kształtowanie nawyku korzystania z zasobów kultury i uczestnictwa w kulturze także tej w formie cyfrowej16. Dane na temat Polski w tej dziedzinie, ujawniają słabości i otwierają pole do podejmowania szerokich działań:
\n
16 Mirosław Filiciak, Justyna Hofmokl, Alek Tarkowski. 2012. Obiegi Kultury. Społeczna Cyrkulacja treści.
\n
Warszawa: Centrum Cyfrowe. Monitor Polski
\n
–54 – Poz. 121 v.p l Rysunek 16. Czytanie książek i intensywność czytania w Unii Europejskiej Żadnej w przeciągu ostatnich 12 miesięcy 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% .go Malta Portugalia Cypr Bułgaria Grecja Hiszpania Rumunia Włochy Litwa Polska Belgia Francja EU27 Luksemburg Słowenia Łotwa Irlandia Węgry Estonia Austria Finlandia Słowacja Czechy Niemcy Wielka Brytania Dania Holandia Szwecja 0% Więcej niż 5 Źródło: Opracowanie własne na podst. Komisja Europejska. 2007. Special Eurobarometer 278, European Cultural Values. Fieldwork February – March 2007. Bruksela: KE. w. rcl Rysunek 17. Internauci mający problem z dostępem do instytucji kultury 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 38% 28% 14% 4% miasta pow. 100 tys. miasta między 20-100 tys. miasta do 20 tys. gminy wiejskie Źródło: Mirosław Filiciak, Justyna Hofmokl, Alek Tarkowski. 2012. Obiegi Kultury. Społeczna Cyrkulacja treści.
\n
Warszawa: Centrum Cyfrowe. ww A zatem infrastruktura kulturalna, powiązana z edukacyjną staje się ważna w kontekście budowy potencjału kreatywności (stosowania wyobraźni twórczej w różnych typach pracy zawodowej).
\n
Przedstawiają to dwie mapy Polski: Monitor Polski
\n
–55 – Poz. 121 w. rcl .go v.p l Rysunek 18. Infrastruktura wyższego rzędu - szkoły wyższe ww Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. 2011. Monitor Polski
\n
–56 – Poz. 121 ww w. rcl .go v.p l Rysunek 19. Infrastruktura wyższego rzędu – kultura Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. 2011.
\n
Podstawowym czynnikiem zapewniającym rozwój innowacyjności musi być jednak zasada prorozwojowego traktowania polityki makroekonomicznej i harmonizowanie potrzeb rozwojowych (zdefiniowanie priorytetów i selektywnych obszarów interwencji państwa i inwestycji) Monitor Polski
\n
–57 – Poz. 121 v.p l z bezpieczeństwem zrównoważonych finansów publicznych. Oznaczać to musi redukcję części zbędnych, sztywnych wydatków, ale też i warunki dla oszczędności oraz poważną debatę o wzroście dochodów i wprowadzenie mechanizmów umożliwiających ten wzrost – rozszerzenie bazy podatkowej i udoskonalenie systemu podatkowego dopasowanego do potrzeb rozwojowych (w tym m.in. przesunięcie ciężaru fiskalnego na rzecz podatków pośrednich). .go Obszar równoważenia potencjału rozwojowego regionów – znaczenie dla rozwoju do 2030 r.
\n
Dla równoważenia potencjału rozwojowego regionów (dyfuzji) ważne są zróżnicowane kierunki interwencji przedstawione w rozdziale poświęconym temu obszarowi, ze szczególnym wskazaniem celu, jakim jest wyrównywanie szans w ramach polityki spójności, w tym także spójności społecznej, poprzez poprawę poziomu cywilizacyjnego życia codziennego. Wiąże się to z łatwą dostępnością usług i zasobów publicznych z każdego miejsca w kraju. Jednym z najistotniejszych problemów jest zmiana modelu funkcjonowania obszarów wiejskich, z nowymi czynnikami ustanawiającymi wiejski model gospodarki, pracy i życia (co uzupełni ważne akcenty – do rolnictwa dodane zostaną dziedziny uzupełniające). w. rcl Technicznym kluczem do realizacji celów w tym obszarze jest poprawa dostępności transportowej, w tym obszarów wiejskich. Ważne jest zbudowanie jeszcze do 2020 podstawowej sieci autostradowej i dróg łączących regiony, jak i poprawa jakości dróg lokalnych oraz budowa ich powiązań z siecią dróg krajowych. Jeśli jednak po 2020 roku wzrastać ma znaczenie intermodalności w dostępności transportowej, to modernizacja kolei musi przyspieszyć do tego czasu, a decyzje dotyczące kolei szybkich powinny być powiązane z analizą efektywności gospodarczej tego przedsięwzięcia (ich niezbędnością ekonomiczną) oraz możliwościami sfinansowania. Konieczne jest także zwiększenie dostępności portów lotniczych (regionalnych i drugorzędnych) poprzez odpowiednie zintegrowanie ich z infrastrukturą transportu lądowego, tj. z transportem kolejowym i drogowym, jak również komunikacją publiczną. Strategiczny wybór dotyczyć też będzie wzmocnienia połączeń lotniczych zewnętrznych i wewnętrznych. Wskazywane jako potrzebne nakłady inwestycyjne w tej dziedzinie są olbrzymie, wielosetmiliardowe (podobnie jak w obszarze energetyki) do 2030 roku, co musi prowadzić do poważnej debaty o sposobach ich finansowania (nie tylko budżet krajowy oraz środki UE, ale i rozwój partnerstwa publiczno-prywatnego – PPP). ww W realizacji Strategii nowego zdefiniowania wymagać będą zasady polityki miejskiej, zogniskowane wokół potrzeb infrastrukturalnych, ale także infrastruktury nowego typu, związanej z dopasowaniem miast do starzejących się społeczeństw, czy dokładniej – do cyklu życia mieszkańców, bo to oznacza też poprawę i stałe rozszerzanie infrastruktury spędzania czasu wolnego oraz wsparcie w postaci infrastruktury wspierającej wychowywanie dzieci.
\n
Narzędzia terytorialnie równoważonego rozwoju widać ponadto w opisach zadań w rozdziałach poświęconych kapitałowi ludzkiemu, społecznemu, sprawnemu państwu, czy procesom cyfryzacyjnym. A dodatkowo w obszarze energetyki i środowiska, gdyż bezpieczeństwo dostępu do Monitor Polski
\n
–58 – Poz. 121 v.p l sieci energetycznych i usytuowanie źródeł energii ma olbrzymie znaczenie dla wyrównywania szans regionalnych (pomoc regionom objętym tzw. wykluczeniem energetycznym i rozwój energetyki rozproszonej). Podobnie należy patrzeć na działania z zakresu ochrony środowiska, bo z jednej strony poprawiają one jakość życia (mniej zagrożeń, lepsza jakość otoczenia), z drugiej tworzą warunki dla rozwoju – lokalne i regionalne inwestycje w tym zakresie modernizują gospodarkę, tworząc nowe miejsca pracy (w przypadku OZE – na trwałe). Wszystkie narzędzia tak pojmowanej dyfuzji budują potencjał konkurencyjności Polski i polskiej gospodarki. .go Obszar efektywności i sprawności państwa – znaczenie dla rozwoju Polski do 2030 r.
\n
Potencjał konkurencyjności wzmacniany będzie również w obszarze efektywności. Nie można bowiem wyobrazić sobie synergii w stosowaniu narzędzi innowacyjności i dyfuzji w osiąganiu celu głównego, jakim jest poprawa jakości życia, bez sprawnego państwa. A sprawne państwo to państwo: przejrzyste, przyjazne, pomocnicze, partycypacyjne. w. rcl • • • • Istotnym elementem działań na rzecz poprawy jakości usług publicznych będzie nie tylko zmiana w zakresie regulacji, ale również praktyki działania. I w tym nowym, tworzonym modelu przeciwstawne państwu nadodpowiedzialnemu, blokującemu de facto energię obywatelską, swobodę przedsiębiorczości. Ten już przestarzały model sprawowania władzy i kreowania roli państwa obniża poziom zaufania obywateli wobec instytucji państwa, czyli i zaufania społecznego, ergo nie sprzyja rozwojowi kapitału społecznego.
\n
Fundamentem efektywności we współczesnym zarządzaniu sferą publiczną jest, z jednej strony, sprawne państwo, z drugiej, zaufanie społeczne, czyli właśnie państwo pomocne, oparte o zredefiniowaną zasadę pomocniczości oraz warunki dla wzrostu kapitału społecznego. ww Sprzężenie sprawności państwa i obywatelskiej zdolności do współpracy płynącej z kapitału społecznego widać szczególnie w okresach zagrożeń i kryzysów. Jest wysoce prawdopodobne, iż choćby w części z przyczyn zmian klimatycznych w nadchodzących latach wzrośnie skala zagrożeń o podłożu naturalnym (powodzie, nawałnice, huragany czy wręcz katastrofy ekologiczne wygenerowane wprost przez człowieka i gospodarkę). To wymaga określenia na nowo mechanizmów działania i współdziałania między podmiotami państwa a społeczeństwa obywatelskiego, zarówno w procesach przeciwdziałania efektom takich zjawisk, jak i podczas bezpośredniego usuwania ich skutków (nie pomijając współpracy sektora publicznego i obywatelskiego w innych obszarach).
\n
Usprawnienie funkcjonowania państwa jest ważne dla rozwoju przedsiębiorczości, jak i dla rozwoju nowoczesnych usług dobra publicznego. W pierwszym przypadku istotna jest deregulacja i stałe pilnowanie oraz unikanie nadmiaru obciążeń prawnych i instytucjonalnych, w taki sposób, Monitor Polski
\n
–59 – Poz. 121 .go v.p l by nie hamowały rozwoju inwestycji i swobody gospodarowania. W drugim przypadku, kluczowa jest w odniesieniu do usług dobra publicznego nie tylko ich dostępność, ale i efektywność związana z jakością świadczonych usług, satysfakcją klientów, użytkowników, lecz i oszczędnościami kosztowymi w stosunku do dnia dzisiejszego (w tych obszarach znajdują się prawdopodobnie duże rezerwy oszczędności w wydatkach publicznych, nie w pełni jeszcze oszacowane). Usługi dobra publicznego mogą i powinny być realizowane przez różne podmioty (także rynkowe), ale według odpowiednich wysokich standardów i z gwarancją powszechnej dostępności (np. edukacja i zdrowie).
\n
Lecz lepsza adresowalność i nastawienie na efektywność prowadzić muszą do przemodelowania tradycyjnego „welfare state” (państwa opiekuńczego) w stronę „workfare state” (państwa pracowników) plus „welfare society” (opiekuńczego społeczeństwa). Tworzenie warunków dla zaistnienia welfare society wiąże się z rozwojem instytucji społeczeństwa obywatelskiego, ich aktywnością w świadczeniu usług dobra publicznego, oraz stabilnością funkcjonowania nie tylko ze względu na przejrzystość prawną, ale i określone ramy finansowania działalności. w. rcl Rysunek 20. Wdrażanie otwartego rządu ww Źródło: Justyna Hofmokl, Alek Tarkowski, Igor Ostrowski, Małgorzata Werner, Katarzyna Werner, Jakub Bartosiak, Donatella Solda-Kutzmann, Paweł Hess. 2011. Mapa drogowa otwartego rządu (wersja robocza 9.06.2011). Warszawa: Centrum Cyfrowe.
\n
Nie można również zapomnieć, iż nadchodzące lata będą radykalnie zmieniały sposoby i modele komunikacji społecznej. Coraz bardziej powszechna dostępność technik informatycznych (po 2015 r. nie będzie trudności w dostępie do sieci szerokopasmowego Internetu) będzie sprzyjała bezpośredniości kontaktu obywatela i instytucji władzy. Wymaga to wdrożenia idei i reguł open government, jak również uruchomienia na szeroką skalę otwartego dostępu do zasobów (danych, Monitor Polski
\n
–60 – Poz. 121 v.p l wiedzy, kultury etc.). Rodzące się społeczeństwo sieci będzie tworzyło zręby demokracji partycypacyjnej, co zmieni dotychczasowy sposób konsultacji społecznych, dialogu społecznego i obywatelskiego, proces stanowienia prawa oraz podejmowania decyzji. W tych obszarach także niezbędna będzie innowacyjność i kreatywność w działaniu i dokonywanych wyborach politycznych. ww w. rcl .go Obszar efektywności, skupiony na zadaniach „sprawnego, pomocnego państwa” i aktywnego społeczeństwa i jego instytucji, jest istotnym dopełnieniem, obok dwóch pierwszych obszarów – równoważenia potencjałów rozwojowych regionów oraz konkurencyjności i innowacyjności, czynników potrzebnych do osiągania celu głównego, jakim jest poprawa jakości życia. Synergia większej efektywności państwa oraz rozwoju kapitału społecznego pojawi się wówczas, gdy zmieniona zostanie postać kapitału społecznego. Polska historia wygenerowała silny kapitał społeczny przetrwania (utrzymywania tożsamości), lata transformacji ukształtowały nowy charakter kapitału społecznego – bardziej dostosowujący się do zmieniającej się rzeczywistości, którego istotą jest adaptacyjność. Ale wyzwania przyszłości powiązane są z nowym modelem: społecznym kapitałem rozwoju (który oznacza m.in. większą zdolność do współpracy, dzielenia się zadaniami i odpowiedzialnością, większą otwartość na siebie).
\n
–61 – Poz. 121 v.p l Monitor Polski ww w. rcl .go Rozdział trzeci – Warunki realizacji Strategii
\n
–ramy makroekonomiczne i harmonogram Monitor Polski
\n
–62 – Poz. 121 v.p l Przesłanki wzrostu gospodarczego do 2030 r.
\n
Realizacja Strategii ważna dla modernizacji kraju oraz równoważenia różnic i dysproporcji rozwojowych, może być uzyskana przy odpowiednich warunkach, z których kluczowymi są: • • bezpieczny i stabilny wysoki wzrost gospodarczy, wzrost zatrudnienia i aktywności zawodowej, który zarazem będzie odpowiedzią na wyzwania demograficzne.
\n
Wzrost gospodarczy, jeśli ma być stabilny i wysoki, musi wynikać z kilku przesłanek: w. rcl .go Pierwsza dotyczy konieczności uporania się z zagrożeniami kryzysowymi. Mimo że Polska gospodarka relatywnie dobrze odpowiedziała na kryzys, spowalniając jedynie do poziomu +1,6% wzrostu PKB w 2009 roku, a w 2010 roku wzrastając o +3,9% i nie wchodząc w recesję, to samo doświadczenie kryzysowe, odsłoniło strukturalne słabości finansów publicznych – zagrożenie wysokim deficytem i długiem. Także rok 2012 i perspektywa lat 2013–2014 wskazują na rosnące gwałtownie zagrożenie stagnacją i spowolnieniem gospodarczym, spadkiem produkcji, obniżeniem popytu wewnętrznego, czy w końcu wzrostem poziomu bezrobocia. W nowym świetle należy postawić kwestię skali potrzeb pożyczkowych państwa związaną z funkcjonowaniem kapitałowego systemu emerytalnego, wymagającego (jeśli się nie chce podnosić składek i zwiększać kosztów pracy) uzupełniania środków składkowych uczestników systemu kwotami generującymi dług i deficyt. Zmniejszenie obciążeń pożyczkowych w wyniku zmian w systemie emerytalnym w 2011 r. oraz wydłużenie i zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn w najmniejszym stopniu nie podważa niezbędności rozwiązania problemu deficytów w systemie ubezpieczeniowym wynikających z braku spójności w rozwiązaniach emerytalnych dla grup zawodowych o szczególnych preferencjach (odrębne systemy albo preferencyjna składka), czy specyfiki systemu ubezpieczeniowego. Całość systemu ubezpieczeń emerytalnych, rentowych i zdrowotnych wymaga maksymalnego zbilansowania i zmiany struktury wydatków w perspektywie nadchodzących lat.
\n
Przegląd wydatków pod kątem ich efektywności (oprócz już istniejącej reguły wydatkowej) oraz ograniczenie kosztów tam, gdzie to racjonalnie możliwe i doprowadzenie, poprzez zmiany systemowe, do co najwyżej 1% (docelowo) deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych średnio w cyklu koniunkturalnym, bo tylko takie rozwiązanie będzie długoterminowo bezpieczne, są zadaniami podstawowymi.
