w kontaktach z nauczycielami, a nie jedynie podczas zajęć w pracowni komputerowej. .go Na poziomie szkolnictwa wyższego wdrażanie nowych przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, 742 i 1544), w zakresie nowych możliwości konstruowania programów kształcenia i oparcia kształcenia na efektach, umożliwi odejście od popularnego nauczania ściśle dziedzinowego/zawodowego w stylu faktograficznym na rzecz modelu łączącego kształcenie dziedzinowe (analityczno‐krytyczne) i zawodowe (praktyczne) z doskonaleniem szerokiego spektrum kompetencji kluczowych87). w. rcl Wprowadzenie do polskiego systemu edukacji Krajowych Ram Kwalifikacji (KRK) jest nie tylko realizacją zobowiązań europejskich, ale przede wszystkim ma na celu podniesienie jakości systemu kształcenia. Krajowe Ramy Kwalifikacji to opis wzajemnych relacji między kwalifikacjami, integrujący różne krajowe podsystemy kwalifikacji. Służy przede wszystkim zwiększaniu przejrzystości, dostępności i jakości zdobywanych kwalifikacji. KRK są tworzone m.in. na potrzeby rynku pracy i społeczeństwa obywatelskiego.
\nDla polskiego systemu szkolnictwa wyższego KRK są narzędziem, które przesunie akcenty w systemie kształcenia z procesu kształcenia na efekty procesu kształcenia. Opis efektów kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów odnosi się do trzech elementów: wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Program studiów powinien być przygotowany w taki sposób, aby student rozwinął się w tych trzech dziedzinach. Tym samym po raz pierwszy w szkolnictwie wyższym pojawia się element kształcenia kompetencji społecznych. Jest to istotne, ponieważ kompetencje te przekładają się na jakość życia codziennego każdego człowieka, zarówno w sferze prywatnej, jak i publicznej oraz zawodowej. ww Niezwykle ważne jest, aby osoby uczestniczące w procesie edukacji na poziomie wyższym nabywały takie kompetencje jak: komunikatywność, kreatywność, mobilność, współpraca z innymi, odpowiedzialność za wspólnotę lokalną czy odpowiedzialność za podejmowane decyzje w sferze publicznej, ponieważ to one stają się później często nauczycielami, liderami i inicjatorami działań w swoim środowisku prywatnym, zawodowym i społecznym.
\n1.1.2. Kształcenie i doskonalenie nauczycieli w zakresie rozwijania kompetencji społecznych wśród uczniów Jednym z podstawowych kierunków zmian w kulturze pracy polskich szkół będzie upowszechnianie wzoru szkoły jako instytucji uczącej się. Kluczowe znaczenie dla tego wzoru ma współpraca między
\n86)
\nTamże. Monitor Polski
\nPrzygotowując dokumenty określające ramy pracy nauczycieli i rady pedagogicznej, należy uwzględniać zajęcia służące podnoszeniu kompetencji w zakresie budowania kapitału społecznego.
\nAby podejmować skuteczne działania w zakresie rozwijania postaw i kompetencji społecznych uczniów, umiejętności krytycznego odbioru przekazu medialnego, aktywności i innowacyjności, należy upowszechnić otwarcie systemu edukacji na osoby wybitne w danej dziedzinie (naukowców, artystów, sportowców itp.), przez ułatwienie im nabywania kompetencji i uprawnień nauczycielskich. .go Nowy sposób organizacji i zakres kształcenia nauczycieli określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. poz. 131).
\n1.1.3. Wzmocnienie edukacji obywatelskiej, medialnej i kulturalnej w procesach kształcenia w. rcl Prowadzona w szkole edukacja obywatelska powinna wyposażyć młodych ludzi w wiedzę, umiejętności i postawy obywatelskie, które umożliwiają odpowiedzialne i skuteczne uczestnictwo w życiu publicznym. Powinna skłaniać do zainteresowania się sprawami publicznymi, uczyć formułowania własnych poglądów i wyrażania ich na różnych forach, słuchania i uwzględniania opinii odmiennych, budowania szacunku dla innych grup społecznych, kultur i narodów. Powinna być rozumiana szeroko, jako budowanie nawyku i umiejętności angażowania się we wspólne sprawy, powinna także wiązać się ze stworzeniem w polskich szkołach publicznej przestrzeni otwartej na sprawy uczniów, rodziców i nauczycieli. Szkoła powinna włączać się w sieci społeczne, dostarczające uczniom (ale również rodzicom i nauczycielom) pozytywnych doświadczeń obywatelskich.
\nPrzewiduje się, że edukacja medialna rozumiana jako wychowanie do właściwego odbioru i wykorzystania mediów, w tym przygotowanie do autonomicznego i krytycznego odbioru wszelkich przekazów medialnych (np. przekazów reklamowych), będzie prowadzona na wszystkich etapach edukacji szkolnej. Intensywny rozwój mediów elektronicznych sprawia, że należy precyzyjnie określić wymagania dotyczące kompetencji medialnych, takich jak np. analiza i interpretacja utworu audiowizualnego, krytyczna analiza przekazu reklamowego, wykorzystywanie Internetu jako narzędzia komunikacji itp. Zagadnienia dotyczące edukacji medialnej, a także bezpieczeństwa w korzystaniu z Internetu, powinny być omawiane z uczniami już na pierwszym etapie edukacyjnym88). ww Ponadto, ze względu na stojące przed Polską wyzwania w dziedzinie technologii informacyjno‐ ‐komunikacyjnych, system edukacji musi skutecznie rozwijać kompetencje uczniów w tym zakresie.
\nPosługiwanie się technologiami cyfrowymi jest jedną z ośmiu kluczowych kompetencji ważnych dla wzmacniania społeczeństwa opartego na wiedzy. Podstawową barierą w upowszechnianiu technologii informacyjno‐komunikacyjnych i zmniejszaniu wykluczenia cyfrowego jest nie tyle brak dostępu do komputerów i Internetu, ile brak wiedzy, motywacji i umiejętności wykorzystywania tych technologii.
\nRozbudowanie kompetencji medialnych, uwzględniających m.in. wyszukiwanie i przetwarzanie
\nW przypadku edukacji kulturalnej ważne jest wspieranie projektów skierowanych zarówno do nauczycieli, jak i uczniów, których celem jest przygotowanie do odbioru kultury oraz wykorzystania sztuki (np. filmu, muzyki) w nauczaniu szkolnym. Projekty edukacyjne powinny przygotowywać do obcowania ze sztuką, uczyć jej krytycznego odbioru, rozwijać aktywność twórczą młodych ludzi, pomagać w odkrywaniu własnych pasji i talentów. Promowana będzie współpraca szkół z organizacjami pozarządowymi, mediami oraz instytucjami kultury w zakresie prowadzenia edukacji obywatelskiej, medialnej i kulturalnej.
\nPriorytet Strategii 1.2. Wspieranie edukacji innej niż formalna ukierunkowanej na kooperację, kreatywność i komunikację społeczną .go W warunkach intensywnego rozwoju społeczno‐gospodarczego wyczerpuje się tradycyjny model kariery edukacyjnej i zawodowej, polegający na intensywnym kształceniu (formalnej nauce) w latach młodości, w tym na zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, oraz na jak najdłuższym utrzymaniu zatrudnienia w wyuczonym zawodzie. Kompetencje i kwalifikacje powinny być stale odnawiane, tak aby mogły sprostać wyzwaniom zmieniających się technologii, globalizacji procesów gospodarczych i warunków społecznych. w. rcl Tym samym coraz większą rolę w zdobywaniu kompetencji i kwalifikacji odgrywa uczenie się inne niż formalne, odbywające się w różnych miejscach i przez całe życie. Podejmowane w tym obszarze działania polegają na wspieraniu szeroko rozumianej edukacji społecznej, efektywnie wykorzystującej dostępne publicznie przestrzenie oraz potencjał tkwiący w ludziach i instytucjach. Społeczne formy oświaty są uzupełnieniem dla szkolnictwa formalnego w kształtowaniu postaw i kompetencji społecznych. Ponadto skutecznie przeciwdziałają one różnego rodzaju wykluczeniom.
\nPriorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n1.2.1. Rozwój kompetencji obywatelskich w uczeniu się innym niż formalne.
\n1.2.2. Rozwój kompetencji medialnych w uczeniu się innym niż formalne, szczególnie wśród osób w wieku 50+ i na obszarach wiejskich.
\n1.2.3. Rozwój kompetencji kulturowych w uczeniu się innym niż formalne oraz upowszechnienie różnych form uczestnictwa w kulturze;
\n1.2.4. Rozwijanie kompetencji społecznych liderów i animatorów.
\n1.2.1. Rozwój kompetencji obywatelskich w uczeniu się innym niż formalne ww Edukacja obywatelska realizowana w systemie innym niż formalny nie jest regulowana prawnie.
\nObecne działania w tym zakresie realizowane są przede wszystkim przez organizacje obywatelskie, których finansowe, instytucjonalne i kadrowe możliwości są ograniczone. To powoduje, że edukacja ta nie ma ciągłego charakteru i często nie uwzględnia podstawowych, istotnych z punktu widzenia życia publicznego treści. Dlatego niezbędne jest wypracowanie i wdrożenie trwałych rozwiązań, które stymulowałyby edukację obywatelską inną niż formalna. Nie chodzi o to, aby państwo przejęło realizację działań w tej sferze, ale żeby stworzyło warunki rozwoju trwałej i wysokiej jakości edukacji obywatelskiej w nauczaniu innym niż formalne. Monitor Polski
\n1.2.2. Rozwój kompetencji medialnych w uczeniu się innym niż formalne, szczególnie wśród osób w wieku 50+ i na obszarach wiejskich w. rcl Polityka dotycząca edukacji medialnej i informacyjnej opiera się na przekonaniu, że dla zwiększenia kompetencji medialnych niezbędne jest podjęcie działań edukacyjnych i szkoleniowych mających na celu zwiększenie wśród obywateli, niezależnie od wieku i miejsca zamieszkania, świadomości korzyści oraz zagrożeń, jakie niosą ze sobą współczesne media audiowizualne. Edukacja medialna to fundamentalne narzędzie uświadamiające obywatelom, w jaki sposób media kształtują przekazy oraz filtrują spostrzeżenia i przekonania. Medialna alfabetyzacja wszystkich obywateli, nie tylko młodzieży uczącej się, stanowi obowiązek państwa. Trzeba także redukować skutki wykluczenia cyfrowego, obejmującego zarówno brak fizycznego dostępu do technologii, jak i brak umiejętności potrzebnych do ich użytkowania, najbardziej widocznego wśród mieszkańców obszarów wiejskich, przez realizację działań wynikających z Europejskiej Agendy Cyfrowej (w zakresie zwiększenia dostępności do nowych technologii). ww Żyjemy w starzejącym się społeczeństwie. Rozwojowi edukacji medialnej będą towarzyszyć zatem działania na rzecz cyfrowej inkluzji seniorów. Osoby w wieku 50+ należy zachęcać do edukacji, również na poziomie wyższym, w celu odnawiania uzyskanych wcześniej umiejętności i wiedzy.
\nDlatego wspierany będzie rozwój nowych form kształcenia: Uniwersytety Otwarte, e‐learning (kształcenie na odległość), oferta edukacyjna dla osób 50+ czy Uniwersytety Trzeciego Wieku (UTW).
