Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie dopuszczania do stosowania w zakładach górniczych maszyn, urządzeń, materiałów oraz śro

Dziennik Ustaw Nr 125 — 8055 — Nr 157, poz. 1028), minister w∏aÊciwy do spraw gospodarki, po przeprowadzeniu zgodnie z przepisami niniejszej ustawy post´powania przeglàdowego, weryfikacyjnego lub rewizyjnego, mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, zmieniç t´ decyzj´.” Rozdzia∏ 2 Przepisy przejÊciowe i koƒcowe Art. 77. Do dnia 31 grudnia 2002 r. kwota subsydium jest uznawana za minimalnà, je˝eli nie przekracza 3% wartoÊci towaru okreÊlonej na podstawie jednostkowej wartoÊci towaru, je˝eli towar pochodzi z kraju: 1) rozwijajàcego si´, wymienionego w Za∏àczniku VII Porozumienia w sprawie subsydiów i Êrodków wyrównawczych, lub Poz. 1063 i 1064 2) rozwijajàcego si´, który ca∏kowicie zniós∏ subsydia, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1; zasad´ t´ stosuje si´ od dnia powiadomienia przez dany kraj Komitetu subsydiów i Êrodków wyrównawczych o zniesieniu tych subsydiów, przez okres, w jakim nie sà one udzielane. Art. 78. Traci moc art. 106f ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. — Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312, z 1995 r. Nr 85, poz. 427 i Nr 87, poz. 434, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 6, poz. 31, Nr 64, poz. 407 i Nr 80, poz. 498 oraz z 2000 r. Nr 30, poz. 380). Art. 79. Ustawa wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 3 miesi´cy od dnia og∏oszenia. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski 1064 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie dopuszczania do stosowania w zak∏adach górniczych maszyn, urzàdzeƒ, materia∏ów oraz Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego. Na podstawie art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 117, poz. 1007) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) wyroby, których stosowanie w zak∏adach górniczych wymaga dopuszczenia ze wzgl´du na potrzeb´ zapewnienia bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobów w warunkach zagro˝eƒ wyst´pujàcych w ruchu zak∏adu górniczego, 2) wymagania techniczne dla wyrobów, o których mowa w pkt 1, 3) warunki i tryb wydawania, cofania lub uniewa˝niania oraz terminy wa˝noÊci decyzji o dopuszczeniu wyrobów do stosowania w zak∏adach górniczych, zakres oraz koniecznoÊç i przyczyny ponownego wydania decyzji i sposób przeprowadzania badaƒ wyrobów, w tym prób wyrobów w ruchu zak∏adu górniczego, jednostki upowa˝nione do przeprowadzania badaƒ wyrobów, rodzaje dokumentów wymaganych przed dopuszczeniem, znaki dopuszczenia oraz sposób oznaczania wyrobów tymi znakami. § 2. Wyroby, których stosowanie w zak∏adach górniczych wymaga dopuszczenia ze wzgl´du na potrzeb´ zapewnienia bezpieczeƒstwa u˝ytkowania w warunkach zagro˝eƒ wyst´pujàcych w ruchu zak∏adu górniczego, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. § 3. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych jest wydawana po przedstawieniu: 1) certyfikatu zgodnoÊci uzyskanego dla danego wyrobu w trybie certyfikacji obowiàzkowej lub dobrowolnej, przewidzianym w przepisach ustawy o badaniach i certyfikacji, 2) Êwiadectwa weryfikacji certyfikatu zgodnoÊci wydanego na podstawie certyfikatu zgodnoÊci dla wyrobu pochodzàcego z kraju, z którym Polska zawar∏a porozumienie w sprawie uznawania certyfikatów zgodnoÊci, a podlegajàcego na terenie Polski obowiàzkowi certyfikacji na znak bezpieczeƒstwa i oznaczania tym znakiem, 3) Êwiadectwa weryfikacji deklaracji zgodnoÊci producenta, wydanego na podstawie deklaracji zgodnoÊci wystawionej przez producenta dla wyrobu wyprodukowanego zarówno w Polsce, jak i w kraju, z którym Polska zawar∏a porozumienie w sprawie uznawania deklaracji zgodnoÊci, a podlegajàcego na terenie Polski obowiàzkowi certyfikacji na znak bezpieczeƒstwa i oznaczania tym znakiem, 4) wyniku badaƒ wraz z opinià, sporzàdzonych przez jednostk´ upowa˝nionà do przeprowadzenia badaƒ wyrobów, gdy do oceny danego wyrobu brak jest jednostki certyfikujàcej, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8056 — 5) dokumentu stanowiàcego podstaw´ do stosowania wyrobu w zak∏adach górniczych w paƒstwach cz∏onkowskich Unii Europejskiej — je˝eli wyrób zosta∏ wyprodukowany w tych paƒstwach. § 4. Jednostki upowa˝nione do przeprowadzania badaƒ wyrobów, o których mowa w § 3 pkt 4, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia. § 5. Wymagania techniczne dla wyrobów, o których mowa w § 1 pkt 1, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia. § 6. 1. Z zastrze˝eniem ust. 2 i 3, z wnioskiem o dopuszczenie wyrobów do stosowania w zak∏adach górniczych wyst´puje pisemnie dostawca (producent, dystrybutor, importer) wyrobu. 2. W odniesieniu do maszyn i urzàdzeƒ sk∏adajàcych si´ z podzespo∏ów wykonywanych przez ró˝nych producentów, z wnioskiem o dopuszczenie do stosowania w zak∏adach górniczych wyst´puje dostawca wyrobu finalnego. 3. W odniesieniu do wyrobów wykonanych lub zakupionych jednostkowo, z wnioskiem o dopuszczenie wyrobu wyst´puje przedsi´biorca, który wykona∏ lub zakupi∏ wyrób i zamierza stosowaç go w obr´bie w∏asnego zak∏adu górniczego, lub inny podmiot, który wykona∏ lub zakupi∏ wyrób. § 7. 1. Wniosek o dopuszczenie wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych powinien zawieraç: 1) okreÊlenie wyrobu, 2) oznaczenie podmiotu ubiegajàcego si´ o dopuszczenie i jego siedziby oraz wskazanie pe∏nomocników, je˝eli zostali ustanowieni, 3) okreÊlenie producenta wyrobu, jego siedziby i miejsca produkowania wyrobu. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, nale˝y do∏àczyç dokumentacj´ sporzàdzonà w j´zyku polskim, zawierajàcà: 1) ogólny opis wyrobu, Poz. 1064 a) dane techniczne, b) identyfikacj´ zagro˝eƒ powodowanych przez wyrób w czasie jego u˝ytkowania, c) instrukcje bezpiecznego u˝ytkowania wyrobu i informacj´ o koniecznoÊci podejmowania szczególnych Êrodków bezpieczeƒstwa, d) warunki stosowania wyrobu uwzgl´dniajàce informacj´, kto jest upowa˝niony do przeprowadzania przeglàdów, konserwacji, napraw i regulacji, e) okres wa˝noÊci, zakres i warunki stosowania, dopuszczalny czas sk∏adowania oraz warunki transportu Êrodków strza∏owych oraz materia∏ów. § 8. Je˝eli wymagajà tego szczególne wzgl´dy bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego w ruchu zak∏adu górniczego, dostawca powinien przeprowadziç próby wyrobu w ruchu zak∏adu górniczego; sprawozdanie i wyniki z przeprowadzonych prób nale˝y do∏àczyç do wniosku, o którym mowa w § 7. § 9. 1. Wyrób dopuszczony do stosowania w zak∏adach górniczych powinien byç oznaczony przez dostawc´ znakiem dopuszczenia, jego numerem i rokiem wydania. 2. Znak dopuszczenia, jego numer i rok wydania powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny na ka˝dej jednostce wyrobu, z wyjàtkiem wyrobów, których w∏aÊciwoÊci fizyczne nie zezwalajà na takie oznaczenie. 3. OkreÊla si´ nast´pujàce znaki dopuszczenia, o których mowa w ust. 1: 1) GX — dla maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych budowy przeciwwybuchowej, 2) GE — dla maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych w wykonaniu normalnym, 3) GM — dla maszyn i urzàdzeƒ mechanicznych oraz materia∏ów, 2) niezb´dne obliczenia projektowe parametrów majàcych wp∏yw na bezpieczeƒstwo, 4) GG — dla Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego, materia∏ów oraz obudów wyrobisk chodnikowych. 3) rysunki lub schematy dotyczàce maszyn i urzàdzeƒ, uk∏adów oraz podzespo∏ów, od których zale˝y bezpieczeƒstwo i higiena pracy oraz bezpieczeƒstwo po˝arowe, § 10. