Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie dopuszczania do stosowania w zakładach górniczych maszyn, urządzeń, materiałów oraz śro

Dziennik Ustaw Nr 125 — 8055 — Nr 157, poz. 1028), minister w∏aÊciwy do spraw gospodarki, po przeprowadzeniu zgodnie z przepisami niniejszej ustawy post´powania przeglàdowego, weryfikacyjnego lub rewizyjnego, mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, zmieniç t´ decyzj´.” Rozdzia∏ 2 Przepisy przejÊciowe i koƒcowe Art. 77. Do dnia 31 grudnia 2002 r. kwota subsydium jest uznawana za minimalnà, je˝eli nie przekracza 3% wartoÊci towaru okreÊlonej na podstawie jednostkowej wartoÊci towaru, je˝eli towar pochodzi z kraju: 1) rozwijajàcego si´, wymienionego w Za∏àczniku VII Porozumienia w sprawie subsydiów i Êrodków wyrównawczych, lub Poz. 1063 i 1064 2) rozwijajàcego si´, który ca∏kowicie zniós∏ subsydia, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1; zasad´ t´ stosuje si´ od dnia powiadomienia przez dany kraj Komitetu subsydiów i Êrodków wyrównawczych o zniesieniu tych subsydiów, przez okres, w jakim nie sà one udzielane. Art. 78. Traci moc art. 106f ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. — Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312, z 1995 r. Nr 85, poz. 427 i Nr 87, poz. 434, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 6, poz. 31, Nr 64, poz. 407 i Nr 80, poz. 498 oraz z 2000 r. Nr 30, poz. 380). Art. 79. Ustawa wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 3 miesi´cy od dnia og∏oszenia. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski 1064 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie dopuszczania do stosowania w zak∏adach górniczych maszyn, urzàdzeƒ, materia∏ów oraz Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego. Na podstawie art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 117, poz. 1007) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) wyroby, których stosowanie w zak∏adach górniczych wymaga dopuszczenia ze wzgl´du na potrzeb´ zapewnienia bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobów w warunkach zagro˝eƒ wyst´pujàcych w ruchu zak∏adu górniczego, 2) wymagania techniczne dla wyrobów, o których mowa w pkt 1, 3) warunki i tryb wydawania, cofania lub uniewa˝niania oraz terminy wa˝noÊci decyzji o dopuszczeniu wyrobów do stosowania w zak∏adach górniczych, zakres oraz koniecznoÊç i przyczyny ponownego wydania decyzji i sposób przeprowadzania badaƒ wyrobów, w tym prób wyrobów w ruchu zak∏adu górniczego, jednostki upowa˝nione do przeprowadzania badaƒ wyrobów, rodzaje dokumentów wymaganych przed dopuszczeniem, znaki dopuszczenia oraz sposób oznaczania wyrobów tymi znakami. § 2. Wyroby, których stosowanie w zak∏adach górniczych wymaga dopuszczenia ze wzgl´du na potrzeb´ zapewnienia bezpieczeƒstwa u˝ytkowania w warunkach zagro˝eƒ wyst´pujàcych w ruchu zak∏adu górniczego, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. § 3. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych jest wydawana po przedstawieniu: 1) certyfikatu zgodnoÊci uzyskanego dla danego wyrobu w trybie certyfikacji obowiàzkowej lub dobrowolnej, przewidzianym w przepisach ustawy o badaniach i certyfikacji, 2) Êwiadectwa weryfikacji certyfikatu zgodnoÊci wydanego na podstawie certyfikatu zgodnoÊci dla wyrobu pochodzàcego z kraju, z którym Polska zawar∏a porozumienie w sprawie uznawania certyfikatów zgodnoÊci, a podlegajàcego na terenie Polski obowiàzkowi certyfikacji na znak bezpieczeƒstwa i oznaczania tym znakiem, 3) Êwiadectwa weryfikacji deklaracji zgodnoÊci producenta, wydanego na podstawie deklaracji zgodnoÊci wystawionej przez producenta dla wyrobu wyprodukowanego zarówno w Polsce, jak i w kraju, z którym Polska zawar∏a porozumienie w sprawie uznawania deklaracji zgodnoÊci, a podlegajàcego na terenie Polski obowiàzkowi certyfikacji na znak bezpieczeƒstwa i oznaczania tym znakiem, 4) wyniku badaƒ wraz z opinià, sporzàdzonych przez jednostk´ upowa˝nionà do przeprowadzenia badaƒ wyrobów, gdy do oceny danego wyrobu brak jest jednostki certyfikujàcej, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8056 — 5) dokumentu stanowiàcego podstaw´ do stosowania wyrobu w zak∏adach górniczych w paƒstwach cz∏onkowskich Unii Europejskiej — je˝eli wyrób zosta∏ wyprodukowany w tych paƒstwach. § 4. Jednostki upowa˝nione do przeprowadzania badaƒ wyrobów, o których mowa w § 3 pkt 4, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia. § 5. Wymagania techniczne dla wyrobów, o których mowa w § 1 pkt 1, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia. § 6. 1. Z zastrze˝eniem ust. 2 i 3, z wnioskiem o dopuszczenie wyrobów do stosowania w zak∏adach górniczych wyst´puje pisemnie dostawca (producent, dystrybutor, importer) wyrobu. 2. W odniesieniu do maszyn i urzàdzeƒ sk∏adajàcych si´ z podzespo∏ów wykonywanych przez ró˝nych producentów, z wnioskiem o dopuszczenie do stosowania w zak∏adach górniczych wyst´puje dostawca wyrobu finalnego. 3. W odniesieniu do wyrobów wykonanych lub zakupionych jednostkowo, z wnioskiem o dopuszczenie wyrobu wyst´puje przedsi´biorca, który wykona∏ lub zakupi∏ wyrób i zamierza stosowaç go w obr´bie w∏asnego zak∏adu górniczego, lub inny podmiot, który wykona∏ lub zakupi∏ wyrób. § 7. 1. Wniosek o dopuszczenie wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych powinien zawieraç: 1) okreÊlenie wyrobu, 2) oznaczenie podmiotu ubiegajàcego si´ o dopuszczenie i jego siedziby oraz wskazanie pe∏nomocników, je˝eli zostali ustanowieni, 3) okreÊlenie producenta wyrobu, jego siedziby i miejsca produkowania wyrobu. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, nale˝y do∏àczyç dokumentacj´ sporzàdzonà w j´zyku polskim, zawierajàcà: 1) ogólny opis wyrobu, Poz. 1064

1. a)dane techniczne,
2. b)identyfikacj´ zagro˝eƒ powodowanych przez wyrób w czasie jego u˝ytkowania,
3. c)instrukcje bezpiecznego u˝ytkowania wyrobu i informacj´ o koniecznoÊci podejmowania szczególnych Êrodków bezpieczeƒstwa,
4. d)warunki stosowania wyrobu uwzgl´dniajàce informacj´, kto jest upowa˝niony do przeprowadzania przeglàdów, konserwacji, napraw i regulacji,
5. e)okres wa˝noÊci, zakres i warunki stosowania, dopuszczalny czas sk∏adowania oraz warunki transportu Êrodków strza∏owych oraz materia∏ów. § 8. Je˝eli wymagajà tego szczególne wzgl´dy bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego w ruchu zak∏adu górniczego, dostawca powinien przeprowadziç próby wyrobu w ruchu zak∏adu górniczego; sprawozdanie i wyniki z przeprowadzonych prób nale˝y do∏àczyç do wniosku, o którym mowa w § 7. § 9. 1. Wyrób dopuszczony do stosowania w zak∏adach górniczych powinien byç oznaczony przez dostawc´ znakiem dopuszczenia, jego numerem i rokiem wydania. 2. Znak dopuszczenia, jego numer i rok wydania powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny na ka˝dej jednostce wyrobu, z wyjàtkiem wyrobów, których w∏aÊciwoÊci fizyczne nie zezwalajà na takie oznaczenie. 3. OkreÊla si´ nast´pujàce znaki dopuszczenia, o których mowa w ust. 1: 1) GX — dla maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych budowy przeciwwybuchowej, 2) GE — dla maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych w wykonaniu normalnym, 3) GM — dla maszyn i urzàdzeƒ mechanicznych oraz materia∏ów, 2) niezb´dne obliczenia projektowe parametrów majàcych wp∏yw na bezpieczeƒstwo, 4) GG — dla Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego, materia∏ów oraz obudów wyrobisk chodnikowych. 3) rysunki lub schematy dotyczàce maszyn i urzàdzeƒ, uk∏adów oraz podzespo∏ów, od których zale˝y bezpieczeƒstwo i higiena pracy oraz bezpieczeƒstwo po˝arowe, § 10. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych powinna w szczególnoÊci zawieraç: 4) deklaracj´ zgodnoÊci sporzàdzonà zgodnie z Polskà Normà, 1) okreÊlenie wyrobu, 5) okreÊlone w § 3: certyfikat zgodnoÊci, Êwiadectwo weryfikacji, wyniki badaƒ wraz z opinià albo dokument stanowiàcy podstaw´ do stosowania wyrobu w zak∏adach górniczych w paƒstwach cz∏onkowskich Unii Europejskiej, 3) okreÊlenie znaku dopuszczenia, jego numeru, roku wydania, sposobu trwa∏ego oznaczania wyrobu znakiem dopuszczenia, 6) w razie produkcji seryjnej wyrobu — certyfikat systemu zarzàdzania jakoÊcià lub inny sposób udokumentowania powtarzalnoÊci cech wyrobu, 7) dokumentacj´ techniczno-ruchowà zawierajàcà nast´pujàce informacje wymagane do prawid∏owego i bezpiecznego stosowania wyrobu: 2) zakres stosowania wyrobu, 4) okreÊlenie rodzaju dokumentacji, jakà dostawca powinien przekazaç u˝ytkownikowi, 5) czas przechowywania dokumentacji technicznej przez dostawc´ oraz warunki jej udost´pniania. § 11. Decyzj´ o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych wydaje si´ na czas okreÊlony nie d∏u˝szy ni˝ 5 lat. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8057 — § 12. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych podlega uniewa˝nieniu w razie uniewa˝nienia certyfikatu, o którym mowa w § 3. § 13. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych podlega cofni´ciu: 1) w razie utraty wa˝noÊci certyfikatu, 2) w razie utraty wa˝noÊci Êwiadectwa weryfikacji, 3) je˝eli produkowany wyrób nie spe∏nia wymagaƒ, 4) je˝eli na skutek up∏ywu czasu lub z innych przyczyn u˝ytkowany wyrób traci lub zmienia w∏aÊciwoÊci, 5) je˝eli nastàpi∏a zmiana wymagaƒ zawartych w odpowiednich Polskich Normach lub przepisach prawnych, majàcych zasadniczy wp∏yw na poziom bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobu — w oparciu o które zosta∏a wydana decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych. § 14. Nast´pujàce wyroby: 1) maszyny, urzàdzenia i sprz´t strza∏owy, w których w okresie wa˝noÊci decyzji o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych producent zamierza wprowadziç zmiany dotyczàce:
6. a)obni˝enia wytrzyma∏oÊci poszczególnych elementów,
7. b)wymiarów, których zmiana mo˝e powodowaç ograniczenie stosowania lub wymaga zmiany warunków stosowania,
8. c)wyposa˝enia s∏u˝àcego do zwalczania zagro˝eƒ naturalnych oraz zagro˝enia po˝arowego, Poz. 1064
9. d)zabezpieczeƒ mechanicznych i elektrycznych,
10. e)miejsca obs∏ugi i jego zabezpieczeƒ oraz systemów sterowania,
11. f)os∏on cz´Êci ruchomych,
12. g)zakresu stosowania, 2) Êrodki strza∏owe i materia∏y, w których producent zamierza wprowadziç zmiany w zakresie w∏asnoÊci fizykochemicznych albo sk∏adu chemicznego — podlegajà koniecznoÊci ponownego dopuszczenia do stosowania w zak∏adach górniczych. § 15. 1. Decyzje o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowujà moc przez okres 3 lat od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia. 2. Do spraw wszcz´tych, a niezakoƒczonych decyzjà ostatecznà przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, stosuje si´ przepisy dotychczasowe, z tym ˝e decyzje o dopuszczeniu do stosowania wyrobów w zak∏adach górniczych wydaje si´ na okres 3 lat. § 16. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ od dnia 1 lipca 2002 r., z tym ˝e przepisy § 3: 1) pkt 2 i 3 stosuje si´ do dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, 2) pkt 5 stosuje si´ od dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej. § 17. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia. Prezes Rady Ministrów: L. Miller Za∏àczniki do rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. (poz. 1064) Za∏àcznik nr 1 WYROBY, KTÓRYCH STOSOWANIE W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH WYMAGA DOPUSZCZENIA ZE WZGL¢DU NA POTRZEB¢ ZAPEWNIENIA BEZPIECZE¡STWA U˚YTKOWANIA W WARUNKACH ZAGRO˚E¡ WYST¢PUJÑCYCH W RUCHU ZAK¸ADU GÓRNICZEGO 1. Elementy górniczych wyciàgów szybowych: 1) maszyny wyciàgowe, 2) naczynia wyciàgowe, 3) liny wyciàgowe, 4) ko∏a linowe, 5) zawieszenia lin wyciàgowych, 6) zawieszenia naczyƒ wyciàgowych, 7) wciàgarki wolnobie˝ne, 8) urzàdzenia sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej, 9) wyodr´bnione zespo∏y elementów wymienionych w pkt 1—8. 2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi: 1) urzàdzenia wiertnicze do wykonywania wierceƒ poszukiwawczych, rozpoznawczych i eksploatacyjnych: ropy naftowej, gazu ziemnego oraz metanu ze z∏ó˝ w´gla kamiennego*), 2) g∏owice przeciwerupcyjne wraz z systemami sterowania, g∏owice eksploatacyjne z wyjàtkiem podmorskich*), 3) urzàdzenia budowy przeciwwybuchowej*), 4) kable, przewody oponowe, s∏u˝àce do zasilania maszyn oraz urzàdzeƒ przeznaczonych do zainstalowania w strefach zagro˝onych wybuchem*). 3. W odkrywkowych zak∏adach górniczych: 1) podstawowe maszyny do urabiania, zwa∏owania, transportu*), 2) wiertnice do wykonywania otworów strza∏owych*), Dziennik Ustaw Nr 125 — 8058 — 3) przewody oponowe do zasilania maszyn wymienionych w pkt 1 i 2*). 4. W wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych: 1) maszyny i urzàdzenia urabiajàce, ∏adujàce, zgarniajàce, wiercàce, kotwiàce, odstawcze i transportujàce, pompy g∏ównego odwadniania, wentylatory g∏ówne oraz lutniowe*), 2) kolejki podwieszone, kolejki spàgowe, ko∏owroty, liny, uk∏ady zawieszeƒ oraz urzàdzenia sygnalizacji i zabezpieczeƒ ruchu transportu w wyrobiskach poziomych i pochy∏ych o nachyleniu do 45°, 3) wozy do przewozu osób, wyrobów, p∏ynów oraz Êrodków strza∏owych, z wyjàtkiem wozów do transportu urobku, 4) pojazdy oponowe, maszyny z nap´dem spalinowym, lokomotywy bez wzgl´du na rodzaj nap´du*), 5) urzàdzenia dêwignicowe, urzàdzenia ciÊnieniowe, które nie zosta∏y poddane procedurze dopuszczania do obrotu na podstawie ustawy o dozorze technicznym*), Poz. 1064 13) maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa lub sterownicza w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody oponowe na napi´cie powy˝ej 1 kV, 14) urzàdzenia i systemy ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa, alarmowania w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym, 15) wyposa˝enie elektryczne zintegrowanej grupy maszyn przodkowych, 16) systemy ochronne, których zadaniem jest powstrzymanie wybuchu lub skuteczne ograniczenie jego zasi´gu*). 5. Ârodki strza∏owe i sprz´t strza∏owy*). 6. Materia∏y chemiczne, wyroby z tworzyw sztucznych, z wyjàtkiem Êrodków ochrony indywidualnej, stosowane w wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych: 1) kleje, farby, ˝ywice, gumy, tkaniny powlekane, folie, rury, pojemniki i taÊmy przenoÊnikowe, 2) elastyczne przewody wentylacyjne, 3) spoiwa mineralne specjalnego przeznaczenia, 6) wiertnice, wiertarki górnicze*), 4) Êrodki impregnacyjne do drewna, 7) narz´dzia r´czne z nap´dem elektrycznym lub mechanicznym*), 5) Êrodki impregnujàce oraz smary stosowane w produkcji i eksploatacji lin wyciàgowych górniczych wyciàgów szybowych, 8) sprz´t oraz urzàdzenia gaÊnicze specjalnego przeznaczenia*), 9) maszyny i urzàdzenia odpylajàce, klimatyzacyjne*), 6) trudno palne ciecze hydrauliczne typu HFAE i HFAS. 10) obudowy zmechanizowane*), 7. Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego (oczyszczajàcy, izolujàcy)*). 11) obudowy wyrobisk podporowe stalowe (odrzwia, stojaki, stropnice, strzemiona, rozpory), obudowy kotwowe (kotwy, ∏adunki klejowe, spoiwa p∏ynne), ——————— 12) maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa lub sterownicza w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody oponowe na napi´cie do 1 kV*), *) Wyroby wymagajàce dopuszczenia do stosowania w zak∏adach górniczych do dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, chyba ˝e wczeÊniej wejdzie w ˝ycie umowa mi´dzynarodowa mi´dzy Rzeczàpospolità Polskà a Wspólnotà Europejskà i paƒstwami cz∏onkowskimi o ocenie zgodnoÊci. Za∏àcznik nr 2 JEDNOSTKI UPOWA˚NIONE DO PRZEPROWADZANIA BADA¡ WYROBÓW 1. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie: — Wydzia∏ Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki — Katedra Telekomunikacji, — Wydzia∏ Górniczy — Centralne Laboratorium Techniki Strzelniczej i Materia∏ów Wybuchowych oraz Katedra Górnictwa Podziemnego, — Wydzia∏ Wiertnictwa Nafty i Gazu — Laboratorium Badaƒ Atestacyjnych Urzàdzeƒ Wiertniczych i Eksploatacyjnych. 6. Centrum Badawczo-Projektowe Miedzi „CUPRUM” Sp. z o.o. we Wroc∏awiu. 2. Biuro Badaƒ JakoÊci Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Warszawie. 10. G∏ówny Instytut Górnictwa w Katowicach. 3. Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego w Bytomiu. 4. Centralny Instytut Ochrony Pracy w Warszawie. 5. Centrum Badaƒ i Dozoru Górnictwa Podziemnego Sp. z o.o. w L´dzinach. 7. Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa „EMAG” w Katowicach. 8. Centrum Innowacji Technicznych „INOVA” Sp. z o.o. w Lubinie. 9. Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG w Gliwicach. 11. Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krakowie. 12. Instytut Górnictwa Odkrywkowego „Poltegor-Instytut” we Wroc∏awiu. 13. Instytut Technicznych Wyrobów W∏ókienniczych „Moratex” w ¸odzi. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8059 — 14. OÊrodek Badaƒ, Atestacji i Certyfikacji „OBAC” Sp. z o.o. w Gliwicach. Poz. 1064 17. Politechnika Wroc∏awska we Wroc∏awiu: — Wydzia∏ Elektryczny — Instytut Energoelektryki, 15. OÊrodek Badawczo-Rozwojowy Budownictwa Górniczego „BUDOKOP” w Mys∏owicach. — Wydzia∏ Górnictwa — Instytut Górnictwa — Laboratorium Transportu TaÊmowego, 16. Politechnika Âlàska w Gliwicach — Wydzia∏ Górnictwa i Geologii: — Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa, — Instytut Mechanizacji Górnictwa. — Wydzia∏ Mechaniczny — Instytut Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. 18. Polska Akademia Nauk — Instytut Mechaniki Górotworu w Krakowie. Za∏àcznik nr 3 WYMAGANIA TECHNICZNE DLA WYROBÓW, KTÓRYCH STOSOWANIE W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH WYMAGA DOPUSZCZENIA ZE WZGL¢DU NA POTRZEB¢ ZAPEWNIENIA BEZPIECZE¡STWA U˚YTKOWANIA WYROBÓW W WARUNKACH ZAGRO˚E¡ WYST¢PUJÑCYCH W RUCHU ZAK¸ADU GÓRNICZEGO 1. Elementy górniczych wyciàgów szybowych. 1.1.*) Maszyny wyciàgowe. 1.1.1. Wymagania ogólne. 1.1.1.1. Maszyny wyciàgowe powinny sprostaç obcià˝eniom ruchowym wyst´pujàcym w czasie rozruchu, jazdy ustalonej, dojazdu, a tak˝e w czasie hamowania. 1.1.1.2. Linop´dnie (ko∏a p´dne, b´bny p´dne, b´bny nawojowe, bobiny) oraz ich wa∏y i ∏o˝yska, ∏àcznie z przynale˝nymi kotwieniami, powinny byç tak zbudowane, aby w przypadku zerwania lin noÊnych nie uleg∏y uszkodzeniu (trwa∏emu odkszta∏ceniu). 1.1.2. Budowa nap´dów, wa∏ów g∏ównych, linop´dni, przek∏adni i uk∏adów smarowania. 1.1.2.1. Nap´dy. 1.1.2.1.1. Silniki nap´dowe maszyn wyciàgowych powinny byç dobierane wed∏ug nast´pujàcych kryteriów: 1) silniki elektryczne:
13. a)ze wzgl´dów mechanicznych — z uwzgl´dnieniem momentu rozruchowego, traktowanego jako obcià˝enie wyst´pujàce ciàgle i rewersyjnie,
14. b)ze wzgl´du na nagrzewanie — z uwzgl´dnieniem pràdu zast´pczego i dopuszczalnego przyrostu temperatury dla cyklu pracy; wed∏ug tych samych kryteriów powinny byç równie˝ dobierane uk∏ady zasilajàce silniki; 2) inne silniki — z uwzgl´dnieniem momentu rozruchowego zwi´kszonego o niezb´dnà rezerw´. 1.1.2.1.2. Pomi´dzy silnikiem nap´dowym i linop´dnià nie mogà si´ znajdowaç roz∏àczalne sprz´g∏a lub mechanizmy rozsprz´glania. Nie dotyczy to maszyn dwub´bnowych i dwubobinowych z rozsprz´galnymi b´bnami oraz przek∏adni dwu- lub wielobiego- wych, które mogà byç prze∏àczane jedynie w czasie postoju maszyny. 1.1.2.1.3. W maszynach wyciàgowych z silnikiem asynchronicznym pr´dkoÊci ruchu podczas jazdy ludzi oraz transportu urobku i materia∏ów powinny byç sobie równe, a tak˝e wynikaç ze znamionowej pr´dkoÊci obrotowej silnika. Nie dotyczy to nap´dów z silnikiem o prze∏àczalnej liczbie biegunów lub wyposa˝onych w uk∏ady regulacji pr´dkoÊci zapewniajàce samoczynne ograniczenie pr´dkoÊci maksymalnej. 1.1.2.1.4. Nap´dy z asynchronicznymi silnikami pierÊcieniowymi powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia samoczynnie zwierajàce wirnik po przekroczeniu synchronicznej liczby obrotów. Stan zwarcia wirnika powinien byç sygnalizowany optycznie. Je˝eli nie zastosowano specjalnych urzàdzeƒ hamujàcych, to rozwarcie wirnika mo˝e nastàpiç tylko w zerowym po∏o˝eniu dêwigni sterowniczej. Samoczynne zwieranie wirnika nie mo˝e nast´powaç podczas hamowania dynamicznego pràdem sta∏ym. 1.1.2.1.5. W nap´dach z asynchronicznym silnikiem pierÊcieniowym powinna byç stosowana samoczynna kontrola w∏aÊciwego stanu w∏àczenia stopni rezystora rozruchowo-regulacyjnego. Nie dotyczy to nap´dów sterowanych bezpoÊrednio nastawnikiem. 1.1.2.1.6. Maszyny wyciàgowe nap´dzane silnikiem asynchronicznym powinny byç wyposa˝one w uk∏ad umo˝liwiajàcy elektryczne hamowanie w ca∏ym zakresie pr´dkoÊci. 1.1.2.1.7. Nap´dy hydrauliczne powinny byç wyposa˝one w dêwigni´ sterowniczà samopowracajàcà do pozycji zerowej. 1.1.2.1.8. Rozruch nap´dów pomp hydraulicznych mo˝e nastàpiç tylko przy zerowej pozycji dêwigni nap´du. 1.1.2.1.9. Nap´dy hydrauliczne powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia do samoczynnej kontroli ciÊnienia i temperatury oleju hydraulicznego. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8060 — 1.1.2.1.10. Nap´dami hydraulicznymi maszyn wyciàgowych mogà byç wy∏àcznie nap´dy hydrostatyczne wyposa˝one w odpowiednie urzàdzenia do hamowania silnikowego w zakresie pe∏nej obcià˝alnoÊci nap´du. 1.1.2.1.11. Nap´dy pneumatyczne powinny byç wyposa˝one w zawór odcinajàcy dop∏yw energii nap´dowej. Zawór ten, utrzymywany podczas jazdy w stanie otwarcia, w nap´dach bez samoczynnego ograniczenia pr´dkoÊci, po ustaniu si∏y podtrzymujàcej jego stan otwarcia powinien si´ samoczynnie zamykaç. 1.1.2.1.12. Nap´d spalinowy maszyny wyciàgowej mo˝e byç stosowany jedynie za poÊrednictwem hydrostatycznego lub elektrycznego przeniesienia mocy. 1.1.2.2. Wa∏y g∏ówne. 1.1.2.2.1. Wytrzyma∏oÊç i sztywnoÊç wa∏ów g∏ównych powinna uwzgl´dniaç zmienne obcià˝enia zginajàce i skr´cajàce, wyst´pujàce w czasie rozruchu. W maszynach wyciàgowych z bezpoÊrednim nap´dem pràdu sta∏ego powinny byç tak˝e uwzgl´dnione obcià˝enia pochodzàce od oddzia∏ywania pola magnetycznego na wirnik silnika. 1.1.2.2.2. Wa∏y g∏ówne, a tak˝e wa∏y przek∏adni g∏ównej, powinny byç zabudowane zgodnie z zasadami budowy cz´Êci maszyn poddawanych obcià˝eniom zmiennym. Zmiany Êrednic powinny byç dokonywane po sto˝ku lub z mo˝liwie du˝ym promieniem przejÊcia, a powierzchnia przejÊç wykonana z du˝à g∏adkoÊcià. W strefach obcià˝onych tych wa∏ów niedozwolone jest istnienie karbów i promieniowych nawierceƒ, z wyjàtkiem rowków pod kliny i wpusty. 1.1.2.2.3. Wa∏y g∏ówne, a tak˝e wa∏y silników sztywno zwiàzanych z wa∏em g∏ównym, powinny byç poddane badaniom defektoskopowym w celu okreÊlenia równowa˝nych nieciàg∏oÊci wewn´trznych i wykrycia ewentualnych wad powierzchni bàdê uszkodzeƒ. 1.1.2.2.4. Zaleca si´ stosowanie wa∏ów ∏o˝yskowanych w sposób umo˝liwiajàcy statyczne wyznaczenie reakcji. Wa∏ powinien byç ustalony w jednym ∏o˝ysku. Zaleca si´ stosowanie rozwiàzaƒ konstrukcyjnych umo˝liwiajàcych kasacj´ nadmiernych luzów osiowych. 1.1.2.3. Linop´dnie. 1.1.2.3.1. Stosunek Êrednicy linop´dni maszyny wyciàgowej do Êrednicy liny noÊnej powinien wynosiç co najmniej: 1) w odniesieniu do wyciàgów szybowych du˝ych I i II klasy intensywnoÊci ruchu oraz Êrednich I klasy intensywnoÊci ruchu:
15. a)dla lin splotkowych — 80, Poz. 1064
16. b)dla lin budowy zamkni´tej — 100, 2) w odniesieniu do wyciàgów szybowych Êrednich II klasy intensywnoÊci ruchu:
17. a)dla lin splotkowych — 60,
18. b)dla lin budowy zamkni´tej — 80, 3) w odniesieniu do ma∏ych maszyn wyciàgowych:
19. a)dla lin splotkowych — 40,
20. b)dla lin budowy zamkni´tej — 50. 1.1.2.3.2. Naciski liny noÊnej na rowek linowy ko∏a lub b´bna p´dnego nie mogà przekraczaç dopuszczalnych nacisków ustalonych dla stosowanej wyk∏adziny. 1.1.2.3.3. Linop´dnie powinny byç tak zbudowane, aby mia∏y nieograniczonà trwa∏oÊç zm´czeniowà dla obcià˝eƒ wyst´pujàcych w linach noÊnych podczas ruchu wyciàgu szybowego oraz aby nie uleg∏y trwa∏emu odkszta∏ceniu przy obcià˝eniach wyst´pujàcych w przypadku zerwania lin noÊnych wyciàgu szybowego. Zaleca si´ budowaç linop´dnie charakteryzujàce si´ konstrukcjà pow∏okowà. 1.1.2.3.4. Rowki linowe linop´dni powinny byç wy∏o˝one wyk∏adzinà. Wyk∏adzina ta powinna zapewniç w∏aÊciwe sprz´˝enie cierne lin noÊnych z linop´dnià tak˝e w przypadkach nasmarowanych lub mokrych lin ze wspó∏czynnikiem sprz´˝enia wi´kszym lub równym 0,25. 1.1.2.3.5. Mocowanie wyk∏adzin powinno byç tak wykonane, aby segmenty wyk∏adzin by∏y zawsze ciasno osadzone w ich siedlisku. Je˝eli takie osadzenie segmentów wyk∏adzin jest realizowane przez kliny zaciskajàce, powinna istnieç mo˝liwoÊç dociÊni´cia klinów w przypadku ich poluzowania. Dociskanie klinów mocujàcych powinno si´ odbywaç równomiernie z odpowiednio ograniczonà si∏à docisku. 1.1.2.3.6. W maszynach wyciàgowych powinna byç mo˝liwoÊç zabudowy urzàdzenia do obróbki rowków linowych w wyk∏adzinach linop´dni. 1.1.2.3.7. Obrze˝a b´bnów nawojowych powinny wystawaç ponad oÊ geometrycznà lin ostatniej warstwy co najmniej o 1,5 Êrednicy liny. 1.1.2.3.8. B´bny nawojowe powinny mieç rowkowanà powierzchni´ nawojowà przystosowanà do Êrednicy lin. 1.1.2.3.9. Zamocowanie koƒca liny w b´bnie nawojowym powinno byç wykonane za pomocà co najmniej 5 zacisków i wykazywaç co najmniej pi´ciokrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. Wspó∏czynnik ten wyznacza si´ jako stosunek ∏àcznej si∏y tarcia w zaciskach, zwielokrotnionej tarciem na ∏uku opasania b´bna przez zwoje nieczynne, do maksymalnego obcià˝enia statycznego w li- Dziennik Ustaw Nr 125 — 8061 — nie. Jako wspó∏czynnik tarcia mi´dzy linà i wyk∏adzinà b´bna powinna byç przyj´ta wartoÊç 0,2. 1.1.2.3.10. Liczba zwojów nieczynnych na b´bnie nawojowym maszyny wyciàgowej powinna wynosiç stale co najmniej 2, gdy naczynie wyciàgowe znajduje si´ w swym najni˝szym dolnym po∏o˝eniu. Przy dwu- i wielowarstwowym nawijaniu lin liczba zwojów nieczynnych powinna wynosiç co najmniej 3, a ponadto koniec liny w b´bnie oprócz zamocowania, o którym mowa w pkt 1.1.2.3.9, powinien byç uchwycony w zacisku sto˝kowym lub zalany w sto˝ku. 1.1.2.3.11. Lina powinna byç wyprowadzona z wn´trza b´bna w taki sposób, aby nie uleg∏a deformacji na kraw´dzi szczeliny, przez którà jest wyprowadzona. 1.1.2.3.12. Ustawienie maszyny wyciàgowej z ko∏em p´dnym, b´bnem p´dnym lub bobinà powinno byç takie, aby lina noÊna przemieszcza∏a si´ ÊciÊle w jednej p∏aszczyênie pionowej. 2) moment nap´dowy wyst´pujàcy w czasie rozruchu — dla wyznaczenia odpornoÊci na ∏uszczenie flanki z´ba (pitting). 1.1.2.5. 1.1.2.5.2. PrzejÊcia wa∏u g∏ównego przez pokrywy ∏o˝ysk g∏ównych powinny byç uszczelnione. 1.1.2.5.3. Fragmenty przewodów instalacji smarowniczej, których uszkodzenie mo˝e groziç zaolejeniem bie˝ni hamulcowych lub silnika wyciàgowego, powinny byç os∏oni´te. 1.1.3. Budowa uk∏adów sterowniczych i regulacyjnych. 1.1.3.1. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci powy˝ej 4 m/s powinny byç wyposa˝one w uk∏ad, który zadaje pr´dkoÊç zgodnie z za∏o˝onym diagramem jazdy i ogranicza pr´dkoÊç zadanà maszyny wyciàgowej w funkcji drogi jazdy. Uk∏ad zadawania i ograniczania pr´dkoÊci powinien byç tak zbudowany, aby zmiana pr´dkoÊci ruchu maszyny wyciàgowej odbywa∏a si´ z przyÊpieszeniem albo opóênieniem nie wi´kszym ni˝ 1,2 m/s2, a w maszynach wyciàgowych z ciernym sprz´˝eniem liny noÊnej dodatkowo przyÊpieszenie i opóênienie nie przekracza∏o 85% wartoÊci krytycznych wyznaczonych z warunków sprz´˝enia ciernego. 1.1.3.2. Uk∏ad regulacji pr´dkoÊci nie mo˝e dopuÊciç do przekroczenia zaprogramowanej pr´dkoÊci maksymalnej o wi´cej ni˝ 1 m/s, niezale˝nie od rodzaju pracy wyciàgu szybowego, a ponadto powinien: 1) zapewniona b´dzie symetria odchylenia lin wzgl´dem pionowej p∏aszczyzny okreÊlonej przez oÊ geometrycznà rowka linowego, 1.1.2.3.14. Ustawienie maszyny b´bnowej o jednowarstwowym nawijaniu lin na b´ben powinno zapewniç kàty odchylenia liny w obydwu jej skrajnych po∏o˝eniach od p∏aszczyzny prostopad∏ej do osi b´bna nie wi´ksze ni˝ 1°30∂. Dozwolone jest przekroczenie tego kàta o 30∂ w maszynach o pr´dkoÊci do 6 m/s pod warunkiem, ˝e odnosi si´ on do po∏o˝enia liny przy przeciwnym skraju b´bna wzgl´dem miejsca zamocowania koƒca liny. 1.1.2.3.15. Ustawienie b´bnowej maszyny wyciàgowej o dwu- lub wielowarstwowym nawijaniu liny powinno byç takie, aby lina w pozycji przechodzenia do nast´pnej warstwy by∏a odchylana od p∏aszczyzny prostopad∏ej do osi b´bna w kierunku ko∏a linowego o kàt nie mniejszy ni˝ 20∂ i nie wi´kszy ni˝ 1° 20∂. 1.1.2.4. Przek∏adnie z´bate. Jako obcià˝enia kó∏ z´batych przek∏adni g∏ównych powinny byç przyjmowane: 1) maksymalny moment nap´dowy lub trzykrotny nominalny moment silnika — dla wyznaczenia wytrzyma∏oÊci stopy z´ba, Smarowanie. 1.1.2.5.1. Uk∏ady smarowania obiegowego ∏o˝ysk wa∏u g∏ównego i przek∏adni g∏ównej, a tak˝e uk∏ady obiegowego smarowania kó∏ z´batych przek∏adni g∏ównej, powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie do samoczynnej kontroli dzia∏ania tych uk∏adów. 1.1.2.3.13. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.2.3.12 w zakresie ustawienia maszyn wyciàgowych z ko∏em p´dnym nie dotyczà modernizowanych wyciàgów szybowych, pod warunkiem ˝e: 2) kàt odchylenia ka˝dej z lin od p∏aszczyzny, o której mowa w ppkt 1, nie przekroczy 1°. Poz. 1064 1) zapewniç na koƒcu drogi jazdy zwalnianie z opóênieniem wynikajàcym z dokumentacji, przejazd stacji koƒcowej z pr´dkoÊcià nie wi´kszà ni˝ 2 m/s przy wyciàgach klatkowych, a nie wi´kszà ni˝ 1,5 m/s przy wyciàgach skipowych (jeÊli inne warunki technologiczne nie wymagajà pr´dkoÊci ni˝szej) oraz realizowaç ograniczenie pr´dkoÊci w innych punktach drogi jazdy, wynikajàce z wymagaƒ technologicznych wyciàgu szybowego, 2) zadawaç diagram jazdy zgodnie z wymaganiami technologicznymi ustalonymi przez urzàdzenia sygnalizacji szybowej, 3) w maszynach sterowanych automatycznie zapewniç ruch maszyny w kierunku zgodnym z kierunkiem zadanym, 4) w celu ograniczenia pr´dkoÊci wp∏ywaç na wartoÊç momentu elektrodynamicznego rozwijanego przez silnik, a w razie potrzeby wywo∏aç hamowanie manewrowe hamulcem, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8062 — 5) zapewniaç mo˝liwoÊç manewrowego hamowania elektrycznego z regulacjà momentu w pe∏nym zakresie, niezale˝nie od pr´dkoÊci. 1.1.3.3. 1.1.3.4. 1.1.3.9. Poz. 1064 Uk∏ad prze∏àczajàcy rodzaje pracy maszyny wyciàgowej powinien: 1) w odniesieniu do wyciàgów szybowych wyposa˝onych w urzàdzenia sterowniczo-sygna∏owe — byç zgodny z wymaganiami dla tych urzàdzeƒ okreÊlonymi w pkt 1.8, Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych nap´dzane od wa∏u linop´dni powinny byç z nim po∏àczone za pomocà sprz´˝eƒ bezpoÊlizgowych. 2) w odniesieniu do pozosta∏ych wyciàgów — byç wykonany tak, aby: Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych powinny byç zgrupowane oddzielnie dla ka˝dego kierunku jazdy. Powinna tak˝e istnieç mo˝liwoÊç ∏àcznego przestawienia obu tych grup wzgl´dem siebie, a tak˝e mo˝liwoÊç ich oddzielnego nastawienia dla poszczególnych naczyƒ.
21. a)umo˝liwia∏ za∏àczenie tylko jednego rodzaju pracy, 1.1.3.5. Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych oraz wskaênik g∏´bokoÊci mogà mieç wspólne elementy nap´dowe. 1.1.3.6. Po∏àczenia sprz´g∏owe w uk∏adzie przeniesieƒ nap´du elementów regulacji pr´dkoÊci, odwzorowujàcych po∏o˝enie naczyƒ wyciàgowych, powinny byç zabezpieczone przed samoczynnym roz∏àczeniem i samoczynnie kontrolowane. Stan, który powsta∏ w wyniku niezrealizowanej trwa∏ej propozycji zmiany rodzaju pracy, powinien byç sygnalizowany. Stan za∏àczenia rodzaju pracy powinien byç samoczynnie kontrolowany. 1.1.3.7. 1.1.3.8.