\nZajęcia dla słuchaczy UTW bezpośrednio wpływają na ograniczenie zjawiska wykluczenia cyfrowego wśród osób starszych, pozwalając jednocześnie na wyłanianie w tym środowisku grupy liderów i animatorów mogących prowadzić zajęcia w różnych placówkach kultury, klubach itp. Obok wsparcia edukacji medialnej o charakterze międzypokoleniowym, istotne jest skierowanie jej do osób niepełnosprawnych oraz innych osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym. Szczególne znaczenie pełni także edukacja medialna, prowadzona przez same media, dociera bowiem do wszystkich użytkowników.
\nEdukację medialną i informacyjną osób starszych należy prowadzić przez wspieranie wcześniej wymienionych instytucji, a także wzmacnianie kompetencji osób prowadzących edukację medialną.
\nBędą one najlepiej potrafiły przygotować odpowiednią ofertę edukacyjną, przy wykorzystaniu doświadczeń zebranych przez jednostki samorządu terytorialnego i organizacje pozarządowe w ramach realizacji PO IG w latach 2007–2013. Monitor Polski
\n1.2.3. Rozwój kompetencji kulturowych w uczeniu się innym niż formalne oraz upowszechnienie różnych form uczestnictwa w kulturze .go Edukacja kulturalna i animacja kultury mają kluczowe znaczenie w kształtowaniu kompetencji kulturowych oraz wzmacnianiu więzi społecznych opartych na kulturze i na wartościach w niej zawartych. Podstawowym celem edukacji kulturalnej jest zachęcanie do aktywnego i twórczego uczestnictwa w kulturze. Animacyjny model edukacji opiera się przede wszystkim na aktywizowaniu potencjalnych odbiorców, a także na budowaniu partnerstwa w działaniu artystycznym. Istotne będzie wypracowanie i wdrożenie spójnych rozwiązań organizacyjnych ułatwiających prowadzenie edukacji kulturalnej poza systemem szkolnym, jak również wsparcie działań na rzecz edukacji kulturalnej i animacji kultury prowadzonych przez różne podmioty. w. rcl Wsparcie uczestnictwa w kulturze ma na celu nie tylko wzmacnianie kompetencji kulturowych obywateli, ale także rozwój postaw opartych na tolerancji, otwartości i kreatywności, czemu sprzyjać będzie wspieranie edukacji regionalnej oraz organizacja wydarzeń kulturalnych w przestrzeni publicznej. Uczestnictwo w kulturze rozumiane jest tu w kategoriach biernych i aktywnych form kontaktu z kulturą, obejmuje zarówno tradycyjne, jak i nowe formy aktywności kulturalnej. Istotnym elementem budowania kompetencji kulturowych będą też długofalowe działania służące wspieraniu czytelnictwa i podnoszenia kompetencji językowych. Są to działania uzupełniające względem zadań wspierających kompetencje komunikacyjne. Dla realizacji działań w powyższym zakresie niezbędne jest usprawnienie współpracy między różnymi podmiotami podejmującymi działania edukacyjne i animacyjne w kulturze, a także realizacja programów stypendialnych (na rzecz mobilności uczniów, dla amatorów i profesjonalistów po 35. roku życia oraz dla dzieci i młodzieży).
\n1.2.4. Rozwijanie kompetencji społecznych liderów i animatorów Istotną rolę w animowaniu i realizacji aktywności obywatelskiej i kulturalnej odgrywają liderzy, którzy wyznaczają cele i potrafią wokół nich organizować działania własne i innych. Dlatego też niezbędne jest wzmocnienie procesów kształcenia liderów i animatorów społecznych. Jednym z projektowanych kierunków będzie m.in. wspieranie działań wzmacniających umiejętności psychospołeczne liderów i animatorów (np. efektywna komunikacja, praca w grupie, twórcze rozwiązywanie problemów itd.), stymulujących rozwój osobisty i zawodowy oraz usprawniających funkcjonowanie społeczne. ww Jednym z podstawowych elementów rozwoju osobowego jest uczenie się przez całe życie. Z uwagi na rosnącą rolę nieustannego pozaformalnego uczenia się i zdobywania nowych kompetencji należy stworzyć system, który umożliwiałby potwierdzenie ich nabycia (uzyskanie kwalifikacji) niezależne od miejsca i formy uczenia się. Kluczowym elementem takiego systemu będą Krajowe Ramy Kwalifikacji.
\nZakłada się także wsparcie podmiotów działających na rzecz uczenia się innego niż formalne.
\nDziałania te mogą bowiem stanowić ważne uzupełnienie kształcenia w systemie formalnym, zwłaszcza w dziedzinach, gdzie niwelowanie deficytów kształcenia formalnego jest najbardziej pożądane społecznie. W ramach powyższych działań zostaną wykorzystane m.in. rozwiązania bądź doświadczenia nabyte w ramach wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (dalej: PO KL). Monitor Polski
\nPoprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne będzie realizowany przez następujące priorytety Strategii: .go Cel szczegółowy 2.
\nPriorytet Strategii 2.1. Wspieranie mechanizmów współpracy instytucji publicznych z obywatelami.
\nPriorytet Strategii 2.2. Rozwój i wzmacnianie zorganizowanych form aktywności obywatelskiej.
\nPriorytet Strategii 2.3. Wzmocnienie integracji i solidarności społecznej.
\nPriorytet Strategii 2.1. Wspieranie mechanizmów współpracy instytucji publicznych z obywatelami Priorytet ten zakłada, że dla zwiększenia partycypacji obywatelskiej w życiu publicznym niezbędne jest stworzenie warunków sprzyjających współdziałaniu obywateli i instytucji publicznych. w. rcl Priorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n2.1.1. Wzmocnienie i upowszechnienie mechanizmów dialogu obywatelskiego i dialogu społecznego.
\n2.1.2. Wspieranie rozwoju partnerstwa i innych form współpracy służących przekazywaniu realizacji zadań publicznych obywatelom.
\n2.1.3. Zwiększenie wykorzystania zasobów lokalnych instytucji publicznych dla rozwijania aktywności obywatelskiej.
\n2.1.1. Wzmocnienie i upowszechnienie mechanizmów dialogu obywatelskiego i dialogu społecznego ww Urzeczywistnieniem udziału obywateli w życiu publicznym jest dialog obywatelski, rozumiany jako trwałe, zinstytucjonalizowane mechanizmy wpływania obywateli na decyzje podejmowane przez administrację publiczną wszystkich szczebli. Służą one m.in. do tworzenia i realizacji skutecznych, efektywnych i użytecznych z punktu widzenia obywatela polityk publicznych.
\nFundamentem dialogu obywatelskiego jest dostęp obywateli do informacji publicznej, który daje obywatelom wiedzę i możliwości wpływania na mechanizmy decyzyjne. Należy przygotować i uruchomić stały system monitorowania dostępu obywateli do informacji publicznej oraz jakości dostępnej informacji publicznej. Gospodarzem tego zakresu działań jest MAiC, przy czym w proces monitorowania powinni zostać włączeni przedstawiciele organizacji obywatelskich.
\nDostęp do informacji publicznej jest warunkiem sprawowania kontroli społecznej nad działaniami administracji publicznej. Prawo do kontrolowania przez obywateli działań państwa wynika wprost z art. 61–63 Konstytucji RP; do podstawowych instrumentów kontrolnych należą petycje, skargi Monitor Polski
\nDialog obywatelski wymaga partnerstwa i przygotowania obu jego stron. Dlatego należy wspierać edukację w zakresie metod i narzędzi dialogu obywatelskiego, skierowaną zarówno do urzędników publicznych, jak i do przedstawicieli organizacji pozarządowych. Niezbędne jest wsparcie tworzenia warunków dla wpływu obywateli na procesy decyzyjne. Gospodarzem tego zakresu działań jest MPiPS. Istnieje także potrzeba wprowadzenia instrumentów, ułatwiających obywatelom udział w stanowieniu prawa (w tym współtworzenia budżetu partycypacyjnego) oraz przygotowanie i upowszechnienie tych instrumentów, w szczególności dotyczy to wzmocnienia inicjatywy uchwałodawczej obywateli na poziomie lokalnym.
\nProwadzony w Polsce dialog można podzielić na dialog administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi (dialog obywatelski) i dialog z organizacjami pracodawców i związków zawodowych (dialog społeczny). ww Efektywny dialog społeczny powinien być ważną formułą osiągania pokoju społecznego, który dzięki akceptacji społecznej wydatnie służy realizowaniu polityki rozwoju, reformom społecznym i gospodarczym. Regulacje prawne i programy tworzone według zasad dialogu społecznego legitymizuje poparcie i porozumienie stron dialogu. Nieodzownym minimum dialogu społecznego jest prezentowanie opinii publicznej przygotowywanych przez administrację rządową propozycji działania, w celu rozpoznania stanowiska obywateli. Współpraca z partnerami społecznymi prowadzona będzie w oparciu o zasady partnerstwa, suwerenności stron i jawności, a ich partycypacja w procesach decyzyjnych przyjmie formę doradztwa, zasięgania opinii, dokonywania regularnych i wspólnych przeglądów polityki publicznej, udziału w pracach zespołów międzyresortowych i rad doradczych przy organach administracji. Monitor Polski
\n2.1.2. Wspieranie rozwoju partnerstwa i innych form współpracy, służących przekazywaniu realizacji zadań publicznych obywatelom .go Zaangażowanie obywateli w życie publiczne powinno dotyczyć nie tylko udziału w podejmowaniu decyzji, ale także wykonywaniu tych decyzji, a więc udziału w realizacji zadań publicznych. Formuła partnerstwa oparta na współdziałaniu jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych jest jednym z wypracowanych i praktykowanych sposobów, zapewniających udział obywateli. Wskazane jest przygotowanie i wprowadzenie do porządku prawnego instytucji partnerstwa publiczno‐społecznego, która byłaby podstawą rozwoju trwałej współpracy jednostek samorządu terytorialnego, jednostek administracji rządowej i organizacji obywatelskich. Konieczne jest także upowszechnianie tej nowej formy współpracy wśród przedstawicieli administracji publicznej i organizacji obywatelskich. w. rcl Kolejnym działaniem jest wspieranie realizacji zadań publicznych przez partnerstwa publiczno‐ ‐społeczne w poszczególnych działach administracji publicznej. Niezbędne jest również poszukiwanie innowacyjnych form włączania obywateli w realizację zadań publicznych, a następnie upowszechnianie najskuteczniejszych rozwiązań.
\nOprócz partnerstwa istotne znaczenie dla zwiększania partycypacji obywatelskiej mają mechanizmy zlecania realizacji usług publicznych organizacjom pozarządowym. Dobre rozwiązania w tym zakresie wypracowały jednostki samorządu terytorialnego.
\nPodstawą przebiegu współpracy między samorządami terytorialnymi a organizacjami obywatelskimi są programy współpracy określające formy współpracy oraz zasoby przeznaczane na ich realizację.
