zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 404 z 31.12.1992, str. 10, z późn. zm.; Dz. Urz.
\nUE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 134, z późn. zm.).
\n1073 oraz z 2007 r. poz. 1476), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 224 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1131 i 1991 oraz z 2017 r. poz. 60 i 202).
\nZałącznik nr 1 - Szczegółowe wymagania dotyczące specjalistycznych badań lekarskich i specjalistycznych badań psychologicznych 1.
\nW ratownictwie górniczym przeprowadza się specjalistyczne badania lekarskie i specjalistyczne badania psychologiczne kandydatów na ratowników górniczych i ratowników górniczych oraz ratowników górniczych zastępów specjalistycznych.
\n2.
\nSpecjalistyczne badania lekarskie obejmują:
\n3.
\nSpecjalistyczne badania psychologiczne obejmują:
\n4.
\nBadanie lekarskie wstępne przeprowadzane jest dla kandydatów do służby w ratownictwie górniczym przez lekarza medycyny pracy sprawującego opiekę nad pracownikiem w zakładzie górniczym.
\n5.
\nBadanie lekarskie kwalifikacyjne, okresowe i kontrolne przeprowadza lekarz medycznej służby zabezpieczenia ratownictwa górniczego w specjalistycznym ośrodku badań lekarskich ratowników górniczych, z wyłączeniem zakładów górniczych, o których mowa w § 8 i § 9 rozporządzenia.
\n6.
\nW zakładach górniczych, o których mowa w § 8 i § 9 rozporządzenia, badania lekarskie, o których mowa w pkt 5, wykonuje przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego, które zapewni wykonanie wszystkich niezbędnych badań.
\n7.
\nBadanie psychologiczne kwalifikacyjne, okresowe i kontrolne przeprowadza psycholog w specjalistycznym ośrodku badań lekarskich ratowników górniczych, z wyłączeniem zakładów górniczych, o których mowa w § 8 i § 9 rozporządzenia.
\n8.
\nW zakładach górniczych, o których mowa w § 8 i § 9 rozporządzenia, badania psychologiczne, o których mowa w pkt 7, wykonuje przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego, które zapewni wykonanie wszystkich niezbędnych badań.
\n9.
\nBadanie lekarskie kwalifikacyjne i badanie psychologiczne kwalifikacyjne przeprowadzane jest dla kandydatów do służby w ratownictwie górniczym.
\n10.
\nBadania lekarskie okresowe i kontrolne oraz badania psychologiczne okresowe i kontrolne przeprowadzane są dla ratowników górniczych.
\n11.
\nBadanie lekarskie okresowe dla ratowników górniczych przed ukończeniem 45. roku życia przeprowadzane jest nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
\n12.
\nBadanie lekarskie okresowe dla ratowników górniczych po ukończeniu 45. roku życia przeprowadzane jest nie rzadziej niż co 6 miesięcy.
\n13.
\nBadanie psychologiczne okresowe dla ratowników górniczych przeprowadzane jest nie rzadziej niż co 24 miesiące.
\n14.
\nBadanie kwalifikacyjne i okresowe obejmuje:
\n15.
\nBadania dodatkowe obejmują:
\n16.
\nBadanie lekarskie kontrolne dla ratowników górniczych obejmuje badanie ogólnolekarskie, a w razie wskazań inne badania określone w pkt 15.
\n17.
\nBadanie psychologiczne kontrolne dla ratowników górniczych obejmuje badania ustalane indywidualnie przez psychologa.
\n18.
\nMetodologię specjalistycznych badań lekarskich i specjalistycznych badań psychologicznych określa podmiot zawodowo trudniący się ratownictwem górniczym organizujący i przeprowadzający specjalistyczne badania lekarskie i specjalistyczne badania psychologiczne w specjalistycznym ośrodku badań lekarskich ratowników górniczych.
\n19.
\nPodmiot zawodowo trudniący się ratownictwem górniczym organizujący i przeprowadzający specjalistyczne badania lekarskie i specjalistyczne badania psychologiczne w specjalistycznym ośrodku badań lekarskich ratowników górniczych jest zobowiązany do aktualizacji metodologii, o której mowa w pkt 18, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej, nie rzadziej niż co 3 lata.
\nZałącznik nr 2 - Szczegółowe wymagania dotyczące dokumentacji w zakresie ratownictwa górniczego 1.
\nDziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
\n1.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzony jest dziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, oraz okres, którego dotyczy dziennik.
\n1.2.
\nDo zapewnienia prowadzenia na bieżąco dziennika obowiązany jest kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub jego zastępca.
\n1.3.
\nNa stronie 2 i dalszych stronach parzystych dziennika umieścić należy:
\n1.4.
\nNa stronie 3 i dalszych stronach nieparzystych dziennika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego umieścić należy:
\n2.
\nDziennik ćwiczeń drużyny ratowniczej zakładu górniczego.
\n2.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzony jest dziennik ćwiczeń członków drużyny ratowniczej, oraz okres, którego dotyczy dziennik.
\n2.2.
\nNa stronie 2 i dalszych stronach umieścić należy:
\n3.
\nDziennik zastępów specjalistycznych.
\n3.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzony jest dziennik zastępów specjalistycznych, oraz okres, którego dotyczy dziennik.
\n3.2.
\nW dzienniku zastępów specjalistycznych umieścić należy:
\n4.
\nEwidencja członków drużyny ratowniczej.
\n4.1.
\nEwidencję członków drużyny ratowniczej zakłada się oddzielnie na każdy rok kalendarzowy.
\n4.2.
\nEwidencja członków drużyny ratowniczej jest przechowywana przez okres jak dla dokumentacji zatrudnienia.
\n4.3.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest ewidencja członków drużyny ratowniczej, oraz okres, którego dotyczy ewidencja.
\n4.4.
\nEwidencja członków drużyny ratowniczej składa się z:
\n4.5.
\nW ewidencji obsady kopalnianej stacji ratownictwa górniczego umieścić należy informacje dotyczące:
\n4.5.1.
\nW przypadku kierowników kopalnianej stacji ratownictwa górniczego umieścić należy:
\n4.5.2.
\nW przypadku mechaników sprzętu ratowniczego umieścić należy imię i nazwisko oraz datę ostatniego kursu, a w przypadku mechaników rezerwowych także daty dyżurów w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w I, II, III i IV kwartale roku.
\n4.6.
\nW ewidencji ćwiczeń odbytych przez ratowników umieścić należy:
\n4.7.
\nW ewidencji seminariów odbytych przez zastępowych umieścić należy:
\n4.8.
\nW karcie ewidencyjnej ratownika umieścić należy:
\n4.9.
\nW karcie ewidencyjnej ratownika umieścić należy podpis kierownika kopalnianej stacji ratownictwa lub innej osoby uprawnionej i kontrolującej.
\n5.
\nEwidencja osób dozoru ruchu nienależących do drużyny ratowniczej.
\n5.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest ewidencja osób dozoru ruchu nienależących do drużyny ratowniczej, oraz okres, którego dotyczy ta ewidencja.
\n5.2.
\nW ewidencji osób dozoru ruchu zakładu górniczego nienależących do drużyny ratowniczej umieścić należy:
\n1 pkt 4 rozporządzenia.
\n6.
\nKsiążka kontroli:
\n6.1.
\nW książce kontroli umieścić należy:
\n6.2.
\nElementem książki kontroli jest karta kontroli. Karta kontroli przeznaczona jest dla jednego aparatu, sprzętu lub maski.
\n6.3.
\nW karcie kontroli aparatów i sprzętu, o których mowa w pkt 6 ppkt 1-6, należy umieścić:
\n6.4.
\nW karcie kontroli masek, o których mowa w pkt 6 ppkt 7 i 8, należy umieścić:
\n7.
\nKsiążka kontroli urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których nie prowadzi się odrębnych książek.
\n7.1.