\n
Rozwiązanie tych problemów w ciągu kilku pierwszych lat realizacji strategii jest ważne, ale zarazem redefiniuje punkt startu do nowego etapu rozwoju, w tym do przygotowania warunków do wejścia do strefy euro. ww Druga przesłanka dotyczy zwiększenia rygorów oszczędnościowych w obszarze wydatków, ale i wymuszenia odpowiedniego „mixu” wydatkowo- (redukcje i oszczędności) -dochodowego (wzrost bazy podatkowej). By fundamenty rozwojowe Polski były trwałe, konieczne jest zmniejszenie nierównowagi sektora instytucji rządowych i samorządowych do średniookresowego celu budżetowego (Medium term budgetary objective – MTO), tj. deficytu strukturalnego 1% PKB, oraz lepsza alokacja środków wydatkowych i ich ukierunkowanie na cele prorozwojowe. Kluczowe jest, by wprowadzenie oszczędności, przy możliwym realnym wykorzystywaniu nowych środków z Unii Monitor Polski
\n
–63 – Poz. 121 v.p l Europejskiej dopiero po 2015 r., nie przekreśliło szans rozwojowych Polski oraz utrzymania tempa inwestycji w latach 2013–2014. W przypadku samorządów istotne jest, by zdefiniować na nowo ich potencjał finansowania rozwoju, biorąc pod uwagę, z jednej strony, rygory oszczędnościowe (by nie zadłużać się nadmiernie i nie kreować wysokiej skali deficytu) oraz źródła dochodów własnych, z drugiej zaś, potrzeby rozwojowe. Należy także pamiętać, że w roku 2015 zostanie osiągnięty maksymalny poziom wydatków strukturalnych. Nastąpi przy tym kumulacja wydatków unijnych wynikająca z nałożenia się dwóch perspektyw finansowych i zakładane w tym okresie wydatki z funduszy unijnych osiągną maksymalny poziom, wynoszący ponad 2,5% PKB. .go Wzrost poziomu wydatków rozwojowych ww w. rcl W sumie zatem warto przyjąć punkt widzenia istotny dla wyzwań rozwojowych. W latach 2007–2010, w okresie rządów Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego udział wydatków rozwojowych osiągnął niespotykany wcześniej wysoki poziom 16,4% PKB. Jest to skok o prawie 1,5% PKB w ciągu ostatnich pięciu lat. Tak duży wzrost oznacza także, że w ciągu tych lat udział wydatków rozwojowych w ogólnych wydatkach sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnął w 2010 r. poziom 36,2%. Dla osiągnięcia celów określonych w niniejszym dokumencie niezwykle ważne jest, by poziom deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w ciągu najbliższych 20 lat mógł się zmniejszyć z 7,8% PKB w 2010 r. do poziomu spójnego z MTO (1% PKB) od 2015 r.
\n
Będzie to możliwe wyłącznie przy połączeniu dwóch równoległych kierunków działań – położeniu dużego nacisku na te składniki finansów publicznych, które w przyszłości mogą stanowić siły rozwoju oraz konsekwentnym wprowadzaniu zmian w wydatkach bieżących. Kluczowe dla realizacji Strategii będzie odpowiedzenie na wyzwanie dodatkowego podwyższenia wydatków rozwojowych w pierwszej dekadzie realizacji Strategii – do poziomu ponad 17,5% PKB oraz utrzymanie na tym samym poziomie do 2030 r., przy jednoczesnym zmniejszaniu obciążeń sektora instytucji rządowych i samorządowych (ang. general government) wydatkami bieżącymi z obecnych 29% do 24,3% w 2030 r. Podejmowane równolegle działania pozwolą osiągnąć w ciągu 20 lat wzrost udziału wydatków na rzecz dziedzin prorozwojowych (w tym m.in. edukacja, zdrowie, infrastruktura
\n
–transportowa, komunikacyjna, środowiskowa, badania i rozwój, kultura) w ogóle wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych o ok. 5 pp z 36,2% do 42,1%. Monitor Polski
\n
–64 – Poz. 121 50,0% 45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 29,0% 24,7% 24,6% 20,0% 15,0% 10,0% 24,5% 24,3% .go 25,0% v.p l Rysunek 20. Zmiany struktury wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce między wydatki rozwojowe i bieżące w relacji do PKB (czerwona linia – poziom wydatków w 2007 r.) 16,4% 17,2% 17,6% 17,6% 17,6% 2010 2015 2020 2025 2030 5,0% 0,0% wydatki rozwojowe pozostałe wydatki ww w. rcl Źródło: Opracowanie własne (wykorzystano model IBS COFOG KIT). Monitor Polski
\n
–65 – Poz. 121 v.p l Rysunek 21. Udział wydatków rozwojowych w wydatkach sektora instytucji rządowych i samorządowych ogółem, 2010–2030 (w %, czerwona linia – poziom wydatków w 2007 r.) 44,0% 41,8% 41,8% 42,0% 41,0% 40,0% 38,0% 34,0% 32,0% 2010 2015 .go 36,2% 36,0% 42,1% 2020 2025 2030 Źródło: Opracowanie własne (wykorzystano model IBS COFOG KIT). w. rcl Szczegółowe alokacje w odniesieniu do wybranych obszarów, np. zdrowia oraz nakładów na B+R mogłyby wyglądać następująco:
\n
Rysunek 22. Indykatywna struktura wydatków na zdrowie (% PKB) 8,0% 7,0% Zdrowie –pozostałe 6,0% B+R Zdrowie 5,0% Zdrowie publiczne 4,0% Opieka szpitalna 3,0% Opieka pozaszpitalna ww 2,0% Produkty i wyposażenie medyczne 1,0% 0,0% 2010 2015 2020 2025 2030 Źródło: Opracowanie własne (wykorzystano model IBS COFOG KIT). Monitor Polski
\n
–66 – Poz. 121 Rysunek 23. Indykatywna struktura wydatków na B+R (% PKB) 1,4% v.p l Badania podstawowe B+R Zabezpieczenie społeczne 1,2% B+R Edukacja 1,0% B+R Kultura, rekreacja i religia B+R Zdrowie 0,8% B+R Usługi mieszkaniowe i komunalne B+R Ochrona środowiska 0,4% B+R Sprawy gospodarcze B+R Porządek i bezpieczeństwo publiczne B+R Obronność 0,2% 0,0% .go 0,6% 2010 2015 2020 2025 2030 B+R Ogólne usługi publiczne Źródło: Opracowanie własne (wykorzystano model IBS COFOG KIT). ww w. rcl Natomiast całościowa indykatywna struktura wydatków rozwojowych wyglądałaby następująco. Monitor Polski
\n
–67 – Poz. 121 Rys. 24. Indykatywna struktura wydatków rozwojowych (% PKB) v.p l 20,0% Kultura 18,0% Dostarczanie wody 16,0% Ochrona środowiska (gospodarka ściekami, zmniejszanie zanieczyszczeń) Sprawy gospodarcze (rolnictwo, transport, komunikacja) 14,0% 12,0% 10,0% Badania i rozwój 6,0% .go 8,0% Badania podstawowe 4,0% Zdrowie 2,0% Edukacja 0,0% 2010 2015 2020 2025 2030 Źródło: obliczenia własne (wykorzystany model IBS COFOG KIT) w. rcl Chodzi zatem o modernizację struktury wydatków publicznych. Oznacza to wzrost inwestycji publicznych, nakładów na naukę, badania, kulturę, zdrowie – przy zmniejszeniu skali transferów społecznych, co będzie mogło wynikać z większej samodzielności gospodarstw domowych, dzięki wzrostowi zatrudnienia. Po stronie oszczędności należy również umieścić rezultaty wzrostu efektywności wydatków publicznych, przede wszystkim na różnego typu usługi dobra publicznego – lepiej adresowane do użytkowników, kontraktowane rynkowo, z pomiarem skuteczności i efektywności ich działania. W poprawie zarządzania sektorem publicznym trzeba upatrywać obniżenia kosztów i obciążeń budżetu, w znacznie większej niż się dzisiaj wydaje skali. ww Należy podkreślić, że bez wysiłku na rzecz równowagi w finansach publicznych, bez modernizacji wydatków i stworzenia warunków dla akumulacji środków na rzecz rozwoju i innowacji w żadnej mierze nie uda się osiągnąć stawianych celów. Środki unijne nie są i nie będą wystarczającą gwarancją rozwoju. To oznacza, że aby sprostać wyzwaniom w perspektywie 2030 roku dekada lat 2010–2020 musi być okresem mądrej, wiarygodnej i wymagającej, nastawionej na przyszłość polityki. Musi być dekadą oszczędności, by zarazem mogła stać się dekadą rozwoju.
\n
Trzecia przesłanka wiąże się z kapitałem na rozwój. Przy skali niezbędnych rozwojowo inwestycji w sektor infrastrukturalny oraz energetyczny, wraz z efektami klimatycznymi i bezpieczeństwem źródeł energetycznych (gazoport i gaz bliskowschodni oraz ew. rezultaty poszukiwania gazu łupkowego w Polsce, a także budowa dwóch elektrowni jądrowych) – kluczem jest pozyskanie źródeł finansowania rozwoju, które będą miały zdywersyfikowany charakter. Środki publiczne nie będą wystarczające. Nie będzie zatem to tylko budżet państwa, ale również powinny być uwzględnione do 2020 roku znaczące środki UE wielkości ok 60–70 mld euro z nowej perspektywy 2014–2020, by Monitor Polski
\n
–68 – Poz. 121 v.p l utrzymać na poziomie realnym dopływ funduszy z UE. Osiągnięcie tego poziomu będzie olbrzymim sukcesem w warunkach kryzysu gospodarczego i kłopotów w strefie euro.
\n
Istotne będzie rozwinięcie na szeroką skalę formuły PPP, czy rosnąca rola rynku kapitałowego i jego różnorodności (np. rynek obligacji przedsiębiorstw, obligacje infrastrukturalne podmiotów i funduszy prywatnych, czy nowe narzędzia finansowe związane ze wsparciem długoterminowych kredytów hipotecznych). Źródłem finansowania rozwoju powinny być także: inwestycyjno-rozwojowa agresywność polskich przedsiębiorstw, odciążonych od nadmiaru regulacji, jak i odpowiedzialność jednostek, czy to inwestujących w rozwój szans w rodzinach, czy oszczędzających na swoje potrzeby w różnych fazach życia (choćby w formule ubezpieczeń dodatkowych). Żeby tak się stało, potrzebny jest wzrost oszczędności w całej gospodarce. .go Wzrost zatrudnienia w. rcl Kluczowym warunkiem rozwojowym jest również wzrost zatrudnienia. Celem jest zatrudnienie na poziomie 75% w grupie 15–64 lata (wskaźnik zatrudnienia – w grupie 20–64 lata odpowiednio wyższy). Jeśli deficyt liczby osób w wieku produkcyjnym (w porównaniu ze stanem obecnym) będzie wynosił po 2020 od 1,5 do 2 mln osób, to wyrównanie bilansu demograficznego istotnego dla rynku pracy musi opierać się na bardzo spójnej sekwencji działań, nawet wówczas, jeśli pozostanie podobna liczba osób pracujących – między 16 a 17 milionów. Istotne jest zrozumienie, jakie rezerwy tkwią jeszcze w polskich zasobach pracy oraz jakie rezerwy tkwią w organizacji rynku pracy, jeśli wziąć pod uwagę z jednej strony wyzwania demograficzne, a z drugiej potrzebę wysokiego wzrostu gospodarczego.
\n
Z punktu widzenia długofalowych wyzwań najistotniejsze jest stworzenie warunków dla poprawy wskaźników dzietności, tak by osiągać większą równowagę demograficzną, np. przy wskaźniku 1,6–1,7. Potrzebne do tego są lepsze instytucjonalne warunki do sprawowania opieki nad dziećmi, oraz efektywniej stosowane rozwiązania pozwalające łączyć ambicje zawodowe kobiet z aspiracjami rodzinnymi zwiększać udział mężczyzn w korzystaniu z urlopów „ojcowskich” i wychowawczych.
\n
Czynnikiem sprzyjającym byłaby też promocja stosowania na większą skalę zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu (dziś niewiele ponad 10%), co może stanie się powszechniejsze, jeśli przy wzroście gospodarczym – będą także rosły wynagrodzenia. I podobnie jak w wielu krajach świata, będzie to czynnik sprzyjający wzrostowi udziału kobiet w rynku pracy. ww Dla poprawy poczucia pewności i stabilizacji życiowej oraz pozycji na rynku pracy ważny jest także model transferu: edukacja – rynek pracy. I nie chodzi tu tylko o odpowiedniej jakości kształcenie, dopasowane kompetencyjnie do wymogów zmieniającego się rynku pracy, ani o bardzo elastyczne warunki zatrudnienia przy podejmowaniu pierwszej aktywności zawodowej (zatrudnienie czasowe, samozatrudnienie jako efekt presji pracodawcy etc.). Bardziej chodzi o zmniejszenie poziomu stałej niepewności związanej z tymczasowością zatrudnienia, niepełnym dostępem do różnych dóbr (szkolenia u pracodawcy czy kredyty bankowe), utrwaleniem pozycji w tym mniej stabilnym segmencie rynku pracy. Problemy dualnego rynku pracy nabierają znaczenia i choć z jednej strony dzięki elastyczności – może rosnąć zatrudnienie, a wysoka dynamika i rotacyjność zatrudnienia Monitor Polski
\n
–69 – Poz. 121 v.p l ograniczają przyrost długotrwałego bezrobocia, to z drugiej wzrasta również poczucie niepewności, limitujące decyzje i wybory w strategiach życiowych i rodzinnych nastawione na posiadanie dzieci.
\n
Dlatego też ważne jest realne stworzenie warunków dla polskiej odmiany flexicurity (elastyczności i bezpieczeństwa nie miejsca pracy, ale zatrudnienia) na rynku pracy, jak również z punktu widzenia bilansowania się zasobów na rynku pracy, oraz potrzeby zwiększenia jego konkurencyjności i efektywności w środowisku międzynarodowym – selektywnego otwarcia się w wybranych sektorach na imigrantów. W efekcie po 2020 roku, Polska powinna stać się krajem migracji netto. .go Rezerwą jest także wiek wejścia na rynek pracy. W Polsce dzieje się to ok. 22. roku życia (a ostatnio nawet ok. 23. roku życia). Przesunięcie wieku rozpoczęcia edukacji (start 6-latków) przyniesie w efekcie po 2020 roku potencjalnie 350 000 osób więcej gotowych do aktywności zawodowej – i to trochę wcześniej. Trzeba także pamiętać o rosnącym zjawisku NEET’s (ang. Neither in Employment nor in Education and Training), czyli młodych osobach niepracujących i nieuczestniczących w kształceniu i szkoleniu; wskaźnik NEET dla grupy wiekowej 20–24 lata wynosił w Polsce 18,3% w roku 2011. Działania na rzecz ich aktywizacji, tak jak i podjęcie aktywizacji w ramach Aktywnej Polityki Rynku Pracy skorelowanej z Aktywną Polityką Społeczną (wg zasady welfare to work) wobec osób, które wypadły z rynku pracy i są trwale nieaktywne, to nowe wyzwania, dzięki podjęciu których może rosnąć zatrudnienie w Polsce. Podobnym celem jest wzrost udziału niepełnosprawnych w zatrudnieniu na otwartym rynku pracy, gdyż wzrost wskaźnika zatrudnienia z 17% do 34% (dzisiejsza średnia europejska) dawałby pracę oraz poczucie włączenia społecznego dodatkowo 250 tysiącom osób. ww w. rcl Z punktu widzenia starzenia się społeczeństwa kluczowe jest pytanie o dwie kwestie. Po pierwsze – o warunki rozwoju „srebrnej gospodarki”, czyli bezpieczeństwo systemu emerytalnego (żeby ludzie dysponowali dochodami pozwalającymi na odpowiedni poziom życia oraz aktywność konsumencką – do czego potrzebna jest też promocja dodatkowych ubezpieczeń w III filarze, zainicjowana przez rząd w 2011 roku) oraz instytucjonalne wsparcie związane z opieką długoterminową nad osobami niesamodzielnymi, będącymi już w podeszłym wieku (po 2030 roku będzie w Polsce przeszło 2 mln osób powyżej 80 lat). Po drugie natomiast – o warunki dłuższej aktywności zawodowej i przesuwanie wieku wyjścia z rynku pracy, który dzisiaj jest na poziomie ok. 58,5 lat. Tylko 34% populacji w wieku 55–60/64 lata pracuje, a w krajach UE ten wskaźnik wynosi 45%. Celem jest więc stopniowe zrównywanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 roku życia w perspektywie do
\n
2040 roku, co przynieść powinno wzrost populacji zatrudnionych o przeszło 750 tysięcy. Oczywiście, liczy się głównie efektywny wiek przechodzenia na emeryturę, ale wszelkie dane i analizy z różnych krajów pokazują, że istotnym stymulatorem dłuższej aktywności zawodowej i obecności na rynku pracy jest ustawowo określony poziom wieku emerytalnego. Proces ten musi być przeprowadzony z dbałością o poprawę warunków pracy podczas całej kariery zawodowej, o lepsze badania stanu zdrowia i profilaktykę (rosnąca rola pracodawców), o odpowiednie inwestowanie w zmianę kwalifikacji, by osoby 50+ i 60+ odpowiadały wymaganiom pracodawców, co nie jest zadaniem łatwym w wielu zawodach wymagających np. wyłącznie sprawności fizycznej. Należy bowiem pamiętać, iż istotną przyczyną wzrostu liczby osób biernych zawodowo jest choroba i niepełnosprawność. Na koniec II kwartału 2011 r. z tego właśnie powodu pozostawało biernych zawodowo 1 500 000 osób spośród populacji ludzi w wieku produkcyjnym. Koszty utraconej produktywności z powodu wykluczenia z pracy w związku z chorobą i niepełnosprawnością to istotne przesłanki mające wpływ na zmniejszenie dochodów podatkowych. Monitor Polski
\n
–70 – Poz. 121 v.p l Ponadto musimy pamiętać, że wzrost liczby pracujących o 1 pp. w skali roku daje szacunkowo przyrost dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych z tytułu podatków rzędu ok. 3,5–4 mld zł, a więc przyczyni się poprzez wzrost bazy podatkowej (obok ewolucyjnego objęcia wszystkich grup podatkami) do wzrostu dochodów i stabilizacji sytuacji budżetowej. Dłuższa aktywność zawodowa, poprzez zwiększenie zasobów pracy, wpłynie na sytuacje gospodarczą oraz zwiększy korzyści dla młodszych pokoleń, poprawiając dostęp do środków na edukację czy naukę.
