📄 Tekst ustawy
Ustawaz dnia 9 czerwca 2006 r.o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie
polskim, ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, ustawę
z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawę z dnia
21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę
z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ustawę z dnia
26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, ustawę z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych,
ustawę z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, ustawę
z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ustawę z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych, ustawę z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych,
ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawę z dnia 21 czerwca 1990 r. o zwrocie
korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób
prawnych, ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, ustawę z dnia
23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, ustawę z dnia 26 lipca 1991 r.
o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej
Straży Pożarnej, ustawę z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej, ustawę z
dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa,
ustawę z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach, ustawę z dnia 10
grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawę
z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu,
Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawę z dnia 22 czerwca
1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 13
października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników,
ustawę z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, ustawę z dnia 9 maja 1996 r.
o wykonywaniu mandatu posła i senatora, ustawę z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo
energetyczne, ustawę z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach
bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje
publiczne, ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, ustawę z dnia
6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, ustawę z dnia 20 czerwca 1997 r.
- Prawo o ruchu drogowym, ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia
działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ustawę z dnia 21
sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r.
o ochronie osób i mienia, ustawę z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, ustawę
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie
danych osobowych, ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej,
ustawę z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników
jednostek sfery budżetowej, ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych, ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawę z dnia 22 stycznia 1999 r. o
ochronie informacji niejawnych, ustawę z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej
funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży
Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu,
ustawę z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, ustawę z dnia 24 lipca 1999 r. o
Służbie Celnej, ustawę z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy, ustawę
z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej
oraz o zmianie niektórych ustaw, ustawę z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze
Karnym, ustawę z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych, ustawę z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu
do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych
źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu, ustawę z dnia 29 listopada
2000 r. - Prawo atomowe, ustawę z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, ustawę
z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu, ustawę z dnia 6 lipca 2001 r. o gromadzeniu,
przetwarzaniu i przekazywaniu informacji kryminalnych oraz o Krajowym Systemie Informatycznym,
ustawę z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu,
ustawę z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku
cywilnego, ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, ustawę z dnia 12 czerwca
2003 r. - Prawo pocztowe, ustawę z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, ustawę
z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ustawę z dnia 20 kwietnia
2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ustawę z dnia 16 lipca
2004 r. - Prawo telekomunikacyjne, ustawę z dnia 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów
do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 27
sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
ustawę z dnia 20 maja 2005 r. o dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów
i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny, ustawę
z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, ustawę z dnia 27 lipca 2005 r.
- Prawo o szkolnictwie wyższym i ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi.
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Organizacja Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Rozdział 3 - Uprawnienia funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Rozdział 4 - Czynności kontrolne funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Rozdział 5 - Służba funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Rozdział 6 - Obowiązki i prawa oraz uposażenie funkcjonariuszy Centralnego Biura Anty korupcyjnego
Rozdział 7 - Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Rozdział 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 9 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Tworzy się Centralne Biuro Antykorupcyjne, zwane dalej „CBA”, jako służbę specjalną
do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w
instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej
w interesy ekonomiczne państwa.
2.
Nazwa Centralne Biuro Antykorupcyjne i jej skrót „CBA” przysługuje wyłącznie Centralnemu
Biuru Antykorupcyjnemu.
3.
Korupcją, w rozumieniu ustawy, jest obiecywanie, proponowanie, wręczanie, żądanie,
przyjmowanie przez jakąkolwiek osobę, bezpośrednio lub pośrednio, jakiejkolwiek nienależnej
korzyści majątkowej, osobistej lub innej, dla niej samej lub jakiejkolwiek innej osoby,
lub przyjmowanie propozycji lub obietnicy takich korzyści w zamian za działanie lub
zaniechanie działania w wykonywaniu funkcji publicznej lub w toku działalności gospodarczej.
4.
Działalnością godzącą w interesy ekonomiczne państwa, w rozumieniu ustawy, jest każde
zachowanie mogące spowodować w mieniu:
1)
jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
(Dz. U. Nr 249, poz. 2104 i Nr 169, poz. 1420 oraz z 2006 r. Nr 45, poz. 319);
2)
jednostki niezaliczanej do sektora finansów publicznych otrzymującej środki publiczne;
3)
przedsiębiorcy z udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego
- znaczną szkodę w rozumieniu art. 115 § 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 128, poz. 840, z
1999 r. Nr 64, poz. 729 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 48, poz. 548, Nr 93, poz.
1027 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, z 2003 r. Nr 111, poz. 1061,
Nr 121, poz. 1142, Nr 179, poz. 1750, Nr 199, poz. 1935 i Nr 228, poz. 2255, z 2004 r.
Nr 25, poz. 219, Nr 69, poz. 626, Nr 93, poz. 889 i Nr 243, poz. 2426 oraz z 2005 r.
Nr 86, poz. 732, Nr 90, poz. 757, Nr 132, poz. 1109, Nr 163, poz. 1363, Nr 178, poz.
1479 i Nr 180, poz. 1493.).
Art. 2.
1.
Do zadań CBA, w zakresie właściwości określonej w art. 1 ust. 1, należy:
1)
rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw przeciwko:
a)
działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, określonych w art. 228-231 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, a także o którym mowa w art. 14 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności
gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne
(Dz. U. Nr 106, poz. 679, z późn. zm.3)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 113, poz. 715 i
Nr 162, poz. 1126, z 1999 r. Nr 49, poz. 483, z 2000 r. Nr 26, poz. 306, z 2002 r.
Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 137, poz. 1302 oraz z 2005 r. Nr
169, poz. 1417.),
b)
wymiarowi sprawiedliwości, określonym w art. 233, wyborom i referendum, określonym
w art. 250a, porządkowi publicznemu, określonym w art. 258, wiarygodności dokumentów,
określonych w art. 270-273, mieniu, określonym w art. 286, obrotowi gospodarczemu,
określonych w art. 296-297 i 299, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, określonym
w art. 310 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, a także o których mowa w art. 585-592 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych
(Dz. U. Nr 94, poz. 1037, z późn. zm.4)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1117,
z 2003 r. Nr 49, poz. 408 i Nr 229, poz. 2276 oraz z 2005 r. Nr 132, poz. 1108, Nr
183, poz. 1538 i Nr 184, poz. 1539.) oraz określonych w art. 179-183 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
(Dz. U. Nr 183, poz. 1538), jeżeli pozostają w związku z korupcją lub działalnością godzącą w interesy ekonomiczne
państwa,
c)
finansowaniu partii politycznych, określonych w art. 49d i 49f ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych
(Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857, z późn. zm.5)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r.
Nr 154, poz. 1802, z 2002 r. Nr 127, poz. 1089, z 2003 r. Nr 57, poz. 507, z 2004 r.
Nr 25, poz. 219 i Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 167, poz. 1398.), jeżeli pozostają w związku z korupcją,
d)
obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji i subwencji, określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy
(Dz. U. Nr 83, poz. 930, z późn. zm.6)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 60, poz. 703 i Nr
62, poz. 717, z 2001 r. Nr 11, poz. 82 i Nr 106, poz. 1149, z 2002 r. Nr 41, poz.
