{"html": "<div class=\"lf-doc\"><p class=\"lf-p\">ustanawiającym wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30).</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Oznakowanie CE umieszcza się na składniku interoperacyjności lub na jego etykiecie w sposób widoczny, czytelny i trwały, a gdy nie jest to możliwe lub nie można tego zapewnić z uwagi na charakter wyrobu, umieszcza się je na opakowaniu lub na dokumentach towarzyszących.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ocenie, o której mowa w ust. 2, mogą uczestniczyć notyfikowane jednostki certyfikujące lub notyfikowane jednostki kontrolujące, spełniające wymagania, o których mowa w załączniku V do decyzji 2009/750/WE.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy ocena, o której mowa w ust. 2, wymaga udziału podmiotu pobierającego opłaty, o którym mowa w art. 13i ust. 2, podmiot ten może pobierać opłatę za czynności związane z tą oceną. Wysokość opłaty strony ustalają w umowie, o której mowa w art.</p>\n<p class=\"lf-p\">16e ust. 1 pkt 1 albo art. 16h pkt 1, lub w odrębnej umowie dotyczącej takiej oceny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-16y\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 16y</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kontrolę składników interoperacyjności przeprowadza organ wyspecjalizowany, o którym mowa w art. 58 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Postępowanie w sprawach wprowadzonych do obrotu składników interoperacyjności niezgodnych z wymaganiami określonymi w załączniku II i III do decyzji 2009/750/WE prowadzą organy wyspecjalizowane, o których mowa w art. 58 ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przekazuje informacje o wydanych przez organy wyspecjalizowane decyzjach, o których mowa w art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, oraz przyczynach ich podjęcia Komisji Europejskiej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-16z\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 16z</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Spór pomiędzy podmiotem pobierającym opłaty, o którym mowa w art. 13i ust. 2, a dostawcą EETS dotyczący:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>negocjacji związanych z usługą EETS,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>umowy, o której mowa w art. 16e ust. 1 pkt 1 albo art. 16h pkt 1</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>może być przedmiotem postępowania pojednawczego prowadzonego na wniosek złożony przez podmiot pobierający opłaty, lub dostawcę EETS, przez niezależną Komisję powoływaną do wydawania opinii w sprawie sporów związanych z usługą EETS, zwaną dalej „Komisją”.</div>\n<p class=\"lf-p\">Złożenie wniosku nie narusza prawa stron do rozstrzygania sporów na podstawie odrębnych przepisów.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Komisja jest powoływana na wniosek, o którym mowa w ust. 1, oddzielnie do rozstrzygnięcia każdego sporu. Wniosek składa się do ministra właściwego do spraw transportu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">We wniosku, o którym mowa w ust. 1, określa się zakres i istotę sporu. Do wniosku załącza się dokumenty dotyczące istoty sporu.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16za.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Komisja składa się z trzech członków:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osoby wskazanej przez dostawcę EETS;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby wskazanej przez podmiot pobierający opłaty, o którym mowa w art. 13i ust. 2;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przewodniczącego.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Członkiem Komisji może zostać osoba fizyczna, która:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>posiada pełną zdolność do czynności prawnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nie została prawomocnie skazana za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych lub przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>jest bezstronna i niezależna od stron sporu, o którym mowa w art. 16z ust. 1, oraz pozostałych dostawców EETS i podmiotów pobierających opłaty na obszarach EETS.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Bezstronność i niezależność, o których mowa w ust. 2 pkt 3, nie jest zachowana, jeżeli kandydat na członka Komisji, zastępczego członka Komisji lub członek Komisji:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>posiada udziały, akcje lub inne tytuły własności w podmiotach będących dostawcami EETS lub pobierającymi opłaty na obszarach EETS lub jednostkach z nimi powiązanych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395, 398, 650 i 1629);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>jest lub był w ostatnich 5 latach przedstawicielem prawnym (pełnomocnikiem), członkiem organów nadzorujących, zarządzających, administrujących lub pracownikiem podmiotów, o których mowa w pkt 1;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>osiągnął w ciągu ostatnich 5 lat lub w czasie pełnienia funkcji członka Komisji, przychód z tytułu świadczenia usług na rzecz podmiotów, o których mowa w pkt 1;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>jest małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej do drugiego stopnia lub jest związany z tytułu opieki, przysposobienia lub kurateli z osobą będącą członkiem organów nadzorujących, zarządzających lub administrujących podmiotów, o których mowa w pkt 1.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podmiot pobierający opłaty, o którym mowa w art. 13i ust. 2, lub dostawca EETS, składając wniosek, o którym mowa w art. 16z ust. 1, wskazuje po jednym kandydacie na członka Komisji i zastępczego członka Komisji oraz co najmniej dwóch i nie więcej niż czterech kandydatów na przewodniczącego Komisji. Po otrzymaniu wniosku, minister właściwy do spraw transportu wzywa drugą stronę sporu do wskazania, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wezwania, kandydata na członka Komisji i zastępczego członka Komisji oraz co najmniej dwóch i nie więcej niż czterech kandydatów na przewodniczącego Komisji, a także do złożenia dokumentów dotyczących istoty sporu.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kandydaci na członków Komisji, zastępczych członków Komisji i przewodniczącego Komisji składają ministrowi właściwemu do spraw transportu pisemne oświadczenie, że spełniają wymogi, o których mowa w ust. 2. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kandydaci na członków Komisji wybierają przewodniczącego Komisji spośród wskazanych kandydatów na przewodniczącego i informują o dokonanym wyborze ministra właściwego do spraw transportu.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu, po otrzymaniu informacji o wyborze przewodniczącego Komisji powołuje Komisję w drodze zarządzenia, które podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym tego ministra. Komisja rozpoczyna swoją działalność z chwilą ogłoszenia zarządzenia. Minister właściwy do spraw transportu zawiadamia strony postępowania o powołaniu Komisji.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Członkostwo w Komisji ustaje z dniem:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>śmierci członka Komisji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>złożenia rezygnacji przez członka Komisji ministrowi właściwemu do spraw transportu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>zaprzestania spełniania przez członka Komisji wymagań określonych w ust. 2;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>następującym po dniu wydania uchwały kończącej postępowanie.</div>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Członek Komisji, który złożył rezygnację, jest obowiązany uczestniczyć w pracach Komisji do czasu powołania następcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy przed wydaniem uchwały kończącej postępowanie ustało członkostwo w Komisji przewodniczącego Komisji, wyboru nowego przewodniczącego Komisji dokonuje się spośród pozostałych kandydatów na przewodniczącego Komisji, wskazanych zgodnie z ust. 4. Przepisy ust. 6 i 7 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">11.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku ustania członkostwa w Komisji pozostałych członków Komisji, minister właściwy do spraw transportu niezwłocznie powołuje na członka Komisji zastępczego członka Komisji, wskazanego przez stronę zgodnie z ust. 4. Przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16zb.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przewodniczący Komisji kieruje pracą Komisji oraz czuwa nad sprawnym przebiegiem postępowania i w tym celu może wydawać zarządzenia. Przewodniczący Komisji reprezentuje Komisję na zewnątrz.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tryb pracy Komisji określa regulamin ustalany przez Komisję.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Komisja, w terminie 30 dni od dnia powołania, może wezwać podmiot pobierający opłaty, o którym mowa w art. 13i ust. 2, lub dostawcę EETS do uzupełnienia złożonych dokumentów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podmiot pobierający opłaty, o którym mowa w art. 13i ust. 2, dostawca EETS oraz osoby trzecie zaangażowane w świadczenie usług EETS mają obowiązek udzielania na żądanie Komisji informacji związanych z istotą sporu, o którym mowa w art. 16z ust. 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16zc.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Komisja kończy postępowanie, wydając opinię w formie uchwały, odnoszącą się do zakresu i istoty sporu, wskazanych we wniosku, o którym mowa w art. 16z ust. 1, najpóźniej w terminie 6 miesięcy od dnia powołania Komisji.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do terminu określonego w ust. 1 nie wlicza się okresu, w którym Komisja nie mogła prowadzić postępowania z powodu dokonania zmian w składzie Komisji na podstawie art.</p>\n<p class=\"lf-p\">16za ust. 10 i 11.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uchwała Komisji, o której mowa w ust. 1, zapada większością głosów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uchwałę, o której mowa w ust. 1, sporządza się w języku polskim albo tłumaczy na język polski. Tłumaczenie sporządza tłumacz przysięgły lub właściwy konsul Rzeczypospolitej Polskiej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uchwała, o której mowa w ust. 1, powinna być sporządzona na piśmie i zawierać datę wydania, oznaczenie Komisji, która ją wydała, imiona i nazwiska członków Komisji, oznaczenie stron sporu, opinię co do istoty sporu, uzasadnienie faktyczne i prawne opinii, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania i wskazanie podmiotu zobowiązanego do ich poniesienia. Uchwałę podpisują wszyscy członkowie Komisji.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na zgodny wniosek stron o zakończenie postępowania, złożony przed wydaniem opinii, o której mowa w ust. 1, Komisja niezwłocznie wydaje uchwałę kończącą postępowanie, nie rozstrzygając istoty sporu. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do postępowania przed Komisją stosuje się przepisy art. 1833i art. 1834 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.46)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1467, 1499, 1544, 1629, 1637 i 1693.).</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16zd.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Postępowanie przed Komisją jest prowadzone na koszt stron postępowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszty postępowania, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>koszty ekspertyz i opinii;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>koszty tłumaczeń;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>koszty poniesione przez strony w związku z prowadzonym postępowaniem, niezbędne do celowego dochodzenia praw;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>koszty podróży i noclegów członków Komisji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>wynagrodzenie członków Komisji.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszty, o których mowa w ust. 2 pkt 1-4, ustala się na podstawie dowodów potwierdzających poniesienie wydatków.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wysokość wynagrodzenia członków Komisji ustala się w regulaminie, o którym mowa w art. 16zb ust. 2. Postanowienia regulaminu dotyczące wynagrodzenia członków Komisji wymagają uprzedniego uzgodnienia ze stronami postępowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przewodniczący Komisji może wezwać strony postępowania do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów postępowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przed wydaniem uchwały Komisja wzywa strony postępowania do wskazania poniesionych wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Strona, której stanowisko odnośnie do istoty sporu Komisja uznała za niezasadne, pokrywa w całości koszty postępowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku, o którym mowa w art. 16zc ust. 6, strony ponoszą koszty postępowania po połowie.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku częściowego uznania przez Komisję stanowiska strony co do istoty sporu Komisja może stosunkowo rozdzielić koszty postępowania. Komisja może jednak nałożyć na jedną ze stron obowiązek poniesienia całości kosztów postępowania, jeżeli Komisja w znacznej części uznała za zasadne stanowisko drugiej strony.</p>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niezależnie od wyniku sprawy Komisja może włożyć na stronę postępowania obowiązek zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dotyczy to zwłaszcza kosztów powstałych wskutek uchylenia się od wyjaśnień lub złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16ze.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uchwała Komisji, o której mowa w art. 16zc ust. 1, w przedmiocie kosztów postępowania, podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej po nadaniu jej klauzuli wykonalności.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy działu II tytułu I części trzeciej ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego o postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16zf.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dokumentację pracy Komisji, w tym uchwały Komisji, przewodniczący Komisji przekazuje ministrowi właściwemu do spraw transportu niezwłocznie po zakończeniu postępowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uchwały Komisji, o których mowa w art. 16zc ust. 1 i 6, podlegają ogłoszeniu w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw transportu.</p>\n<p class=\"lf-p\">Art. 16zg.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obsługę organizacyjno-biurową Komisji, w tym odpowiednie pomieszczenia i wyposażenie, zapewnia urząd obsługujący ministra właściwego do spraw transportu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw transportu wymienia informacje z odpowiednimi podmiotami powołanymi w innych niż Rzeczpospolita Polska państwach członkowskich Unii Europejskiej, na podstawie art. 10 decyzji 2009/750/WE.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Administracja drogowa</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-17\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 17</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do zakresu działania ministra właściwego do spraw transportu należy:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>określanie kierunków rozwoju sieci drogowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wydawanie przepisów techniczno-budowlanych i eksploatacyjnych dotyczących dróg i drogowych obiektów inżynierskich;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>koordynacja działań w zakresie przygotowania dróg na potrzeby obrony państwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>koordynacja działań na rzecz rozwiązywania problemów klęsk żywiołowych w zakresie dróg publicznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>(uchylony)</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>sprawowanie nadzoru nad Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej określa, w drodze rozporządzenia, sposób koordynacji działań, o których mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 pkt 3, uwzględniając w szczególności konieczność zapewnienia sprawnego współdziałania właściwych organów i instytucji w tym zakresie.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu może wydawać, rozpowszechniać lub rekomendować wzorce i standardy dotyczące przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania lub ochrony tych dróg, w formie opracowań, które są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw transportu.