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych powinna w szczególnoÊci zawieraç: 4) deklaracj´ zgodnoÊci sporzàdzonà zgodnie z Polskà Normà, 1) okreÊlenie wyrobu, 5) okreÊlone w § 3: certyfikat zgodnoÊci, Êwiadectwo weryfikacji, wyniki badaƒ wraz z opinià albo dokument stanowiàcy podstaw´ do stosowania wyrobu w zak∏adach górniczych w paƒstwach cz∏onkowskich Unii Europejskiej, 3) okreÊlenie znaku dopuszczenia, jego numeru, roku wydania, sposobu trwa∏ego oznaczania wyrobu znakiem dopuszczenia, 6) w razie produkcji seryjnej wyrobu — certyfikat systemu zarzàdzania jakoÊcià lub inny sposób udokumentowania powtarzalnoÊci cech wyrobu, 7) dokumentacj´ techniczno-ruchowà zawierajàcà nast´pujàce informacje wymagane do prawid∏owego i bezpiecznego stosowania wyrobu: 2) zakres stosowania wyrobu, 4) okreÊlenie rodzaju dokumentacji, jakà dostawca powinien przekazaç u˝ytkownikowi, 5) czas przechowywania dokumentacji technicznej przez dostawc´ oraz warunki jej udost´pniania. § 11. Decyzj´ o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych wydaje si´ na czas okreÊlony nie d∏u˝szy ni˝ 5 lat. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8057 — § 12. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych podlega uniewa˝nieniu w razie uniewa˝nienia certyfikatu, o którym mowa w § 3. § 13. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych podlega cofni´ciu: 1) w razie utraty wa˝noÊci certyfikatu, 2) w razie utraty wa˝noÊci Êwiadectwa weryfikacji, 3) je˝eli produkowany wyrób nie spe∏nia wymagaƒ, 4) je˝eli na skutek up∏ywu czasu lub z innych przyczyn u˝ytkowany wyrób traci lub zmienia w∏aÊciwoÊci, 5) je˝eli nastàpi∏a zmiana wymagaƒ zawartych w odpowiednich Polskich Normach lub przepisach prawnych, majàcych zasadniczy wp∏yw na poziom bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobu — w oparciu o które zosta∏a wydana decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych. § 14. Nast´pujàce wyroby: 1) maszyny, urzàdzenia i sprz´t strza∏owy, w których w okresie wa˝noÊci decyzji o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych producent zamierza wprowadziç zmiany dotyczàce: a) obni˝enia wytrzyma∏oÊci poszczególnych elementów, b) wymiarów, których zmiana mo˝e powodowaç ograniczenie stosowania lub wymaga zmiany warunków stosowania, c) wyposa˝enia s∏u˝àcego do zwalczania zagro˝eƒ naturalnych oraz zagro˝enia po˝arowego, Poz. 1064 d) zabezpieczeƒ mechanicznych i elektrycznych, e) miejsca obs∏ugi i jego zabezpieczeƒ oraz systemów sterowania, f) os∏on cz´Êci ruchomych, g) zakresu stosowania, 2) Êrodki strza∏owe i materia∏y, w których producent zamierza wprowadziç zmiany w zakresie w∏asnoÊci fizykochemicznych albo sk∏adu chemicznego — podlegajà koniecznoÊci ponownego dopuszczenia do stosowania w zak∏adach górniczych. § 15. 1. Decyzje o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowujà moc przez okres 3 lat od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia. 2. Do spraw wszcz´tych, a niezakoƒczonych decyzjà ostatecznà przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, stosuje si´ przepisy dotychczasowe, z tym ˝e decyzje o dopuszczeniu do stosowania wyrobów w zak∏adach górniczych wydaje si´ na okres 3 lat. § 16. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ od dnia 1 lipca 2002 r., z tym ˝e przepisy § 3: 1) pkt 2 i 3 stosuje si´ do dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, 2) pkt 5 stosuje si´ od dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej. § 17. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia. Prezes Rady Ministrów: L. Miller Za∏àczniki do rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. (poz. 1064) Za∏àcznik nr 1 WYROBY, KTÓRYCH STOSOWANIE W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH WYMAGA DOPUSZCZENIA ZE WZGL¢DU NA POTRZEB¢ ZAPEWNIENIA BEZPIECZE¡STWA U˚YTKOWANIA W WARUNKACH ZAGRO˚E¡ WYST¢PUJÑCYCH W RUCHU ZAK¸ADU GÓRNICZEGO 1. Elementy górniczych wyciàgów szybowych: 1) maszyny wyciàgowe, 2) naczynia wyciàgowe, 3) liny wyciàgowe, 4) ko∏a linowe, 5) zawieszenia lin wyciàgowych, 6) zawieszenia naczyƒ wyciàgowych, 7) wciàgarki wolnobie˝ne, 8) urzàdzenia sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej, 9) wyodr´bnione zespo∏y elementów wymienionych w pkt 1—8. 2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi: 1) urzàdzenia wiertnicze do wykonywania wierceƒ poszukiwawczych, rozpoznawczych i eksploatacyjnych: ropy naftowej, gazu ziemnego oraz metanu ze z∏ó˝ w´gla kamiennego*), 2) g∏owice przeciwerupcyjne wraz z systemami sterowania, g∏owice eksploatacyjne z wyjàtkiem podmorskich*), 3) urzàdzenia budowy przeciwwybuchowej*), 4) kable, przewody oponowe, s∏u˝àce do zasilania maszyn oraz urzàdzeƒ przeznaczonych do zainstalowania w strefach zagro˝onych wybuchem*). 3. W odkrywkowych zak∏adach górniczych: 1) podstawowe maszyny do urabiania, zwa∏owania, transportu*), 2) wiertnice do wykonywania otworów strza∏owych*), Dziennik Ustaw Nr 125 — 8058 — 3) przewody oponowe do zasilania maszyn wymienionych w pkt 1 i 2*). 4. W wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych: 1) maszyny i urzàdzenia urabiajàce, ∏adujàce, zgarniajàce, wiercàce, kotwiàce, odstawcze i transportujàce, pompy g∏ównego odwadniania, wentylatory g∏ówne oraz lutniowe*), 2) kolejki podwieszone, kolejki spàgowe, ko∏owroty, liny, uk∏ady zawieszeƒ oraz urzàdzenia sygnalizacji i zabezpieczeƒ ruchu transportu w wyrobiskach poziomych i pochy∏ych o nachyleniu do 45°, 3) wozy do przewozu osób, wyrobów, p∏ynów oraz Êrodków strza∏owych, z wyjàtkiem wozów do transportu urobku, 4) pojazdy oponowe, maszyny z nap´dem spalinowym, lokomotywy bez wzgl´du na rodzaj nap´du*), 5) urzàdzenia dêwignicowe, urzàdzenia ciÊnieniowe, które nie zosta∏y poddane procedurze dopuszczania do obrotu na podstawie ustawy o dozorze technicznym*), Poz. 1064 13) maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa lub sterownicza w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody oponowe na napi´cie powy˝ej 1 kV, 14) urzàdzenia i systemy ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa, alarmowania w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym, 15) wyposa˝enie elektryczne zintegrowanej grupy maszyn przodkowych, 16) systemy ochronne, których zadaniem jest powstrzymanie wybuchu lub skuteczne ograniczenie jego zasi´gu*). 5. Ârodki strza∏owe i sprz´t strza∏owy*). 6. Materia∏y chemiczne, wyroby z tworzyw sztucznych, z wyjàtkiem Êrodków ochrony indywidualnej, stosowane w wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych: 1) kleje, farby, ˝ywice, gumy, tkaniny powlekane, folie, rury, pojemniki i taÊmy przenoÊnikowe, 2) elastyczne przewody wentylacyjne, 3) spoiwa mineralne specjalnego przeznaczenia, 6) wiertnice, wiertarki górnicze*), 4) Êrodki impregnacyjne do drewna, 7) narz´dzia r´czne z nap´dem elektrycznym lub mechanicznym*), 5) Êrodki impregnujàce oraz smary stosowane w produkcji i eksploatacji lin wyciàgowych górniczych wyciàgów szybowych, 8) sprz´t oraz urzàdzenia gaÊnicze specjalnego przeznaczenia*), 9) maszyny i urzàdzenia odpylajàce, klimatyzacyjne*), 6) trudno palne ciecze hydrauliczne typu HFAE i HFAS. 10) obudowy zmechanizowane*), 7. Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego (oczyszczajàcy, izolujàcy)*). 11) obudowy wyrobisk podporowe stalowe (odrzwia, stojaki, stropnice, strzemiona, rozpory), obudowy kotwowe (kotwy, ∏adunki klejowe, spoiwa p∏ynne), ——————— 12) maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa lub sterownicza w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody oponowe na napi´cie do 1 kV*), *) Wyroby wymagajàce dopuszczenia do stosowania w zak∏adach górniczych do dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, chyba ˝e wczeÊniej wejdzie w ˝ycie umowa mi´dzynarodowa mi´dzy Rzeczàpospolità Polskà a Wspólnotà Europejskà i paƒstwami cz∏onkowskimi o ocenie zgodnoÊci. Za∏àcznik nr 2 JEDNOSTKI UPOWA˚NIONE DO PRZEPROWADZANIA BADA¡ WYROBÓW 1. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie: — Wydzia∏ Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki — Katedra Telekomunikacji, — Wydzia∏ Górniczy — Centralne Laboratorium Techniki Strzelniczej i Materia∏ów Wybuchowych oraz Katedra Górnictwa Podziemnego, — Wydzia∏ Wiertnictwa Nafty i Gazu — Laboratorium Badaƒ Atestacyjnych Urzàdzeƒ Wiertniczych i Eksploatacyjnych. 6. Centrum Badawczo-Projektowe Miedzi „CUPRUM” Sp. z o.o. we Wroc∏awiu. 2. Biuro Badaƒ JakoÊci Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Warszawie. 10. G∏ówny Instytut Górnictwa w Katowicach. 3. Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego w Bytomiu. 4. Centralny Instytut Ochrony Pracy w Warszawie. 5. Centrum Badaƒ i Dozoru Górnictwa Podziemnego Sp. z o.o. w L´dzinach. 7. Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa „EMAG” w Katowicach. 8. Centrum Innowacji Technicznych „INOVA” Sp. z o.o. w Lubinie. 9. Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG w Gliwicach. 11. Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krakowie. 12. Instytut Górnictwa Odkrywkowego „Poltegor-Instytut” we Wroc∏awiu. 13. Instytut Technicznych Wyrobów W∏ókienniczych „Moratex” w ¸odzi. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8059 — 14. OÊrodek Badaƒ, Atestacji i Certyfikacji „OBAC” Sp. z o.o. w Gliwicach. Poz. 1064 17. Politechnika Wroc∏awska we Wroc∏awiu: — Wydzia∏ Elektryczny — Instytut Energoelektryki, 15. OÊrodek Badawczo-Rozwojowy Budownictwa Górniczego „BUDOKOP” w Mys∏owicach. — Wydzia∏ Górnictwa — Instytut Górnictwa — Laboratorium Transportu TaÊmowego, 16. Politechnika Âlàska w Gliwicach — Wydzia∏ Górnictwa i Geologii: — Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa, — Instytut Mechanizacji Górnictwa. — Wydzia∏ Mechaniczny — Instytut Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. 18. Polska Akademia Nauk — Instytut Mechaniki Górotworu w Krakowie. Za∏àcznik nr 3 WYMAGANIA TECHNICZNE DLA WYROBÓW, KTÓRYCH STOSOWANIE W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH WYMAGA DOPUSZCZENIA ZE WZGL¢DU NA POTRZEB¢ ZAPEWNIENIA BEZPIECZE¡STWA U˚YTKOWANIA WYROBÓW W WARUNKACH ZAGRO˚E¡ WYST¢PUJÑCYCH W RUCHU ZAK¸ADU GÓRNICZEGO 1. Elementy górniczych wyciàgów szybowych. 1.1.*) Maszyny wyciàgowe. 1.1.1. Wymagania ogólne. 1.1.1.1. Maszyny wyciàgowe powinny sprostaç obcià˝eniom ruchowym wyst´pujàcym w czasie rozruchu, jazdy ustalonej, dojazdu, a tak˝e w czasie hamowania. 1.1.1.2. Linop´dnie (ko∏a p´dne, b´bny p´dne, b´bny nawojowe, bobiny) oraz ich wa∏y i ∏o˝yska, ∏àcznie z przynale˝nymi kotwieniami, powinny byç tak zbudowane, aby w przypadku zerwania lin noÊnych nie uleg∏y uszkodzeniu (trwa∏emu odkszta∏ceniu). 1.1.2. Budowa nap´dów, wa∏ów g∏ównych, linop´dni, przek∏adni i uk∏adów smarowania. 1.1.2.1. Nap´dy. 1.1.2.1.1. Silniki nap´dowe maszyn wyciàgowych powinny byç dobierane wed∏ug nast´pujàcych kryteriów: 1) silniki elektryczne: a) ze wzgl´dów mechanicznych — z uwzgl´dnieniem momentu rozruchowego, traktowanego jako obcià˝enie wyst´pujàce ciàgle i rewersyjnie, b) ze wzgl´du na nagrzewanie — z uwzgl´dnieniem pràdu zast´pczego i dopuszczalnego przyrostu temperatury dla cyklu pracy; wed∏ug tych samych kryteriów powinny byç równie˝ dobierane uk∏ady zasilajàce silniki; 2) inne silniki — z uwzgl´dnieniem momentu rozruchowego zwi´kszonego o niezb´dnà rezerw´. 1.1.2.1.2. Pomi´dzy silnikiem nap´dowym i linop´dnià nie mogà si´ znajdowaç roz∏àczalne sprz´g∏a lub mechanizmy rozsprz´glania. Nie dotyczy to maszyn dwub´bnowych i dwubobinowych z rozsprz´galnymi b´bnami oraz przek∏adni dwu- lub wielobiego- wych, które mogà byç prze∏àczane jedynie w czasie postoju maszyny. 1.1.2.1.3. W maszynach wyciàgowych z silnikiem asynchronicznym pr´dkoÊci ruchu podczas jazdy ludzi oraz transportu urobku i materia∏ów powinny byç sobie równe, a tak˝e wynikaç ze znamionowej pr´dkoÊci obrotowej silnika. Nie dotyczy to nap´dów z silnikiem o prze∏àczalnej liczbie biegunów lub wyposa˝onych w uk∏ady regulacji pr´dkoÊci zapewniajàce samoczynne ograniczenie pr´dkoÊci maksymalnej. 1.1.2.1.4. Nap´dy z asynchronicznymi silnikami pierÊcieniowymi powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia samoczynnie zwierajàce wirnik po przekroczeniu synchronicznej liczby obrotów. Stan zwarcia wirnika powinien byç sygnalizowany optycznie. Je˝eli nie zastosowano specjalnych urzàdzeƒ hamujàcych, to rozwarcie wirnika mo˝e nastàpiç tylko w zerowym po∏o˝eniu dêwigni sterowniczej. Samoczynne zwieranie wirnika nie mo˝e nast´powaç podczas hamowania dynamicznego pràdem sta∏ym. 1.1.2.1.5. W nap´dach z asynchronicznym silnikiem pierÊcieniowym powinna byç stosowana samoczynna kontrola w∏aÊciwego stanu w∏àczenia stopni rezystora rozruchowo-regulacyjnego. Nie dotyczy to nap´dów sterowanych bezpoÊrednio nastawnikiem. 1.1.2.1.6. Maszyny wyciàgowe nap´dzane silnikiem asynchronicznym powinny byç wyposa˝one w uk∏ad umo˝liwiajàcy elektryczne hamowanie w ca∏ym zakresie pr´dkoÊci. 1.1.2.1.7. Nap´dy hydrauliczne powinny byç wyposa˝one w dêwigni´ sterowniczà samopowracajàcà do pozycji zerowej. 1.1.2.1.8. Rozruch nap´dów pomp hydraulicznych mo˝e nastàpiç tylko przy zerowej pozycji dêwigni nap´du. 1.1.2.1.9. Nap´dy hydrauliczne powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia do samoczynnej kontroli ciÊnienia i temperatury oleju hydraulicznego. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8060 — 1.1.2.1.10. Nap´dami hydraulicznymi maszyn wyciàgowych mogà byç wy∏àcznie nap´dy hydrostatyczne wyposa˝one w odpowiednie urzàdzenia do hamowania silnikowego w zakresie pe∏nej obcià˝alnoÊci nap´du. 1.1.2.1.11. Nap´dy pneumatyczne powinny byç wyposa˝one w zawór odcinajàcy dop∏yw energii nap´dowej. Zawór ten, utrzymywany podczas jazdy w stanie otwarcia, w nap´dach bez samoczynnego ograniczenia pr´dkoÊci, po ustaniu si∏y podtrzymujàcej jego stan otwarcia powinien si´ samoczynnie zamykaç. 1.1.2.1.12. Nap´d spalinowy maszyny wyciàgowej mo˝e byç stosowany jedynie za poÊrednictwem hydrostatycznego lub elektrycznego przeniesienia mocy. 1.1.2.2. Wa∏y g∏ówne. 1.1.2.2.1. Wytrzyma∏oÊç i sztywnoÊç wa∏ów g∏ównych powinna uwzgl´dniaç zmienne obcià˝enia zginajàce i skr´cajàce, wyst´pujàce w czasie rozruchu. W maszynach wyciàgowych z bezpoÊrednim nap´dem pràdu sta∏ego powinny byç tak˝e uwzgl´dnione obcià˝enia pochodzàce od oddzia∏ywania pola magnetycznego na wirnik silnika. 1.1.2.2.2. Wa∏y g∏ówne, a tak˝e wa∏y przek∏adni g∏ównej, powinny byç zabudowane zgodnie z zasadami budowy cz´Êci maszyn poddawanych obcià˝eniom zmiennym. Zmiany Êrednic powinny byç dokonywane po sto˝ku lub z mo˝liwie du˝ym promieniem przejÊcia, a powierzchnia przejÊç wykonana z du˝à g∏adkoÊcià. W strefach obcià˝onych tych wa∏ów niedozwolone jest istnienie karbów i promieniowych nawierceƒ, z wyjàtkiem rowków pod kliny i wpusty. 1.1.2.2.3. Wa∏y g∏ówne, a tak˝e wa∏y silników sztywno zwiàzanych z wa∏em g∏ównym, powinny byç poddane badaniom defektoskopowym w celu okreÊlenia równowa˝nych nieciàg∏oÊci wewn´trznych i wykrycia ewentualnych wad powierzchni bàdê uszkodzeƒ. 1.1.2.2.4. Zaleca si´ stosowanie wa∏ów ∏o˝yskowanych w sposób umo˝liwiajàcy statyczne wyznaczenie reakcji. Wa∏ powinien byç ustalony w jednym ∏o˝ysku. Zaleca si´ stosowanie rozwiàzaƒ konstrukcyjnych umo˝liwiajàcych kasacj´ nadmiernych luzów osiowych. 