\nRodzaje urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których należy prowadzić książki kontroli, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. W przypadku zakładów górniczych, o których mowa w § 8 i § 9 rozporządzenia, rodzaje urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których należy prowadzić książki kontroli, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego w uzgodnieniu z podmiotem zawodowo trudniącym się ratownictwem górniczym.
\n7.2.
\nW książce kontroli urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których nie prowadzi się odrębnych książek, umieścić należy:
\n7.3.
\nElementem książki kontroli urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których nie prowadzi się odrębnych książek, jest karta kontroli. Karta kontroli jest przeznaczona dla jednego urządzenia lub sprzętu.
\n7.4.
\nW karcie kontroli urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których nie prowadzi się odrębnych książek, należy umieścić:
\n8.
\nKsiążka ewidencji ucieczkowych aparatów regeneracyjnych.
\n8.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka ewidencji ucieczkowych aparatów regeneracyjnych, oraz okres, którego dotyczy ewidencja.
\n8.2.
\nW ewidencji ucieczkowych aparatów regeneracyjnych umieścić należy dane dotyczące aparatów wprowadzonych do eksploatacji oraz aparatów wycofanych z eksploatacji.
\n8.3.
\nW ewidencji aparatów wprowadzonych do eksploatacji umieścić należy:
\n8.4.
\nW ewidencji aparatów wycofanych z eksploatacji umieścić należy:
\n9.
\nKsiążka przeglądów ucieczkowych aparatów regeneracyjnych.
\n9.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka przeglądów ucieczkowych aparatów regeneracyjnych, oraz okres, którego dotyczy książka.
\n9.2.
\nKsiążka przeglądów ucieczkowych aparatów regeneracyjnych dotyczy aparatów zwracanych do punktu wydawczego przez użytkowników po wyjeździe z dołu.
\n9.3.
\nW książce przeglądów ucieczkowych aparatów regeneracyjnych umieścić należy:
\n10.
\nKsiążka pracy przetłaczarki tlenu.
\n10.1.
\nW książce pracy przetłaczarki tlenu umieścić należy informacje wynikające z instrukcji obsługi lub użytkowania oraz instrukcji przeprowadzania kontroli przedstawionej przez producenta urządzenia.
\n10.2.
\nW kopalnianej stacji ratownictwa górniczego należy przechowywać atesty każdej dostawy tlenu przeznaczonego do użycia w aparatach regeneracyjnych i ucieczkowych aparatach regeneracyjnych. W karcie atestu tlenu należy ująć numery butli, w których dostarczono tlen.
\n11.
\nKsiążka ewidencji napełniania butli tlenem.
\n11.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka ewidencji napełniania butli tlenem, oraz okres, którego dotyczy ewidencja.
\n11.2.
\nW książce ewidencji napełniania butli tlenem umieścić należy:
\n12.
\nKsiążka pracy sprężarki powietrza.
\n12.1.
\nW książce pracy sprężarki powietrza umieścić należy informacje wynikające z instrukcji obsługi lub użytkowania oraz instrukcji przeprowadzania kontroli przedstawionej przez producenta urządzenia.
\n13.
\nKsiążka ewidencji napełniania butli sprężonym powietrzem.
\n13.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka ewidencji napełniania butli sprężonym powietrzem, oraz okres, którego dotyczy ewidencja.
\n13.2.
\nW książce ewidencji napełniania butli sprężonym powietrzem umieścić należy:
\n14.
\nKsiążka czynności nurkowych.
\n14.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka czynności nurkowych, oraz okres, którego dotyczy książka.
\n14.2.
\nW książce czynności nurkowych umieścić należy:
\n15.
\nKsiążka sprężeń w komorze dekompresyjnej.
\n15.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka sprężeń w komorze dekompresyjnej, oraz okres, którego dotyczy książka.
\n15.2.
\nW książce sprężeń w komorze dekompresyjnej umieścić należy:
\n16.
\nKsiążka prowadzenia akcji ratowniczej.
\n16.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka prowadzenia akacji ratowniczej, oraz datę założenia książki.
\n16.2.
\nW książce prowadzenia akcji ratowniczej umieścić należy:
\n16.3.
\nW książce prowadzenia akcji ratowniczej umieścić należy operacyjny plan akcji ratowniczej z wyszczególnieniem prac przewidywanych do wykonania oraz schemat dyżurów kierownictwa akcji na poszczególnych zmianach (kierownika akcji ratowniczej, kierownika akcji ratowniczej pod ziemią, kierownika bazy ratowniczej, sekretarza technicznego akcji ratowniczej).
\n16.4.
\nPrzebieg akcji ratowniczej jest dokumentowany poprzez wpisanie wydanych poleceń i otrzymanych meldunków - z podaniem daty i godziny.
\n17.
\nKarta udziału zastępu w akcji ratowniczej.
\n17.1.
\nKartę udziału zastępu w akcji ratowniczej sporządza się w co najmniej 2 egzemplarzach.
\n17.2.
\nKarta udziału zastępu w akcji ratowniczej podzielona jest na 9 części.
\n17.3.
\nW części I umieścić należy nazwę zakładu górniczego, w którym prowadzona jest akacja ratownicza, nazwę zakładu górniczego, z którego pochodzi zastęp ratowniczy biorący udział w akcji ratowniczej, oraz datę udziału w akcji.
\n17.4.
\nW części II umieścić należy godzinę rozpoczęcia i zakończenia pracy w akcji ratowniczej, liczbę godzin udziału w akcji ratowniczej oraz liczbę godzin pracy w aparacie.
\n17.5.
\nW części III umieścić należy imiona i nazwiska: kierownika akcji ratowniczej, kierownika akcji pod ziemią, kierownika bazy ratowniczej.
\n17.6.
\nW części IV umieścić należy informacje dotyczące ogólnych warunków akcji ratowniczej: zadymienie, temperatura, wilgotność i inne.
\n17.7.
\nW części V umieścić należy typ aparatu regeneracyjnego albo powietrznego butlowego używanego przez zastęp ratowniczy.
\n17.8.
\nW części VI umieścić należy w układzie tabelarycznym dane dotyczące członków zastępu ratowniczego: numer znaczka, imię i nazwisko, funkcję w zastępie, numer aparatu i maski, zapas tlenu w aparacie przy wychodzeniu z bazy ratowniczej oraz po powrocie do bazy ratowniczej oraz uwagi.
\n17.9.
\nW przypadku wypadku ratownika kierownik bazy ratowniczej wpisuje odpowiednią informację w części VI w kolumnie zawierającej uwagi.
\n17.10.
\nW części VII umieścić należy zadanie do wykonania przez zastęp ratowniczy.
\n17.11.
\nW części VIII kierownik akcji ratowniczej pod ziemią po konsultacji z kierownikiem bazy ratowniczej potwierdza podpisem wykonanie zadania przez zastęp ratowniczy.
\n17.12.
\nW części IX umieścić należy podpis kierownika akcji ratowniczej.
\n17.13.
\nKartę udziału zastępu w akcji ratowniczej sporządza kierownik drużyny ratowniczej lub mechanik sprzętu ratowniczego zakładu górniczego formującego zastęp, wypełniając odpowiednie pozycje w części I, V i VI.
\n17.14.
\nDwa egzemplarze karty wypełnionej w sposób podany w pkt 17.13 zastępowy zabiera do bazy ratowniczej. Kierownik bazy ratowniczej wypełnia części II, III, IV, VI i VII karty.
\n17.15.
\nPo powrocie zastępu z akcji do bazy kierownik bazy wpisuje w części VI zapas tlenu w aparacie każdego ratownika.
\n17.16.
\nZastępowy po wyjechaniu na powierzchnię przekazuje niezwłocznie kartę udziału zastępu w akcji ratowniczej swojego zastępu do zatwierdzenia kierownikowi akcji ratowniczej.
\n17.17.
\nKartę udziału zastępu w akcji ratowniczej sporządza się również, gdy zastęp bierze udział w akcji ratowniczej bez użycia aparatów regeneracyjnych lub powietrznych butlowych.