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wzorce i standardy, o których mowa w ust. 3, są stosowane dobrowolnie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 18</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, do którego należy:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wykonywanie zadań zarządcy dróg krajowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>realizacja budżetu państwa w zakresie dróg krajowych.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad należy również:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>współudział w realizacji polityki transportowej w zakresie dróg;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1a)</span>gromadzenie danych i sporządzanie informacji o sieci dróg publicznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">247)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) przygotowanie dróg krajowych, których jest zarządcą, na potrzeby obrony państwa;</div>\n<p class=\"lf-p\">2a48)Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) nadzór nad przygotowaniem innych niż określone w pkt 2 dróg publicznych na potrzeby obrony państwa zgodnie z zaleceniami ministra właściwego do spraw transportu;</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wydawanie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>współpraca z administracjami drogowymi innych państw i organizacjami międzynarodowymi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>współpraca z organami samorządu terytorialnego w zakresie rozbudowy i utrzymania infrastruktury drogowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>zarządzanie ruchem na drogach krajowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6a)</span>ochrona zabytków drogownictwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>wykonywanie zadań związanych z przygotowywaniem i koordynowaniem budowy i eksploatacji albo wyłącznie eksploatacji, autostrad płatnych, w tym: a) prowadzenie prac studialnych dotyczących autostrad płatnych, przygotowywanie dokumentów wymaganych w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko - na etapie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, o którym mowa w przepisach o ochronie środowiska, b) współpraca z organami właściwymi w sprawach zagospodarowania przestrzennego, obrony narodowej, geodezji i gospodarki gruntami, ewidencji gruntów i budynków, scalania i wymiany gruntów, melioracji wodnych, ochrony gruntów rolnych i leśnych, ochrony środowiska oraz ochrony zabytków, c) nabywanie, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości pod autostrady i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do nieruchomości, d) opracowywanie projektów kryteriów oceny ofert w postępowaniu przetargowym i przeprowadzanie postępowań przetargowych, e) (uchylona) f) uzgadnianie projektu budowlanego autostrady lub jej odcinka w zakresie zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi dotyczącymi autostrad płatnych, g) kontrola budowy i eksploatacji autostrady w zakresie przestrzegania warunków umowy o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrady, h) wykonywanie innych zadań, w sprawach dotyczących autostrad, określonych przez ministra właściwego do spraw transportu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">849)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 50.) pobieranie opłat za przejazd zgodnie z przepisami o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>(uchylony)50)Przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<p class=\"lf-p\">8a49)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 50.) pobieranie opłaty elektronicznej zgodnie z art. 13hb ust. 1;</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8a)</span>(uchylony)50)Przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">949)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 50.) podejmowanie działań mających na celu wprowadzenie systemów elektronicznego poboru opłat i szerokiego zastosowania tych systemów, w zakresie określonym w ustawie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>(uchylony)50)Przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<p class=\"lf-p\">9a51)Dodany przez art. 1 pkt 7 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 34.) dostosowywanie autostrad płatnych do poboru opłat za przejazd autostradą zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym;</p>\n<p class=\"lf-p\">9b51)Dodany przez art. 1 pkt 7 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 34.) współpraca z Głównym Inspektorem Transportu Drogowego w zakresie dostosowania infrastruktury dróg krajowych do poboru opłaty elektronicznej oraz opłaty za przejazd autostradą;</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>wykonywanie zadań wynikających z ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia oraz umowy zawartej w trybie art. 6 ust. 1 tej ustawy.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad powołuje Prezes Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw transportu. Prezes Rady Ministrów odwołuje Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad powołuje zastępców Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Minister właściwy do spraw transportu odwołuje zastępców Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stanowisko Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad może zajmować osoba, która:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>jest obywatelem polskim;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>korzysta z pełni praw publicznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>posiada kompetencje kierownicze;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>posiada co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>posiada wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Informację o naborze na stanowisko Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad ogłasza się przez umieszczenie ogłoszenia w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Ogłoszenie powinno zawierać:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nazwę i adres urzędu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>określenie stanowiska;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wymagania związane ze stanowiskiem wynikające z przepisów prawa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>zakres zadań wykonywanych na stanowisku;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>wskazanie wymaganych dokumentów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>termin i miejsce składania dokumentów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>informację o metodach i technikach naboru.</div>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Termin, o którym mowa w ust. 6 pkt 6, nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nabór na stanowisko Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad przeprowadza zespół, powołany przez ministra właściwego do spraw transportu, liczący co najmniej 3 osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów.</p>\n<p class=\"lf-p\">W toku naboru ocenia się doświadczenie zawodowe kandydata, wiedzę niezbędną do wykonywania zadań na stanowisku, na które jest przeprowadzany nabór, oraz kompetencje kierownicze.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ocena wiedzy i kompetencji kierowniczych, o których mowa w ust. 8, może być dokonana na zlecenie zespołu przez osobę niebędącą członkiem zespołu, która posiada odpowiednie kwalifikacje do dokonania tej oceny.</p>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Członek zespołu oraz osoba, o której mowa w ust. 9, mają obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących osób ubiegających się o stanowisko, uzyskanych w trakcie naboru.</p>\n<p class=\"lf-p\">11.</p>\n<p class=\"lf-p\">W toku naboru zespół wyłania nie więcej niż 3 kandydatów, których przedstawia ministrowi właściwemu do spraw transportu.</p>\n<p class=\"lf-p\">12.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z przeprowadzonego naboru zespół sporządza protokół zawierający:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nazwę i adres urzędu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór, oraz liczbę kandydatów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>imiona, nazwiska i adresy nie więcej niż 3 najlepszych kandydatów uszeregowanych według poziomu spełniania przez nich wymagań określonych w ogłoszeniu o naborze;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>informację o zastosowanych metodach i technikach naboru;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>uzasadnienie dokonanego wyboru albo powody niewyłonienia kandydata;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>skład zespołu.</div>\n<p class=\"lf-p\">13.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wynik naboru ogłasza się niezwłocznie przez umieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.</p>\n<p class=\"lf-p\">Informacja o wyniku naboru zawiera:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nazwę i adres urzędu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>imiona, nazwiska wybranych kandydatów oraz ich miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego albo informację o niewyłonieniu kandydata.</div>\n<p class=\"lf-p\">14.</p>\n<p class=\"lf-p\">Umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ogłoszenia o naborze oraz o wyniku tego naboru jest bezpłatne.</p>\n<p class=\"lf-p\">15.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zespół przeprowadzający nabór na stanowiska, o których mowa w ust. 4, powołuje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<p class=\"lf-p\">16.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do sposobu przeprowadzania naboru na stanowiska, o których mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio ust. 5-14.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-18a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 18a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wykonuje również zadania zarządu dróg krajowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W skład Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wchodzą, z zastrzeżeniem ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">3a, oddziały w województwach.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obszar działania oddziału pokrywa się, z zastrzeżeniem ust. 3a, z obszarem województwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">3a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w drodze zarządzenia, może tworzyć oddziały regionalne realizujące zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w zakresie poszczególnych autostrad i dróg ekspresowych, przy czym oddziały te prowadzą działalność na obszarze większym niż jedno województwo.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad powołuje i odwołuje dyrektorów oddziałów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad może upoważnić pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do załatwiania określonych spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu, w drodze zarządzenia, nadaje Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad statut, określający jej wewnętrzną organizację.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, tryb sporządzania informacji oraz gromadzenia i udostępniania danych o sieci dróg publicznych, obiektach mostowych, tunelach oraz promach, uwzględniając potrzebę zapewnienia ich jednolitości i kompletności.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad otrzymuje środki, ustalane corocznie w ustawie budżetowej, na związane z budową autostrad prace studialne i dokumentacyjne, przejęcie nieruchomości i gospodarowanie nimi, odszkodowania, należności z tytułu ochrony gruntów leśnych, prace scaleniowe i wymienne, przeprowadzanie ratowniczych badań archeologicznych i badań ekologicznych oraz opracowywanie ich wyników.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-19\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 19</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządcami dróg, z zastrzeżeniem ust. 3, 5, 5a i 8, są dla dróg:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wojewódzkich - zarząd województwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>powiatowych - zarząd powiatu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest zarządcą autostrady wybudowanej na zasadach określonych w ustawie do czasu przekazania jej, w drodze porozumienia, spółce, z którą zawarto umowę o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrady. Spółka pełni funkcję zarządcy autostrady płatnej na warunkach określonych w umowie o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrady, z wyjątkiem zadań, o których mowa w art. 20 pkt 1, 8, 17 i 20, które wykonuje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<p class=\"lf-p\">3a. (uchylony) 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządzanie drogami publicznymi może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia, regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe. Zarządcy dróg mogą zawierać także porozumienia w sprawie finansowania albo dofinansowania zadań z zakresu zarządzania drogami z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta.</p>\n<p class=\"lf-p\">5a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Funkcje zarządcy dróg krajowych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, oraz dróg wojewódzkich, może pełnić zarząd związku metropolitalnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5b.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powierzenie zarządowi związku metropolitalnego funkcji zarządcy drogi następuje w trybie porozumienia odpowiednio z zarządem województwa albo prezydentem miasta, regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6.</span>(uchylony) 7.</div>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku zawarcia umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym zadania zarządcy, o których mowa w art. 20 pkt 3-5, 7, 11-13 oraz 15 i 16, może wykonywać partner prywatny.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Drogowa spółka specjalnego przeznaczenia pełni funkcję zarządcy drogi krajowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia oraz umowie, o której mowa w art. 6 ust. 1 tej ustawy.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">952)</span>Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..</div>\n<p class=\"lf-p\">Zadania na drogach o znaczeniu obronnym wykonywane w ramach przygotowań obronnych państwa ujętych w programach obronnych, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1459 i 1669), są finansowane z budżetu państwa w ramach wydatków obronnych, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 37 i 1669).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20</span><span class=\"lf-art-t\">Do zarządcy drogi należy w szczególności:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>opracowywanie projektów planów rozwoju sieci drogowej oraz bieżące informowanie o tych planach organów właściwych do sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>pełnienie funkcji inwestora;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>realizacja zadań w zakresie inżynierii ruchu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>przygotowanie infrastruktury drogowej dla potrzeb obronnych oraz wykonywanie innych zadań na rzecz obronności kraju;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>koordynacja robót w pasie drogowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieranie opłat i kar pieniężnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>prowadzenie ewidencji dróg, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz udostępnianie ich na żądanie uprawnionym organom;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9a)</span>sporządzanie informacji o drogach publicznych oraz przekazywanie ich Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i drogowych obiektów inżynierskich oraz przepraw promowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym weryfikację cech i wskazanie usterek, które wymagają prac konserwacyjnych lub naprawczych ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10a)</span>badanie wpływu robót drogowych na bezpieczeństwo ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">12)</span>przeciwdziałanie niszczeniu dróg przez ich użytkowników;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">13)</span>przeciwdziałanie niekorzystnym przeobrażeniom środowiska mogącym powstać lub powstającym w następstwie budowy lub utrzymania dróg;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">14)</span>wprowadzanie ograniczeń lub zamykanie dróg i drogowych obiektów inżynierskich dla ruchu oraz wyznaczanie objazdów drogami różnej kategorii, gdy występuje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">15)</span>dokonywanie okresowych pomiarów ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">16)</span>utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">17)</span>nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">18)</span>nabywanie nieruchomości innych niż wymienione w pkt 17 na potrzeby zarządzania drogami i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego do nich prawa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">19)</span>zarządzanie i utrzymywanie kanałów technologicznych i pobieranie opłat, o których mowa w art. 39 ust. 7;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">20)</span>zarządzanie bezpieczeństwem dróg w transeuropejskiej sieci drogowej.