22. b)prze∏àczenie rodzaju pracy by∏o niemo˝liwe po nadaniu sygna∏u startowego,
23. c)prze∏àczenie rodzaju pracy nast´powa∏o tylko przy zahamowanej maszynie i ze stanowiska sterowniczego. 1.1.3.10. 1) jednoczeÊnie mo˝liwy by∏ wybór tylko jednego rodzaju sterowania, Maszyny wyciàgowe przeznaczone do automatycznego sterowania powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie do samoczynnej korekcji ustawienia elementów uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàcych po∏o˝enie naczyƒ, zgodnie z ich rzeczywistym po∏o˝eniem w szybie. Korekcja powinna si´ odbywaç na wszystkich docelowych poziomach. Korekcja samoczynna mo˝e odbywaç si´ tylko przy zatrzymanej i zahamowanej maszynie oraz w∏aÊciwie ustawionych naczyniach wyciàgowych. Zakres korekcji powinien byç ograniczony do drogi, na której za∏o˝ono pr´dkoÊç mniejszà lub równà 2 m/s. Cyfrowe uk∏ady regulacji pr´dkoÊci mogà byç synchronizowane w czasie ruchu maszyny. JeÊli w czasie synchronizacji licznika z po∏o˝eniem rzeczywistym naczynia wyciàgowego ró˝nica jest wi´ksza od 5 m, to powinien zadzia∏aç obwód bezpieczeƒstwa. Uk∏ad regulacji powinien byç wyposa˝ony w dwa nadajniki sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci jazdy, nap´dzane przez ró˝ne ruchome elementy maszyny wyciàgowej lub pozosta∏e elementy wyciàgu szybowego. Co najmniej jeden z tych elementów powinien byç: 1) niezale˝ny od napi´cia sieci zasilajàcej, 2) nap´dzany bezpoÊrednio od linop´dni lub wa∏u g∏ównego maszyny wyciàgowej. Nadajniki te powinny si´ wzajemnie kontrolowaç. Jeden z tych nadajników mo˝e byç wykorzystany w uk∏adach zabezpieczeƒ. Uk∏ad wyboru rodzaju sterowania maszyny wyciàgowej („sterowanie r´czne” albo „sterowanie automatyczne”) powinien byç tak zbudowany, aby: 2) zmiana rodzaju sterowania by∏a mo˝liwa tylko przy zatrzymanej i zahamowanej maszynie wyciàgowej, 3) wybór odbywa∏ si´ tylko ze stanowiska sterowniczego maszyny wyciàgowej, 4) wybór sterowania automatycznego by∏ mo˝liwy tylko w warunkach:
24. a)w∏aÊciwie wybranych rodzajów pracy maszyny wyciàgowej i sygnalizacji szybowych,
25. b)ustawienia naczyƒ wyciàgowych na poziomach technologicznych wybranych jako koƒcowe dla cyklu jazdy, 5) zmiana rodzaju sterowania na „sterowanie r´czne” by∏a mo˝liwa przy dowolnym po∏o˝eniu naczyƒ w szybie. Wybór rodzaju sterowania powinien byç realizowany za pomocà elementów niestabilnych. Stan za∏àczenia rodzaju sterowania powinien byç samoczynnie kontrolowany. 1.1.4. Budowa uk∏adów zabezpieczeƒ. 1.1.4.1. Uk∏ad zabezpieczeƒ powinien byç tak zbudowany, aby elementy wyciàgu szybowego by∏y samoczynnie kontrolowane. Kontrola ta, w przypadku uszkodzenia, nieprawid∏owego po∏o˝enia lub wadliwego funkcjonowania elementu wyciàgu, stwarzajàcego zagro˝enie dla ˝ycia lub zdrowia ludzi albo te˝ gro˝àcego uszkodzeniem lub zniszczeniem wyciàgu, powinna powodowaç zadzia∏anie odpowiednich zabezpieczeƒ. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8063 — 1.1.4.2. Zadzia∏anie zabezpieczenia powinno, w zale˝noÊci od charakteru wyst´pujàcego zagro˝enia, spowodowaç awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej lub uniemo˝liwiç jej uruchomienie. Awaryjne zatrzymanie maszyny mo˝e polegaç na zahamowaniu maszyny hamulcem mechanicznym (hamowanie bezpieczeƒstwa) lub na zatrzymaniu maszyny za pomocà nap´du i hamowania zatrzymujàcego, dzia∏ajàcego po obni˝eniu pr´dkoÊci do okreÊlonej wartoÊci. 1.1.4.3. Zadzia∏anie dowolnego zabezpieczenia nie mo˝e powodowaç zmiany za∏àczonego rodzaju pracy wyciàgu szybowego. 1.1.4.4. Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w wy∏àcznik bezpieczeƒstwa koloru czerwonego wyró˝niajàcy si´ kszta∏tem i zawsze czynny. U˝ycie wy∏àcznika bezpieczeƒstwa powinno powodowaç bezpoÊrednie przerwanie obwodu bezpieczeƒstwa. Je˝eli stanowisko sterownicze znajduje si´ poza pomieszczeniem maszyny wyciàgowej, przy maszynie powinien byç zainstalowany i oznakowany dodatkowy wy∏àcznik bezpieczeƒstwa. 1.1.4.5. Hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.4.5.1. Hamowanie bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami wymagajàcymi bezwzgl´dnego, niezw∏ocznego zatrzymania i unieruchomienia wyciàgu na mo˝liwie najkrótszej drodze. Ponadto powinna istnieç mo˝liwoÊç spowodowania hamowania bezpieczeƒstwa przez maszynist´ maszyn wyciàgowych. Przez rozpocz´cie hamowania bezpieczeƒstwa rozumie si´ przesterowanie elementów ∏àczeniowych bezpoÊrednio inicjujàcych hamowanie mechaniczne. 1.1.4.5.2. Przesterowanie dowolnego elementu ∏àczeniowego inicjujàcego hamowanie mechaniczne powinno spowodowaç (zainicjowaç) odci´cie dop∏ywu energii do silnika wyciàgowego. Ponowne za∏àczenie dop∏ywu energii i przywrócenie stanu gotowoÊci do hamowania bezpieczeƒstwa mo˝e nastàpiç po usuni´ciu przyczyny uszkodzenia, które spowodowa∏o hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.4.5.3. Przebieg momentu elektrodynamicznego nap´du maszyny wyciàgowej, wyst´pujàcy w czasie jej hamowania bezpieczeƒstwa, powinien zapewniç: 1) w przypadku nap´dów pràdu sta∏ego zasilanych z przekszta∏tnika tyrystorowego — spadek momentu silnika nap´du zbli˝ony w czasie do narastania mechanicznego momentu hamujàcego, z wyjàtkiem przypadków, kiedy ze wzgl´du na mo˝liwoÊç uszkodzeƒ w uk∏adzie nap´dowym lub zak∏óceƒ w uk∏adzie sterowania niezb´dne jest odci´cie zasilania silnika, Poz. 1064 2) w przypadku nap´dów pràdu sta∏ego zasilanych w uk∏adzie Leonarda z nierozwieranym obwodem g∏ównym — taki przebieg roz∏adowywania energii uzwojeƒ wzbudzenia silnika wyciàgowego i pràdnicy sterujàcej, który zapewni maksymalnie szybki zanik momentu nap´dowego, z uwzgl´dnieniem dostatecznej ochrony przepi´ciowej uzwojeƒ; dla t∏umienia zaburzeƒ dynamicznych hamowania bezpieczeƒstwa zbie˝ne w czasie spadek momentu nap´dowego i narastanie mechanicznego momentu hamujàcego powinny byç rozciàgni´te do granic przedzia∏ów czasowych okreÊlonych w pkt 1.1.6.2.18. 1.1.4.5.4. Hamowanie bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç samoczynnie co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zaniku napi´ç zasilajàcych maszyn´ wyciàgowà, 2) przekroczenia granicy pràdowej przecià˝alnoÊci silnika nap´dowego, wyst´pujàcej w normalnych warunkach pracy, 3) przejazdu wy∏àczników kraƒcowych, 4) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed sprawnym dzia∏aniem hamulca, nie- 5) spadku pràdu wzbudzenia silnika wyciàgowego poni˝ej wartoÊci zadanej o 10% wartoÊci znamionowej, 6) zadzia∏ania czujnika kontroli pr´dkoÊci obrotowej przetwornic w maszynach wyciàgowych z nap´dem w uk∏adzie Leonarda, 7) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed przekroczeniem pr´dkoÊci, 8) nieskutecznego hamowania awaryjnego za pomocà nap´du, 9) zaniku stanu za∏àczenia rodzaju pracy w czasie jazdy maszyny, 10) zaniku stanu za∏àczenia rodzaju sterowania w czasie jazdy maszyny, 11) zadzia∏ania zabezpieczeƒ nap´du, 12) niewy∏àczenia hamowania generatorowego w odpowiedniej odleg∏oÊci od poziomu koƒcowego w nap´dach z silnikiem asynchronicznym, 13) odhamowania maszyny w stanie jej zablokowania, 14) niezamierzonego hamowania lub odhamowania maszyny, 15) zadzia∏ania elementów kontroli pracy nadajników sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci rzeczywistej, 16) przerwania ciàg∏oÊci nap´du elementów odwzorowania drogi jazdy, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8064 — 17) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przeciwko nadmiernemu rozsynchronizowaniu cyfrowego uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, 18) ruchu maszyny w kierunku przeciwnym do zadanego, w przypadku sterowania automatycznego. 1.1.4.6. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà nap´du. 1.1.4.6.1. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami wymagajàcymi zatrzymania maszyny, lecz niewymagajàcymi hamowania bezpieczeƒstwa. 1.1.4.6.2. Przebieg awaryjnego zatrzymania maszyny za pomocà jej nap´du powinien byç niezale˝ny od woli maszynisty maszyn wyciàgowych. Po zwolnieniu maszyny wyciàgowej do pr´dkoÊci wlecznej za pomocà nap´du zatrzymanie i unieruchomienie maszyny powinno nastàpiç samoczynnie hamulcem mechanicznym. 1.1.4.6.3. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du powinno odbywaç si´ z opóênieniem równym opóênieniu ruchowemu lub wy˝szym, pod warunkiem nieprzekroczenia wartoÊci nastawionej na nadmiarowym zabezpieczeniu pràdowym nap´du. W maszynach z ko∏em/b´bnem p´dnym opóênienia te nie mogà przekraczaç wartoÊci krytycznych, wyznaczonych z warunków sprz´˝enia ciernego liny z b´bnem p´dnym. 1.1.4.6.4. WartoÊci opóênieƒ wyst´pujàce w czasie awaryjnego zatrzymywania wyciàgu za pomocà jego nap´du powinny byç niezale˝ne od wielkoÊci i kierunku dzia∏ania statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej. Czas niezb´dny do wystàpienia opóênienia lub te˝ do wystàpienia opóênienia z ruchowego do awaryjnego nie mo˝e przekroczyç 1,1 s. 1.1.4.6.5. Hamowanie awaryjne za pomocà nap´du powinno wystàpiç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zadzia∏ania zabezpieczeƒ wywo∏ujàcych „sygna∏ alarmowy”, zgodnie z przepisami dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, 2) zadzia∏ania zabezpieczeƒ kontrolujàcych uk∏ady smarowania obiegowego mechanicznych elementów maszyny wyciàgowej, 3) przerwania podczas ruchu ciàg∏oÊci nap´du elementów odwzorowania drogi jazdy. 1.1.4.6.6. Ponowne uruchomienie maszyny mo˝e nastàpiç po: 1) prze∏àczeniu rodzaju sterowania na „sterowanie r´czne”, Poz. 1064 2) usuni´ciu przyczyn, które wywo∏a∏y awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du. 1.1.4.7. Blokowanie maszyny wyciàgowej. 1.1.4.7.1. Blokowanie maszyny wyciàgowej powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami lub niesprawnego dzia∏ania, niewymagajàcych natychmiastowego awaryjnego zatrzymania maszyny, które jednak w razie kontynuowania ruchu maszyny po jej zatrzymaniu mog∏yby stworzyç stan zagro˝enia. Ponadto powinna istnieç mo˝liwoÊç r´cznego zablokowania maszyny wyciàgowej ze stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych oraz ze stanowisk okreÊlonych w przepisach dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej. 1.1.4.7.2. Uk∏ad blokowania maszyny wyciàgowej powinien: 1) uniemo˝liwiaç odhamowanie maszyny i wysterowanie nap´du po za∏àczeniu blokady, 2) posiadaç obwody blokad grupujàce odpowiednie ∏àczniki blokad i inne elementy kontrolne, wykrywajàce stany niepozwalajàce na ruch wyciàgu szybowego, 3) uniemo˝liwiaç samoczynne odhamowanie maszyny po zaniku przyczyny powstania sygna∏u blokady, 4) sygnalizowaç stan zablokowania lub odblokowania maszyny na stanowisku sterowniczym sygna∏ami optycznymi z odpowiednim napisem, 5) umo˝liwiaç awaryjne odblokowanie maszyny, które:
26. a)powinno byç mo˝liwe tylko przy zahamowanej maszynie,
27. b)powinno umo˝liwiaç uruchomienie maszyny tylko do pr´dkoÊci ustalonej przepisami w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych,
28. c)powinno byç sygnalizowane na stanowisku sterowniczym,
29. d)powinno byç zabezpieczone przed nieuzasadnionym u˝yciem, w szczególnoÊci przez plombowanie. 1.1.4.7.3. Blokowanie maszyny wyciàgowej powinno nastàpiç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zadzia∏ania zabezpieczeƒ lub powstania stanów okreÊlonych w przepisach dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, wymagajàcych blokowania maszyny wyciàgowej, 2) przekroczenia dopuszczalnej wartoÊci skoku roboczego hamulców (powy˝ej 80% ca∏kowitego skoku), Dziennik Ustaw Nr 125 — 8065 — 3) podczas korekcji elementów odwzorowania drogi, 1) niezadzia∏anie czynnych styków elementów dysponujàcych, 4) braku wymaganej synchronizacji elementów odwzorowania drogi, 2) zawieszenie si´ elementów elektromagnetycznych, 5) roz∏àczenia sprz´gie∏ w uk∏adzie przeniesieƒ nap´du elementów odwzorowania drogi podczas postoju maszyny, 3) zwarcie lub przerwa w elementach bezstykowych, 6) spadku rezystancji izolacji obwodu bezpieczeƒstwa poni˝ej dopuszczalnego poziomu, 7) wy∏àczenia aparatu rejestrujàcego, 8) w ka˝dym innym przypadku wymaganym odr´bnymi przepisami w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych. 1.1.4.8. Poz. 1064 Obwody awaryjnego zatrzymania i blokowania maszyny wyciàgowej. 1.1.4.8.1. Zabezpieczenia powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà hamowania bezpieczeƒstwa powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach bezpieczeƒstwa. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.4.8.2. Zabezpieczenia powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach bezpieczeƒstwa. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du. 1.1.4.8.3. Zabezpieczenia powodujàce blokowanie maszyny wyciàgowej powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach blokad. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç blokowanie maszyny. 1.1.4.8.4. Do obwodów bezpieczeƒstwa i obwodów blokowania maszyny wyciàgowej zalicza si´: 1) elementy dysponujàce (inicjujàce), 2) Êrodki przenoszenia (tory), 3) odbiorniki „poÊredniczàce”, 4) uzwojenia elementów wykonawczych. 1.1.4.8.5. Obwody bezpieczeƒstwa mogà byç budowane jako obwody na pràd ciàg∏y lub na pràd roboczy. Przy zastosowaniu obwodu na pràd roboczy powinna byç zapewniona taka niezawodnoÊç pracy obwodu, jaka cechuje obwód na pràd ciàg∏y. Wymaganie to stosuje si´ odpowiednio dla uk∏adów elektronicznych. 1.1.4.8.6. W celu zapewnienia wymaganej niezawodnoÊci obwody bezpieczeƒstwa i obwody blokad powinny byç zabezpieczone przed nast´pujàcymi zak∏óceniami: 4) zwarcie lub przerwa wewnàtrz obudów, przy czym nie dotyczy to:
30. a)zwarcia wewnàtrz przewodów z p∏aszczem lub zewn´trznà os∏onà,
31. b)zwarcia w innych przewodach, je˝eli sà one dodatkowo izolowane wzgl´dem korpusu,
