C, należy stosować środki strzałowe mrozoodporne.

1832 Dziennik Ustaw Nr 67 14. U suwa n i e n i e w y p a łów

§ 1901. Niewypał częściowy należy usunąć , jeżeli jest

to możliwe , przez ostrożne wydobycie nabojów materi ału wybuchowego z otworu strzałowego .

2.Zabrania się usuwania materiałów wybuchowych nitroglicerynowych w sposób określony w ust. 1.
3.Podczas wydobywania nabojów materiału wybuchowego nie wolno posługiwać się stalowymi narzędziami .

§ 191Niewypał, którego nie można usunąć przez wy dobycie nabojów, należy usunąć w następujący sposób

1)zewrzeć i zaizolować wystające z otworu przewody zapalnika,
2)usunąć przybitkę na długośc i najwyżej 20 cm od wylotu otworu , dla stwierdzenia kierunku otworu strzałowego ,
3)wywiercić w odległości 40- 50 cm od otworu z niewypałem nowy równoległy do niego otwór strzałowy (lub dwa otwory) o długości w i ększej niż długość otworu z niewypałem ,
4)załadować nowy otwór lub otwory mater i ałem wybu chowym i uzbroić zapalnikiem elektrycznym,
5)odpalić ładunek w
6)dokładnie skontrolować nowym otworze lub ot worach , odstrzelony urobek w celu znalezienia środków strzałowych pochodzących z niewypału .

§ 192W dzienniku strzałowym należy wpisać uwagę

o sposobie usuwania niewypału , a znalezione środki strzało­ we należy oddać do składu materiałów wybuchowych celem zniszczenia .

§ 193

Niewypał znajdujący się w otworze strzałowym , gdy do zainicjowania materiału wybuchowego stosowano zapalnik elektryczny i lont detonujący , można usuwać przez wymianę zapaln ika elektrycznego przymocowanego do lon tu detonującego i ponowne odpalenie ładunku .

§ 194Wiercenie otworów strzałowych w pozostałych

w caliźnie resztkach odpalonych otworów (tzw. fajkach) jest zabronione. Otwory takie należy oznaczyć .

Rozdział 7

Obudowa wyrobisk

§ 1951. Każde wyrobisko powinno posiadać obudo wę dostosowaną do warunków geologiczno-górniczych

2.Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na niestosowanie obudowy w wyrobiskach drążonych w skałach dostatecznie mocnych, nie grożących zawałem .

§ 1961. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga

spełnienia następujących warunków:

1)dokładnego rozeznania warunków górniczo -geologicz nych oraz przeprowadzenia stosownych badań górotworu,
2)opracowania projektu kotwienia,
3)właściwego doboru elementów obudowy i sprzętu , dopuszczonych do stosowania na podstawie odrębnych przepisów, - Poz. 342
4)zapewnien ia praw i dłowego wykonawstwa,
5)wnikliwej i systematycznej kontroli .
2.Z zastrzeżen ie m przep isów ust. 1 obudowę kotwową można stosować :
1)w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o łukowym i prostokątnym kształcie przekroju poprzecznego, o powierzchn i nie przekraczającej 30 m 2 i szerokości wyrobiska nie większej od 7 m, oraz wyrobisk ścianowych z podsadzką hydrauliczną o nachyleniu do 25° i szerokości otwarcia do 10m,
2)w zakładach górniczych wydobywających rudy metali nieżelaznych do zabezpieczenia wyrobisk poszukiwawczych , udostępniających i eksploatacyjnych oraz w komorach specjalnego przeznaczenia .
3.Zasady projektowania , wykonywania i kontroli obudowy kotwowej :
1)w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamien ny o kreś l a załą c znik nr 3 do roz po rzą dz e n ia ,
2)w zakładach górniczych wydobywających rudy metali nieżelaznych określa załączn i k nr 4 do rozporządzenia :
4.Zabrania się podwieszania do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej elementów wyposażenia o ciężarze przekraczającym 1 tonę lub wywołujących obciążenia zmienne w czasie.

§ 1971. Je ż eli przepisy rozporządzenia nie stanowią

inaczej :

1)rodzaje obudowy w poszczególnych wyrob iskach oraz sposoby jej wykonywania ustala kierownik działu robót górniczych,
2)rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania powinny być określone w projekcie technicznym , o którym mowa w § 41 .
2.Osoby dozoru ruchu obowiązane są zapoznać załogę z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania .

§ 1981. Obudowa wyrobisk powinna być tak wyko nana, aby

1)strop był niezwłocznie po odsłonięciu zabezpieczony obudową ,
2)zapewniona była jej odpowiednia stabilność i podporność ,
3)przestrzeń między obudową a wyłomem była wypeł­ niona,
4)stojaki obudowy indywidualnej wysokości przekraczającej 3 m były dodatkowo zabezpieczone przed prze wróceniem .
2.W razie pogorszenia się własności skał lub zwięk­ szenia ciśnienia górotworu obudowa powinna być niezwło ­ cznie wzmocniona .

§ 1991. Jeżeli przepisy rozporządzenia nie stanowią

inaczej, stan obudowy wyrobisk powinien być kontrolowany z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu robót górniczych.

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1833 2. Obudowa głównych wyrobisk (szyby, szybiki, głów­ ne drogi przewozowe oraz wentylacyjne) powinna być co najmniej raz na kwartał kontrolowana przez osobę wyższego dozoru ruchu górniczego, wyznaczoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wyrobisk utrzymywanych bez obudowy.

§ 200W miejscach nie zabezpieczonych obudową mogą przebywać tylko osoby wykonujące obudowę tymczaso wą lub kotwową ·

§ 2011. Obudowę wyrobisk można wykorzystać do

zawieszenia , podnoszenia lub przesuwania maszyn, urzą ­ dzeń i materiałów , których ciężar nie spowoduje obc i ążeń dynamicznych (np. kabli elektrycznych z osprzętem, lut niociągów z wentylatorami i rurociągów) .

2.Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urządzeń i materiałów, które mogą spowodować obciążenia dynamiczne, dopuszcza się wykorzystanie obudowy wyrobisk:
1)w razie doraźnego jej wykorzystania do tego celu - przy zastosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniającej i za zezwoleniem osoby dozoru górn iczego,
2)w razie stałego jej wykorzystywania do tego celu - zgodnie z opracowaną dokumentacją techniczną i zezwole niem kierownika działu robót górniczych .
3.Dopuszcza się użycie zestawów obudowy zmechanizowanej do podnoszenia ciężkich elementów wyposażenia ściany zgodnie z zasadami ustalonymi przez producenta obudowy w dokumentacji techniczno-ruchowej .