\n
Charakteryzując warunki wzrostu zatrudnienia trzeba podkreślić znaczenie strony podażowej. Równie kluczowy jest wzrost gospodarczy, bo to dzięki niemu rośnie popyt na pracę. Sprzężenie tych dwóch czynników wzajemnie na siebie działających – wzrostu gospodarczego oraz wzrostu zatrudnienia, jest więc kluczowe. ww w. rcl .go Zarówno wzrost zatrudnienia, jak i – po uporządkowaniu warunków makroekonomicznych – wzrost gospodarczy i modernizacja całej gospodarki (więcej produktów high-tech, także w eksporcie, większa rola usług, większa rola sektorów przemysłów kultury, etc.) są zatem najważniejszymi dźwigniami polskiego rozwoju, zarówno w długookresowej perspektywie do 2030 roku, jak i w wymiarze średniookresowym – do 2020. Monitor Polski
\n
–71 – Poz. 121 v.p l Harmonogram i narzędzia realizacji Strategii Podjęcie wyzwań w perspektywie 2030 roku wymaga już obecnie tworzenia fundamentów rozwojowych. Żeby można było realnie je zbudować, trzeba przełożyć idee, cele i kierunki wskazywane w raporcie „Polska 2030”, jak i w niniejszej Strategii, na działania operacyjne, dające się wprowadzić w życie oraz zarządzać. .go Dlatego Strategia przedstawia podzielone na trzy obszary strategiczne kierunki interwencji, czyli zestaw rekomendacji, działań i narzędzi, które stanowią odpowiedź na wyzwania przyszłości wynikające z doświadczenia i aktualnej wciąż groźby kryzysu, z zagrożenia dryfem rozwojowym oraz możliwej peryferyzacji Polski w procesie międzynarodowej konkurencji. Ich realizacja jest potrzebna, by realnie osiągnąć wskazywane cele i wypełnić misje zawarte w wyzwaniach. To dobry przykład praktycznego podejścia do wizji – tak, aby nie była tylko wizją, ale stała się szansą spełnienia aspiracji społecznych i ekonomicznych Polaków w najbliższym dwudziestoleciu.
\n
A dodatkowo jest to wsparcie w procesie rządzenia, bo kluczem do efektywności rządzenia są jasno formułowane wyzwania i cele. Ponadto każdemu obszarowi strategicznemu i celom strategicznym przypisany jest określony zestaw mierników, który pozwoli na właściwą identyfikację planowanych do osiągnięcia rezultatów. w. rcl Rodzi się pytanie o czas i sposób wdrożenia Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju – Polski 2030.
\n
Trzeciej Fali Nowoczesności jako Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju. Realizacja zadań wymaga zasobów, odpowiedniego przywództwa, agendy działań. Celem jest poprawa jakości życia Polaków, ale też i uniknięcie dryfu rozwojowego, groźby peryferyzacji Polski, czy ograniczenia możliwości rozwojowych z tytułu nadmiernego długu publicznego i deficytu oraz dokonanie „skoku cywilizacyjnego” tworzącego podstawy innowacyjności.
\n
Toteż ważne jest podzielenie perspektywy do 2030 roku na trzy okresy:
\n
Lata 2012–2015: horyzont krótkoterminowy, w którym dominować mogą problemy bieżącej polityki europejskiej, presja na rozwiązania taktyczne, ale kiedy również trzeba podjąć wysiłek równoważenia finansów publicznych, bez zaprzepaszczania szans rozwojowych. W tym okresie należy wynegocjować i uruchomić środki europejskie z nowego okresu programowania, co dla wsparcia zasobów rozwojowych ma kluczowe znaczenie. Zarazem jest to czas przygotowań, budowania fundamentów przyszłego rozwoju, odpowiedzenia na wszystkie kluczowe wyzwania. • Lata 2015–2020: horyzont średniookresowy, gdzie istotna jest realizacja celów, w powiązaniu ze Średniookresową Strategią Rozwoju Kraju oraz dziewięcioma zintegrowanymi strategiami, a także w spójny sposób z dokumentem programowym UE – „Europa 2020”. Wymaga to stworzenia warunków dla dobrej implementacji, czyli ram działania i planowania większości wydatków (z różnych źródeł, w tym krajowych i europejskich), a także wprowadzenia miar efektywności realizowanych celów. ww • • Lata 2020–2030: horyzont długookresowy, który oznacza realizację długoterminowych celów, uzyskiwanie widocznych przewag w nowych typach konkurencyjności (rola innowacyjności, ale z efektywnym wykorzystaniem długoterminowych działań w tzw. „trójkącie wiedzy”), Monitor Polski
\n
–72 – Poz. 121 v.p l racjonalną odpowiedź na wyzwania energetyczno-klimatyczne, ale zarazem czas zmian generacyjnych (problematyka demograficzna), w tym i okres wymiany pokoleniowej w elitach przywódczych kraju.
\n
Wydaje się, że każdy ze wskazanych okresów wymaga odrębnych zasobów, nakładów, form przywództwa. Przedstawiane w tym dokumencie cele, ale i konkretna lista kierunków interwencji jakie należy podjąć, by cele osiągnąć i decyzje realnie wcielać w życie (wraz z miernikami, wskaźnikami osiągania celów) powodują, iż Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności.
\n
Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju staje się rzeczywiście dokumentem gotowym do wdrożenia. ww w. rcl .go Po sukcesie polskiej transformacji warto podjąć wysiłek, by sukcesem stała się modernizacja kraju w imię odpowiedzialności za przyszłe pokolenia.
\n
–73 – Poz. 121 v.p l Monitor Polski ww w. rcl .go Rozdział czwarty – Cele strategiczne i kierunki interwencji w obszarze konkurencyjności i innowacyjności gospodarki
\n
–74 – Makroekonomiczne ramy i innowacyjności gospodarki Poz. 121 konkurencyjności v.p l Monitor Polski .go Kryzys na rynkach finansowych, który rozpoczął się w 2008 r. zakończył niemal dwudziestoletni okres szybkiego, globalnego wzrostu gospodarczego i przypomniał, że w gospodarce rynkowej raz na kilkadziesiąt lat następuje szczególnie głębokie osłabienie aktywności ekonomicznej, silniejsze od tego, do którego przywykliśmy w „zwykłym” cyklu koniunkturalnym. Zjawisko to, samo w sobie, nie jest oczywiście dowodem na upadek czy systemową niewydolność sił rynkowych, a jedynie potwierdzeniem znanej od dawna prawidłowości, że nie jest możliwe nieprzerwanie ponadprzeciętne prosperity, a po szczególnie dużym boomie musi nadejść głębsza korekta. Jeśli niektóre okresy są czasami wyjątkowej pomyślności, w których roczne dynamiki konsumpcji, inwestycji i cen aktywów przekraczają kilkunasto- lub wręcz kilkudziesięcioprocentowe pułapy, to inne lata muszą być nietypowo „chude”, przynosząc niezbędną korektę do historycznie ugruntowanych poziomów. w. rcl Mimo że gospodarki rynkowe rozwijają się cyklicznie, to w horyzoncie wieloletnim jedynymi źródłami wzrostu zamożności społeczeństw niezmiennie pozostają praca, oszczędności, inwestycje i podnoszenie wydajności. Rolą polityki makroekonomicznej jest takie kształtowanie ram fiskalnych i monetarnych gospodarki, by warunki do oszczędzania, inwestowania i pracy były możliwie najbardziej sprzyjające. Jest to szczególnie ważne w wypadku krajów, które, jak Polska, nadrabiają wieloletni dystans cywilizacyjny w stosunku do światowej czołówki państw rozwiniętych.
\n
Po pierwsze praca i zdrowie Oznacza to więc przede wszystkim zmniejszenie do roku 2030 o około 2,5% PKB wydatków o charakterze stricte transferowym, w tym zwłaszcza emerytalnych i rentowych, czemu sprzyjać będą zarówno te już wdrożone, jak i dopiero planowane w Strategii reformy strukturalne. Ich podstawowym celem i efektem ekonomicznym będzie zrównoważenie okresu pracy zawodowej i emerytury/renty w przebiegu życia i dostosowanie proporcji obu tych faz życia do intensywnych wyzwań demograficznych, przed którymi stanie Polska w najbliższym 20-leciu. ww Polska znajduje się wśród krajów europejskich, które powinny zwiększyć aktywność zawodową i wskaźnik zatrudnienia. Tylko wielowymiarowy pakiet reform17 umożliwi neutralizację niekorzystnych makroekonomicznych konsekwencji zmian demograficznych, jakie kształtować będą Polską gospodarkę w najbliższych dziesięcioleciach. Niepodjęcie reform systemu emerytalnego, edukacyjnego i rynku pracy oznaczać będzie, że do roku 2030 liczba pracujących obniży się o niemal 1,5 miliona osób tj. o około 10 proc. stanu obecnego, by po tej dacie spadać dalej i w roku 2050 sięgnąć zaledwie ok. 10–11mln osób tj. ok. 4–5 mln mniej niż dziś. Aktywna polityka publiczna może przeciwstawić się temu negatywnemu scenariuszowi, pod warunkiem pełnego wdrożenia pakietu decyzji obejmującego:
\n
17 obliczenia por. Maciej Bukowski, Piotr Lewandowski. 2010. „Makroekonomia cyklu życia.” w: Zatrudnienie w Polsce 2008 – praca w cyklu życia. red. Maciej Bukowski. Warszawa: Instytut Badań Strukturalnych. Monitor Polski
\n
–75 – Poz. 121 v.p l 1. działania wzmacniające związanie z rynkiem pracy osób starszych (harmonizacja specjalnych systemów emerytalnych z systemem powszechnym, stopniowe zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 67 lat – już się rozpoczęło i trwać będzie przez cały okres realizacji Strategii, harmonizacja systemu rentowego z systemem emerytalnym), 2. zmiany wspierające szerszą partycypację w zatrudnieniu osób młodych i kobiet (obniżenie wieku szkolnego do 6 lat, system instytucjonalnej opieki nad dziećmi, proaktywna orientacja programów studiów, zwiększenie rangi dyplomu licencjata i racjonalności ekonomicznej decyzji o studiowaniu na poziomie magisterskim), 3. działania na rzecz wejścia i utrzymania na rynku pracy osób szczególnie zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym osób niepełnosprawnych i imigrantów. .go Makroekonomiczny koszt zaniechania tych reform mierzony trwałą utratą poziomu wytwarzanego bogactwa w roku 2030 wyniósłby ok. 4% PKB (względem scenariusza z reformami), a więc blisko 60 mld złotych w warunkach roku 2012. Dla finansów publicznych oznacza to stratę rzędu 2% PKB czyli ok. 30 mld złotych w warunkach roku 2012. Przeprowadzenie wymienionych reform strukturalnych będzie miało skutek odwrotny – wskaźnik zatrudnienia wzrośnie do ponad 70% ludności w wieku 15–65 lat, zwiększając PKB, dochody ludności i wpływy podatkowe, a zmniejszając sferę ubóstwa i nieproduktywne wydatki publiczne. Reformy będą więc służyć stabilizacji makroekonomicznej, wzmocnią konkurencyjność polskiej gospodarki i podniosą zamożność Polaków. w. rcl Starzenie się ludności i zmiany proporcji między liczebnością osób młodych i starszych w populacji pociągną za sobą konieczność zmian w strukturze wydatków publicznych nie tylko w obszarze emerytalnym i rentowym, lecz także w dwóch innych obszarach, tj. wydatkach na zdrowie i edukację.
\n
W tym pierwszym obszarze zakłada się w Strategii stopniowy wzrost wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych do roku 2030 o ok. 2% PKB, co wiązać się będzie zarówno z koniecznością podniesienia standardów w opiece zdrowotnej, jak i ze znacznym wzrostem w populacji odsetka ludzi w wieku, w którym zachorowalność jest większa. Podkreślić należy, że w ostatnich latach wydatki sektora general government na zdrowie w Polsce kształtowały się znacznie poniżej średniego poziomu nie tylko w krajach UE-15, ale i pozostałych państw Europy Środkowo-Wschodniej. ww Kładąc większy nacisk na profilaktykę i promocję prozdrowotnych wzorców stylu życia, istotnie zwiększymy szansę na osiągnięcie zakładanych celów zatrudnienia osób w wieku 60+. Zwiększenie udziału wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w PKB do poziomu średniej unijnej w 2030 r. należy traktować zatem jako inwestycję w deficytowy zasób kapitału ludzkiego, a jednocześnie jako realizację celu DSRK, jaką jest poprawa jakości życia Polaków. Z kolei, wynikający także z procesów demograficznych, przewidywany spadek liczby uczniów szkolnictwa powszechnego oraz studentów szkolnictwa wyższego pozwoli na niewielkie zmniejszenie (o ok. 0,5% PKB) wydatków general government na cele edukacyjne bez jednoczesnego spadku, a nawet przy wzroście, jakości świadczonych w tym zakresie usług publicznych.
\n
Po drugie innowacje W dekadzie 2010–2020 Polska musi być krajem szybko nadrabiającym zaległości względem Zachodu.
\n
Oznacza to, że za dziesięć lat stanie się krajem aspirującym do statusu państwa wysoko rozwiniętego, aktywnie włączającego się w światową konkurencję innowacyjną, regulacyjną i kapitałową. Realizacja Monitor Polski
\n
–76 – Poz. 121 .go v.p l tego scenariusza w modelu odziedziczonym po okresie transformacji, w którym innowacje importowane są z lepiej rozwiniętych państw świata, nie będzie możliwa. Jak pokazują Bukowski, Śniegocki i Szpor18, utrzymanie niskiego priorytetu innowacji w polityce publicznej i pozostawienie wydatków na B+R na historycznie niskim poziomie oznaczać będzie zatrzymanie procesu konwergencji już w horyzoncie 2020–2025 roku i znalezienie się Polski w tzw. pułapce średniego dochodu. Autorzy ci pokazują, że aby temu zapobiec, państwo powinno wydawać na innowacje więcej, mądrzej i ambitniej. Aktywne włączenie się Polski w międzynarodową konkurencję innowacyjną jest warunkiem koniecznym utrzymania wysokiej dynamiki wzrostu w latach 2020–2030, gdy podnoszenie konkurencyjności w oparciu o poprawę systemu transportowego i regulacyjnej zacznie przynosić mniejsze korzyści niż w dekadzie 2010–2020. Polska nie może przy tym popełnić błędów niektórych innych krajów europejskich, które – jak Portugalia czy Grecja – zaniedbały inwestowanie w innowacyjność i długofalowy rozwój, a przez to stworzyły nieprzekraczalną barierę swojego rozwoju, zatrzymując się w połowie drogi między krajami o średnim i wysokim dochodzie per capita. Czysto imitacyjny model rozwoju – właściwy dla państw nisko i średnio rozwiniętych – nie jest bowiem wystarczający dla tych krajów, których ambicją jest dołączenie do pierwszej ligi światowej. Kraje, które, jak kiedyś Finlandia, Japonia, Tajwan czy Korea Południowa, to zrozumiały, na trwałe dołączyły do grona państw rozwiniętych. Dziś tą drogą podążają Czechy i Estonia. Powinna do nich dołączyć także Polska. w. rcl Sprostanie międzynarodowej konkurencji w obszarze badań naukowych i prac rozwojowych jest więc jednym z kluczowych wyzwań stojących przed polską polityką rozwoju w najbliższym dwudziestoleciu. Dlatego Strategia zakłada stopniowy wzrost rangi wydatków na naukę oraz badania i rozwój w całkowitych wydatkach publicznych już w najbliższym dziesięcioleciu i kontynuację tak zapoczątkowanego trendu w latach następnych. O ile bowiem obecny poziom wydatków na B+R w Polsce odpowiada mniej więcej poziomowi rozwoju gospodarczego Polski, to już zaledwie za kilka lat tak nie będzie. Jak pokazują doświadczenia państw rozwiniętych już w najbliższej dekadzie stopniowe zwiększanie publicznych i prywatnych wydatków na innowacje stanie się rozwojową koniecznością. ww Co ważne publiczne wydatki na innowacyjność są, pod warunkiem stworzenia odpowiedniej infrastruktury regulacyjnej oraz konkurencyjnych i otwartych zasad ubiegania się o środki na
\n
innowacje, w pełni komplementarne względem wydatków prywatnych. Komplementarność publicznych i prywatnych wydatków na badania i rozwój oznacza, że uzupełniają się one wzajemnie.
\n
Tym samym znaczny wzrost innowacyjności polskiej gospodarki, nie będzie możliwy bez zwiększenia nakładów publicznych na ten cel. Jednocześnie zwiększenie publicznych wydatków na naukę i innowacyjność wedle zasad przedstawionych szczegółowo w odrębnym rozdziale Strategii doprowadzi do pojawienia się efektów mnożnikowych, adekwatnego wzrostu nakładów prywatnych na te cele, a w konsekwencji przestawienia stricte imitacyjnego modelu wzrostu gospodarczego w Polsce na ścieżkę innowacyjną.