365, Nr 74, poz. 676, Nr 89, poz. 804, Nr 141, poz. 1178 i Nr 213, poz. 1803, z 2003 r.
Nr 84, poz. 774, Nr 137, poz. 1302 i Nr 162, poz. 1569, z 2004 r. Nr 29, poz. 257,
Nr 68, poz. 623, Nr 93, poz. 894, Nr 97, poz. 963 i Nr 173, poz. 1808, z 2005 r. Nr
130, poz. 1090, Nr 143, poz. 1199, Nr 177, poz. 1468 i Nr 178, poz. 1479 oraz z 2006 r.
Nr 79, poz. 546.), jeżeli pozostają w związku z korupcją lub działalnością godzącą w interesy ekonomiczne
państwa
- oraz ściganie ich sprawców;
2)
ujawnianie i przeciwdziałanie przypadkom nieprzestrzegania przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej
przez osoby pełniące funkcje publiczne;
3)
dokumentowanie podstaw i inicjowanie realizacji przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 1990 r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem
Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych
(Dz. U. Nr 44, poz. 255, z późn. zm.7)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1991 r. Nr 75, poz. 331, z
1993 r. Nr 16, poz. 67 i Nr 134, poz. 647, z 2001 r. Nr 4, poz. 24 oraz z 2005 r.
Nr 167, poz. 1398.);
4)
ujawnianie przypadków nieprzestrzegania określonych przepisami prawa procedur podejmowania
i realizacji decyzji w przedmiocie: prywatyzacji i komercjalizacji, wsparcia finansowego,
udzielania zamówień publicznych, rozporządzania mieniem jednostek lub przedsiębiorców,
o których mowa w art. 1 ust. 4 oraz przyznawania koncesji, zezwoleń, zwolnień podmiotowych
i przedmiotowych, ulg, preferencji, kontyngentów, plafonów, poręczeń i gwarancji kredytowych;
5)
kontrola prawidłowości i prawdziwości oświadczeń majątkowych lub oświadczeń o prowadzeniu
działalności gospodarczej osób pełniących funkcje publiczne, o których mowa w art. 115 § 19 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, składanych na podstawie odrębnych przepisów;
6)
prowadzenie działalności analitycznej dotyczącej zjawisk występujących w obszarze
właściwości CBA oraz przedstawianie w tym zakresie informacji Prezesowi Rady Ministrów,
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Sejmowi oraz Senatowi.
2.
CBA współdziała w zakresie swojej właściwości z organizacjami międzynarodowymi na
podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów.
3.
CBA może prowadzić postępowanie przygotowawcze obejmując wszystkie czyny ujawnione
w jego przebiegu, jeżeli pozostają w związku podmiotowym lub przedmiotowym z czynem
stanowiącym podstawę jego wszczęcia.
4.
Działalność CBA poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej może być prowadzona w związku
z jego działalnością na terytorium państwa wyłącznie w zakresie realizacji zadań określonych
w ust. 1 pkt 1.
Art. 3.
Organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego oraz instytucje państwowe
są obowiązane, w zakresie swojego działania, do współpracy z CBA, a w szczególności
udzielania pomocy w realizacji zadań CBA.
Art. 4.
1.
Działalność CBA jest finansowana z budżetu państwa.
2.
Koszty realizacji zadań CBA, w zakresie których - ze względu na wyłączenie ich jawności
- nie mogą być stosowane przepisy o finansach publicznych, rachunkowości i zamówieniach
publicznych, są finansowane z utworzonego na ten cel funduszu operacyjnego.
3.
Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego określi, w drodze zarządzenia, stanowiący
tajemnicę państwową sposób tworzenia i gospodarowania funduszem operacyjnym, o którym
mowa w ust. 2.
Rozdział 2
Organizacja Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Art. 5.
1.
CBA kieruje Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, zwany dalej „Szefem CBA”.
2.
Szef CBA jest centralnym organem administracji rządowej nadzorowanym przez Prezesa
Rady Ministrów, działającym przy pomocy CBA, które jest urzędem administracji rządowej.
3.
Prezes Rady Ministrów lub wyznaczony przez niego członek Rady Ministrów koordynuje
działalność CBA, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Wojskowych
Służb Informacyjnych.
Art. 6.
1.
Szefa CBA powołuje na czteroletnią kadencję i odwołuje Prezes Rady Ministrów, po zasięgnięciu
opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kolegium do Spraw Służb Specjalnych oraz
sejmowej komisji właściwej do spraw służb specjalnych.
2.
Ponowne powołanie na Szefa CBA może nastąpić tylko raz. Szef CBA pełni obowiązki do
dnia powołania jego następcy.
3.
Kadencja Szefa CBA wygasa w przypadku jego śmierci lub odwołania.
4.
Prezes Rady Ministrów, na wniosek Szefa CBA, powołuje i odwołuje zastępców Szefa CBA.
Art. 7.
1.
Szefem CBA lub zastępcą Szefa CBA może być osoba, która:
1)
posiada wyłącznie obywatelstwo polskie;
2)
korzysta z pełni praw publicznych;
3)
wykazuje nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną;
4)
nie była skazana za przestępstwo popełnione umyślnie ścigane z oskarżenia publicznego
lub przestępstwo skarbowe;
5)
spełnia wymagania określone w przepisach o ochronie informacji niejawnych w zakresie
dostępu do informacji stanowiących tajemnicę państwową, oznaczonych klauzulą „ściśle
tajne”;
6)
posiada wyższe wykształcenie;
7)
nie pełniła służby zawodowej, nie pracowała i nie była współpracownikiem organów bezpieczeństwa
państwa, wymienionych w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
(Dz. U. Nr 155, poz. 1016, z późn. zm.8)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. Nr 38, poz. 360, z
2000 r. Nr 48, poz. 553, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 153, poz. 1271, z 2003 r.
Nr 139, poz. 1326 oraz z 2005 r. Nr 64, poz. 567, Nr 167, poz. 1398 i Nr 222, poz.
1914.), ani też nie była sędzią, który orzekając uchybił godności urzędu, sprzeniewierzając
się niezawisłości sędziowskiej.
2.
Funkcji Szefa CBA lub zastępcy Szefa CBA nie można łączyć z inną funkcją publiczną.
3.
Szef CBA lub zastępca Szefa CBA nie może pozostawać w stosunku pracy z innym pracodawcą
oraz podejmować innego zajęcia zarobkowego poza służbą.
4.
Szef CBA lub zastępca Szefa CBA nie może być członkiem partii politycznej ani uczestniczyć
w działalności tej partii lub na jej rzecz.
Art. 8.
Odwołanie Szefa CBA z zajmowanego stanowiska następuje w przypadku:
1)
rezygnacji z zajmowanego stanowiska;
2)
niespełniania któregokolwiek z warunków określonych w art. 7;
3)
niewykonywania obowiązków z powodu choroby trwającej nieprzerwanie ponad 3 miesiące.