1.1.2.3. Linop´dnie. 1.1.2.3.1. Stosunek Êrednicy linop´dni maszyny wyciàgowej do Êrednicy liny noÊnej powinien wynosiç co najmniej: 1) w odniesieniu do wyciàgów szybowych du˝ych I i II klasy intensywnoÊci ruchu oraz Êrednich I klasy intensywnoÊci ruchu: a) dla lin splotkowych — 80, Poz. 1064 b) dla lin budowy zamkni´tej — 100, 2) w odniesieniu do wyciàgów szybowych Êrednich II klasy intensywnoÊci ruchu: a) dla lin splotkowych — 60, b) dla lin budowy zamkni´tej — 80, 3) w odniesieniu do ma∏ych maszyn wyciàgowych: a) dla lin splotkowych — 40, b) dla lin budowy zamkni´tej — 50. 1.1.2.3.2. Naciski liny noÊnej na rowek linowy ko∏a lub b´bna p´dnego nie mogà przekraczaç dopuszczalnych nacisków ustalonych dla stosowanej wyk∏adziny. 1.1.2.3.3. Linop´dnie powinny byç tak zbudowane, aby mia∏y nieograniczonà trwa∏oÊç zm´czeniowà dla obcià˝eƒ wyst´pujàcych w linach noÊnych podczas ruchu wyciàgu szybowego oraz aby nie uleg∏y trwa∏emu odkszta∏ceniu przy obcià˝eniach wyst´pujàcych w przypadku zerwania lin noÊnych wyciàgu szybowego. Zaleca si´ budowaç linop´dnie charakteryzujàce si´ konstrukcjà pow∏okowà. 1.1.2.3.4. Rowki linowe linop´dni powinny byç wy∏o˝one wyk∏adzinà. Wyk∏adzina ta powinna zapewniç w∏aÊciwe sprz´˝enie cierne lin noÊnych z linop´dnià tak˝e w przypadkach nasmarowanych lub mokrych lin ze wspó∏czynnikiem sprz´˝enia wi´kszym lub równym 0,25. 1.1.2.3.5. Mocowanie wyk∏adzin powinno byç tak wykonane, aby segmenty wyk∏adzin by∏y zawsze ciasno osadzone w ich siedlisku. Je˝eli takie osadzenie segmentów wyk∏adzin jest realizowane przez kliny zaciskajàce, powinna istnieç mo˝liwoÊç dociÊni´cia klinów w przypadku ich poluzowania. Dociskanie klinów mocujàcych powinno si´ odbywaç równomiernie z odpowiednio ograniczonà si∏à docisku. 1.1.2.3.6. W maszynach wyciàgowych powinna byç mo˝liwoÊç zabudowy urzàdzenia do obróbki rowków linowych w wyk∏adzinach linop´dni. 1.1.2.3.7. Obrze˝a b´bnów nawojowych powinny wystawaç ponad oÊ geometrycznà lin ostatniej warstwy co najmniej o 1,5 Êrednicy liny. 1.1.2.3.8. B´bny nawojowe powinny mieç rowkowanà powierzchni´ nawojowà przystosowanà do Êrednicy lin. 1.1.2.3.9. Zamocowanie koƒca liny w b´bnie nawojowym powinno byç wykonane za pomocà co najmniej 5 zacisków i wykazywaç co najmniej pi´ciokrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. Wspó∏czynnik ten wyznacza si´ jako stosunek ∏àcznej si∏y tarcia w zaciskach, zwielokrotnionej tarciem na ∏uku opasania b´bna przez zwoje nieczynne, do maksymalnego obcià˝enia statycznego w li- Dziennik Ustaw Nr 125 — 8061 — nie. Jako wspó∏czynnik tarcia mi´dzy linà i wyk∏adzinà b´bna powinna byç przyj´ta wartoÊç 0,2. 1.1.2.3.10. Liczba zwojów nieczynnych na b´bnie nawojowym maszyny wyciàgowej powinna wynosiç stale co najmniej 2, gdy naczynie wyciàgowe znajduje si´ w swym najni˝szym dolnym po∏o˝eniu. Przy dwu- i wielowarstwowym nawijaniu lin liczba zwojów nieczynnych powinna wynosiç co najmniej 3, a ponadto koniec liny w b´bnie oprócz zamocowania, o którym mowa w pkt 1.1.2.3.9, powinien byç uchwycony w zacisku sto˝kowym lub zalany w sto˝ku. 1.1.2.3.11. Lina powinna byç wyprowadzona z wn´trza b´bna w taki sposób, aby nie uleg∏a deformacji na kraw´dzi szczeliny, przez którà jest wyprowadzona. 1.1.2.3.12. Ustawienie maszyny wyciàgowej z ko∏em p´dnym, b´bnem p´dnym lub bobinà powinno byç takie, aby lina noÊna przemieszcza∏a si´ ÊciÊle w jednej p∏aszczyênie pionowej. 2) moment nap´dowy wyst´pujàcy w czasie rozruchu — dla wyznaczenia odpornoÊci na ∏uszczenie flanki z´ba (pitting). 1.1.2.5. 1.1.2.5.2. PrzejÊcia wa∏u g∏ównego przez pokrywy ∏o˝ysk g∏ównych powinny byç uszczelnione. 1.1.2.5.3. Fragmenty przewodów instalacji smarowniczej, których uszkodzenie mo˝e groziç zaolejeniem bie˝ni hamulcowych lub silnika wyciàgowego, powinny byç os∏oni´te. 1.1.3. Budowa uk∏adów sterowniczych i regulacyjnych. 1.1.3.1. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci powy˝ej 4 m/s powinny byç wyposa˝one w uk∏ad, który zadaje pr´dkoÊç zgodnie z za∏o˝onym diagramem jazdy i ogranicza pr´dkoÊç zadanà maszyny wyciàgowej w funkcji drogi jazdy. Uk∏ad zadawania i ograniczania pr´dkoÊci powinien byç tak zbudowany, aby zmiana pr´dkoÊci ruchu maszyny wyciàgowej odbywa∏a si´ z przyÊpieszeniem albo opóênieniem nie wi´kszym ni˝ 1,2 m/s2, a w maszynach wyciàgowych z ciernym sprz´˝eniem liny noÊnej dodatkowo przyÊpieszenie i opóênienie nie przekracza∏o 85% wartoÊci krytycznych wyznaczonych z warunków sprz´˝enia ciernego. 1.1.3.2. Uk∏ad regulacji pr´dkoÊci nie mo˝e dopuÊciç do przekroczenia zaprogramowanej pr´dkoÊci maksymalnej o wi´cej ni˝ 1 m/s, niezale˝nie od rodzaju pracy wyciàgu szybowego, a ponadto powinien: 1) zapewniona b´dzie symetria odchylenia lin wzgl´dem pionowej p∏aszczyzny okreÊlonej przez oÊ geometrycznà rowka linowego, 1.1.2.3.14. Ustawienie maszyny b´bnowej o jednowarstwowym nawijaniu lin na b´ben powinno zapewniç kàty odchylenia liny w obydwu jej skrajnych po∏o˝eniach od p∏aszczyzny prostopad∏ej do osi b´bna nie wi´ksze ni˝ 1°30∂. Dozwolone jest przekroczenie tego kàta o 30∂ w maszynach o pr´dkoÊci do 6 m/s pod warunkiem, ˝e odnosi si´ on do po∏o˝enia liny przy przeciwnym skraju b´bna wzgl´dem miejsca zamocowania koƒca liny. 1.1.2.3.15. Ustawienie b´bnowej maszyny wyciàgowej o dwu- lub wielowarstwowym nawijaniu liny powinno byç takie, aby lina w pozycji przechodzenia do nast´pnej warstwy by∏a odchylana od p∏aszczyzny prostopad∏ej do osi b´bna w kierunku ko∏a linowego o kàt nie mniejszy ni˝ 20∂ i nie wi´kszy ni˝ 1° 20∂. 1.1.2.4. Przek∏adnie z´bate. Jako obcià˝enia kó∏ z´batych przek∏adni g∏ównych powinny byç przyjmowane: 1) maksymalny moment nap´dowy lub trzykrotny nominalny moment silnika — dla wyznaczenia wytrzyma∏oÊci stopy z´ba, Smarowanie. 1.1.2.5.1. Uk∏ady smarowania obiegowego ∏o˝ysk wa∏u g∏ównego i przek∏adni g∏ównej, a tak˝e uk∏ady obiegowego smarowania kó∏ z´batych przek∏adni g∏ównej, powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie do samoczynnej kontroli dzia∏ania tych uk∏adów. 1.1.2.3.13. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.2.3.12 w zakresie ustawienia maszyn wyciàgowych z ko∏em p´dnym nie dotyczà modernizowanych wyciàgów szybowych, pod warunkiem ˝e: 2) kàt odchylenia ka˝dej z lin od p∏aszczyzny, o której mowa w ppkt 1, nie przekroczy 1°. Poz. 1064 1) zapewniç na koƒcu drogi jazdy zwalnianie z opóênieniem wynikajàcym z dokumentacji, przejazd stacji koƒcowej z pr´dkoÊcià nie wi´kszà ni˝ 2 m/s przy wyciàgach klatkowych, a nie wi´kszà ni˝ 1,5 m/s przy wyciàgach skipowych (jeÊli inne warunki technologiczne nie wymagajà pr´dkoÊci ni˝szej) oraz realizowaç ograniczenie pr´dkoÊci w innych punktach drogi jazdy, wynikajàce z wymagaƒ technologicznych wyciàgu szybowego, 2) zadawaç diagram jazdy zgodnie z wymaganiami technologicznymi ustalonymi przez urzàdzenia sygnalizacji szybowej, 3) w maszynach sterowanych automatycznie zapewniç ruch maszyny w kierunku zgodnym z kierunkiem zadanym, 4) w celu ograniczenia pr´dkoÊci wp∏ywaç na wartoÊç momentu elektrodynamicznego rozwijanego przez silnik, a w razie potrzeby wywo∏aç hamowanie manewrowe hamulcem, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8062 — 5) zapewniaç mo˝liwoÊç manewrowego hamowania elektrycznego z regulacjà momentu w pe∏nym zakresie, niezale˝nie od pr´dkoÊci. 1.1.3.3. 1.1.3.4. 1.1.3.9. Poz. 1064 Uk∏ad prze∏àczajàcy rodzaje pracy maszyny wyciàgowej powinien: 1) w odniesieniu do wyciàgów szybowych wyposa˝onych w urzàdzenia sterowniczo-sygna∏owe — byç zgodny z wymaganiami dla tych urzàdzeƒ okreÊlonymi w pkt 1.8, Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych nap´dzane od wa∏u linop´dni powinny byç z nim po∏àczone za pomocà sprz´˝eƒ bezpoÊlizgowych. 