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Do zarządcy drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 1 i 2, należy ponadto budowa, przebudowa, remont i utrzymanie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>parkingów przeznaczonych dla postoju pojazdów wykonujących przewozy drogowe, wynikającego z konieczności przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów oraz przepisów o ograniczeniach i zakazach ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>miejsc wykonywania kontroli ruchu i transportu drogowego, przeznaczonych w szczególności do ważenia pojazdów.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do zarządcy drogi należy ponadto instalacja w pasie drogowym stacjonarnych urządzeń rejestrujących, o których mowa w art. 2 pkt 59 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, obudów na te urządzenia, ich usuwanie oraz utrzymanie zewnętrznej infrastruktury dla zainstalowanych urządzeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządcy dróg instalują lub usuwają stacjonarne urządzenia rejestrujące lub obudowy na te urządzenia na wniosek Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub z inicjatywy własnej, za zgodą Głównego Inspektora Transportu Drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zadania, o których mowa w ust. 1, są finansowane przez zarządcę drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku dróg zarządzanych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad obowiązki, o których mowa w ust. 1-3, wykonuje Główny Inspektor Transportu Drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy ust. 1-3 o zarządcy drogi stosuje się odpowiednio do straży gminnych (miejskich) w przypadku urządzeń rejestrujących eksploatowanych przez te straże.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">W pasie drogowym dróg publicznych zabrania się instalowania, usuwania, a także eksploatowania (bieżącej obsługi) urządzeń rejestrujących lub obudów na te urządzenia przez podmioty inne niż zarządcy dróg, Policja, Inspekcja Transportu Drogowego oraz straże gminne (miejskie).</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządcy dróg, Policja, Inspekcja Transportu Drogowego oraz straże gminne (miejskie) mogą zlecać w swoim imieniu innym podmiotom: instalację, usunięcie a także obsługę techniczną obejmującą naprawę, remont i wymianę urządzeń rejestrujących oraz obudów na te urządzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20c\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20c</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zapewnienie funkcjonowania stacjonarnych urządzeń rejestrujących oraz obudów na te urządzenia, polegające w szczególności na: zakupie, utrzymaniu i naprawie oraz wynikające z ich bieżącej eksploatacji i obsługi w tym również import danych zarejestrowanych przez te urządzenia oraz montaż urządzeń w zainstalowanych obudowach, należy odpowiednio do:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>Inspekcji Transportu Drogowego - w przypadku urządzeń zainstalowanych przez Inspekcję Transportu Drogowego lub zarządcę drogi działającego na wniosek Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz w przypadku obudów urządzeń rejestrujących należących do Policji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>jednostki samorządu terytorialnego lub straży gminnej (miejskiej) - w pozostałych przypadkach.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zadania, o których mowa w ust. 1, są finansowane odpowiednio przez:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>Inspekcję Transportu Drogowego z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw transportu - w przypadku urządzeń określonych w ust. 1 pkt 1;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>właściwe jednostki samorządu terytorialnego - w przypadku urządzeń określonych w ust.</div>\n<p class=\"lf-p\">1 pkt 2.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20d\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20d</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dochody uzyskane z grzywien nałożonych za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących, jednostki samorządu terytorialnego przeznaczają w całości na finansowanie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zadań inwestycyjnych, modernizacyjnych lub remontowych związanych z siecią drogową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>utrzymania i funkcjonowania infrastruktury oraz urządzeń drogowych, w tym na budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym popularyzację przepisów ruchu drogowego, działalność edukacyjną oraz współpracę w tym zakresie z właściwymi organizacjami społecznymi i instytucjami pozarządowymi.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki uzyskane z grzywien nałożonych przez Inspekcję Transportu Drogowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących, są przekazywane w terminie pierwszych dwóch dni roboczych po zakończeniu tygodnia, w którym wpłynęły, na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego z przeznaczeniem na finansowanie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zadań inwestycyjnych związanych z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego na drogach krajowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>budowy lub przebudowy dróg krajowych.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20e\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20e</span><span class=\"lf-art-t\">Przepisów art. 40 ust. 1 i 3 nie stosuje się do zajęcia pasa drogowego przez Inspekcję</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Transportu Drogowego w związku z wykonywaniem zadań określonych w art. 20b ust. 4 oraz art. 20c ust. 1 pkt 1.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-20f\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 20f</span><span class=\"lf-art-t\">Zarządca drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2, jest obowiązany:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uwzględniać uchwały rady gminy, w których dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców wskazane zostaną wstępne miejsca lokalizacji nowych przystanków komunikacyjnych; o ostatecznej lokalizacji takiego przystanku decyduje zarządca drogi, uwzględniając charakter drogi oraz warunki bezpieczeństwa ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>udostępnić nieodpłatnie gminie na jej wniosek część pasa drogowego w celu budowy, przebudowy i remontu wiat przystankowych lub innych urządzeń służących do obsługi podróżnych.</div>\n<p class=\"lf-p\">Art. 20g53)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 34; wszedł w życie z dniem 4 stycznia 2018 r..</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W pasie drogowym dróg, o których mowa w art. 2 ust. 1, mogą być instalowane stacjonarne i przenośne urządzenia służące do obserwacji i rejestracji obrazu zdarzeń na drogach, wraz z fundamentami, konstrukcjami wsporczymi oraz przynależnymi elementami wyposażenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Urządzenia, o których mowa w ust. 1, mogą instalować:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>Straż Graniczna w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2365, z późn. zm.54)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 2405 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 730, 894 i 1544.) na obszarze strefy nadgranicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1869);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>organy Krajowej Administracji Skarbowej w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, z późn. zm.55)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 650, 723, 1000, 1039, 1499, 1544, 1577 i 1654.);</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>Inspekcja Transportu Drogowego w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, z późn. zm.56)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 12, 79, 138, 650, 1039, 1480, 1481, 1544, 1592 i 1629.).</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Instalacja urządzeń, o których mowa w ust. 1, odbywa się w sposób niepowodujący zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników drogi po uzgodnieniu z zarządcą drogi warunków, jakie należy spełnić w tym zakresie. Uzgodnienie następuje w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące, licząc od dnia przekazania przez właściwy podmiot propozycji lokalizacji urządzeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podmioty, o których mowa w ust. 2, mogą zlecać w swoim imieniu innym podmiotom: instalację, usuwanie, a także utrzymanie, serwis i wymianę urządzeń, o których mowa w ust. 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisów art. 40 ust. 1 i 3 nie stosuje się do zajęcia pasa drogowego w związku z realizacją zadań określonych w ust. 1, 2 i 4.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-21\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 21</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2-4 i ust. 5, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. Jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi może upoważnić pracowników odpowiednio: urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządy dróg mają prawo do:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wstępu na grunty przyległe do pasa drogowego, jeżeli jest to niezbędne do wykonywania czynności związanych z utrzymaniem i ochroną dróg;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>urządzania czasowego przejazdu przez grunty przyległe do pasa drogowego w razie przerwy w komunikacji na drodze;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>ustawiania na gruntach przyległych do pasa drogowego zasłon przeciwśnieżnych.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właścicielom lub użytkownikom gruntów, którzy ponieśli szkody w wyniku czynności wymienionych w ust. 2, przysługuje odszkodowanie na zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-22\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 22</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarząd drogi sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie drogowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Grunty, o których mowa w ust. 1, zarząd drogi może oddawać w najem, dzierżawę albo je użyczać, w drodze umowy, na cele związane z potrzebami zarządzania drogami, ruchu drogowego lub obsługi użytkowników ruchu, a także na cele instalacji urządzeń, o których mowa w art. 20g ust. 1.57)Zdanie pierwsze i zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 34; wszedł w życie z dniem 4 stycznia 2018 r. Zarząd drogi pobiera z tytułu najmu lub dzierżawy opłaty w wysokości ustalonej w umowie.57)Zdanie pierwsze i zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 34; wszedł w życie z dniem 4 stycznia 2018 r. Przepisów art. 43 ust. 2 pkt 3 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się.</p>\n<p class=\"lf-p\">2a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku zawarcia umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym partner prywatny może otrzymać w najem, dzierżawę albo użyczenie nieruchomości leżące w pasie drogowym, w celu wykonywania działalności gospodarczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2b. (uchylony) 2c.</p>\n<p class=\"lf-p\">W granicach miast na prawach powiatu tablice reklamowe i urządzenia reklamowe mogą być umieszczane na gruntach, o których mowa w ust. 1, na podstawie odpłatnej umowy cywilnoprawnej w wypadkach uzasadnionych względami funkcjonalnymi, w szczególności wówczas gdy takie tablice lub urządzenia są umieszczone na wiatach przystankowych lub obiektach małej architektury.</p>\n<p class=\"lf-p\">2d.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wartość świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych przysługujących zarządowi dróg w sytuacji, o której mowa w ust. 2c, nie może być niższa niż wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego, która miałaby zastosowanie w przypadku danej tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego umieszczanych na podstawie decyzji, o której mowa w art. 40 ust. 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku nabywania gruntów przeznaczonych pod pas drogowy zarząd drogi może wystąpić z wnioskiem o dokonanie podziału lub scalenia i podziału nieruchomości, zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami lub przepisami o scalaniu gruntów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-23\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 23</span><span class=\"lf-art-t\">(wygasł)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24</span><span class=\"lf-art-t\">(wygasł)</span></h4>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2a</h3>\n<p class=\"lf-p\">Zarządzanie tunelami położonymi w transeuropejskiej sieci drogowej</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządzanie tunelem położonym w transeuropejskiej sieci drogowej, będącym na etapie projektowania, budowy lub w użytkowaniu, o długości powyżej 500 m należy do zarządcy drogi, zwanego dalej „zarządzającym tunelem”, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do długości tunelu, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepis art. 13d ust. 2 ustawy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do obowiązków zarządzającego tunelem należy w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sporządzanie dokumentacji bezpieczeństwa tunelu, o której mowa w art. 24d ust. 1, i jej aktualizowanie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sporządzanie sprawozdań z każdego pożaru oraz wypadku, w którym są ranni lub zabici albo naruszona została konstrukcja tunelu, który wydarzył się w tunelu, i przekazywanie ich w terminie 2 tygodni od wystąpienia pożaru lub wypadku do wojewody, urzędnika zabezpieczenia, służb ratowniczych i Policji;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>organizowanie szkoleń i ćwiczeń, o których mowa w art. 24e ust. 1 i 2, dla pracowników zarządzającego tunelem, służb ratowniczych i Policji we współpracy z urzędnikiem zabezpieczenia oraz Policją;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>przygotowywanie planów bezpieczeństwa określających zasady postępowania w razie pożaru, wypadku, awarii technicznej lub katastrofy budowlanej.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24b</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojewoda sprawuje nadzór nad zapewnieniem bezpieczeństwa tunelu, w szczególności przez:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wydawanie pozwolenia na użytkowanie tunelu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wyłączanie z użytkowania lub ograniczenie użytkowania tunelu, jeżeli nie są spełnione wymagania bezpieczeństwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>określanie warunków umożliwiających wznowienie użytkowania tunelu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>przeprowadzanie regularnych badań i kontroli tunelu oraz opracowywanie odnośnych wymagań bezpieczeństwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>kontrolę umieszczania w siedzibie urzędnika zabezpieczenia planów bezpieczeństwa, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 4;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>określanie procedury natychmiastowego zamknięcia tunelu w razie wypadku, w którym są ranni lub zabici albo naruszona została konstrukcja tunelu, katastrofy budowlanej lub awarii technicznej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>kontrolę wprowadzania działań niezbędnych do zwiększenia bezpieczeństwa tunelu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>przeprowadzanie w tunelu, co najmniej raz na 5 lat, kontroli spełniania wymagań bezpieczeństwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>powiadamianie uczestników ćwiczeń, o których mowa w art. 24e ust. 1 i 2, o ich terminie, miejscu przeprowadzenia oraz obowiązku wzięcia w nich udziału.