\n
Dlatego w Strategii zakładamy zwiększenie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych na cele badawczo-rozwojowe oraz naukę w perspektywie roku 2030 z ok. 0,4% PKB dziś do prawie 18 Maciej Bukowski, Aleksander Śniegocki, Aleksander Szpor. 2012. Potencjał i bariery polskiej innowacyjności.
\n
Warszawa: Instytut Badań Strukturalnych. Monitor Polski
\n
–77 – Poz. 121 v.p l 1,3% PKB (wg metodyki COFOG). W kwocie tej znajdują się zarówno środki krajowe, jak i wspólnotowe. Należy brać także pod uwagę, że projekcje UE przewidują zwiększenie udziału środków prywatnych w finansowaniu badań naukowych z obecnych ok. 30% do 50–60%. Biorąc pod uwagę doświadczenia innych krajów rozwiniętych, możemy szacować, że pozwoli to w perspektywie 20-letniej na zwiększenie całkowitych (publicznych i prywatnych) nakładów na B+R w Polsce do ok.
\n
3% PKB. W wydatkach publicznych szczególne miejsce zajmą nakłady na badania podstawowe, które wzrosną do 0,7% PKB, lecz państwo będzie wspierało także prace badawcze i rozwojowe na poziomie 0,6% PKB. Zwiększeniu ulegną zwłaszcza środki publiczne przeznaczane na kluczowe dla rozwoju obszary badawcze: zdrowie, ochronę środowiska, kulturę, edukację, a także sprawy gospodarcze (IT, wysokie technologie etc.). .go Samo podwyższenie nakładów, w tym na badania i rozwój oraz wzrost innowacyjności, nie będzie wystarczające, jeżeli równolegle nie będą prowadzone zasadnicze zmiany w zakresie zasad finansowania badań naukowych, zarządzania nauką oraz zmiany struktury nauki w Polsce. Środki finansowe pochodzące z budżetu państwa powinny być rozdzielane w otwartym systemie konkursowym, także niezależnym (niepublicznym) instytucjom badawczym i przedsiębiorcom, a ranga badań podstawowych powinna ulec wzmocnieniu. w. rcl Jednocześnie wzmocnieniu powinny ulec mechanizmy współpracy między jednostkami naukowymi a przedsiębiorcami, tak by polski sektor nauki był jednocześnie zdolny do zapewnienia wysokokwalifikowanych kadr firmom jak i do częstszej komercjalizacji wyników prowadzonych badań. Nowoczesne systemy zarządzania gospodarczego wskazują na trend, iż skuteczniejszą formą budowania podstaw trwałego rozwoju jest kooperencja, czyli konkurowanie, ale poprzez kooperację.
\n
Po trzecie infrastruktura Strategia przewiduje znaczny wzrost wydatków o charakterze inwestycji w długofalowy rozwój nie tylko w postaci wydatków na naukę, lecz także w infrastrukturę publiczną. Wzmocnienie fundamentów rozwoju Polski wymaga bowiem wypełnienia jednej z kluczowych luk dzielących nasz kraj od najbardziej rozwiniętych państw UE i OECD, jaką jest znaczna luka kapitałowa w infrastrukturze publicznej. Wymagać to będzie utrzymania przez okres ok. 20 lat inwestycji w infrastrukturę, w tym transportową, na poziomie o około 1,5–2% PKB wyższym niż w latach 2000–2009. ww Trend wzrostowy inwestycji publicznych został już zainicjowany dzięki znacznemu wzrostowi alokacji na ten cel w latach 2009 i 2010. Strategia zakłada jego kontynuowanie w perspektywie 20 letniej, przy jednoczesnym stopniowym przesuwaniu ciężaru finansowania inwestycji modernizacyjnych w obszarze infrastruktury ze środków wspólnotowych (polityka spójności UE) na rzecz środków krajowych w ślad za tym jak Polska i jej regiony będą konwergowały pod względem poziomu wytwarzanego PKB do innych części Europy. Szczegóły tego procesu tak jak i szczegółowe założenia celów infrastrukturalnych przedstawiamy w odrębnej części DSRK.
\n
Podsumowując, Strategia zakłada utrzymanie bieżącej skali wydatków na podstawowe funkcje państwa i obsługę długu publicznego przy jednoczesnym bardzo istotnym wzroście wydatków na badania podstawowe. Podobnie, przewiduje się niewielki spadek wydatków na edukację i oświatę, co jednak w związku ze zmianami demograficznymi nie będzie oznaczało spadku, ale wręcz wzrost wydatków w przeliczeniu na jednego ucznia i studenta. Z kolei zarówno już wprowadzone, jak Monitor Polski
\n
–78 – Poz. 121 .go v.p l i przewidziane w Strategii reformy z zakresu zabezpieczenia społecznego pozwolą na wydłużenie okresu aktywności zawodowej Polaków i zmniejszenie skali globalnych wydatków na transfery społeczne. Symulacje wykonane za pomocą modelu iSWORD Emerytury potwierdzają, że wdrożone już reformy instytucjonalne, takie jak reforma emerytalna z 1998 r., czy likwidacja emerytur wcześniejszych oraz wdrażane już podwyższanie wieku emerytalnego pozwolą na utrzymanie wydatków na emerytury na dzisiejszym poziomie, tj. ok. 9,5–10% PKB, mimo znacznego wzrostu liczby emerytów. Jednocześnie znacznie, zarówno w kategoriach realnych, jak i per capita, wzrosną wydatki publiczne na opiekę zdrowotną. Całkowity zakres zabezpieczenia społecznego gwarantowanego przez państwo obywatelom nie ulegnie więc zmianie, choć jednocześnie przesunięciu ulegną jego akcenty.
\n
Wizja konkurencyjnej i innowacyjnej gospodarki w 2030 r. w. rcl Polska gospodarka w 2030 r. będzie gospodarką konkurencyjną, otwartą i efektywną, zdolną do zaoferowania nowych miejsc pracy dla dobrze wykształconych pracowników, którzy staną się najważniejszym zasobem przedsiębiorstw, a ich kreatywność, otwartość na zmiany, poziom kompetencji i kwalifikacji zawodowych oraz zdolność do ich podnoszenia, będą w większym niż obecnie stopniu decydować o przewagach konkurencyjnych polskich firm uczestniczących w rynku europejskim i światowym. ww Warunkiem osiągnięcia takiego stanu w gospodarce jest system edukacji, którego dostępność jest zrównoważona w metropoliach i na obszarach peryferyjnych. Na obszarach biedniejszych jest jednym z podstawowych mechanizmów dyfuzji, zwiększając szansę tych regionów na uczestniczenie w sukcesie całego kraju. W ramach systemu edukacji oferowane jest wysokiej jakości wykształcenie, dostosowane do potrzeb rynku pracy. Edukacja w 2030 r. stanowi podstawowy mechanizm wzmacniania kapitału ludzkiego, służąc rozwojowi społecznemu i gospodarczemu. System edukacyjny w większym stopniu wzmacnia indywidualne postawy oparte o kreatywność i innowacyjność działania, kształtuje postawy sprzyjające podejmowaniu ryzyka i przystosowywaniu się do zmian, ale równocześnie poprawia zdolność do współpracy w celu osiągania większych efektów i korzyści społecznych i gospodarczych. W 2030 r. coraz więcej ludzi korzysta z oferty i możliwości uczenia się przez całe życie, dostosowując swoje kompetencje i kwalifikacje do zmieniającego się elastycznego rynku pracy, a system nadawania i uznawania wysokiej jakości kwalifikacji i przesunięty wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn pozwala na pozostanie aktywnym zawodowo w wieku 60+.
\n
Wysokiej jakości badania naukowe prowadzone są w sposób efektywny, finansowane zarówno ze środków publicznych, jak i w coraz większym stopniu ze źródeł prywatnych, a ich wyniki dostępne są dla przedsiębiorców. Poziom finansowania badań naukowych (GERD) w Polsce przekracza 3% PKB, przy czym co najmniej 50% jest finansowane ze źródeł prywatnych. Przedsiębiorcy, opierając swoje strategie działania i rozwoju na zmianach i wprowadzaniu innowacji, chętniej inwestują w Monitor Polski
\n
–79 – Poz. 121 i uczelniach, jak v.p l badania, zarówno te prowadzone w instytutach naukowych i we własnych powstających laboratoriach (ang. in house R&D).
\n
W gospodarce rośnie znaczenie współpracy i zdolności do tej współpracy, otwartość ludzi na zmiany i innowacje, a poziom zaufania między uczestnikami życia publicznego stale rośnie. ww w. rcl .go Innowacyjność sprzyja poprawianiu pozycji międzynarodowej polskich przedsiębiorstw, które są w stanie skuteczniej uczestniczyć w grze rynkowej. Przewagi strategiczne polskich firm wynikają z ich strategii rozwoju i mądrego inwestowania w modernizacje przedsiębiorstw – w technologie, organizację pracy i nowoczesne usługi, a państwo zapewnia stabilne ramy prawne pozwalające na efektywne prowadzenie działalności gospodarczej. W ciągu dwudziestu lat powstały silniejsze polskie marki i firmy konkurujące na rynku światowym. Powstają struktury globalne – filie i oddziały zagraniczne – polskie korporacje transnarodowe. W przedsiębiorstwach wykorzystywane są zdolności i kwalifikacje kolejnych pokoleń pracowników. Podstawą rozwoju przedsiębiorstw jest kreowanie nowych usług i przewag konkurencyjnych opartych na innowacjach – technologicznych i organizacyjnych. Zasoby publiczne (dane, informacje, wiedza tworzone lub finansowane ze środków budżetowych) w takich obszarach jak nauka, edukacja, kultura, administracja dostępne są dla każdego (w systemie otwartym) i sprzyjają rozwojowi gospodarczemu kraju, wzmacniając możliwości konkurowania polskich firm na rynku globalnym. Monitor Polski
\n
–80 – Poz. 121 v.p l Innowacyjność gospodarki i kreatywność indywidualna Cel 1 – Wspieranie prorozwojowej alokacji zasobów w gospodarce, stworzenie warunków dla wzrostu oszczędności oraz podaży pracy i innowacji .go Do roku 2030 jakość polskiej polityki fiskalnej poprawi się, a jej kształt dostosowany do głównego wyzwania stojącego przed polityką rozwoju w tej perspektywie czasowej, jakim jest przekształcenie Polski w nowoczesną, efektywnie wykorzystującą zasoby, innowacyjną i zdolną do efektywnej konkurencji międzynarodowej, w pełni rozwiniętą gospodarkę rynkową. w. rcl Oznacza to po pierwsze, że struktura wydatków publicznych zostanie stopniowo, lecz konsekwentnie i dogłębnie przekształcona, tak by pozycje prorozwojowe obejmujące badania i rozwój, naukę, zdrowie, kulturę, edukację, a także inwestycje w infrastrukturę podstawową zyskały łącznie znacznie większą rangę w priorytetach polityki państwa niż ma to miejsce dziś19. By nie zwiększać ponad miarę całkowitego ciężaru fiskalnego nałożonego na gospodarkę konieczne będzie adekwatne dostosowanie innych pozycji wydatkowych (w tym zwłaszcza części konsumpcji publicznej oraz transferów społecznych). Będzie to możliwe dzięki realizacji m.in. takich zadań stawianych przed polityką rozwoju, jak: wydłużenie okresu aktywności zawodowej w przebiegu życia, zwiększenie mobilności zawodowej ludności, poprawa efektywności instytucji państwa i podniesienie jakości usług publicznych.
\n
Kierunek interwencji Zwiększenie udziału wydatków rozwojowych (m.in. na kształcenie, szkolenie, zdrowie, badania i rozwój oraz infrastrukturę) do 17,6% PKB od 2020 r.
\n
•Zmniejszenie, dzięki już podjętym i planowanym reformom, wydatków o charakterze stricte transferowym o około 2% PKB do roku 2020 i o kolejne 0,5% PKB w latach następnych dzięki m.in. wprowadzaniu bodźców ekonomicznych do większej aktywności zawodowej osób w wieku 19 ww W całym tekście DSRK stosowana jest uzgodniona definicja wydatków rozwojowych jako sumy kategorii Zdrowie oraz Edukacja i oświata w klasyfikacji COFOG: oraz podkategorii: Badania podstawowe; B+R (właściwe dla każdej kategorii); Rolnictwo, leśnictwo, itd. (z wagą 22%); Transport; Komunikacja; Gospodarka ściekami (z wagą 80%); Zmniejszanie zanieczyszczeń; Dostarczanie wody (z wagą 50%) oraz Kultura. Definicja ta znajduje zastosowanie w Długookresowej i Średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju oraz towarzyszących im dokumentach strategicznych. Wydatki rozwojowe w rozumieniu DSRK i ŚSRK nie obejmują części innych wydatków o charakterze inwestycyjnym, które mogą pozytywnie stymulować wzrost PKB, jednak nie mają charakteru rozwojowego. Monitor Polski • • 15–67, w tym dzięki stopniowemu zrównywaniu wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 67 lat.
\n
Stopniowe zwiększanie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych na zdrowie, tak aby możliwe było sprostanie rosnącemu popytowi na usługi zdrowotne starzejącej się ludności Polski przy jednoczesnej poprawie standardu usług medycznych.
\n
Zwiększenie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych na cele badawczo-rozwojowe oraz naukę w perspektywie roku 2030 z ok. 0,4% PKB w ostatnich latach do ponad 1,3% PKB (wg metodyki COFOG), przy jednoczesnej modernizacji ich struktury i budowie systemu instytucjonalnego gwarantującego równy, otwarty i efektywny dostęp do tych środków dla innowacyjnych podmiotów publicznych, pozarządowych i prywatnych.
\n
Kontynuacja inwestycji infrastrukturalnych w tym zwłaszcza transportowych, w tym w transport drogowy, kolejowy i infrastrukturę telekomunikacyjną.
\n
Stopniowe dostosowanie struktury i skali publicznych wydatków edukacyjnych do zmieniających się proporcji w liczebności kolejnych generacji przy jednoczesnym zapewnieniu, że poziom finansowania w przeliczeniu na jednego ucznia/studenta będzie stopniowo wzrastał w wyniku wzrostu finansowania projakościowych zmian w edukacji. v.p l • Poz. 121 Kierunek interwencji .go •
\n
–81 – Zmiany w strukturze opodatkowania zmierzające do wzmacniania bodźców ekonomicznych sprzyjających oszczędzaniu (w tym: na starość) Poszerzenie obecnie funkcjonujących instrumentów podatkowych zwiększających skłonność do oszczędzania w III filarze systemu. w. rcl • • Dążenie do efektywnej proporcjonalności podatku PIT i składek na ubezpieczenia społeczne (traktowanych łącznie) z zachowaniem preferencji podatkowych dla osób o niskich dochodach (poprzez takie instrumenty, jak koszt uzyskania przychodu czy kwota wolna od opodatkowania).
\n
Cel 2 – Zmniejszenie długu publicznego i kontrola deficytu w cyklu koniunkturalnym ww Żeby osiągnąć ten cel należy wdrożyć pakiet zmian w finansach publicznych gwarantujący długoterminowe oszczędności w wydatkach i wzrost dochodów państwa (także poprzez poszerzenie bazy podatkowej), w celu osiągnięcia trwałej stabilności finansów publicznych. Rozwiązania te powinny na stałe zmniejszać deficyt strukturalny sektora instytucji rządowych i samorządowych (ang. GG – general government) do 1% PKB i pozwolić na trwałe zredukowanie długu publicznego20 poniżej poziomu 50% PKB.
\n
20 W strategii pojęcie długu publicznego odnosi się do długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government), zgodnie z metodologią UE. Monitor Polski
\n
–82 – Poz. 121 Kierunek interwencji Kierunek interwencji .go v.p l Trwała redukcja deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych skorygowanego o czynniki cykliczne do 1% PKB dla podniesienia stabilności makroekonomicznej Polski
\n
•Podjęcie prozatrudnieniowych działań na rynku pracy, a w rezultacie, w perspektywie roku 2030, wzrost poziomu aktywności zawodowej i liczby pracujących o ok. 2–2,5mln osób (łącznie we wszystkich grupach wiekowych) względem instytucjonalnego status quo i adekwatny wzrost funduszu płac, dochodów ludności oraz sektora finansów publicznych z podatków PIT, VAT, akcyzy i składek na ubezpieczenia społeczne.
\n
•Sukcesywne reformowanie wszystkich segmentów systemu emerytalnego, racjonalizacja systemów specjalnych oraz powiązanie wysokości składek emerytalno-rentowych płaconych przez rolników z osiąganymi przez nich dochodami.
\n
•Maksymalne zbilansowanie kosztów utrzymania systemu ubezpieczeń emerytalnych, rentowych i zdrowotnych oraz przywrócenie związku między składką a zakresem zabezpieczenia, tak aby ograniczyć generowanie bieżącego deficytu i długu publicznego w przyszłych latach.