§ 2021. Rabowanie obudowy pow inno być wykonywane zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika

działu robót górniczych .

2.Rabowanie obudowy powinni wykonywać wyłącz ­ nie doświadczeni i wykwalifikowani pracownicy.
3.Przodowemu nie wolno brać bezpośredniego udziału w rabowaniu obudowy w ścianach . - Poz. 342 nionej w sąsiednich wyrobiskach , w szczególności usytuowanych poniżej podsadzanego wyrobiska .
2.Zabrania się stosowania do podsadzania materiałów, które mogą mieć szkodliwy wpływ na bezpieczeństwo i zdrowie załogi.

§ 207Zmywcze zbiorniki powinny być zaopatrzone

w urządzenia zabezpieczające przed przedostawaniem się do rurociągów podsadzkowych nadziarna lub przedmiotów mo gących spowodować ich zatkanie.

§ 208Po zainstalowaniu nowego rurociągu podsadzkowego, po każdej wymianie rur oraz po usunięciu korka

podsadzkowego w rurociągu , przed uruchomieniem podsadzania, należy skontrolować drożność i szczelność rurocią­ gu podsadzkowego.

§ 209Rurociąg podsadzkowy powinien być ułożony

albo zawieszony w sposób uniemożliwiający jego przypadkowe przesunięcie .

§ 2101. Wżdłuż trasy rurociągów podsadzkowych powinna być zainstalowana łączność telefoniczna

2.Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu powinni porozumienia się z obsługą urządzeń do transportu materiału podsadzkowego. mieć możliwość

§ 211Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej należy

1)oczyszczać wodę podsadzkową , odprowadzaną do systemu głównego odwadniania,
2)prowadzić bilans wody podsadzkowej,
3)bieżąco kontrolować rurociągi podsadzkowe, przebieg podsadzania oraz odpływ wody .

§ 212Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz zasady ich wykonywania ustala kierownik działu robót górniczych

§ 213Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczającej się

4.Osoby nie zatrudnione bezpośrednio przy rabowaniu obudowy powinny znajdować się w bezpiecznej odległości od miejsca pracy rabunkarzy, ustalonej przez przodowego zespołu rabunkarzy.
1)w razie usytuowania frontu ściany , przy którym górna jej część wyprzedza dolną , odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości w kierunku ociosu nie może przekroczyć 15°,

§ 203W czasie rabowania obudowy w zabierkach

powinien być wstrzymany ruch w przyleglych wyrobiskach .

2)w razie usytuowania frontu ściany, przy którym górna jej część jest opóźniona w stosunku do dolnej, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości w kierunku zrobów nie może być mniejsze od 15°,

§ 204Przed przystąpieniem do rabowania obudowy

należy każdorazowo sprawdzać stan obudowy, przy czym w ścianach należy przede wszystkim sprawdzić stan obudowy we wnękach i na skrzyżowaniach . W razie stwierdzenia nieprawidłowości w obudowie, rabowanie można rozpocząć po odpowiednim jej wzmocnieniu .

§ 205W wyrobiskach o nachyleniu powyżej 15° rabowanie obudowy w kierunku z góry na dół jest zabronione

Rozdział 8

Podsadzanie wyrobisk

§ 2061. Podsadzanie wyrobisk należy wykonywać

w taki sposób, aby nie spowodować zagrożenia dla osób wykonujących czynności podsadzania oraz dla załogi zatrud-

3)należy ustalić w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41, osoby kontrolujące stan tamy podsadzkowej przed rozpoczęciem podsadzania oraz środki podejmowane dla zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem w czasie podsadzania.

§ 2141. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowadzeniu innych robót w ścianie powinny być ustalone środki

organizacyjno-techniczne, zapewniające bezpieczne warunki pracy.

2.Zabrania się przebywania ludzi w ścianie w czasie podsadzania podsadzką suchą samostaczającą się przy takim usytuowaniu frontu , przy którym górna część ściany wyprzedza dolną.

1834 Dziennik Ustaw Nr 67 DZIAŁ - Poz. 342

2)w wyrobiskach korytarzowych - IV 8 m/ s,
3)w szybach i szybikach zjazdowych - Przewietrzanie i klimatyzacja 12 m/s.

Postanowienia ogólne 4. Prędkoś ć powietrza w wyrobiskach korytarzowych, w których nie odbywa się regularny ruch ludzi, może być zwiększona do 10m/ s.

§ 2151. Ilość powietrza doprowadzana do wyrobisk

powinna zapewniać utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego składu powietrza i jego temperatury.

§ 2191. W zakładach górniczych powinna być zorganizowana słu ż ba wentylacyjna wyposażona w przyrządy

kontrolno-pomiarowe.

2.Wszystkie dostępne wyrobiska i pomieszczenia nale- 2. Stan urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz skuteczność przewietrzania i klimatyzacji należy sys tematycznie kontrolować i odpowiednio dokumentować .

Rozdział 1

ży tak przewietrzać, aby zawartość tlenu w powietrzu nie była mniejsza niż 19% (objętościowo). a najwyższe dopuszczalne stężenia gazów w powietrzu nie przekraczały następujących wartości :

Rodzaj gazu NDS/mg/m 3 NDSCh/mg/m 3 (objętościowo i %) (objętościowo i % ) - - (1,0) (1,0) Tlenek węgla 30 (0,0026) 180 (0,015) Tlenek azotu 5 (0,00026) 10 (0,00052) Dwutlenek siarki 20 (0,00075) 50 (0,0019) Siarkowodór 10 (0,0007) 20 (0,0014) Dwutlenek węgla

§ 220Przewietrzanie ścian w pokładach zaliczonych

do drug iej, trzec iej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego powinno być kontrolowane przez automatyczny pomiar prędkości lub ilości powietrza .

§ 2211. Na nadszybiu szybu zjazdowego powinno

być zainstalowane urządzenie sygnalizujące św i atłem zn i żkę ci ś nien i a barometrycznego . czerwonym 2. W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zakładu górniczego, kierownika działu wentylacji oraz kierownika kopal nianej stacji ratownictwa górniczego powinien znajdować się barograf.

§ 222Osoby dozoru ruchu obowiązane są niezwłocz­

nie zawiadomić służbę wentylacyjną o wszelkich niezamie: rzonych zmianach w wentylacji wyrobisk, spowodowanych prowadzeniem ruchu zakładu górniczego.

Rozdział 2

3.Skróty NDS i NDSCh, o których mowa w tabeli zawartej w ust. 2, oznaczają :
1)NDS - najwyższe dopuszczalne stężenie średnio ważo­ ne w okresie 8 godzin,
2)NDSCh - najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe w czasie nie dłuższym niż 30 min. w okresie zmiany roboczej.
4.W zakładach górniczych stosujących maszyny z na pędem spalinowym zawartość tlenków azotu określa się na podstawie stężenia dwutlenku azotu .