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku stwierdzenia, na podstawie sprawozdania, o którym mowa w art. 24a ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">3 pkt 2, że tunel nie spełnia wymagań bezpieczeństwa, wojewoda powiadamia zarządzającego tunelem i urzędnika zabezpieczenia o konieczności podjęcia działań zwiększających bezpieczeństwo tunelu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sytuacji, o której mowa w ust. 2, wojewoda określa warunki użytkowania tunelu lub ponownego otwarcia tunelu, które będą stosowane do czasu wprowadzenia środków zaradczych lub innych ograniczeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sytuacji, gdy tunel nie spełnia wymagań bezpieczeństwa, a podjęte środki zaradcze obejmują zasadniczą zmianę konstrukcji tunelu lub sposobu jego użytkowania, wojewoda przeprowadza analizę ryzyka dla danego tunelu.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opracowując analizę ryzyka, o której mowa w ust. 4, bierze się pod uwagę wszystkie czynniki projektowe, warunki ruchu, mające wpływ na bezpieczeństwo, charakterystykę ruchu drogowego, długość danego tunelu i jego geometrię, a także dobowe natężenie ruchu przejeżdżających samochodów ciężarowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24c\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24c</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dla tunelu, o którym mowa w art. 24a ust. 1, zarządzający tunelem, w uzgodnieniu z wojewodą, powołuje urzędnika zabezpieczenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Urzędnik zabezpieczenia jest niezależny w zakresie wykonywania swoich obowiązków, wynikających z ust. 3, i może wykonywać swoje zadania w odniesieniu do kilku tuneli położonych na obszarze działania zarządzającego tunelem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do obowiązków urzędnika zabezpieczenia należy w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>koordynacja współpracy zarządzającego tunelem ze służbami ratowniczymi i Policją;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>udział w przygotowaniu planów bezpieczeństwa, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 4;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>udział w planowaniu, wdrażaniu i ocenie działań podejmowanych w razie wypadku, w którym są ranni lub zabici albo naruszona została konstrukcja tunelu, lub w razie katastrofy budowlanej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>kontrola przeszkolenia pracowników zarządzającego tunelem oraz udział w organizowaniu ćwiczeń, o których mowa w art. 24e ust. 1 i 2;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>wspólna ze służbami ratowniczymi i Policją ocena ćwiczeń, o których mowa w art. 24e ust. 1 i 2, sporządzanie sprawozdania zawierającego wnioski z przeprowadzonych ćwiczeń oraz wnioski dotyczące oceny stanu bezpieczeństwa tunelu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>wydawanie opinii w sprawach oddawania tunelu do użytkowania, polegające w szczególności na opiniowaniu dokumentacji bezpieczeństwa;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>kontrola prawidłowości utrzymania tuneli;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>współdziałanie z właściwymi służbami w ocenie każdego wypadku, w którym są ranni lub zabici albo naruszona została konstrukcja tunelu, lub też katastrofy budowlanej tunelu.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24d\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24d</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządzający tunelem, sporządzając dokumentację bezpieczeństwa, określa środki zapobiegawcze i ochronne oraz reagowania na potencjalne zdarzenia, konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego w tunelu, uwzględniając strukturę ruchu drogowego i inne uwarunkowania związane z konstrukcją i otoczeniem tunelu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dokumentacja bezpieczeństwa stanowi integralną część dokumentacji tunelu, gromadzonej przez zarządzającego tunelem w związku z procesem inwestycyjnym oraz użytkowaniem tunelu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, elementy oraz tryb postępowania z dokumentacją bezpieczeństwa, o której mowa w ust. 1, mając na względzie poszczególne etapy procesu inwestycyjnego oraz etap użytkowania tunelu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24e\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24e</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia częściowe dla pracowników zarządzającego tunelem, służb ratowniczych i Policji organizuje się raz w roku.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia w pełnym zakresie są przeprowadzane w każdym tunelu przynajmniej raz na 4 lata.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Urzędnik zabezpieczenia przekazuje wojewodzie sprawozdanie, o którym mowa w art. 24c ust. 3 pkt 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw wewnętrznych i minister właściwy do spraw transportu określą, w drodze rozporządzenia, zakres ćwiczeń dla rodzajów ćwiczeń, o których mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 i 2, mając na uwadze potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego w tunelu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24f\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24f</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojewoda w trybie art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, na wniosek zarządzającego tunelem, może udzielić odstępstwa od wymagań zawartych w przepisach techniczno-budowlanych, dotyczących warunków bezpieczeństwa w tunelu w przypadku możliwości zastosowania rozwiązań technicznych o wyższych parametrach bezpieczeństwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu ocenia zasadność wniosku, a w przypadku pozytywnej oceny przekazuje go Komisji Europejskiej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia przekazania wniosku Komisji Europejskiej, Komisja nie zgłosi sprzeciwu na odstępstwo, minister właściwy do spraw transportu upoważnia wojewodę do udzielenia zgody na odstępstwo. W przypadku sprzeciwu Komisji upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo nie może być udzielone.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24g\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24g</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządzający tunelem jest obowiązany przekazywać Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad sprawozdania, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 2, co 2 lata, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następnego po upływie dwuletniego okresu objętego sprawozdaniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad przekazuje, co 2 lata, Komisji Europejskiej zbiorczą informację z otrzymanych sprawozdań, o których mowa w ust. 1, ze wskazaniem częstotliwości i przyczyn pożarów oraz wypadków, w terminie do dnia 30 września roku następnego po upływie dwuletniego okresu objętego sprawozdaniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zbiorcza informacja, o której mowa w ust. 2, zawiera ocenę pożarów i wypadków w tunelach i informacje na temat rzeczywistej roli i skuteczności urządzeń i środków bezpieczeństwa.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2b</h3>\n<p class=\"lf-p\">Zarządzanie bezpieczeństwem dróg w transeuropejskiej sieci drogowej</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24h\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24h</span><span class=\"lf-art-t\">Zarządzanie bezpieczeństwem dróg w transeuropejskiej sieci drogowej polega na:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przeprowadzeniu: a) oceny wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego, b) audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>dokonywaniu klasyfikacji odcinków dróg: a) ze względu na koncentrację wypadków śmiertelnych, b) ze względu na bezpieczeństwo sieci drogowej.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24i\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24i</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ocenę wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego przeprowadza się na etapie planowania tej drogi przed wszczęciem postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405, z późn. zm.58)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 1999 oraz z 2018 r. poz. 810, 1089, 1479, 1496, 1563, 1590, 1669 i 1722.).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy przeprowadzaniu oceny wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego uwzględnia się:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>liczbę zabitych w wypadkach drogowych oraz liczbę wypadków drogowych na drogach, z których ruch drogowy może zostać przeniesiony na planowaną drogę;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>warianty przebiegu i parametrów planowanej drogi w przypadku budowy drogi oraz rozkład ruchu drogowego na sieci drogowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wpływ planowanej drogi na istniejącą sieć drogową;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>wpływ planowanej drogi na uczestników ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>natężenie ruchu drogowego i jego rodzaj;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>czynniki sezonowe i klimatyczne;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>potrzeby uczestników ruchu drogowego w zakresie bezpiecznych stref parkingowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>lokalną aktywność tektoniczną, sejsmiczną oraz możliwość wystąpienia tąpnięć górniczych.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ocena wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego zawiera w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>opis planowanej budowy lub przebudowy drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>opis stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego istniejącego oraz jego stanu w przypadku niezrealizowania planowanej budowy lub przebudowy drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przedstawienie proponowanych i możliwych rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>analizę wpływu alternatywnych rozwiązań na bezpieczeństwo ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>porównanie rozwiązań alternatywnych, w tym analizę kosztów i korzyści.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyniki oceny wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego zarządca drogi uwzględnia na kolejnych etapach projektowania budowy albo przebudowy drogi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24j\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24j</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego przeprowadza się:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w ramach opracowywania na potrzeby decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach karty informacyjnej przedsięwzięcia lub raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ich ewentualnego uzupełniania oraz gdy w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyniknie potrzeba przedstawienia nowego wariantu drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przed wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o pozwoleniu na budowę albo przed zgłoszeniem wykonywania robót;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przed wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi lub zawiadomieniem o zakończeniu budowy lub przebudowy drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>przed upływem 12 miesięcy od dnia oddania drogi do użytkowania.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy przeprowadzaniu audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, uwzględnia się w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>położenie geograficzne oraz warunki geograficzne, klimatyczne i meteorologiczne;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>lokalizację i rodzaj skrzyżowań;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>ograniczenia ruchu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>funkcjonalność w ramach sieci drogowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>dopuszczalną oraz projektową prędkość pojazdu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>przekrój poprzeczny, w tym liczbę i szerokość pasów ruchu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>plan sytuacyjny i profil podłużny;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>ograniczenia widoczności;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>dostępność dla środków publicznego transportu zbiorowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>skrzyżowania z liniami kolejowymi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>projektowane przejścia dla zwierząt i inne urządzenia ochrony środowiska.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy przeprowadzaniu audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, uwzględnia się w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>oznakowanie pionowe i poziome drogi, na podstawie projektu organizacji ruchu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>oświetlenie drogi i skrzyżowań;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>urządzenia i obiekty w pasie drogowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>sposób zagospodarowania terenów przyległych do pasa drogowego, w tym roślinność;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>uczestników ruchu drogowego oraz ich potrzeby w zakresie bezpiecznych stref parkingowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>sposób dostosowania urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego do potrzeb uczestników ruchu drogowego.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy przeprowadzaniu audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, uwzględnia się w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego i widoczność w różnych warunkach pogodowych oraz porach dnia;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>widoczność oznakowania pionowego i poziomego drogi na podstawie wizji lokalnej w terenie;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>stan nawierzchni drogi.</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy przeprowadzaniu audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, uwzględnia się ocenę zachowań uczestników ruchu drogowego i wpływ tych zachowań na bezpieczeństwo ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy przeprowadzaniu audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 3-5, uwzględnia się w razie potrzeby kryteria stosowane przy przeprowadzaniu audytu na etapach wcześniejszych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24k\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24k</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego przeprowadza audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego lub zespół audytujący, w którego skład wchodzi co najmniej jeden audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego nie może być przeprowadzany przez audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego, który wykonywał lub wykonuje zadania w zakresie projektowania, budowy, przebudowy, zarządzania odcinkiem drogi podlegającym audytowi, zarządzania ruchem lub nadzoru nad zarządzaniem ruchem na odcinku drogi podlegającym audytowi.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego nie może być przeprowadzany przez audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego, którego małżonek, krewny i powinowaty do drugiego stopnia, osoba związana z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli wykonywał lub wykonuje zadania w zakresie projektowania, budowy, przebudowy, zarządzania odcinkiem drogi podlegającym audytowi, zarządzania ruchem lub nadzoru nad zarządzaniem ruchem na odcinku drogi podlegającym audytowi.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego może przeprowadzać audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego będący pracownikiem jednostki wykonującej zadania zarządcy drogi lub audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego niepozostający w stosunku pracy z jednostką wykonującą zadania zarządcy drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W jednostce wykonującej zadania zarządcy drogi zatrudniającej audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego tworzy się wieloosobowe lub jednoosobowe komórki audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Działalnością wieloosobowej komórki audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego kieruje audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwany dalej „kierownikiem komórki audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego”.