\n
Wykorzystanie procesu dostosowawczego związanego z wejściem do strefy euro do zwiększenia stabilności makroekonomicznej gospodarki Prowadzenie polityki makroekonomicznej, która będzie zapobiegać pojawieniu się nadmiernych nierównowag makroekonomicznych – tak aby móc w jak największym stopniu wykorzystać potencjalne korzyści związane z wprowadzeniem wspólnej waluty (prowadzenie konsekwentnych reform pokazujących jednoznaczną orientację Polski na skuteczną i trwałą modernizację w duchu rozwiniętych gospodarek Europy Północnej). w. rcl • Prowadzenie polityki fiskalnej nakierowanej na stabilność finansów publicznych w średnim i długim okresie. • Polityka monetarna zmierzająca do osiągnięcia wysokiej stabilności cen i kursu walutowego oraz odpowiedzialny nadzór bankowy niedopuszczający do powstawania nierównowagi na rynku depozytowo-kredytowym i zapobiegający nadmiernemu wzrostowi cen aktywów. • Wejście do strefy euro w momencie, który będzie optymalny ze względu na wykorzystanie potencjału rozwojowego Polski, a jednocześnie zminimalizowane zostaną wewnętrzne i zewnętrzne ryzyka tej operacji. ww • Monitor Polski
\n
–83 – Poz. 121 v.p l Cel 3 – Poprawa dostępności i jakości edukacji na wszystkich etapach oraz podniesienie konkurencyjności nauki .go Aby zrealizować ten cel, niezbędne jest unowocześnienie i poprawa jakości edukacji oraz dopasowanie edukacji do potrzeb zmieniającej się gospodarki i społeczeństwa. Należy zapewnić powszechny dostęp i wysoką jakość opieki oraz edukacji w przedszkolach i szkołach wszystkich poziomów i typów, oraz zorientować je na pobudzanie kreatywności dzieci, młodzieży i dorosłych, i przygotowanie do uczenia się przez całe życie. Trzeba lepiej wykorzystać indywidualne i publiczne inwestycje w edukację, wzmacniając kształcenie kluczowych kompetencji, wdrażając model kształcenia zawodowego opartego na uczeniu się praktycznym i na elastycznych ścieżkach uczenia się, tworząc ofertę atrakcyjnych studiów o profilu praktycznym i podnosząc ich jakości, oraz wzmacniając wagę studiów I stopnia tak, aby służyło to poprawie transferu edukacja – rynek pracy w całym okresie realizacji Strategii. ww w. rcl Chcąc osiągnąć ten cel, należy stworzyć przewagi konkurencyjne oparte na kapitale intelektualnym, w tym kapitale społecznym, poprzez wzmacnianie kreatywności i podnoszenie kwalifikacji pracowników, nowoczesny system szkoleń, wspieranie przemysłów kultury i kreatywnych, kształtowanie kompetencji zarządczych przedsiębiorców zorientowanych na innowacyjne strategie rozwojowe, wspieranie firm inwestujących w innowacje i rozwój nowoczesnych technologii oraz udzielanie wsparcia instytucjom otoczenia biznesu, a także tworzenie zachęt dla globalnego biznesu do inwestowania w Polsce i wsparcie eksportu polskich firm, tak aby zwiększyć skalę umiędzynarodowienia gospodarki do 2030 r. Trzeba również wzmocnić konkurencyjność nauki i innowacyjność gospodarki poprzez wzrost nakładów na B+R do 3% PKB (GERD) w 2030 r., w tym udział nakładów prywatnych na poziomie co najmniej 50%, poprawę wiedzy o zarządzaniu własnością intelektualną i komercjalizacji wyników prac badawczych, wzmacnianie procesów konkurencji w nauce w dostępie do środków na badania, poprawę jakości szkolnictwa wyższego dzięki ocenie uczelni opartej o realne efekty kształcenia i powiązaniu wysokości finansowania uczelni z osiąganymi wynikami, a także wprowadzanie mechanizmów finansowych i fiskalnych pobudzania innowacyjności przedsiębiorstw. Elementem poprawy musi być także zniesienie barier prawnych prowadzenia działalności gospodarczej i wzmocnienie poziomu samoregulacji (po dokonaniu przeglądu regulacji) zakładania, prowadzenia, rozwijania i likwidowania, w szczególności uwolnić ze zbędnych obciążeń
\n
biurokratycznych procesy inwestycyjne we wszystkich dziedzinach.
\n
Kierunek interwencji Wzmacnianie wykorzystania potencjału kreatywnego poprzez rozwój sektora kreatywnego i przedsiębiorstw kreatywnych • • Wspieranie dywersyfikacji źródeł finansowania sektora kultury i sektora kreatywności.
\n
Wspieranie edukacji artystycznej. Monitor Polski Poz. 121 Wsparcie postaw przedsiębiorczych w sektorze kultury.
\n
Współpraca z podmiotami z innych sektorów.
\n
Kierunek interwencji v.p l • •
\n
–84 – Kierunek interwencji .go Stworzenie powszechnie dostępnej oferty wczesnej edukacji i opieki wysokiej jakości, nastawionej na wspomaganie rodziców wychowujących dzieci w wieku 0–5 lat
\n
•Przyjęcie zintegrowanego podejścia do wczesnej edukacji i opieki: system powinien pełnić zarówno funkcję opiekuńczą (ułatwiać rodzicom aktywność zawodową), jak i edukacyjną i obejmować całe spektrum wieku od 0 do 5 lat.
\n
•Tworzenie nowych miejsc wczesnej edukacji oraz opieki instytucjonalnej i pozainstytucjonalnej dla dzieci w wieku 0–5 lat przede wszystkim na terenach wiejskich i w małych miasteczkach.
\n
•Zapewnienie różnorodności form wczesnej edukacji i opieki z zagwarantowaniem wysokiej jakości tych form, stosownie do potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci w wieku 0–5 lat (realizowanie takich zadań przez samorządy terytorialne musi być powiązane z przyznaniem środków na te działania).
\n
•Dostosowanie procesu kształcenia nauczycieli wychowania przedszkolnego do modelu współpracy przedszkoli z rodzicami. w. rcl Wprowadzenie nowych modeli kształcenia i rozwoju kompetencji zawodowych nauczycieli oraz kariery zawodowej nauczycieli, sprzyjających wybieraniu zawodu nauczyciela i pozostawania w nim przez najlepszych
\n
•Podniesienie jakości i znaczenia praktyk/stażu nauczycielskiego; wprowadzenie do standardów kształcenia nauczycieli zasady nabywania umiejętności teoretycznych w ścisłym związku i na podstawie doświadczeń praktycznych oraz obowiązku uzyskania przez nauczycieli umiejętności wykorzystywania nowoczesnych technologii w nauczaniu wszystkich przedmiotów.
\n
•Wprowadzenie elastycznego systemu finansowego motywowania nauczycieli, który uatrakcyjni zawód nauczyciela dla młodych i zachęci najlepszych nauczycieli do pozostawania w zawodzie.
\n
•Udział nauczycieli w procesie kształtowania zmian, aby w jak największym stopniu identyfikowali się z tymi zmianami.
\n
Kierunek interwencji ww Podnoszenie jakości edukacji poprzez zorientowanie na efekty uczenia się, w szczególności w zakresie kluczowych kompetencji, a także personalizację nauczania oraz ewaluację pracy szkół i placówek
\n
•Wdrożenie reformy programowej kształcenia ogólnego, tak by odejść od modelu kształcenia promującego zapamiętywanie i aplikację schematów na rzecz modelu promującego samodzielne zdobywanie informacji, krytyczne ich przetwarzanie, identyfikowanie problemów i szukanie indywidualnych strategii ich rozwiązywania. Monitor Polski
\n
–85 – Poz. 121 w. rcl .go v.p l
\n
•Stała ocena i ewentualna korekta podstaw programowych pod kątem eliminowania nadmiaru obszerności faktograficznej treści kształcenia wraz z jednoczesnym podniesieniem oczekiwań co do efektów uczenia się (wiedzy, umiejętności i postaw) osiąganych przez uczniów.
\n
•Przeprowadzenie zmiany w systemie ocen osiągnięć uczniów ze sprawdzianów stopnia przyswajania treści na rzecz oceny umiejętności rozwiązywania problemów, także w zespole.
\n
•Ograniczenie dominacji tradycyjnych form i metod nauczania na rzecz pracy zespołowej podczas zajęć i wzmacniania relacji uczeń-uczeń, a także poprzez wprowadzenie obowiązku realizacji projektów zespołowych przez uczniów na każdym etapie nauczania.
\n
•Wzmocnienie roli edukacji obywatelskiej, kulturalnej i medialnej, ekonomicznej (w tym kształtowanie postaw przedsiębiorczych) oraz edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju w programach szkolnych oraz pobudzanie współpracy między szkołami i instytucjami zewnętrznymi np. przedsiębiorstwami, samorządem lokalnym, instytucjami kultury, organizacjami pozarządowymi.
\n
•Personalizacja procesu kształcenia służąca wspieraniu indywidualnych możliwości, potrzeb i zainteresowań uczniów oraz odkrywaniu i rozwijaniu indywidualnych talentów każdego ucznia (przy współpracy z rodzicami i nauczycielami).
\n
•Stworzenie i wdrożenie nowego modelu pracy z uczniem zdolnym, promującego wzajemną inspirację i współpracę uczniów w miejsce rywalizacji i modeli konfrontacyjnych.
\n
•Położenie nacisku na poprawę jakości edukacji szkolnej w zakresie matematyki, przedmiotów przyrodniczych oraz języków obcych.
\n
•Upowszechnienie nowoczesnych technologii komunikacyjnych i informacyjnych jako środków dydaktycznych podczas wszystkich zajęć edukacyjnych w szkole oraz upowszechnienie kształtowania umiejętności sprawnego i krytycznego ich wykorzystywania przez uczniów.
\n
Kierunek interwencji Poprawa jakości kształcenia na poziomie wyższym poprzez wzmocnienie mechanizmów konkurencji między uczelniami, projakościowe finansowanie i ułatwienie transferu edukacja – praca ww
\n
•Stworzenie profesjonalnego i powszechnie dostępnego systemu informacji o jakości studiów, zawierającego m.in. wyniki badań losów absolwentów przeprowadzonych według centralnie ustalonej, jednolitej, rzetelnej metodologii i autorytatywne rankingi programów kształcenia.
\n
•Wprowadzenie nowego systemu oceny jakości kształcenia, który umożliwi wiązanie poziomu finansowania danego rodzaju studiów ze środków publicznych z ich jakością oraz potrzebami rynku pracy.
\n
•Przekształcenie zasad funkcjonowania uczelni z wydziałowego (silosowego) na szerokie, interdyscyplinarne programy nauczania w ramach całych uczelni.
\n
•Uzupełnienie kształcenia na poziomie wyższym o współpracę z sektorem gospodarki w dwóch wymiarach – dopasowania oferty uczelni do rynku pracy – zwiększenie liczby studentów i doktorantów na studiach przyrodniczych i ścisłych oraz inżynieryjnych (w pierwszym okresie realizacji strategii), w latach następnych – zwiększenie liczby studentów powinno odbywać się na podstawie przewidywanych zapotrzebowań rynku pracy oraz powiązanie systemu badań z przedsiębiorstwami – poprzez system staży, wspólnych zgłoszeń patentowych, wdrożeń. Monitor Polski
\n
–86 – Poz. 121 Kierunek interwencji v.p l Rozwijanie profesjonalnych usług na rzecz firm, urzędów i innych instytucji publicznych oraz organizacji społecznych. w. rcl .go Poprawa jakości i efektywności kształcenia i szkolenia zawodowego na wszystkich poziomach, połączona ze zwiększeniem jego atrakcyjności poprzez silniejsze powiązanie z rynkiem pracy
\n
•Zmiana zasad funkcjonowania klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, tak aby kwalifikacje wyodrębnione w zawodach zostały odniesione do europejskich ram kwalifikacji poprzez Krajowe Ramy Kwalifikacji oraz wprowadzenie mechanizmu zgłaszania nowych zawodów do klasyfikacji przez przedsiębiorców.
\n
•Rozszerzanie oferty kursów dla osób dorosłych realizowanych we współpracy z pracodawcami przez szkoły i placówki prowadzące kształcenie zawodowe, w ramach których osoby te będą mogły nabywać i podnosić kwalifikacje zawodowe.
\n
•Budowa przejrzystego systemu kwalifikacji możliwych do uzyskania po zakończeniu edukacji zawodowej, uzupełnionego o elastyczny system egzaminów sprawdzających kompetencje niezbędne do wykonywania określonej pracy.
\n
•Poprawa warunków realizacji kształcenia zawodowego, w tym przy udziale pracodawców, tak aby w jak największym stopniu odzwierciedlały rzeczywiste warunki pracy zawodowej.
\n
•Wprowadzenie mechanizmów ułatwiających finansowanie szkolnictwa zawodowego w partnerstwie publiczno-prywatnym.
\n
•Wdrażanie zmian umożliwiających młodzieży i dorosłym gromadzenie i uznawanie osiągnięć uzyskanych w kształceniu zawodowym.
\n
•Włączenie pracodawców w system identyfikacji i prognozowania potrzeb kwalifikacyjno-zawodowych na rynku pracy, zwłaszcza w ujęciu sektorowym, stanowiących wytyczne dla szkół prowadzących kształcenie zawodowe w zakresie konstruowania przez nie oferty kształcenia.
\n
Kierunek interwencji ww Upowszechnianie uczenia się dorosłych, przede wszystkim w trybie pozaformalnym oraz w miejscu pracy oraz zapewnienie skutecznego mechanizmu łączącego finansowanie tej formy uczenia ze środków prywatnych i publicznych
\n
•Wprowadzenie nowego modelu uczenia się dorosłych opartego na uczeniu się praktycznym i na elastycznych ścieżkach uczenia się oraz identyfikowaniu efektów takiego uczenia się w systemie walidacji spójnym z krajowymi i europejskimi ramami kwalifikacji.
\n
•Opracowanie nowego modelu współfinansowania uczenia się dorosłych przez państwo, pracodawców oraz samych zainteresowanych opartego na mechanizmach popytowych, w tym indywidualnym wsparciu osób uczących się (bony, kredyty w zakresach ważnych dla rozwoju gospodarki i społeczeństwa obywatelskiego).
\n
•Wprowadzenie zintegrowanego systemu poradnictwa edukacyjno-zawodowego, świadczonego przez współpracujące instytucje systemu oświaty i rynku pracy oraz wspieranie rozwoju doradztwa zawodowego w szkołach i placówkach.
\n
•Rozwijanie mechanizmu koordynacji działań resortów na rzecz uczenia się dorosłych, w tym doskonalenie regulacji prawnych w celu lepszego określenia zadań administracji publicznej dotyczących rozwoju uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych oraz rozwoju Monitor Polski
\n
–87 – Poz. 121 .go v.p l kompetencji i kwalifikacji we właściwym dla ministrów zakresie (odpowiednio do zapisów przyjętych w planie uporządkowania strategii rozwoju).
\n
•Wspieranie edukacji osób z utrudnionym dostępem do edukacji, bezrobotnych i poszukujących pracy oraz innych grup defaworyzowanych na rynku pracy, w tym niepełnosprawnych.
\n
•Wspieranie i promocja atrakcyjnej oferty edukacyjnej adresowanej do seniorów oraz innowacyjnych rozwiązań na rzecz motywowania seniorów do uczenia się dla zachowania aktywności.
\n
•Wdrażanie nowych form organizacyjnych szkoleń dla dorosłych, w tym form uczenia się na odległość (e-learning).
\n
•Rozwój partnerstwa na rzecz uczenia się dorosłych, w tym poprzez tworzenie wspólnych projektów edukacyjnych i szkoleniowych nakierowanych na realizację konkretnych potrzeb pracodawców i pracowników. w. rcl Kierunek interwencji Dalsza zmiana systemu nauki w Polsce tak, by wzmocnić mechanizm konkurencji między jednostkami naukowymi poprzez wprowadzanie i poszerzanie skali konkursowego mechanizmu finansowania badań naukowych i edukacji opartego o system ewaluacji i oceny osiągnięć badawczych oraz akademickich
\n
•Wykorzystanie doświadczeń z kompleksowej oceny jakości działalności jednostek naukowych przeprowadzonej w latach 2012 i 2013 do udoskonalenia jej kryteriów i metod oraz ściślejszego powiązania wysokości środków przekazywanych do poszczególnych jednostek naukowych z systemem oceny.
\n
•Przesuwanie coraz większej puli środków przeznaczanych na badania naukowe z systemu dotacji na działalność statutową do systemu grantowego (konkursowego), otwartego, podlegającego procedurze peer review poprzez agencje publiczne (Narodowe Centrum Nauki i Narodowe Centrum Badań i Rozwoju).
\n
•Przeznaczane na naukę z budżetu państwa po 2013 r. dodatkowe środki finansowe powinny być bezpośrednio kierowane na finansowanie w ramach systemu konkursowego.
\n
•Wprowadzenie mechanizmu podwyższania finansowania w przypadku uzyskania przez jednostkę naukową dodatkowego finansowania ze źródeł prywatnych.