§ 216W razie stwierdzenia, że skład powietrza nie

odpowiada wymaganiom określonym w § 215 ust. 2, należy niezwłocznie wycofać ludzi, a wejście do zagrożonego wyrobiska zagrodzić . W miejscach takich mogą być wykonywane tylko prace z zakresu ratownictwa górniczego i przeciwpożarowe.

§ 217Nie przewietrzane wyrobiska należy niezwłocz­

nie otamować lub zlikwidować, a do czasu ich otamowania lub zlikwidowania należy zamknąć do nich dostęp .

§ 2181. Prędkość

prądu powietrza w wyrobiskach w polach metanowych, z wyjątkiem komór, nie może być mniejsza niż 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcją elektryczną przewodową w tych polach - nie mniejsza niż 1 m/ s.

2.Przy stosowaniu śluz wentylacyjnych w wyrob iskach w polach metanowych dopuszcza się mniejsze prędkości powietrza od określonych w ust. 1 pod warunkiem zapew nienia wymaganego składu powietrza.
3.Prędkość prądu powietrza nie powinna przekraczać :
1)w wyrobiskach wybierkowych - 5 m/s, Przewietrzanie za pomocą wentylatorów głównych

§ 2231. Wyrobiska należy przewietrzać prądami po w ietrza wytwarzanym i przez wentylatory główne, zabudowane na powierzchni

2.W zakładzie górniczym eksploatującym kopaliny palne należy stosować przewietrzanie ssące .

§ 2241. Przy każdym szybie wentylacyjnym, oprócz

czynnego wentylatora głównego lub zespołu wentylatorów głównych , powinien być zainstalowany główny wentylator rezerwowy zdatny do uruchomienia najpóźniej w c i ągu 10 minut.

2.W zakładach górniczych eksploatujących złoża lub pokłady niemetanowe, lub zaliczone do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego oraz w których pokłady węgla są o bardzo małej i małej skłonności do samozapalenia, można za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru gór niczego stosować , zamiast wentylatora rezerwowego, silnik zapasowy do wentylatora , wraz z częściami zapasowymi przekładn i.

§ 2251. Wentylator główny (czynny i rezerwowy) powinien zapewnić w przekroju dopływowym kanału wen tylacyjnego podciśnien i e statyczne powietrza co najmniej

785 Pa (80 mm H 2 0) .

2.Wentylator główny (czynny i rezerwowy) powinien być dobrany do sieci wentylacyjnej tak, aby zapewniona była jego stabilna praca .

§ 226Spiętrzenie i wydajność wentylatorów głównych

(czynnego i rezerwowego) lub zespołów wentylatorów Dziennik Ustaw Nr 67 - 1835 Poz. 342 w ich punktach pracy nie mogą ró ż n i ć s i ę między sobą więcej niż 010% .

§ 2351. Doprowadzenie pod ziemię powietrza świe­

żego i odprowadzenie powietrza zużytego tym samym wyro-

§ 227Charakterystyka wentylatorów głównych powinna być aktualizowana w okresach nie dłuższych niż 5 lat

oraz po każdej zmianie konstrukcji wentylatorów. mających na celu uzyskanie połączenia dwoma wyjściami na powierzchnię ·

§ 2281. Stacje wentylatorów głównych powinny być

wyposażone w urządzenia do regulacji wydajności i spięt ­ rzenia oraz w urządzenia do zmiany kierunku przepływu powietrza.

2.Urządzenia do zmiany kierunku przepływu powietrza należy utrzymywać w takim stanie, aby można było wykonać zmianę kierunku przepływu powietrza w czasie nie dłuższym niż 20 minut.

§ 2291. Wentylatory główne powinny być wyposażo ­

ne w przyrządy dokonujące ciągłych pomiarów:

1)podciśnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed zasuwą i za zasuwą ,
2)prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym ,
3)podciśnienia statycznego powietrza w przekroju do pływowym kanału wentylacyjnego .
2.Pomiary podciśnienia statycznego i prędkości powie trza w kanale wentylacyjnym powinny być automatycznie rejestrowane, a wyniki pozostałych pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentowane.

§ 230Zmiana warunków pracy wentylatora głównego

lub jego unieruchomienie może nastąpić jedynie za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 2311. W wypadku awaryjnej przerwy w ruchu wen tylatora głównego , trwającej powyżej 20 minut, należy

wstrzymać wykonywanie robót, wyłączyć urządzenia spod napięcia oraz wyprowadzić załogę do wyrobisk przewiet rzanych świeżymi prądami powietrza lub na powierzchnię.

2.Sposób postępowania , o którym mowa w ust. 1, powinien być ustalony w planie akcji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
3.W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (pokłady) niemetanowe, w którym znajduje się więcej niż jeden szyb wentylacyjny, kierownik ruchu zakładu górniczego może podjąć decyzję o niestosowaniu przepisu ust. 1.

§ 232Przerwy w pracy wentylatora głównego powinny

być w sposób automatyczny sygnalizowane w dyspozytorni zakładu górniczego, a czas ich trwania i przyczyny należy dokumentować .

§ 233Budynek stacji wentylatorów głównych powi nien być wykonany z materiałów niepalnych, wyposażony

w łączność telefoniczną z centralą telefoniczną zakładu górniczego oraz w stałe i rezerwowe oświetlenie . Dla oświet­ lenia rezerwowego można stosować przenośne lampy akumulatorowe.

§ 234

1.Stan techniczny wentylatorów głównych , w tym zdolność do ruchu wentylatora rezerwowego i urzą­ dzeń do zmiany kierunku przepływu powietrza oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej, powinny być kontrolowane przez osoby dozoru ruchu działu energomechanicznego i wentylacji, a wyniki kontroli powinny być dokumentowane.
2.Zakres kontroli określa kierownik ruchu zakładu górniczego. biskiem dozwolone jest tylko w okresie prowadzenia robót 2. Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest zabronione, z wyjątkiem ich likwidacji.
3.Połączenie wentylacyjne sąsiednich zakładów górniczych może nastąpić tylko za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 2361. Wyrobiska należy tak projektować , aby można

było utworzyć jak najmniej złożony system przewietrzania .

2.W zakładach górniczych, w których istnieje kilka szybów wdechowych lub wydechowych, należy wydzielić podsystemy przewietrzania.

§ 2371. W każdym systemie lub podsystemie przewietrzania należy wydzielić jak największą ilość rejonów wen tylacyjnych

2.Rejon wentylacyjny należy przewietrzać niezależnym prądem powietrza .