32. c)zwarcia na p∏ytkach drukowanych, je˝eli odst´p w powietrzu pomi´dzy znajdujàcymi si´ na nich elementami i droga wy∏adowaƒ pe∏zajàcych sà odpowiednie przy wyst´pujàcej wilgotnoÊci powietrza, 5) zwarcie lub przerwa w kablach i przewodach na zewnàtrz obudów, 6) powsta∏ymi przy zaniku i powrocie napi´cia oraz przy wzroÊcie napi´cia. Wystàpienie tych zak∏óceƒ powinno spowodowaç zadzia∏anie elementu wykonawczego zak∏óconego obwodu. WartoÊci graniczne dla zak∏óceƒ, o których mowa w pkt 1.1.4.8.6 ppkt 6), powinny byç podane przez producenta. 1.1.4.8.7. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.4.8.6 dotyczà tak˝e obwodów zabezpieczeƒ reprezentowanych w obwodzie bezpieczeƒstwa przez styki ich przekaêników lub styczników poÊredniczàcych. 1.1.4.8.8. Jako jeden ze sposobów zapewnienia niezawodnej pracy powinna byç stosowana nadmiarowoÊç, w szczególnoÊci podwójna liczba styków wyjÊciowych urzàdzeƒ dysponujàcych i kontrola pracy w uk∏adzie ambiwalentnym (przeciwne po∏o˝enie kontrolowanych styków) lub w uk∏adzie ekwiwalentnym (zgodne po∏o˝enia kontrolowanych styków). Utrata nadmiarowoÊci powinna zablokowaç maszyn´ wyciàgowà lub uniemo˝liwiç za∏àczenie obwodu bezpieczeƒstwa. 1.1.4.8.9. Nast´pujàce kombinacje zabezpieczeƒ spe∏niajà wymagania nadmiarowoÊci: 1) kontrola przejechania poziomów, realizowana przez ∏àczniki kraƒcowe w szybie i ∏àczniki kraƒcowe na aparacie programujàcym lub elemencie odwzorowania drogi nale˝àcym do uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, 2) kontrola pr´dkoÊci maksymalnej przez wy∏àcznik odÊrodkowy lub inny czujnik pr´dkoÊci, nap´dzany od g∏ównego wa∏u maszyny i niezale˝ny uk∏ad kontroli pr´dkoÊci zawierajàcy element kontroli pr´dkoÊci maksymalnej, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8066 — 3) kontrola zwalniania na koƒcu drogi jazdy przez samoczynnà kontrol´ uk∏adu regulacji pr´dkoÊci i kontrol´ pr´dkoÊci od nadajników z szybu, przy czym w maszynach z b´bnami nawojowymi nadajniki z szybu mogà byç zastàpione nadajnikami zainstalowanymi w elemencie odwzorowania drogi przynale˝nym do regulatora pr´dkoÊci. 1.1.4.8.10. Uk∏ady zabezpieczajàce powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej powinny mieç mo˝liwoÊç kontrolowania ich dzia∏ania. Mogà byç stosowane uk∏ady symulujàce uszkodzenia lub zak∏ócenia ich dzia∏ania. Dozwolone jest stosowanie uk∏adów, które podczas przeprowadzania kontroli zabezpieczeƒ nie doprowadzajà do hamowania bezpieczeƒstwa lub zatrzymania maszyny za pomocà jej nap´du. 1.1.4.8.11. Zak∏ócenia wyst´pujàce w obwodach bezpieczeƒstwa i obwodach blokad powinny byç sygnalizowane. 1.1.4.9. Zabezpieczenia przed przekroczeniem pr´dkoÊci. 1.1.4.9.1. Maszyny wyciàgowe, odpowiednio do wartoÊci dozwolonej pr´dkoÊci maksymalnej, powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenia przed przekroczeniem pr´dkoÊci. Zabezpieczenia te powinny byç sprawdzane, niezale˝nie od uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, i w przypadku zadzia∏ania powinny powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. Dozwolone jest stosowanie wspólnego dla regulacji i zabezpieczeƒ elementu odwzorowania drogi. Je˝eli uk∏ad kontroli pr´dkoÊci nie dzia∏a, pr´dkoÊç ruchu maszyny wyciàgowej powinna zostaç ograniczona do wartoÊci nie wi´kszej ni˝ 2 m/s. 1.1.4.9.2. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci maksymalnej do 2 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie pozwoli na przekroczenie tej pr´dkoÊci wi´cej ni˝ o 0,5 m/s. 1.1.4.9.3. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci maksymalnej 2—4 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie pozwoli na przekroczenie pr´dkoÊci maksymalnej wi´cej ni˝ o 1 m/s oraz nie pozwoli na przejazd poziomu koƒcowego z pr´dkoÊcià wi´kszà ni˝ 2 m/s. Wzorzec pr´dkoÊci dojazdowej 2 m/s w maszynach z ko∏em p´dnym powinien byç za∏àczany nadajnikiem z szybu. 1.1.4.9.4. Zabezpieczenia, o których mowa w pkt 1.1.4.9.2 i 1.1.4.9.3, powinny byç powiàzane z linop´dnià lub z jej wa∏em za pomocà sprz´˝eƒ bezpoÊlizgowych, z wyjàtkiem: 1) nadajników impulsów, tworzàcych impulsy bezstykowe, je˝eli zastosowano kontrol´ impulsów, 2) wy∏àczników odÊrodkowych bàdê tachopràdnic nap´dzanych dwoma równoleg∏ymi paskami klinowymi, a tak˝e tacho- Poz. 1064 pràdnic nap´dzanych przez rolk´ toczàcà si´ po obwodzie linop´dni. 1.1.4.9.5. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci powy˝ej 4 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie dopuÊci do przekroczenia: 1) dopuszczalnej pr´dkoÊci maksymalnej wi´cej ni˝ o 2m/s, 2) pr´dkoÊci na drodze zwalniania wi´cej ni˝ o 2m/s, 3) pr´dkoÊci na drodze dojazdowej wi´cej ni˝ o 1m/s. 1.1.4.9.6. Je˝eli do kontroli dojazdu do skrajnych poziomów technologicznych zastosowano tylko uk∏ad kontroli pr´dkoÊci wykorzystujàcy element odwzorowujàcy drog´ i wchodzàcy w sk∏ad uk∏adu kontroli pr´dkoÊci, to wartoÊç wzorca pr´dkoÊci powinna byç kontrolowana przez urzàdzenie sterowane od nadajnika sygna∏u po∏o˝enia naczynia wyciàgowego w szybie w punkcie programowego rozpocz´cia dojazdu. Wymaganie to nie dotyczy maszyn z b´bnami nawojowymi. 1.1.4.9.7. Je˝eli kontrola pr´dkoÊci w czasie dojazdu do skrajnych poziomów technologicznych jest realizowana poprzez nadajniki sygna∏u po∏o˝enia w szybie, liczba i sposób rozmieszczenia tych nadajników powinny byç takie, aby w przypadku zadzia∏ania kontroli nastàpi∏o zatrzymanie naczyƒ przed urzàdzeniami hamujàcymi zainstalowanymi w wie˝y szybowej lub w g∏owicy szybu. 1.1.4.9.8. Wzajemna kontrola pracy nadajników sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci rzeczywistej powinna spowodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa w przypadku wystàpienia ró˝nicy sygna∏ów odpowiadajàcej pr´dkoÊci 2,5 m/s. 1.1.4.10. Zabezpieczenia przed przejazdem skrajnych poziomów technologicznych. 1.1.4.10.1. Wyciàg szybowy dwunaczyniowy lub jednonaczyniowy z przeciwci´˝arem powinien mieç oddzielnie dla ka˝dego naczynia i przeciwci´˝aru wy∏àczniki kraƒcowe, zainstalowane w szybie w odleg∏oÊci do 1 m powy˝ej górnego skrajnego po∏o˝enia naczynia lub przeciwci´˝aru. 1.1.4.10.2. Niezale˝nie od wy∏àczników kraƒcowych, o których mowa w pkt 1.1.4.10.1, maszyny wyciàgowe powinny mieç wy∏àcznik kraƒcowy sterowany od elementu odwzorowujàcego drog´ naczyƒ, dzia∏ajàcych w odleg∏oÊci do 0,9 m powy˝ej górnego skrajnego po∏o˝enia naczynia lub przeciwci´˝aru w szybie. 1.1.4.10.3. Stacjonarny wyciàg jednokoƒcowy powinien byç wyposa˝ony w dwa wy∏àczniki kraƒcowe w szybie dzia∏ajàce do 1m powy˝ej i poni˝ej skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczynia oraz dwa wy∏àczniki Dziennik Ustaw Nr 125 — 8067 — Poz. 1064 kraƒcowe sterowane od elementu odwzorowania drogi jazdy, dzia∏ajàce do 0,9 m powy˝ej i poni˝ej skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczyƒ. W wyciàgach jednokoƒcowych u˝ywanych do budowy i naprawy szybów mo˝na nie stosowaç wy∏àcznika kraƒcowego w szybie dzia∏ajàcego poni˝ej dolnego po∏o˝enia technologicznego. 4) element operacyjny do blokowania maszyny, zgodnie z pkt 1.1.4.7, 1.1.4.10.4. W przypadkach gdy transport szybowy odbywa si´ do dwóch ró˝nych poziomów technologicznych w nadszybiu odleg∏ych od siebie co najmniej o 5 m, a dojazd jest kontrolowany z uwzgl´dnieniem poziomu skrajnego, powinny byç dodatkowo stosowane wy∏àczniki kraƒcowe dla ni˝szego poziomu technologicznego, o których mowa w pkt 1.1.4.10.1. W przypadkach stosowania w tym celu ∏àczników magnetycznych, ich dzia∏anie powinno byç samoczynnie kontrolowane. NiesprawnoÊç ∏àczników magnetycznych powinna byç sygnalizowana i uniemo˝liwiç uprawnienie ni˝szego poziomu. 8) miernik pràdu obwodu g∏ównego, a dla nap´dów pràdu sta∏ego równie˝ miernik pràdu wzbudzenia silnika wyciàgowego, 1.1.4.10.5. Po najechaniu naczyniem wyciàgowym na wy∏àczniki kraƒcowe powinna istnieç mo˝liwoÊç ich mostkowania. Urzàdzenie mostkujàce wy∏àczniki kraƒcowe szybowe powinno byç zabezpieczone przed u˝yciem przez osoby nieuprawnione. Mostkowanie powinno byç samoczynnie zlikwidowane, kiedy naczynie wróci do po∏o˝enia normalnego. Stan mostkowania powinien byç sygnalizowany optycznie na stanowisku sterowniczym. Uk∏ad sterowania maszyny powinien byç tak rozwiàzany, aby po przejechaniu najwy˝szego wy∏àcznika kraƒcowego przez naczynie uruchomienie maszyny by∏o mo˝liwe tylko w kierunku odwrotnym. 1.1.4.10.6. Przy stosowaniu sterowników programowych b∏´dy w programie lub b∏´dy przetwarzania danych nie mogà doprowadziç do niebezpiecznych stanów wyciàgu szybowego, w szczególnoÊci stanu mogàcego spowodowaç utrat´ kontroli nad ruchem wyciàgu szybowego. Programy i zmiany programów w tych sterownikach powinny byç przetestowane i odpowiednio udokumentowane. 1.1.5. Budowa stanowiska sterowniczego. 1.1.5.1. Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w stanowisko sterownicze do r´cznego sterowania maszynà. 1.1.5.2. Stanowisko sterownicze do r´cznego sterowania maszynà wyciàgowà powinno byç wyposa˝one co najmniej w: 5) wskaênik g∏´bokoÊci, 6) miernik pr´dkoÊci dla pr´dkoÊci nominalnej powy˝ej 1 m/s, 7) miernik ciÊnienia medium u˝ywanego w hamulcach, 9) licznik wyciàgów, z wyjàtkiem wyciàgów ma∏ych i wielozadaniowych, 10) element operacyjny bocznikowania wy∏àczników kraƒcowych, 11) miernik ciÊnienia medium u˝ywanego do nap´dzania silników wyciàgowych (w nap´dach nieelektrycznych), 12) elementy sygnalizacji, zgodnie z pkt 1.1.5.9.1, 13) elementy urzàdzeƒ sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej, zgodnie z przepisami dla tych urzàdzeƒ. 1.1.5.3. Stanowisko sterownicze powinno spe∏niaç ogólne wymogi ergonomiczne oraz powinno byç tak zabudowane i ustawione, aby maszynista maszyn wyciàgowych nie by∏ nara˝ony na ha∏as, oÊlepienie, zapylenie, dekoncentracj´ i niekorzystne wp∏ywy klimatyczne. 1.1.5.4. Kierunki ruchu dêwigni sterowniczej powinny odpowiadaç kierunkom ruchu linop´dni. Kierunkowi wychylenia dêwigni sterowniczej do przodu powinien odpowiadaç: 1) w pionowym wskaêniku g∏´bokoÊci — ruch prawego wskaênika w dó∏, 2) w tarczowym wskaêniku g∏´bokoÊci — ruch wskaênika zgodny z ruchem wskazówek zegara, 3) ruch naczynia zawieszonego na linie nasi´biernej w dó∏. 1.1.5.5. Mierniki pr´dkoÊci dla maszyn wyciàgowych o maksymalnej pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s powinny byç klasy dok∏adnoÊci co najmniej 2,5 i mieç zakres wskazaƒ o 2,5 m/s do 4 m/s wi´kszy od maksymalnej pr´dkoÊci jazdy. Mierniki pr´dkoÊci dla maszyn wyciàgowych o maksymalnej pr´dkoÊci jazdy do 4 m/s powinny byç klasy dok∏adnoÊci co najmniej 5 i mieç zakres wskazaƒ o 1 m/s do 2 m/s wi´kszy od maksymalnej pr´dkoÊci jazdy. Na mierniku powinny byç zaznaczone pr´dkoÊci dozwolone dla wydobycia i transportu materia∏ów oraz dla jazdy ludzi. 1.1.5.6. Mierniki pràdu obwodu g∏ównego i obwodu wzbudzenia silnika wyciàgowego powinny mieç zaznaczone wartoÊci znamionowe mierzonych pràdów. 1) elementy operacyjne do przyÊpieszania, zwalniania i rewersji ruchu maszyny, 2) elementy operacyjne do sterowania hamulca manewrowego, 3) elementy operacyjne do wyzwalania hamowania bezpieczeƒstwa i przywracania gotowoÊci do ponownego hamowania, Dziennik Ustaw Nr 125 1.1.5.7. — 8068 — dzielnej regulacji wskazaƒ po∏o˝enia ka˝dego naczynia. W przypadku wskaêników elektrycznych wymaganie to dotyczy odbiorników. W maszynie wyciàgowej z ciernym sprz´˝eniem liny wskaênik g∏´bokoÊci powinien umo˝liwiaç ∏àczne oraz równe korygowanie wskazaƒ po∏o˝enia naczyƒ w szybie. Samoczynne korygowanie wskaênika g∏´bokoÊci powinno mieç ograniczony zakres, tak jak element odwzorowania drogi uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, i powinno byç z nim powiàzane w sposób okreÊlony w pkt 1.1.5.8.7. Sterowanie zdalne. 1.1.5.7.1. Maszyny wyciàgowe mogà byç sterowane zdalnie spoza budynku lub komory maszyny za pomocà urzàdzeƒ elektrycznych, hydraulicznych lub pneumatycznych. 1.1.5.7.2. W ma∏ych maszynach wyciàgowych dozwolone jest zdalne sterowanie na drodze przeniesieƒ mechanicznych, je˝eli odleg∏oÊç stanowiska sterowniczego od maszyny nie przekracza 15 m. 1.1.5.7.3. NiesprawnoÊç uk∏adu zdalnego sterowania powinna spowodowaç zatrzymanie maszyny wyciàgowej. 1.1.5.7.4. Maszyna wyciàgowa, majàca wi´cej ni˝ jedno stanowisko sterownicze, powinna byç wyposa˝ona w uk∏ad pozwalajàcy na uprawnienie sterowania maszyny wy∏àcznie z jednego stanowiska i dokonanie prze∏àczenia wy∏àcznie podczas postoju. 1.1.5.8. Wskaênik g∏´bokoÊci. 1.1.5.8.1. Wskaênik g∏´bokoÊci powinien zapewniç czytelne odwzorowanie i wskazywanie chwilowego po∏o˝enia ka˝dego naczynia w szybie. B∏àd wskazania, wynikajàcy z charakterystyki technicznej wskaênika g∏´bokoÊci i nieuwzgl´dniajàcy b∏´dów wynikajàcych z poÊredniego pomiaru drogi naczyƒ, pe∏zania i spr´˝ystoÊci lin noÊnych, nie mo˝e przekraczaç 2,5%. W maszynach wyciàgowych ze sterowaniem r´cznym wskaênik g∏´bokoÊci powinien byç wyposa˝ony w dodatkowy wskaênik strefowy o dok∏adniejszej skali. 1.1.5.8.2. Wskaênik g∏´bokoÊci powinien byç nap´dzany od linop´dni, przy czym nap´d wskaênika powinien byç bezpoÊlizgowy. W odniesieniu do elektrycznych wskaêników g∏´bokoÊci wymagania te dotyczà nap´du nadajnika. Dozwolone jest stosowanie bezstykowych nadajników impulsów pod warunkiem realizacji kontroli impulsów. W maszynach bobinowych lub b´bnowych z wi´cej ni˝ dwoma warstwami nawijania liny, nadajniki wskaêników g∏´bokoÊci mogà byç nap´dzane równie˝ od liny, pod warunkiem kontroli poÊlizgu liny co najmniej w górnym po∏o˝eniu naczynia wyciàgowego. Nap´dy wskaêników g∏´bokoÊci powinny umo˝liwiaç korekcj´ wp∏ywu wycierania si´ wyk∏adzin kó∏ p´dnych dla zachowania zgodnoÊci wskazaƒ przy górnym po∏o˝eniu naczynia wyciàgowego. 1.1.5.8.3. W maszynach wyciàgowych z przestawialnymi b´bnami lub bobinami wskaênik g∏´bokoÊci ka˝dego naczynia powinien byç nap´dzany od przynale˝nego b´bna lub bobiny. W przypadku stosowania elektrycznych wskaêników g∏´bokoÊci wymaganie to dotyczy nadajników. 1.1.5.8.4. W urzàdzeniach wyciàgowych dwunaczyniowych powinna istnieç mo˝liwoÊç od- Poz. 1064 1.1.5.8.5. W maszynach wyciàgowych z przestawialnymi b´bnami lub bobinami dozwolone jest stosowanie jednego, wspólnego urzàdzenia nadawczego, nap´dzanego od wa∏u g∏ównego, pod warunkiem ˝e unieruchomienie b´bna luênego (lub luênej bobiny) nast´puje za pomocà jednego z dwóch odr´bnych zespo∏ów roboczych hamulca g∏ównego, nap´dzanego odr´bnym zespo∏em nap´dowym, a odr´bne wskaêniki g∏´bokoÊci sà zwiàzane elektrycznà blokadà z mechanizmem wysprz´glania b´bnów. 1.1.5.8.6. Je˝eli nie ma mo˝liwoÊci korzystania ze znaków wizualnych umieszczonych na linie, dok∏adnoÊç wskaênika g∏´bokoÊci powinna umo˝liwiaç w∏aÊciwe ustawianie naczynia wyciàgowego w po∏o˝eniach za∏adowczych i wy∏adowczych lub te˝ powinno byç przewidziane specjalne urzàdzenie wskazujàce w∏aÊciwe po∏o˝enie naczynia. 1.1.5.8.7. Elementy wskaêników g∏´bokoÊci powinny byç tak powiàzane z innymi elementami odwzorowania drogi, aby przestawienie jednych wymusza∏o przestawienie pozosta∏ych. Elementy wskaênika g∏´bokoÊci i uk∏adu regulacji pr´dkoÊci mogà byç wspólne. 1.1.5.8.8. Je˝eli wskaênik g∏´bokoÊci posiada oddzielny element odwzorowania drogi, to powinien on spe∏niaç wymagania stawiane w zakresie nap´du i zabezpieczeƒ elementom odwzorowania drogi uk∏adu regulacji pr´dkoÊci. 