\n
•Stałe zwiększanie nakładów budżetowych na badania i rozwój, aby osiągnąć poziom finansowania ze środków publicznych w wysokości 1,7% PKB w 2030 r. ww Kierunek interwencji Wzmocnienie mobilności międzynarodowej i międzysektorowej studentów i pracowników naukowych
\n
•Realizacja w szerokim zakresie programów stypendiów zagranicznych dla doktorantów i młodych doktorów.
\n
•Realizacja programów powrotowych dla polskich i zagranicznych naukowców, czemu służyć będą dedykowane polskim i zagranicznym uczonym programy, które zachęcą ich do powrotu do polskich ośrodków naukowych i budowania zespołów badawczych. Monitor Polski
\n
–88 – Poz. 121 v.p l
\n
•Realizacja wspólnych projektów badawczych uczelni i przedsiębiorstw technologicznych w Polsce i za granicą.
\n
•Wprowadzenie staży studenckich, doktorskich i podoktorskich, współfinansowanych przez uczelnię i przez przedsiębiorstwa lub inne instytucje (publiczne, organizacje pozarządowe), w których staże te będą się odbywać.
\n
•Prawo uczelni do zatrudniania na stanowisku odpowiadającym „visiting professor” praktyków, którzy nie posiadają odpowiednich stopni naukowych, ale mają wystarczające doświadczenie zawodowe, które może być interesujące dla studentów. W większym stopniu także sami naukowcy powinni szukać zatrudnienia stałego lub czasowego w przedsiębiorstwach, biorąc udział w określonych projektach B+R, szczególnie obecnie, kiedy ograniczone zostaną możliwości tzw. dwuetatowości. .go Cel 4 – Wzrost wydajności i konkurencyjności gospodarki w. rcl Działania prowadzone w okresie 2012–2030 powinny koncentrować się na dostarczaniu przedsiębiorcom wiedzy o zarządzaniu, budowaniu przewag konkurencyjnych i organizacji firmy w oparciu np. o zasady open innovation – otwartej innowacji, czyli działania w sieci, realizacji projektów badawczych i technologicznych często poza właściwymi przedsiębiorstwami.
\n
Przedsiębiorcom należy w związku z tym dostarczyć także wiedzy dotyczącej np. regulacji prawnych związanych z własnością intelektualną przedsiębiorstwa, a nawet wyposażyć w kadry i środki niezbędne do obsługi tej własności.
\n
Inna część działań musi dotyczyć aktywnego wspierania postaw już proinnowacyjnych poprzez odpowiednie instrumenty finansowe – kredyty, pożyczki, granty lub zachęty podatkowe, uruchomione w okresie stabilizacji finansów publicznych.
\n
Zwiększenie innowacyjności w samych przedsiębiorstwach, w szczególności w pierwszym okresie będzie możliwe m.in. poprzez promowanie inwestycji kapitałowych w zagraniczne technologie.
\n
Państwo może oddziaływać na firmy poprzez stymulację rynku finansowego do tworzenia szerszej oferty dla przedsiębiorstw poprzez odpowiednie prawo. Wystrzegać się jednak należy na tym etapie ochrony rynku krajowego przez konkurencję. W krótkim okresie takie działania mogłyby przynieść pozytywny efekt, ale w przypadku działań długofalowych ich rzeczywiste skutki oznaczałyby brak konkurencyjności i tym samym rozwoju polskich przedsiębiorstw. ww Kształtowanie kompetencji zarządczych i postaw proinnowacyjnych wśród przedsiębiorców powinno być podporządkowane założeniu o potrzebie zwiększenia adaptacyjności przedsiębiorstw w Polsce.
\n
Należy przez to rozumieć działania nakierowane na profesjonalizację kadr przedsiębiorstw, prowadzące w efekcie do rozwoju konkretnych podmiotów gospodarczych.
\n
Drugim zadaniem ważnym z punktu widzenia rozwoju innowacyjności i wzmocnienia polskiej przedsiębiorczości jest wyposażenie w odpowiednią wiedzę i możliwości współpracy młodych polskich przedsiębiorców, którzy są na etapie tworzenia własnej firmy. Pakiet działań musi być kierowany do tych osób, które będą decydowały się na rozpoczęcie własnego biznesu. Dodatkowo Monitor Polski
\n
–89 – Poz. 121 v.p l należy wzmacniać procesy współpracy zagranicznej polskich firm poprzez promocję współpracy, eksportu oraz pozyskiwania technologii zagranicznych.
\n
Należy zdawać sobie jednocześnie sprawę z tego, że nawet w perspektywie 2030 r. nie będzie możliwe osiągnięcie w pełni innowacyjnej gospodarki, opartej o nowoczesne technologie wytwarzane jedynie w Polsce. Dlatego należy wykorzystać ogromny potencjał istniejących w Polsce mikroprzedsiębiorstw oraz całego sektora MSP dla adaptacji tych technologii, które obecnie są już stosowane na świecie, a ich wdrożenie nie wymaga dużych nakładów finansowych. .go Kluczowe dla rozwoju gospodarki będzie także stałe zwiększanie stopnia jej umiędzynarodowienia.
\n
Wzrost umiędzynarodowienia gospodarki to nie tylko wzrost eksportu, ale także wzrost powiązań kooperacyjnych polskich przedsiębiorstw oraz ich większa integracja z międzynarodowymi łańcuchami wartości oraz inwestycje tych przedsiębiorstw w innych krajach. Dlatego ważne jest tworzenie zachęt dla inwestycji i eksportu polskich firm.
\n
Osobnym zadaniem jest stałe pozyskiwanie inwestycji zagranicznych, w szczególności w okresie do 2020 r. zarówno z zakresu produkcji przemysłowej, jak i usług – w tym przede wszystkim w trzech obszarach – obsługa procesów biznesowych (Business Process Offshoring), tworzenia w Polsce centrów usługowych (Shared Service Centre) oraz centrów dostarczania wiedzy lub ośrodków badawczych (Knowledge Process Outsourcing). w. rcl Kierunek interwencji Wdrożenie efektywnych procesów deregulacyjnych na poziomie władzy centralnej
\n
•Zobowiązanie resortów do wdrożenia procedur mających na celu identyfikację przepisów tworzących nieuzasadnioną nadregulację. Procedury takie powinny obejmować możliwość zgłaszania propozycji deregulacyjnych przez podmioty prywatne.
\n
•Opracowanie przez rząd pakietu proponowanych zmian redukujących bariery biurokratyczne.
\n
Opublikowanie i przekazanie do Sejmu propozycji legislacyjnych w tym zakresie (z ew. projektami przepisów wykonawczych) oraz listy postulatów, wobec których nie została podjęta inicjatywa ustawodawcza, wraz ze szczegółowym uzasadnieniem przyczyn odmowy.
\n
•Wprowadzenie obowiązku przedkładania Radzie Ministrów i publikacji przez resorty rocznych sprawozdań z implementacji propozycji deregulacyjnych. ww Kierunek interwencji Zwiększenie dostępności powszechnych programów kształtowania postaw przedsiębiorczych i wspierania przedsiębiorczości, opartej o postawy proinnowacyjne, kreatywne, umiejętność współpracy
\n
•Wprowadzenie zajęć z zakresu przedsiębiorczości na wszystkich etapach i kierunkach studiów (także technicznych, zawodowych, rolniczych i artystycznych).
\n
•Realizacja przedsięwzięć w partnerstwie publiczno-prywatnym lub publiczno-społecznym kierowanych do przedsiębiorców i dotyczących poprawy kompetencji i kwalifikacji do zarządzania własną firmą (także mikro) lub organizacją. Monitor Polski
\n
–90 – Poz. 121 v.p l Kierunek interwencji Poprawa świadomości roli innowacji i strategii rozwojowych firm wśród przedsiębiorców .go
\n
•Wprowadzenie uregulowań prawnych pozwalających płatnikom podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) przekazywanie 1% należnego podatku na rzecz jednostek naukowych.
\n
•Wspieranie finansowe i organizacyjne wspólnych przedsięwzięć realizowanych przez przedsiębiorców we współpracy z innymi firmami, partnerami zagranicznymi i ośrodkami wspierania biznesu.
\n
•Realizacja programów edukacyjnych w zakresie planowania strategicznego w małych i średnich przedsiębiorstwach.
\n
•Zaangażowanie samorządów na szczeblu przede wszystkim wojewódzkim dla wspierania przedsiębiorczości, promocji gospodarczej regionu.
\n
•Prowadzenie szkoleń dla przedsiębiorców i pracowników administracji z zakresu pomocy publicznej i zasad jej udzielania i wykorzystywania.
\n
Kluczowy projekt Poprawa spójności działania i współpracy między ośrodkami wspierania innowacyjności – parkami technologicznymi, centrami transferu technologii, inkubatorami, funduszami PE/VC w celu zwiększenia skuteczności procesów i skali komercjalizacji wyników badań naukowych oraz poprawa jakości regulacji w zakresie innowacji w. rcl
\n
•Delegowanie zadań z zakresu wspierania innowacyjności do poziomu regionalnego do wyspecjalizowanych ośrodków regionalnych i uczelnianych.
\n
•Budowa sieci współpracy osób i instytucji z rozwiniętym systemem wymiany informacji o podejmowanych działaniach, inicjatywach i projektach wspierania innowacji – promocja technologiczna, organizacja kontaktów krajowych i międzynarodowych.
\n
•Wprowadzenie podziału zadań i zasad współpracy i wymiany informacji między instytucjami centralnymi i regionalnymi (np. program pozyskiwania inwestycji na poziomie centralnym i regionalnym, promocja marek polskich na poziomie centralnym).
\n
•Zaprojektowanie klarownych i obiektywnych miar oceny instytucji wspierania biznesu.
\n
•Reforma zasad prawa patentowego i innych praw własności intelektualnych pod kątem przystosowania systemu prawno-instytucjonalnego do potrzeb najnowszych technologii i zachowania równowagi między prawami twórców, producentów i użytkowników. ww Kierunek interwencji Wzmocnienie instytucjonalne i merytoryczne ośrodków wspierania biznesu i nauki w celu zapewnienia naukowcom lepszego wsparcia przy podejmowaniu działań związanych z komercjalizacją wyników prac badawczych
\n
•Profesjonalizacja kadr zatrudnionych w ośrodkach wspierania biznesu i nauki (stabilizacja zatrudnienia, motywacyjny mechanizm wynagradzania).
\n
•Wprowadzenie skutecznych programów nauczania w zakresie wspierania transferu technologii.
\n
•Wprowadzenie specjalistycznych programów wspierania naukowców w zakresie badania rynku, oceny potencjału komercyjnego, zarządzania własnością intelektualną. Monitor Polski
\n
–91 – Poz. 121 ww w. rcl .go v.p l
\n
•Podniesienie efektywności uczelnianych systemów transferu technologii, w tym m.in. poprzez tworzenie przez uczelnie spółek celowych, które będą wspierały badaczy na każdym etapie komercjalizacji. Monitor Polski
\n
–92 – Poz. 121 v.p l Polska Cyfrowa .go Jednym z kluczowych czynników niewystarczającego wykorzystywania technologii cyfrowych w Polsce jest relatywnie niski poziom PKB na głowę, przekładający się na możliwości inwestycji w ICT.
\n
Jednak niezależnie od tego czynnika, oraz od problemów technicznych i geograficznych związanych z dostępnością infrastruktury, niskie umiejętności, potrzeby i motywacje wpływają na obecny poziom korzystania z Internetu. Wynika on z braku skutecznych systemowych mechanizmów budowania kompetencji cyfrowych (w edukacji formalnej i nieformalnej) oraz z deficytu odpowiednich treści i usług, dostosowanych do potrzeb istniejących i potencjalnych użytkowników. W rezultacie wiele osób nie widzi powodów, żeby korzystać – nawet jeśli mają dostęp do internetu i innych technologii cyfrowych (20% osób niekorzystających żyje w gospodarstwie domowym wyposażonym w komputer z Internetem). w. rcl Rolą państwa jest opracowanie narzędzi stymulujących popyt na usługi cyfrowe, z jednej strony, jak i ich podaż, z drugiej strony, biorąc pod uwagę praktyki osób już uczestniczących w społeczeństwie cyfrowym. Dla nich Internet stał się codziennym narzędziem wykonywania obowiązków w domu czy w pracy oraz sposobem spędzania czasu wolnego. Korzystają z serwisów pośredniczących w sprzedaży i wymianie niekomercyjnej w Sieci; czytają serwisy informacyjne aktualizowane całodobowo na bieżąco; oglądają filmy i inne treści audiowizualne (w tym programy RTV), które są dla nich dostępne bez względu na czas, miejsce odbioru czy rodzaj odbiornika. Dla tej części społeczeństwa podłączony do Internetu komputer jest drugim po telewizorze – a dla młodszych pokoleń najważniejszym obok komórki – urządzeniem elektronicznym. Zachowania użytkowników mają wpływ na kształt usług i treści oferowanych w Internecie. Dla przykładu, w ostatnich latach rosną dynamicznie się tworzące serwisy społecznościowe, a wraz z nimi rozległe sieci społeczne, nakładające się na sieci technologii cyfrowych, w oparciu o które powstają. Dzięki temu media cyfrowe stają się narzędziem mobilizacji społecznej i zbiorowych działań obywatelskich bądź politycznych.
\n
Cel 5 – Stworzenie Polski Cyfrowej ww W krótkiej i średniej perspektywie czasowej wyzwaniem jest osiągnięcie co najmniej poziomu państw EU15 pod względem rozwoju infrastruktury, rozwoju usług i treści oraz podwyższenia poziomu ich wykorzystania. Należy wykorzystać okres do roku 2015, w szczególności na zredukowanie obecnych problemów infrastrukturalnych. W tej perspektywie podstawowym zadaniem państwa jest wspieranie procesu tworzenia infrastruktury cyfrowej: zmodernizowania obecnej infrastruktury, zapewnienia powszechnego dostępu do usług szerokopasmowych oraz stworzenie podwalin infrastruktury wydajnej w perspektywie dalszych 20 lat – korzystając w każdym wypadku z najnowszych dostępnych rozwiązań technologicznych. Nie oznacza to jednak, że w krótkiej perspektywie działania państwa powinny być ograniczone do kwestii infrastrukturalnych. Ważnym zadaniem w procesie budowy na przestrzeni następnych 5 lat społeczeństwa cyfrowego są także działania na rzecz zwiększenia popytu (poprzez edukację) i podaży (poprzez budowę treści) na usługi Monitor Polski
\n
–93 – Poz. 121 Długa perspektywa czasowa v.p l szerokopasmowe, w tym: rozwój e-administracji i systemu e-PUAP (poprzez udostępnienie usługi autoryzacji dla obywateli chcących korzystać, a także wdrożyć nowy model z e-usług innych administracji), digitalizacja i udostępnienie zasobów dziedzictwa i kultury, cyfryzacja telewizji, czy wreszcie otwieranie zasobów publicznych. Proces realizacji części z tych zadań został już rozpoczęty i powinien być kontynuowany w najbliższej dekadzie. .go W perspektywie długoterminowej, zadania są związane nie tylko z utrzymaniem tempa rozwoju (punktem odniesienia powinno być tempo rozwoju EU15 oraz ogólne trendy światowe i rozwój państw najbardziej rozwiniętych cyfrowo w skali globu), lecz także sprostaniem wyzwaniom cywilizacyjnym, wykorzystując potencjał najnowszych w danym momencie technologii cyfrowych oraz polskie przewagi konkurencyjne. W tej perspektywie podstawowym zadaniem nie będzie już jednak rozwój infrastruktury, lecz właśnie wzmożenie wysiłku na rzecz stymulacji popytu i podaży na usługi szerokopasmowe, w tym wzrost kompetencji i motywacji oraz zapewnienie aktualnych, wysokiej jakości treści i usług. Lata 2015–2020 będą zatem okresem budowania fundamentów społeczeństwa cyfrowego na bazie powstałej do tego czasu infrastruktury oraz zakończonych do roku 2015 działań krótkoterminowych. W tym okresie zostanie w pełni rozwinięty model otwartej komunikacji oraz otwartych zasobów, będących niezbędnym elementem Polski Cyfrowej. Natomiast okres 2020–2030 zostanie poświęcony pracy nad wykorzystaniem osiągnięć Polski Cyfrowej oraz głębszego spożytkowania korzyści dla społeczeństwa cyfrowego. w. rcl Aby osiągnąć ten cel, należy wdrożyć warunki do uzyskania prorozwojowego impetu cyfrowego, w tym powszechności dostępu i korzystania z szerokopasmowego Internetu, wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) we wszystkich sektorach gospodarki, stworzenie warunków dla podaży wysokiej jakości treści publicznych, także poprzez udostępnienie w sieci otwartych zasobów publicznych oraz wprowadzenie takich regulacji technologii cyfrowych, które służyć będą rozwojowi sieciowych form życia publicznego i kapitału społecznego. ww Kierunek interwencji Wspieranie inwestycji w infrastrukturę szerokopasmową w celu zapewnienia powszechnego, wysokiej jakości dostępu do Internetu
\n
•Dokończyć inwestycje publiczne w infrastrukturę szerokopasmową oraz podjąć projekty w zakresie Sieci Następnej Generacji opartych na pakietowym transporcie informacji.
\n
•Stworzyć system wsparcia finansowego i regulacyjnego dla inwestycji w nowoczesne sieci szkieletowe oraz sieci dostępowe, w szczególności Sieci Następnej Generacji (pakietowy transport informacji).