Art. 9.
W przypadku zwolnienia stanowiska Szefa CBA lub czasowej niemożności sprawowania przez
niego funkcji, Prezes Rady Ministrów może powierzyć pełnienie obowiązków Szefa, na
czas nie dłuższy niż 3 miesiące, jego zastępcy lub innej osobie, która spełnia warunki
określone w art. 7.
Art. 10.
1.
Szef CBA kieruje CBA bezpośrednio lub przez swoich zastępców.
2.
Szef CBA może upoważnić podległych funkcjonariuszy do załatwiania spraw w jego imieniu
w określonym zakresie, z wyjątkiem spraw, o których mowa w art. 17, 19 i 23.
3.
Szef CBA, w drodze zarządzenia, określa sposoby, metody i formy wykonywania zadań
przez CBA.
Art. 11.
1.
Prezes Rady Ministrów nadaje CBA, w drodze zarządzenia, statut, który określa jego
organizację wewnętrzną.
2.
Szef CBA, w drodze zarządzeń, nadaje regulaminy organizacyjne jednostkom organizacyjnym
CBA, w których określa ich strukturę wewnętrzną i szczegółowe zadania.
3.
Szef CBA określi, w drodze zarządzenia, formy i tryb szkolenia funkcjonariuszy CBA.
4.
Szef CBA może tworzyć zespoły o charakterze stałym lub doraźnym, określając ich nazwę,
skład osobowy oraz szczegółowy zakres i tryb działania.
Art. 12.
1.
Prezes Rady Ministrów określa kierunki działania CBA w drodze wytycznych.
2.
Szef CBA, najpóźniej na 2 miesiące przed końcem roku kalendarzowego, przedstawia Prezesowi
Rady Ministrów do zatwierdzenia roczny plan działania CBA na rok następny.
3.
Szef CBA przedstawia corocznie do dnia 31 marca Prezesowi Rady Ministrów oraz Sejmowej
Komisji do Spraw Służb Specjalnych sprawozdanie z działalności CBA za poprzedni rok
kalendarzowy.
4.
Szef CBA przedstawia corocznie do dnia 31 marca Sejmowi oraz Senatowi informację o
wynikach działalności CBA, z wyjątkiem informacji, do których stosuje się przepisy
o ochronie informacji niejawnych.
Rozdział 3
Uprawnienia funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Art. 13.
1.
W granicach zadań, o których mowa w art. 2, funkcjonariusze CBA wykonują:
1)
czynności operacyjno-rozpoznawcze w celu zapobiegania popełnieniu przestępstw, ich
rozpoznania i wykrywania oraz - jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa - czynności dochodzeniowo-śledcze w celu ścigania sprawców przestępstw;
2)
czynności kontrolne w celu ujawniania przypadków korupcji w instytucjach państwowych
i samorządzie terytorialnym oraz nadużyć osób pełniących funkcje publiczne, a także
działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa;
3)
czynności operacyjno-rozpoznawcze i analityczno-informacyjne w celu uzyskiwania i
przetwarzania informacji istotnych dla zwalczania korupcji w instytucjach państwowych
i samorządzie terytorialnym oraz działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa.
2.
CBA wykonuje również czynności na polecenie sądu lub prokuratora w zakresie określonym
w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
(Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.9)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z
2000 r. Nr 50, poz. 580, Nr 62, poz. 717, Nr 73, poz. 852 i Nr 93, poz. 1027, z 2001 r.
Nr 98, poz. 1071 i Nr 106, poz. 1149, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, z 2003 r. Nr 17,
poz. 155, Nr 111, poz. 1061 i Nr 130, poz. 1188, z 2004 r. Nr 51, poz. 514, Nr 69,
poz. 626, Nr 93, poz. 889, Nr 240, poz. 2405 i Nr 264, poz. 2641, z 2005 r. Nr 10,
poz. 70, Nr 48, poz. 461, Nr 77, poz. 680, Nr 96, poz. 821, Nr 141, poz. 1181, Nr
143, poz. 1203, Nr 163, poz. 1363, Nr 169, poz. 1416 i Nr 178, poz. 1479 oraz z 2006 r.
Nr 15, poz. 118, Nr 66, poz. 467 i Nr 95, poz. 659.) oraz ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy
(Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.10)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 160, poz. 1083,
z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 60, poz. 701, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122,
poz. 1318, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, Nr 111, poz. 1194 i Nr 151, poz. 1686, z 2002 r.
Nr 74, poz. 676, Nr 121, poz. 1033 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r. Nr 111, poz. 1061,
Nr 142, poz. 1380 i Nr 179, poz. 1750, z 2004 r. Nr 93, poz. 889, Nr 210, poz. 2135,
Nr 240, poz. 2405, Nr 243, poz. 2426 i Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 163, poz.
1363 i Nr 178, poz. 1479.).
3.
Funkcjonariusze CBA wykonują czynności tylko w zakresie właściwości CBA i w tym zakresie
przysługują im uprawnienia procesowe Policji, wynikające z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
4.
Funkcjonariusze CBA podczas wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, mają
obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka
niezależnie od jego narodowości, pochodzenia, sytuacji społecznej, przekonań politycznych
lub religijnych albo światopoglądowych.
Art. 14.
1.
Funkcjonariusze CBA, wykonując czynności służące realizacji zadań, o których mowa
w art. 2 ust. 1 pkt 1, mają prawo:
1)
wydawania osobom poleceń określonego zachowania się, w granicach niezbędnych do wykonania
czynności, o których mowa w pkt 2-5;
2)
legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości;
3)
zatrzymywania osób w trybie i w przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego;
4)
przeszukiwania osób i pomieszczeń w trybie i w przypadkach określonych w przepisach
Kodeksu postępowania karnego;
5)
dokonywania kontroli osobistej, przeglądania zawartości bagaży oraz zatrzymywania
pojazdów i innych środków transportu oraz sprawdzania ładunku w środkach transportu
lądowego, powietrznego i wodnego, w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia
popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
6)
obserwowania i rejestrowania, przy użyciu środków technicznych, obrazu zdarzeń w miejscach
publicznych oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom w trakcie wykonywania czynności
operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych na podstawie ustawy;
7)
żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej
i samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie
użyteczności publicznej; wymienione instytucje, organy i przedsiębiorcy są obowiązani,
w zakresie swojego działania, do udzielenia nieodpłatnie tej pomocy, w ramach obowiązujących
przepisów prawa;
8)
zwracania się o niezbędną pomoc do innych niż wymienieni w pkt 7 przedsiębiorców,
jednostek organizacyjnych i organizacji społecznych, jak również zwracania się do
każdej osoby o udzielenie pomocy, w ramach obowiązujących przepisów prawa.
2.
Osobie zatrzymanej lub wobec której dokonano przeszukania, przysługują uprawnienia
odpowiednio osoby zatrzymanej lub osoby, której prawa zostały naruszone, przewidziane
w przepisach Kodeksu postępowania karnego.
3.