\nPodobnie programy współpracy regulują relacje między organami administracji rządowej a organizacjami pozarządowymi; należałoby rozważyć wprowadzenie ich obligatoryjności. Niezbędne byłoby także monitorowanie skutków wprowadzenia takiej zmiany i wspieranie poszczególnych organów administracji rządowej w zakresie metod tworzenia i realizacji programów współpracy. ww Z punktu widzenia państwa istotne jest, aby zadania publiczne niezależnie od tego, czy realizuje je podmiot publiczny, prywatny czy organizacja pozarządowa, były wykonywane na odpowiednim poziomie. Aby zagwarantować wysoką jakość prac, należy odwoływać się do standardów realizacji zadań publicznych i narzędzi ich monitorowania, które stosowane będą nie tylko przez administrację publiczną, ale też przez obywateli. Do tych działań zostaną wykorzystane doświadczenia i rozwiązania, powstające w ramach Priorytetu V PO KL. Standaryzacji zadań publicznych sprzyjać będą również działania zmierzające do podniesienia jakości zarządzania i współpracy w administracji publicznej, które znajdują się w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego i Strategii Sprawne Państwo.
\nZ kolei, aby zwiększyć możliwość wykorzystania zamówień publicznych dla realizacji zadań publicznych przez organizacje obywatelskie i inne podmioty, niezbędne jest poszerzenie zakresu tak Monitor Polski
\n2.1.3. Zwiększenie wykorzystania zasobów lokalnych instytucji publicznych dla rozwijania aktywności obywatelskiej .go Dla rozwijania i wzmacniania aktywności obywatelskiej oraz zwiększania udziału obywateli w życiu publicznym niezbędne jest jak najlepsze wykorzystanie potencjału fizycznego (infrastruktura) i ludzkiego lokalnych instytucji publicznych, takich jak biblioteki, archiwa, szkoły, domy kultury czy obiekty sportowe. Instytucje te są naturalną i najbliższą obywatelom przestrzenią, w której mogą realizować działania na rzecz dobra wspólnego. Dlatego należy sprzyjać wszelkim działaniom umożliwiającym lepsze wykorzystanie potencjału tych instytucji, szukać innowacyjnych rozwiązań w tej sferze oraz wspierać wdrażanie tych, które okażą się najskuteczniejsze. w. rcl Warto upowszechniać dobre przykłady wykorzystania lokalnych zasobów instytucji publicznych w rozwoju aktywności obywatelskiej, uczyć urzędników możliwości i sposobów współdziałania z obywatelami, a także zachęcać instytucje publiczne do współpracy między sobą. Istotne jest jednak, aby nie ograniczać się wyłącznie do instytucji, ale tworzyć lepsze warunki uwspólnotowienia przestrzeni publicznych (ulice, parki, place itp.). Dlatego wsparcie zyskają nakierowane na ten cel projekty partnerskie realizowane wspólnie przez jednostki samorządu terytorialnego i organizacje obywatelskie, w szczególności te, które zarządzają infrastrukturą mieszkaniową, np. spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkańców.
\nPriorytet Strategii 2.2. Rozwój i wzmocnienie zorganizowanych form aktywności obywatelskiej Zorganizowane formy aktywności obywatelskiej są w praktyce najbardziej skutecznym, efektywnym i użytecznym sposobem wpływania obywateli na życie publiczne. Powyższy priorytet nastawiony jest na wspieranie rozwoju zorganizowanych działań wspólnotowych.
\nPriorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n2.2.1. Ułatwianie działalności organizacjom odpowiedzialności przedsiębiorstw. obywatelskim oraz wspieranie społecznej 2.2.2. Rozwijanie indywidualnej i korporacyjnej filantropii oraz wolontariatu.
\n2.2.3. Rozwój społecznego wymiaru sportu. ww 2.2.1. Ułatwianie działalności organizacjom odpowiedzialności przedsiębiorstw obywatelskim oraz wspieranie społecznej Podczas gdy w krajach Unii Europejskiej, zwłaszcza zachodnich, istnieje wiele prawnie określonych form, w jakich obywatele mogą się organizować i działać wspólnie, w Polsce przewidziano jedynie dwie formy prawne: stowarzyszenie zarejestrowane i fundację. Każde stowarzyszenie i każda fundacja poddane są jednakowym rygorom prawnym, np. obowiązkom założycielskim czy sprawozdawczym, niezależnie od tego, w jakim celu są tworzone, jaka jest skala, zakres i formy działalności. Dlatego, aby ułatwić obywatelom wspólne zorganizowane działanie, zakłada się razem z przedstawicielami organizacji obywatelskich wypracowanie i wdrożenie do systemu prawnego nowych uproszczonych form i narzędzi prowadzenia zorganizowanej działalności obywatelskiej. Monitor Polski
\nNiezbędne jest także wspieranie działalności obywateli w ramach inicjatyw społecznościowych w różnorakich grupach nieformalnych, ruchach społecznych czy ułatwienie im funkcjonowania w przestrzeni publicznej. W celu zwiększenia przejrzystości rynku należy wspierać organizacje strażnicze (ang. watch‐dog) oraz niezależne testy konsumenckie. .go Pożądane jest wsparcie działań samopomocowych, które obejmują czynności związane z radzeniem sobie z różnymi problemami w oparciu o korzystanie z własnych doświadczeń oraz na podstawie dyskusji i wymiany poglądów z innymi ludźmi, którzy mają wypracowane sposoby radzenia sobie z podobnymi problemami. Mogą one być realizowane w ramach grup i klubów samopomocowych.
\nAby zwiększyć skuteczność i efektywność działania organizacji obywatelskich konieczne jest także stałe podnoszenie wiedzy i umiejętności przedstawicieli tych organizacji (zarządy, pracownicy) w zakresie zarządzania organizacją, a w szczególności zarządzania zasobami ludzkimi i finansami.
\nPlanowane dla takiej edukacji wsparcie powinno objąć zwłaszcza organizacje działające w małych społecznościach wiejskich i wiejsko‐miejskich, a także w regionach o słabo rozwiniętej sieci organizacji obywatelskich. w. rcl Promowanie koncepcji strategicznej społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw ma niezwykle ważne znacznie nie tylko dla przedsiębiorstw, w długim horyzoncie przekładając się na wzrost konkurencyjności, ale również dla społeczeństwa, umożliwiając włączenie instytucji społeczeństwa obywatelskiego w dialog z sektorem prywatnym. Uwzględnianie potrzeb interesariuszy oraz ograniczanie asymetrii informacji m.in. przez dostarczanie konsumentom rzetelnych danych o działalności firmy czy charakterystyce produktu przyczynia się do zwiększania efektywności procesów gospodarczych. Koncepcja ta wspiera także procesy budowania zrównoważonych społeczności lokalnych oraz tworzenia odpowiednich warunków obywatelom do aktywnego udziału w kształtowaniu warunków życia i rozwoju.
\nDo realizacji tych działań wykorzystane zostaną m.in. doświadczenia we wspieraniu tego typu przedsięwzięć przez MPiPS w ramach PO KL i PO FIO, a także wyniki prac Zespołu do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw, stanowiącego organ doradczy Prezesa Rady Ministrów obsługiwany przez MG.
\n2.2.2. Rozwijanie indywidualnej i korporacyjnej filantropii oraz wolontariatu ww Tradycyjnie działalność obywatelska opiera się na indywidualnej i korporacyjnej filantropii.
\nPrywatne źródła są istotną przeciwwagą dla środków publicznych i elementem zachowania niezależności działania obywateli. Tymczasem w Polsce od kilku lat rysuje się wyraźny trend rosnącego udziału środków publicznych (w szczególności pochodzących z grantów i projektów) w finansowaniu działań organizacji pozarządowych przy malejącym udziale środków prywatnych. Aby zachować „zdrową” równowagę i wzmacniać działalność sektora obywatelskiego, konieczne jest stymulowanie finansowania tego sektora ze źródeł prywatnych i/lub bardziej niezależnego wykorzystania środków publicznych. Dlatego niezbędne jest zwiększenie skuteczności istniejących instrumentów zachęcających osoby fizyczne i prawne do wspierania organizacji obywatelskich. Monitor Polski
\nNajprostszą formą działania na rzecz dobra wspólnego jest wolontariat, który będzie promowany w różnych sferach aktywności obywatelskiej, a w szczególności tam, gdzie wolontariat jest stosunkowo mniej rozwinięty, a więc na obszarach wiejskich, wśród osób 50+ czy w instytucjach publicznych. Podjęte będą również inicjatywy na rzecz upowszechniania nowych form wolontariatu, jak np. e‐wolontariat, czyli wolontariat z wykorzystaniem nowych technologii będący wyrazem pozytywnej aktywności obywatelskiej w Internecie. Należy wspierać wolontariat i wolontariuszy zarówno w jego wymiarze akcyjnym, jak i w ramach programów wolontariatu długoterminowego. .go MPiPS jako Krajowy Organ Koordynujący obchody Europejskiego Roku Wolontariatu Propagującego Aktywność Obywatelską 2011 w Polsce prowadzi działania służące zwiększeniu znaczenia wolontariatu dla umacniania spójności społecznej. Jednym z istotnych działań w tym zakresie jest opracowanie dokumentu stanowiącego projekt długofalowej polityki rozwoju wolontariatu w Polsce, co doprowadzić ma do wzmocnienia systemowego podejścia do wolontariatu i jego rozwoju.
\nDokument ten jest punktem wyjścia do stworzenia i wdrożenia programu rozwoju w obszarze wolontariatu.
\nDo realizacji tych działań wykorzystane zostaną m.in. doświadczenia we wspieraniu tego typu przedsięwzięć przez MPiPS w ramach PO KL i PO FIO.
\n2.2.3. Rozwój społecznego wymiaru sportu w. rcl Sport jest dziedziną aktywności ludzkiej odgrywającą bardzo ważną rolę w życiu obywateli Unii Europejskiej. Organizacje sportowe, a w szczególności kluby, posiadają ogromne możliwości zrzeszania ludzi i są źródłem kreowania i krzewienia wielu pozytywnych doświadczeń służących budowie kapitału społecznego. W Polsce, mimo iż to właśnie sport jest jedną z dziedzin życia społecznego cieszącą się największą popularnością wśród organizacji obywatelskich, wciąż zaobserwować możemy wyraźny niedostatek organizacji sportowych w porównaniu do większości krajów Unii Europejskiej. Dlatego właśnie przewiduje się stymulowanie działań służących powstawaniu nowych organizacji w obszarze sportu, ze szczególnym uwzględnieniem klubów sportowych, oraz wspieranie tworzenia porządku prawnego, który ułatwiłby rozwój aktywnej działalności tego typu organizacjom.
\nTworzenie ram prawnych i kształtowanie otoczenia ułatwiającego powstawanie nowych organizacji sportowych i zwiększającego ich aktywność muszą iść w parze z motywacją obywateli do uczestnictwa w życiu sportowym. Dlatego, kładąc podwaliny pod rozwój działalności sportowej, należy jednocześnie promować wśród obywateli postawę społecznej aktywności w tym obszarze, w szczególności ideę wolontariatu jako formy wzmacniania aktywnej postawy obywatelskiej. ww Jako że sport wśród swoich wielu pozytywnych oddziaływań niesie ze sobą ogromne możliwości dla zwiększenia poziomu integracji społecznej, będą wspierane działania służące włączeniu społecznemu przez sport. Dzięki propagowaniu poczucia przynależności i uczestnictwa w życiu społecznym sport przyczynia się do znoszenia barier społecznych, stając się znakomitym narzędziem inkluzji wszelkich mniejszości i grup znajdujących się w trudnej lub niekorzystnej sytuacji społecznej.