\n
•Zapewnić dostępność mobilną w różnych miejscach (dom, praca, przestrzeń publiczna, instytucje publiczne). Monitor Polski
\n
–94 – Poz. 121 w. rcl .go v.p l Kierunek interwencji Budowanie kompetencji cyfrowych osób nauczających (m.in. nauczycieli, pracowników innych instytucji edukacyjnych i kultury, pracowników organizacji pozarządowych) i wdrożenie powszechnej edukacji cyfrowej oraz stworzenie nowoczesnej sieciowej infrastruktury i zasobów edukacyjnych
\n
•Budowanie kompetencji cyfrowych osób nauczających, w tym stworzenie specjalizacji studiów związanych z edukacją cyfrową, tak aby wykształcić kadry zdolne przekazywać kompetencje cyfrowe w ramach systemu edukacji.
\n
•Realizacja na bazie podstawy programowej edukacji cyfrowej (uwzględniającej edukację informatyczną jako istotny element i zawierającej też program edukacji medialnej) jako kluczowego jej elementu.
\n
•Zapewnienie szkołom, instytucjom kultury, innym instytucjom realizującym zadania edukacji cyfrowej oraz osobom uczącym się infrastruktury sieciowej oraz sprzętu ICT, w celu zapewnienia równych szans edukacyjnych i modernizacji procesu edukacyjnego.
\n
•Stworzenie zdecentralizowanego programu edukacji cyfrowej osób dorosłych, opartego na sieci instytucji, organizacji i przedsiębiorstw prowadzących edukację cyfrową osób dorosłych (w modelu uczenia się przez całe życie, w tym nieformalną i pozaszkolną), jako kluczowego mechanizmu likwidowania wykluczenia cyfrowego osób dorosłych.
\n
•Wspieranie współpracy, w skali lokalnej oraz ogólnopolskiej, podmiotów zaangażowanych w różne formy edukacji cyfrowej – w szczególności szkół z innymi instytucjami publicznymi oraz organizacjami pozarządowymi. ww Kierunek interwencji Zwiększenie ilości zasobów publicznych (m.in. zasobów edukacyjnych, zbiorów dziedzictwa, publikacji naukowych i treści mediów publicznych) dostępnych w sieci, w celu zapewnienia podaży treści wysokiej jakości
\n
•Opracowanie w pierwszej kolejności otwartych standardów udostępniania informacji publicznych, uwzględniając kwestie prawne, techniczne oraz finansowe, w celu zapewnienia m.in. możliwości maszynowego przetwarzania informacji oraz dostępności dla osób niepełnosprawnych.
\n
•Wprowadzenie zasad ponownego wykorzystania informacji publicznej, wraz z systemem repozytoryjnym udostępniającym publiczne zasoby informacyjne (tworzone przez administrację publiczną) w sposób otwarty i zestandaryzowany.
\n
•Udostępnienie zgodnie z opracowanymi standardami otwartości istniejących zasobów publicznych ze sfery edukacji, nauki i kultury, w tym zasobów mediów publicznych, zasobów publicznych instytucji kultury, efektów publicznych programów digitalizacji treści, oraz instytucji naukowych i badawczo-rozwojowych finansowanych ze środków państwowych, zgodnie z posiadanymi prawami autorskimi.
\n
Kierunek interwencji Stworzenie dogodnych warunków prawnych dla rozwoju rynku usług elektronicznych
\n
•Wprowadzenie regulacji umożliwiających otwarty dostęp do informacji publicznych m.in. w celu jej ponownego wykorzystania przez innowacyjnych przedsiębiorców. Monitor Polski • Poz. 121 Zminimalizowanie barier regulacyjnych utrudniających sprzedaż towarów i świadczenie usług drogą elektroniczną.
\n
Promowanie nowych modeli biznesowych na rynku mediów pozwalających na rozwój firm działających na tym rynku w obszarze cyfrowym. v.p l •
\n
–95 – Kierunek interwencji Gromadzenie, przechowywanie, zabezpieczanie oraz udostępnianie danych i dokumentów elektronicznych oraz udostępnianie i zabezpieczanie w postaci elektronicznej dotychczasowych zasobów w postaci tradycyjnej, w tym udostępnienie za pośrednictwem Internetu treści objętych domeną publiczną w. rcl Kapitał Ludzki .go
\n
•Systematyczne prowadzenie programu digitalizacji zasobów powstałych i zgromadzonych w postaci nieelektronicznej.
\n
•Gromadzenie, przechowywanie i zabezpieczanie materiałów powstałych w postaci cyfrowej, także danych z Internetu.
\n
•Udostępnianie zgromadzonych treści w postaci cyfrowej (z zachowaniem ochrony danych osobowych i ochrony praw autorskich). ww W perspektywie kolejnych lat zmniejszaniu się populacji towarzyszyć będzie prawdopodobnie zmniejszanie się liczby miejsc pracy. Proces ten będzie jednak wolniejszy niż w przypadku ogólnej liczby ludności. Jednocześnie zmieniać się będą sektory, w których zarówno tworzone, jak i tracone będą miejsca pracy. Zmieniać będzie się także zapotrzebowanie na kwalifikacje. Największymi zagrożeniami staną się zatem, z jednej strony, malejąca liczba osób w wieku produkcyjnym, a z drugiej, rosnące niedostosowanie umiejętności pracowników do oczekiwań nowoczesnego rynku pracy. Przy utrzymaniu dotychczasowych priorytetów tracone będą również potencjały ludzi młodych, którzy kończąc edukację zetkną się z problemem uzyskania pierwszej, satysfakcjonującej ich pracy. Prognoza rynku pracy przygotowana przez Komisję Europejską w 2010 roku pokazuje, iż dla utrzymania potencjału rozwojowego UE do roku 2020 wskaźnik aktywności zawodowej powinien osiągnąć w grupie wiekowej 20–64 poziom 77,3%, czyli o prawie 2 pp. więcej niż dzisiaj. Stopa bezrobocia natomiast powinna spaść do 6,8%. W przypadku Polski ma to być odpowiednio 70,2% oraz 7,8%.
\n
Oznacza to, iż aby nie pogorszyła się jakość życia, trzeba zaproponować taki model rozwoju, który z jednej strony kreował będzie nowe miejsca pracy, ale z drugiej umożliwiał ich zajmowanie przez jak największą liczbę osób. Zgodnie z prognozą ludnościową GUS liczba osób w wieku aktywności zawodowej do roku 2030 zmniejszy się o ponad 3 mln. Oznacza to dwa razy szybszy spadek niż w przypadku ogólnej liczby ludności, co stwarza dodatkowe wyzwanie dla rynku pracy. Bez wzrostu Monitor Polski
\n
–96 – Poz. 121 v.p l zatrudnienia stracimy nie tylko szanse na rozwój, ale i narazimy się na ryzyko regresu ekonomicznego i społecznego.
\n
Priorytet wzrostu zatrudnienia to za mało, aby uniknąć negatywnych konsekwencji wyzwań, jakie nas czekają w czasie kolejnych dwudziestu lat. Tak samo jak dla gospodarki zabójcze jest wysokie bezrobocie, tak samo negatywne jest zjawisko, w którym tworzone są wolne miejsca pracy, których nikt nie chce podjąć lub też nie ma na danym rynku pracy odpowiednio przygotowanych pracowników. Należy mieć przy tym świadomość, iż nawet najbardziej szczodry system zabezpieczenia społecznego nie jest w stanie zagwarantować takiej jakości życia, jakiej życzyliby sobie Polacy. Już obecnie Polska wydaje prawie 16% swojego PKB na system zabezpieczenia społecznego.
\n
Jednocześnie jednak tylko niecałe 1,5% wydajemy na pomoc dla rodzin oraz dla rodzin najuboższych. .go Dlatego też uzupełnieniem priorytetu wzrostu zatrudnienia musi być stworzenie systemu zapewniającego każdemu obywatelowi dostęp do usług publicznych, które pozwolą zmniejszyć lub wyeliminować deficyty czy też dysfunkcje uniemożliwiające podjęcie pracy lub też skutkujące podejmowaniem zatrudnienia poniżej możliwości czy aspiracji. Kluczowe jest również przemodelowanie systemu transferów społecznych, tak aby z jednej strony trafiały one do osób, które wymagają realnego wsparcia, a z drugiej stymulowały, poprzez ich motywujący charakter, do podejmowania zatrudnienia. Tak więc, niemożliwość podjęcia zatrudnienia nie może oznaczać skazania na wykluczenie. Zdecydowane jednak promowane są te działania, których skutkiem jest uzyskanie zatrudnienia na otwartym rynku pracy lub też podjęcie działalności gospodarczej. w. rcl Dobry stan zdrowia populacji jest bardzo istotną przesłanką poprawy jakości życia. Zmniejszenie przedwczesnej umieralności, zachorowalności i niepełnosprawności uwarunkowane jest przyspieszeniem postępów w zwalczaniu szkodliwych dla zdrowia zachowań, takich jak używanie tytoniu, szkodliwe skutki spożywania alkoholu, niewłaściwa dieta i brak aktywności fizycznej, które prowadzą do większej zapadalności na przewlekłe choroby niezakaźne (głównie: nowotwory, choroby układu oddechowego, choroby układu krążenia, cukrzyca i choroby psychiczne). Niezbędne jest zatem zintensyfikowanie działań profilaktycznych promujących zdrowy styl życia, wdrożenie systemowych międzysektorowych działań eliminujących różnice w zdrowiu wynikające między innymi z uwarunkowań społecznych oraz poprawa dostępu do wysokiej jakości usług zdrowotnych, tak by umożliwić szybki i efektywny powrót na rynek pracy.
\n
W przypadku tych osób, które z różnych przyczyn nie mogą pracować, nowy model zakłada pełną z nimi solidarność. Transfery z zabezpieczenia społecznego uzupełniane przez system podatkowy powinny zapewniać takim osobom odpowiednią jakość życia. ww Mając na uwadze utrzymujący się w ostatnich latach na bardzo niskim poziomie wskaźnik dzietności, a także prognozy dotyczące starzenia się społeczeństwa, konieczne jest jeszcze silniejsze podkreślenie działań na rzecz wzrostu dzietności.
\n
Należy także podkreślić, że wszystkie działania strategiczne powinny uwzględniać koncepcję projektowania uniwersalnego (projektowania dla wszystkich) w celu dokonania pozytywnych zmian wpływających na jakość życia i aktywność osób starszych i niepełnosprawnych. Uniwersalne projektowanie oznacza projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub Monitor Polski
\n
–97 – Poz. 121 v.p l specjalistycznego projektowania (zgodnie z definicją zawartą w Art. 2 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych). Znaczenie tej koncepcji będzie coraz większe ze względu na sytuację demograficzną kraju i stale rosnącą grupę osób starszych.
\n
Cel 6 – Rozwój kapitału ludzkiego poprzez wzrost zatrudnienia i stworzenie „workfare state” w. rcl .go Aby można było mówić o rozwoju kapitału ludzkiego, niezbędne jest przede wszystkim aktywizowanie rezerw na rynku pracy, tak aby zwiększyć poziom zatrudnienia do 80% (20–64) do 2030 r. (osiągnięcie liczby zatrudnionych w 2020 r. na poziomie ponad 17 mln osób i niedopuszczenie do spadku tej liczby poniżej 16,8 mln w 2030 r.), poprzez związanie osób niepełnosprawnych z otwartym rynkiem pracy, umożliwienie wcześniejszego startu młodych osób na rynku pracy, podniesienie aktywności zawodowej kobiet oraz realizację programów 50+ i 60+ oraz poprawę dostępności zasobów mieszkaniowych. Trzeba również wzmocnić warunki dla łączenia ambicji zawodowych i aspiracji rodzinnych młodej i średniej generacji, poprzez m.in. wsparcie rodzin w edukacji i opiece nad dziećmi w wieku 0–5, poprawę dostępności przedszkoli i opieki świetlicowej, propagowanie elastyczności zatrudnienia dostosowanej do potrzeb pracownika. Warunkiem jest zaprojektowanie i wdrożenie działań poprawiających warunki startu życiowego i zawodowego młodej generacji, ułatwiające wchodzenie młodych na rynek pracy (elastyczność zatrudnienia oraz warunki jego stabilizacji). Należy również przygotować instytucje publiczne i społeczeństwo do wzrostu imigracji do Polski (od 2020 r.) poprzez wykorzystanie potencjału migracji poakcesyjnych i migracji powrotnych oraz stworzenie warunków wdrożenia polityki migracyjnej odpowiadającej na potrzeby rynku pracy i wspierającej proces integracji imigrantów. Istotne znaczenie z punktu widzenia potrzeb i dalszego rozwoju rynku pracy będą także odgrywały migracje powrotne, które ze względu na duży potencjał będą wymagały dodatkowego wsparcia ze strony administracji publicznej.
\n
Kierunek interwencji Zmiana zasad funkcjonowania publicznych służb zatrudnienia w kierunku zwiększenia ich efektywności • ww • Dokonanie podziału w ramach urzędów pracy na część odpowiedzialną za realizację i kontraktację usług aktywizacyjnych oraz części odpowiedzialnej za rejestrację bezrobotnych oraz za dystrybucję zasiłków dla bezrobotnych.
\n
Wprowadzenie do przepisów możliwości korzystania z pośrednictwa i doradztwa zawodowego w ramach usług instytucji rynku pracy dla wszystkich obywateli.
\n
Zwiększenie kontraktacji usług rynku pracy poza urzędami pracy. Docelowo doprowadzenie do konkurencji pomiędzy instytucjami publicznymi i innymi o pozyskiwanie środków na prowadzenie polityki rynku pracy. • Monitor Polski
\n
–98 – Poz. 121 v.p l Kierunek interwencji Przeprowadzenie zmian w systemie zabezpieczenia społecznego oraz podatkowym, tak aby zwiększyć opłacalność i skłonność do podejmowania pracy
\n
•Wprowadzenie zmiany w systemie polityki społecznej i świadczeń społecznych, tak aby niektóre z nich (np. zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie rehabilitacyjne, dodatki stażowe) mogły być wypłacane przez pewien czas po podjęciu zatrudnienia.
\n
•Dokonanie dalszej dywersyfikacji zasiłków dla bezrobotnych, tak aby zwiększyć ich wysokość po utracie zatrudnienia i sukcesywnie obniżać w przypadku niepodejmowania prób aktywizacji zawodowej przez bezrobotnego.
\n
•Zwiększenie zakres wsparcia (dopłaty, kredyty itp.) dla osób, które decydują się podjąć zatrudnienie poza miejscem zamieszkania. • • Wprowadzenie elastycznych form zatrudnienia i usunięcie barier dla ich podejmowania przez rodziców małych dzieci oraz opiekujących się osobami niesamodzielnymi.
\n
Przeprowadzenie kampanii społecznych dotyczących możliwości wykorzystania elastycznych form zatrudnienia dla łączenia życia rodzinnego i zawodowego.
\n
Połączenie form elastycznego zatrudnienia z możliwościami bezpiecznego i pewnego startu dla osób młodych w. rcl • .go Kierunek interwencji Zapewnienie dalszego rozwoju elastycznych form zatrudnienia i umożliwienie przez to łączenia życia rodzinnego z karierą zawodową Kierunek interwencji Stworzenie warunków dla wzrostu liczby osób niepełnosprawnych zatrudnionych na otwartym rynku pracy • • • ww • Zwiększenie uczestnictwa w szkolnictwie powszechnym dzieci niepełnosprawnych.
\n
Zmodernizowanie chronionego rynku pracy poprzez zmianę funkcji i zwiększenie roli rehabilitacji oraz wzmocnienie jego społecznej roli, a także przyjęcie instrumentów stymulujących podejmowanie pracy przez osoby niepełnosprawne na otwartym rynku pracy.
\n
Poprawa dostępności do rehabilitacji medycznej oraz zaopatrzenia osób niepełnosprawnych w funkcjonalne i innowacyjne przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze jest priorytetowym działaniem, które wpłynie na poprawę jakości życia i wzrost poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
\n
Po audycie dokonanie zmian w zakresie finansowania wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych.
\n
Dokonać zmian w świadczeniach rehabilitacyjnych, tak aby w rzeczywisty sposób umożliwiały korzystanie z rehabilitacji. • Monitor Polski
\n
–99 – Poz. 121 v.p l Kierunek interwencji Promocja dzietności poprzez zmniejszenie kosztów związanych z opieką oraz wychowaniem dzieci, szczególnie wynikających z łączenia kariery zawodowej z życiem rodzinnym • .go Wprowadzenie nowych rozwiązań i umożliwienie jak najszerszego ich wykorzystania (np. elastyczne formy organizowane w nietradycyjnych miejscach oraz w różnym zakresie czasowym, formy opieki i edukacji indywidualnej, domowej, placówki wielofunkcyjne, świadczące wielostronne usługi na rzecz małych dzieci i ich rodziców; usługi opiekuńcze świadczone na rzecz kilku rodzin oraz usługi opieki instytucjonalnej na rzecz dzieci w wieku do lat 3 ).
\n
•Zwiększenie dostępności i poprawa jakości opieki w przedszkolach i szkołach.