1.1.5.8.9. Elektryczne wskaêniki g∏´bokoÊci, po zaniku i ponownym pojawieniu si´ napi´cia zasilajàcego, powinny prawid∏owo wskazywaç po∏o˝enie naczyƒ. Je˝eli wymaganie to nie jest spe∏nione, powinno nastàpiç ograniczenie pr´dkoÊci jazdy do 2 m/s do chwili uzyskania zgodnoÊci po∏o˝enia naczyƒ ze wskazaniami wskaênika. 1.1.5.9. Uk∏ady sygnalizacyjne. 1.1.5.9.1. Na stanowisku sterowniczym maszyny wyciàgowej powinny byç sygnalizowane wizualnie co najmniej: 1) rodzaj sterowania maszyny wyciàgowej, 2) rodzaj sterowania innych elementów wyciàgu szybowego — w przypadku gdy maszyna wyciàgowa lub inne elementy mogà pracowaç automatycznie, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8069 — 3) rodzaj pracy wyciàgu szybowego, 4) stan zablokowania maszyny wyciàgowej, Poz. 1064 1.1.5.10.3. Aparaty rejestrujàce powinny rejestrowaç co najmniej: 1) przebieg pr´dkoÊci — rejestracja pr´dkoÊci podczas rewizji szybu i prac szybowych powinna si´ odbywaç przy powi´kszonej skali, 5) stan hamowania awaryjnego silnikiem, 6) stan zahamowania hamulcem bezpieczeƒstwa, 7) za∏àczenie obejÊcia blokad, 2) stan zahamowania maszyny hamulcem manewrowym, 8) za∏àczenie obejÊcia wy∏àczników kraƒcowych w szybie, 9) stan pracy elementów wykonawczych obwodu bezpieczeƒstwa, obwodu hamowania awaryjnego nap´dem i blokad, 3) stan zahamowania maszyny hamulcem bezpieczeƒstwa, 4) stan zablokowania maszyny (zaryglowania dêwigni hamulca manewrowego), 10) stan urzàdzeƒ dysponujàcych obwodów bezpieczeƒstwa, obwodu hamowania awaryjnego nap´dem i blokad, 5) awaryjne odblokowanie (hamulca manewrowego oraz za∏àczenia obejÊcia blokad), 11) w nap´dach asynchronicznych, pierÊcieniowych — stan zwarcia wirnika, 6) wy∏àczenie zabezpieczeƒ ruchu wyciàgu szybowego, 12) dzia∏anie uk∏adu korekcji elementów odwzorowujàcych drog´ naczyƒ, z wyjàtkiem uk∏adu cyfrowego odwzorowania drogi, 13) stan zgodnoÊci ustawienia elementów odwzorowujàcych drog´ naczyƒ w szybie z rzeczywistym po∏o˝eniem tych naczyƒ, po ich ustawieniu w skrajnych po∏o˝eniach technologicznych. Sygnalizacja wizualna powinna posiadaç uk∏ad kontrolujàcy sprawnoÊç jej dzia∏ania. 7) kierunek ruchu wyciàgu szybowego, 8) za∏àczony rodzaj sterowania maszyny wyciàgowej, 9) za∏àczony rodzaj pracy wyciàgu szybowego, 10) za∏àczony rodzaj pracy sygnalizacji szybowej, 11) nadanie sygna∏u „gotów”, 12) nadanie sygna∏ów jednouderzeniowych — wykonawczych i porozumiewawczych, 1.1.5.9.2. Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w samoczynny akustyczny sygna∏ ostrzegawczy, sygnalizujàcy, ˝e naczynie/przeciwci´˝ar znajduje si´ w miejscu, w którym wed∏ug diagramu jazdy ma nastàpiç rozpocz´cie dojazdu. W maszynach wyciàgowych o pr´dkoÊci znamionowej do 2 m/s sygna∏ ten powinien nastàpiç w odleg∏oÊci równej dwukrotnej d∏ugoÊci obwodu linop´dni. 1.1.5.10.4. Obwody sygna∏ów przesy∏anych do aparatów rejestrujàcych instalowanych poza pomieszczeniem maszyny wyciàgowej powinny byç galwanicznie izolowane. 1.1.5.10. 1.1.6. Budowa hamulców. 1.1.6.1. Struktura. Aparat rejestrujàcy. 1.1.5.10.1. Wszystkie maszyny wyciàgowe, z wyjàtkiem maszyn wyciàgowych pomocniczych wyciàgów szybowych, powinny byç wyposa˝one w aparaty rejestrujàce. 1.1.5.10.2. Aparaty rejestrujàce powinny: 1) rejestrowaç ∏àcznie w funkcji czasu: sygna∏y, stany i przebiegi ruchowe okreÊlone w pkt 1.1.5.10.3 oraz w przepisach okreÊlajàcych wymagania techniczne dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, 2) rejestrowaç przebieg pr´dkoÊci w taki sposób, aby w czasie prowadzenia rewizji szybu i prac szybowych odczyt pr´dkoÊci mo˝liwy by∏ z dok∏adnoÊcià co najmniej 0,1 m/s, 3) uniemo˝liwiç uruchomienie maszyny wyciàgowej w przypadku utraty zdolnoÊci do rejestrowania, 4) rejestrowaç sygna∏y akustyczne wykonawcze za poÊrednictwem przetworników elektroakustycznych. 13) nadanie sygna∏u alarmowego, 14) nadanie sygna∏u gotowoÊci pomocniczych stanowisk sygna∏owych. 1.1.6.1.1. Maszyna wyciàgowa powinna byç wyposa˝ona w hamulec s∏u˝àcy do mechanicznego hamowania ruchu wyciàgu szybowego, a tak˝e do jego utrzymania w spoczynku. Hamulec, o którym mowa, sk∏ada si´ z nast´pujàcych zespo∏ów: 1) roboczego, przez który rozumie si´ szcz´ki dociskane bezpoÊrednio lub poÊrednio — za pomocà uk∏adu przeniesieƒ si∏owych — do bie˝ni hamulcowej, 2) nap´dowego, dzia∏ajàcego na zespó∏ roboczy za pomocà si∏owników pneumatycznych lub hydraulicznych, obcià˝ników lub zespo∏u ÊciÊni´tych spr´˝yn, 3) sterowniczego, dzia∏ajàcego za poÊrednictwem okreÊlonego medium sterujàcego zespo∏em nap´dowym. Zespo∏y 1) i 2) oraz 2) i 3) mogà wyst´powaç ∏àcznie w postaci scalonej. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8070 — Poz. 1064 1.1.6.1.2. Hamulec maszyny wyciàgowej powinien realizowaç hamowanie manewrowe oraz hamowanie bezpieczeƒstwa. W warunkach automatycznego sterowania maszyny wyciàgowej powinien ponadto realizowaç hamowanie zatrzymujàce (STOP). na obcià˝ników lub energia ÊciÊni´tych spr´˝yn. Dozwolone jest stosowanie innych êróde∏ energii przy wspólnym i niesumujàcym si´ oddzia∏ywaniu energii potencjalnej obcià˝ników lub energii ÊciÊni´tych spr´˝yn. 1.1.6.1.3. Hamulce z dêwigniowym uk∏adem przeniesieƒ si∏owych powinny byç wyposa˝one w dwie pary g∏ównych szcz´k hamulcowych zwieranych osobnymi ci´gnami i dêwigniami dzia∏ajàcymi na dwa oddzielne wieƒce hamulcowe linop´dni/b´bnów nawojowych. W maszynach wyciàgowych wyciàgów pomocniczych dozwolone jest stosowanie jednej pary szcz´k hamulcowych. 1.1.6.1.10. W maszynach wyciàgowych z dwoma lub wi´kszà iloÊcià tarcz hamulcowych podzia∏ par si∏owników dzia∏ajàcych na ka˝dà tarcz´ powinien byç równy. Je˝eli podzia∏ ten nie jest równy, ró˝nica mi´dzy iloÊcià par si∏owników dzia∏ajàcych na poszczególne tarcze powinna byç najmniejsza z mo˝liwych. 1.1.6.1.4. W maszynach z dwoma b´bnami nawojowymi ka˝da z dwu par szcz´k mo˝e dzia∏aç na jeden b´ben. Moment hamowania bezpieczeƒstwa powinien oddzia∏ywaç na obydwa b´bny. 1.1.6.1.5. Hamulce bez dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych powinny si´ sk∏adaç co najmniej z czterech par si∏owników hamulcowych. Si∏owniki powinny dzia∏aç co najmniej na dwie tarcze hamulcowe linop´dni/b´bnów nawojowych. W maszynach wyciàgowych ma∏ych wyciàgów szybowych dozwolone jest stosowanie dwóch par si∏owników dzia∏ajàcych na dwie tarcze hamulcowe. W maszynach wyciàgowych wyciàgów pomocniczych dozwolone jest stosowanie dwóch par si∏owników dzia∏ajàcych na jednà tarcz´. 1.1.6.1.6. W maszynach z dwoma b´bnami nawojowymi na ka˝dy b´ben powinny dzia∏aç co najmniej dwie pary si∏owników na jednà tarcz´. W maszynach wyciàgowych wyciàgów pomocniczych dozwolone jest stosowanie po jednej parze si∏owników na jeden b´ben. 1.1.6.1.7. W hamulcach z dêwigniowym uk∏adem przeniesieƒ si∏owych momenty hamowania manewrowego i hamowania bezpieczeƒstwa powinny mieç ró˝ne êród∏a si∏y hamowania, obydwa wykorzystywane w procesie hamowania bezpieczeƒstwa. Si∏y mogà byç przenoszone przez wspólny uk∏ad dêwigni, szcz´ki i wieƒce hamulcowe, przy czym zak∏ócenia w sterowaniu hamowania manewrowego nie mogà uniemo˝liwiaç zatrzymania maszyny za pomocà hamowania bezpieczeƒstwa. 1.1.6.1.11. Na jednà tarcz´ hamulcowà mogà dzia∏aç pary si∏owników zgrupowane na jednym lub dwóch stojakach hamulcowych. 1.1.6.2. FunkcjonalnoÊç. 1.1.6.2.1. Hamulec maszyny wyciàgowej powinien umo˝liwiaç hamowanie manewrowe. Nie mo˝e ono utraciç zdolnoÊci do dzia∏ania w czasie hamowania bezpieczeƒstwa. W przypadkach okreÊlonych w pkt 1.1.6.2.17 przebieg hamowania nie mo˝e byç zale˝ny od woli maszynisty maszyn wyciàgowych. Hamowanie manewrowe powinno s∏u˝yç wy∏àcznie do unieruchomienia wyciàgu. W przypadku automatycznego sterowania maszyny wyciàgowej hamowanie manewrowe, polegajàce na hamowaniu zatrzymujàcym (STOP), powinno s∏u˝yç do samoczynnego zatrzymania naczyƒ wyciàgowych w pozycjach skrajnych. 1.1.6.2.2. Hamulec maszyny wyciàgowej powinien umo˝liwiaç hamowanie bezpieczeƒstwa s∏u˝àce do awaryjnego zatrzymania wyciàgu szybowego, które powinno byç inicjowane przez maszynist´ maszyn wyciàgowych albo przez samoczynne przerwanie obwodu bezpieczeƒstwa. Si∏a hamowania — sta∏a lub zmienna w czasie wed∏ug za∏o˝onego programu lub samoczynnie regulowana — nie mo˝e byç zale˝na od woli maszynisty maszyn wyciàgowych. 1.1.6.2.3. Odhamowanie manewrowe maszyny wyciàgowej, a tak˝e uruchomienie nap´du maszyny powinno byç mo˝liwe pod warunkiem gotowoÊci hamulca do hamowania bezpieczeƒstwa. 1.1.6.2.4. Moment hamowania bezpieczeƒstwa powinien oddzia∏ywaç bezpoÊrednio na linop´dni´. 1.1.6.1.8. W hamulcach bez dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych dozwolone jest pochodzenie momentów hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa z tego samego êród∏a si∏y hamowania, jeÊli êród∏em tym jest energia ÊciÊni´tych spr´˝yn. W takim przypadku powinny istnieç odr´bne uk∏ady sterowania. 1.1.6.2.5. Momenty hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa nie mogà si´ samoczynnie sumowaç. 1.1.6.1.9. èród∏em si∏y hamowania bezpieczeƒstwa powinny byç co najmniej energia potencjal- 1.1.6.2.7. Przywrócenie stanu gotowoÊci do hamowania bezpieczeƒstwa powinno byç mo˝liwe 1.1.6.2.6. Przy∏o˝enie si∏y hamowania bezpieczeƒstwa po uprzednim przy∏o˝eniu si∏y hamowania manewrowego nie mo˝e powodowaç obni˝enia uprzednio wyst´pujàcego momentu hamujàcego. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8071 — tylko w stanie zahamowania maszyny pe∏nym momentem hamowania manewrowego. 1.1.6.2.8. Przez ca∏y okres u˝ytkowania maszyny wyciàgowej hamulce powinny zapewniç w warunkach postoju wyciàgu szybowego momenty hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa co najmniej: 1) trzykrotnym — w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej lub obcià˝enia statycznego wyst´pujàcej przy jeêdzie ludzi, 2) dwuipó∏krotnym — w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej wyst´pujàcej w warunkach ciàgnienia urobku i transportu materia∏ów, 3) dwukrotnym — w stosunku do maksymalnego obcià˝enia statycznego w wyciàgach szybowych jednokoƒcowych. Przez ca∏y okres u˝ytkowania maszyny wyciàgowej wyciàgu szybowego z przeciwci´˝arem powinny byç zapewnione w warunkach postoju momenty hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa maszyny wyciàgowej ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa co najmniej trzykrotnym w stosunku do maksymalnej nadwagi wyst´pujàcej przy jeêdzie ludzi oraz w warunkach ciàgnienia urobku i transportu materia∏ów. 1.1.6.2.9. Hamowanie manewrowe i bezpieczeƒstwa powinno przez ca∏y okres u˝ytkowania maszyny wyciàgowej byç zdolne do nadawania opóênienia co najmniej 1,5 m/s2. Nie dotyczy to maszyn z ciernym nap´dem liny, je˝eli zachodzi niebezpieczeƒstwo poÊlizgu. W takich przypadkach opóênienie hamowania podczas ruchu w kierunku dzia∏ania maksymalnego statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej (w najbardziej niekorzystnych warunkach obcià˝enia) nie mo˝e byç mniejsze ni˝ 1,2 m/s2. 1.1.6.2.10. Opóênienie hamowania bezpieczeƒstwa w warunkach obcià˝eƒ w∏aÊciwych dla transportu urobku i materia∏ów podczas ruchu w kierunku dzia∏ania maksymalnego statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej nie mo˝e byç wi´ksze od 2,5 m/s2. W wyciàgach szybowych do g∏´bienia i zbrojenia szybów opóênienie to nie mo˝e przekraczaç 4 m/s2. 1.1.6.2.11. Opóênienie hamowania bezpieczeƒstwa w warunkach obcià˝enia zachodzàcych podczas jazdy ludzi w dó∏, gdy naczynia wyciàgowe nie sà zrównowa˝one, nie mo˝e byç wi´ksze od 4 m/s2. 1.1.6.2.12. Opóênienie hamowania bezpieczeƒstwa podczas ruchu w kierunku przeciwnym do kierunku dzia∏ania maksymalnego statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej nie mo˝e byç wi´ksze od 5 m/s2. Nie Poz. 1064 dotyczy to maszyn wyciàgowych wyciàgów szybowych o pr´dkoÊci jazdy do 2 m/s. 1.1.6.2.13. Opóênienia spowodowane hamowaniem bezpieczeƒstwa w maszynach wyciàgowych z ciernym nap´dem lin nie mogà przekraczaç wartoÊci krytycznych. 1.1.6.2.14. Dla wyciàgów skipowych bez jazdy ludzi graniczne wartoÊci opóênieƒ hamowania mogà byç równe krytycznym, z równoczesnym ograniczeniem pr´dkoÊci ruchu w czasie przejazdu pustymi naczyniami, uwzgl´dniajàcym zagro˝enie poÊlizgiem lin. 1.1.6.2.15. W wyciàgach szybowych z b´bnami nawojowymi z mo˝liwoÊcià wzajemnego ich przestawiania, zarówno moment hamowania manewrowego dzia∏ajàcy na b´ben stale po∏àczony z wa∏em, jak i hamulec ustalajàcy b´ben luêny powinny zapewniaç co najmniej pó∏torakrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do nadwagi wyst´pujàcej przy najni˝szym technologicznym po∏o˝eniu pustego naczynia lub przeciwci´˝aru. Ten sam wspó∏czynnik powinien zapewniç moment hamowania bezpieczeƒstwa w czasie ruchu b´bna stale po∏àczonego z wa∏em, je˝eli w czasie hamowania bezpieczeƒstwa nie ma mo˝liwoÊci niezw∏ocznego przy∏o˝enia pe∏nej si∏y hamowania manewrowego. 1.1.6.2.16. W maszynach wyciàgowych z przek∏adnià nap´dowà i hamulcem wspomagajàcym na wale silnika hamulec ten powinien dzia∏aç równoczeÊnie z hamulcem g∏ównym. 1.1.6.2.17. Moment hamowania manewrowego powinien byç regulowany, z wyjàtkiem: 1) hamowania zatrzymujàcego (STOP) podczas automatycznego sterowania maszyny, 2) maszyn wyciàgowych ze skojarzonym sterowaniem nap´du maszyny i hamulca, wyposa˝onych w urzàdzenia do wyboru startowego momentu nap´dowego, 3) maszyn wyciàgowych ma∏ych wyciàgów materia∏owych oraz wyciàgów ratowniczych. 1.1.6.2.18. Przebieg narastania si∏y hamowania bezpieczeƒstwa powinien si´ odbywaç w nast´pujàcych przedzia∏ach czasowych: 1) w hamulcach z nap´dem pneumatycznym i mechanicznym uk∏adem przeniesieƒ sterowniczych:
33. a)czas od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili prze∏àczenia rozdzielaczy pneumatycznych, w tym równie˝ regulatora ciÊnienia, jeÊli ma zastosowanie ciÊnieniowe hamowanie wyprzedzajàce — do 0,3 s, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8072 — podtrzymujàcymi obcià˝nik hamulcowy lub odwodzàcymi zespó∏ Êciskanych spr´˝yn, powinny byç zasilane spr´˝onym powietrzem o stabilizowanym ciÊnieniu. WartoÊç tego ciÊnienia mo˝e wynosiç co najwy˝ej 110% ciÊnienia koniecznego do podniesienia obcià˝nika lub odwodzenia zespo∏u spr´˝yn. Nie dotyczy to przypadku, kiedy cylinder w czasie hamowania bezpieczeƒstwa staje si´ chwilowym êród∏em zasilania si∏ownika pneumatycznego b´dàcego êród∏em si∏y hamowania bezpieczeƒstwa lub przy pneumatycznym sterowaniu odwzbudzania. W przypadkach tych dozwolone jest zasilanie cylindra stabilizowanym ciÊnieniem o wartoÊci podyktowanej po˝àdanym ciÊnieniem wyprzedzenia pneumatycznego w si∏owniku b´dàcym êród∏em hamowania bezpieczeƒstwa bàdê ciÊnieniem koniecznym dla przesterowania odwzbudzania maszyn Ward-Leonarda.