\nPriorytet Strategii 2.3. Wzmocnienie integracji i solidarności społecznej Wykluczenie społeczne, mające często podłoże ekonomiczne, wpływa na zanik chęci i brak możliwości angażowania się w życie publiczne. Osoby znajdujące się na marginesie społeczności, Monitor Polski
\n2.3.1. Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości społecznej i innych form przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i zawodowemu, w tym różnorodnych form samopomocy. .go 2.3.1. Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości społecznej i innych form przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i zawodowemu, w tym różnorodnych form samopomocy Kluczowym działaniem w obrębie tego kierunku będzie wspieranie rozwoju ekonomii społecznej90) i przedsiębiorczości społecznej. Ekonomia społeczna jest innowacyjnym instrumentem wpływającym na zwiększenie integracji społecznej i zawodowej osób wykluczonych społecznie oraz kapitału społecznego. Podmioty ekonomii społecznej realizują nie tylko potrzebę zatrudniania osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji życiowej. Mogą także uzupełniać dostarczanie towarów i usług przez rynek i państwo oraz rozwiązywać zróżnicowane problemy społeczne w wielu obszarach życia publicznego. w. rcl Dla dalszego rozwoju ekonomii społecznej niezbędne jest włączenie jednostek samorządu terytorialnego szczebla wojewódzkiego jako kluczowego podmiotu w programowaniu i realizacji wsparcia i rozwoju przedsiębiorczości społecznej na terenie województw, wspierających rozwój na poziomie regionalnym i lokalnym oraz wdrożenie systemowych rozwiązań, umożliwiających funkcjonowanie na zasadach partnerstwa publiczno‐społecznego akredytowanych instytucji, wspierających infrastrukturalnie przedsiębiorczość społeczną (ośrodki wsparcia ekonomii społecznej) w zakresie usług, szkoleń i doradztwa.
\nKrajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej (KPRES) jest dokumentem, który umiejscawia ekonomię społeczną w kontekście zintegrowanych strategii i nakreśla jej wizję, w której przedsiębiorstwa społeczne będą trwałym i dostrzegalnym podmiotem życia społeczno‐ ‐gospodarczego w wymiarze lokalnym i regionalnym. ww Ustawa o przedsiębiorczości społecznej stworzy możliwość starania się o status przedsiębiorcy społecznego, co będzie potwierdzeniem, że dany podmiot, prowadząc działalność gospodarczą, realizuje konkretne cele społeczne. Przewiduje się przygotowanie i wdrożenie działań edukacyjnych dotyczących przedsiębiorczości społecznej, w tym skierowanych do dzieci i młodzieży w zakresie przygotowania do przedsiębiorczości oraz wspierania spółdzielni uczniowskich.
\nIstotne znaczenie ma także przygotowanie i wdrożenie zwrotnych mechanizmów finansowania (pożyczek, kredytów i poręczeń) dla przedsiębiorstw społecznych. Obecnie istnieją już założenia do pilotażu funduszu pożyczkowego dla przedsiębiorstw społecznych, który obejmować będzie
\nWsparcie dla przedsiębiorczości społecznej wymaga również wypracowania i wdrożenia skutecznych instrumentów pomiaru społecznej wartości dodanej, generowanej przez przedsiębiorstwa społeczne, a także inne przedsięwzięcia gospodarcze, służące realizacji celów społecznych. Jest to niezbędne do racjonalnego i efektywnego dzielenia środków publicznych dla sfery przedsiębiorczości społecznej.
\nWykorzystując doświadczenia w rozwijaniu przedsiębiorczości społecznej, konieczne jest stałe poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań i mechanizmów przeciwdziałania społecznemu i zawodowemu wykluczeniu. Służyć temu będzie wsparcie dla projektów testujących takie nowe rozwiązania i upowszechnianie tych, które okażą się skuteczne, efektywne i użyteczne. .go Dla całości przedsięwzięć w ramach celu 2 wykorzystane zostaną doświadczenia MPiPS we wspieraniu działań w ramach PO KL i PO FIO, a w kolejnej perspektywie finansowej, po 2013 r., nastąpi kontynuacja funkcjonowania Funduszu Inicjatyw Obywatelskich będącego merytoryczną i finansową formułą budowy społeczeństwa obywatelskiego jako integralnego elementu kapitału społecznego.
\nCel szczegółowy 3. Usprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz wymiany wiedzy w. rcl Komunikacja społeczna służy wymianie informacji i edukacji, ale też budowie tożsamości jednostki oraz integracji na poziomie grupy. Natomiast media jako „środki społecznego przekazu” stanowią podstawę współczesnej sfery publicznej. Warunki prawne działania mediów, w tym system ochrony własności intelektualnej, powinny sprzyjać zachowaniom o charakterze więziotwórczym. Szczególna rola w tym zakresie przypada mediom audiowizualnym, które – potencjalnie lub w rzeczywistości – są ważnym elementem infrastruktury kapitału społecznego. Istotnym zadaniem jest także wypracowanie mechanizmów umożliwiających legalną wymianę, wykorzystanie i produkcję treści przy poszanowaniu praw autorskich i zapewnieniu wynagrodzeń dla twórców.
\nCel szczegółowy 3.
\nUsprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz wymiany wiedzy będzie realizowany przez następujące priorytety Strategii:
\nPriorytet Strategii 3.1. Zwiększanie dostępności informacji i poprawa jakości komunikacji w sferze publicznej.
\nPriorytet Strategii 3.2. Wspieranie mediów w kształtowaniu więzi społecznych, kulturowych i demokracji.
\nPriorytet Strategii 3.1. Zwiększanie dostępności informacji i poprawa jakości komunikacji w sferze publicznej ww Priorytet ten zakłada, że dla zwiększenia aktywnego udziału obywateli w życiu publicznym niezbędne jest tworzenie warunków sprzyjających poprawie jakości komunikowania zarówno w relacjach między obywatelami, grupami społecznymi i organizacjami, jak też między obywatelami i instytucjami państwa. W tym celu należy ułatwić dostęp do zasobów informacji.
\nPriorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n3.1.1. Zwiększenie dostępności treści edukacyjnych, naukowych i kulturowych w domenie publicznej.
\n3.1.2. Ochrona własności intelektualnej i stworzenie warunków umożliwiających eksploatację treści w ramach dozwolonego użytku przewidzianego przepisami prawa. Monitor Polski
\nPrzepisy prawa autorskiego są czynnikiem rzeczywistości społecznej, praktycznie przekładającym się na kreatywność oraz innowacyjność obywateli. Zapewnienie twórcom niezbędnego zakresu prawnej ochrony oraz należnego wynagrodzenia stymuluje tworzenie nowych dzieł i zachęca do przedsiębiorczości w tym obszarze.
\nRównocześnie należy umożliwić ogółowi społeczeństwa, przy zapewnieniu twórcom i innym uprawnionym odpowiedniego poziomu ochrony ich praw, jak najszerszy dostęp do wiedzy i dorobku kulturowego oraz sprzyjać aktywności prowadzącej do zapewnienia polskiemu dorobkowi kulturowemu należnego mu miejsca w Europie i na świecie. .go Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.) – podobnie jak regulacje VAT w innych krajach UE (oprócz Francji) – odmiennie traktuje opodatkowanie różnych dóbr kultury, a nawet dóbr identycznych co do treści, w zależności od tego, czy nośniki, na których treści te są zapisane, mają formę materialną, czy zdematerializowaną.
\nZróżnicowanie to wynika z potraktowania w dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1) i w ślad za tym w polskiej ustawie towarów takich jak gazety czy książki w postaci zmaterializowanej jako towarów, a e‐booków dostępnych tylko on‐line jako usług, dla których nie można stosować stawek preferencyjnych opodatkowania. w. rcl Wprowadzenie jednolitej obniżonej stawki VAT indyferentnej wobec formy ich prezentacji (nośnik lub forma zdematerializowana w Internecie) miałoby na celu wspieranie rozwoju polskiego rynku książki, zwiększenie legalnego zasobu cyfrowych książek i innych treści, zapobiegającego rozwojowi piractwa internetowego, oraz zwiększenie konkurencyjności polskich wydawców i przedsiębiorców prowadzących działalność na rynku usług elektronicznych związanych z dystrybucją dóbr kultury.
\nJednolita obniżona stawka VAT będzie wprowadzona w przypadku zmiany dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w tym zakresie.
\nZ pewnością treści, których wytworzenie zostało sfinansowane ze środków publicznych, powinny być udostępniane społeczeństwu w najszerszym możliwym stopniu. Zadanie to wymaga otwarcia się instytucji kultury, szkół wyższych i innych instytucji publicznych na nowe kanały komunikacyjne i procesy budowania więzi, które w nich zachodzą. ww W zakresie dotyczącym działalności bibliotek i archiwów należy doprowadzić do rozwiązania dwóch problemów: wytwarzania cyfrowych kopii materiałów przechowywanych w kolekcjach bibliotecznych i archiwalnych w celu ochrony tych materiałów oraz dostarczania kopii utworów użytkownikom drogą elektroniczną. Działania w tym obszarze powinny skupić się na wypracowaniu modelu umożliwiającego bibliotekom oraz podmiotom prowadzącym działalność w zakresie archiwizacji dorobku kulturowego dokonywanie cyfryzacji swoich zasobów i ich udostępnianie, w szczególności powinno to dotyczyć treści kultury nieobjętych ochroną prawami majątkowymi.
\nKonieczne jest również wdrożenie dyrektywy 2012/28/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych (Dz. Urz. UE L 299 z 27.10.2012, str. 5). Są to utwory, które objęte są prawami autorskimi, ale w stosunku do których nie można ustalić tożsamości podmiotów praw autorskich lub miejsca ich pobytu, przez co niemożliwe jest uzyskanie zgody podmiotu uprawnionego na ich Monitor Polski
\nWskazane działania zostaną uzupełnione przez rozpoczęcie dyskusji na temat przyszłego archiwizowania treści stworzonych od razu w postaci cyfrowej (born‐digital), w tym kryteriów doboru treści podlegających archiwizacji oraz procedur i priorytetów jej przeprowadzania.
\nNiezbędne jest również opracowanie systemu udostępnienia w sieci, bez uszczerbku dla podmiotów uprawnionych z tytułu praw autorskich i pokrewnych, treści wytworzonych w przeszłości i wytwarzanych obecnie przez media publiczne: Telewizję Polską S.A., Polskie Radio oraz rozgłośnie regionalne.
\n3.1.2. Ochrona własności intelektualnej i stworzenie warunków umożliwiających eksploatację treści w ramach dozwolonego użytku przewidzianego przepisami prawa w. rcl Opis planowanych działań:
\nRozwój nowych mediów i technologii cyfrowych, prowadzący do digitalizacji dóbr kultury, stanowi duże wyzwanie dla polityki prawnoautorskiej. Współczesne procesy produkcji i dystrybucji treści, w szczególności związane z cyfryzacją, umożliwiają nowe formy korzystania z utworów chronionych przez prawo autorskie, w nieznanym dotąd zakresie ułatwiając dostęp do treści. Technologie cyfrowe umożliwiły zwielokrotnianie, rozpowszechnianie i przechowywanie treści na nowych platformach, jednocześnie doprowadzając do zwiększenia nielegalnego korzystania z chronionych dóbr na szeroką skalę.