\n
•Wykorzystanie instrumentów finansowych promujących aktywność zawodową (np. podatkowych) i skoncentrowanie strumienia środków finansowych w grupie rodzin rzeczywiście potrzebujących.
\n
•Zapewnienie rodzinom odpowiedniego wsparcia finansowego poprzez system świadczeń rodzinnych.
\n
Kierunek interwencji Stworzenie kompleksowego systemu wspierania usamodzielniania się młodej generacji, tak aby ograniczać okres niepewności i w pełni wykorzystywać jej potencjał zawodowy i społeczny (np. kreatywność, otwartość, elastyczność) w. rcl
\n
•Poprawienie opłacalności podejmowania pierwszego zatrudnienia, co można uzyskać poprzez zmiany w systemie podatkowym oraz świadczeń społecznych.
\n
•Zaprojektowanie i wprowadzenie zmian w zakresie przekształcania umów na czas określony oraz na zastępstwo w umowy na czas nieokreślony.
\n
•Zwiększenie liczby zajęć praktycznych w szkolnictwie zawodowym, ogólnokształcącym i wyższym.
\n
•Zwiększenie środków publicznych przeznaczanych na politykę mieszkaniową, przy jednoczesnym zrównoważeniu jej rozwoju między mieszkalnictwem własnościowym, jak i na wynajem.
\n
Kierunek interwencji Zapewnienie jak najlepszej adresowalności świadczeń i zasiłków i rozwój ekonomii społecznej, tak aby z jednej strony stymulowały i wspierały korzystanie z usług publicznych oraz z drugiej ograniczały ryzyko marginalizacji spowodowanej ubóstwem ww
\n
•Przeprowadzenie zmian w systemie zasiłków i świadczeń, tak aby jasno rozdzielone zostały ich funkcje aktywizacyjne (ułatwianie i zwiększanie opłacalności wejścia/powrotu na rynek pracy) od funkcji czysto socjalnych zapewniających maksymalne ograniczenie wykluczenia społecznego wśród grup najbardziej na to narażonych.
\n
•Powiązanie systemu zasiłków i świadczeń z systemem usług publicznych, tak aby transfery społeczne umożliwiały w większym stopniu korzystanie z nich osobom zagrożonym lub wykluczonym społecznie.
\n
•Systematyczna weryfikacja kryterium dochodowego uprawniającego do dostępu do świadczeń z systemu pomocy społecznej, tak aby przeciwdziałać i nie utrwalać ubóstwa skrajnego oraz Monitor Polski
\n
–100 – Poz. 121 v.p l weryfikację kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń rodzinnych, tak aby zwiększyć wsparcie finansowe skierowane do rodzin z dziećmi.
\n
•Zrezygnowanie ze świadczeń, które nie realizują celu, dla którego zostały powołane.
\n
•Rozbudowa i zwiększenie instrumentów ekonomii społecznej, w tym spółdzielni socjalnych.
\n
•Podejmowanie działań na rzecz rozwoju profilaktyki rodziny oraz pracy z rodziną w kryzysie, a także działań na rzecz rozwoju rodzinnych form pieczy zastępczej mających na celu stworzenie dzieciom pozbawionym opieki biologicznych rodziców zastępczego środowiska rodzinnego. • • • • .go Kierunek interwencji Wprowadzenie nowych rozwiązań zapewniających powszechność opieki nad osobami niesamodzielnymi oraz poszerzenie oferty opieki instytucjonalnej, tak aby odpowiedzieć na wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa i zapewnić wsparcie rodzinom, w których znajdują się osoby niesamodzielne Poprawa efektywności systemu orzecznictwa.
\n
Określenie katalogu świadczeń (w zależności od stopnia niesamodzielności).
\n
Opracowanie minimalnych standardów usług opiekuńczych.
\n
Zmiana zasad przyznawania dodatku pielęgnacyjnego (powiązanie świadczenia z orzeczeniem o niesamodzielności). w. rcl Kierunek interwencji Zapewnienie realnego wsparcia rodzin wielodzietnych zabezpieczającego je przed ryzykiem wykluczenia społecznego
\n
•Stworzenie nowego modelu wsparcia rodzin wielodzietnych uwzględniającego liczbę dzieci (wypracowanie nowych instrumentów wsparcia, których celem byłoby zapobieganie wykluczeniu społecznemu i wykorzystywanie potencjałów rodziców oraz dzieci poprzez umożliwienie niestygmatyzującego korzystania z usług społecznych).
\n
•Przemodelowanie instrumentów wsparcia z zakresu pomocy społecznej, tak aby w efektywny sposób wspierały one potrzeby poszczególnych rodzin wielodzietnych, z uwzględnieniem miejsca ich zamieszkania.
\n
•Zapewnienie rodzinom wielodzietnym w kryzysie odpowiedniego wsparcia psychologicznego i interwencyjnego.
\n
Kierunek interwencji ww Po określeniu „zawodów deficytowych”, przetestowanie różnych instrumentów pozyskiwania pracowników zagranicznych, których niedobór będzie odczuwalny w kolejnych latach
\n
•Przygotowanie i wdrożenie nowej koncepcji polityki w zakresie przyjmowania imigrantów zarobkowych, ukierunkowanej na elastyczne uzupełnienia niedoborów na rynku pracy oraz zwiększenia konkurencyjności polskiej gospodarki.
\n
•Wdrożenie całościowego i elastycznego modelu polskiej polityki integracyjnej, której głównym celem będzie zapewnienie cudzoziemcowi legalnie przebywającemu w Polsce dostępu do usług, które pozwolą mu podejmować zatrudnienie oraz uzyskać samodzielność ekonomiczną. Monitor Polski
\n
–101 – Poz. 121 v.p l Kierunek interwencji Wdrożenie instrumentów podnoszących jakość świadczonych usług zdrowotnych i efektywność systemu ochrony zdrowia .go
\n
•Wprowadzenie metod systematycznego szacowania i poprawy dostępności świadczeń zdrowotnych na poziomie powiatu, województwa i kraju i zdolności systemu do ich zaspokajania.
\n
•Wprowadzenie zmian w zarządzaniu i finansowaniu ochrony zdrowia w obszarach o zasadniczym znaczeniu dla sprostania obecnym i nadchodzącym wyzwaniom cywilizacyjnym, gospodarczym i demograficznym.
\n
•Wdrażanie systemów stałej poprawy jakości w ochronie zdrowia, poprawy infrastruktury ochrony zdrowia, bazy dydaktycznej uczelni medycznych oraz instytutów naukowych.
\n
•Opracowanie i wdrożenie procedury informacyjnej w dziedzinie promowania innowacji i racjonalnego korzystania z nowych technologii, zwiększenie dostępu do innowacji w ochronie zdrowia, wdrażanie innowacyjnych rozwiązań dotyczących zarządzania informacją medyczną.
\n
•Usprawnienie systemów zbierania danych epidemiologicznych dotyczących chorób cywilizacyjnych.
\n
•Rozwój transplantologii i publicznej służby krwi.
\n
•Wdrożenie instrumentów rozwijających efektywną gospodarkę produktami leczniczymi oraz rozwój innowacyjnych technologii medycznych. ww w. rcl Kierunek interwencji Dostosowanie systemu ochrony zdrowia do prognozowanych do roku 2030 zmian demograficznych, w szczególności wzmocnienie działań na rzecz rozwoju infrastruktury i zasobów kadrowych w obszarach opieki nad matką i dzieckiem oraz osobami starszymi
\n
•Dalsze działania mające na celu zapewnienie optymalnego standardu w zakresie opieki nad matką i dzieckiem. Chodzi m.in. o rozwój nowoczesnej infrastruktury w dziedzinach medycyny ukierunkowanych na opiekę nad matką i dzieckiem i dostosowanie kształcenia kadr medycznych do identyfikowanych potrzeb (np. położnictwo i ginekologia, neonatologia, pediatria, kardiologia i kardiochirurgia dziecięca, chirurgia dziecięca, neurologia dziecięca, psychiatria dziecięca, hematologia i onkologia dziecięca itd.)
\n
•Zwiększenie zakresu programów zdrowotnych skierowanych do młodych kobiet w okresie ciąży i połogu.
\n
•Wypracowanie modelu wsparcia par mających problemy z zajściem w ciąże, w tym w zakresie metod leczenia bezpłodności.
\n
•Dostosowanie opieki prenatalnej do modelu późnego macierzyństwa.
\n
•Rozpoczęcie działań mających na celu wdrożenie holistycznych standardów opieki nad osobami w wieku geriatrycznym poprzez między innymi rozwój nowoczesnej infrastruktury w obszarze geriatrii, dostosowanie kształcenia kadr medycznych do identyfikowanych potrzeb oraz nowoczesną organizację geriatrycznych świadczeń zdrowotnych. Monitor Polski
\n
–102 – Poz. 121 v.p l Kierunek interwencji Zwiększenie dostępności do wysokiej jakości usług zdrowotnych w priorytetowych, wynikających z uwarunkowań epidemiologicznych, dziedzinach medycyny (np. kardiologia, onkologia, neurologia, medycyna ratunkowa, ortopedia i traumatologia, psychiatria) w. rcl .go
\n
•Zapewnienie wzrostu nakładów na opiekę zdrowotną, tak aby odpowiedzieć na wyzwania demograficzne i epidemiologiczne oraz nie doprowadzić do zmniejszenia nakładów liczonych na 1 pacjenta.
\n
•Urealnienie i optymalizacja systemu wyceny usług zdrowotnych.
\n
•Dostosowanie struktury jednostek ochrony zdrowia do potrzeb zdrowotnych społeczeństwa.
\n
•Upowszechnienie działań rehabilitacyjno-rewalidacyjnych (zwłaszcza na wczesnych etapach życia).
\n
•Dostosowanie modelu kształcenia kadr medycznych do potrzeb systemu ochrony zdrowia.
\n
•Umożliwienie dopływu środków prywatnych do systemu (dodatkowe ubezpieczenie).
\n
•Kontynuowanie działań mających na celu zapewnienie wysokiej jakości usług zdrowotnych poprzez m.in. rozwój nowoczesnej infrastruktury, innowacyjnych technologii medycznych w priorytetowych dziedzinach.
\n
•Wprowadzenie nowego modelu opieki nad osobami niesamodzielnymi, który będzie lepiej adresował wsparcie i zapewniał możliwość świadczenia realnej opieki (przy założeniu swobody wyboru formy opieki).
\n
•Stworzenie modelu leczenia chorób rzadkich oraz określenie zasad niestandardowych metod leczenia (w oparciu o ekspertyzę instytucji oceniających technologie medyczne).
\n
•Zbadanie nowych możliwości finansowania terapii specjalnych (niestandardowych), tak aby zwiększyć dostępność do nich. ww Kierunek interwencji Opracowanie i wdrożenie międzysektorowych rozwiązań systemowych i działań wzmacniających kształtowanie postaw prozdrowotnych zwiększających dostępność do programów zdrowotnych (profilaktycznych, rehabilitacyjnych) w celu zmniejszenia zachorowalności i umieralności, w szczególności z powodu chorób cywilizacyjnych
\n
•Realizacja programów ogólnospołecznych promujących działania profilaktyczne.
\n
•Monitorowanie nowych zagrożeń i poprawa adresowalności programów prozdrowotnych.
\n
•Identyfikacja grup ryzyka i określenie optymalnej wiązki działań profilaktycznych.
\n
•Realizacja działań profilaktycznych.
\n
•Kształtowanie powszechnej świadomości zdrowotnej i zdrowego stylu życia.
\n
•Promocja wysokiej jakości, bezpiecznych dla konsumentów produktów rolno-spożywczych oraz upowszechnienie wiedzy w zakresie zasad żywienia.
\n
Kierunek interwencji Stworzenie modelu aktywności intelektualnej, społecznej i zawodowej osób starszych, opartego na wykorzystywaniu ich potencjałów i zapobieganiu wykluczeniu społecznemu
\n
•Stworzenie miksu dochodowego opartego na świadczeniach emerytalnych oraz wynagrodzeniu z pracy, tak aby zapobiegać wykluczeniu społecznemu osób starszych (dostęp do opieki Monitor Polski Poz. 121 zdrowotnej i długoterminowej na odpowiednim poziomie) oraz zbyt szybkiej rezygnacji z zatrudnienia poprzez wzrost jej opłacalności.
\n
Stworzenie nowego modelu elastycznego zatrudnienia dla osób starszych.
\n
Wspieranie poprawy dostępu do edukacji i zasobów kultury na każdym etapie życia.
\n
Wspieranie uczenia się przez całe życie , w tym tworzenia uniwersytetów trzeciego wieku.
\n
Wsparcie rozwoju srebrnej gospodarki. v.p l • • • •
\n
–103 – Kierunek interwencji Wzrost poziomu aktywności fizycznej społeczeństwa poprzez poprawę warunków umożliwiających jej uprawianie na każdym etapie życia .go
\n
•Poprawa stanu i dostępności infrastruktury sportowej.
\n
•Poprawa jakości zajęć wychowania fizycznego i zapewnienie warunków do uprawiania sportu w systemie edukacji.
\n
•Promocja aktywności fizycznej w społeczeństwie.
\n
Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego rozumiemy jako zapewnienie optymalnej ilości energii po możliwie niskich cenach oraz dywersyfikację źródeł i tras przesyłu nośników energii.21 w. rcl Wybór celów szczegółowych musi opierać się na analizach efektywności ekonomicznej konkretnych rozwiązań, które jednocześnie będą realizowały obydwa kierunki celu strategicznego. Ze względu na skalę zobowiązań i koszty realizacyjne szczególnej wagi nabiera proces redukcji emisji CO2 oraz zanieczyszczeń powietrza (m.in. tlenków azotu, siarki oraz pyłów). Istotne jest również podejmowanie działań na rzecz efektywnego korzystania z zasobów środowiska. Optymalizacja realizacji tego zadania stała się jedną z istotniejszych przesłanek do sformułowania celów szczegółowych.
\n
Podstawą do wyboru strategii modernizacji i rozbudowy sektora musi być dążenie do zapewnienia odbiorcom optymalnej ilości energii po możliwie niskich cenach przy zmniejszaniu presji na środowisko. Analizy modelowe sugerują optymalny ekonomicznie i technologicznie mix elektroenergetyczny dla 2020 i 2030 roku, który stał się podstawą do określania celów w tym obszarze. ww Udział węgla kamiennego i brunatnego w ogólnym bilansie energetycznym Polski będzie się stopniowo zmniejszał do ok. 50–60% w 2030 r. Jednak, ze względu na obecną strukturę polskiej energetyki, stosunkowo niskie koszty pozyskania oraz duże zasoby krajowe, te dwa paliwa pozostaną dominującymi i stabilizującymi bezpieczeństwo energetyczne Polski. Zasoby węgla zapewniają bowiem bezpieczeństwo dostaw w perspektywie 30–40 lat przy obecnym poziomie nakładów 21 Zagadnienie to rozwinięte jest w dokumencie Polityka energetyczna Polski do 2030 roku, przyjętym przez Radę Ministrów 10.11.2009 r. Monitor Polski
\n
–104 – Poz. 121 v.p l inwestycyjnych, a postępująca poprawa sprawności jednostek wytwórczych oraz rozwój czystych technologii węglowych pozwoli na ograniczenie emisyjności tej branży. Należy mieć na uwadze, że aby wydobycie węgla utrzymywało się na poziomie rentowności, niezbędna będzie ciągła poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw w tym sektorze. .go Udział Polski w realizacji celów klimatycznych sprawia, że odnawialne źródła energii staną się jednym z najważniejszych źródeł dla elektroenergetyki. W bilansie energii finalnej brutto konieczne jest osiągnięcie poziomu 15% z OZE w 2020 r. (obecnie ok. 9,5% brutto22; 5,69% brutto w 2008 r.23). OZE wymagają specjalnych narzędzi wsparcia (regulacje, narzędzia fiskalne). Narzędzia te jednak muszą uwzględniać prymat efektywności ekonomicznej wybranych rozwiązań, tak aby przygotować podstawy do przyszłej pełnej samowystarczalności ekonomicznej i konkurencyjności sektora. Pełny bilans kosztowy musi uwzględniać także poprawę efektywności odnawialnej energetyki rozproszonej dzięki uruchomieniu inteligentnych sieci oraz fizycznemu zbliżeniu wytwarzania energii z miejscem jej wykorzystywania. Dodatkowym wymiarem jest wpływ poniesionych inwestycji na rozwój tzw. zielonych miejsc pracy, szczególnie w przypadku energetyki rozproszonej, produkcji biopaliw, ale także infrastruktury ochrony środowiska. w. rcl Wdrażany program energetyki jądrowej jest jednym z najlepszych rozwiązań łączących zapewnienie długofalowego bezpieczeństwa i stabilności dostaw energii elektrycznej (cykl życia elektrowni wynosi ok. 40–60 lat) oraz realizację celów klimatycznych i środowiskowych (znikoma emisja CO2 i pyłów).
\n
W zestawieniu z gospodarką opartą na węglu jest to źródło energii oferujące dodatkowe możliwości technologiczne przyczyniające się do obniżenia kosztów wytwarzania energii. Mimo że proces inwestycyjny jest długotrwały i kosztowny (uśredniony 3–3,5 mln euro/MW) to późniejsza wieloletnia