§ 238Wyrobiska korytarzowe należy tak projektować

i wykonywać, aby możliwe było jak najszybsze uzyskanie prądu powietrza wytwarzanego przez wentylator główny .

§ 2391. Udostępnienie, rozcięcie i eksploatację złoża

lub jego części należy tak projektować i prowadzić, aby ograniczyć odprowadzenie powietrza z wyrobisk korytarzowych z wentylacją odrębną do prądów powietrza przewietrzających wyrobiska wybierkowe .

2.Przepisu ust. 1 nie stosuje się w zakładach górniczych eksploatujących rudy metali.

§ 240Jednym prądem powietrza wolno przewietrzać

grupę przodków pod warunkiem, że zawartość metanu w powietrzu doprowadzonym do każdego przodka nie przekracza 0,5 %, a przy stosowaniu metanometrii automatycznej

-1% .

§ 2411. Ściany powinny być przewietrzane niezależ­

nymi prądami powietrza, z tym że długość ściany lub łączna długość ścian przewietrzanych jednym niezależnym prądem powietrza nie powinna być większa niż 400 m.

2.W pokładach niematanowych i zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na okresowe przewietrzanie jednym niezależnym prądem powietrza ścian o łącznej długości większej niż 400 m, pod warunkiem utrzymywania pomiędzy tymi ścianami dróg wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m.
3.Ze ściany o wysokości mniejszej niż 2 m lub nachyleniu większym niż 12° należy utrzymywać drogi wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m.
4.Przepis ust. 3 stosuje się również w odniesieniu do ścian określonych w ust. 1.
5.Największa dopuszczalna długość dróg z niezależ­ prądem powietrza powinna być tak ustalona, aby uwzględniała czas działania stosowanych środków ochrony dróg oddechowych . nym

§ 2421. Składy materiałów wybuchowych , komory

pomp głównego odwadniania i komory kruszarni należy przewietrzać niezależnymi prądami powietrza .

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1836 2. W polach metanowych wszystkie komory, z wyjąt­ kiem komór stanowiących oddziałowe składy narzędzi , sprzętu przeciwpożarowego i sanitarnego, należy przewietrzać prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator głó­ wny.

3.Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2, przewietrzanych prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny powinno być odprowadzone z najwyższego punktu komory i prowadzone poziomo lub po wzniosie .
4.W komorach, o których mowa w ust. 2, nie należy umieszczać bliżej niż 20 cm od najwyższego punktu w świet­ le obudowy żadnych urządzeń i elementów, które mogłyby utrudniać przepływ powietrza pod stropem komór.

Poz. 342 5. Każda tama przy moscle wentylacyjnym powinna powinna mieć dwoje drzwi otwieranych w przeciwne strony.

§ 2461. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny

zamykać się samoczynnie.

2.Zabrania się pozostawiania otwartych drzwi w tamach wentylacyjnych oraz składowania materiałów i sprzętu w bezpośrednim ich sąsiedztwie .

§ 2471. Tamy wentylacyjne powinny być wykonane

z materiałów niepalnych .

2.Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych :
1)zlokalizowanych wewnątrz rejonu wentylacyjnego, 5. W komorach, o których mowa w ust. 1, powinna być zapewniona co najmniej 5-krotna wymiana powietrza w cią­ gu godziny.
2)tymczasowych, niezbędnych na czas budowy tam wentylacyjnych z materiałów niepalnych .

§ 2431. Powietrze należy doprowadzać możliwie najkrótszą drogą do każdego poziomu wydobywczego, skąd

prądami wznoszącymi powinno być odprowadzane w kierunku szybu wydechowego.

§ 248

W wyrobisku korytarzowym , łączącym wyrobiska z zainstalowanym taśmociągiem z innym wyrobiskiem, stanowiącym drogę ucieczkową, co najmniej jedna z tam wentylacyjnych, łącznie z drzwiami, musi być wykonana z materiałów niepalnych .

2.Powietrza nie wolno prowadzić na upad, z wyjątkiem wypadków, w których :
1)średni upad nie przekracza 5°,
2)średni upad wynosi od 5° do 10°, a prędkość przepływu powietrza jest większa niż 0,5 m/s,
3)odprowadza się powietrze w pokładach zagrożonych wyrzutami dwutlenku węgla lub siarkowodoru .

§ 2491. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudowanych na drogach przewozu lokomotywowego lub transportu

pojazdami oponowymi muszą być otwierane i zamykane mechanicznie lub automatycznie.

2.W razie gdy różnica ciśnienia powietrza uniemożliwia otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej. tama powinna być wyposażona w urządzenie zapewniające otwarcie drzwi i bezpieczne przejście przez tamę . ręczne 3. W uzasadnionych warunkami bezpieczeństwa wypadkach właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może zezwolić na odstępstwo od postanowienia ust. 2 pkt 1 i 2.

§ 2501. W wyrobiskach , w których konieczne jest

zabudowanie tam wentylacyjnych, nie wolno budować urzą ­ dzeń transportu linowego.

§ 2441. Regulację przewietrzania należy prowadzić

tamami regulacyjnymi , umieszczonymi na początku prądów rejonowych.

2.Przepis ust. 1 nie dotyczy wypadków, gdy zapewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamknięcie i otwarcie tam bez potrzeby wejścia załogi na trasę transportu.
2.Do regulacji przewietrzania można stosować wentylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska .
3.Regulacja przewietrzania przez zastosowanie wen tylatorów pomocniczych lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych prądach powietrza lub w rejonowych prądach zużytego powietrza wymaga zezwolenia właściwe­ go organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 2451. W wyrobiskach korytarzowych, stanowią ­

cych połączenie pomiędzy prądem powietrza świeżego i zużytego, oraz w wyrobiskach łączących podsystemy wen tylacyjne powinny być zabudowane śluzy wentylacyjne.

Drzwi tam w śluzie wentylacyjnej powinny być wykonane z materiałów niepalnych i otwierane w przeciwne strony.

2.Tamy, o których mowa w ust. 1, powinny być wyposażone w czujniki sygnalizujące ich otwarcie do dys- pozytorni lub w środki zapewniające ich zamknięcie , ustalone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
3.Tamy śluz wentylacyjnych, uruchamianych mechanicznie, oraz tamy wewnątrz rejonów wentylacyjnych mogą być wyposażone w drzwi otwierane w jedną stronę.

§ 251W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę palną tamy wentylacyjne należy budować możliwie blisko

skrzyżowań wyrobisk.

§ 2521. W zakładach górniczych eksploatujących kowyrobiska przewietrzane grupowymi prądami

powietrza powinny być wyposażone w urządzenia transportowe. palinę palną 2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może odstąpić od stosowania przepisu ust. 1.