\nOdpowiadając na to wyzwanie Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego powinna zapewnić ochronę twórców w zmieniającym się środowisku, w tym gwarantować wynagrodzenia autorom na odpowiednim poziomie. Działania objęte Strategią powinny uwzględniać oczekiwania twórców, prowadzić do wzrostu zaufania, jakim obdarzają dopuszczalne prawem formy eksploatacji ich dorobku, oraz zapewniać bezpieczeństwo obrotu utworami i prawami pokrewnymi. ww W związku z tym prawny system ochrony własności intelektualnej wymaga reformy – zakłada się wypracowanie takich mechanizmów, które umożliwią legalną wymianę, wykorzystanie i produkcję treści, przy jednoczesnym poszanowaniu autorskich praw osobistych i zapewnieniu wynagrodzeń dla twórców.
\nDziałanie to zakłada przegląd istniejących rozwiązań prawa autorskiego pod względem skuteczności ich funkcjonowania (np. reforma Funduszu Promocji Twórczości), jak również wprowadzenie nowych regulacji, mających na celu stworzenie sprzyjającego środowiska dla działalności twórców i innych uprawnionych w świecie cyfrowym. Konieczne jest również wdrożenie rozwiązań dotychczas w ogóle nieimplementowanych, jak np. public lending right (instytucja Public Lending Right przewidziana w art. 6 dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie Monitor Polski
\nEfektem gromadzenia informacji w formie cyfrowej, możliwości ich swobodnego przekształcania i cyfryzacji przekazu są nowe formy korzystania z utworów chronionych przez prawo. W tym obszarze Strategii priorytetowe są prace dotyczące przeciwdziałania piractwu. Zakłada się, że duży nacisk powinien być położony na promowanie legalnych form udostępniania utworów w środowisku cyfrowym. ww Legalna eksploatacja utworów w sieci wymaga ponadto wypracowania odpowiedniego systemu licencjonowania wykraczającego poza granice państw, a także skutecznego, przejrzystego i sprawiedliwego działania organizacji zbiorowego zarządzania udzielających takich licencji. Należy przy tym dążyć do uniknięcia monopolu dużych organizacji i marginalizacji mniejszych reprezentujących mniej popularnych w skali europejskiej twórców. Jednocześnie zakłada się prowadzenie analiz na temat elektronicznych form zarządzania prawami autorskimi, które prowadziłyby do większej kontroli ściągalności należnych wynagrodzeń za eksploatację utworów w środowisku cyfrowym.
\nZmiany technologiczne, które obejmują branżę muzyczną, audiowizualną, wydawniczą oraz informatyczną, nakładają na państwo konieczność upowszechniania wiedzy dotyczącej prawa autorskiego. Wymagają wprowadzenia w znacznie szerszym niż dotąd zakresie elementów prawa autorskiego na wszystkich szczeblach nauczania. Upowszechnienie umiejętności zarządzania Monitor Polski
\nW tym obszarze Strategii działania powinny prowadzić wśród osób korzystających z utworów do zwiększania świadomości o przesłankach naruszeń prawa autorskiego, w tym przede wszystkim działań uznawanych za piractwo, ponadto do upowszechniania wiedzy o środkach prawnych służących do egzekucji praw własności intelektualnej, a także upowszechniania wiedzy o zakresie bezpłatnego dozwolonego użytku utworów, a więc przepisów upoważniających do nieodpłatnego korzystania z chronionego utworu bez zgody uprawnionego.
\nPriorytet Strategii 3.2. Wspieranie mediów w kształtowaniu więzi społecznych, kulturowych i demokracji .go Priorytet obejmuje działania uwzględniające szczególną rolę mediów w komunikacji społecznej.
\nPrasa, radio i telewizja, a obecnie w coraz większym stopniu Internet, interpretują wydarzenia, kształtują wzory zachowań, wywierają istotny wpływ na budowanie tożsamości kulturowej. Polityka publiczna powinna, szanując niezależność mediów, wspierać te formy ich działania, które sprzyjają budowie więzi społecznych i rozwojowi demokracji.
\nPriorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n3.2.1. Zapewnienie powszechnego dostępu do usług medialnych.
\n3.2.2. Wyznaczanie wysokich standardów jakości treści mediów publicznych. w. rcl 3.2.3. Wspieranie społecznej partycypacji w tworzeniu i upowszechnianiu polskich treści w mediach społecznych i komercyjnych oraz w Internecie.
\n3.2.4. Wzmacnianie niezależności i pluralizmu mediów oraz wspieranie mediów lokalnych, regionalnych i obywatelskich.
\n3.2.1. Zapewnienie powszechnego dostępu do usług medialnych Opis planowanych działań:
\nDziałania mające na celu upowszechnianie dostępu do usług medialnych, zwłaszcza usług wysokiej jakości służących rozwojowi kultury, wzmacnianiu tożsamości narodowej i budowaniu więzi społecznych, wymagają rozwiązań związanych z rozwojem i właściwym wykorzystywaniem infrastruktury, a także rozwojem różnych form usług. Administracja państwowa i organy regulacyjne (Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE), Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT)) powinny wspierać proces cyfryzacji przestrzeni medialnej w Polsce. ww W celu zwiększenia dostępności i zmniejszenia kosztów dostępu do cyfrowych usług medialnych oraz Internetu należy stworzyć inwestycjom telekomunikacyjnym jasne i przyjazne otoczenie prawne i administracyjne, zapewnić skuteczną koordynację procesów inwestycyjnych prowadzonych z wykorzystaniem środków europejskich w ramach obecnej i przyszłej perspektywy finansowej, a także zaprojektować działania i mechanizmy dla likwidacji zjawiska wykluczenia cyfrowego na obszarach, na których nie jest opłacalne prowadzenie komercyjnej działalności telekomunikacyjnej.
\nW tym zakresie, uwzględniając wysokie koszty rozbudowy sieci i infrastruktury telekomunikacyjnej, celowe będzie szczególnie wspieranie inwestycji w rozwój infrastruktury prowadzonych w ramach partnerstwa publiczno‐prywatnego, w tym promowanie tego rodzaju modeli inwestycyjnych.
\nPowyższe działania będą nakierowane na umożliwienie uzyskania dostępu do szerokopasmowego Internetu przez wszystkie gospodarstwa domowe. Monitor Polski
\nOpis planowanych działań: .go 3.2.2. Wyznaczanie wysokich standardów jakości treści mediów publicznych w. rcl Media publiczne powinny wytwarzać i oferować wysokiej jakości treści. Dotyczy to zarówno pracy dziennikarskiej, jak i innych form twórczości medialnej. Ponadto treści te muszą być dostępne do ponownego wykorzystania. Charakter programów w mediach publicznych powinien wyraźnie odróżniać je od programów nadawców komercyjnych (m.in. przez bogactwo gatunków programów ogólnych, produkowanie programów niedostępnych u nadawców komercyjnych oraz wysoką jakość treści o charakterze popularnym). Oferta radiofonii i telewizji publicznej powinna być skierowana do szerokiego audytorium, pełniąc funkcje społeczne, demokratyczne i kulturotwórcze. Media publiczne mają stanowić niezależne, pluralistyczne forum debaty publicznej oraz przepływu informacji podnoszących poziom wiedzy i kultury, wspierających aktywne uczestnictwo w kulturze i sprzyjających budowie więzi społecznych. Oferta mediów publicznych powinna być zróżnicowana i zawierać programy skierowane do dzieci i młodszej młodzieży, osób w wieku powyżej 49. roku życia, w tym emerytów, osób o zarobkach niższych niż przeciętne, w tym bezrobotnych, osób zamieszkałych poza ośrodkami miejskimi oraz osób o systemach wartości innych niż konsumpcyjne.
\nPrawidłowa realizacja misji publicznej w mediach szczególnie wymaga stworzenia stabilnego systemu finansowania mediów publicznych. Źródła finansowania mają bowiem wpływ na zawartość programu. Należy jasno określić cele i ramy działania mediów publicznych oraz stworzyć podstawy ich realizacji. ww Regulacje dotyczące działalności radiofonii i telewizji powinny zapewnić aktywny udział organów państwa w definiowaniu i nadzorowaniu realizacji misji. Regulator mediów publicznych powinien tworzyć we współpracy z zarządami nadawców publicznych, a także na podstawie badań i konsultacji publicznych, dokumenty szczegółowo definiujące misję publiczną, środki jej realizacji oraz kryteria oceny stopnia jej realizacji. Ponadto tworzenie porozumień z poszczególnymi nadawcami publicznymi, które konkretyzowałyby obowiązki ogólnie opisane w ustawie, należy realizować zgodnie z całościowym podejściem do misji publicznej.
\nDla zagwarantowania stabilnego systemu finansowania mediów publicznych niezbędne jest przyjęcie nowych rozwiązań ustawowych. Należy rozważyć wprowadzenie nowej formuły opłaty audiowizualnej.
\nWraz z wprowadzeniem nowego systemu finansowania rozważyć należy ograniczenie udziału reklam w programach publicznej radiofonii i telewizji. Pozwoli to ograniczyć komercjalizację treści programowych mediów publicznych, a także wzmocnić ich kulturotwórczą i edukacyjną rolę. Działanie to Monitor Polski
\n3.2.3. Wspieranie społecznej partycypacji w tworzeniu i upowszechnianiu polskich treści w mediach społecznych i komercyjnych oraz w Internecie Opis planowanych działań:
\nKonieczne jest wspieranie przez państwo tworzenia rodzimych treści, w szczególności treści wysokiej jakości, wnoszącej wkład w dorobek nauki i kultury, przez programy współfinansowania treści linearnych i nielinearnych o charakterze lokalnym i ogólnopolskim. Niezależni producenci audiowizualni i inni tworzący w Internecie to przeważnie podmioty zaliczane do małych i średnich przedsiębiorstw, można więc wykorzystać mechanizmy gospodarcze służące wsparciu tego sektora gospodarki. w. rcl .go Udostępnianie istniejącego dorobku kultury narodowej przez digitalizację dzieł i tworzenie cyfrowych archiwów pozwoli na szerokie rozpowszechnianie zasobów kultury polskiej, zarówno w skali globalnej, jak i lokalnej. Przyspieszenia wymagają prace nad Zintegrowanym Systemem Informacji Archiwalnej (ZoSIA) i portalem szukajwarchiwach.pl, których celem będzie koncentracja informacji o zasobach archiwalnych na terenie kraju, a także prezentacja cyfrowych kopii materiałów archiwalnych w Internecie. Wspierane również będą prace realizowane w ramach projektu CARARE, pozwalające na wzbogacenie zasobów Europeany o multimedialne treści związane z archeologią i architekturą (m.in. modele 3D, wizualizacje), a także działania zmierzające do udostępniania w Internecie zasobów polskich muzeów. Zasoby te będą mogły być wykorzystywane przez indywidualnych użytkowników oraz jako materiał źródłowy w tworzeniu treści dla mediów audiowizualnych i usług świadczonych za pośrednictwem Internetu.