2) w odniesieniu do pozosta∏ych wyciàgów — byç wykonany tak, aby: Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych powinny byç zgrupowane oddzielnie dla ka˝dego kierunku jazdy. Powinna tak˝e istnieç mo˝liwoÊç ∏àcznego przestawienia obu tych grup wzgl´dem siebie, a tak˝e mo˝liwoÊç ich oddzielnego nastawienia dla poszczególnych naczyƒ. a) umo˝liwia∏ za∏àczenie tylko jednego rodzaju pracy, 1.1.3.5. Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych oraz wskaênik g∏´bokoÊci mogà mieç wspólne elementy nap´dowe. 1.1.3.6. Po∏àczenia sprz´g∏owe w uk∏adzie przeniesieƒ nap´du elementów regulacji pr´dkoÊci, odwzorowujàcych po∏o˝enie naczyƒ wyciàgowych, powinny byç zabezpieczone przed samoczynnym roz∏àczeniem i samoczynnie kontrolowane. Stan, który powsta∏ w wyniku niezrealizowanej trwa∏ej propozycji zmiany rodzaju pracy, powinien byç sygnalizowany. Stan za∏àczenia rodzaju pracy powinien byç samoczynnie kontrolowany. 1.1.3.7. 1.1.3.8. b) prze∏àczenie rodzaju pracy by∏o niemo˝liwe po nadaniu sygna∏u startowego, c) prze∏àczenie rodzaju pracy nast´powa∏o tylko przy zahamowanej maszynie i ze stanowiska sterowniczego. 1.1.3.10. 1) jednoczeÊnie mo˝liwy by∏ wybór tylko jednego rodzaju sterowania, Maszyny wyciàgowe przeznaczone do automatycznego sterowania powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie do samoczynnej korekcji ustawienia elementów uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàcych po∏o˝enie naczyƒ, zgodnie z ich rzeczywistym po∏o˝eniem w szybie. Korekcja powinna si´ odbywaç na wszystkich docelowych poziomach. Korekcja samoczynna mo˝e odbywaç si´ tylko przy zatrzymanej i zahamowanej maszynie oraz w∏aÊciwie ustawionych naczyniach wyciàgowych. Zakres korekcji powinien byç ograniczony do drogi, na której za∏o˝ono pr´dkoÊç mniejszà lub równà 2 m/s. Cyfrowe uk∏ady regulacji pr´dkoÊci mogà byç synchronizowane w czasie ruchu maszyny. JeÊli w czasie synchronizacji licznika z po∏o˝eniem rzeczywistym naczynia wyciàgowego ró˝nica jest wi´ksza od 5 m, to powinien zadzia∏aç obwód bezpieczeƒstwa. Uk∏ad regulacji powinien byç wyposa˝ony w dwa nadajniki sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci jazdy, nap´dzane przez ró˝ne ruchome elementy maszyny wyciàgowej lub pozosta∏e elementy wyciàgu szybowego. Co najmniej jeden z tych elementów powinien byç: 1) niezale˝ny od napi´cia sieci zasilajàcej, 2) nap´dzany bezpoÊrednio od linop´dni lub wa∏u g∏ównego maszyny wyciàgowej. Nadajniki te powinny si´ wzajemnie kontrolowaç. Jeden z tych nadajników mo˝e byç wykorzystany w uk∏adach zabezpieczeƒ. Uk∏ad wyboru rodzaju sterowania maszyny wyciàgowej („sterowanie r´czne” albo „sterowanie automatyczne”) powinien byç tak zbudowany, aby: 2) zmiana rodzaju sterowania by∏a mo˝liwa tylko przy zatrzymanej i zahamowanej maszynie wyciàgowej, 3) wybór odbywa∏ si´ tylko ze stanowiska sterowniczego maszyny wyciàgowej, 4) wybór sterowania automatycznego by∏ mo˝liwy tylko w warunkach: a) w∏aÊciwie wybranych rodzajów pracy maszyny wyciàgowej i sygnalizacji szybowych, b) ustawienia naczyƒ wyciàgowych na poziomach technologicznych wybranych jako koƒcowe dla cyklu jazdy, 5) zmiana rodzaju sterowania na „sterowanie r´czne” by∏a mo˝liwa przy dowolnym po∏o˝eniu naczyƒ w szybie. Wybór rodzaju sterowania powinien byç realizowany za pomocà elementów niestabilnych. Stan za∏àczenia rodzaju sterowania powinien byç samoczynnie kontrolowany. 1.1.4. Budowa uk∏adów zabezpieczeƒ. 1.1.4.1. Uk∏ad zabezpieczeƒ powinien byç tak zbudowany, aby elementy wyciàgu szybowego by∏y samoczynnie kontrolowane. Kontrola ta, w przypadku uszkodzenia, nieprawid∏owego po∏o˝enia lub wadliwego funkcjonowania elementu wyciàgu, stwarzajàcego zagro˝enie dla ˝ycia lub zdrowia ludzi albo te˝ gro˝àcego uszkodzeniem lub zniszczeniem wyciàgu, powinna powodowaç zadzia∏anie odpowiednich zabezpieczeƒ. Dziennik Ustaw Nr 125 — 8063 — 1.1.4.2. Zadzia∏anie zabezpieczenia powinno, w zale˝noÊci od charakteru wyst´pujàcego zagro˝enia, spowodowaç awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej lub uniemo˝liwiç jej uruchomienie. Awaryjne zatrzymanie maszyny mo˝e polegaç na zahamowaniu maszyny hamulcem mechanicznym (hamowanie bezpieczeƒstwa) lub na zatrzymaniu maszyny za pomocà nap´du i hamowania zatrzymujàcego, dzia∏ajàcego po obni˝eniu pr´dkoÊci do okreÊlonej wartoÊci. 1.1.4.3. Zadzia∏anie dowolnego zabezpieczenia nie mo˝e powodowaç zmiany za∏àczonego rodzaju pracy wyciàgu szybowego. 1.1.4.4. Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w wy∏àcznik bezpieczeƒstwa koloru czerwonego wyró˝niajàcy si´ kszta∏tem i zawsze czynny. U˝ycie wy∏àcznika bezpieczeƒstwa powinno powodowaç bezpoÊrednie przerwanie obwodu bezpieczeƒstwa. Je˝eli stanowisko sterownicze znajduje si´ poza pomieszczeniem maszyny wyciàgowej, przy maszynie powinien byç zainstalowany i oznakowany dodatkowy wy∏àcznik bezpieczeƒstwa. 1.1.4.5. Hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.4.5.1. Hamowanie bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami wymagajàcymi bezwzgl´dnego, niezw∏ocznego zatrzymania i unieruchomienia wyciàgu na mo˝liwie najkrótszej drodze. Ponadto powinna istnieç mo˝liwoÊç spowodowania hamowania bezpieczeƒstwa przez maszynist´ maszyn wyciàgowych. Przez rozpocz´cie hamowania bezpieczeƒstwa rozumie si´ przesterowanie elementów ∏àczeniowych bezpoÊrednio inicjujàcych hamowanie mechaniczne. 1.1.4.5.2. Przesterowanie dowolnego elementu ∏àczeniowego inicjujàcego hamowanie mechaniczne powinno spowodowaç (zainicjowaç) odci´cie dop∏ywu energii do silnika wyciàgowego. Ponowne za∏àczenie dop∏ywu energii i przywrócenie stanu gotowoÊci do hamowania bezpieczeƒstwa mo˝e nastàpiç po usuni´ciu przyczyny uszkodzenia, które spowodowa∏o hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.4.5.3. Przebieg momentu elektrodynamicznego nap´du maszyny wyciàgowej, wyst´pujàcy w czasie jej hamowania bezpieczeƒstwa, powinien zapewniç: 1) w przypadku nap´dów pràdu sta∏ego zasilanych z przekszta∏tnika tyrystorowego — spadek momentu silnika nap´du zbli˝ony w czasie do narastania mechanicznego momentu hamujàcego, z wyjàtkiem przypadków, kiedy ze wzgl´du na mo˝liwoÊç uszkodzeƒ w uk∏adzie nap´dowym lub zak∏óceƒ w uk∏adzie sterowania niezb´dne jest odci´cie zasilania silnika, Poz. 1064 2) w przypadku nap´dów pràdu sta∏ego zasilanych w uk∏adzie Leonarda z nierozwieranym obwodem g∏ównym — taki przebieg roz∏adowywania energii uzwojeƒ wzbudzenia silnika wyciàgowego i pràdnicy sterujàcej, który zapewni maksymalnie szybki zanik momentu nap´dowego, z uwzgl´dnieniem dostatecznej ochrony przepi´ciowej uzwojeƒ; dla t∏umienia zaburzeƒ dynamicznych hamowania bezpieczeƒstwa zbie˝ne w czasie spadek momentu nap´dowego i narastanie mechanicznego momentu hamujàcego powinny byç rozciàgni´te do granic przedzia∏ów czasowych okreÊlonych w pkt 1.1.6.2.18. 1.1.4.5.4. Hamowanie bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç samoczynnie co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zaniku napi´ç zasilajàcych maszyn´ wyciàgowà, 2) przekroczenia granicy pràdowej przecià˝alnoÊci silnika nap´dowego, wyst´pujàcej w normalnych warunkach pracy, 3) przejazdu wy∏àczników kraƒcowych, 4) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed sprawnym dzia∏aniem hamulca, nie- 5) spadku pràdu wzbudzenia silnika wyciàgowego poni˝ej wartoÊci zadanej o 10% wartoÊci znamionowej, 6) zadzia∏ania czujnika kontroli pr´dkoÊci obrotowej przetwornic w maszynach wyciàgowych z nap´dem w uk∏adzie Leonarda, 7) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed przekroczeniem pr´dkoÊci, 8) nieskutecznego hamowania awaryjnego za pomocà nap´du, 9) zaniku stanu za∏àczenia rodzaju pracy w czasie jazdy maszyny, 10) zaniku stanu za∏àczenia rodzaju sterowania w czasie jazdy maszyny, 11) zadzia∏ania zabezpieczeƒ nap´du, 12) niewy∏àczenia hamowania generatorowego w odpowiedniej odleg∏oÊci od poziomu koƒcowego w nap´dach z silnikiem asynchronicznym, 13) odhamowania maszyny w stanie jej zablokowania, 14) niezamierzonego hamowania lub odhamowania maszyny, 15) zadzia∏ania elementów kontroli pracy nadajników sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci rzeczywistej, 16) przerwania ciàg∏oÊci nap´du elementów odwzorowania drogi jazdy, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8064 — 17) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przeciwko nadmiernemu rozsynchronizowaniu cyfrowego uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, 18) ruchu maszyny w kierunku przeciwnym do zadanego, w przypadku sterowania automatycznego. 