§ 253Zmiany w rozprowadzaniu powietrza i regulacji

przewietrzania może wprowadzać kierownik działu wentylacji za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. Zmiany te należy nanieść na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu jednej doby.

Rozdział 3

Przewietrzanie za pomocą lutniociągów. pomocniczych urządzeń wentylacyjnych lub przez dyfuzję 4. Odstęp między tamami wentylacyjnymi w śluzie lub pomiędzy sąsiednimi śluzami powinien być taki , aby w czasie ruchu ludzi lub urządzeń transportowych drzwi jednej z tam lub drzwi w sąsiedniej śluzie były zamknięte .

§ 2541. Wyrobiska, które nie są przewietrzane prąda­

mi powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny , po winny być przewietrzane za pomocą lutniociągów .

Dziennik Ustaw Nr 67 - 1837 2. Lutnioc i ągi powinny być wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycznych lutni z tworzyw sztucznych .

3.Wyrobiska można przewietrzać pomocniczymi urzą ­ dzeniami wentylacyjnymi, jeżeli długość tych wyrobisk nie jest większa n iż :
1)w polach niemetanowych i polach zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego:
a)15 m przy nachyleniach do 10° (we wzniosi e i upa dzie).
b)10m przy nachyleniach powyżej 10° (we wznios ie i upadzie).
2)w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego:
a)6 m przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie),
b)4 m przy nachyleniach powyżej 10° (we wzniosie i upadzie) .

Poz. 342 4. W wyrobiskach drążonych kombajnami należy stoso- wać wentylację ssąc ą lub kombinowaną z ssącym lutniocią­ giem pomocniczym, wyposażonym w urządzenie odpylające, z tym że :

1)przy wentylacji ssącej odległość lutniociągu ssącego od czoła przodka ni e powinna być większa niż 3 m,
2)przy wentylacji kombinowanej odległość lutniociągu ssącego z odpylaczami od czoła przodka nie powinna być wi ęks z a ni ż 6 m, a odległość lutniociągu tłoczącego
-w i ększa niż 12 m.

§ 2571. Odległość

lutniociągu od czoła przodka w szybach (szybikach) nie może być większa niż 4Js przy wentylacji tłoczącej i kombinowanej oraz 2Js przy wentylacji ssącej. gdzie s oznacza powierzchnię przekroju wyrobiska pionowego w wyłomie , wyrażoną w m 2 .

2.W szybach (szybikach) , w których pomost znajduje w odl eg ło ś ci mni ejszej od czoła przodka niż określona w ust. 1, kon iec lutnioc i ągu powinien znajdować się między przodkiem a pomostem . si ę

§ 255

1.Wyrobiska można przewietrzać przez dyfuzję , jeżeli długość tych wyrobisk nie jest większ a niż : ~ 25 8.
1.L u tni o ciąg pow inien być wyprowadzony do p rz e p ływającego prądu powietrza na odległość co najmniej
1)w polach niemetanowych i pokładach zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego:

8 m w takim kierunku , aby nie występowała recyrkulacja powietrza.

a)10m przy nachyleniu do 1 0° (we wzniosie i upadzie).
2.Przepis ust. 1 ni e dotyczy lutniociągów pomocniczych stosowanych :
b)6 m przy nachyleniu i upadzie). powyżej 10° (we wzniosi e
2)2 m w pokładach metanowych zaliczonych do drugi ej, trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego.
2.W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzję wnęk odmetanowania, wnęk wiertniczych oraz dojść do tam izolacyjnych i pożarowych jest zabronione .
3.W polach metanowych przelewowe komory pomp oraz wloty do podszybi długości do 10m, w których strop na całej długości ma wznios wynoszący co najmniej 15° w kierunku szybu, mogą być przewietrzane przez dyfuzję lub pomocniczymi urządzeniami wentylacyjnymi , jeżeli zapew niony jest prawidłowy skład powietrza .
4.W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę niepalną kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na przewietrzanie przez dyfuzję wyrobisk o długościach większych od ustalonych w ust. 1, pod warunkiem spełnienia wymogów w § 215 ust. 2.

§ 256

1.Przewietrzanie lutniociągiem może być ssące , tłoczące lub kombinowane .
2.Odległość lutniociągu od czoła przodka nie może być większa :
1)w pokładach niemetanowych i nie zagrożonych wyrzutami gazów i skał - niż 10m,
2)w pokładach metanowych lub zagrożonych wyrzutami gazów i skał:
a)przy wentylacji ssącej - niż 6 m,
b)przy wentylacji tłoczącej lub kombinowanej - niż 8 m.
3.W uzasadnionych wypadkach przy stosowaniu wentylacji tłoczącej odległość określona w ust. 2 pkt 1 może być zwiększona do 15 m za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.
1)przy wentylacji kombinowanej ,
2)dl a usuwan ia nagr om a dz e ń metanu ,
3)dla poprawy warunków kl imatycznych .
3.W wyrobi sku , z którego pobierane jest powietrze do przew ietrzania wyrobiska przy użyciu lutniociągu, powinna płyną ć taka i lość powietrza, aby nie występowała jego recyrkulacja, a na odcinku lutniociągu w prądzie przepływa­ jącym powinna być utrzymana wymagana prędkość powietrza .
4.Przy wentylacji kombinowanej ilość powietrza doprowadzana lutniociągiem zasadniczym powinna być więk­ sza od i lości pobieranej przez lutniociąg pomocniczy.

§ 2591. Pr ę dkość powietrza w ślepym wyrobisku

przewietrzanym przy użyciu lutniociągu powinna wynosić :

1)w po kładach ni emetanowych i zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego co najmniej 0,15 m/ s,
2)w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zag r ożenia metanowego co najmniej 0,30 m/s.
2.W drążonym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wyłomie ponad 20 m 2 przewietrzanym przy pomocy lutniociągu prędkość powietrza może być mniejsza niż okreś­ lona w ust. 1, jeżeli zapewnione jest utrzymanie dopuszczal nych zawartości gazów oraz właściwych warunków klimatycznych .

§ 260W szybie (szybiku) przewietrzanym przy użyciu

powietrza powinna wynosić co najmniej 0,15 m/ s. lutniociągu prędkość

§ 261W szybach głębionych z powierzchni w złożach

metanowych lutniociąg powinien być wyprowadzony na wysokość co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w razie gdy wentylator znajduje się w budynku - co najmniej 0,5 m ponad jego dach . - Dziennik Ustaw Nr 67 1838

§ 262Przy każdym szybie (szybiku) lub nadsięwłomie

w złożu metanowym, oprócz wentylatora czynnego powinien być wentylator rezerwowy . drążonym

§ 263Pomosty w drążonych szybach (szybikach) lub

nadsięwłomach powinny być tak wykonane, aby zapewniały stale swobodny przepływ powietrza uniemożliwiający nagromadzenie się metanu pod lub nad tymi pomostami .