\n18.
\nKsiążka prowadzenia prac profilaktycznych.
\n18.1.
\nNa stronie 1 umieścić należy nazwę zakładu górniczego, dla którego prowadzona jest książka prowadzenia prac profilaktycznych, oraz datę założenia książki.
\n18.2.
\nW książce prowadzenia prac profilaktycznych umieścić należy:
\n19.
\nKarta udziału zastępu w pracach profilaktycznych.
\n19.1.
\nW karcie udziału zastępu w pracach profilaktycznych umieścić należy:
\n20.
\nKarta ratownika górniczego.
\n20.1.
\nKartę ratownika górniczego prowadzi się odrębnie dla każdego ratownika górniczego.
\n20.2.
\nW karcie ratownika górniczego umieścić należy: imię i nazwisko ratownika górniczego, datę i miejsce urodzenia oraz imię ojca.
\n20.3.
\nW karcie ratownika górniczego umieścić należy informacje dotyczące:
\n21.
\nZobowiązanie kandydata na ratownika górniczego.
\n21.1.
\nNa stronie 1 zobowiązania kandydata na ratownika górniczego umieścić należy:
\nO obowiązkach i zadaniach ratownika górniczego zostałem pouczony, co stwierdzam własnoręcznym podpisem.”;
\n21.2.
\nNa stronie 2 zobowiązania kandydata na ratownika górniczego umieścić należy:
\nZałącznik nr 3 - Szczegółowy sposób prowadzenia akcji ratowniczych w zakładach górniczych 1.
\nAkcja ratownicza w przypadku pożarów podziemnych w polach niemetanowych.
\n1.1.
\nZa akcję ratowniczą przeciwpożarową, zwaną dalej „akcją przeciwpożarową”, uznaje się wszelkie prace prowadzone w celu:
\n1.2.
\nKierownik akcji ratowniczej po zlokalizowaniu miejsca pożaru określa w szczególności: strefę zagrożenia pożarowego, liczbę zagrożonych osób oraz podejmuje działania zmierzające do ich wycofania ze strefy, uwzględniając zaistniałą sytuację wentylacyjną i zagrożenie pożarowe.
\n1.3.
\nPrace ratownicze, prowadzone w celu ratowania załogi oraz likwidacji pożaru, powinny być wykonywane na podstawie planu akcji przeciwpożarowej, wpisanego do książki prowadzenia akcji ratowniczej; książka ta powinna znajdować się u kierownika akcji.
\n1.3.1.
\nPlan akcji przeciwpożarowej zawiera:
\n1.3.2.
\nPlan akcji przeciwpożarowej powinien być na bieżąco korygowany i uwzględniać zmiany mogące powstać podczas jej trwania.
\n1.4.
\nW celu bieżącego rozpoznania stanu pożaru oraz występujących w strefie zagrożenia zmian w składzie gazów oraz ich parametrów stanu, a także oceny zagrożenia wybuchowego kierownik akcji ratowniczej powinien niezwłocznie zorganizować pomiar parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów pożarowych (skład chemiczny, temperatura, wilgotność, prędkość, ilość). Dla zwiększenia kontroli stanu zagrożenia pożarowego, a zwłaszcza dla oceny temperatury i masy zagrzanego węgla należy pobierać próby powietrza do precyzyjnych analiz chromatograficznych.
\n1.5.
\nDo pomiarów składu chemicznego powietrza i gazów pożarowych powinny być przede wszystkim stosowane urządzenia do zdalnego pobierania prób, z wykorzystaniem stanowiska pomiarowego wyposażonego w szczególności w:
\n1.6.
\nPomiar składu chemicznego powietrza i gazów pożarowych prowadzi się także przy użyciu:
\n1.7.
\nPomiar temperatury powietrza i gazów pożarowych oraz górotworu prowadzi się przy użyciu:
\n1.8.
\nKierownik akcji ratowniczej wyznacza miejsca wykonania pomiarów, o których mowa w pkt 1.4, oraz ich zakres umożliwiający pełną ocenę zmian przebiegu pożaru. Wyniki pomiarów dokumentuje się.
\n1.9.
\nPomiary, o których mowa w pkt 1.5, w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wykonuje pogotowie pomiarowe utrzymywane przez właściwą jednostkę ratownictwa górniczego.
\n1.10.
\nStrefę zagrożenia pożarowego zabezpiecza się przed dostępem osób niebiorących udziału w akcji ratowniczej w sposób trwały lub posterunkami na dojściach do strefy zagrożenia.
\nLokalizacja posterunków powinna uwzględniać warunki lokalizacji bazy ratowniczej, o których mowa w § 85 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia.
\n1.11.
\nPodczas akcji przeciwpożarowej sieć wentylacyjna zakładu górniczego powinna być zabezpieczona przed przypadkowym otwarciem lub zamknięciem tam i śluz wentylacyjnych, mających wpływ na zmiany potencjałów aerodynamicznych w sąsiedztwie strefy zagrożenia, oraz przed przypadkowymi zmianami parametrów wentylatorów głównych.
\n1.12.
\nW razie występowania wysokiej temperatury dymów i gazów pożarowych ustala się miejsca zagrożone powstaniem wtórnych ognisk pożarowych oraz sposób przeciwdziałania temu zagrożeniu.
\n1.13.
\nPodczas akcji przeciwpożarowej podejmowane są działania zmierzające do aktywnego ugaszenia ognia, z zachowaniem warunków bezpieczeństwa ratowników. Kierownik akcji ratowniczej po aktywnym ugaszeniu pożaru powinien ustalić sposób i częstotliwość kontroli miejsca pożaru.
\n1.14.
\nJeżeli aktywna likwidacja pożaru nie jest możliwa, przystępuje się do izolacji rejonu pożaru od czynnych wyrobisk zakładu górniczego tamami o konstrukcji przeciwwybuchowej.
\n1.15.
\nPodczas akcji przeciwpożarowej podejmowane są działania zmierzające do wyrównywania potencjału aerodynamicznego wokół pola pożarowego.
\n1.16.
\nTamy, o których mowa w pkt 1.14, w rejonach zagrożonych tąpaniami powinny być budowane w miejscach, gdzie prawdopodobieństwo ich uszkodzenia jest najmniejsze.
\n1.17.
\nWszystkie prace ratownicze w strefie zagrożenia pożarowego wykonują zastępy ratownicze.
\nW strefie zagrożenia przebywać może tylko taka liczba zastępów, jaka jest niezbędna do sprawnego wykonania zadania. Wszyscy ratownicy zatrudnieni w strefie zagrożenia pożarowego powinni być ubrani w odzież lekką, przewiewną, odporną na chwilowe działanie płomienia i posiadać środki ochrony indywidualnej.
\n2.
\nAkcja ratownicza w przypadku pożarów podziemnych w polach metanowych.
\n2.1.
\nPodczas prowadzenia akcji ratowniczej przeciwpożarowej w polu metanowym stosuje się zasady określone dla akcji ratowniczej w polu niemetanowym, a także wymagania, których celem jest niedopuszczenie do wybuchu metanu i gazów pożarowych. Podczas wyznaczania strefy zagrożenia pożarowego powinno się uwzględniać możliwość i zasięg skutków ewentualnego wybuchu, poszerzając odpowiednio tę strefę. Ocenę stanu zagrożenia wybuchowego powinno się przeprowadzać metodą opracowaną przez właściwą jednostkę ratownictwa.
\n2.2.
\nPodejmując decyzję o ograniczeniu ilości powietrza dopływającego do miejsca pożaru, uwzględnia się możliwość:
\n2.3.
\nW celu przeciwdziałania powstaniu zagrożenia wybuchowego w rejonie pożaru uwzględnia się możliwość:
\n2.4.
\nW przypadku utworzenia się wybuchowych nagromadzeń metanu lub gazów pożarowych w rejonie pożaru, powinny być niezwłocznie wycofane ze strefy zagrożenia pożarowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji przeciwpożarowej oraz podjęte środki dla usunięcia tego zagrożenia.