34. b)czas narastania si∏y od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili osiàgni´cia 66% si∏y hamowania — do 0,7 s, 2) w hamulcach z nap´dem pneumatycznym i elektrycznym uk∏adem sterowania:
35. a)czas od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili prze∏àczenia rozdzielacza elektropneumatycznego lub regulatora ciÊnienia — do 0,15 s,
36. b)czas od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili osiàgni´cia 66% si∏y hamujàcej — do 0,5 s, 3) w hamulcach z hydraulicznie odwodzonymi zespo∏ami spr´˝yn si∏owników:
37. a)czas od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili prze∏àczenia rozdzielaczy elektrohydraulicznych — do 0,1 s,
38. b)czas od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili osiàgni´cia 66% si∏y hamujàcej, sk∏adajàcy si´ z czasu dobiegu szcz´k i czasu w∏aÊciwego narastania si∏y — do 0,5 s, przy czym czasy te powinny byç nastawialne. 1.1.6.2.19. JeÊli hamowanie bezpieczeƒstwa powoduje znaczne oscylacje lin, dozwolone jest wyd∏u˝enie do 0,7 s czasu narastania si∏y hamujàcej do 66% si∏y nominalnej. W tych przypadkach, a tak˝e gdy wyd∏u˝enie czasu narastania tej si∏y do 0,7 s jest wynikiem cech strukturalnych zespo∏u sterowniczego, diagram pr´dkoÊci powinien byç tak zaprogramowany, aby pomimo zw∏oki w hamowaniu by∏o zapewnione skuteczne dzia∏anie uk∏adu kontroli pr´dkoÊci w strefie kraƒcowej. 1.1.6.2.20. W hamulcach, w których wy∏àcznym êród∏em si∏y hamowania bezpieczeƒstwa jest energia potencjalna obcià˝nika, czas od chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili przy∏o˝enia szcz´k nie mo˝e byç d∏u˝szy ni˝: 1) 0,8 s — w nap´dach z mechanicznym (gilotynowym) uwalnianiem obcià˝nika, 2) 1 s — w nap´dach z pneumatycznym podtrzymaniem i uwalnianiem obcià˝nika. W przypadkach kiedy czas ten jest d∏u˝szy ni˝ 0,5 s, diagram pr´dkoÊci powinien byç zaprogramowany w sposób okreÊlony w pkt 1.1.6.2.19. 1.1.6.2.21. Narastanie si∏y hamowania bezpieczeƒstwa od wartoÊci okreÊlonej ograniczeniami wynikajàcymi z warunków sprz´˝enia ciernego lub ograniczeniami dynamiki hamowania do wartoÊci maksymalnej mo˝e si´ rozpoczàç bezpoÊrednio przed zatrzymaniem wyciàgu, przy pr´dkoÊci poni˝ej 1 m/s, lub niezw∏ocznie po jego zatrzymaniu. 1.1.6.2.22. W maszynach wyciàgowych o pr´dkoÊci powy˝ej 4 m/s cylindry pneumatyczne zespo∏u nap´dowego, b´dàce si∏ownikami Poz. 1064 1.1.6.2.23. Je˝eli zastosowano hamulce o dwóch êród∏ach si∏ hamowania, a podczas hamowania bezpieczeƒstwa wykorzystuje si´ obydwa te êród∏a, po up∏ywie czasu do 2 s od chwili zadzia∏ania obwodu bezpieczeƒstwa powinny wyst´powaç dwie bliskie co do wielkoÊci i niesumujàce si´ si∏y, z których ka˝da jest zdolna samodzielnie zahamowaç wyciàg. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.6.2.18— 1.1.6.2.20 stosuje si´ tylko do jednej z tych si∏. 1.1.6.2.24. Budowa hamulców maszyn wyciàgowych powinna zapewniaç spe∏nienie warunków technicznych okreÊlonych w pkt 1.1.6.2.8— 1.1.6.2.12 przez ca∏y okres ich eksploatacji. 1.1.6.3. Konstrukcja. 1.1.6.3.1. Przeguby dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych hamulca z bie˝nià cylindrycznà powinny byç wyposa˝one w tuleje Êlizgowe z mo˝liwoÊcià ich smarowania. Dozwolone jest stosowanie tulei samosmarowych. 1.1.6.3.2. ¸o˝yska stopy szcz´ki hamulcowej powinny byç dost´pne z mo˝liwoÊcià ich demonta˝u. ¸o˝ysko i jego Êruby mocujàce powinny byç chronione przed czynnikami korozyjnymi. 1.1.6.3.3. Gwinty ci´gie∏ i popychaczy, przynale˝nych do dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych obcià˝onych si∏à zmiennà z cz´stotliwoÊcià cyklu pracy wyciàgu i wi´kszà, powinny mieç profil okràg∏y (∏ukowy). 1.1.6.3.4. Ukszta∏towanie nakr´tek regulacyjnych (rzymskich) i koƒcówek ci´gie∏ w sposób okreÊlony w pkt 1.1.6.3.3 powinno uwzgl´dniaç ogólne zasady budowy maszyn w zakresie kszta∏towania elementów poddawanych dzia∏aniu obcià˝eƒ zmiennych dla minimalizacji dzia∏ania karbu — koncentracji napr´˝eƒ. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8073 — 1.1.6.3.5. Stosowanie po∏àczeƒ spawanych w ci´g∏ach/popychaczach uk∏adu przeniesieƒ si∏owych i ich koƒcówkach jest niedozwolone. 1.1.6.3.6. Po∏àczenia nitowane i na Êruby pasowane ci´gie∏, o których mowa w pkt 1.1.6.3.3, nie mogà byç wykonywane za pomocà nitów bàdê Êrub z ∏bem wpuszczonym. 1.1.6.3.7. Kliny i wpusty w uk∏adzie przeniesieƒ si∏owych powinny byç zabezpieczone przed wypadni´ciem. 1.1.6.3.8. Sworznie przegubów w dêwigniowym uk∏adzie przeniesieƒ si∏owych powinny byç zabezpieczone przed wysuni´ciem si´, przy czym zabezpieczenie powinno byç dost´pne i sprawdzalne. 1.1.6.3.9. Graniczny skok roboczy si∏ownika pneumatycznego nie mo˝e przekraczaç 80% mo˝liwego suwu t∏oka. W przypadku wynurzenia si´ t∏oka z cylindra, w pozycji maksymalnego wysuwu, co najmniej 66% pobocznicy t∏oka powinno pozostawaç w cylindrze jako prowadzenie. 1.1.6.3.10. Dràg t∏okowy lub t∏ok si∏ownika podtrzymujàcego obcià˝nik hamulcowy powinien mieç amortyzowane ograniczenie górnej pozycji. 1.1.6.3.11. Ci´g∏o obcià˝nika powinno byç odkute w ca∏oÊci. Niedozwolone jest wykonywanie dolnego czopa oporowego dla elementów obcià˝nika w postaci oddzielnej cz´Êci ∏àczonej z ci´g∏em za pomocà po∏àczenia gwintowanego. 1.1.6.3.12. Zespó∏ nap´dowy powinien byç wyposa˝ony w czujniki kontroli granicznych po∏o˝eƒ t∏oków. 1.1.6.3.13. W maszynach dwub´bnowych lub dwubobinowych z mechanizmem wysprz´glania jednego z b´bnów lub bobin dzia∏anie mi´dzy mechanizmem sprz´g∏owym a hamulcem ustalajàcym powinno byç wzajemnie uzale˝nione, z wyjàtkiem maszyn wyposa˝onych w r´czny system rozsprz´glania. 1.1.6.3.14. Zespó∏ sterowniczo-zasilajàcy powinien byç tak zbudowany, aby zapewnia∏: 1) przygotowanie medium zasilajàcego o odpowiednich parametrach, 2) regulacj´ si∏y hamowania w pe∏nym zakresie, z wyjàtkiem przypadków, w których dozwolono stosowanie hamowania manewrowego o nieregulowanym docisku, 3) niezawodnoÊç hamowania bezpieczeƒstwa równorz´dnà co najmniej niezawodnoÊci w∏aÊciwej dla zastosowania dwóch niezale˝nych od siebie rozdzielaczy tak po∏àczonych, aby w przypadku niezadzia∏ania jednego z nich nie zosta∏ zak∏ócony przebieg hamowania bezpieczeƒstwa, Poz. 1064 4) zasygnalizowanie na stanowisku maszynisty wyciàgowego niezadzia∏ania któregokolwiek z rozdzielaczy i uniemo˝liwienie przywrócenia stanu gotowoÊci hamulca, warunkujàcego uruchomienie maszyny, 5) kontrol´ nastaw ciÊnieƒ medium zasilajàcego i kontrol´ efektów sterowania. 1.1.6.3.15. Technologiczne przecieki medium hydraulicznego wyst´pujàce w elementach sterowniczych i si∏ownikach hamulca powinny byç ujmowane i odprowadzane. Niedozwolone jest powstawanie przecieków na zewnàtrz uk∏adu hydraulicznego hamulca. 1.1.6.3.16. Po∏o˝enie szcz´ki si∏ownika hamulca tarczowego powinno byç kontrolowane czujnikiem pozycyjnym. 1.1.6.3.17. Jednoznacznie okreÊlone, stabilne po∏o˝enie w pe∏ni odwiedzionej szcz´ki si∏ownika hamulca tarczowego powinno byç osiàgane przez oparcie si´ szcz´ki w korpusie si∏ownika. 1.1.6.3.18. T∏ok cylindra si∏ownika hamulca tarczowego nie mo˝e przenosiç si∏ stycznych. 1.1.6.3.19. Tarcze hamulcowe maszyny wyciàgowej nie mogà wykazywaç bicia osiowego wi´kszego od dopuszczalnego dla si∏ownika hamulcowego. 1.1.6.3.20. Maksymalny skok szcz´ki si∏ownika hamulca tarczowego nie mo˝e byç mniejszy od sumy dwuipó∏krotnej nominalnej szczeliny i maksymalnej wartoÊci osiowych luzów wewn´trznych si∏ownika. 1.1.6.3.21. Maksymalny osiowy luz wewn´trzny si∏ownika hamulca tarczowego nie mo˝e byç wi´kszy od 1/3 wartoÊci nominalnej szczeliny. 1.1.6.3.22. Sprawdzenie wytrzyma∏oÊci stojaka dla si∏owników hamulca tarczowego powinno byç przeprowadzone dla normalnego obcià˝enia ruchowego. W przypadkach kiedy zamkni´cie przewodów zasilajàcych si∏owników tej samej pary nast´puje za pomocà odr´bnie zamykanych zaworów odcinajàcych, stojak powinien byç dodatkowo sprawdzony wytrzyma∏oÊciowo dla obcià˝enia stojaka przez skrajny górny si∏ownik. Napr´˝enia w przekroju wyznaczonym przez p∏aszczyzn´ symetrii sàsiedniego si∏ownika nie mogà powodowaç trwa∏ych odkszta∏ceƒ stojaka. 1.1.6.3.23. Hamulce tarczowe maszyn wyciàgowych o pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s powinny byç wyposa˝one w uk∏ady samoczynnej kontroli temperatury powierzchni bie˝ni hamulcowych. 1.1.6.3.24. Uk∏ad samoczynnej kontroli temperatury powierzchni bie˝ni hamulcowej powinien: 1) unieruchomiç maszyn´ wyciàgowà za pomocà awaryjnego hamowania nap´- Dziennik Ustaw Nr 125 — 8074 — dem w przypadku przekroczenia temperatury dopuszczalnej, 2) blokowaç ruch maszyny na czas stygni´cia bie˝ni. 1.1.6.4. NiezawodnoÊç. 1.1.6.4.1. Dzia∏anie hamulca powinno byç samoczynnie kontrolowane. W przypadku niezamierzonego hamowania, si∏a hamujàca nie mo˝e byç wi´ksza od si∏y hamowania bezpieczeƒstwa. 1.1.6.4.2. Uk∏ady elektrycznego sterowania hamulca powinny byç tak wykonane, aby: 1) ich uszkodzenie w czasie ruchu maszyny nie powodowa∏o samoczynnego wystàpienia si∏y hamujàcej wi´kszej ni˝ dopuszczalna, 2) ich uszkodzenie w czasie postoju maszyny nie powodowa∏o jej samoczynnego odhamowania, 3) umo˝liwia∏y bezpieczne przeprowadzenie pomiarów i prób hamulca. 1.1.6.4.3. Niezgodna ze stanem wysterowania pozycja t∏oków rozdzielaczy pneumatycznego lub hydraulicznego zespo∏u sterowniczo-zasilajàcego, po wystàpieniu hamowania bezpieczeƒstwa, powinna uniemo˝liwiç przywrócenie stanu gotowoÊci do hamowania bezpieczeƒstwa. W przypadkach kiedy rozdzielacze te sà tak˝e prze∏àczane w czasie hamowania manewrowego lub hamowania zatrzymujàcego (STOP), niew∏aÊciwa pozycja t∏oków rozdzielaczy powinna spowodowaç zablokowanie ruchu maszyny. 1.1.6.4.7. W przypadku stosowania hamowania bezpieczeƒstwa momentem hamujàcym regulowanym, powinien byç kontrolowany przebieg opóênienia hamowania. Uszkodzenia uk∏adu kontroli opóênieƒ hamowania powinny byç wykrywane i powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.6.4.8. Przebieg hamowania zatrzymujàcego (STOP) oraz odwodzenia szcz´k w maszynach wyciàgowych sterowanych automatycznie powinny byç samoczynnie kontrolowane. 1.1.6.4.9. Zu˝ycie ok∏adzin ciernych szcz´k hamulcowych powinno byç samoczynnie kontrolowane. Kontrola powinna zapewniç utrzymanie skoku szcz´k w granicach okreÊlonych: 1) dopuszczalnym skokiem roboczym ruchomych elementów nap´du hamulca lub szcz´k, 2) dopuszczalnym spadkiem docisku szcz´k w hamulcach z nap´dem spr´˝ynowym, 3) dopuszczalnym skokiem szcz´k okreÊlonym wzgl´dami funkcjonalnymi. 1.1.6.4.10. W polu widzenia maszynisty maszyn wyciàgowych powinny si´ znajdowaç wskaêniki ciÊnienia z oznakowaniem nast´pujàcych charakterystycznych wskazaƒ: 1) minimalnego ciÊnienia zasilania pneumatycznego si∏owników b´dàcych êród∏em si∏y hamowania, 2) ciÊnienia wyprzedzenia pneumatycznego si∏owników b´dàcych êród∏em jednej z si∏ hamowania bezpieczeƒstwa, 1.1.6.4.4. Niew∏aÊciwe parametry zasilania pneumatycznego w hamulcach z pneumatycznym êród∏em si∏y (nap´d hamulca o dzia∏aniu naporowym) powinny spowodowaç hamowanie awaryjne nap´dem lub hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.6.4.5. W przypadku stosowania hamowania manewrowego o nieregulowanym docisku w r´cznie sterowanych maszynach wyciàgowych o pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s, sterowanie hamulca powinno byç kojarzone ze sterowaniem nap´du (sterowanie jednosterowe), a uk∏ad sterowania nap´du powinien umo˝liwiç wybór startowego momentu nap´dowego do przewidywanego obcià˝enia wyciàgu. 1.1.6.4.6. W przypadku stosowania zró˝nicowanego hamowania bezpieczeƒstwa, wybór wariantu hamowania powinien byç dokonywany w powiàzaniu z odpowiednimi uk∏adami w zakresie wyboru rodzaju pracy maszyny, a w maszynach wyciàgów jednokoƒcowych wybór wariantu hamowania powinien nast´powaç tak˝e samoczynnie w zale˝noÊci od kierunku obrotów b´bna. Uszkodzenia uk∏adu wyboru momentu powinny byç wykrywane i powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. Poz. 1064 3) minimalnego ciÊnienia zasilania si∏owników odwodzàcych obcià˝nik lub zespó∏ ÊciÊni´tych spr´˝yn, 4) ciÊnienia resztkowego, zmniejszajàcego chwilowo si∏´ dzia∏ania obcià˝nika lub zespo∏u ÊciÊni´tych spr´˝yn nap´du hamulcowego. 1.1.6.4.11. W instalacji zasilania pneumatycznego lub hydraulicznego powinny si´ znajdowaç zaÊlepione przy∏àcza pomiarowe dla czujników s∏u˝àcych do okresowej rejestracji ciÊnieƒ. 1.1.6.5. Wytrzyma∏oÊç. 1.1.6.5.1. Wszystkie elementy hamulca przenoszàce si∏y i momenty wynikajàce z procesu hamowania, z wyjàtkiem wskazanych w pkt 1.1.6.5.3, powinny wykazywaç takà wytrzyma∏oÊç, aby maksymalne obcià˝enia statyczne nie powodowa∏y w nich napr´˝eƒ przekraczajàcych 20% wytrzyma∏oÊci doraênej, okreÊlonej w Polskiej Normie dla danego materia∏u. 1.1.6.5.2. W hamulcach, w których pewne elementy mogà byç obcià˝one przez sumaryczne si∏y pochodzàce z obu êróde∏ si∏y hamujàcej, maksymalne obcià˝enie statyczne tych ele- Dziennik Ustaw Nr 125 — 8075 — mentów nie mo˝e powodowaç napr´˝eƒ przekraczajàcych 30% wytrzyma∏oÊci doraênej okreÊlonej w Polskiej Normie dla danego materia∏u. Elementy obcià˝one si∏ami wynikajàcymi z dzia∏ania tej spoÊród si∏ hamujàcych, która powoduje wi´kszy moment hamowania, powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.1.6.5.1 oraz 1.1.6.5.3. 1.1.6.5.3. Zamocowania ∏o˝ysk wspierajàcych stopy szcz´k hamulcowych oraz te elementy, od których wytrzyma∏oÊci zale˝y w ca∏oÊci zdolnoÊç hamowania maszyny, powinny wykazywaç takà wytrzyma∏oÊç, aby maksymalne obcià˝enie statyczne nie powodowa∏o w nich napr´˝eƒ o wartoÊci przekraczajàcej 15% wytrzyma∏oÊci doraênej okreÊlonej w Polskiej Normie dla danego materia∏u. 1.1.6.5.4. 1.1.7.8. Dzia∏anie hamulca manewrowego i bezpieczeƒstwa powinno byç od siebie niezale˝ne, zarówno co do sterowania, jak i sposobu wyzwalania. 1.1.7.9. Hamowanie hamulcem manewrowym powinno byç sterowane przez maszynist´ maszyn wyciàgowych. 1.1.7.10. Moment hamowania hamulca bezpieczeƒstwa powinien byç niezale˝ny od maszynisty maszyn wyciàgowych. 1.1.7.11. Hamowanie bezpieczeƒstwa w maszynach wyciàgowych z nap´dem elektrycznym powinno wystàpiç samoczynnie co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zaniku dop∏ywu energii, 2) przecià˝enia silnika nap´dowego, 3) przejazdu górnego poziomu skrajnego przez naczynie wyciàgowe i wyzwolenia hamulca bezpieczeƒstwa przez szybowy w∏àcznik kraƒcowy, 4) przejazdu poziomów skrajnych powodujàcego wyzwolenie hamulca bezpieczeƒstwa przez wy∏àczniki kraƒcowe na wskaêniku g∏´bokoÊci, 5) przekroczenia o 15% pr´dkoÊci nominalnej. Ci´g∏a i sworznie uk∏adu przeniesieƒ si∏owych hamulca powinny byç wykonane ze stali posiadajàcej: 1) udokumentowany sk∏ad chemiczny, 2) wynik próby wytrzyma∏oÊci. Stal na sworznie powinna posiadaç wyniki próby udarnoÊci. Spe∏nienie tego wymogu powinno byç udokumentowane w Êwiadectwie wytwórcy maszyny lub hamulca maszyny wyciàgowej. 1.1.7. Maszyny wyciàgowe pomocniczych wyciàgów szybowych. 1.1.7.1. Stosunek Êrednicy b´bna do Êrednicy liny nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 40 dla lin splotkowych, a 50 dla lin zamkni´tych. 1.1.7.2. Obrze˝e b´bna nawojowego powinno wystawaç ponad oÊ geometrycznà liny warstwy ostatniej co najmniej o 1,5 Êrednicy liny. 1.1.7.3. Przy wielowarstwowym nawijaniu liny powinna byç zapewniona w∏aÊciwa geometria nawijania. Poz. 1064 1.1.7.12. RównoczeÊnie z wyzwoleniem hamulca bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç przerwanie dop∏ywu energii elektrycznej do silnika nap´dowego. 1.1.7.13. Hamulec bezpieczeƒstwa w maszynach wyciàgowych z nap´dem pneumatycznym lub hydraulicznym powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.1.7.11 ppkt 1) i 3)—5) oraz pkt 1.1.7.12. 1.1.7.14. Pr´dkoÊç naczynia wyciàgu ratowniczego powinna byç regulowana i wynosiç nie wi´cej ni˝ 1 m/s. 1.1.7.15. Maszyny wyciàgowe wyciàgów ratowniczych powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.1.7.2—1.1.7.4 oraz 1.1.7.6— 1.1.7.9, a stosunek Êrednicy ko∏a linowego do Êrednicy liny powinien wynosiç co najmniej 25. 1.1.7.4. Zamocowanie koƒca liny w b´bnie powinno wykazywaç co najmniej pi´ciokrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do najwi´kszego obcià˝enia statycznego liny. 1.1.7.5. Maszyny wyciàgowe wyciàgów awaryjno-rewizyjnych powinny byç wyposa˝one we wskaênik g∏´bokoÊci. Maszyny wyciàgowe wyciàgów awaryjno-rewizyjnych przy pr´dkoÊci powy˝ej 1 m/s powinny byç wyposa˝one we wskaênik pr´dkoÊci. 1.1.7.16. Maszyna wyciàgowa przeznaczona do u˝ycia liny z przewodami elektrycznymi powinna mieç na wale b´bna odpowiednio izolowane pierÊcienie zbiorcze, zapewniajàce ciàg∏oÊç po∏àczenia elektrycznego w czasie ruchu wyciàgu. 1.1.7.6. Maszyny wyciàgowe wyciàgów awaryjno-rewizyjnych powinny byç wyposa˝one w hamulec manewrowy i hamulec bezpieczeƒstwa. Hamulec bezpieczeƒstwa powinien dzia∏aç na noÊnik liny. 1.1.7.17. Wyciàg ratowniczy powinien byç wyposa˝ony w zestaw aparatów do ∏àcznoÊci radiowej. 1.1.7.18. W maszynach wyciàgowych ma∏ych wyciàgów materia∏owych stosunek Êrednicy ko∏a linowego do Êrednicy liny powinien wynosiç co najmniej 25. 1.1.7.19. Maszyny wyciàgowe ma∏ych wyciàgów materia∏owych powinny spe∏niaç wymaga- 1.1.7.7. Ka˝dy z hamulców powinien utrzymywaç w spoczynku najwi´kszà nadwag´ statycznà, co najmniej z dwukrotnym wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8076 — nia okreÊlone w pkt 1.1.7.2, 1.1.7.4, 1.1.7.7— 1.1.7.9 oraz 1.1.7.11 ppkt 1)—3). 1.2. Naczynia wyciàgowe. 1.2.1. OkreÊlenia. 1.2.1.1. W górniczym wyciàgu szybowym przeciwci´˝ar stanowi naczynie wyciàgowe. 1.2.1.2. Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa okreÊla si´ stosunkiem wytrzyma∏oÊci doraênej Rm materia∏u do obliczonych napr´˝eƒ przynale˝nych odpowiednim przypadkom obcià˝eƒ elementów noÊnych naczyƒ wyciàgowych. 1.2.2. Budowa. 