§ 2641. Wyrobiska drążone metodą nadsięwłomu

w pokładach metanowych powinny być przewietrzane prą­ dem powietrza wytwarzanym przez wentylator główny.

2.Dukla wiertnicza w polu metanowym drążona metodą nadsięwłomu może być przewietrzana za pomocą lutniociągu tylko do wysokości 15 m.

§ 265Wentylatory lutniowe w polach metanowych

powinny pracować bez przerwy. W razie przerwy awaryjnej w pracy wentylatora należy roboty wstrzymać , wycofać ludzi, a wejście do wyrobiska zagrodzić.

§ 2661. W szybach głębionych z powierzchni w warunkach zagrożenia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na początku lutnioc iągu powinny

być przewietrzane bezpośrednio z atmosfery.

2.W polach metanowych w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na początku lutniociągu powinny być przewietrzane świeżym powietrzem pobieranym bezpośrednio z prądu obiegowego.

§ 267Szczegółowy sposób

1)projektowania przewietrzania za pomocą lutniociągów ,
2)stosowania przewietrzania za pomocą lutniociągów, Poz. 342

§ 2701. Temperatura powietrza w mieJscu pracy nie

powinna przekraczać 28° C przy pomiarze termometrem suchym, a intensywność chłodzenia nie powinna być mniejsza od 11 katastopni wilgotnych .

2.Jeżeli temperatura powietrza mierzona termometrem suchym w miejscu pracy jest większa od 28° C, a nie przekracza 33° C lub intensywność chłodzenia jest mniejsza od 11 katastopni wilgotnych , należy zastosować odpowiednie środki techniczne dla obniżenia temperatury powietrza lub ograniczyć czas pracy do 6 godzin - liczony łącznie ze zjazdem i wyjazdem .
3.Jeżeli temperatura powietrza mierzona termometrem suchym przekracza 33° C, można zatru dnić ludzi tylko w akcj i ratowniczej .

§ 2711. W razie gdy zastosowane środki nie zapewniają w wyrobisku wybierkowym lub w przodku drążonego

wyrobiska korytarzowego warunków określonych w § 270 ust. 2, należy zastosować schładzanie powietrza .

2.W odniesieniu do poszczególnych wyrobisk wybierkowych lub drążonych wyrobisk korytarzowych kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na niestosowanie przepisu ust. 1.

DZIAŁ V Zagrożenia naturalne

Rozdział 1

Postanowienia ogólne

§ 2721. Występujące w zakładzie górniczym zagroże­

nia naturalne należy rozpoznawać i zwalczać zasięgając opinii zespołów i komisji , o których mowa w § 273 i 274.

3)stosowania przewietrzania lutniociągami z urządzeniami odpylającymi w wyrobiskach korytarzowych drążonych kombajnami , 2. Opinie powinny obejmować zasadnicze zagadnienia z zakresu zagrożeń występujących w zakładzie górniczym .
4)stosowania przewietrzania lutniociągami z urządzeniami zespoły opiniodawcze w chłodniczymi ,
5)stosowania lutni z tworzyw sztucznych,
6)kontroli stanu wentylacji wyrobisk przewietrzanych lutniociągami określa załącznik nr 5 do rozporządzenia .

§ 2681. Wentylatory lutniowe powinny znajdować się

na początku lutniociągu w prądzie powietrza wytworzonym przez wentylator główny .

2.Wentylator lutniowy może być zabudowany w innym miejscu niż określone w ust. 1 przy zachowaniu warunków ustalonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia .

§ 273Kierownik ruchu zakładu górniczego powołuje

sprawach rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych występujących w zakładzie górniczym.

§ 274Dla kompleksowego opiniowania stanu rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych w zakładach

górniczych Prezes Wyższego Urzędu Górniczego powołuje specjalne komisje i określa szczegółowo ich zadania i tryb pracy oraz wskazuje placówkę naukowo-badawczą dla obsługi prac komisji . Wskazanie placówki naukowo-badawczej następuje na wniosek tej placówki.

§ 275Pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu górniczego powinni być zapoznani z aktualnym stanem zagrożeń występujących w miejscach ich pracy, z zasadami

rozpoznawania objawów zagrożeń oraz ze sposobami postępowania w razie powstania określonych zagrożeń .

Rozdział 4

Klimatyzacja

§ 2691. Przy projektowaniu i wykonywaniu robót górniczych należy prowadzić rozpoznanie pierwotnej temperatury skał

2.Przy temperaturze wyższej niż 30° C należy opracować prognozę warunków klimatycznych oraz ustalić środki zapewniające utrzymanie właściwych warunków klimatycz - nych.

§ 2761. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu

górniczego powinny znać sporządzo ny na podstawie odręb­ nych przepisów plan ratownictwa .

2.Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala sposób i zakres zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu z planem ratownictwa oraz z wprowadzonymi w nim zmianami .

§ 277Przy opracowywaniu projektów technicznych

eksploatacji, o których mowa w § 40, w pokładach zaliczo- Dziennik Ustaw Nr 67 1839 nych do drugiej, trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego, przy równoczesnym występowaniu zagroże­ nia tąpaniami lub pożarami endogenicznymi w zrobach , należy określ i ć środki zapobiegania tym zagrożeniom , mając na uwadze ich wzajemne oddziaływanie .

1.Rozpoznawanie zagrożenia metanowego

§ 278

1.W polach niemetanowych, w razie stwierdzenia w próbach powietrza pobranych do analizy laborato ryjnej zawartości 0,1 % metanu lub powyżej, oraz w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny rów nież w razie stwierdzenia w pokładzie węgla metanonośności powyżej 0,1 m 3 /Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest niezwłocznie :
1)zastosować niezbędne rygory bezpiecznego prowadzenia robót w warunkach powstałego zagrożenia metano wego, organ państwowego nadzoru górniczego,
3)dotyczy tych urządzeń, które zostały dopuszczone do pracy przy zawartości metanu powyżej 2%.

§ 2831. Zawartość metanu w powietrzu nie powinna

przekraczać :

2)w szybie wydechowym - Zagrożenie metanowe powiadomić właściwy Poz. 342
1)w rejonowych prądach powietrza zużytego -

Rozdział 2

2)- zlecić badanie stanu zagrożenia metanowego jednostce naukowo-badawczej wskazanej przez Prezesa Wyższe­ go Urzędu Górniczego.
2.Przez jednostkę naukowo-badawczą wskazaną przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, o której mowa w dal szych przepisach rozporządzenia, należy rozumieć odpowiednią placówkę naukowo-badawczą lub inną jednostkę wykonującą specjalistyczne badania w określonych dziedzinach .