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownik komórki audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego podlega bezpośrednio kierownikowi jednostki, o której mowa w ust. 5, a w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad.</div>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownik jednostki, o której mowa w ust. 5, a w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zapewnia warunki niezbędne do niezależnego, obiektywnego i efektywnego prowadzenia audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym zapewnia organizacyjną odrębność komórki audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego zatrudnionego w jednoosobowej komórce audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego stosuje się przepisy ustawy dotyczące kierownika komórki audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24l\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24l</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga przedstawienia jego wyniku, na który składają się sprawozdanie oraz sformułowane na jego podstawie zalecenia dla zarządcy drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi uwzględnia wynik audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego na dalszych etapach przygotowania, budowy i użytkowania drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W uzasadnionych przypadkach zarządca drogi może nie uwzględnić wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku, o którym mowa w ust. 3, zarządca drogi jest obowiązany do opracowania uzasadnienia stanowiącego załącznik do wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24m\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24m</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Klasyfikację odcinków dróg ze względu na koncentrację wypadków śmiertelnych oraz klasyfikację odcinków dróg ze względu na bezpieczeństwo sieci drogowej przeprowadza się co najmniej raz na trzy lata.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Klasyfikację odcinków dróg ze względu na koncentrację wypadków śmiertelnych przeprowadza się, w odniesieniu do natężenia ruchu, dla odcinków dróg pozostających w użytkowaniu nie mniej niż trzy lata.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, metodę dokonywania klasyfikacji, o których mowa w ust. 1, mając na uwadze liczbę wypadków drogowych, natężenie ruchu, rodzaj ruchu oraz poprawę poziomu bezpieczeństwa użytkowników dróg, a także zmniejszenie kosztów wypadków drogowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyniki klasyfikacji, o których mowa w ust. 1, podlegają ocenie wykonywanej przez zespół ekspertów powoływany przez zarządcę drogi. W skład zespołu ekspertów wchodzi co najmniej jedna osoba posiadająca kwalifikacje i doświadczenie wymienione w art. 24n ust. 2 pkt 4 i 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zespół ekspertów, po przeprowadzeniu wizytacji w terenie, przedstawia zarządcy drogi propozycję działań, które należy podjąć w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, mając na uwadze propozycje działań przedstawione po przeprowadzeniu ostatniej klasyfikacji, o której mowa w ust. 1, oraz sprawozdań, o których mowa w art. 130b ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi przeprowadza analizę kosztów i korzyści proponowanych działań, o których mowa w ust. 5. Działania wybrane przez zarządcę drogi są realizowane w ramach dostępnych środków finansowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi jest obowiązany do poinformowania uczestników ruchu drogowego o wynikach klasyfikacji, o której mowa w ust. 2, na swojej stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2c</h3>\n<p class=\"lf-p\">Audytorzy bezpieczeństwa ruchu drogowego</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24n\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24n</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audytorem bezpieczeństwa ruchu drogowego jest osoba, która posiada certyfikat audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Certyfikat audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego może uzyskać osoba, która:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>posiada pełną zdolność do czynności prawnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>korzysta z pełni praw publicznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nie została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>posiada wyższe wykształcenie techniczne w zakresie budownictwa drogowego, inżynierii ruchu drogowego lub transportu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>posiada co najmniej 5-letnią praktykę w zakresie projektowania dróg, inżynierii ruchu drogowego, zarządzania drogami, zarządzania ruchem drogowym lub opiniowania projektów drogowych pod względem bezpieczeństwa ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>posiada zaświadczenie o ukończeniu szkolenia i zdaniu egzaminu na audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego ma obowiązek stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych na szkoleniach okresowych co najmniej raz na trzy lata.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">459)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), która weszła w życie z dniem 1 października 2018 r..</div>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenia zakończone egzaminem, o których mowa w ust. 2 pkt 6, oraz szkolenia okresowe, o których mowa w ust. 3, przeprowadzają uczelnie w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668) prowadzące studia drugiego stopnia z zakresu budownictwa drogowego oraz instytuty badawcze posiadające kategorię naukową A+ albo A, działające w zakresie budownictwa drogowego na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 736 i 1669).</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5.</span>(uchylony)60)Przez art. 10 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 59.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Certyfikat audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego wydaje, na wniosek kandydata na audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego, na okres trzech lat minister właściwy do spraw transportu, po dostarczeniu przez tego kandydata oświadczenia o spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oraz dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Certyfikat audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego jest przedłużany na kolejne trzy lata na wniosek audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego po dostarczeniu potwierdzenia ukończenia szkolenia okresowego, o którym mowa w ust. 3, oświadczenia o spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oraz dokumentu potwierdzającego spełnienie wymogu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu odmawia w drodze decyzji administracyjnej:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>wydania certyfikatu audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego w przypadku niespełnienia któregokolwiek z wymogów, o których mowa w ust. 2;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przedłużenia certyfikatu audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego w przypadku niespełnienia któregokolwiek z wymogów, o których mowa w ust. 7.</div>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sposób przeprowadzania i zakres programowy szkolenia zakończonego egzaminem, o którym mowa w ust. 2 pkt 6,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sposób przeprowadzania i zakres programowy szkolenia okresowego, o którym mowa w ust.</div>\n<p class=\"lf-p\">3,</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wzór certyfikatu audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>mając na uwadze zapewnienie odpowiedniego poziomu edukacyjnego szkoleń oraz jednolitego wzoru dokumentu.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-24o\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 24o</span><span class=\"lf-art-t\">Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego traci certyfikat audytora bezpieczeństwa ruchu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">drogowego w przypadku:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>pozbawienia praw publicznych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>całkowitego lub częściowego ubezwłasnowolnienia.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Skrzyżowania dróg z innymi drogami komunikacji lądowej i powietrznej oraz liniowymi urządzeniami technicznymi</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 25</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg różnej kategorii, wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, należy do zarządcy drogi właściwego dla drogi wyższej kategorii.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszt budowy lub przebudowy skrzyżowania, o którym mowa w ust. 1, wraz z koniecznymi drogowymi obiektami inżynierskimi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, ponosi zarządca drogi, który wystąpił z inicjatywą budowy lub przebudowy takiego skrzyżowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowania autostrady lub drogi ekspresowej z innymi drogami publicznymi, wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, należy do zarządcy autostrady lub drogi ekspresowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszt budowy lub przebudowy skrzyżowania, o którym mowa w ust. 3, wraz z koniecznymi drogowymi obiektami inżynierskimi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, ponosi zarządca drogi, który wystąpił z inicjatywą budowy lub przebudowy takiego skrzyżowania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-26\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 26</span><span class=\"lf-art-t\">Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona budowli brzegowych przepraw promowych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">zlokalizowanych w ciągu drogi wraz z urządzeniami i instalacjami oraz jednostkami przeprawowymi (promami) należy do zarządcy tej drogi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 27</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 28</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami, a w przypadku ich braku</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w odległości 4 m od skrajnych szyn, należy do zarządu kolei.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do zarządów kolei należy również:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>budowa i utrzymanie urządzeń odwadniających wiadukty kolejowe nad drogami, łącznie z urządzeniami odprowadzającymi wodę poza koronę drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>budowa skrzyżowań dróg z torami kolejowymi w różnych poziomach w razie budowy nowej lub zmiany trasy istniejącej linii kolejowej, zwiększenia ilości torów, elektryfikacji linii, zwiększenia szybkości lub częstotliwości ruchu pociągów.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-28a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 28a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podmiot zarządzający torowiskiem tramwajowym, o którym mowa w ust. 1, uzgadnia z zarządcą drogi warunki wykonania robót na terenie tego torowiska.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-29\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 29</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zezwolenie na lokalizację zjazdu, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem ust. 5. W zezwoleniu na lokalizację zjazdu określa się miejsce lokalizacji zjazdu i jego parametry techniczne, a w zezwoleniu na przebudowę zjazdu - jego parametry techniczne, a także zamieszcza się, w przypadku obu zezwoleń, pouczenie o obowiązku:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przed rozpoczęciem robót budowlanych: a) dokonania czynności wymaganych przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, b) uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na prowadzenie robót w pasie drogowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>uzgodnienia z zarządcą drogi projektu budowlanego zjazdu - o ile projekt budowlany jest wymagany.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ze względu na wymogi wynikające z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, zarządca drogi może odmówić wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu lub jego przebudowę albo wydać zezwolenie na lokalizację zjazdu na czas określony.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzja o wydaniu zezwolenia na lokalizację zjazdu, o którym mowa w ust. 1, wygasa, jeżeli w ciągu 3 lat od jego wydania zjazd nie został wybudowany.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Budowa lub przebudowa zjazdu na podstawie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-29a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 29a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za wybudowanie lub przebudowę zjazdu:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>bez zezwolenia zarządcy drogi,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>o parametrach innych niż określone w zezwoleniu zarządcy drogi</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z art. 40 ust. 4.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Karę, o której mowa w ust. 1, zarządca drogi wymierza również za użytkowanie zjazdu po terminie określonym w zezwoleniu zarządcy drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Termin płatności kary, o której mowa w ust. 1, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-30\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 30</span><span class=\"lf-art-t\">Utrzymywanie zjazdów, łącznie ze znajdującymi się pod nimi przepustami, należy do</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">właścicieli lub użytkowników gruntów przyległych do drogi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-31\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 31</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-32\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 32</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy budowa lub przebudowa drogi w miejscu jej przecięcia się z inną drogą transportu lądowego - z wyjątkiem skrzyżowania z linią kolejową w poziomie szyn, o którym mowa w art. 28 ust. 1 - wodnego, korytarzem powietrznym w strefie lotniska lub urządzeniem typu liniowego (w szczególności linią energetyczną lub telekomunikacyjną, rurociągiem, taśmociągiem) powoduje naruszenie tych obiektów lub urządzeń albo konieczność zmian dotychczasowego ich stanu, przywrócenie poprzedniego stanu lub dokonanie zmiany należy do zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 2-4.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszty przyłączy do urządzeń liniowych w granicach pasa drogowego, z zastrzeżeniem ust. 4, pokrywa w całości zarządca drogi, a poza tymi granicami właściciel lub użytkownik urządzeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszty przełożenia urządzeń liniowych w pasie drogowym, wynikające z naruszenia lub konieczności zmian stanu dotychczasowego urządzenia liniowego, w wysokości odpowiadającej wartości tych urządzeń i przy zachowaniu dotychczasowych właściwości użytkowych i parametrów technicznych, z zastrzeżeniem ust. 4, pokrywa zarządca drogi.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli w wyniku uzgodnień zarządcy drogi z zainteresowaną stroną zostaną wprowadzone ulepszenia urządzeń, koszty tych ulepszeń pokrywa odpowiednio ich właściciel lub użytkownik.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przekazanie przez zarządcę drogi urządzeń, o których mowa w ust. 2-4, wykonanych w pasie drogowym, osobie uprawnionej następuje nieodpłatnie, na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-33\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 33</span><span class=\"lf-art-t\">Wykonanie skrzyżowań nowo budowanych lub przebudowywanych obiektów, o których mowa</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w art. 32 ust. 1, oraz linii kolejowych, powodujące naruszenie stanu istniejącej drogi lub konieczność dokonania zmian elementów drogi, należy do inwestora zlecającego budowę lub przebudowę tych obiektów.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Pas drogowy</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-34\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 34</span><span class=\"lf-art-t\">Odległość granicy pasa drogowego od zewnętrznej krawędzi wykopu, nasypu, rowu lub</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">od innych urządzeń wymienionych w art. 4 pkt 1 i 2 powinna wynosić co najmniej 0,75 m, a dla autostrad i dróg ekspresowych - co najmniej 2 m.