\n3.2.4. Wzmacnianie niezależności i pluralizmu mediów oraz wspieranie mediów lokalnych, regionalnych i obywatelskich Opis planowanych działań:
\nNiezależne media lokalne i regionalne, w tym media „trzeciego sektora” (media społeczne), odgrywają ważną rolę we wspieraniu tolerancji i pluralizmu oraz wnoszą istotny wkład w dialog międzykulturowy. Niejednokrotnie stanowią jedyne źródło lokalnych wiadomości i informacji, są też ważnym, a niekiedy jedynym, głosem lokalnych społeczności. Tworzą platformę dialogu obywatelskiego i umożliwiają prowadzenie konsultacji społecznych, poprzedzających podejmowanie decyzji przez władze samorządowe. Treści publikowane w tych mediach, a także różnego rodzaju akcje medialne, zarówno przygotowywane przez profesjonalnych redaktorów i dziennikarzy, jak i amatorów, mogą być ważnym czynnikiem wzmacniania tożsamości lokalnej i regionalnej. ww Ponieważ niezależne media lokalne są narażone na silną konkurencję ze strony mediów ogólnokrajowych i mediów lokalnych finansowanych przez władze publiczne, należy dążyć do wprowadzenia rozwiązań prawnych ułatwiających im zdobywanie środków na lokalnych rynkach reklamy i sponsoringu. Można to osiągnąć m.in. przez wprowadzenie zakazu rozłączania bloków reklamowych na pasma lokalne oraz emisji reklamy lokalnej przez nadawców ogólnokrajowych, ustawowe ograniczenie możliwości finansowania prasy lokalnej przez jednostki samorządu terytorialnego, a także inne rozwiązania służące obniżeniu barier rozpoczynania tego rodzaju działalności na rynku usług medialnych.
\nBudowie demokracji i organizowaniu się społeczeństwa dla realizacji wspólnych celów służą także serwisy internetowe, które zaczynają pełnić rolę mediów lokalnych. Ich sposób działania opiera się na Monitor Polski
\nSwobodna działalność o charakterze twórczym wymaga upowszechniania wiedzy o prawie autorskim, zwłaszcza informacji o naruszeniach prawa autorskiego uznawanych za piractwo, o środkach prawnych służących do egzekucji praw własności intelektualnej, o zakresie bezpłatnego dozwolonego użytku utworów oraz o możliwości wykorzystania na gruncie polskiego prawa licencji Creative Commons w granicach zgodnych z przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.). Wiedza na ten temat powinna stać się przedmiotem edukacji szkolnej na wszystkich szczeblach, a także edukacji nieformalnej i pozaformalnej. w. rcl Wsparcie polskiej twórczości jest jednym z najważniejszych zadań mediów publicznych i musi mieć wyraz we wsparciu finansowym dla wszystkich gatunków twórczości. Obecność polskich treści w mediach audiowizualnych nie może jednak ograniczać się tylko do treści archiwalnych. Jednym z podstawowych zadań mediów publicznych jest produkowanie treści, które następnie zasilą tzw. biblioteki programowe. W inwestycjach programowych można rozważyć wprowadzenie rozróżnienia na tzw. stock programs (czyli programy warte wielokrotnego powtarzania) i fluid programs (czyli programy ze swojej natury nienadające się do powtórek, jak np. teleturnieje), a następnie zbudować system preferencji dla programów typu stock programs. Zadaniem mediów publicznych jest także promocja polskiej kultury.
\nNiski poziom czytelnictwa prasy oraz pogłębiający się kryzys wielu gazet i czasopism stwarzają groźbę ograniczenia efektywności działania, a nawet zaniku jednego z ważnych kanałów komunikacji.
\nZjawisku temu towarzyszy postępująca tabloidyzacja, powodująca eliminowanie z prasy treści informacyjnych, edukacyjnych i kulturowych na rzecz rozrywki. Proces ten wymaga interwencji ze strony państwa, w tym wsparcia niezależnych wydawców lokalnych. W celu upowszechnienia dostępu do prasy opiniotwórczej i budowania nawyków korzystania z prasy jako źródła informacji, w szczególności w małych miejscowościach, należy w programach zakupów bibliotecznych i wspierania czytelnictwa uwzględnić sposoby organizacji i finansowania zakupu prasy (ogólnopolskiej, regionalnej, lokalnej i specjalistycznej) przez biblioteki. ww Cel szczegółowy 4. Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego Podstawą budowania silnego kapitału społecznego jest wzmacnianie więzi opartych na wspólnej tożsamości i umiejętności jej ciągłej, twórczej reinterpretacji. Natomiast jego integralnym elementem jest otwartość na inne wzorce kulturowe, umiejętność współdziałania i współżycia osób reprezentujących różne wartości, tradycje, normy zachowań i sposoby życia. Obydwa te aspekty są ze sobą silnie związane i warunkowane przez znajomość własnej tradycji, kultury, historii oraz indywidualną kreatywność, otwartość na inspiracje i nowe rozwiązania.
\nCel szczegółowy 4.
\nRozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego będzie realizowany przez następujące priorytety Strategii: Monitor Polski
\nPriorytet Strategii 4.2. Wzmocnienie znaczenia kultury w rozwoju społeczno‐gospodarczym.
\nPriorytet Strategii 4.1. Wzmocnienie roli kultury w budowaniu spójności społecznej Priorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n4.1.1. Tworzenie warunków wzmacniania tożsamości i uczestnictwa w kulturze na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym.
\n4.1.2. Ochrona dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego oraz krajobrazu.
\n4.1.3. Digitalizacja, cyfrowa rekonstrukcja i udostępnianie dóbr kultury. .go 4.1.1. Tworzenie warunków wzmacniania tożsamości i uczestnictwa w kulturze na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym w. rcl Opis planowanych działań:
\nRozpoznany, rozwijany i odpowiednio wykorzystywany potencjał kulturowy w istotny sposób wpływa na budowanie poczucia tożsamości, więzi lokalnych, a także opartych na tolerancji i zrozumieniu relacji z innymi społecznościami, kulturami. Zadaniem państwa jest tworzenie warunków sprzyjających aktywności obywateli i budowania tożsamości na wszystkich poziomach funkcjonowania wspólnoty (lokalnym, regionalnym, narodowym). W realizacji tego zadania kluczową rolę odgrywają przede wszystkim działania służące: wspieraniu rozwoju zasobów kultury, ułatwieniu dostępu do zasobów kultury, wspieraniu uczestnictwa w kulturze, wspieraniu wytwarzania nowych i reinterpretowania zasobów kultury oraz wzorów partycypacji w kulturze, zachowaniu i popularyzacji dziedzictwa niematerialnego.
\nDla wzmacniania kapitału społecznego obejmującego także poczucie pozytywnej identyfikacji z własną społecznością i otwartość na inne społeczności niezbędne jest m.in. poznawanie wspólnego dziedzictwa kulturowego i rozwijanie wspólnych doświadczeń, w tym także kulturowych i artystycznych. Podstawowym działaniem w tym zakresie będzie wspieranie działań artystycznych i rozwoju zasobów kultury. ww Ułatwianie dostępu do kultury dotyczy zarówno zasobów kultury materialnej, jak i niematerialnej, a także klasycznych i nowych form korzystania z kultury. Ułatwianie dostępu do kultury oznacza również przeciwdziałanie wykluczeniu z kultury, którego przyczyny najczęściej mają charakter przestrzenny, ekonomiczny, ale także kompetencyjny, czasowy czy wynikający z różnorodności stylów życia współczesnych Polaków. Wspieranie rozwoju przestrzeni oraz infrastruktury umożliwiającej gromadzenie i udostępnianie zasobów kultury ma wielkie znaczenie zarówno w dużych ośrodkach miejskich, jak i małych miejscowościach i na wsiach. Jednym z istotnych zadań będzie rozwój ośrodków kultury jako lokalnych centrów kultury oraz wspieranie ich rozwoju jako ośrodków aktywności kulturalnej i obywatelskiej (m.in. w gminach). Będzie to wymagało zarówno długofalowego wspierania procesu unowocześniania infrastruktury (m.in. mediatek, bibliotek, centrów kultury), jak i poprawy warunków dostępu do kultury.
\nDla poznania i rozwijania (wykorzystania, reinterpretacji, wytwarzania) wspólnego zasobu kulturowego niezbędnym elementem jest także ułatwienie udziału w życiu kulturalnym.
\nUczestnictwo w kulturze jest w tym miejscu rozumiane znacznie szerzej niż działalność animacyjna i edukacyjna, obejmuje wszelkie działania umożliwiające obywatelom zarówno kontakt z kulturą, jak i jej aktywne współtworzenie. Uczestnictwo w kulturze sprzyja bowiem przygotowaniu do aktywnego Monitor Polski
\n4.1.2. Ochrona dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego oraz krajobrazu Opis planowanych działań:
\nDziałania związane z upowszechnieniem i ułatwieniem dostępu do dziedzictwa kulturowego są nierozerwalnie związane i warunkowane przez proces ochrony dziedzictwa, a także gromadzenia i zachowywania dzieł kultury najnowszej. Ochrony wymaga także tzw. „młode” dziedzictwo, np. architektura i twórczość okresu PRL lub układy urbanistyczne okresu modernizmu. Państwo powinno wspierać i promować działania służące ochronie i zachowaniu dziedzictwa kulturowego realizowane zarówno przez podmioty publiczne, jak i pozarządowe, prywatne oraz osoby prywatne. ww Wypracowanie i wdrożenie spójnego systemu ochrony zabytków wymaga zmian przepisów prawnych
\nOchrona dziedzictwa, jako ważnego zasobu kulturowego, wymaga także zintegrowanego podejścia do zagadnienia krajobrazu kulturowego. O skuteczności zachowania dziedzictwa decyduje bowiem dzisiaj nie tylko forma ochrony, ale także funkcja użytkowa zabytkowych obiektów i ich otoczenia.
\nProblematyka ochrony krajobrazu kulturowego obejmującego przyrodę, układy urbanistyczne, zagospodarowanie i sposoby wykorzystania terenu powinna być odpowiednio uwzględniona w zapisach Strategii i planów rozwoju lokalnego i regionalnego, a w szczególności w planach zagospodarowania przestrzennego. Zapisy takie pozwolą na skoordynowanie polityki względem Monitor Polski
\nZintegrowane podejście, w którym będzie łączyć się ochronę zasobów kulturowych z ochroną środowiska przyrodniczego, zwiększy skuteczność ochrony obu tych elementów. W szczególności aktywizacja społeczności lokalnych wokół zintegrowanej ochrony zasobów kulturowych i środowiska przyrodniczego może prowadzić do wzmacniania więzi między mieszkańcami oraz zwiększania ich kreatywności i przedsiębiorczości. Umożliwi to wykorzystanie unikatowych zasobów wewnętrznych, rozwój lokalnych produktów i usług oraz specjalizację regionów. .go Aby osiągnąć wysoką jakość realizacji zapisów i dbałość o dobro wspólne, jakim jest dziedzictwo kulturowe, konieczne jest również uzupełnienie edukacji urzędników publicznych o wiedzę i metody wykorzystania zasobów kulturowych regionu.