§ 279W pokładach metanowych, w razie stwierdzenia

maksymalne wartości odpowiadające kategorii, do której złoże lub pokład zostały zaliczone, obowiązują zasady określone w § 278. większej metanonośności niż 1 %, 0,75 %.

2.W razie stosowania metanometrii automatycznej zawartość metanu w rejonowych prądach powietrza zużytego może wynosić 1,5 %.

§ 2841. W pokładach węgla należy prowadzić badania dla określenia ich metanonośności

1)w otworach badawczych wierconych z powierzchni dla rozpoznania pokładów węgla lub ich części, nie rzadziej niż co 100 m długości otworu,
2)w drążonych szybach (szybikach) oraz w wyrobiskach korytarzowych w udostępnionych pokładach węgla o grubości powyżej 0,4 m,
3)w wyrobiskach korytarzowych w pokładach węgla w odstępach nie przekraczających 200 m w płaszczyźnie pokładu oraz dodatkowo w odległości nie przekraczają ­ cej 25 m od stwierdzonych uskoków powodujących przerwanie ciągłości pokładu lub innych zaburzeń geologicznych, mogących mieć wpływ na wzrost metanonośności pokładu, w miejscach określonych przez kierown ika ruchu zakładu górniczego.
2.Badania dla określenia metanonośności pokładów węgla należy wykonywać metodami określonymi w załącz­ niku nr 6 do rozporządzenia .

§ 2851. W polach metanowych należy wykonywać co

najmniej raz w miesiącu pomiary i obliczenia dla określenia metanowości bezwzględnej, to znaczy całkowitej ilości wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejonach wen tylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych .

2.W pokładach metanowych należy w drążonych wyrobiskach wykonywać , co najmniej raz w miesiącu, pomiary i obliczenia dla określenia metanowości bezwzględnej.

§ 2801. W wyrobiskach lub w pomieszczeniach zali czonych do odpowiedn ich stopni niebezpieczeństwa wybu chu stan zagrożenia metanowego powinien być analizowany

i kontrolowany, szczególnie w razie zmian w przewietrzaniu lub wystąpienia wpływu robót wybierkowych na to wyrobis ko lub pomieszczenie.

§ 286

Metanowość bezwzględną, ustaloną dla wyeks ploatowanej w okresie kwartalnym części pokładu węgla, należy oznaczyć na podstawowych i wentylacyjnych mapach wyrobisk.

2.Zakres kontroli , o której mowa w ust. 1, określa kierownik działu wentylacji . węgla , których metanonośność jest większa niż 2,5 m 3 / Mg 3. W razie wzrostu stanu zagrożenia metanowego, kierownik ruchu zakładu górniczego obow i ązany jest zastosować niezbędne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadze nia robót i ewentualnie dokonać zmiany dotychczasowego zaliczenia do stopn ia n i ebezpieczeństwa wybuchu . w przeliczeniu na czystą substancję węglową, oraz po kładów , nad którymi w odległości do 100 m lub pod którymi w odległości do 40 m zalegają nie wyeksploatowane pokłady węgla o metanonośności większej niż 2,5 m 3 / Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, należy opracować prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych .

§ 2871. Przy projektowaniu eksploatacji

pokładów

§ 281Wszystkie dojścia do pól metanowych należy

tablicami z odpowiednimi napisami ostrzegaw czymi.

2.Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych należy opracować :

§ 2821. W razie stwierdzenia w wyrobisku zawartości

1)dla każdego pokładu węgla lub jego części jeszcze nie eksploatowanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji, oznaczyć metanu powyżej 2 %, należy niezwłocznie wycofać ludzi z zagrożonych wyrobisk, wyłączyć sieć elektryczną , unieruchomić maszyny i inne urządzenia , a wejścia do tych wyrobisk zagrodzić , zawiadamiając najbliższą osobę dozoru ruchu .
2.Obowiązek wyłączenia urządzeń elektrycznych nie
2)dla każdego wyrobiska wybierkowego w pokładzie węgla , wraz z projektem technicznym tego wyrobiska .

§ 288Przy projektowaniu wyrobisk korytarzowych

o długości powyżej 200 m w pokładach węgla o metanonoś- Dziennik Ustaw Nr 67 - 1840 ności większej niż 4,5 m 3 / Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową należy opracować prognozy meta no - wości bezwzględnej tych wyrobisk .

§ 289Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk

obliczenia potrzebnej ilości po wietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym wprowadze niu odmetanowania i ustalenia innych niezbędnych środków profilaktyki metanowej . należy wykorzystywać dla

§ 290Prognozy metanowośc i b ezwzględnej wyrobisk

wybierkowych i korytarzowych w nie rozpoznanych częś­ ciach złoża powinny być opracowane przez jednostki nauko wo-badawcze, wskazane przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

2 . Projektowanie i prowadzenie robót górniczych w warunkach zagrożenia metanowego

§ 2911. Projekt. o którym mowa w § 40, dotyczący

eksploatacji pokładów zaliczonych do drugiej. trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanoweg o w rejonach przy granicznych zakladu górniczego bez pozostawieni a filara granicznego powinien być zaopiniowany przez rzeczoznawcę wskazanego przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

2.Przez rzeczoznawcę wskazanego przez Prezesa Wyż­ szego Urzędu Górniczego, o którym mowa w ust. 1, oraz w dalszych przepisach rozporządzenia należy rozumieć jed nostki określone w § 278 ust. 2 lub osobę fizyczną, posiada jącą wiadomości specjalistyczne w określonych dziedzinach .

§ 2921. Wyrobiska korytarzowe przewietrzane wentylacją odrębną , w których w okresie dłuższym niż jeden

miesiąc nie przewiduje się prowadzenia robót. należy izolować .

2.Wyrobiska korytarzowe utrzymywane przy zrobach należy przewietrzać lub izolować tamami , a dojście do nich przewietrzać .

§ 2931. Ściany zawałowe w pokładach metanowych

należy prowadzić bez wnęk kombajnowych i strugowych . - Poz. 342 giej , trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego należy stosować szczególne środki zabezpieczające przed :

1)zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombaj nam i (§ 294 ust. 3).
2)zapłonem i przenoszeniem zapłonu metanu pod przeno śnikami ścianowymi ,
3)tworzeniem się nagromadzeń metanu w rejonie skrzyżo ­ wań ścian z chodnikami przyścianowymi .