\n2.5.
\nPodczas prowadzenia akcji przeciwpożarowej nie przerywa się odmetanowania górotworu.
\nProces odmetanowania w strefie zagrożenia pożarowego powinien być kontrolowany przez wykonywanie pomiarów ilości i temperatury odsysanego gazu oraz zawartości w nim metanu i tlenku węgla w rurociągach:
\n2.6.
\nW przypadku stwierdzenia uszkodzenia rurociągu przechodzącego przez rejon pożaru i zmniejszenia w nim zawartości metanu, rurociąg powinien być zamknięty od strony stacji odmetanowania i w miarę możliwości od strony ujęć metanu.
\n2.7.
\nPodczas akcji przeciwpożarowej należy wykorzystać wszystkie dostępne środki do aktywnego gaszenia ognia. Decyzja o aktywnym gaszeniu ognia w polach metanowych powinna być szczegółowo przeanalizowana, tak aby nie spowodować dodatkowego zagrożenia osób zatrudnionych w akcji. Równocześnie z gaszeniem pożaru środkami aktywnymi wyznacza się miejsca na budowę tam pożarowych i transportuje materiały do ich budowy.
\n2.8.
\nAktywne gaszenie ognia jest niedopuszczalne w warunkach:
\n2.9.
\nW rejonie objętym skutkami wypływu metanu, wybuchów gazów i pyłu węglowego oraz wyrzutu metanu i dwutlenku węgla, po powstaniu zagrożenia powinien być wyłączony dopływ prądu elektrycznego w celu uniknięcia możliwości zainicjowania wybuchu lub spowodowania zapalenia materiałów palnych przez uszkodzone przewody i urządzenia elektryczne.
\n2.10.
\nSposoby budowy tam o konstrukcji przeciwwybuchowej.
\n2.10.1.
\nTamy o konstrukcji przeciwwybuchowej wykonuje się dla zabezpieczenia przed przeniesieniem się wybuchu, od strony zrobów, zbędnych wyrobisk, w których mogą wystąpić wybuchowe mieszaniny gazów palnych, oraz pól pożarowych.
\n2.10.2.
\nTamy o konstrukcji przeciwwybuchowej mogą być wykonane w postaci:
\n2.10.3.
\nTamy o konstrukcji przeciwwybuchowej, z wyjątkiem korków wodnych i podsadzkowych, wyposaża się w:
\n2.10.4.
\nPodczas akcji ratowniczej sposób zabezpieczenia wyrobisk tamami o konstrukcji przeciwwybuchowej ustala kierownik akcji ratowniczej.
\n2.10.5.
\nW ramach profilaktyki pożarowej decyzję w zakresie określonym w pkt 2.10.4 podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego.
\n2.11.
\nLokalizacja tam o konstrukcji przeciwwybuchowej, warunki ich doboru oraz kontroli.
\n2.11.1.
\nKierownik akcji ratowniczej, po zasięgnięciu opinii specjalistów w sztabie akcji, wyznacza wyrobiska, w których powinny być budowane tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej.
\n2.11.2.
\nKierownik akcji pod ziemią wyznacza miejsca budowy tam w wyrobiskach, o których mowa w pkt 2.11.1.
\n2.11.3.
\nWyznaczając miejsca budowy tam, o których mowa w pkt 2.11.2, uwzględnia się w szczególności:
\n2.12.
\nPodstawowe warunki wyboru tam o konstrukcji przeciwwybuchowej i przepustów tamowych.
\n2.12.1.
\nKierownik akcji ratowniczej, w uzgodnieniu z przedstawicielem jednostki ratownictwa, wybiera rodzaj tam o konstrukcji przeciwwybuchowej i sposób ich wykonania, biorąc pod uwagę możliwości techniczne zakładu górniczego oraz sposoby ich wykonania określone przez właściwą jednostkę ratownictwa górniczego.
\n2.12.2.
\nW przypadku górotworu słabego i spękanego powinny być stosowane korki podsadzkowe o odpowiedniej długości lub, w zależności od warunków geologiczno-górniczych, korki wodne.
\n2.12.3.
\nKierownik akcji ratowniczej ustala liczbę przepustów tamowych instalowanych w tamie o konstrukcji przeciwwybuchowej, w zależności od stanu zagrożenia wybuchowego w rejonie pożaru oraz od warunków górniczych.
\n2.12.4.
\nMontaż obudowy przeciwwybuchowej przepustu tamowego powinien być wykonany zgodnie z instrukcją producenta.
\n2.13.
\nKontrola tam o konstrukcji przeciwwybuchowej.
\n2.13.1.
\nTamę o konstrukcji przeciwwybuchowej kontroluje się w trakcie jej wykonywania, biorąc pod uwagę w szczególności:
\n2.13.2.
\nKontrole, o których mowa w pkt 2.13.1, przeprowadzają:
\n2.13.3.
\nKontrolę tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej w strefie zagrożenia pożarowego przeprowadzają wyłącznie ratownicy górniczy.
\n2.13.4.
\nKierownik akcji ratowniczej przed podjęciem decyzji o zamknięciu przepustów tamowych zabudowanych w tamach o konstrukcji przeciwwybuchowej powinien mieć informacje o składzie chemicznym gazów z miejsc istotnych dla przebiegu akcji ratowniczej, w szczególności zza tam wlotowych i wylotowych z rejonu pożaru.
\n2.13.5.
\nMiejsca istotne dla przebiegu akcji ratowniczej, w których należy zbadać skład chemiczny gazów w sytuacji, o której mowa w pkt 2.13.4, określa kierownik akcji ratowniczej.
\n2.13.6.
\nKierownik ruchu zakładu górniczego ustala częstotliwość i zakres kontroli tam o konstrukcji przeciwwybuchowej po ich wykonaniu i zamknięciu.
\n2.13.7.
\nPrzepusty w tamach o konstrukcji przeciwwybuchowej we wlotowych i wylotowych prądach powietrza z rejonu pożaru powinny być w miarę możliwości zamykane jednocześnie.
\n2.13.8.
\nPrzed przystąpieniem do zamykania przepustów w tamach przeciwwybuchowych powinno się wycofać ze strefy zagrożenia pożarowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji pożarowej, z wyjątkiem zastępów ratowniczych niezbędnych do zamknięcia przepustów w tamach.
\n2.13.9.
\nPodczas zamykania przepustów w tamach, o których mowa w pkt 2.13.6, w strefie zagrożenia nie mogą być wykonywane żadne inne prace; zastępy ratownicze po wykonaniu zadania powinny być wycofane natychmiast do bazy ratowniczej.
\n2.13.10.
\nWejście do strefy zagrożenia pożarowego po zamknięciu tam, o których mowa w pkt 2.13.6, jest dozwolone po obniżeniu zawartości tlenu w utworzonym polu pożarowym poniżej 8% lub po upływie czasu wyznaczonego, w zależności od objętości pola pożarowego i wydzielania się metanu, przy czym czas wyznaczony nie może być krótszy niż 12 godzin. Dwunastogodzinny czas wyczekiwania nie musi być dotrzymany, jeżeli wyniki pomiarów składu gazów w polu pożarowym wskazują, że nie istnieje możliwość wybuchu tych gazów.
\n2.13.11.
\nPo zamknięciu tam, o których mowa w pkt 2.13.6, prowadzi się zdalną kontrolę parametrów gazów w otamowanej przestrzeni. Jeżeli wyniki analiz składu gazów w otamowanej przestrzeni po jej zamknięciu wskazują stężenie wybuchowe, w rejonie strefy zagrożonej mogą być prowadzone wyłącznie prace zmierzające do neutralizacji atmosfery, w trybie akcji przeciwpożarowej.
\n2.13.12.
\nOtwieranie pola pożarowego jest dopuszczalne tylko pod warunkiem stosowania wymagań dotyczących prowadzenia akcji przeciwpożarowej.