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-35\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 35</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi sporządza i weryfikuje okresowo plany rozwoju sieci drogowej i przekazuje je, niezwłocznie po sporządzeniu, organom właściwym w sprawie sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W planach zagospodarowania przestrzennego województwa i miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznacza się pod przyszłą budowę dróg pas terenu o szerokości uwzględniającej ochronę użytkowników dróg i terenu przyległego przed wzajemnym niekorzystnym oddziaływaniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zmianę zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogowego, w szczególności polegającą na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, zarządca drogi uzgadnia w zakresie możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W pasie terenu, o którym mowa w ust. 2, mogą być wznoszone tylko tymczasowe obiekty budowlane oraz urządzenia budowlane związane z obiektami budowlanymi. Ich usunięcie w wypadku budowy drogi następuje na koszt właściciela, bez odszkodowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nieruchomości położone w pasie, o którym mowa w ust. 2, stanowiące własność Skarbu Państwa, przeznaczone pod przyszłą budowę drogi, nie mogą być zbyte bez zgody właściwego zarządcy drogi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-36\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 36</span><span class=\"lf-art-t\">W przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">warunkami podanymi w tym zezwoleniu, lub bez zawarcia odpłatnej umowy cywilnoprawnej, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, lub niezgodnie z warunkami tej umowy, właściwy zarządca drogi orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, o jego przywróceniu do stanu poprzedniego. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu, wymagającego podjęcia przez właściwy organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-37\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 37</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-38\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 38</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przebudowa lub remont obiektów budowlanych lub urządzeń, o których mowa w ust. 1, wymaga zgody zarządcy drogi, a w przypadku gdy planowane roboty są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, również uzgodnienia projektu budowlanego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 2, powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia wystąpienia z wnioskiem o taką zgodę. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako wyrażenie zgody. Odmowa wyrażenia zgody następuje w drodze decyzji administracyjnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-39\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 39</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>włóczenia po drogach oraz porzucania na nich przedmiotów lub używania pojazdów niszczących nawierzchnię drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>poruszania się po drogach pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia lub w sposób niezgodny z przepisami ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>samowolnego ustawiania, zmieniania i uszkadzania znaków drogowych i urządzeń ostrzegawczo-zabezpieczających;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>umieszczania reklam: a) imitujących znaki i sygnały drogowe oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, b) poza obszarem zabudowanym, z wyłączeniem parkingów i miejsc obsługi podróżnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>umieszczania urządzeń zastępujących obowiązujące znaki drogowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>niszczenia rowów, skarp, nasypów i wykopów oraz samowolnego rozkopywania drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>zaorywania lub zwężania w inny sposób pasa drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>wypasania zwierząt gospodarskich;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>rozniecania ognisk w pobliżu drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych oraz przejeżdżania przez nie z otwartym ogniem;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">12)</span>usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych.</div>\n<p class=\"lf-p\">1a61)W brzmieniu ustalonym przez art. 49 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8..</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do umieszczania, konserwacji, przebudowy i naprawy infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1907, z późn. zm.62)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 2201 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 1118, 1560 i 1629.) oraz urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej, w tym punktów ładowania stanowiących część infrastruktury ładowania drogowego transportu publicznego, oraz urządzeń związanych z ich eksploatacją, a także do innych czynności związanych z eksploatacją tej infrastruktury i tych urządzeń, jeżeli warunki techniczne i wymogi bezpieczeństwa na to pozwalają.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2.</span>(uchylony) 3.</div>\n<p class=\"lf-p\">W szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w ust. 7 lub w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Jednakże właściwy zarządca drogi:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>może odmówić wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń i infrastruktury, o których mowa w ust. 1a, wyłącznie, jeżeli ich umieszczenie spowodowałoby zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, naruszenie wymagań wynikających z przepisów odrębnych lub miałoby doprowadzić do utraty uprawnień z tytułu gwarancji lub rękojmi w zakresie budowy, przebudowy lub remontu dróg;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1a)</span>odmawia wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym infrastruktury telekomunikacyjnej, jeżeli w kanale technologicznym istnieją wolne zasoby;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>odmawia wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym reklam, jeżeli ich umieszczenie mogłoby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń, lub zmniejszenie jej trwałości, lub zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz w przypadkach, gdy reklamy nie spełniają warunków, o których mowa w art. 42a.</div>\n<p class=\"lf-p\">3a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W decyzji, o której mowa w ust. 3, określa się w szczególności: rodzaj inwestycji, sposób, miejsce i warunki jej umieszczenia w pasie drogowym oraz pouczenie inwestora, że przed rozpoczęciem robót budowlanych jest zobowiązany do:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy albo wykonywania robót budowlanych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>uzgodnienia z zarządcą drogi, przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, projektu budowlanego obiektu lub urządzenia, o którym mowa w ust. 3;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego, dotyczącego prowadzenia robót w pasie drogowym lub na umieszczenie w nim obiektu lub urządzenia.</div>\n<p class=\"lf-p\">3aa.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy decyzja, o której mowa w ust. 3, dotyczy lokalizacji w pasie drogowym infrastruktury telekomunikacyjnej, w decyzji tej określa się dodatkowo, czy w okresie 4 lat od jej wydania planowana jest budowa, przebudowa lub remont odcinka drogi, którego dotyczy decyzja, o ile wynika to wprost z uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego, wieloletniej prognozy finansowej jednostki samorządu terytorialnego, programu wieloletniego wydanego na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62, 1000, 1366, 1669 i 1693) lub planów, o których mowa w art. 20 pkt 1 lub 2 niniejszej ustawy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3b.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy właściwy organ nie wyda decyzji, o której mowa w ust. 3, w terminie 65 dni od dnia złożenia wniosku, a w odniesieniu do infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne - w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, organ wyższego stopnia, a w przypadku braku takiego organu - organ nadzorujący, wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wpływy z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">3c.</p>\n<p class=\"lf-p\">Karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w ust. 3b. W przypadku nieuiszczenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 3b, podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.</p>\n<p class=\"lf-p\">3d.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do terminu, o którym mowa w ust. 3b, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Utrzymanie obiektów i urządzeń, o których mowa w ust. 3, należy do ich posiadaczy.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli budowa, przebudowa lub remont drogi wymaga przełożenia urządzenia lub obiektu, o którym mowa w ust. 3, koszt tego przełożenia ponosi jego właściciel.</p>\n<p class=\"lf-p\">5a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z zastrzeżeniem art. 32 ust. 3, jeżeli budowa, przebudowa lub remont drogi wymaga przełożenia infrastruktury telekomunikacyjnej umieszczonej w pasie drogowym, koszt tego przełożenia ponosi:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zarządca drogi - w przypadku gdy nie upłynęły 4 lata od dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, pod warunkiem zachowania dotychczasowych właściwości użytkowych oraz parametrów technicznych infrastruktury telekomunikacyjnej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>właściciel infrastruktury telekomunikacyjnej - w przypadku gdy: a) upłynęły 4 lata od dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, b) na żądanie właściciela wprowadzono ulepszenia w infrastrukturze telekomunikacyjnej, c) infrastruktura telekomunikacyjna została zlokalizowana w pasie drogowym, mimo że zarządca drogi zawarł w decyzji, o której mowa w ust. 3, informację o planowanej w okresie 4 lat budowie, przebudowie lub remoncie odcinka drogi, którego dotyczy decyzja.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi w trakcie budowy lub przebudowy drogi jest obowiązany zlokalizować kanał technologiczny w pasie drogowym:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>dróg krajowych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>pozostałych dróg publicznych, chyba że w terminie 60 dni od dnia ogłoszenia informacji, o której mowa w ust. 6a, nie zgłoszono zainteresowania udostępnieniem kanału technologicznego.</div>\n<p class=\"lf-p\">6a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Najpóźniej na 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, o pozwoleniu na budowę albo dniem zgłoszenia przebudowy dróg, o których mowa w ust. 6 pkt 2, zarządca drogi zamieszcza na swojej stronie internetowej informację o zamiarze rozpoczęcia budowy lub przebudowy drogi i możliwości zgłaszania zainteresowania z udostępnieniem kanału technologicznego, jednocześnie zawiadamiając o tym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, zwanego dalej „Prezesem UKE”.</p>\n<p class=\"lf-p\">6b.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podmiot, który zgłosi zainteresowanie udostępnieniem przez zarządcę drogi kanału technologicznego, a następnie po jego wybudowaniu nie złoży wniosku, o którym mowa w ust. 7, jest obowiązany zwrócić zarządcy drogi koszty wybudowania kanału technologicznego, o ile nie udostępniono tego kanału innym podmiotom.</p>\n<p class=\"lf-p\">6c.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw informatyzacji, na wniosek zarządcy drogi w drodze decyzji, zwalnia zarządcę z obowiązku budowy kanału technologicznego, jeżeli w pobliżu pasa drogowego istnieje już kanał technologiczny lub linia światłowodowa, posiadające wolne zasoby wystarczające do zaspokojenia potrzeb społecznych w zakresie dostępu do usług szerokopasmowych lub w sytuacji, gdy lokalizowanie kanału technologicznego byłoby ekonomicznie nieracjonalne lub technicznie niemożliwe. W odniesieniu do dróg, o których mowa w ust. 6 pkt 2, zwolnienie następuje przed ogłoszeniem, o którym mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">6a.</p>\n<p class=\"lf-p\">6d.</p>\n<p class=\"lf-p\">Niezwłocznie po wybudowaniu kanału technologicznego, a jeszcze przed jego udostępnieniem innym podmiotom, zarządca drogi przekazuje Prezesowi UKE informację o przebiegu nowo zlokalizowanego kanału technologicznego.</p>\n<p class=\"lf-p\">6e.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi, na wniosek Prezesa UKE lub przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, udziela informacji o kanałach technologicznych zlokalizowanych w pasie drogowym na obszarze jego właściwości.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi udostępnia kanał technologiczny na pisemny wniosek podmiotu, który zgłosił zainteresowanie jego udostępnieniem, w drodze decyzji, w której określa warunki udostępnienia tego kanału.</p>\n<p class=\"lf-p\">7a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku gdy funkcję zarządcy autostrady płatnej pełni spółka, o której mowa w art. 19 ust. 3, albo funkcję zarządcy drogi pełni drogowa spółka specjalnego przeznaczenia, o której mowa w ustawie z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia, kanały technologiczne udostępnia się za opłatą, w drodze umowy dzierżawy lub najmu.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy ust. 7h i 7i stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">7aa.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku niezawarcia umowy, o której mowa w ust. 7a, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o udostępnienie kanału technologicznego każda ze stron może zwrócić się do Prezesa UKE z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie udostępnienia tego kanału.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2062 oraz z 2018 r. poz. 1118) stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">7ab.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzja w sprawie udostępnienia kanału technologicznego określa w szczególności:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>imię i nazwisko oraz adres albo nazwę i adres siedziby wnioskodawcy;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>lokalizację kanału technologicznego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>zakres udostępnienia kanału technologicznego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>planowany okres udostępnienia kanału technologicznego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>wysokość opłaty za udostępnienie kanału technologicznego oraz sposób jej uiszczania.</div>\n<p class=\"lf-p\">7ac.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi odmawia, w drodze decyzji, udostępnienia kanału technologicznego w przypadku braku wolnych zasobów w tym kanale.</p>\n<p class=\"lf-p\">7b. (uchylony) 7c. (uchylony) 7d. (uchylony) 7e. (uchylony) 7f.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu art. 40 ust. 3 nie stosuje się do linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych oraz innych urządzeń umieszczanych w kanale technologicznym.</p>\n<p class=\"lf-p\">7g.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za udostępnienie kanału technologicznego lub jego części pobiera się opłatę.</p>\n<p class=\"lf-p\">7h.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę za udostępnienie kanału technologicznego ustala się jako iloczyn liczby metrów bieżących udostępnionego kanału technologicznego i stawki opłaty za udostępnienie 1 mb kanału technologicznego, pobieranej za każdy rok jego udostępnienia, przy czym za udostępnienie kanału technologicznego na okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni udostępnienia kanału technologicznego.</p>\n<p class=\"lf-p\">7i.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stawki opłat za udostępnienie 1 mb kanału technologicznego za każdy rok jego udostępniania nie mogą przekroczyć:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>7,00 zł - w przypadku rury osłonowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>5,50 zł - w przypadku rury światłowodowej;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>1,00 zł - w przypadku mikrorury wchodzącej w skład wiązki mikrorur.</div>\n<p class=\"lf-p\">7j.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę za udostępnienie kanału technologicznego, za pierwszy rok jego udostępniania, uiszcza się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o udostępnieniu kanału technologicznego stała się ostateczna, a za lata następne - w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, z góry za dany rok.</p>\n<p class=\"lf-p\">7k.