1.2.2.1. Wytrzyma∏oÊç elementów noÊnych naczynia wyciàgowego powinna byç sprawdzana w zakresie: 1) maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego, 2) obcià˝enia awaryjnego wynikajàcego z si∏y zrywajàcej lin´ wyciàgowà noÊnà, 1.2.2.3. Wytrzyma∏oÊç elementów g∏owicy powinna byç sprawdzona na obcià˝enie awaryjne wynikajàce z si∏y zrywajàcej lin´ wyciàgowà noÊnà. Wytrzyma∏oÊç elementów g∏owicy powinna byç sprawdzona na obcià˝enia wynikajàce z si∏ wyst´pujàcych w czasie hamowania naczynia w urzàdzeniach hamowania awaryjnego na drogach przejazdu w wie˝y i rzàpiu. Wytrzyma∏oÊç ta powinna byç taka, aby napr´˝enia materia∏ów g∏owicy nie przekroczy∏y granicy plastycznoÊci. 1.2.2.4. Wytrzyma∏oÊç elementów naczynia przenoszàcych si∏y wyst´pujàce podczas hamowania naczynia na drogach przejazdu w wie˝y i rzàpiu powinna byç sprawdzona z uwzgl´dnieniem obcià˝eƒ wynikajàcych z tych si∏. Wytrzyma∏oÊç ta powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa co najmniej 1,8. 1.2.2.5. Wytrzyma∏oÊç pojemników naczyƒ przeznaczonych do transportu urobku luzem powinna byç sprawdzona z uwzgl´dnieniem obcià˝enia awaryjnego, wywo∏anego parciem urobku z wodà. Dla obliczeƒ przyjmuje si´ ci´˝ar usypowy urobku, zanieczyszczonego ska∏à p∏onnà, zawierajàcy 20% wody. Nie uwzgl´dnia si´ obcià˝enia wynikajàcego z masy wody do obliczeƒ wytrzyma∏oÊci pojemników naczyƒ przeznaczonych do transportu soli i rud metali. Wytrzyma∏oÊç ta powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa wynoszàcy co najmniej 1,8. 1.2.2.6. Wytrzyma∏oÊç elementów naczyƒ wyciàgowych przenoszàcych obcià˝enia od lin wyrównawczych powinna byç tak dobrana, aby w czasie awaryjnego zaczepienia lin wyrównawczych w szybie nie wystàpi∏o zniszczenie tych elementów oraz ich po∏àczeƒ. 1.2.2.7. Elementy noÊne naczyƒ wyciàgów pomocniczych powinny wykazywaç co najmniej 7-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do maksymalnego statycznego obcià˝enia ruchowego. 1.2.2.8. Elementy konstrukcyjne kub∏ów urobkowych i do transportu mieszaniny betonowej, w szczególnoÊci p∏aszcz, dno, konstrukcja wsporcza i zamkni´cia, powinny wykazywaç co najmniej 7-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do maksymalnego obcià˝enia statycznego. 1.2.2.9. Elementy noÊne kub∏ów, w szczególnoÊci kab∏àki, ucha, sworznie, po∏àczenia nitowane lub Êrubowe z p∏aszczem kub∏a, powinny wykazywaç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do maksymalnego obcià˝enia statycznego. 1.2.2.10. W naczyniach wyciàgowych prowadzonych po prowadnikach sztywnych powinny byç stosowane prowadnice toczne przymocowane do g∏owicy i ramy dolnej naczynia. W przypadkach uzasadnionych wymaga- 3) si∏y wyst´pujàcej w czasie hamowania naczynia w urzàdzeniach hamowania awaryjnego na drogach przejazdu w wie˝y i rzàpiu, 4) obcià˝enia awaryjnego wynikajàcego z si∏y zrywajàcej lin´ wyrównawczà. 1.2.2.2. Wytrzyma∏oÊç elementów naczyƒ wyciàgowych powinna byç sprawdzona w zakresie maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego; elementy te powinny wykazywaç nast´pujàce wspó∏czynniki bezpieczeƒstwa: 1) elementy noÊne naczynia wyciàgowego — co najmniej 7, 2) elementy naczyƒ przenoszàce obcià˝enie przy opadni´ciu pe∏nego naczynia na podchwytach — co najmniej 5, 3) elementy ∏àczàce wielolinowe zawieszenie jedno- i wielopunktowe z g∏owicà naczynia wyciàgowego:
39. a)∏àczàce z g∏owicà za pomocà po∏àczenia nitowego — co najmniej 12,5,
40. b)∏àczàce z g∏owicà za pomocà innych po∏àczeƒ — co najmniej 10, 4) elementy wymienione w ppkt 3) w przekroju przy wyjÊciu z g∏owicy naczynia:
41. a)gdy l wi´ksze od 4d — co najmniej 18,
42. b)gdy l mniejsze lub równe 4d — co najmniej 15, gdzie: l — odleg∏oÊç od górnej kraw´dzi g∏owicy od osi otworu sworznia w blasze ∏àcznikowej, d — Êrednica otworu sworznia w blasze ∏àcznikowej dla po∏àczenia jej z nast´pnym elementem zawieszenia. Poz. 1064 Dziennik Ustaw Nr 125 — 8077 — niami konstrukcyjnymi naczynia prowadnice toczne mogà byç zamocowane pomi´dzy g∏owicà a ramà dolnà naczynia. Naczynia wyciàgowe prowadzone po prowadnikach sztywnych powinny byç ponadto wyposa˝one w prowadnice Êlizgowe zabezpieczajàce. Minimalny luz na stron´ mi´dzy prowadnicà Êlizgowà zabezpieczajàcà a prowadnikiem sztywnym powinien wynosiç co najmniej 5 mm. 1.2.2.11. 1.2.2.12. Naczynia wyciàgowe prowadzone po linach prowadniczych powinny byç wyposa˝one w prowadnice toczne lub Êlizgowe tulejowe. Dla ka˝dej liny prowadniczej powinny byç co najmniej dwie prowadnice Êlizgowe, przymocowane do g∏owicy i ramy dolnej naczynia wyciàgowego lub dwie prowadnice toczne, przymocowane jak Êlizgowe, przy czym ka˝da z nich dwoma krà˝kami powinna obejmowaç lin´ prowadniczà obustronnie. Przy stosowaniu prowadnic tocznych ka˝de naczynie wyciàgowe powinno byç wyposa˝one w dodatkowe, zabezpieczajàce prowadnice Êlizgowe tulejowe, co najmniej po jednej dla ka˝dej liny prowadniczej. Wewn´trzna Êrednica otworów prowadnicy Êlizgowej tulejowej w stanie nowym powinna byç o 10 mm wi´ksza od Êrednicy liny prowadniczej. GruboÊç Êcianki prowadnicy powinna byç tak dobrana, aby pozwala∏a w okresie eksploatacji na jednostronne zu˝ycie do 5 mm. Kraw´dzie zbli˝one do liny powinny byç zaokràglone. Naczynie wyciàgowe przeznaczone do stosowania w szybie z linami odbojowymi powinno byç wyposa˝one co najmniej w dwa Êlizgi dla ka˝dej liny odbojowej, umocowane na g∏owicy i ramie dolnej naczynia. Robocza p∏aszczyzna ka˝dego Êlizgu powinna wystawaç poza obrys konstrukcji naczynia (∏àcznie z prowadnicami) co najmniej o po∏ow´ Êrednicy liny odbojowej. Dopuszczalne zu˝ycie Êlizgu powinno wynosiç 0,4 Êrednicy liny odbojowej. Krà˝ki prowadnic tocznych powinny stale przylegaç do prowadnika/liny prowadniczej. Konstrukcja prowadnic powinna umo˝liwiaç regulacj´ po∏o˝enia krà˝ków prowadnic. 1.2.2.13. Naczynia wyciàgów szybowych o pr´dkoÊci jazdy nieprzekraczajàcej 2 m/s mogà byç prowadzone po prowadnikach prowadnicami Êlizgowymi bez prowadzenia tocznego. 1.2.2.14. Na przerwach prowadników sztywnych naczynia wyciàgowe powinny byç prowadzone w dodatkowych prowadzeniach kàtowych lub bocznych. 1.2.2.15. W miejscach za∏adunku i roz∏adunku naczyƒ wyciàgowych prowadzonych po prowadnikach linowych powinny byç zabudowane dodatkowe prowadzenia kàtowe lub inne urzàdzenia stabilizujàce naczynia wyciàgowe. Poz. 1064 1.2.2.16. Luzy mi´dzy Êlizgiem a prowadnikiem kàtowym lub bocznym na kraƒcowych poziomach za∏adowczych i wy∏adowczych nie mogà przekraczaç 5 mm. 1.2.2.17. Naczynia wyciàgowe przeznaczone do jazdy ludzi powinny byç wyposa˝one w ∏apad∏a zabezpieczajàce przed swobodnym opadaniem naczyƒ w szybie. Dozwolony jest brak ∏apade∏ w naczyniach wyciàgowych do jazdy ludzi pod warunkiem zawieszania ich na linach noÊnych zrywanych w ca∏oÊci przed na∏o˝eniem. 1.2.2.18. PrzeÊwit pi´tra naczynia wyciàgowego do jazdy ludzi powinien wynosiç co najmniej 1,75 m. WielkoÊç powierzchni pod∏ogi pi´tra przypadajàca na jednà osob´ powinna wynosiç co najmniej 0,18 m2, a naczyƒ wyciàgów ratowniczych — co najmniej 0,23 m2. Do ustalenia dopuszczalnej liczby osób w naczyniu wyciàgowym powinno byç przyj´te 90 kg masy przypadajàcej na jednà osob´. 1.2.2.19. Ka˝de pi´tro powinno byç wyposa˝one w uchwyty dla transportowanych ludzi oraz zabezpieczone drzwiami o konstrukcji uniemo˝liwiajàcej ich otwieranie na zewnàtrz, a tak˝e zabezpieczone przed samootwieraniem oraz wypadni´ciem z zawiasów i zamykane zasuwà z zewnàtrz naczynia. 1.2.2.20. Konstrukcja naczyƒ do jazdy ludzi, w tym awaryjnych i ratowniczych, powinna zapewniaç ochron´ jadàcych przed spadajàcymi drobnymi przedmiotami, wypadni´ciem oraz zetkni´ciem si´ z obudowà szybu i elementami wyposa˝enia szybu. 1.2.2.21. Naczynia wyciàgów rewizyjnych, przeznaczonych do kontroli obudowy szybu niewyposa˝onego w wyciàgi szybowe oraz naczynia wyciàgów ratowniczych mogà nie posiadaç prowadzenia, pod warunkiem ˝e zastosowano lin´ noÊnà nieodkr´tnà. 1.2.2.22. Pojemniki naczyƒ przeznaczonych do transportu urobku luzem powinny posiadaç pewnie dzia∏ajàce zamkni´cia przed samoroz∏adunkiem urobku w szybie. 1.2.2.23. Pojemniki lub kosze wychylne naczyƒ wyciàgowych do transportu materia∏ów powinny byç zabezpieczone przed wychylaniem si´ w czasie jazdy naczynia. Konstrukcja zamkni´cia klapy pojemnika (kosza) powinna uniemo˝liwiaç otwarcie klapy w czasie jazdy naczynia oraz podczas wychylania pojemnika. 1.2.2.24. Pomosty wysuwane powinny posiadaç zabezpieczenia uniemo˝liwiajàce ruch pomostu podczas za∏adunku i wy∏adunku oraz jazdy naczynia w szybie. 1.2.2.25. Naczynia przystosowane do transportu urobku lub materia∏ów w wozach powinny posiadaç zabezpieczenia wozów przed ich wysuni´ciem z pomostów pi´ter. Dziennik Ustaw Nr 125 1.2.2.26. 1.2.2.27. 1.2.2.28. — 8078 — G∏owica ka˝dego naczynia wydobywczego, materia∏owego oraz do jazdy ludzi powinna byç przystosowana do rewizji szybu i badania zawieszenia lin noÊnych oraz wyposa˝ona w por´cze o wysokoÊci co najmniej 1,10 m z kraw´˝nikiem wysokoÊci 0,15 m, przymocowane na sta∏e do g∏owicy. Por´cze powinny byç wyposa˝one w zak∏adany na czas rewizji daszek ochronny. S∏upki daszka ochronnego i por´czy powinny byç tak rozmieszczone, aby nie uderza∏y o belki odbojowe w czasie awaryjnego dojazdu do nich naczynia. W szybach wydechowych por´cz mo˝e byç zdejmowana. W przypadku gdy por´cz z daszkiem ochronnym przymocowana jest trwale do g∏owicy, s∏upki por´czy powinny byç sprawdzone na obcià˝enia wyst´pujàce przy podnoszeniu klapy uszczelniajàcej. Wymaganie to nie dotyczy g∏owic przeciwci´˝arów, których szerokoÊç jest mniejsza od 0,6 m. Konstrukcja ramy dolnej naczyƒ skipowych powinna uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç wykonywania kontroli i napraw urzàdzeƒ szybowych. W przypadku gdy rodzaj uszczelnienia szybu wymaga stosowania fartucha uszczelniajàcego, rama dolna naczyƒ wyciàgowych powinna byç wyposa˝ona w fartuch. Elementy fartucha powinny przylegaç do p∏aszcza uszczelniajàcego w szybie i prowadników, natomiast metalowe elementy fartucha powinny byç oddalone o co najmniej 30 mm od tego p∏aszcza. W bezpoÊredniej bliskoÊci prowadników stalowe elementy fartucha powinny zapewniaç co najmniej 10 mm luzu w stosunku do maksymalnych wymiarów prowadnika zgrubionego urzàdzeƒ hamowania naczynia na drogach przejazdu w rzàpiu. 1.2.2.29. Obcià˝niki przeciwci´˝arów powinny byç zabezpieczone przed przemieszczeniem. 1.2.2.30. Naczynie kub∏a urobkowego s∏u˝àcego do przewozu ludzi powinno mieç kszta∏t beczkowy lub sto˝kowo-cylindryczny, a naczynie kub∏a do transportu mieszanki betonowej powinno mieç w górnej cz´Êci kszta∏t sto˝kowo-cylindryczny, natomiast w dolnej — kszta∏t sto˝ka stanowiàcego lej z otworem do opró˝niania. 1.2.2.31. GruboÊç blach p∏aszcza naczynia nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 6 mm, a gruboÊç blach dna kub∏a — ni˝ 8 mm. 1.2.2.32. Kube∏ powinien mieç odpowiednie elementy podporowe, w szczególnoÊci podpory dla kab∏àka, zaczepy do przechylnego opró˝niania, a w przypadku kub∏a do mieszanki betonowej — konstrukcj´ wsporczà i sworznie. 1.2.2.33. Kube∏ powinien posiadaç powierzchni´ dna co najmniej 0,18 m2 przypadajàcà na jednà osob´. Poz. 1064 1.2.2.34. Naczynia wyciàgów pomocniczych powinny byç wyposa˝one w elementy odpowiednie do przeznaczenia. 1.2.3. Budowa saƒ prowadniczych dla kub∏ów. 1.2.3.1. Elementami sk∏adowymi saƒ prowadniczych dla kub∏a sà: kad∏ub (rama), daszek ochronny, prowadnica liny noÊnej oraz prowadnica saƒ po linach prowadniczych. 1.2.3.2. Zasady projektowania. 1.2.3.2.1. Obcià˝enie saƒ zwiàzane jest z fazami ich pracy, z których najbardziej charakterystyczne sà dwie: opró˝nianie kub∏a na pomoÊcie wysypowym oraz osiadanie saƒ jednà stopà na pomoÊcie wiszàcym. 1.2.3.2.2. W czasie opró˝niania kub∏a na pomoÊcie wysypowym sanie spoczywajà na podchwytach i obcià˝ane sà w sposób statyczny masà w∏asnà i sk∏adowà poziomà si∏y w linie noÊnej obcià˝onej kub∏em wychylonym poziomo. 1.2.3.2.3. W czasie osiadania saƒ jednà stopà na pomoÊcie wiszàcym wyst´puje obcià˝enie dynamiczne wynikajàce z masy w∏asnej saƒ siadajàcych z pr´dkoÊcià v = 1 m/s. 1.2.3.2.4. Przekroje saƒ powinny byç wymiarowane metodà napr´˝eƒ dopuszczalnych, przyjmujàc 7-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. 1.2.3.2.5. Do obliczeƒ wytrzyma∏oÊciowych powinny byç przyjmowane wartoÊci maksymalne wyst´pujàce w danym przekroju. 1.2.3.3. Wymagania konstrukcyjne i materia∏owe. 1.2.3.3.1. Stosunek pionowego do poziomego rozstawienia prowadnic prowadzàcych po linach prowadniczych powinien wynosiç co najmniej 1,15. W∏aÊciwe po∏o˝enie saƒ prowadniczych wzgl´dem kub∏a powinno podlegaç ciàg∏ej kontroli. Brak w∏aÊciwego po∏o˝enia saƒ prowadniczych wzgl´dem kub∏a powinien spowodowaç wywo∏anie rozró˝nianego sygna∏u alarmowego, a po zatrzymaniu ruchu maszyny wyciàgowej powinna nastàpiç blokada ruchu. 1.2.3.3.2. Prowadzenie saƒ po linie noÊnej powinno byç wykonane w kszta∏cie prowadnicy tulejowej o Êrednicy otworu równej co najmniej 1,5 Êrednicy liny i tak skonstruowanej, aby nie by∏o mo˝liwoÊci jej wypadni´cia z saƒ. 1.2.3.3.3. Prowadzenie saƒ po linach prowadniczych powinno byç wykonane w kszta∏cie prowadnicy nietulejowej o promieniu otworu równym co najmniej 0,75 Êrednicy liny. 1.2.3.3.4. Ârednica daszka ochronnego nie mo˝e byç mniejsza od Êrednicy kub∏a. 1.2.3.3.5. Kad∏ub (rama) i daszek ochronny mogà byç wykonane ze stali zwyk∏ej jakoÊci lub stali niskostopowej. 1.2.3.3.6. Prowadnice tulejowe powinny byç wykonane ze stopów aluminium lub tworzyw Dziennik Ustaw Nr 125 — 8079 — sztucznych, a prowadnice kab∏àkowe mogà byç wykonane ze stali zwyk∏ej jakoÊci lub bràzu kutego. 1.3. Liny wyciàgowe. 1.3.1. OkreÊlenia. 1.3.1.1. Obcià˝enie statyczne liny wyciàgowej noÊnej jest to oddzia∏ywanie si∏ na przekrój liny w czasie postoju wyciàgu szybowego. Poz. 1064 4) dla lin stalowych p∏askich noÊnych i wyrównawczych — ηon = 0,75, 5) dla lin wyrównawczych stalowo-gumowych — ηon = 0,82. Dla liny nowej konstrukcji producent powinien okreÊliç rzeczywistà si∏´ zrywajàcà. 1.3.1.11. Za liny nieodkr´tne uwa˝a si´ liny, których wartoÊç wzgl´dnego wspó∏czynnika odkr´tnoÊci zawiera si´ w granicach od 0 do 0,4. WartoÊç tego wspó∏czynnika, okreÊlajàcego stopieƒ oraz mo˝liwoÊç zrównowa˝enia danej konstrukcji, oblicza si´ wed∏ug wzoru: 1.3.1.2. Nadwaga statyczna jest to ró˝nica si∏ wyst´pujàcych w linach wyciàgowych noÊnych w czasie postoju wyciàgu szybowego. 1.3.1.3. Lina wyciàgowa noÊna jest to lina s∏u˝àca do ciàgnienia naczyƒ wyciàgowych i przeciwci´˝arów w pionowych oraz pochy∏ych szybach i szybikach. 1.3.1.4. Lina wyciàgowa wyrównawcza jest to lina ∏àczàca dna naczyƒ wyciàgowych lub naczynia i przeciwci´˝aru, przeznaczona do wyrównania masy liny noÊnej. gdzie: 1.3.1.5. Lina noÊna urzàdzeƒ technologicznych jest to lina s∏u˝àca do zawieszenia przemieszczanych urzàdzeƒ technologicznych w g∏´bionym lub pog∏´bianym szybie lub szybiku. 1.3.1.6. Lina prowadnicza jest to lina s∏u˝àca do prowadzenia naczynia wyciàgowego lub koƒca liny wyciàgowej noÊnej za pomocà odpowiedniego urzàdzenia prowadzàcego. Cmax — maksymalna wartoÊç sztywnoÊci liny wspó∏zwitej o tej samej liczbie drutów i przekroju poprzecznym; wartoÊç wspó∏czynnika C liny jest sumà wspó∏czynników sztywnoÊci poszczególnych jej drutów; wartoÊç t´ oblicza si´ wed∏ug wzoru: 1.3.1.7. Lina prowadniczo-noÊna jest to lina noÊna przestawnego urzàdzenia technologicznego b´dàca jednoczeÊnie linà prowadniczà. 1.3.1.8. Liny do urzàdzeƒ pomocniczych sà to liny ko∏owrotów/wciàgarek do zawieszania kabli, rurociàgów, lutniociàgów oraz chwytaków ∏adowarek. 1.3.1.9. Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa okreÊla si´ stosunkiem rzeczywistej si∏y zrywajàcej lin´, okreÊlonej przez producenta lub wyznaczonej w sposób okreÊlony w pkt 1.3.1.10, do maksymalnego obcià˝enia statycznego. 1.3.1.10. C 1.3.2. Liny wyciàgowe noÊne. 1.3.2.1. Ka˝da lina wyciàgowa noÊna w urzàdzeniach wyciàgowych jednolinowych powinna wykazywaç przy jej za∏o˝eniu co najmniej wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n wyznaczony nast´pujàco: 1) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia do 400 m:
43. a)n = 7,5 — dla jazdy ludzi,
44. b)n = 6,5 — dla wydobycia, 2) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia od 400 m do 1200 m: WartoÊç rzeczywistej si∏y zrywajàcej lin´ powinna byç przyj´ta zgodnie z danymi okreÊlonymi przez producenta liny. W przypadku braku tych danych si∏a zrywajàca powinna byç obliczona w oparciu o wyniki zrywania liny lub w wyjàtkowych przypadkach — w oparciu o nast´pujàce wartoÊci nominalnej sprawnoÊci wytrzyma∏oÊciowej, wyra˝onej stosunkiem rzeczywistej si∏y zrywajàcej lin´ do nominalnej si∏y zrywajàcej lin´: 1) dla lin konstrukcji zamkni´tej i pó∏zamkni´tej:
45. a)jednozwitych — ηon = 0,9,
46. b)wielozwitych — ηon = 0,86, 2) dla lin dwuzwitych jednowarstwowych — ηon = 0,86, 3) dla lin dwuzwitych wielowarstwowych — ηon = 0,79, — wartoÊç sztywnoÊci na skr´canie dla analizowanej liny,
47. a)n = 7,5 — 0,001 (H–400) — dla jazdy ludzi,
48. b)n = 6,5 — 0,001 (H–400) — dla wydobycia, gdzie H oznacza d∏ugoÊç liny od kó∏ linowych, b´bna lub ko∏a p´dnego do naczynia w najni˝szym po∏o˝eniu (wyra˝onà w metrach). 1.3.2.2. Ka˝da lina wyciàgowa noÊna w urzàdzeniach wyciàgowych wielolinowych powinna wykazywaç przy jej za∏o˝eniu co najmniej wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n wyznaczony nast´pujàco: 1) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia do 400 m:
49. a)n = 7,2 — dla jazdy ludzi,
50. b)n = 6,2 — dla wydobycia, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8080 — 2) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia od 400 m do 1200 m: 1 m liny wyrównawczej do ci´˝aru liny noÊnej, na podstawie obliczeƒ nap´du i sprz´˝enia ciernego liny z ko∏em/b´bnem p´dnym maszyny wyciàgowej.