\n2.13.13.
\nPlan akcji przeciwpożarowej opracowany w celu otwarcia (zacieśnienia) pola pożarowego określa w szczególności:
\n2.13.14.
\nPo otwarciu przepustów w tamach, o których mowa w pkt 2.13.6, i wznowieniu przewietrzania wyrobisk w polu pożarowym powinno się wycofać poza strefę zagrożenia pożarowego wszystkie osoby biorące udział w akcji pożarowej oraz prowadzić zdalną kontrolę zawartości gazów w polu pożarowym i ilości powietrza przepływającego przez to pole. Wejście do otwartego pola pożarowego, w którym wznowiono przewietrzanie, oraz do strefy zagrożenia pożarowego, wyznaczonej dla tego pola, może nastąpić po upływie czasu określonego przez kierownika akcji ratowniczej.
\n2.14.
\nAkcja ratownicza w przypadku pożaru w ślepym wyrobisku z wentylacją lutniową.
\n2.14.1.
\nPo stwierdzeniu pożaru w ślepym wyrobisku przewietrzanym za pomocą wentylacji lutniowej powinny być natychmiast podjęte działania w celu wyprowadzenia ludzi do bezpiecznego rejonu.
\n2.14.2.
\nJeżeli niemożliwe jest aktywne ugaszenie ognia, podejmuje się działania zmierzające do jego izolacji przez tamowanie wyrobiska.
\n2.14.3.
\nStan zagrożenia wybuchowego gazów pożarowych powinien być w sposób systematyczny zdalnie kontrolowany.
\n2.14.4.
\nW przypadku stwierdzenia w ślepym wyrobisku zagrożenia wybuchem gazów pożarowych prace związane z likwidacją zagrożenia powinny być prowadzone z miejsc, które nie zostaną dotknięte skutkami ewentualnego wybuchu.
\n2.14.5.
\nKierownik akcji ratowniczej, podczas trwania akcji ratowniczej podejmując decyzję o zatrzymaniu przewietrzania ślepego wyrobiska w polu metanowym, ustala sposób zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchem gazów pożarowych lub metanu.
\n2.14.6.
\nPodczas prowadzenia prac zmierzających do likwidacji pożaru w ślepym wyrobisku stosuje się odpowiednio wymagania określone w niniejszym załączniku.
\n3.
\nAkcja ratownicza prowadzona w trudnych warunkach mikroklimatu w podziemnych zakładach górniczych.
\n3.1.
\nPrace wykonywane przez ratowników górniczych w aparatach regeneracyjnych albo powietrznych butlowych podczas akcji ratowniczych w temperaturze powyżej:
\n3.2.
\nPodczas akcji ratowniczej prowadzonej w trudnych warunkach mikroklimatu kierownik akcji ratowniczej jest zobowiązany podjąć działania poprawiające zarówno komfort oddychania w aparatach regeneracyjnych, jak i warunki mikroklimatu w miejscu pracy ratowników.
\nZakres tych działań i środki techniczne do ich realizacji kierownik akcji ratowniczej powinien skonsultować z przedstawicielem właściwej jednostki ratownictwa pracującym w sztabie akcji ratowniczej i polecić ich odnotowanie w książce prowadzenia akcji ratowniczej.
\n3.3.
\nPrace wykonywane przez ratowników górniczych w akcjach ratowniczych w aparatach regeneracyjnych, bez stosowania środków poprawiających komfort oddychania i warunki mikroklimatu w miejscu pracy ratowników, można prowadzić wyłącznie w atmosferze, w której temperatura mierzona termometrem suchym nie przekracza 35°C i wilgotność względna nie przekracza 60%).
\n3.4.
\nOd zasady stosowania środków poprawiających zarówno komfort oddychania, jak i warunki mikroklimatu w miejscu pracy ratowników można odstąpić:
\n3.5.
\nZastęp zatrudniony w akcji ratowniczej w trudnych warunkach mikroklimatu, niezależnie od podstawowego wyposażenia do wykonywania zadania, powinien posiadać przyrządy do pomiaru temperatury i wilgotności względnej powietrza.
\n3.6.
\nDo prac w trudnych warunkach mikroklimatu należy zatrudniać wyłącznie ratowników górniczych, którzy zostali przebadani w bazie ratowniczej przez lekarza, i tylko wtedy, gdy nie stwierdził on przeciwwskazań do ich pracy w takich warunkach. W obecności lekarza ratownicy powinni potwierdzić, że są w pełni sił fizycznych, a lekarz powinien o tym poinformować kierownika akcji pod ziemią.
\n3.7.
\nDla kwalifikacji prac wykonywanych przez ratowników podczas akcji należy się opierać na tabeli nr 1 określającej orientacyjne wartości wydatków energetycznych u ratowników górniczych podczas wykonywania typowych czynności ratowniczych.
\n3.8.
\nPrzy wykonywaniu prac w trudnych warunkach mikroklimatu ratownicy powinni być ubrani w odzież ochronną z włókien naturalnych, a maksymalne czasy pracy ratowników w tych warunkach określone są w tabelach nr 2 i 3.
\n3.9.
\nW razie konieczności używania ubrań ochronnych z włókien chemicznych w akcji ratowniczej prowadzonej w trudnych warunkach mikroklimatu, należy przyjmować maksymalny czas pracy ratowników górniczych określony w tabeli nr 4.
\n3.10.
\nCzasy pracy podane w tabelach nr 2, 3 i 4 należy odpowiednio skracać, gdy oprócz trudnych warunków mikroklimatu występują inne utrudnienia w miejscu pracy lub na drodze dojścia albo powrotu do lub z tego miejsca.
\n3.11.
\nPodczas pracy zastępu zastępowy zobowiązany jest do bieżącej kontroli wilgotności względnej i temperatury otoczenia na wysokości twarzy, z częstotliwością określoną przez kierownika akcji pod ziemią. W razie gdy temperatura otoczenia wzrośnie o ponad 3°C, zastępowy powinien podjąć decyzję o wycofaniu zastępu do bazy, informując o tym kierownika akcji pod ziemią.
\n3.12.
\nRatownicy zastępu podczas wykonywania pracy w trudnych warunkach mikroklimatu powinni badać tętno. Zastępowy zobowiązany jest polecać badanie tętna u każdego z ratowników.
\nPolecenie takie wydawać może również kierownik akcji pod ziemią.
\n3.13.
\nJeżeli u któregoś z ratowników zastępu nastąpiło przekroczenie wartości tętna ponad 140 uderzeń/minutę, ratownik ten musi do następnej kontroli tętna wypoczywać bez obciążenia.
\nJeżeli po kolejnej kontroli tętno to nie obniży się, zastępowy powinien podjąć decyzję o wycofaniu zastępu do bazy.
\n3.14.
\nW trudnych warunkach mikroklimatu ratownik może być zatrudniony tylko jeden raz w ciągu 24 godzin. Od zasady tej można odstąpić jedynie w razie nagłej konieczności ratowania życia ludzkiego lub w innych uzasadnionych przypadkach, gdy lekarz w bazie nie stwierdzi przeciwwskazań do ponownego zatrudnienia ratowników.
\n3.15.
\nRatownicy zatrudnieni przy wykonywaniu pracy w trudnych warunkach mikroklimatu są obowiązani zgłosić zastępowemu każdy objaw zmiany samopoczucia, a w szczególności: zawroty głowy, bóle głowy, bóle kończyn, zaburzenia wzroku i słuchu oraz mdłości.
\nZastępowy po zgłoszeniu przez ratownika takich objawów jest obowiązany natychmiast wycofać zastęp, powiadamiając o tym kierownika akcji pod ziemią.
\n3.16.
\nW przypadku prowadzenia akcji ratowniczej w temperaturze powyżej 33°C, mierzonej termometrem suchym, bez użycia aparatów regeneracyjnych lub powietrznych butlowych czasy pracy podane w tabelach nr 2, 3 i 4 można wydłużyć do 25%.