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw informatyzacji w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o udostępnienie kanału technologicznego, rodzaje dokumentów dołączanych do tego wniosku, wysokość stawek opłat za udostępnienie 1 mb kanału technologicznego oraz sposób obliczania opłaty za częściowe udostępnienie kanału technologicznego, biorąc pod uwagę poziom uzasadnionych kosztów budowy i eksploatacji kanału technologicznego, jego wypełnienie kablem lub kanalizacją kablową oraz potrzeby rozwoju telekomunikacji, w szczególności w zakresie szerokopasmowego dostępu do Internetu.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykonywanie zadań związanych z zarządzaniem i utrzymywaniem kanałów technologicznych, o których mowa w ust. 6, zarządca drogi może powierzyć, w drodze umowy, podmiotowi wyłonionemu w drodze przetargu, z zachowaniem przepisów o zamówieniach publicznych lub w trybie określonym w ustawie z dnia 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>prowadzenia robót w pasie drogowym;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2pasa drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">6a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie pobiera się opłaty za zajęcie pasa drogowego w związku z umieszczaniem w pasie drogowym tablic informujących o nazwie formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 115 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz znaków informujących o formie ochrony zabytków.</p>\n<p class=\"lf-p\">6b.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę za zajęcie pasa drogowego, o której mowa w ust. 6, powiększa się, od dnia wprowadzenia opłaty reklamowej przez radę gminy, o wysokość opłaty reklamowej, o której mowa w art. 17a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445, 1588, 1669, 1693 i 1722).</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, ustala, z uwzględnieniem przepisów o pomocy publicznej, dla dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">5, nie może przekroczyć 200 zł, z tym że w odniesieniu do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 0,20 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 20 zł.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2pasa drogowego, z tym że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">5, nie może przekroczyć 200 zł.</p>\n<p class=\"lf-p\">9.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przy ustalaniu stawek, o których mowa w ust. 7 i 8, uwzględnia się:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>rodzaj elementu zajętego pasa drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>rodzaj zajęcia pasa drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.</div>\n<p class=\"lf-p\">10.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m2 lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m2jest traktowane jak zajęcie 1 m2pasa drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">11.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę, o której mowa w ust. 3, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">12.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za zajęcie pasa drogowego:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust.</div>\n<p class=\"lf-p\">2, 2a lub 2c,</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.</div>\n<p class=\"lf-p\">13.</p>\n<p class=\"lf-p\">Termin uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 3, oraz kary, o której mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">12, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 13a.</p>\n<p class=\"lf-p\">13a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłatę roczną, o której mowa w ust. 5, za pierwszy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym uiszcza się w terminie określonym w ust. 13, a za lata następne w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, z góry za dany rok.</p>\n<p class=\"lf-p\">14.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 1 nie stosuje się w razie konieczności usunięcia awarii urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, a znajdujących się w pasie drogowym. Po zlokalizowaniu awarii prowadzący roboty niezwłocznie zawiadamia o tym zarządcę drogi i w porozumieniu z nim określa termin i powierzchnię zajętego pasa drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">14a.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi określa, w drodze decyzji administracyjnej, warunki zajęcia pasa drogowego, o którym mowa w ust. 14, oraz warunki jego przywrócenia do stanu poprzedniego, a także ustala wysokość opłaty, o której mowa w ust. 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">14b.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za wejście w pas drogowy, o którym mowa w ust. 14, bez zawiadomienia zarządcy drogi, przekroczenie ustalonego terminu i powierzchni zajęcia pasa drogowego zarządca drogi wymierza karę pieniężną zgodnie z ust. 12.</p>\n<p class=\"lf-p\">15.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zajmujący pas drogowy jest obowiązany zapewnić bezpieczne warunki ruchu i przywrócić pas do poprzedniego stanu użyteczności w określonym terminie.</p>\n<p class=\"lf-p\">16.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa warunki niezbędne do udzielania zezwoleń na zajmowanie pasa drogowego na cele, o których mowa w ust. 2, mając na względzie bezpieczeństwo użytkowania i ochronę dróg.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40a</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">163)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 64..</div>\n<p class=\"lf-p\">Opłaty określone w art. 13 ust. 1 i 2, z wyłączeniem opłaty elektronicznej, w art.</p>\n<p class=\"lf-p\">13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kary pieniężne określone w art. 13k ust. 1 i 2, art.</p>\n<p class=\"lf-p\">29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12, a także opłaty z tytułu umów zawieranych na podstawie art. 22 ust. 2 i art. 39 ust. 7 są przekazywane odpowiednio do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">164)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 34..</div>\n<p class=\"lf-p\">Opłaty określone w art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 13f ust. 1, art. 39 ust. 7ab pkt 5 i art. 40 ust. 3 oraz kary pieniężne określone w art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12, a także opłaty z tytułu umów zawieranych na podstawie art. 22 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">2 są przekazywane odpowiednio do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.</p>\n<p class=\"lf-p\">1a.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku zawarcia umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym opłaty pobierane przez partnera prywatnego, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 2 pkt 1, oraz opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 1, stanowią przychody partnera prywatnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">1b.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku powierzenia drogowej spółce specjalnego przeznaczenia pobierania opłat, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 1, mogą one stanowić przychód tej spółki, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia, tak stanowi.</p>\n<p class=\"lf-p\">1c65)Dodany przez art. 1 pkt 10 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 34..</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłaty określone w art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz kary pieniężne określone w art. 13k ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 i 2 są przekazywane na wyodrębniony rachunek bankowy Głównego Inspektora Transportu Drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">1d66)Dodany przez art. 3 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r..</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki uzyskane z opłat za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, w wysokości nie mniejszej niż 65% tych opłat, oraz środki z opłat dodatkowych, o których mowa w art. 13f ust. 1, pobranych z tytułu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, gmina przeznacza wyłącznie na sfinansowanie poprawy publicznego transportu zbiorowego, budowę lub przebudowę infrastruktury pieszej lub rowerowej lub zieleń i zadrzewienia w gminie.</p>\n<p class=\"lf-p\">1e66)Dodany przez art. 3 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r..</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki, o których mowa w ust. 1d, gmina gromadzi na wydzielonym rachunku.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2.</span>(uchylony)</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">367)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 68..</div>\n<p class=\"lf-p\">Środki z opłat i kar gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, o którym mowa w ust. 1, są przekazywane w terminie pierwszych dwóch dni roboczych po zakończeniu tygodnia, w którym wpłynęły, na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego, z przeznaczeniem na budowę lub przebudowę dróg krajowych, drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych oraz na zakup urządzeń do ważenia pojazdów.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">368)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 34..</div>\n<p class=\"lf-p\">Środki z opłat i kar pieniężnych, gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, o którym mowa w ust. 1, oraz środki z kar, gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym Głównego Inspektora Transportu Drogowego, o którym mowa w ust. 1c, są przekazywane w terminie dwóch dni roboczych następujących po zakończeniu tygodnia, w którym wpłynęły, na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego, z przeznaczeniem na budowę lub przebudowę dróg krajowych, drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych oraz na zakup urządzeń do ważenia pojazdów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki z opłat elektronicznych są przekazywane na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>tryb i termin przekazywania opłat elektronicznych oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przypadki, w których ustanawiane jest zabezpieczenie należności z tytułu opłat elektronicznych, oraz formę i sposób jego ustalania,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>wysokość kaucji za wydawane korzystającemu z drogi publicznej urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>mając na uwadze sprawny pobór opłat elektronicznych od użytkowników, efektywną obsługę i zabezpieczenie wpływów do Krajowego Funduszu Drogowego, o którym mowa w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, oraz technologię wykorzystaną w systemie elektronicznego poboru opłat elektronicznych, a także uwzględniając koszty urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40b\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40b</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40c\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40c</span><span class=\"lf-art-t\">(uchylony)</span></h4>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40d\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40d</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku nieterminowego uiszczenia opłat, o których mowa w art. 40 ust. 3, opłat wynikających z umów zawieranych zgodnie z art. 22 ust. 2 i art. 39 ust. 7 oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 i art. 40 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">12, pobiera się odsetki ustawowe za opóźnienie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Opłaty, o których mowa w art. 40 ust. 3, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1, oraz kary pieniężne, o których mowa w art.</p>\n<p class=\"lf-p\">13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 i art. 40 ust. 12, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3, oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40e\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40e</span><span class=\"lf-art-t\">Organ, który udzielił zezwolenia, o którym mowa w art. 40 ust. 1, na cele związane</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">z infrastrukturą telekomunikacyjną, przenosi, w drodze decyzji, na rzecz podmiotu będącego nabywcą tej infrastruktury, na jego wniosek, prawa i obowiązki wynikające z tego zezwolenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-40f\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 40f</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku ustalenia przez organ jednostki samorządu terytorialnego stawek opłat niższych niż stawki opłat, na podstawie których ustalono opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne, właściwy zarządca drogi ustala z urzędu, w drodze decyzji, nową wysokość opłaty.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dla okresu, za który opłata stała się należna jeszcze przed dniem wejścia w życie uchwały jednostki samorządu terytorialnego ustalającej niższe stawki opłat, obowiązuje opłata ustalona w dotychczasowej wysokości.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-41\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 41</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-42\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 42</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zabrania się umieszczania nadziemnych urządzeń liniowych, w szczególności linii energetycznej, telekomunikacyjnej, rurociągu, taśmociągu, wzdłuż pasów drogowych, poza terenem zabudowy, w odległości mniejszej niż 5 m od granicy pasa, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z potrzebami obronnymi i zadaniami na rzecz obronności kraju oraz ochrony środowiska umieszczenie urządzenia liniowego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 może nastąpić za zgodą zarządcy drogi, którą zarządca drogi wydaje inwestorowi przed uzyskaniem pozwolenia na budowę lub zgłoszeniem budowy albo wykonywania robót budowlanych. Przepis art. 38 ust. 3 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Urządzenia liniowe, o których mowa w ust. 1, mogą być umieszczane:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>na obszarach narażonych na niebezpieczeństwo powodzi - na skarpach nasypów drogowych, z wyjątkiem nasypów spełniających jednocześnie funkcję wałów przeciwpowodziowych, a w przypadku braku takiej możliwości - na krawędzi korony drogi,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>na terenach górskich, zalesionych i w parkach narodowych - w pasie drogowym poza koroną drogi</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>na warunkach określonych przez zarządcę drogi i za jego zgodą. Przepis art. 38 ust.</div>\n<p class=\"lf-p\">3 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zarządca drogi wydaje zgodę, o której mowa w ust. 3, przed uzyskaniem przez inwestora pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy albo wykonywania robót budowlanych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-42a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 42a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Widoczna z jezdni przez kierującego pojazdem reklama emitująca światło, umieszczona w pasie drogowym lub w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni, o której mowa w art. 43 ust. 1, musi spełniać wymagania określone w ust. 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie ust. 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku reklam umożliwiających bieżącą zmianę informacji wizualnej:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>niedopuszczalne jest wyświetlanie ruchomych obrazów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>niedopuszczalne jest stosowanie efektów wizualnych i przerw pomiędzy kolejno wyświetlanymi informacjami;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>minimalny czas prezentacji informacji wizualnej musi być dłuższy niż 10 sekund.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, maksymalną luminancję powierzchni informacji wizualnej umieszczonej na reklamie emitującej światło, w ciągu dnia i w ciągu nocy, w terenie zabudowy i poza terenem zabudowy, mając na względzie zachowanie bezpieczeństwa ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisów wydanych na podstawie ust. 3 nie stosuje się do umieszczania w pasie drogowym lub w odległościach od zewnętrznej krawędzi jezdni, o których mowa w art. 43 ust. 1, widocznych z jezdni przez kierującego pojazdem szyldów w rozumieniu art. 2 pkt 16d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o ile pole powierzchni bocznej prostopadłościanu opisanego na danej tablicy lub urządzeniu reklamowym emitującym światło jest mniejsze niż 2 m2, a najdłuższy bok nie jest dłuższy niż 3 m.