Zatrzymanie osoby może być zastosowane tylko wówczas, gdy inne środki okazały się
bezcelowe lub nieskuteczne.
4.
Osoba zatrzymana może być okazywana, fotografowana lub daktyloskopowana tylko wtedy,
gdy jej tożsamości nie można ustalić w inny sposób.
5.
Osobę zatrzymaną należy niezwłocznie poddać, w przypadku uzasadnionej potrzeby, badaniu
lekarskiemu lub udzielić jej pierwszej pomocy medycznej.
6.
Czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-6, powinny być wykonywane w sposób możliwie
najmniej naruszający dobra osobiste osoby, wobec której zostały podjęte.
7.
Na sposób przeprowadzenia czynności, o których mowa w ust. 1:
1)
pkt 1, 2, 5, 7 i 8, w terminie 7 dni od dnia dokonania czynności,
2)
pkt 6, w terminie 7 dni od dnia, gdy podmiot dowiedział się o dokonanych wobec niego
czynnościach
- przysługuje zażalenie do prokuratora właściwego ze względu na miejsce przeprowadzenia
czynności. Do zażalenia stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego w zakresie dotyczącym postępowania odwoławczego.
8.
Materiały z czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 6, które nie stanowią informacji
potwierdzających popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, podlegają niezwłocznie
protokolarnemu, komisyjnemu zniszczeniu. Zniszczenie materiałów zarządza Szef CBA.
9.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania badań
lekarskich, o których mowa w ust. 5, osób zatrzymanych przez funkcjonariuszy CBA.
Rozporządzenie powinno określać osoby przeprowadzające badania oraz organizację i
miejsce przeprowadzania badań, a także przypadki uzasadniające potrzebę udzielenia
osobie zatrzymanej pierwszej pomocy medycznej, z uwzględnieniem ochrony zdrowia osoby
zatrzymanej.
10.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki przeprowadzania
i dokumentowania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-6, uwzględniając dostosowany
do sytuacji sposób przeprowadzania przez funkcjonariuszy CBA czynności podejmowanych
w ramach ustawowych uprawnień oraz obowiązki funkcjonariuszy podczas realizacji tych
czynności.
11.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób przeprowadzania
czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, uwzględniając obowiązki funkcjonariusza
CBA występującego z żądaniem udzielenia pomocy lub zwracającego się o tę pomoc.
Art. 15.
1.
W przypadku niepodporządkowania się wydanym na podstawie ustaw poleceniom służącym
realizacji zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, funkcjonariusze CBA mogą stosować
fizyczne, techniczne i chemiczne środki przymusu bezpośredniego, służące do obezwładniania
lub konwojowania osób oraz do zatrzymywania pojazdów.
2.
W przypadkach określonych w ust. 1 mogą być stosowane jedynie środki przymusu bezpośredniego
odpowiadające potrzebom wynikającym z zaistniałej sytuacji i niezbędne do osiągnięcia
podporządkowania się wydanym poleceniom.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje środków przymusu bezpośredniego,
o których mowa w ust. 1, oraz przypadki i sposób ich stosowania, a także sposób dokumentowania
przypadków ich zastosowania, uwzględniając ochronę interesów osób, wobec których środki
te zostały zastosowane.
Art. 16.
1.
Jeżeli środki przymusu bezpośredniego wymienione w art. 15 ust. 1 okazały się niewystarczające
lub ich użycie ze względu na okoliczności danego zdarzenia nie jest możliwe, funkcjonariusz
CBA ma prawo użycia broni palnej wyłącznie:
1)
w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność
funkcjonariusza lub innej osoby albo w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym
bezpośrednio do takiego zamachu;
2)
przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia
broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie zagrozić może życiu, zdrowiu
lub wolności funkcjonariusza albo innej osoby;
3)
przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń palną funkcjonariuszowi
lub innej osobie uprawnionej do jej posiadania;
4)
w celu odparcia bezprawnego bezpośredniego, gwałtownego zamachu na obiekty i urządzenia
ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, na siedziby naczelnych organów władzy,
naczelnych i centralnych organów administracji państwowej albo wymiaru sprawiedliwości,
na obiekty gospodarki lub kultury narodowej oraz na przedstawicielstwa dyplomatyczne
i urzędy konsularne państw obcych albo organizacji międzynarodowych, a także na obiekty
dozorowane przez uzbrojoną formację ochronną utworzoną na podstawie odrębnych przepisów;
5)
w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie
dla życia, zdrowia lub wolności człowieka;
6)
w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której użycie broni było dopuszczalne w przypadkach
określonych w pkt 1-3 i 5, albo za osobą, wobec której istnieje uzasadnione podejrzenie
popełnienia zabójstwa, zamachu terrorystycznego, uprowadzenia osoby w celu wymuszenia
okupu lub określonego zachowania, rozboju, kradzieży rozbójniczej, wymuszenia rozbójniczego,
umyślnego ciężkiego uszkodzenia ciała, zgwałcenia, podpalenia lub umyślnego sprowadzenia
w inny sposób niebezpieczeństwa powszechnego dla życia albo zdrowia;
7)
w celu ujęcia, osoby o której mowa w pkt 6, jeżeli schroniła się ona w miejscu trudno
dostępnym, a z okoliczności zdarzenia wynika, że może użyć broni palnej lub innego
niebezpiecznego narzędzia, którego użycie może zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka;
8)
w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na konwój ochraniający
osoby, dokumenty zawierające wiadomości stanowiące tajemnicę państwową, pieniądze
albo inne przedmioty wartościowe;
9)
w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, tymczasowo aresztowanej
lub odbywającej karę pozbawienia wolności, jeżeli:
a)
ucieczka osoby pozbawionej wolności stwarza zagrożenie dla życia albo zdrowia ludzkiego,
b)
istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba pozbawiona wolności może użyć broni palnej,
materiałów wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,
c)
pozbawienie wolności nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub stwierdzeniem
popełnienia przestępstw, o których mowa w pkt 6.
2.
Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą
szkodę osobie, przeciwko której użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia jej
życia, a także narażać na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, dostosowane do sytuacji warunki i
sposób postępowania przy użyciu broni palnej, uwzględniając ograniczenia w zakresie
użycia broni palnej, a także sposób dokumentowania przypadków użycia broni palnej.
Art. 17.
1.
Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, podejmowanych przez CBA w celu
rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw, a także uzyskania i utrwalenia
dowodów przestępstw:
1)
określonych w art. 228-231, 250a, 258, 286, 296-297, 299, 310 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca
1997 r. - Kodeks karny;
2)
skarbowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. d, jeżeli wartość przedmiotu
czynu lub uszczuplenie należności publicznoprawnej przekraczają pięćdziesięciokrotną
wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
(Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314)
- gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo zachodzi wysokie prawdopodobieństwo,
że będą nieskuteczne lub nieprzydatne, sąd, na pisemny wniosek Szefa CBA, złożony
po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może, w drodze postanowienia,
zarządzić kontrolę operacyjną.
2.
Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje Sąd Okręgowy w Warszawie.
3.
W przypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli mogłoby to spowodować utratę informacji
lub zatarcie albo zniszczenie dowodów przestępstwa, Szef CBA może zarządzić, po uzyskaniu
zgody Prokuratora Generalnego, kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie z wnioskiem
do sądu, o którym mowa w ust. 2, o wydanie postanowienia w tej sprawie. Sąd wydaje
postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 5 dni. W przypadku nieudzielenia przez
sąd zgody, Szef CBA wstrzymuje kontrolę operacyjną oraz poleca niezwłoczne, protokolarne,
komisyjne zniszczenie materiałów zgromadzonych podczas jej stosowania.
4.
W przypadku potrzeby zarządzenia kontroli operacyjnej wobec podejrzanego lub osoby
będącej oskarżonym w innej sprawie, we wniosku Szefa CBA, o którym mowa w ust. 1,
zamieszcza się informację o toczącym się wobec podejrzanego lub tej osoby postępowaniu.
5.
Kontrola operacyjna prowadzona jest niejawnie i polega na:
1)
kontrolowaniu treści korespondencji;
2)
kontrolowaniu zawartości przesyłek;
3)
stosowaniu środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji
i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności treści rozmów telefonicznych i innych
informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych.
6.
Kontrola operacyjna dokumentowana jest w formie protokołu w zakresie związanym ze
sprawą.
7.
Wniosek Szefa CBA, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności:
1)
numer sprawy i jej kryptonim, jeżeli został jej nadany;
2)
opis przestępstwa z podaniem jego kwalifikacji prawnej;
3)
okoliczności uzasadniające potrzebę zastosowania kontroli operacyjnej, w tym stwierdzonej
albo prawdopodobnej bezskuteczności lub nieprzydatności innych środków;
4)
dane osoby lub inne dane pozwalające na jednoznaczne określenie podmiotu lub przedmiotu,
wobec którego stosowana będzie kontrola operacyjna, ze wskazaniem miejsca lub sposobu
jej stosowania;
5)
cel, czas i rodzaj prowadzonej kontroli operacyjnej.
8.
Kontrolę operacyjną zarządza się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Sąd, o którym
mowa w ust. 2, może, na pisemny wniosek Szefa CBA, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody
Prokuratora Generalnego, wydać postanowienie o jednorazowym przedłużeniu kontroli
operacyjnej, na okres nie dłuższy niż kolejne 3 miesiące, jeżeli nie ustały przyczyny
zarządzenia tej kontroli.
9.
W uzasadnionych przypadkach, gdy podczas stosowania kontroli operacyjnej pojawią się
nowe okoliczności istotne dla zapobieżenia lub wykrycia przestępstwa albo ustalenia
sprawcy i uzyskania dowodów przestępstwa, sąd, o którym mowa w ust. 2, na pisemny
wniosek Szefa CBA, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może
wydać postanowienie o kontroli operacyjnej przez czas oznaczony również po upływie
okresów, o których mowa w ust. 8.
10.
Do wniosków, o których mowa w ust. 3, 8 i 9, stosuje się odpowiednio przepis ust.
7. Sąd przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w ust. 3, 8 i 9, zapoznaje się
z materiałami uzasadniającymi wniosek, zgromadzonymi podczas stosowania kontroli operacyjnej
zarządzonej w tej sprawie.
11.
Wnioski, o których mowa w ust. 1, 3, 8 i 9, sąd rozpoznaje jednoosobowo, przy czym
czynności sądu związane z rozpoznawaniem tych wniosków powinny być realizowane w warunkach
przewidzianych dla przekazywania, przechowywania i udostępniania informacji niejawnych
oraz z odpowiednim zastosowaniem przepisów wydanych na podstawie art. 181 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego. W posiedzeniu sądu może wziąć udział wyłącznie prokurator i wyznaczony przez Szefa
CBA funkcjonariusz CBA.
12.
Podmioty wykonujące działalność telekomunikacyjną oraz podmioty uprawnione do wykonywania
działalności pocztowej są obowiązane do zapewnienia na własny koszt warunków technicznych
i organizacyjnych umożliwiających prowadzenie przez CBA kontroli operacyjnej.
13.
Kontrola operacyjna powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn jej zarządzenia,
najpóźniej jednak z upływem okresu, na który została wprowadzona.
14.
Szef CBA informuje Prokuratora Generalnego o wynikach kontroli operacyjnej po jej
zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli, przedstawiając zebrane
w jej toku materiały.
15.
W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub
mających znaczenie dla toczącego się postępowania karnego Szef CBA przekazuje Prokuratorowi
Generalnemu materiały zgromadzone podczas stosowania kontroli operacyjnej, w przypadku
potrzeby z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego. W postępowaniu przed sądem,
w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się odpowiednio przepis art. 393 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania
karnego.
16.
Zgromadzone podczas stosowania kontroli operacyjnej materiały, które nie stanowią
informacji potwierdzających zaistnienie przestępstwa, podlegają niezwłocznemu, protokolarnemu,
komisyjnemu zniszczeniu. Zniszczenie materiałów zarządza Szef CBA.
17.
Na postanowienia sądu w przedmiocie kontroli operacyjnej, o których mowa w ust. 1,
3, 8 i 9, Szefowi CBA przysługuje zażalenie. Do zażalenia stosuje się odpowiednio
przepisy Kodeksu postępowania karnego.
18.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób dokumentowania kontroli
operacyjnej oraz przechowywania i przekazywania wniosków i zarządzeń, a także przechowywania,
przekazywania oraz przetwarzania i niszczenia materiałów uzyskanych podczas stosowania
tej kontroli, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych
czynności i uzyskanych materiałów oraz wzory stosowanych druków i rejestrów.
Art. 18.
1.
Obowiązek uzyskania zgody sądu, o której mowa w art. 17, nie dotyczy informacji niezbędnych
do realizacji przez CBA zadań określonych w art. 2, w postaci danych:
1)
identyfikacyjnych abonenta, zakończenia sieci lub urządzenia telekomunikacyjnego oraz
dotyczących faktu, okoliczności i rodzaju połączenia lub próby uzyskania połączenia
między określonymi urządzeniami telekomunikacyjnymi lub zakończeniami sieci;
2)
dotyczących identyfikacji oraz lokalizowania zakończeń sieci lub urządzeń telekomunikacyjnych,
pomiędzy którymi wykonano połączenie;
3)
identyfikujących podmiot korzystający z usług pocztowych oraz dotyczących faktu, okoliczności
świadczenia usług pocztowych lub korzystania z tych usług.
2.
Udostępnienie przez podmiot wykonujący działalność telekomunikacyjną lub podmiot uprawniony
do wykonywania działalności pocztowej danych, o których mowa w ust. 1, następuje nieodpłatnie
na:
1)
pisemny wniosek Szefa CBA lub osoby przez niego upoważnionej;
2)
ustne żądanie funkcjonariusza CBA, posiadającego pisemne upoważnienie Szefa CBA.
3.
O ujawnieniu danych w trybie określonym w ust. 2 pkt 2 podmiot wykonujący działalność
telekomunikacyjną lub podmiot uprawniony do wykonywania działalności pocztowej informuje
Szefa CBA.