\n3.17.
\nW planie akcji ratowniczej należy wziąć pod uwagę zastosowanie środków zapobiegawczych na wypadek konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w trudnych warunkach mikroklimatu.
\n3.18.
\nW akcjach ratowniczych prowadzonych w trudnych warunkach mikroklimatu mogą być stosowane aparaty regeneracyjne i powietrzne butlowe, nieujęte w tabelach nr 2, 3 i 4 posiadające ocenę typu WE oraz oznakowanie znakiem CE wydanym przez jednostkę notyfikowaną.
\nTabela 1 Tabela określająca wartości wydatków energetycznych u ratowników górniczych podczas wykonywania typowych czynności ratowniczych (praca w aparacie regeneracyjnym) Lp.
\nRodzaj czynności Wydatek energetyczny w (W/m2) przy wilgotności względnej w % 50 60 70 80 90 100 1 Budowa tamy murowej 180 195 210 226 241 256 2 Penetracja wyrobiska kąt 50 z prędkością 4 km/h 203 218 233 249 264 279 3 Penetracja niskiego i stromego wyrobiska 272 287 303 318 333 348 4 Transport kostki 278 293 308 324 339 354 5 Cięcie drewna 296 312 327 342 357 372 6 Transport na noszach 317 333 348 363 378 393 praca lekka: 100 ÷ 165 W/m2 praca umiarkowana: 165 ÷ 230 W/m2 praca ciężka: 230 ÷ 290 W/m2 praca bardzo ciężka: > 290 W/m2 Tabela 2 Tabela bezpiecznego czasu pracy przy obciążeniu pracą umiarkowaną w ubraniu z włókien maturalnych Rodzaj aparatu W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** wilgotność względna [Temperatura [°C] 95% 85% 70% 23 24 Maksymalny czas przebywania w akcji dla aparatów tlenowych 120 min, a dla aparatu powietrznego 90 min.
\n25 26 27 120 28 101 120 120 29 84 120 106 90 117 30 72 103 92 89 99 120 31 63 88 80 79 85 120 112 90 120 120 32 56 76 70 68 72 110 100 86 112 112 120 33 50 66 62 57 64 98 87 75 98 105 105 90 34 45 57 55 53 57 88 71 66 85 92 90 89 35 40 50 48 44 51 76 62 59 75 82 78 79 36 36 44 43 40 46 66 55 52 66 72 70 71 37 32 38 37 35 41 58 49 47 58 64 62 62 38 29 34 33 32 37 51 44 42 51 58 53 57 39 26 30 31 29 34 45 40 38 46 52 50 53 40 24 27 28 27 31 39 36 34 41 47 43 49 41 22 24 25 23 28 35 32 31 36 42 40 43 42 20 21 23 21 25 31 29 28 33 38 38 40 43 18 19 21 19 23 28 27 25 29 35 33 38 44 17 17 19 17 21 26 24 23 26 32 30 35 45 15 15 17 15 20 23 23 21 24 28 26 31 46 14 14 16 14 18 21 21 19 22 26 24 28 47 13 13 15 13 17 19 18 17 20 23 21 25 48 12 12 13 12 15 17 17 16 18 21 19 24 49 11 11 12 11 14 16 16 15 16 20 17 22 50 10 10 11 10 13 15 15 14 15 18 16 20 Tabela 3 Tabela bezpiecznego czasu pracy przy obciążeniu pracą ciężką w ubraniu z włókien naturalnych Rodzaj aparatu W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** wilgotność względna Temperatura [°C] 95% 85% 70% 23 24 Maksymalny czas przebywania w akcji dla aparatów tlenowych 120 min, a dla aparatu powietrznego 90 min.
\n25 26 120 27 107 28 93 120 120 90 120 29 82 111 105 87 105 120 120 30 70 93 91 80 92 117 115 120 31 59 79 79 75 81 103 104 90 106 120 120 32 50 68 68 63 70 91 91 85 91 111 104 90 33 43 58 60 54 62 80 84 74 77 91 90 85 34 37 50 52 50 54 71 70 65 67 81 78 78 35 32 43 46 42 47 63 61 57 58 74 68 72 36 27 38 41 39 41 56 52 51 51 66 60 67 37 24 33 36 33 36 50 46 45 44 62 53 61 38 21 29 32 30 31 45 40 40 40 56 47 54 39 18 25 29 27 28 40 37 36 34 50 44 50 40 16 22 27 21 24 36 33 32 32 46 41 45 41 14 20 24 19 22 33 30 29 27 41 39 41 42 12 17 22 16 19 30 28 26 24 36 37 38 43 11 16 20 14 17 27 26 23 22 34 31 33 44 10 14 18 12 15 24 23 21 19 31 27 32 45 9 12 16 10 14 22 22 19 17 26 24 30 46 8 11 15 10 12 20 20 17 16 21 22 27 47 7 10 14 9 11 18 17 16 15 19 19 23 48 6 9 12 8 10 16 14 14 13 17 16 22 49 6 8 11 7 9 15 13 13 12 16 15 20 50 5 7 10 6 8 13 11 12 11 14 14 17 Tabela 4 Tabela bezpiecznego czasu pracy przy obciążeniu pracą ciężką w ubraniu z włókien chemicznych Rodzaj aparatu W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlo wy** W-70 W-70 + SAT+ kamizelka BG-4* + kamizelka Aparat powietrzny butlowy** wilgotność względna Temperatura [°C] 95% 90% 85% 23 24 Maksymalny czas przebywania w akcji dla aparatów tlenowych 120 min, a dla aparatu powietrznego 90 min.
\n25 120 06 115 27 105 120 120 90 28 89 118 114 87 120 120 120 90 120 29 73 105 96 77 103 114 110 89 120 120 118 30 61 86 80 71 87 99 97 87 117 119 106 31 51 72 68 68 73 86 86 81 101 107 97 90 32 43 60 58 59 62 75 76 76 87 91 88 89 33 37 51 52 50 53 66 68 61 75 82 80 81 34 31 43 47 41 45 58 61 55 65 76 75 73 35 27 36 43 34 39 51 55 49 57 68 67 67 36 23 31 38 28 34 45 49 42 50 60 59 63 37 20 27 34 25 29 41 45 38 43 58 51 58 38 17 23 31 22 26 36 38 35 39 52 42 51 39 15 20 28 18 22 32 33 30 33 49 40 49 40 13 17 26 16 20 29 29 28 31 45 39 42 41 11 15 23 14 17 26 25 25 26 40 36 39 42 10 13 21 12 15 24 22 22 23 35 33 37 43 9 11 19 11 14 21 20 20 21 33 30 31 44 8 10 17 10 12 19 18 17 18 30 26 28 45 7 9 15 9 11 18 16 15 16 24 19 25 46 6 8 14 8 10 16 15 12 15 20 18 21 47 5 7 13 7 9 15 14 11 14 18 16 20 48 5 6 10 6 8 13 12 10 12 15 13 19 49 4 5 9 5 7 12 10 10 11 13 11 17 50 4 5 8 5 6 10 9 8 9 11 10 16 * Dotyczy aparatów BR-4EP ze schładzaczem powietrza z wkładem lodowym. ** Aparat powietrzny z zapasem powietrza minimum 4000 dm3.
\n4.
\nAkcja ratownicza prowadzona w sytuacji jednoczesnego występowania kilku zagrożeń:
\n4.1.
\nPrzez akcję ratowniczą prowadzoną w sytuacji jednoczesnego występowania kilku zagrożeń należy rozumieć prowadzenie akcji ratowniczej w przypadku wystąpienia równocześnie co najmniej dwóch zagrożeń górniczych, w szczególności: tąpaniami, zawałowego, pożarowego, metanowego, wyrzutami gazów i skał, przekroczenia dopuszczalnych stężeń gazów w przekrojach wyrobisk, wodnego, wybuchem pyłu węglowego, klimatycznego, erupcyjnego, siarkowodorowego.