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-43\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 43</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obiekty budowlane przy drogach oraz niebędące obiektami budowlanymi reklamy umieszczone przy drogach poza obszarami zabudowanymi, powinny być usytuowane w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni co najmniej:</p>\n<p class=\"lf-p\">Lp.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rodzaj drogi W terenie zabudowy Poza terenem zabudowy 1 Autostrada 30 m 50 m 2 Droga ekspresowa 20 m 40 m 3 Droga ogólnodostępna</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">a)</span>krajowa 10 m 25 m</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">b)</span>wojewódzka, powiatowa 8m 20 m</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">c)</span>gminna 6m 15 m 2.</div>\n<p class=\"lf-p\">W szczególnie uzasadnionych przypadkach usytuowanie obiektu budowlanego przy drodze, o której mowa w ust. 1 lp. 3 tabeli, w odległości mniejszej niż określona w ust. 1, może nastąpić wyłącznie za zgodą zarządcy drogi, wydaną przed uzyskaniem przez inwestora obiektu pozwolenia na budowę lub zgłoszeniem budowy albo wykonywania robót budowlanych.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis art. 38 ust. 3 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 2 nie stosuje się przy sytuowaniu reklam poza terenem zabudowy.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4a</h3>\n<p class=\"lf-p\">Inteligentne systemy transportowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-43a\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 43a</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadku podjęcia przez zainteresowane podmioty, w szczególności zarządców dróg publicznych poszczególnych kategorii, decyzji o wdrażaniu aplikacji ITS lub usług ITS, podmioty te przy ich wdrażaniu stosują przepisy wydane na podstawie ust. 3, mając na uwadze potrzeby w szczególności użytkowników ITS, w tym szczególnie zagrożonych uczestników ruchu drogowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podmioty, o których mowa w ust. 1, przy wyborze i wdrażaniu aplikacji ITS i usług ITS stosują odpowiednio następujące zasady:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>skuteczności - rzeczywiste przyczynianie się do rozwiązania kluczowych wyzwań mających wpływ na transport drogowy w Europie, w szczególności zmniejszenia zatorów, ograniczenia emisji zanieczyszczeń, zwiększenia efektywności energetycznej transportu, osiągnięcia wyższych poziomów bezpieczeństwa i ochrony użytkowników ITS, w tym szczególnie zagrożonych uczestników ruchu drogowego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>opłacalności - optymalizowanie stosunku kosztów do rezultatów mierzonych realizacją celów;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>proporcjonalności - zapewnianie różnych poziomów osiągalnej jakości usług ITS i ich wdrażania, z uwzględnieniem specyfiki lokalnej, regionalnej, krajowej i europejskiej, jeżeli jest to celowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>wspierania ciągłości usług ITS - zapewnianie ciągłości usług ITS na obszarze Unii Europejskiej, w szczególności w ramach transeuropejskiej sieci drogowej oraz, w miarę możliwości, na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej; ciągłość usług powinna być zapewniona na poziomie dostosowanym do cech sieci łączących odpowiednio państwa, regiony, a także miasta z obszarami wiejskimi;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>zapewniania interoperacyjności - zapewnianie, aby ITS oraz procesy gospodarcze będące ich podstawą były zdolne do wymiany danych, informacji i wiedzy, aby umożliwić skuteczne świadczenie usług ITS;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>wspierania zgodności wstecznej - zapewnianie zdolności ITS do współpracy z istniejącymi systemami służącymi temu samemu celowi bez utrudniania rozwoju nowych technologii, jeżeli jest to celowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>poszanowania istniejącej infrastruktury krajowej i cech sieci drogowej - uwzględnianie naturalnych różnic między cechami sieci drogowych, w szczególności w zakresie natężenia ruchu oraz warunków drogowych związanych z pogodą;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>promowania równego dostępu - nieutrudnianie dostępu do aplikacji ITS i usług ITS szczególnie zagrożonym uczestnikom ruchu drogowego oraz ich niedyskryminowanie w zakresie tego dostępu;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>wspierania dojrzałości - wykazywanie, po dokonaniu odpowiedniej oceny ryzyka, odporności innowacyjnych ITS osiągniętej dzięki odpowiedniemu poziomowi zaawansowania technicznego i wykorzystania operacyjnego;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>zapewniania jakości określania czasu i położenia - wykorzystywanie infrastruktury satelitarnej lub dowolnej innej technologii zapewniającej równorzędne poziomy dokładności na potrzeby aplikacji ITS i usług ITS, które wymagają globalnych, nieprzerwanych, dokładnych i gwarantowanych usług związanych z określaniem czasu i położenia;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>ułatwiania intermodalności - uwzględnianie przy wdrażaniu ITS kwestii związanych z koordynacją różnych rodzajów transportu, jeżeli jest to celowe;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">12)</span>poszanowania spójności - uwzględnianie istniejących zasad, kierunków polityki i działań Unii Europejskiej, które mają zastosowanie w zakresie ITS, w szczególności w dziedzinie normalizacji.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji może określić, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>po wydaniu przez Komisję Europejską specyfikacji w zakresie wdrażania inteligentnych systemów transportowych w obszarze transportu drogowego, szczegółowe wymagania techniczne lub operacyjne dla aplikacji ITS i usług ITS,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sposoby wdrażania aplikacji ITS i usług ITS</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>mając na uwadze potrzebę zapewnienia skoordynowanego i spójnego wdrażania inteligentnych systemów transportowych w obszarze transportu drogowego, zaspokajanie w możliwie szerokim zakresie potrzeb użytkowników ITS oraz uwzględniając zasady, o których mowa w ust.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 5</h3>\n<p class=\"lf-p\">(uchylony)</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 6</h3>\n<p class=\"lf-p\">Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy epizodyczne, przejściowe i końcowe</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">69)</span>Tytuł rozdziału w brzmieniu ustalonym przez art. 49 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-48-50\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 48-50</span><span class=\"lf-art-t\">(pominięte)</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Art. 50a70)Dodany przez art. 49 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 3 listopada 2018 r..</p>\n<p class=\"lf-p\">W okresie do dnia 31 grudnia 2028 r. od opłat za przejazdy po drogach krajowych, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, są zwolnione autobusy zeroemisyjne operatora publicznego transportu zbiorowego realizującego przewozy o charakterze użyteczności publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2136 i 2371 oraz z 2018 r. poz. 317, 650, 907 i 1669).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-51\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 51</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z dniem wejścia ustawy w życie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>grunty państwowe położone poza granicami miast, oddane osobom fizycznym w zamian za grunty zajęte pod budowę dróg publicznych, stają się z mocy prawa własnością tych osób; grunty takie położone w granicach miast przechodzą na własność lub w użytkowanie wieczyste osób fizycznych, stosownie do przepisów szczególnych;</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>grunty oddane i zajęte pod drogi publiczne, wybudowane z udziałem czynu społecznego i istniejące w tym dniu, stają się z mocy prawa własnością Państwa.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do gruntów zajętych pod istniejące drogi publiczne, w odniesieniu do których zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe przed dniem wejścia ustawy w życie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-52\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 52</span><span class=\"lf-art-t\">Traci moc ustawa z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">(Dz. U. poz. 90 oraz z 1971 r. poz. 115).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-53\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 53</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1985 r.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>Przepisy niniejszej ustawy wdrażają w zakresie swojej regulacji postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/52/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznych opłat drogowych we Wspólnocie (Dz. Urz.</div>\n<p class=\"lf-p\">UE L 166 z 30.04.2004, str. 124). Dane dotyczące ogłoszenia niniejszego aktu prawa Unii Europejskiej dotyczą jego ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>wydanie specjalne.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 159), która weszła w życie z dniem 3 lutego 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 1926 oraz z 2018 r. poz. 79, 106, 138, 317, 650, 957, 1099, 1356, 1479, 1480, 1481, 1544, 1592, 1629 i 1669.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>Przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>Dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>Dodany przez art. 49 pkt 1 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. poz. 317), która weszła w życie z dniem 22 lutego 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw (Dz.</div>\n<p class=\"lf-p\">U. poz. 1356), która weszła w życie z dniem 28 lipca 2018 r.</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">10)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 9.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">11)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 12.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">12)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1693), która weszła w życie z dniem 19 września 2018 r.; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">13)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 258 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 138), która weszła w życie z dniem 1 lutego 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">14)</span>Dodana przez art. 49 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">15)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 16.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">16)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">17)</span>Dodany przez art. 3 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">18)</span>Dodany przez art. 3 pkt 2 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">19)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 20.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">20)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">21)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 22.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">22)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 2 lit. e ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">23)</span>Dodany przez art. 3 pkt 2 lit. f ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">24)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 25.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">25)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 lit. g tiret pierwsze ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">26)</span>Dodany przez art. 49 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 25.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">27)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 28.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">28)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 lit. g tiret drugie ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">29)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 30.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">30)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 lit. h ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">31)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 32.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">32)</span>Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">33)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">34)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 12), która wejdzie w życie z dniem 3 listopada 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">35)</span>Dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">36)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 37.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">37)</span>Przez art. 1 pkt 1 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">38)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 39.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">39)</span>Przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">40)</span>Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 34; wszedł w życie z dniem 4 lipca 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">41)</span>Dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">42)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 50, 650, 1000, 1089, 1496, 1669, 1693 i 1716.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">43)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 44.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">44)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">45)</span>Dodany przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">46)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1467, 1499, 1544, 1629, 1637 i 1693.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">47)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">48)</span>Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">49)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 50.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">50)</span>Przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">51)</span>Dodany przez art. 1 pkt 7 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">52)</span>Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">53)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 34; wszedł w życie z dniem 4 stycznia 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">54)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 2405 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 730, 894 i 1544.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">55)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 650, 723, 1000, 1039, 1499, 1544, 1577 i 1654.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">56)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 12, 79, 138, 650, 1039, 1480, 1481, 1544, 1592 i 1629.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">57)</span>Zdanie pierwsze i zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 34; wszedł w życie z dniem 4 stycznia 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">58)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 1999 oraz z 2018 r. poz. 810, 1089, 1479, 1496, 1563, 1590, 1669 i 1722.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">59)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), która weszła w życie z dniem 1 października 2018 r.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">60)</span>Przez art. 10 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 59.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">61)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 49 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">62)</span>Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 2201 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 1118, 1560 i 1629.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">63)</span>W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 64.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">64)</span>W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">65)</span>Dodany przez art. 1 pkt 10 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 34.</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">66)</span>Dodany przez art. 3 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 12; wejdzie w życie z dniem 5 września 2019 r.</div>\n<p class=\"lf-p\">67)</p></div>", "next": 239842}