4.
Podmioty wykonujące działalność telekomunikacyjną oraz podmioty uprawnione do wykonywania
działalności pocztowej są obowiązane udostępnić dane, o których mowa w ust. 1, funkcjonariuszom
CBA wskazanym we wniosku lub upoważnieniu.
5.
Występowanie o informacje i dane, o których mowa w ust. 1, i ich udostępnianie może
następować za pomocą sieci telekomunikacyjnej, w sposób ustalony przez Szefa CBA.
Art. 19.
1.
W sprawach o przestępstwa określone w art. 17 ust. 1, czynności operacyjno-rozpoznawcze
zmierzające do sprawdzenia uzyskanych wcześniej wiarygodnych informacji o przestępstwie
oraz wykrycia sprawców i uzyskania dowodów mogą polegać na dokonaniu w sposób niejawny
nabycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi
albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub obrót są zabronione, a także
przyjęciu lub wręczeniu korzyści majątkowej.
2.
Szef CBA może zarządzić, na czas określony, czynności wymienione w ust. 1, po uzyskaniu
pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, którego bieżąco informuje o przebiegu tych
czynności i ich wyniku.
3.
Czynności określone w ust. 1 mogą polegać na złożeniu propozycji nabycia, zbycia lub
przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których
wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także złożeniu
propozycji przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej.
4.
Czynności określone w ust. 1 nie mogą polegać na kierowaniu działaniami wyczerpującymi
znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary.
5.
W przypadku potwierdzenia informacji o przestępstwie określonym w art. 2 ust. 1 pkt 1 Szef CBA przekazuje Prokuratorowi Generalnemu materiały uzyskane
w wyniku czynności z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego. W postępowaniu przed
sądem, w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się odpowiednio przepis art. 393
§ 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
6.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzania i dokumentowania
czynności, o których mowa w ust. 1. Rozporządzenie powinno, uwzględniając niejawny
charakter czynności, określić sposób przechowywania, przekazywania i niszczenia materiałów
i dokumentów uzyskanych lub wytworzonych w związku z realizacją czynności, o których
mowa w ust. 1, a także określać wzory stosowanych druków i rejestrów.
Art. 20.
Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 19, może być stosowana kontrola
operacyjna na zasadach określonych w art. 17.
Art. 21.
Nie popełnia przestępstwa, kto, będąc do tego uprawnionym, wykonuje czynności określone
w art. 19 ust. 1, jeżeli zostały zachowane warunki określone w art. 19 ust. 3.
Art. 22.
1.
W zakresie swojej właściwości CBA może uzyskiwać informacje, w tym także niejawnie,
gromadzić je, sprawdzać i przetwarzać.
2.
CBA w celu zapobieżenia lub wykrycia przestępstw, określonych w art. 2 ust. 1 pkt
1, oraz identyfikacji osób może przetwarzać informacje, w tym również dane osobowe
ze zbiorów prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez organy władzy publicznej
i państwowe jednostki organizacyjne, a w szczególności z Ewidencji Działalności Gospodarczej,
Krajowej Ewidencji Podatników, Krajowego Rejestru Karnego, Krajowego Rejestru Sądowego,
Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, Rejestru Podmiotów Gospodarki
Narodowej, Centralnego Rejestru Ubezpieczonych i Centralnego Rejestru Płatników Składek,
Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych.
Administratorzy danych gromadzonych w tych rejestrach są obowiązani do nieodpłatnego
ich udostępniania.
3.
Dane ze zbiorów, o których mowa w ust. 2, przekazuje się w szczególności na nośniku
optycznym, magnetycznym lub w drodze teletransmisji.
4.
W zakresie swojej właściwości CBA może zbierać także wszelkie niezbędne dane osobowe,
w tym również, jeżeli jest to uzasadnione charakterem realizowanych zadań, dane wskazane
w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
(Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 i Nr 153, poz. 1271 oraz z 2004 r. Nr 25, poz. 219 i Nr 33, poz. 285), a także korzystać z danych osobowych i innych informacji uzyskanych w wyniku wykonywania
czynności operacyjno-rozpoznawczych przez uprawnione do tego organy, służby i instytucje
państwowe oraz przetwarzać je, w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych, bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą.
5.
Administrator zbioru danych jest obowiązany udostępnić określone w upoważnieniu dane
osobowe, o których mowa w ust. 4, na podstawie imiennego upoważnienia wydanego przez
Szefa CBA okazanego przez funkcjonariusza wraz z legitymacją służbową.
6.
Dane osobowe zebrane w celu wykrycia przestępstwa przechowuje się przez okres, w którym
są one niezbędne dla realizacji ustawowych zadań wykonywanych przez CBA. Funkcjonariusze
CBA dokonują weryfikacji tych danych nie rzadziej niż co 10 lat od dnia uzyskania
informacji, usuwając dane zbędne.
7.
Dane osobowe ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania
religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową oraz
dane o stanie zdrowia, nałogach lub życiu seksualnym osób podejrzanych o popełnienie
przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, które nie zostały skazane za te przestępstwa,
podlegają komisyjnemu i protokolarnemu zniszczeniu niezwłocznie po uprawomocnieniu
się stosownego orzeczenia.
8.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzór upoważnienia, o którym
mowa w ust. 5, zakres i tryb jego wydawania oraz zakres przedmiotowy upoważnienia
mając na uwadze zapewnienie prawidłowego wykonania czynności przez funkcjonariusza
CBA.
9.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres, warunki i tryb przekazywania
CBA informacji przez organy, służby i instytucje państwowe, o których mowa w ust.
2 i 4, z uwzględnieniem sposobu dokumentowania tych informacji oraz podmiotów upoważnionych
do ich przekazywania.
10.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposoby przetwarzania danych
osobowych, o których mowa w ust. 2 i 4, w zbiorach danych, rodzaje jednostek organizacyjnych
CBA uprawnionych do korzystania z tych zbiorów oraz wzory dokumentów obowiązujących
przy przetwarzaniu danych, uwzględniając potrzebę ochrony danych przed nieuprawnionym
dostępem.
Art. 23.
1.
W zakresie swojej właściwości CBA, jeżeli jest to konieczne dla skutecznego zapobieżenia
przestępstwom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub ich wykrycia albo ustalenia sprawców
i uzyskania dowodów, a także w celu kontroli prawdziwości oświadczeń majątkowych,
o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5, może korzystać z przetwarzanych przez banki
informacji stanowiących tajemnicę bankową oraz informacji dotyczących umów o rachunek
papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych umów
dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a w szczególności z przetwarzanych przez
uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do:
1)
spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych;
2)
podmiotów wykonujących działalność na podstawie ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych
(Dz. U. z 2005 r. Nr 121, poz. 1019 i Nr 183, poz. 1537 i 1538);
3)
podmiotów wykonujących działalność ubezpieczeniową;
4)
funduszy inwestycyjnych;
5)
podmiotów wykonujących działalność w zakresie obrotu papierami wartościowymi i innymi
instrumentami finansowymi na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.