\n4.2.
\nKierownik akcji ratowniczej sprawdza, jakie zagrożenia równocześnie występują lub mogą wystąpić i jakie są ich wzajemne oddziaływania, oraz dostosowuje prowadzenie akcji ratowniczej do występujących zagrożeń.
\n4.3.
\nW zależności od rodzaju zagrożeń podczas prowadzenia akcji ratowniczej należy zatrudnić zastępy jednostek ratownictwa górniczego wyspecjalizowane w zwalczaniu danego zagrożenia.
\n4.4.
\nW przypadku ratowania ludzi, jeżeli miejsce lokalizacji bazy ratowniczej ze względów organizacyjnych i technicznych jest oddalone od miejsca prowadzenia akcji, dopuszcza się założenie podbazy ratowniczej.
\n4.5.
\nKierownik akcji ratowniczej, w konsultacji ze sztabem akcji, podejmuje decyzję o założeniu podbazy ratowniczej oraz jej obsadzie i wyposażeniu.
\n4.6.
\nPodbaza ratownicza powinna:
\n5.
\nAkcja ratownicza prowadzona w sytuacji awarii energomechanicznej.
\n5.1.
\nPodczas kierowania akcjami ratowniczymi związanymi z awariami energomechanicznymi przepisy dotyczące kierownika akcji na dole, sztabu akcji i organizacji bazy ratowniczej stosuje się odpowiednio.
\n5.2.
\nKierownik akcji ratowniczej powinien ustalić skład zespołów pracowniczych, które uczestniczyć będą w usuwaniu skutków awarii.
\n5.3.
\nW przypadku konieczności, w ramach akcji ratowniczej, pogotowie specjalistyczne przewoźnych wyciągów ratowniczych włącza się do wykonywania następujących prac:
\n5.4.
\nWszystkie prace związane z montażem i obsługą urządzeń pogotowia przewoźnych wyciągów ratowniczych wykonują specjaliści pogotowia.
\n5.5.
\nW rejonie wykonywania prac ratowniczych związanych z awariami energomechanicznymi przebywają wyłącznie pracownicy zatrudnieni przy wykonywaniu i kontroli tych prac.
\n5.6.
\nMiejsce, w którym prowadzone są prace ratownicze związane z awariami energomechanicznymi, powinno być odpowiednio oświetlone.
\n5.7.
\nPrace ratownicze w wyrobiskach pionowych lub o dużym nachyleniu wykonują specjalistyczne zastępy ratownicze.
\n5.8.
\nW przypadku konieczności prowadzenia akcji likwidacji skutków awarii energomechanicznych w warunkach wystąpienia innych zagrożeń: gazowego, pożarowego, wodnego i zawału skał, przepisy obowiązujące przy prowadzaniu akcji ratowniczych związanych z tymi zagrożeniami należy stosować odpowiednio.
\n6.
\nAkcja ratownicza w trudnych warunkach cieplnych w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.
\n6.1.
\nZa akcję ratowniczą w trudnych warunkach cieplnych, z wyjątkiem pożarów, uznaje się prace przeprowadzane przez ratowników górniczych w celu ratowania życia ludzkiego bądź likwidacji zagrożeń, gdy temperatura w miejscu akcji przekracza 40°C.
\n6.2.
\nWszelkie prace prowadzone w warunkach, o których mowa w pkt 6.1, wykonywane są przez ratowników górniczych w izolujących kombinezonach ognioodpornych, żaroodpornych, gazoszczelnych i kwasoodpornych, w zależności od oceny sytuacji.
\n6.3.
\nPodczas wykonywania prac ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych czas pracy zastępu w akcji powinien być odpowiednio skrócony; czas ten określa kierownik akcji na podstawie wyników pomiaru temperatury w miejscu prowadzonej akcji.
\n6.4.
\nRatownicy używają odpowiednich ubrań izolujących, w zależności od temperatury występującej w miejscu prowadzenia akcji ratowniczej.
\n6.4.1.
\nW temperaturze do 60°C, w górnictwie otworowym naftowym, geotermalnym i siarki, ratownik używa ubrania kwasoodpornego i gazoszczelnego oraz powinien być wyposażony w aparat powietrzny butlowy na ubranie lub zasilany powietrzem z aparatu wężowego.
\n6.4.2.
\nW temperaturze powyżej 60°C ratownik powinien być zabezpieczony ubraniem gazoszczelnym i kwasoodpornym oraz powinien być wyposażony w aparat powietrzny butlowy pod ubranie; o potrzebie zastosowania urządzenia klimatyzacyjnego decyduje kierownik akcji ratowniczej.
\n6.5.
\nRatownicy górniczy podczas akcji przeprowadzanej w trudnych warunkach cieplnych powinni zgłaszać zastępowemu każdy objaw przegrzania organizmu, w szczególności zawroty i bóle głowy, bóle kończyn, zaburzenia wzroku lub słuchu oraz mdłości. Po otrzymaniu takiego zgłoszenia od ratowników zastępowy natychmiast wycofuje cały zastęp do bazy.
\n6.6.
\nDla ratowników górniczych powracających do bazy po wykonaniu prac w trudnych warunkach cieplnych powinny być przygotowane w bazie: odzież na wymianę, koce i ciepłe napoje.
\n6.7.
\nW celu zwiększenia bezpieczeństwa pracy zastępu w trudnych warunkach cieplnych powinno się wykorzystać wszelkie możliwe środki do obniżenia temperatury, a w razie bardzo silnego promieniowania cieplnego - korzystać ze środków ochrony, takich jak ekrany, tarcze osłonowe, ubrania żaroodporne lub przeciwpłomienne.
\n6.8.
\nRatownicy górniczy kierowani do prac w trudnych warunkach cieplnych wyposażeni w ochronne kombinezony gazoszczelne powinni być każdorazowo pouczeni przez kierownika bazy o sposobie pracy w kombinezonie.
\n7.
\nAkcja ratownicza prowadzona w sytuacji zalania wodą, zatopienia oraz powstania zapadlisk.
\n7.1.
\nZa akcję ratowniczą prowadzoną w sytuacji zalania wodą, zatopienia oraz powstania zapadlisk uznaje się wszelkie prace wykonywane przez ratowników lub pracowników zakładu górniczego w celu ratowania ludzi, zabezpieczenia urządzeń i wyposażenia zakładu.
\n7.2.
\nKierownik akcji ratowniczej wyznacza strefy zagrożenia wodnego oraz strefy powstałego zapadliska. W strefie tej przebywają tylko osoby biorące udział bezpośrednio w akcji ratowniczej.
\n7.3.
\nW przypadku zatopienia obiektu, w akcji ratowniczej biorą udział pracownicy zakładu oraz ratownicy górniczy. Ratownicy górniczy wykonują w szczególności zadania związane z obsługą urządzeń i sprzętu specjalnie przygotowanych do usuwania skutków zatopienia.
\n7.4.
\nKierownik akcji ratowniczej sprawdza możliwość dalszego zatopienia zakładu lub powstania dalszego zapadliska. Po ustaleniu, że nie istnieje takie niebezpieczeństwo, dokonuje on podziału na grupy osób biorących udział w akcji i rozdziela zadania między poszczególne grupy.
\n7.5.
\nAkcję ratowniczą w przypadku zatopienia prowadzi się wszelkimi dostępnymi środkami, w szczególności przy użyciu:
\n7.6.
\nPrzy stosowaniu techniki nurkowania podczas prowadzenia akcji ratowniczej wykorzystuje się specjalistyczne zastępy ratowników nurków.
\n7.7.
\nAkcję ratowania ludzi rozpoczyna się od ustalenia miejsca, w którym znajdują się zagrożeni ludzie, i prowadzi do czasu ich uwolnienia.
\n7.8.
\nJeżeli w wyniku zatopienia powstały gazy szkodliwe lub występuje przedostawanie się substancji szkodliwych do atmosfery, prace w strefie zagrożenia powinny być prowadzone wyłącznie przez ratowników, z użyciem aparatów regeneracyjnych lub powietrznych butlowych.