\n4.1.3. Digitalizacja, cyfrowa rekonstrukcja i udostępnianie dóbr kultury w. rcl Opis planowanych działań:
\nPodstawowym zadaniem dla współczesnego systemu ochrony i upowszechniania dóbr kultury jest digitalizacja mająca na celu zarówno ochronę dziedzictwa kulturowego przed bezpowrotnym zniknięciem (przez wykonanie kopii lub rekonstrukcji cyfrowych), jak i zapewnienie wszystkim obywatelom równego dostępu do kultury przez upowszechnienie zdigitalizowanych zbiorów (np. w formie portali internetowych, udostępniania przez instytucje publiczne zdigitalizowanych zbiorów dla celów edukacyjnych, znoszenie barier dla osób wykluczonych cyfrowo). Działania, które będą podjęte, to inwentaryzacja, ocena stanu, digitalizacja i cyfrowa rekonstrukcja dorobku polskiej kultury, a także gromadzenie dzieł tworzonych już jako cyfrowe. Wyjątkowo pilna jest digitalizacja materiałów audiowizualnych z uwagi na niską trwałość nośników, których znaczna część może ulec w niedługim czasie fizycznemu rozpadowi i utracie wartościowych treści. ww Digitalizację polskich zasobów kultury, prowadzoną przez różne podmioty – biblioteki, muzea i archiwa — charakteryzuje rozproszenie inicjatyw i brak koordynacji działań. Trzeba zatem stworzyć spójny system przekazywania wiedzy i finansowania tego typu przedsięwzięć. Służyć temu będą działania podejmowane w ramach Priorytetu Digitalizacja z Wieloletniego Programu Rządowego Kultura+. Tematem tym zajmować się będą również Centra Kompetencji, opracowujące i upowszechniające standardy digitalizacji. Do podstawowych zadań Centrów Kompetencji należą: edukacja kadr instytucji kultury prowadzących digitalizację, wdrażanie zmian technologicznych dotyczących tworzenia, gromadzenia i przechowywania zasobu cyfrowego oraz udostępnianie materiałów zdigitalizowanych i ich promocja. Koordynacja procesu digitalizacji jest szczególnie istotna, gdyż istnieje niebezpieczeństwo digitalizacji tych samych dokumentów w różnych ośrodkach.
\nKonieczne jest także realizowanie działań wspierających i promujących współpracę oraz angażowanie się administracji samorządowej w procesy digitalizacji i udostępniania lokalnych zasobów cyfrowych, a także tworzenia cyfrowych archiwów lokalnych. Ważne jest, aby proces digitalizacji nie ograniczał się do działań instytucji centralnych, ale obejmował też organizacje pozarządowe i sektora prywatnego. Udział wiedzy i funduszy z innych źródeł niż publiczne jest niezbędny do sprawnego przeprowadzenia procesu udostępniania zdigitalizowanego dorobku kulturowego. Należy przy tym wspierać działania z zakresu promocji i upowszechnienia wiedzy o zdigitalizowanych zbiorach, a także partnerskie projekty B+R dotyczące digitalizacji i udostępniania zasobów kultury. Wspierana powinna być obecność zdigitalizowanych zbiorów polskiej kultury na międzynarodowych portalach internetowych. Monitor Polski
\nPriorytet Strategii 4.2. Wzmocnienie znaczenia kultury w rozwoju społeczno‐gospodarczym Priorytet obejmuje następujące kierunki działań:
\n4.2.1. Rozwijanie współpracy między instytucjami kultury, oświaty, nauki i organizacjami społecznymi oraz podmiotami prywatnymi. .go 4.2.2. Rozwój infrastruktury kultury i zwiększenie efektywności działania instytucji kultury i państwowych jednostek budżetowych działających w obszarze kultury.
\n4.2.3. Rozwój systemu wsparcia dla sektora kreatywnego oraz wspieranie przedsiębiorczości w kulturze.
\n4.2.4. Rozwój kształcenia artystycznego i systemu wspierania talentów.
\n4.2.5. Wzmocnienie promocji kultury polskiej za granicą.
\n4.2.1. Rozwijanie współpracy między instytucjami kultury, oświaty, nauki i organizacjami społecznymi oraz podmiotami prywatnymi w. rcl Opis planowanych działań:
\nDla zwiększenia udziału kultury w życiu społecznym, a także gospodarczym, nieodzowne jest wspieranie jej obecności w przestrzeniach publicznych.
\nInstytucje kultury stanowią i współtworzą istotny zasób kulturowy zarówno pod względem sieci placówek (przestrzeni, budynków, obiektów), jak i możliwości dostosowywania ich form organizacyjnych do aktualnych potrzeb i wyzwań. Instytucje kultury są tu postrzegane dwojako: w sposób węższy jako podmioty dysponujące konkretnymi zasobami (instytucjonalnymi i kulturowymi), a także w sposób szeroki jako miejsca upowszechniania i wzmacniania wartości etycznych, norm i wzorców zachowań, które determinują działania korzystne dla ogółu. W obydwu perspektywach otwarcie instytucji kultury na życie społeczno‐gospodarcze służy poszerzeniu przestrzeni „dobra wspólnego”. ww Zaangażowanie instytucji kultury w debatę publiczną warunkowane jest szeroko rozumianą współpracą. Wspieranie projektów i przedsięwzięć partnerskich między publicznymi placówkami kulturalnymi a podmiotami trzeciego sektora jest istotnym zadaniem w skali ogólnokrajowej, regionalnej i lokalnej. Wzmacniane zatem i promowane będzie otwarcie tych instytucji na wspólne działania z organizacjami pozarządowymi, ale także podmiotami i osobami prywatnymi. Zniesieniu izolacji między działaniami instytucji kultury a aktywnością obywateli sprzyja promowanie mechanizmów Partnerstwa Publiczno‐Społecznego (PPS) oraz Partnerstwa Publiczno‐Prywatnego (PPP). Realizacja usług kulturalnych w formule PPS pozwoli przede wszystkim na bardziej efektywną współpracę z organizacjami reprezentującymi społeczeństwo i określanie ich misji, a także wprowadzenie nowych rozwiązań w systemie zarządzania instytucjami kultury. PPP z kolei pomaga nawiązać współpracę między sektorem publicznym i prywatnym. Należy również promować i wspierać mechanizmy służące rozwojowi sponsoringu w kulturze. Monitor Polski
\nZ kolei proces zacierania się granic między rozmaitymi sferami aktywności jednostek i grup społecznych, powstawanie swoistych „obszarów wspólnych”, w ramach których realizowane są działania związane z pracą zawodową, rozrywką, kształceniem, spędzaniem wolnego czasu czy komunikowaniem się z innymi, stwarza zupełnie nowy kontekst dla rozwoju i promowania wolontariatu, działalności kulturalnej i aktywności twórczej.
\nOpis planowanych działań: .go 4.2.2. Rozwój infrastruktury kultury i zwiększenie efektywności działania instytucji kultury i państwowych jednostek budżetowych działających w obszarze kultury Instytucje kultury dysponują znacznym zasobem dziedzictwa materialnego, a także odgrywają niezwykle istotną rolę w upowszechnianiu wartości kulturowych i aktywizowaniu zgromadzonych w kulturze potencjałów. w. rcl Od misji i jakości działania instytucji kultury zależy efektywność uruchomienia potencjału kulturowego wytworzonego i zgromadzonego w społeczeństwie, w tym gwarantowanie wolności twórczej. Wzmocnienie działań pojedynczych instytucji i ich sieci pozwoli na wzmocnienie uczestnictwa obywateli w życiu kulturalnym i wspólnotowym, a także na wzmocnienie otwartych, tolerancyjnych i kreatywnych postaw. Ważne jest równoczesne uwzględnianie mechanizmów finansowania instytucji kultury, tak aby działania wynikające z misji oraz zadania dodatkowe miały zapewnione przez organizatorów instytucji wystarczające środki na realizację. Powoływanie nowych instytucji kultury powinno wiązać się z zapewnieniem źródeł ich finansowania bez szkody dla innych zadań publicznych.
\nDla pełnego wykorzystania potencjału instytucji kultury konieczne jest wspieranie rozwoju i modernizacji ich infrastruktury, unowocześnienie metod zarządzania oraz dostosowanie formuły organizacyjnej do specyfiki misji i realizowanych zadań. ww W zakresie poprawy systemów zarządzania istotne są zmiany wynikające z nowelizacji ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 406)91). Dotyczy to również możliwości prowadzenia instytucji w ramach PPP i PPS, jak i zasad kadencyjności, kontraktów menadżerskich i konkursów na dyrektorów. W kontekście długofalowego planowania działalności należy wprowadzić modyfikacje systemu finansowania, m.in. wieloletnie budżety zamiast rocznych okresów rozliczeniowych.
\nOprócz działań zmierzających do otwierania struktur, zmian logiki działania i „kultury organizacyjnej” kluczowe jest nabywanie przez pracowników instytucji kultury kompetencji niezbędnych do przeprowadzania tych zmian. Spójny, długofalowy system kształcenia oraz dokształcania powinien objąć przede wszystkim osoby realizujące zadania merytoryczne i podejmujące kluczowe decyzje zarządcze.
\n4.2.3. Rozwój systemu wsparcia dla sektora kreatywnego oraz wspieranie przedsiębiorczości w kulturze .go Opis planowanych działań:
\nW europejskich dokumentach strategicznych kultura coraz częściej ujmowana jest jako jeden z kluczowych obszarów rozwoju gospodarki, głównie z uwagi na generowanie potencjału kreatywnego, co przekłada się na rozwój przemysłów kultury i kreatywnych, ale także turystyki kulturowej. Z tego względu główne zadania zmierzające do uruchomienia potencjału ekonomicznego kultury dotyczą wzmocnienia postrzegania kultury w kontekście ekonomicznym, przy równoczesnym rozwijaniu sektora przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych. w. rcl W kontekście tego kierunku działań trzeba podkreślić konieczność współpracy między instytucjami kultury a podmiotami innych sektorów, w szczególności z obszarów oświaty, nauki i przedsiębiorczości. Projekty partnerskie mogą stanowić ważne źródło transferu wiedzy dotyczącej nowych technik i technologii możliwych do wykorzystania w różnych branżach kultury.
\nRozwój tego sektora rozumiany przede wszystkim jako tworzenie innowacyjnych produktów i usług uwarunkowany jest nie tylko indywidualnymi talentami i umiejętnościami ludzi, ale także ich społecznym i ekonomicznym otoczeniem. Wiele zależy od otwartości społeczeństwa i rynku na nowatorskie rozwiązania, a więc od gotowości do ich przyjęcia i zastosowania. Ważne jest zatem budowanie otoczenia dla kreatywności, ale też zmiany w kulturze organizacji. Działania te mogą być realizowane m.in. przez tworzenie mechanizmów wsparcia merytorycznego, promocyjnego i finansowego dla twórców, przedsiębiorców oraz projektów partnerskich (w tym przedsięwzięć publiczno‐prywatnych i publiczno‐społecznych). Konieczne jest także stworzenie spójnego systemu wspierania małych i średnich przedsiębiorstw, na różnym etapie ich rozwoju (MŚP stanowią większość firm działających w sektorze kultury i kreatywności). ww Wśród twórców i osób działających w sferze kultury upowszechniane będą kompetencje przydatne na rynku pracy i umiejętności pozwalające na równoczesną swobodę tworzenia i osiąganie zysków.
\nDlatego trzeba wypracować mechanizmy dostosowywania programów kształcenia uczelni
\nPrzykładem działania ułatwiającego start zawodowy osobom z sektora kultury i kreatywności jest tworzenie inkubatorów kreatywności. Konieczne jest zapewnienie wsparcia dla projektów B+R oraz eksperymentalnych w dziedzinie przemysłów kultury i kreatywnych. .go Opracowanie modelu efektywnego wsparcia przedsiębiorstw sektora kultury i kreatywności wymaga skoordynowania działań z zakresu pomocy finansowej, szkoleń, edukacji branżowej, doradztwa profesjonalnego, wymiany know‐how, monitoringu rozwoju sektora przemysłów kultury i kreatywnych oraz promocji.