3.
Informacje i dane, o których mowa w ust. 1, oraz informacje związane z przekazywaniem
tych informacji i danych podlegają ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie
informacji niejawnych i mogą być udostępniane jedynie funkcjonariuszom prowadzącym
czynności w danej sprawie i ich przełożonym, uprawnionym do sprawowania nadzoru nad
prowadzonymi przez nich w tej sprawie czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi. Akta
zawierające te informacje i dane udostępnia się ponadto wyłącznie sądom i prokuratorom,
jeżeli następuje to w celu ścigania karnego.
4.
Informacje i dane, o których mowa w ust. 1, udostępnia się na podstawie postanowienia
wydanego na pisemny wniosek Szefa CBA przez Sąd Okręgowy w Warszawie.
5.
Wniosek, o którym mowa w ust. 4, zawiera:
1)
numer sprawy i jej kryptonim, jeżeli został jej nadany;
2)
opis przestępstwa z podaniem jego kwalifikacji prawnej;
3)
okoliczności uzasadniające potrzebę udostępnienia informacji i danych;
4)
wskazanie podmiotu, którego informacje i dane dotyczą;
5)
podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji i danych;
6)
rodzaj i zakres informacji i danych.
6.
Po rozpatrzeniu wniosku Sąd, w drodze postanowienia, wyraża zgodę na udostępnienie
informacji i danych wskazanego podmiotu, określając ich rodzaj, zakres oraz podmiot
zobowiązany do ich udostępnienia albo odmawia udzielenia zgody na udostępnienie informacji
i danych. Przepis art. 17 ust. 11 stosuje się odpowiednio.
7.
Szefowi CBA na postanowienie Sądu, o którym mowa w ust. 6, przysługuje zażalenie.
8.
W przypadku wyrażenia przez Sąd zgody na udostępnienie informacji Szef CBA pisemnie
informuje podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji i danych o rodzaju i zakresie
informacji i danych, które mają być udostępnione, podmiocie, którego informacje i
dane dotyczą, oraz o osobie funkcjonariusza CBA upoważnionego do ich odbioru.
9.
W terminie do 120 dni od dnia przekazania informacji i danych, o których mowa w ust.
1, CBA, z zastrzeżeniem ust. 10 i 11, informuje podmiot, o którym mowa w ust. 5 pkt
4, o postanowieniu sądu wyrażającym zgodę na udostępnienie informacji i danych.
10.
Sąd, na wniosek Szefa CBA, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego,
może odroczyć, w drodze postanowienia, na czas oznaczony, z możliwością dalszego przedłużania,
obowiązek, o którym mowa w ust. 9, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że poinformowanie
podmiotu, o którym mowa w ust. 5 pkt 4, może zaszkodzić wynikom podjętych czynności
operacyjno-rozpoznawczych. Przepis art. 17 ust. 11 stosuje się odpowiednio.
11.
Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 9 lub 10, zostało wszczęte postępowanie przygotowawcze,
podmiot wskazany w ust. 5 pkt 4 jest powiadamiany o postanowieniu sądu o udostępnieniu
informacji i danych przez prokuratora lub, na jego polecenie, przez CBA przed zamknięciem
postępowania przygotowawczego albo niezwłocznie po jego umorzeniu.
12.
Jeżeli informacje i dane, o których mowa w ust. 1, nie dostarczyły podstaw do wszczęcia
postępowania przygotowawczego, organ wnioskujący o wydanie postanowienia niezwłocznie
pisemnie zawiadamia o tym podmiot, który informacje i dane przekazał.
13.
Materiały zgromadzone w trybie, o którym mowa w ust. 1-10, niestanowiące informacji
potwierdzających zaistnienie przestępstwa, podlegają niezwłocznemu, protokolarnemu,
komisyjnemu zniszczeniu. Zniszczenie materiałów zarządza Szef CBA.
14.
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone naruszeniem przepisów ust.
3 na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.11)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 252, z
1976 r. Nr 19, poz. 122, z 1982 r. Nr 11, poz. 81, Nr 19, poz. 147 i Nr 30, poz. 210,
z 1984 r. Nr 45, poz. 242, z 1985 r. Nr 22, poz. 99, z 1989 r. Nr 3, poz. 11, z 1990 r.
Nr 34, poz. 198, Nr 55, poz. 321 i Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 107, poz. 464 i Nr
115, poz. 496, z 1993 r. Nr 17, poz. 78, z 1994 r. Nr 27, poz. 96, Nr 85, poz. 388
i Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 83, poz. 417, z 1996 r. Nr 114, poz. 542, Nr 139,
poz. 646 i Nr 149, poz. 703, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 115, poz. 741, Nr 117,
poz. 751 i Nr 157, poz. 1040, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 758, z 1999 r.
Nr 52, poz. 532, z 2000 r. Nr 22, poz. 271, Nr 74, poz. 855 i 857, Nr 88, poz. 983
i Nr 114, poz. 1191, z 2001 r. Nr 11, poz. 91, Nr 71, poz. 733, Nr 130, poz. 1450
i Nr 145, poz. 1638, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 141, poz. 1176, z 2003 r. Nr
49, poz. 408, Nr 60, poz. 535, Nr 64, poz. 592 i Nr 124, poz. 1151, z 2004 r. Nr 91,
poz. 870, Nr 96, poz. 959, Nr 162, poz. 1692, Nr 172, poz. 1804 i Nr 281, poz. 2783
oraz z 2005 r. Nr 48, poz. 462, Nr 157, poz. 1316 i Nr 172, poz. 1438.).
15.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposoby przetwarzania danych
i informacji, o których mowa w ust. 1, w zbiorach danych, rodzaje jednostek organizacyjnych
CBA uprawnionych do korzystania z tych zbiorów oraz wzory dokumentów obowiązujących
przy przetwarzaniu danych, uwzględniając potrzebę ochrony danych przed nieuprawnionym
dostępem.
Art. 24.
1.
W związku z wykonywaniem swoich zadań CBA zapewnia ochronę środków, form i metod realizacji
zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy
CBA.
2.
Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych funkcjonariusze CBA mogą posługiwać
się dokumentami, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących funkcjonariusza
oraz środków, którymi posługuje się przy wykonywaniu zadań służbowych.
3.
Osoby udzielające CBA pomocy przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych
mogą posługiwać się dokumentami, o których mowa w ust. 2.
4.
Nie popełnia przestępstwa:
1)
kto poleca sporządzenie lub kieruje sporządzeniem dokumentów, o których mowa w ust.
2;
2)
kto sporządza dokumenty, o których mowa w ust. 2;
3)
kto udziela pomocy w sporządzeniu dokumentów, o których mowa w ust. 2;
4)
funkcjonariusz CBA lub osoba wymieniona w ust. 3, posługujący się przy wykonywaniu
czynności operacyjno-rozpoznawczych dokumentami, o których mowa w ust. 2.