1.1.4.6. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà nap´du. 1.1.4.6.1. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami wymagajàcymi zatrzymania maszyny, lecz niewymagajàcymi hamowania bezpieczeƒstwa. 1.1.4.6.2. Przebieg awaryjnego zatrzymania maszyny za pomocà jej nap´du powinien byç niezale˝ny od woli maszynisty maszyn wyciàgowych. Po zwolnieniu maszyny wyciàgowej do pr´dkoÊci wlecznej za pomocà nap´du zatrzymanie i unieruchomienie maszyny powinno nastàpiç samoczynnie hamulcem mechanicznym. 1.1.4.6.3. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du powinno odbywaç si´ z opóênieniem równym opóênieniu ruchowemu lub wy˝szym, pod warunkiem nieprzekroczenia wartoÊci nastawionej na nadmiarowym zabezpieczeniu pràdowym nap´du. W maszynach z ko∏em/b´bnem p´dnym opóênienia te nie mogà przekraczaç wartoÊci krytycznych, wyznaczonych z warunków sprz´˝enia ciernego liny z b´bnem p´dnym. 1.1.4.6.4. WartoÊci opóênieƒ wyst´pujàce w czasie awaryjnego zatrzymywania wyciàgu za pomocà jego nap´du powinny byç niezale˝ne od wielkoÊci i kierunku dzia∏ania statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej. Czas niezb´dny do wystàpienia opóênienia lub te˝ do wystàpienia opóênienia z ruchowego do awaryjnego nie mo˝e przekroczyç 1,1 s. 1.1.4.6.5. Hamowanie awaryjne za pomocà nap´du powinno wystàpiç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zadzia∏ania zabezpieczeƒ wywo∏ujàcych „sygna∏ alarmowy”, zgodnie z przepisami dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, 2) zadzia∏ania zabezpieczeƒ kontrolujàcych uk∏ady smarowania obiegowego mechanicznych elementów maszyny wyciàgowej, 3) przerwania podczas ruchu ciàg∏oÊci nap´du elementów odwzorowania drogi jazdy. 1.1.4.6.6. Ponowne uruchomienie maszyny mo˝e nastàpiç po: 1) prze∏àczeniu rodzaju sterowania na „sterowanie r´czne”, Poz. 1064 2) usuni´ciu przyczyn, które wywo∏a∏y awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du. 1.1.4.7. Blokowanie maszyny wyciàgowej. 1.1.4.7.1. Blokowanie maszyny wyciàgowej powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami lub niesprawnego dzia∏ania, niewymagajàcych natychmiastowego awaryjnego zatrzymania maszyny, które jednak w razie kontynuowania ruchu maszyny po jej zatrzymaniu mog∏yby stworzyç stan zagro˝enia. Ponadto powinna istnieç mo˝liwoÊç r´cznego zablokowania maszyny wyciàgowej ze stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych oraz ze stanowisk okreÊlonych w przepisach dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej. 1.1.4.7.2. Uk∏ad blokowania maszyny wyciàgowej powinien: 1) uniemo˝liwiaç odhamowanie maszyny i wysterowanie nap´du po za∏àczeniu blokady, 2) posiadaç obwody blokad grupujàce odpowiednie ∏àczniki blokad i inne elementy kontrolne, wykrywajàce stany niepozwalajàce na ruch wyciàgu szybowego, 3) uniemo˝liwiaç samoczynne odhamowanie maszyny po zaniku przyczyny powstania sygna∏u blokady, 4) sygnalizowaç stan zablokowania lub odblokowania maszyny na stanowisku sterowniczym sygna∏ami optycznymi z odpowiednim napisem, 5) umo˝liwiaç awaryjne odblokowanie maszyny, które: a) powinno byç mo˝liwe tylko przy zahamowanej maszynie, b) powinno umo˝liwiaç uruchomienie maszyny tylko do pr´dkoÊci ustalonej przepisami w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych, c) powinno byç sygnalizowane na stanowisku sterowniczym, d) powinno byç zabezpieczone przed nieuzasadnionym u˝yciem, w szczególnoÊci przez plombowanie. 1.1.4.7.3. Blokowanie maszyny wyciàgowej powinno nastàpiç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach: 1) zadzia∏ania zabezpieczeƒ lub powstania stanów okreÊlonych w przepisach dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, wymagajàcych blokowania maszyny wyciàgowej, 2) przekroczenia dopuszczalnej wartoÊci skoku roboczego hamulców (powy˝ej 80% ca∏kowitego skoku), Dziennik Ustaw Nr 125 — 8065 — 3) podczas korekcji elementów odwzorowania drogi, 1) niezadzia∏anie czynnych styków elementów dysponujàcych, 4) braku wymaganej synchronizacji elementów odwzorowania drogi, 2) zawieszenie si´ elementów elektromagnetycznych, 5) roz∏àczenia sprz´gie∏ w uk∏adzie przeniesieƒ nap´du elementów odwzorowania drogi podczas postoju maszyny, 3) zwarcie lub przerwa w elementach bezstykowych, 6) spadku rezystancji izolacji obwodu bezpieczeƒstwa poni˝ej dopuszczalnego poziomu, 7) wy∏àczenia aparatu rejestrujàcego, 8) w ka˝dym innym przypadku wymaganym odr´bnymi przepisami w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych. 1.1.4.8. Poz. 1064 Obwody awaryjnego zatrzymania i blokowania maszyny wyciàgowej. 1.1.4.8.1. Zabezpieczenia powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà hamowania bezpieczeƒstwa powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach bezpieczeƒstwa. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. 1.1.4.8.2. Zabezpieczenia powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach bezpieczeƒstwa. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du. 1.1.4.8.3. Zabezpieczenia powodujàce blokowanie maszyny wyciàgowej powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach blokad. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç blokowanie maszyny. 1.1.4.8.4. Do obwodów bezpieczeƒstwa i obwodów blokowania maszyny wyciàgowej zalicza si´: 1) elementy dysponujàce (inicjujàce), 2) Êrodki przenoszenia (tory), 3) odbiorniki „poÊredniczàce”, 4) uzwojenia elementów wykonawczych. 1.1.4.8.5. Obwody bezpieczeƒstwa mogà byç budowane jako obwody na pràd ciàg∏y lub na pràd roboczy. Przy zastosowaniu obwodu na pràd roboczy powinna byç zapewniona taka niezawodnoÊç pracy obwodu, jaka cechuje obwód na pràd ciàg∏y. Wymaganie to stosuje si´ odpowiednio dla uk∏adów elektronicznych. 1.1.4.8.6. W celu zapewnienia wymaganej niezawodnoÊci obwody bezpieczeƒstwa i obwody blokad powinny byç zabezpieczone przed nast´pujàcymi zak∏óceniami: 4) zwarcie lub przerwa wewnàtrz obudów, przy czym nie dotyczy to: a) zwarcia wewnàtrz przewodów z p∏aszczem lub zewn´trznà os∏onà, b) zwarcia w innych przewodach, je˝eli sà one dodatkowo izolowane wzgl´dem korpusu, c) zwarcia na p∏ytkach drukowanych, je˝eli odst´p w powietrzu pomi´dzy znajdujàcymi si´ na nich elementami i droga wy∏adowaƒ pe∏zajàcych sà odpowiednie przy wyst´pujàcej wilgotnoÊci powietrza, 5) zwarcie lub przerwa w kablach i przewodach na zewnàtrz obudów, 6) powsta∏ymi przy zaniku i powrocie napi´cia oraz przy wzroÊcie napi´cia. Wystàpienie tych zak∏óceƒ powinno spowodowaç zadzia∏anie elementu wykonawczego zak∏óconego obwodu. WartoÊci graniczne dla zak∏óceƒ, o których mowa w pkt 1.1.4.8.6 ppkt 6), powinny byç podane przez producenta. 1.1.4.8.7. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.4.8.6 dotyczà tak˝e obwodów zabezpieczeƒ reprezentowanych w obwodzie bezpieczeƒstwa przez styki ich przekaêników lub styczników poÊredniczàcych. 