\n4.2.4. Rozwój kształcenia artystycznego i systemu wspierania talentów Opis planowanych działań: w. rcl Wspieranie różnorodności działań artystycznych wymaga uruchomienia systemu wspierania talentów, który powinien być realizowany zarówno na poziomie centralnym, jak i samorządowym.
\nPowinien on uwzględniać przeciwdziałanie marginalizacji i wykluczeniu grup społecznych z dostępu do wsparcia z powodu np. miejsca zamieszkania odległego od ośrodków edukacji artystycznej lub wysokich kosztów edukacji i aktywności twórczej, ale także wieku. Obecnie znacząca liczba programów skierowanych jest do grupy wiekowej poniżej 35 lat, tymczasem zachodzące w Polsce procesy społeczno‐demograficzne sprawiają, że powstaje konieczność stworzenia dodatkowej oferty stypendialnej dla osób powyżej 35. roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem twórców powyżej 50. roku życia, która umożliwiłaby przekwalifikowanie zawodowe lub uzupełnienie kwalifikacji, np. o umiejętności menadżerskie.
\nSystem wsparcia będzie zatem skierowany do różnych grup twórców w zależności od wieku, profesjonalizacji, rodzaju podejmowanych działań. Ponadto angażowanie się obywateli w działania twórcze amatorskie czy półamatorskie wymaga systemu zachęt i stwarzania możliwości realizacji projektów artystycznych i kulturalnych, a także korzystania z fachowego doradztwa, konsultacji i współpracy z profesjonalistami. Szczególnie istotne jest tworzenie warunków dla realizacji dzieł eksperymentalnych i nowatorskich. ww Projekt całościowego systemu programów stypendialnych MKiDN opiera się na zapewnieniu stałego finansowania działań związanych ze wspieraniem twórców. Uzupełnieniem systemu stypendiów MKiDN będzie stworzenie i prowadzenie bazy stypendiów dostępnych dla twórców, artystów, a także utalentowanych dzieci i młodzieży. Baza będzie ułatwiać dostęp do wiedzy o stypendiach i dostarczać porad o możliwościach rozwoju talentów w kraju i za granicą.
\nWzmacnianie potencjału kulturowego Polski powinno także obejmować inspirowanie i realizowanie dużych przedsięwzięć artystycznych, angażujących wybitnych twórców polskiej kultury. Ze względu na fakt, iż projekty ogólnokrajowe lub międzynarodowe są długofalowe i wymagają wysokich nakładów finansowych, należy rozwijać system finansowania, który pozwalałby twórcom na długoterminowe zaangażowanie w jeden projekt.
\nRozwój kształcenia artystycznego wymaga skoordynowania działań z zakresu wsparcia rozwoju i mobilności kadr oraz studentów, jak również inwestycji w infrastrukturę i rozbudowę oferty programowej uczelni artystycznych. Jednym z podstawowych działań będzie wzmocnienie procesu Monitor Polski
\nProwadzenie zajęć artystycznych na poziomie szkolnym, a nawet przedszkolnym, przez profesjonalnych artystów będzie sprzyjać wczesnemu rozpoznaniu potencjału dzieci. Proponowanym rozwiązaniem jest np. organizacja lekcji w instytucjach artystycznych, w ramach nauczania przedmiotów związanych tematycznie z kulturą i sztuką (jak artystyczne, np. muzyka, plastyka, czy humanistyczne, np. historia, język polski i inne).
\n4.2.5. Wzmocnienie promocji kultury polskiej za granicą Opis planowanych działań: w. rcl Nowoczesny wizerunek kraju powinien być oparty na wspólnej tożsamości, świadomym dysponowaniu kapitałem kulturowym i aktywnym uczestnictwie w tworzeniu dobra wspólnego oraz rozwijaniu potencjałów zgromadzonych w społeczeństwie. Niezbędna jest pozytywna identyfikacja obywateli w kraju i za granicą z państwem i sobą nawzajem, a promocja kultury narodowej powinna być osadzona w kontekście wielokulturowym i w odniesieniu do różnorodności form kulturowego wyrazu.
\nPolityka publiczna, mająca na celu budowę i wzmacnianie nowego wizerunku Polski jako kraju innowacyjnego, kreatywnego, o bogatych zasobach kulturowych, powinna koncentrować się m.in. na przełamywaniu negatywnych stereotypów postrzegania Polski w świecie. Narzędziem działania w tym zakresie jest tzw. „dyplomacja kulturalna”, odwołująca się do tradycyjnych gałęzi sztuki, a także nowych dyscyplin z sektora kreatywnego. ww Istotnym elementem działań w tym obszarze będzie opracowanie i wdrożenie rozwiązań prawnych oraz systemowych w zakresie promocji kultury polskiej na świecie. Systemowe wspieranie promocji kultury polskiej w kraju i za granicą oznacza przede wszystkim konieczność integracji działań różnych resortów: ds. kultury i dziedzictwa narodowego, spraw zagranicznych, sportu i turystyki, gospodarki, rozwoju regionalnego oraz nauki i szkolnictwa wyższego. Kampanie promocyjne odnoszące się do zasobów kultury, turystycznych, naukowych czy gospodarczych, wspierane i realizowane na poziomie centralnym, powinny być zbieżne i uwzględniać działania podejmowane regionalnie.
\nNiezbędne jest strategiczne zarządzanie promocją kultury polskiej za granicą przez rozwój podlegających MKiDN instytucji. Opracowana ma zostać ponadto koncepcja promocji kultury polskiej i Polski przez kulturę. Inny przykład działań to systematyczne włączanie Polski w nowe inicjatywy i powstające platformy współpracy kulturalnej, w tym w rozwój platformy Partnerstwa Wschodniego (PW) w obszarze kulturalnym. Monitor Polski
\nSystem realizacji SRKS został opracowany na podstawie następujących założeń i zasad, mających na celu stworzenie warunków sprawnej i efektywnej realizacji polityki rozwoju kapitału społecznego: w. rcl
\nMinister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego odpowiedzialny za podejmowanie działań w następujących obszarach:
\nResorty bezpośrednio odpowiedzialne za przygotowanie i realizację SRKS:
\nCzęść ministrów, ze względu na swoje kompetencje w sferze kapitału społecznego, jest bezpośrednio zaangażowana w proces przygotowania i realizacji SRKS. Ministrowie ci wraz z MKiDN odpowiadają za powodzenie Strategii, współpracując w szczególności w zakresie zapewnienia komplementarności działań programowych i realizacyjnych. Elementem tej współpracy jest również działanie w zakresie sprawozdawczości i oceny osiągania celów SRKS w obszarach: w. rcl .go
\nGłówne podmioty wspierające osiągnięcie celów SRKS:
\nWspólną odpowiedzialnością jednostek samorządu województw oraz koordynatora SRKS będzie zapewnienie jej komplementarności ze strategiami rozwoju województw.
\nPodstawową rolą środowiska akademickiego jest edukacja oraz kształtowanie środowisk społecznych i obywatelskich, a także promowanie dobrych, wartościowych praktyk społecznych. Jego powinnością może być również pełnienie roli obiektywnego i wiarygodnego weryfikatora przedsięwzięć służących wzmacnianiu kapitału społecznego.
\nWśród podmiotów wspierających realizację SRKS należy wskazać również przedsiębiorców z uwagi na ich rolę w tworzeniu miejsc pracy, a także pośrednio we wspieraniu ważnych inicjatyw społecznych i kulturalnych. ww 3. Mechanizmy koordynacji horyzontalnej Biorąc pod uwagę założenia systemu zarządzania rozwojem kraju, koordynacja sfery rozwoju kapitału społecznego wymaga podjęcia działań na dwóch poziomach:
\nRealizacja Strategii podlega procesowi strategicznego monitorowania przez wprowadzenie dla wszystkich podmiotów zaangażowanych w realizację Strategii obowiązku sprawozdawczego w formie rocznych sprawozdań na temat postępów realizacji działań w ramach SRKS. w. rcl Na tej podstawie będą opracowywane raporty służące ocenie postępów w realizacji celów SRKS i w identyfikowaniu problemów związanych z realizacją SRKS. Mogą one stanowić podstawę podejmowania działań o charakterze operacyjnym.
\nRaporty te będą również podstawą przygotowania co 3 lata wkładu, jaki minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego jest zobowiązany przekazać do raportu o rozwoju społeczno‐ ‐gospodarczym, regionalnym i przestrzennym, koordynowanego przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego.
\nW przypadku gdy raport ujawni istotne problemy związane z wdrażaniem Strategii, wnioski z raportu zostaną przedstawione przez ministra właściwego ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego Komitetowi Koordynacyjnemu ds. Polityk Rozwoju. Dyskusja na forum KK PR powinna pozwolić na wypracowywanie i zadecydowanie o zmianach w funkcjonowaniu mechanizmów zapewniających realizację SRKS. ww Badania społeczne dotyczące kapitału społecznego powinny być stałym elementem o kluczowym znaczeniu dla prawidłowego interpretowania wyników monitoringu i ewaluacji Strategii. Wyniki stałych badań, oparte głównie na analizach jakościowych95), będą przybliżały do poszukiwania trwałych powiązań między działaniami wynikającymi ze Strategii i zmianą społeczną. Waga prowadzenia takich stałych badań wynika ze specyfiki kapitału społecznego, który nie jest faktem materialnym, a jedynie pojęciem teoretycznym, i z tego też względu możemy go zaobserwować jedynie przez mierzenie efektów jego współdziałania z innymi zjawiskami społecznymi.
\n94)
\nBadania jakościowe zostaną przeprowadzone w ścisłej współpracy z resortami bezpośrednio zaangażowanymi w realizację SRKS, jeżeli zostaną pozyskane na ten cel wystarczające środki poza budżetem podstawowym SRKS. Monitor Polski
\nSystem dokumentów operacyjno‐wdrożeniowych w. rcl Zagadnienia ujęte w SRKS są obecnie wdrażane za pomocą różnorodnych programów, których problematyka została zebrana i usystematyzowana w ramach poszczególnych działań i priorytetów SRKS. Część z działań podejmowanych w ramach Strategii jest realizowana przez istniejące już programy wieloletnie, programy dotacji i grantowe (np. Wieloletni Program Rozwoju Kultura+).
\nDziałania przewidziane w Strategii wpisują się także w zakres programów operacyjnych finansowanych ze środków funduszy strukturalnych i innych programów finansowanych ze środków zagranicznych lub przygotowywanych w wyniku zobowiązań międzynarodowych (np. program Reforma regulacji Ministra Gospodarki). ww System dokumentów operacyjno‐wdrożeniowych zostanie zracjonalizowany, tak aby osiągnąć maksymalną efektywność polityki rozwoju kapitału społecznego. Kluczowym dokumentem w tym zakresie będzie Plan działania dla SRKS oraz powiązane z nim programy rozwoju i programy operacyjne.
\nNależy zaznaczyć, że wspomniana weryfikacja planu ewaluacji nie może jednak skutkować rezygnacją z przeprowadzenia ewaluacji średniookresowej oraz ex‐post. Monitor Polski
\n