5.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze zarządzenia, szczegółowy tryb wydawania i
posługiwania się, a także przechowywania dokumentów, o których mowa w ust. 2 i 3,
z uwzględnieniem wymogów dotyczących ochrony informacji niejawnych stanowiących tajemnicę
państwową.
Art. 25.
1.
CBA przy wykonywaniu swoich zadań może korzystać z pomocy osób niebędących funkcjonariuszami
CBA. Zabronione jest, z zastrzeżeniem ust. 2, ujawnianie danych o osobie udzielającej
CBA pomocy przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych.
2.
Ujawnienie danych o osobie, o której mowa w ust. 1, może nastąpić jedynie w przypadkach
określonych w art. 28.
3.
Osobom, o których mowa w ust. 1, za udzielenie pomocy może być przyznane wynagrodzenie
wypłacane z funduszu operacyjnego.
4.
Jeżeli w czasie korzystania lub w związku z korzystaniem przez CBA z pomocy osób,
o których mowa w ust. 1, osoby te utraciły życie lub poniosły uszczerbek na zdrowiu
albo szkodę w mieniu, osobom tym lub ich spadkobiercom przysługuje odszkodowanie na
zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
5.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb przyznawania
odszkodowań w sprawach, o których mowa w ust. 4, a także rodzaje i wysokość świadczeń
odszkodowawczych przysługujących w przypadku utraty życia lub poniesienia uszczerbku
na zdrowiu albo szkody w mieniu podczas udzielania lub w związku z udzielaniem pomocy
CBA, biorąc pod uwagę specyfikę wykonywanej pomocy oraz zakres zadań realizowanych
w jej ramach.
Art. 26.
CBA nie może przy wykonywaniu swoich zadań korzystać z tajnej współpracy osób, o których
mowa w art. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach
bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje
publiczne
(Dz. U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428, z późn. zm.12)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r.
Nr 57, poz. 618, Nr 62, poz. 681 i Nr 63, poz. 701, z 2000 r. Nr 43, poz. 488 i Nr
50, poz. 600, z 2002 r. Nr 14, poz. 128, Nr 74, poz. 676, Nr 84, poz. 765, Nr 153,
poz. 1271 i Nr 175, poz. 1434, z 2003 r. Nr 44, poz. 390 i Nr 99, poz. 921, z 2004 r.
Nr 25, poz. 219 oraz z 2005 r. Nr 164, poz. 1365.).
Art. 27.
Szef CBA określa, w drodze zarządzenia, obieg informacji, w tym niejawnych, w CBA.
Art. 28.
1.
Szef CBA może zezwalać funkcjonariuszom i pracownikom CBA oraz byłym funkcjonariuszom
i pracownikom, po ustaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy w CBA, a także osobom
udzielającym im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, na udzielenie
informacji niejawnej określonej osobie lub instytucji.
2.
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, nie może dotyczyć udzielenia informacji o:
1)
osobie, jeżeli zostały uzyskane w wyniku prowadzonych przez CBA albo inne organy,
służby lub instytucje państwowe czynności operacyjno-rozpoznawczych;
2)
szczegółowych formach i zasadach przeprowadzania czynności operacyjno-rozpoznawczych
oraz o stosowanych w związku z ich prowadzeniem środkach i metodach;
3)
osobie udzielającej pomocy CBA, o której mowa w art. 25.
3.
Zakazu określonego w ust. 2 nie stosuje się w przypadku żądania prokuratora lub sądu,
zgłoszonego w celu ścigania karnego za przestępstwo, którego skutkiem jest śmierć
człowieka, uszczerbek na zdrowiu lub szkoda w mieniu.
4.
Zakazu określonego w ust. 2 nie stosuje się również w przypadku żądania prokuratora
lub sądu uzasadnionego podejrzeniem popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia
publicznego w związku z wykonywaniem czynności operacyjno-rozpoznawczych.
5.
W przypadku odmowy zwolnienia funkcjonariusza, pracownika lub osoby udzielającej im
pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych od obowiązku zachowania tajemnicy
państwowej albo odmowy zezwolenia na udostępnienie dokumentów lub materiałów objętych
tajemnicą państwową pomimo żądania prokuratora lub sądu, zgłoszonego w związku z postępowaniem
karnym o zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstw wojennych oraz godzących
w życie ludzkie albo o występek przeciwko życiu lub zdrowiu, gdy jego następstwem
była śmierć człowieka, Szef CBA przedstawia żądane dokumenty i materiały oraz wyjaśnienie
Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego. Jeżeli Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego stwierdzi,
że uwzględnienie żądania prokuratora lub sądu jest konieczne do prawidłowości postępowania
karnego, Szef CBA jest obowiązany zwolnić od zachowania tajemnicy lub udostępnić dokumenty
i materiały objęte tajemnicą.
Art. 29.
1.
Szefowie: CBA, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wojskowych Służb Informacyjnych
oraz Komendant Główny Policji, Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant Główny
Żandarmerii Wojskowej, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, Szef Służby Celnej
i Generalny Inspektor Informacji Finansowej są obowiązani do współdziałania, w ramach
swoich kompetencji, w zakresie zwalczania korupcji w instytucjach państwowych i samorządzie
terytorialnym oraz życiu publicznym i gospodarczym, a także działalności godzącej
w interesy ekonomiczne państwa.
2.
Szef CBA koordynuje działania o charakterze operacyjno-rozpoznawczym i informacyjno-analitycznym
podejmowane przez organy, o których mowa w ust. 1, mogące mieć wpływ na realizację
zadań CBA określonych w art. 2 ust. 1 i 2.
3.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze zarządzenia, warunki, zakres i tryb:
1)
współdziałania, w zakresie o którym mowa w ust. 1,
2)
koordynacji, o której mowa w ust. 2
- mając na uwadze zapewnienie sprawności i skuteczności postępowań, a także uwzględniając
wymogi dotyczące ochrony informacji niejawnych stanowiących tajemnicę państwową.
Art. 30.
1.
CBA zapewnia ochronę własnych urządzeń oraz obszarów i obiektów, a także przebywających
w nich osób, przez wewnętrzną służbę ochrony.
2.
Funkcjonariusze CBA wykonujący zadania w zakresie ochrony, w granicach chronionych
obszarów i obiektów, mają prawo do:
1)
ustalania uprawnień do przebywania na obszarach lub w obiektach chronionych oraz legitymowania
osób, w celu ustalenia ich tożsamości;
2)
wezwania osób do opuszczenia obszaru lub obiektu w przypadku stwierdzenia braku uprawnień
do przebywania na terenie chronionego obszaru lub obiektu albo stwierdzenia zakłócania
porządku;
3)
ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub
zdrowia ludzkiego, a także dla chronionego mienia, w celu niezwłocznego oddania tych
osób Policji.
3.
Szef CBA może powierzyć wykonywanie ochrony, o której mowa w ust. 1, specjalistycznej
uzbrojonej formacji ochronnej.
Rozdział 4
Czynności kontrolne funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego
Art. 31.
1.
Czynności kontrolne, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2, polegają na sprawdzaniu
przestrzegania, przez osoby pełniąc …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.