1.1.4.8.8. Jako jeden ze sposobów zapewnienia niezawodnej pracy powinna byç stosowana nadmiarowoÊç, w szczególnoÊci podwójna liczba styków wyjÊciowych urzàdzeƒ dysponujàcych i kontrola pracy w uk∏adzie ambiwalentnym (przeciwne po∏o˝enie kontrolowanych styków) lub w uk∏adzie ekwiwalentnym (zgodne po∏o˝enia kontrolowanych styków). Utrata nadmiarowoÊci powinna zablokowaç maszyn´ wyciàgowà lub uniemo˝liwiç za∏àczenie obwodu bezpieczeƒstwa. 1.1.4.8.9. Nast´pujàce kombinacje zabezpieczeƒ spe∏niajà wymagania nadmiarowoÊci: 1) kontrola przejechania poziomów, realizowana przez ∏àczniki kraƒcowe w szybie i ∏àczniki kraƒcowe na aparacie programujàcym lub elemencie odwzorowania drogi nale˝àcym do uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, 2) kontrola pr´dkoÊci maksymalnej przez wy∏àcznik odÊrodkowy lub inny czujnik pr´dkoÊci, nap´dzany od g∏ównego wa∏u maszyny i niezale˝ny uk∏ad kontroli pr´dkoÊci zawierajàcy element kontroli pr´dkoÊci maksymalnej, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8066 — 3) kontrola zwalniania na koƒcu drogi jazdy przez samoczynnà kontrol´ uk∏adu regulacji pr´dkoÊci i kontrol´ pr´dkoÊci od nadajników z szybu, przy czym w maszynach z b´bnami nawojowymi nadajniki z szybu mogà byç zastàpione nadajnikami zainstalowanymi w elemencie odwzorowania drogi przynale˝nym do regulatora pr´dkoÊci. 1.1.4.8.10. Uk∏ady zabezpieczajàce powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej powinny mieç mo˝liwoÊç kontrolowania ich dzia∏ania. Mogà byç stosowane uk∏ady symulujàce uszkodzenia lub zak∏ócenia ich dzia∏ania. Dozwolone jest stosowanie uk∏adów, które podczas przeprowadzania kontroli zabezpieczeƒ nie doprowadzajà do hamowania bezpieczeƒstwa lub zatrzymania maszyny za pomocà jej nap´du. 1.1.4.8.11. Zak∏ócenia wyst´pujàce w obwodach bezpieczeƒstwa i obwodach blokad powinny byç sygnalizowane. 1.1.4.9. Zabezpieczenia przed przekroczeniem pr´dkoÊci. 1.1.4.9.1. Maszyny wyciàgowe, odpowiednio do wartoÊci dozwolonej pr´dkoÊci maksymalnej, powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenia przed przekroczeniem pr´dkoÊci. Zabezpieczenia te powinny byç sprawdzane, niezale˝nie od uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, i w przypadku zadzia∏ania powinny powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. Dozwolone jest stosowanie wspólnego dla regulacji i zabezpieczeƒ elementu odwzorowania drogi. Je˝eli uk∏ad kontroli pr´dkoÊci nie dzia∏a, pr´dkoÊç ruchu maszyny wyciàgowej powinna zostaç ograniczona do wartoÊci nie wi´kszej ni˝ 2 m/s. 1.1.4.9.2. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci maksymalnej do 2 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie pozwoli na przekroczenie tej pr´dkoÊci wi´cej ni˝ o 0,5 m/s. 1.1.4.9.3. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci maksymalnej 2—4 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie pozwoli na przekroczenie pr´dkoÊci maksymalnej wi´cej ni˝ o 1 m/s oraz nie pozwoli na przejazd poziomu koƒcowego z pr´dkoÊcià wi´kszà ni˝ 2 m/s. Wzorzec pr´dkoÊci dojazdowej 2 m/s w maszynach z ko∏em p´dnym powinien byç za∏àczany nadajnikiem z szybu. 1.1.4.9.4. Zabezpieczenia, o których mowa w pkt 1.1.4.9.2 i 1.1.4.9.3, powinny byç powiàzane z linop´dnià lub z jej wa∏em za pomocà sprz´˝eƒ bezpoÊlizgowych, z wyjàtkiem: 1) nadajników impulsów, tworzàcych impulsy bezstykowe, je˝eli zastosowano kontrol´ impulsów, 2) wy∏àczników odÊrodkowych bàdê tachopràdnic nap´dzanych dwoma równoleg∏ymi paskami klinowymi, a tak˝e tacho- Poz. 1064 pràdnic nap´dzanych przez rolk´ toczàcà si´ po obwodzie linop´dni. 1.1.4.9.5. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci powy˝ej 4 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie dopuÊci do przekroczenia: 1) dopuszczalnej pr´dkoÊci maksymalnej wi´cej ni˝ o 2m/s, 2) pr´dkoÊci na drodze zwalniania wi´cej ni˝ o 2m/s, 3) pr´dkoÊci na drodze dojazdowej wi´cej ni˝ o 1m/s. 1.1.4.9.6. Je˝eli do kontroli dojazdu do skrajnych poziomów technologicznych zastosowano tylko uk∏ad kontroli pr´dkoÊci wykorzystujàcy element odwzorowujàcy drog´ i wchodzàcy w sk∏ad uk∏adu kontroli pr´dkoÊci, to wartoÊç wzorca pr´dkoÊci powinna byç kontrolowana przez urzàdzenie sterowane od nadajnika sygna∏u po∏o˝enia naczynia wyciàgowego w szybie w punkcie programowego rozpocz´cia dojazdu. Wymaganie to nie dotyczy maszyn z b´bnami nawojowymi. 1.1.4.9.7. Je˝eli kontrola pr´dkoÊci w czasie dojazdu do skrajnych poziomów technologicznych jest realizowana poprzez nadajniki sygna∏u po∏o˝enia w szybie, liczba i sposób rozmieszczenia tych nadajników powinny byç takie, aby w przypadku zadzia∏ania kontroli nastàpi∏o zatrzymanie naczyƒ przed urzàdzeniami hamujàcymi zainstalowanymi w wie˝y szybowej lub w g∏owicy szybu. 1.1.4.9.8. Wzajemna kontrola pracy nadajników sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci rzeczywistej powinna spowodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa w przypadku wystàpienia ró˝nicy sygna∏ów odpowiadajàcej pr´dkoÊci 2,5 m/s. 1.1.4.10. Zabezpieczenia przed przejazdem skrajnych poziomów technologicznych. 1.1.4.10.1. Wyciàg szybowy dwunaczyniowy lub jednonaczyniowy z przeciwci´˝arem powinien mieç oddzielnie dla ka˝dego naczynia i przeciwci´˝aru wy∏àczniki kraƒcowe, zainstalowane w szybie w odleg∏oÊci do 1 m powy˝ej górnego skrajnego po∏o˝enia naczynia lub przeciwci´˝aru. 1.1.4.10.2. Niezale˝nie od wy∏àczników kraƒcowych, o których mowa w pkt 1.1.4.10.1, maszyny wyciàgowe powinny mieç wy∏àcznik kraƒcowy sterowany od elementu odwzorowujàcego drog´ naczyƒ, dzia∏ajàcych w odleg∏oÊci do 0,9 m powy˝ej górnego skrajnego po∏o˝enia naczynia lub przeciwci´˝aru w szybie. 1.1.4.10.3. Stacjonarny wyciàg jednokoƒcowy powinien byç wyposa˝ony w dwa wy∏àczniki kraƒcowe w szybie dzia∏ajàce do 1m powy˝ej i poni˝ej skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczynia oraz dwa wy∏àczniki Dziennik Ustaw Nr 125 — 8067 — Poz. 1064 kraƒcowe sterowane od elementu odwzorowania drogi jazdy, dzia∏ajàce do 0,9 m powy˝ej i poni˝ej skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczyƒ. W wyciàgach jednokoƒcowych u˝ywanych do budowy i naprawy szybów mo˝na nie stosowaç wy∏àcznika kraƒcowego w szybie dzia∏ajàcego poni˝ej dolnego po∏o˝enia technologicznego. 4) element operacyjny do blokowania maszyny, zgodnie z pkt 1.1.4.7, 1.1.4.10.4. W przypadkach gdy transport szybowy odbywa si´ do dwóch ró˝nych poziomów technologicznych w nadszybiu odleg∏ych od siebie co najmniej o 5 m, a dojazd jest kontrolowany z uwzgl´dnieniem poziomu skrajnego, powinny byç dodatkowo stosowane wy∏àczniki kraƒcowe dla ni˝szego poziomu technologicznego, o których mowa w pkt 1.1.4.10.1. W przypadkach stosowania w tym celu ∏àczników magnetycznych, ich dzia∏anie powinno byç samoczynnie kontrolowane. NiesprawnoÊç ∏àczników magnetycznych powinna byç sygnalizowana i uniemo˝liwiç uprawnienie ni˝szego poziomu. 8) miernik pràdu obwodu g∏ównego, a dla nap´dów pràdu sta∏ego równie˝ miernik pràdu wzbudzenia silnika wyciàgowego, 1.1.4.10.5. Po najechaniu naczyniem wyciàgowym na wy∏àczniki kraƒcowe powinna istnieç mo˝liwoÊç ich mostkowania. Urzàdzenie mostkujàce wy∏àczniki kraƒcowe szybowe powinno byç zabezpieczone przed u˝yciem przez osoby nieuprawnione. Mostkowanie powinno byç samoczynnie zlikwidowane, kiedy naczynie wróci do po∏o˝enia normalnego. Stan mostkowania powinien byç sygnalizowany optycznie na stanowisku sterowniczym. Uk∏ad sterowania maszyny powinien byç tak rozwiàzany, aby po przejechaniu najwy˝szego wy∏àcznika kraƒcowego przez naczynie uruchomienie maszyny by∏o mo˝liwe tylko w kierunku odwrotnym. 