§ 296Zasady doboru środków zabezpieczających

przed zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombajnami oraz przed tworzeniem się nagromadzeń metanu w rejonie skrzyżowań ścian z chodnikami przyścianowymi, o których mowa w § 294 i 295, określa załącznik nr 7 do rozporządzenia .

§ 2971. Przy zbliżaniu się wyrobiskami do pokładów

metanowych lub wyrobisk i zrobów, w których spodziewane jest nagromadzenie metanu, przodek wyrobiska powinien być stale wyprzedzony o 4 m co najmniej jednym otworem badawczym.

2.Str efę , w której obowiązuje wykonywanie otworów badawczych, ich długość , ilość i kierunki wyznacza kierow nik działu robót górniczych w porozumieniu z kierownikiem działu wentylacji .
3.Zakres i częstotliwość pobierania prób powietrza do analizy chem icznej z otworów badawczych i wyrobiska ustala kierownik działu wentylacji .
3.M e t a n o m e t r i a

§ 298W polach metanowych należy

1)prowadzić kontrolę zawartości metanu w powietrzu metanomierzami przenośnymi ,
2)w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego stosować kontrolę zawartości metanu w powietrzu oraz zabezpieczenia urządzeń elektrycznych za pomocą urzą­ dzeń metanometrii automatycznej, 2. W razie braku odpowiedniego wyposażenia technicznego, przy zastosowaniu dodatkowych środków profila ktyki metanowej. dozwolone jest wykonywanie wnęk kombajnowych i strugowych w ścianach zawałowych przy użyciu materiałów wybuchowych za zezwoleniem właściwe ­ go organu państwowego nadzoru górniczego.
3)przy prowadzeniu eksploatacji złóż (pokładów) zaliczonych do drugiego i trzeciego stopnia zagrożenia tąpania ­ mi i równocześnie do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego stosować systemy zabezpieczeń metanometrycznych, umożliwiających pomiar zawartości metanu i wyłączenie urządzeń elektrycznych w czasie nie dłuższym niż 60 sekund .

§ 2941. W wyrobiskach prowadzonych w pokładach

metanowych zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego nie wolno urabiać kombajnami zwięzłych skał, gdyż może to spowodować zapłon metanu . prowadzić urządzeniami metanometrii automatycznej i meta- 2. Wyposażenie techniczne zmechanizowanych wyro bisk wybierkowych należy odpowiednio dobrać do warun ków geologiczno-górniczych, z uwzględnieniem zasady nieurabian ia kombajnem zw i ęzłych skał stropowych i niedo puszczenia do zetknięcia się organu urabiającego kombajnu ze stropnicami obudowy.

3.Urabianie zwięzłych skał kombajnami w sytuacjach, o których mowa w ust. 1, może być prowadzone pod warunkiem ustalenia i zastosowania odpowiednio dobra nych do warunków środków zabezpieczenia przed zapłonem metanu .

§ 295W pokładach metanowych zaliczonych do dru

§ 299Kontrolę zawartości metanu w powietrzu należy

nomierzami przenośnymi dopuszczonymi na podstawie odrębnych przepisów do stosowania w zakładach górniczych przy dowolnej zawartości metanu .

§ 300Naprawy urządzeń metanometrii automatycznej

i metanomierzy przenośnych przeprowadzają producenci lub jednostki przez nich upoważnione .

§ 3011. Zawartość metanu w powietrzu należy kontrolować pomiarami

1)pod stropem wyrobiska ,
2)nad obudową wyrobiska,
3)w miejscach m ożliwych wypływów lub gromadzenia się metanu . - Dziennik Ustaw Nr 67 1841 Poz. 342 2. Pomiar zawartośc i metanu pod stropem wyrob iska powinien być wykonywany nie n i żej niż 10 cm od najwyż ­ szego miejsca nie zabudowanego stropu , szczelnej obudowy lub okładziny obudowy.
4.Czujnik metanomierza kontrolujący zawartość metanu w prądzie powietrza dopływającym do ściany należy zabudować pod stropem w ścianie w odległości nie większej niż 10m od wyrobiska przy ścianowego .
3.Pomiar nad obudową wyrobiska powin ien być wy konany w najwyższym dostępnym miejscu wyrobiska nad 5. W ścianach o wysokości mniejszej niż 1,5 m, w których wyposażenie techniczne uniemożliwia zabudowanie czujnika metanomierza w ścianie pod stropem, kierownik działu wentylacj i wyznacza miejsce zabudowy czujnika lub czujników w wyrobiskach przyścianowych z prądem powietrza dopływającym do ściany , w odległości nie większej niż 10 m od wlotu do ściany . obudową ·

§ 3021. W systemach metanom etri i automatycznej

i zabezpieczeń metanometrycznych urządz e ń elektrycznych należy stosować metanomierze wyłączaj ące spod napięcia urządzenia elektryczne, metanomierze rejestrujące wyniki pomiarów zawartości metanu oraz metanomierze wyłączaj ą ­

§ 3041. W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą

co-rejestrujące . lutniociągów powinny być zabudowane metanomierze wy- 2. Metanomierze wyłączające , stanowiące automatycz ne zabezpieczenie metanometryczne urządzeń elektrycz nych, powinny powodować : stropem wyrobiska .

1)samoczynne wyłączenie spod napięcia urządze ń elekt rycznych , gdy zawartość metanu w powietrzu prze kroczy dopuszczalną wartość , z wyjątkiem urządzeń dopuszczonych do pracy przy dowolnej zawartości metanu, łączająco - rejestrujące , kontrolujące zawartość metanu pod 2. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 1, powinny być zabudowane:
1)przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem tłoczącym
-w odległości nie większej n i ż 10m od czoła przodka, w miejscu stwierdzanych naj w i ększych zawartości metanu ,
2)sygnalizowanie świetlne lub akustyczne w dyspozytorni metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metano mierza przekroczeń dopuszczalnych zawartości metanu w powietrzu,
2)przy przew ietrzaniu przodka lutniociągiem ssącym pomiędzy wlotem do lutn i ssącej a czołem przodka
-w odległości nie większej niż 6 m od czoła przodka,
3)wskazywanie lub rejestrowanie w dyspozytorni metano metrycznej lub w miejscu zabudowy metanomierza zawartości metanu w powi etrzu .

3 ) w odległości od 10m do 15 m od skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym przepływającym prądem powi etrza.

3.Metanomierze rejestrujące , stosowane dla automaty cznej kontroli zawartości metanu w powi etrzu , powinny powodować :
1)rejestrowanie w dyspozytorni metanometrycznej zawar tości metanu w wyrobiskach ,
2)sygnalizowanie świetlne lub akustyczne w dyspozytorn i
Czytaj dalej ↓

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.