51. a)n = 7,2 — 0,001 (H–400) — dla jazdy ludzi,
52. b)n = 6,2 — 0,001 (H–400) — dla wydobycia, gdzie H oznacza d∏ugoÊç liny od kó∏ linowych, b´bna lub ko∏a p´dnego do naczynia w najni˝szym po∏o˝eniu (wyra˝onà w metrach). 1.3.2.3. 1.3.2.4. Ka˝da lina wyciàgowa noÊna w urzàdzeniach, o których mowa w pkt 1.3.2.1 i 1.3.2.2, powinna, dla g∏´bokoÊci ciàgnienia wi´kszej od 1200 m, wykazywaç przy jej za∏o˝eniu co najmniej wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n obliczony jak dla g∏´bokoÊci 1200 m. Przekrój noÊno-obliczeniowy (Fo) liny noÊnej w wyciàgach jednolinowych lub sum´ przekrojów lin w wyciàgach wielolinowych oblicza si´ w mm2 wed∏ug wzorów: Poz. 1064 1.3.2.7. Dla wybranej liny noÊnej powinien byç sprawdzony wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n dla transportu urobku i materia∏ów, a w urzàdzeniach przeznaczonych do jazdy ludzi równie˝ wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n dla jazdy ludzi wed∏ug wzorów: — dla wyciàgów bez liny wyrównawczej, — dla wyciàgów bez liny wyrównawczej w szybach g∏´bionych, — bez liny wyrównawczej, — dla wyciàgów, w których ci´˝ar 1 m liny wyrównawczej jest równy ci´˝arowi 1 m liny noÊnej, — dla wyciàgów bez lin wyrównawczych w szybach g∏´bionych, — dla wyciàgów, w których ci´˝ar 1 m liny wyrównawczej jest wi´kszy od ci´˝aru 1 m liny noÊnej, — dla wyciàgów z linà wyrównawczà o ci´˝arze 1 m równym ci´˝arowi 1 m liny noÊnej, — dla wyciàgów z linà wyrównawczà o ci´˝arze 1 m ró˝nym ni˝ ci´˝ar 1 m liny noÊnej. 1.3.2.5. 1.3.2.6. Po obliczeniu przekroju noÊnego liny (Fo) powinna byç wybrana odpowiednia lina o przekroju noÊnym F najbli˝szym, nie mniejszym od obliczonego. Dla liny noÊnej powinna byç dobrana lina wyrównawcza, przyjmujàc stosunek ci´˝aru — dla wyciàgów, których ci´˝ar 1 m liny wyrównawczej jest mniejszy od ci´˝aru 1 m liny noÊnej. Uwaga: Je˝eli znana jest rzeczywista si∏a zrywajàca lin´ w ca∏oÊci, powinna byç w ca∏oÊci wstawiona w miejsce licznika powy˝szych wzorów. ObjaÊnienie oznaczeƒ: F — przekrój noÊny dobranej liny — mm2, Rm — nominalna wytrzyma∏oÊç drutów noÊnych na rozciàganie w dobranej linie — Mpa, Qu — najwi´kszy ci´˝ar u˝yteczny zawieszony na jednym koƒcu liny — N, Qm — najwi´kszy ci´˝ar martwy zawieszony na jednym koƒcu liny — N, Dziennik Ustaw Nr 125 qn qw — 8081 — — ci´˝ar 1 m dobranej liny noÊnej — N, — ci´˝ar 1 m dobranej liny wyrównawczej — N, n — wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, ηon — wspó∏czynnik nominalnej sprawnoÊci wytrzyma∏oÊciowej, γ — ci´˝ar 1 m liny noÊnej przypadajàcy na 1 mm2 przekroju noÊnego liny — N/mm2 (dla lin noÊnych mo˝na przyjàç wartoÊç 0,095 N/mm2), H1 — odleg∏oÊç od osi kó∏ linowych do g∏owicy naczynia w rejonie najni˝szego poziomu za∏adowczego w podszybiu — m, Poz. 1064 H2 — odleg∏oÊç od osi kó∏ linowych do g∏owicy naczynia w rejonie nadszybia — m, H3 — odleg∏oÊç od poziomu za∏adowczego w podszybiu do nawrotu liny wyrównawczej w rzàpiu — m, H4 — odleg∏oÊç od najwy˝szego poziomu wy∏adowczego na nadszybiu do nawrotu liny wyrównawczej w rzàpiu — m, H5 — odleg∏oÊç od osi kó∏ linowych lub osi ko∏a p´dnego do najni˝szego poziomu g∏´bienia szybu — m. Oznaczenia wymiarowe przedstawia rysunek. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8082 — 1.3.3. Liny wyrównawcze. 1.3.3.1. Lina wyrównawcza powinna mieç przy na∏o˝eniu co najmniej 6-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. 1.3.3.2. Powinny byç stosowane liny wyrównawcze: okràg∏e nieodkr´tne, dwuzwite, wielowarstwowe oraz p∏askie. 1.3.3.3. Przy dobieraniu lin wyrównawczych powinna byç równie˝ brana pod uwag´ ich wspó∏praca ze stacjà zwrotnà. Poz. 1064 nie wyk∏adzin na ko∏ach linowych wyciàgów szybowych pomocniczych oraz wyciàgów szybowych o cechach konstrukcyjnych wyciàgów do g∏´bienia i zbrojenia szybów. 1.4.8. Ko∏a linowe sztywno osadzone na osi dla wyciàgów wielolinowych powinny posiadaç suport do wyrównywania rowków linowych. Suport powinien byç ustawiony równolegle do osi kó∏ linowych. 1.4.9. Ko∏a kierujàce powinny odpowiednio spe∏niaç wymagania dla kó∏ linowych. Kàt opasania kó∏ odciskowych powinien zapewniaç sprz´˝enie cierne ko∏a z linà. 1.3.4. Liny prowadnicze i odbojowe. 1.3.4.1. Jako liny prowadnicze powinny byç stosowane liny budowy pó∏zamkni´tej lub zamkni´tej. 1.4.10. Ka˝da lina prowadnicza lub odbojowa przy za∏o˝eniu powinna wykazywaç co najmniej 5-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. Punkty kontroli wieƒców kó∏ linowych powinny byç w sposób trwa∏y oznakowane i ponumerowane. 1.5. Zawieszenia lin wyciàgowych. 1.5.1. Wymagania okreÊlone w pkt 1.5.1.1— 1.5.2.3.3 dotyczà zawieszeƒ lin wyrównawczych oraz zawieszeƒ lin prowadniczych i odbojowych. Zawieszenia pozosta∏ych lin wyciàgowych powinny byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach. 1.5.1.1. Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa stanowi stosunek wartoÊci napr´˝enia niszczàcego do maksymalnego napr´˝enia statycznego. 1.5.2. Budowa. 1.5.2.2. Zawieszenia lin wyrównawczych. 1.3.4.2. 1.3.5. Liny do urzàdzeƒ pomocniczych. 1.3.5.1. Liny noÊne urzàdzeƒ technologicznych oraz liny prowadniczo-noÊne powinny wykazywaç co najmniej 7-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. WartoÊç tego wspó∏czynnika mo˝e byç obni˝ona do 5-krotnego, pod warunkiem przeprowadzania okresowych badaƒ metodà magnetycznà oraz zapewnienia równomiernego naciàgu lin, sprawdzanego w ustalonych okresach. 1.3.5.2. 1.4. 1.4.1. Ka˝da z lin do zawieszania urzàdzeƒ pomocniczych powinna wykazywaç przy za∏o˝eniu co najmniej 5-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. Ko∏a linowe. Ko∏a linowe i ich osie powinny wykazywaç takà wytrzyma∏oÊç, aby napr´˝enia pod dzia∏aniem si∏y zrywajàcej lin´ nie spowodowa∏y ich trwa∏ych odkszta∏ceƒ. Wieniec ko∏a linowego powinien spe∏niaç ten warunek w stanie maksymalnego dopuszczalnego zu˝ycia. 1.4.2. Jako si∏´ zrywajàcà lin´ w warunkach obcià˝eƒ awaryjnych przyjmuje si´ rzeczywistà si∏´ zrywajàcà lin´. 1.4.3. Wszystkie z∏àcza spawane ko∏a linowego powinny byç obliczone na wytrzyma∏oÊç zm´czeniowà dla obcià˝enia ruchowego. 1.4.4. Osie kó∏ linowych powinny byç dodatkowo obliczone na wytrzyma∏oÊç zm´czeniowà dla obcià˝enia ruchowego ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa nie ni˝szym od 1,5. 1.4.5. 1.4.6. 1.4.7. Ukszta∏towanie osi na odcinkach zmiany Êrednic i g∏adkoÊç powierzchni powinny uwzgl´dniaç warunki minimalnej koncentracji napr´˝eƒ. Dobór ∏o˝ysk powinien byç dokonywany przy za∏o˝eniu maksymalnych obcià˝eƒ ruchowych. U∏o˝yskowanie kó∏ linowych mo˝e byç toczne lub Êlizgowe. Ko∏a linowe powinny byç wyposa˝one w wyk∏adziny. Dozwolone jest niestosowa- 1.5.2.2.1. Elementy noÊne zawieszenia liny wyrównawczej powinny mieç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. 1.5.2.2.2. Zawieszenie liny wyrównawczej p∏askiej powinno mieç co najmniej jeden przegub umo˝liwiajàcy wychylenie si´ jego elementów w kierunku prostopad∏ym do powierzchni szerokoÊci liny p∏askiej. 1.5.2.3. Zawieszenia lin prowadniczych i odbojowych. 1.5.2.3.1. Elementy noÊne zawieszeƒ lin prowadniczych i odbojowych powinny posiadaç co najmniej 6-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. 1.5.2.3.2. Po∏àczenie liny prowadniczej i odbojowej z zawieszeniem powinno zapewniç nieroz∏àczenie liny z zawieszeniem równie˝ w przypadku obcià˝enia go si∏à zrywajàcà lin´. 1.5.2.3.3. Zawieszenie liny prowadniczej w wie˝y powinno zapewniç przenoszenie drgaƒ poprzecznych liny. 1.6. Zawieszenia naczyƒ wyciàgowych. 1.6.1. OkreÊlenia. 1.6.1.1. W sk∏ad zawieszeƒ naczyƒ wyciàgowych wchodzà: zaciski linowe, ∏àczniki krzy˝owe, trzony g∏ówne lub roz∏àczne blachy trzonowe, sworznie, ∏àczniki zmiennej d∏ugoÊci, dêwignie kàtowe wraz z oprzyrzàdowaniem lub ich odpowiedniki. Dziennik Ustaw Nr 125 1.6.1.2. — 8083 — Zawieszenia kub∏owych naczyƒ wyciàgowych charakteryzujà si´ dodatkowo: sercówkà mimoÊrodowà, zapadkà, trawersà, ∏ubkami, wrzecionem, pierÊcieniem dwudzielnym oraz ∏o˝yskiem oporowym. 1.6.2. Budowa. 1.6.2.1. Wytrzyma∏oÊç elementów noÊnych zawieszeƒ powinna byç sprawdzana z uwzgl´dnieniem maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego. Wytrzyma∏oÊç ta powinna wykazywaç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, wyra˝ony stosunkiem wartoÊci napr´˝enia niszczàcego i maksymalnego napr´˝enia statycznego. Ponadto wytrzyma∏oÊç trzonu g∏ównego w przekroju przy wyjÊciu z g∏owicy naczynia wyciàgowego powinna wykazywaç co najmniej: w przypadku obcià˝enia go si∏à zrywajàcà lin´. 1.6.2.5. W zawieszeniu z napr´˝onà linà odleg∏oÊç pomi´dzy powierzchniami czo∏owymi sercówki i szcz´k zacisku linowego nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 4 mm. 1.7. Wciàgarki wolnobie˝ne. 1.7.1. Wciàgarki b´bnowe wolnobie˝ne. 1.7.1.1. Wciàgarki b´bnowe wolnobie˝ne powinny posiadaç hamulec manewrowy oraz dzia∏ajàcy na b´ben hamulec postojowy lub zapadk´. W przypadku stosowania nap´du elektrycznego powinno byç zainstalowane zabezpieczenie przecià˝eniowe. 1.7.1.2. Ka˝dy z hamulców powinien utrzymywaç w spoczynku maksymalne obcià˝enie statyczne co najmniej z 2-krotnym wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa. W przypadku zastosowania zespo∏u wciàgarek, hamulce manewrowe lub hamulce postojowe wszystkich wciàgarek powinny utrzymaç jednoczeÊnie w spoczynku maksymalne obcià˝enie statyczne co najmniej z 2-krotnym wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa. 1.7.1.3. Stosunek Êrednicy b´bna wciàgarki do Êrednicy liny nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 20. 1.7.1.4. Pr´dkoÊç obwodowa b´bna nie mo˝e przekraczaç 0,25 m/s. 1.7.1.5. Obrze˝e b´bna nawojowego powinno wystawaç ponad oÊ geometrycznà lin ostatniej warstwy co najmniej o 1,5 Êrednicy liny. 1.7.1.6. W przypadku ca∏kowitego odwini´cia lin na b´bnie powinno pozostawaç nie mniej ni˝ pi´ç zwojów zapasowych. Brak zapasu liny powinien byç sygnalizowany. 1.7.1.7. W przypadku wspó∏pracy dwóch lub wi´cej wciàgarek ruch ich powinien byç sterowany centralnie. Powinna istnieç mo˝liwoÊç sterowania indywidualnego poszczególnych wciàgarek. 1.7.1.8. W przypadku dwóch lub wi´cej wciàgarek, wy∏àczenie normalne lub awaryjne jednej z wciàgarek powinno spowodowaç wy∏àczenie (zatrzymanie) wszystkich wciàgarek. 1) 18-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, je˝eli l jest wi´ksze lub równe 4d, 2) 15-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, je˝eli l mniejsze od 4d, gdzie: l — oznacza odleg∏oÊç osi otworu w trzonie g∏ównym, s∏u˝àcego do po∏àczenia z nast´pnymi elementami zawieszenia, od górnej kraw´dzi g∏owicy naczynia wyciàgowego, d — oznacza Êrednic´ otworu w trzonie. 1.6.2.2. Wszystkie elementy noÊne zawieszeƒ kub∏owych naczyƒ wyciàgowych powinny posiadaç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego. Gwintowany trzon wrzeciona powinien posiadaç co najmniej 15-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dla przekroju haka pod uchem powinien byç co najmniej 12-krotny, a dla ucha co najmniej 10-krotny. Przy obliczaniu zamocowania koƒca liny na sercówce zawieszenia powinny byç przyjmowane nast´pujàce wspó∏czynniki tarcia i oporów: 1) 0,2 — mi´dzy linà i sercówkà oraz mi´dzy linà i szcz´kami zacisków, 2) 0,14 — przy wyznaczeniu momentów dokr´cania nakr´tek zacisków. 1.6.2.3. 1.6.2.4. Rozwiàzanie konstrukcyjne zawieszenia naczynia wyciàgowego w momencie napr´˝ania liny, powsta∏ym po zluzowaniu liny wyciàgowej, powinno wykluczyç mo˝liwoÊç wystàpienia innych ni˝ podczas ciàgnienia dodatkowych rodzajów obcià˝eƒ w przemieszczonych wzgl´dem siebie elementach zawieszenia. Po∏àczenie liny wyciàgowej z zawieszeniem naczynia wyciàgowego powinno zapewniç nieroz∏àczenie liny z zawieszeniem, równie˝ Poz. 1064 1.7.2. Windy frykcyjne. 1.7.2.1. Konstrukcja windy frykcyjnej powinna umo˝liwiaç jej pewne mocowanie, odpowiadajàce kierunkowi i wielkoÊci obcià˝eƒ. Mocowanie windy powinno wykazywaç co najmniej 3-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, liczony jako stosunek si∏y charakterystycznej dla granicy plastycznoÊci materia∏u do 1,2-krotnej nominalnej si∏y pociàgowej windy. 1.7.2.2. Wytrzyma∏oÊç elementów windy powinna byç obliczona z zachowaniem dopuszczalnych napr´˝eƒ dla przypadków obcià˝eƒ, uwzgl´dniajàcych zasady wytrzyma∏oÊci zm´czeniowej. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8084 — 1.7.2.3. Stosunek Êrednicy b´bnów ciernych windy do Êrednicy lin nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 15 i ma uwzgl´dniaç zalecenia producenta lin. 1.7.2.4. Winda powinna byç wyposa˝ona w dwa niezale˝ne od siebie hamulce, z których jeden p