1.1.4.10.6. Przy stosowaniu sterowników programowych b∏´dy w programie lub b∏´dy przetwarzania danych nie mogà doprowadziç do niebezpiecznych stanów wyciàgu szybowego, w szczególnoÊci stanu mogàcego spowodowaç utrat´ kontroli nad ruchem wyciàgu szybowego. Programy i zmiany programów w tych sterownikach powinny byç przetestowane i odpowiednio udokumentowane. 1.1.5. Budowa stanowiska sterowniczego. 1.1.5.1. Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w stanowisko sterownicze do r´cznego sterowania maszynà. 1.1.5.2. Stanowisko sterownicze do r´cznego sterowania maszynà wyciàgowà powinno byç wyposa˝one co najmniej w: 5) wskaênik g∏´bokoÊci, 6) miernik pr´dkoÊci dla pr´dkoÊci nominalnej powy˝ej 1 m/s, 7) miernik ciÊnienia medium u˝ywanego w hamulcach, 9) licznik wyciàgów, z wyjàtkiem wyciàgów ma∏ych i wielozadaniowych, 10) element operacyjny bocznikowania wy∏àczników kraƒcowych, 11) miernik ciÊnienia medium u˝ywanego do nap´dzania silników wyciàgowych (w nap´dach nieelektrycznych), 12) elementy sygnalizacji, zgodnie z pkt 1.1.5.9.1, 13) elementy urzàdzeƒ sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej, zgodnie z przepisami dla tych urzàdzeƒ. 1.1.5.3. Stanowisko sterownicze powinno spe∏niaç ogólne wymogi ergonomiczne oraz powinno byç tak zabudowane i ustawione, aby maszynista maszyn wyciàgowych nie by∏ nara˝ony na ha∏as, oÊlepienie, zapylenie, dekoncentracj´ i niekorzystne wp∏ywy klimatyczne. 1.1.5.4. Kierunki ruchu dêwigni sterowniczej powinny odpowiadaç kierunkom ruchu linop´dni. Kierunkowi wychylenia dêwigni sterowniczej do przodu powinien odpowiadaç: 1) w pionowym wskaêniku g∏´bokoÊci — ruch prawego wskaênika w dó∏, 2) w tarczowym wskaêniku g∏´bokoÊci — ruch wskaênika zgodny z ruchem wskazówek zegara, 3) ruch naczynia zawieszonego na linie nasi´biernej w dó∏. 1.1.5.5. Mierniki pr´dkoÊci dla maszyn wyciàgowych o maksymalnej pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s powinny byç klasy dok∏adnoÊci co najmniej 2,5 i mieç zakres wskazaƒ o 2,5 m/s do 4 m/s wi´kszy od maksymalnej pr´dkoÊci jazdy. Mierniki pr´dkoÊci dla maszyn wyciàgowych o maksymalnej pr´dkoÊci jazdy do 4 m/s powinny byç klasy dok∏adnoÊci co najmniej 5 i mieç zakres wskazaƒ o 1 m/s do 2 m/s wi´kszy od maksymalnej pr´dkoÊci jazdy. Na mierniku powinny byç zaznaczone pr´dkoÊci dozwolone dla wydobycia i transportu materia∏ów oraz dla jazdy ludzi. 1.1.5.6. Mierniki pràdu obwodu g∏ównego i obwodu wzbudzenia silnika wyciàgowego powinny mieç zaznaczone wartoÊci znamionowe mierzonych pràdów. 1) elementy operacyjne do przyÊpieszania, zwalniania i rewersji ruchu maszyny, 2) elementy operacyjne do sterowania hamulca manewrowego, 3) elementy operacyjne do wyzwalania hamowania bezpieczeƒstwa i przywracania gotowoÊci do ponownego hamowania, Dziennik Ustaw Nr 125 1.1.5.7. — 8068 — dzielnej regulacji wskazaƒ po∏o˝enia ka˝dego naczynia. W przypadku wskaêników elektrycznych wymaganie to dotyczy odbiorników. W maszynie wyciàgowej z ciernym sprz´˝eniem liny wskaênik g∏´bokoÊci powinien umo˝liwiaç ∏àczne oraz równe korygowanie wskazaƒ po∏o˝enia naczyƒ w szybie. Samoczynne korygowanie wskaênika g∏´bokoÊci powinno mieç ograniczony zakres, tak jak element odwzorowania drogi uk∏adu regulacji pr´dkoÊci, i powinno byç z nim powiàzane w sposób okreÊlony w pkt 1.1.5.8.7. Sterowanie zdalne. 1.1.5.7.1. Maszyny wyciàgowe mogà byç sterowane zdalnie spoza budynku lub komory maszyny za pomocà urzàdzeƒ elektrycznych, hydraulicznych lub pneumatycznych. 1.1.5.7.2. W ma∏ych maszynach wyciàgowych dozwolone jest zdalne sterowanie na drodze przeniesieƒ mechanicznych, je˝eli odleg∏oÊç stanowiska sterowniczego od maszyny nie przekracza 15 m. 1.1.5.7.3. NiesprawnoÊç uk∏adu zdalnego sterowania powinna spowodowaç zatrzymanie maszyny wyciàgowej. 1.1.5.7.4. Maszyna wyciàgowa, majàca wi´cej ni˝ jedno stanowisko sterownicze, powinna byç wyposa˝ona w uk∏ad pozwalajàcy na uprawnienie sterowania maszyny wy∏àcznie z jednego stanowiska i dokonanie prze∏àczenia wy∏àcznie podczas postoju. 1.1.5.8. Wskaênik g∏´bokoÊci. 1.1.5.8.1. Wskaênik g∏´bokoÊci powinien zapewniç czytelne odwzorowanie i wskazywanie chwilowego po∏o˝enia ka˝dego naczynia w szybie. B∏àd wskazania, wynikajàcy z charakterystyki technicznej wskaênika g∏´bokoÊci i nieuwzgl´dniajàcy b∏´dów wynikajàcych z poÊredniego pomiaru drogi naczyƒ, pe∏zania i spr´˝ystoÊci lin noÊnych, nie mo˝e przekraczaç 2,5%. W maszynach wyciàgowych ze sterowaniem r´cznym wskaênik g∏´bokoÊci powinien byç wyposa˝ony w dodatkowy wskaênik strefowy o dok∏adniejszej skali. 1.1.5.8.2. Wskaênik g∏´bokoÊci powinien byç nap´dzany od linop´dni, przy czym nap´d wskaênika powinien byç bezpoÊlizgowy. W odniesieniu do elektrycznych wskaêników g∏´bokoÊci wymagania te dotyczà nap´du nadajnika. Dozwolone jest stosowanie bezstykowych nadajników impulsów pod warunkiem realizacji kontroli impulsów. W maszynach bobinowych lub b´bnowych z wi´cej ni˝ dwoma warstwami nawijania liny, nadajniki wskaêników g∏´bokoÊci mogà byç nap´dzane równie˝ od liny, pod warunkiem kontroli poÊlizgu liny co najmniej w górnym po∏o˝eniu naczynia wyciàgowego. Nap´dy wskaêników g∏´bokoÊci powinny umo˝liwiaç korekcj´ wp∏ywu wycierania si´ wyk∏adzin kó∏ p´dnych dla zachowania zgodnoÊci wskazaƒ przy górnym po∏o˝eniu naczynia wyciàgowego. 1.1.5.8.3. W maszynach wyciàgowych z przestawialnymi b´bnami lub bobinami wskaênik g∏´bokoÊci ka˝dego naczynia powinien byç nap´dzany od przynale˝nego b´bna lub bobiny. W przypadku stosowania elektrycznych wskaêników g∏´bokoÊci wymaganie to dotyczy nadajników. 1.1.5.8.4. W urzàdzeniach wyciàgowych dwunaczyniowych powinna istnieç mo˝liwoÊç od- Poz. 1064 1.1.5.8.5. W maszynach wyciàgowych z przestawialnymi b´bnami lub bobinami dozwolone jest stosowanie jednego, wspólnego urzàdzenia nadawczego, nap´dzanego od wa∏u g∏ównego, pod warunkiem ˝e unieruchomienie b´bna luênego (lub luênej bobiny) nast´puje za pomocà jednego z dwóch odr´bnych zespo∏ów roboczych hamulca g∏ównego, nap´dzanego odr´bnym zespo∏em nap´dowym, a odr´bne wskaêniki g∏´bokoÊci sà zwiàzane elektrycznà blokadà z mechanizmem wysprz´glania b´bnów. 1.1.5.8.6. Je˝eli nie ma mo˝liwoÊci korzystania ze znaków wizualnych umieszczonych na linie, dok∏adnoÊç wskaênika g∏´bokoÊci powinna umo˝liwiaç w∏aÊciwe ustawianie naczynia wyciàgowego w po∏o˝eniach za∏adowczych i wy∏adowczych lub te˝ powinno byç przewidziane specjalne urzàdzenie wskazujàce w∏aÊciwe po∏o˝enie naczynia. 1.1.5.8.7. Elementy wskaêników g∏´bokoÊci powinny byç tak powiàzane z innymi elementami odwzorowania drogi, aby przestawienie jednych wymusza∏o przestawienie pozosta∏ych. Elementy wskaênika g∏´bokoÊci i uk∏adu regulacji pr´dkoÊci mogà byç wspólne. 1.1.5.8.8. Je˝eli wskaênik g∏´bokoÊci posiada oddzielny element odwzorowania drogi, to powinien on spe∏niaç wymagania stawiane w zakresie nap´du i zabezpieczeƒ elementom odwzorowania drogi uk∏adu regulacji pr´dkoÊci. 1.1.5.8.9. Elektryczne wskaêniki g∏´bokoÊci, po zaniku i ponownym pojawieniu si´ napi´cia zasilajàcego, powinny prawid∏owo wskazywaç po∏o˝enie naczyƒ. Je˝eli wymaganie to nie jest spe∏nione, powinno nastàpiç ograniczenie pr´dkoÊci jazdy do 2 m/s do chwili uzyskania zgodnoÊci po∏o˝enia naczyƒ ze wskazaniami wskaênika. 1.1.5.9. Uk∏ady sygnalizacyjne. 1.1.5.9.1. Na stanowisku sterowniczym maszyny wyciàgowej powinny byç sygnalizowane wizualnie co najmniej: 1) rodzaj sterowania maszyny wyciàgowej, 2) rodzaj sterowania innych elementów wyciàgu szybowego — w przypadku gdy maszyna wyciàgowa lub inne elementy mogà pracowaç automatycznie, Dziennik Ustaw Nr 125 — 8069 — 3) rodzaj pracy wyciàgu szybowego, 4) stan zablokowania maszyny wyciàgowej, Poz. 1064 1.1.5.10.3. Aparaty rejestrujàce powinny rejestrowaç co najmniej: 1) przebi …