\n7.9.
\nPrzy zasypywaniu zapadlisk powstałych na polu otworowym lub przy przemieszczaniu mas podsadzkowych w szczególności:
\n8.
\nAkcja ratownicza w sytuacji wystąpienia erupcji oraz pożaru przy poszukiwaniu i wydobywaniu węglowodorów.
\n8.1.
\nPodczas pracy ratowników w sytuacji wystąpienia erupcji płynu złożowego oraz pożaru przy poszukiwaniu i wydobywaniu węglowodorów przestrzegać należy w szczególności następujących zasad:
\n8.2.
\nPodczas erupcji otwartej gazu ziemnego, prowadząc akcję ratowniczą, w szczególności:
\n8.3.
\nPodczas erupcji otwartej ropy naftowej (wody złożowej), prowadząc akcję ratowniczą, w szczególności:
\n8.4.
\nPodczas erupcji otwartej płynu złożowego z zawartością siarkowodoru:
\n8.5.
\nPodczas zagrożenia pożarowego przy erupcji otwartej płynu złożowego kierownik akcji powinien:
\n8.6.
\nJeżeli powstanie pożar, kierownik akcji ratowniczej powinien:
\n8.7.
\nPodczas prowadzenia akcji ratowniczej należy przestrzegać następujących zasad:
\n8.8.
\nWymagania techniczne oraz szczegółowe zasady gaszenia pożarów otworów naftowych określa kierownik ruchu zakładu górniczego w planie ratownictwa górniczego.
\n8.8.1.
\nW przypadku powstania erupcji kierownik obiektu powinien natychmiast powiadomić jednostkę straży pożarnej, zgodnie z planem ratownictwa górniczego.
\n8.8.2.
\nPrzed przystąpieniem do akcji określa się:
\n9.
\nAkcje ratownicze w przypadku tąpnięcia i zawału skał do wyrobisk.
\n9.1.
\nW przypadku zawału skał do wyrobisk kierownik akcji ratowniczej wyznacza zasięg strefy zagrożenia, która powstała na skutek zawału, oraz ustala, czy w strefie znajdują się ludzie. Strefa zagrożenia obejmuje następujące rejony zakładu górniczego:
\n9.2.
\nW przypadku konieczności prowadzenia akcji ratowniczej związanej z zawałem skał spowodowanym tąpnięciem, przed podjęciem prac ratowniczych powinny być wykonane analizy stanu zagrożenia tąpaniami i od wyników tych analiz uzależniona możliwość prowadzenia dalszych prac ratowniczych.
\n9.3.
\nKierownik akcji pod ziemią, przed przystąpieniem do prac ratowniczych bezpośrednio przy powstałym gruzowisku skalnym, ustala miejsce i sposób dodatkowych wzmocnień konstrukcji obudowy wyrobisk, aby uniemożliwić rozprzestrzenianie się zawału.
\n9.4.
\nPrzed rozpoczęciem ratowania ludzi powinno się ustalić liczbę zagrożonych i ewentualne miejsce ich przebywania, wykorzystując między innymi informacje przekazane przez obecnych podczas zdarzenia, jak również dane uzyskane za pomocą urządzeń do lokalizacji ludzi.
\n9.5.
\nWszystkie urządzenia elektryczne znajdujące się w rejonie wyrobisk objętych zawałem skał powinny być odłączone od dopływu energii elektrycznej natychmiast po powstaniu zdarzenia. Ponowne włączenie energii elektrycznej może nastąpić z chwilą odzyskania dostępu do tych urządzeń i po sprawdzeniu ich stanu technicznego.
\n9.6.
\nPodczas akcji ratowania ludzi znajdujących się w gruzowisku zawałowym lub odciętych od wyrobisk czynnych w każdym przypadku powinien być zwiększony przepływ powietrza przez zawał. Sposób zwiększenia przepływu powietrza przez zawał określa kierownik akcji ratowniczej.
\n10.
\nAkcje ratownicze w przypadku wypływu gazów do wyrobisk, wybuchu gazów i pyłu węglowego oraz wyrzutu gazów i skał.
\n10.1.
\nKierownik akcji ratowniczej po zlokalizowaniu miejsca wypływu gazu, wybuchu gazów i pyłu węglowego lub wyrzutu gazów i skał określa w szczególności: miejsce zdarzenia, stan zagrożenia załogi wynikający z tych zdarzeń oraz z wtórnych zagrożeń, skutki, jakie zdarzenia te spowodowały w stanie: przewietrzania, obudowy, wyposażenia wyrobisk oraz urządzeń metanometrycznych i odmetanowania, oraz inne skutki niebezpieczne dla ruchu zakładu górniczego.
\n10.2.
\nKierownik akcji ratowniczej po dokonaniu ustaleń, o których mowa w pkt 10.1, wyznacza strefę zagrożenia obejmującą:
\n10.3.
\nW przypadku gdy w strefie zagrożenia znajdują się poszkodowani lub osoby, które nie zdążyły się wycofać, kierownik akcji ratowniczej podejmuje działania zmierzające do ich wycofania ze strefy.
\n10.4.
\nKażda osoba, która uległa wypadkowi w wyniku wybuchu gazu i pyłu węglowego lub wyrzutu gazów i skał, powinna być poddana specjalistycznemu badaniu, związanemu z zatruciem gazami, niezależnie od braku objawów zewnętrznych.
\n10.5.
\nPodstawowymi działaniami w ramach akcji ratowniczej związanej z wypływem gazów, wybuchem lub wyrzutem, prowadzonymi równocześnie z poszukiwaniem i ratowaniem ludzi, jest wykonywanie prac zmierzających do zwiększenia ilości powietrza doprowadzanego do strefy zagrożenia.
\n10.6.
\nW przypadku gdy w zakładzie górniczym, w strefie objętej wybuchem lub wyrzutem, uszkodzeniu ulegną zabezpieczenia przeciw wybuchowi pyłu węglowego, niezwłocznie powinny być podjęte działania mające na celu odbudowę tych zabezpieczeń.
\n10.7.
\nW przypadku gdy w strefie wybuchu lub wyrzutu znajdują się izolowane pola pożarowe, zroby stanowiące zbiornik metanu lub tamy zabezpieczające zbiorniki wodne, powinien być w pierwszej fazie akcji ratowniczej szczegółowo skontrolowany stan tam i wyrobisk w tym rejonie.
\n10.8.
\nPodczas prowadzenia akcji ratowniczych związanych z likwidacją zagrożenia powstałego w wyniku wypływu gazów do wyrobisk, wybuchu gazów i pyłu węglowego oraz wyrzutu gazów i skał stosuje się odpowiednio wymagania określone w pkt 1-4 niniejszego załącznika.
\nZałącznik nr 4 - Szczegółowy sposób stosowania gazów inertnych 1.
\nPostanowienia ogólne.
\n1.1.
\nZasady stosowania gazów inertnych, zwane dalej „zasadami”, określają stosowanie gazów inertnych podczas prowadzenia akcji ratowniczych lub prac profilaktycznych mających na celu likwidację pożaru, zagrożenia pożarowego, zagrożenia wybuchem gazu lub pyłu węglowego w podziemnych zakładach górniczych.
\n1.2.
\nIlekroć w zasadach mowa o „gazach inertnych”, należy przez to rozumieć azot lub dwutlenek węgla oraz gazy spalinowe uzyskane w wytwornicy gazów obojętnych.
\n1.3.
\nStosowanie innych gazów do inertyzacji powietrza kopalnianego odbywa się w sposób określony w instrukcji opracowanej przez kierownika ruchu zakładu górniczego albo kierownika akcji w porozumieniu z kierownikiem jednostki ratownictwa górniczego.
\n1.3.1.
\nStosowanie gazów inertnych prowadzi się na podstawie dokumentacji technicznej określającej w szczególności:
\n1.4.
\nDokumentację techniczną:
\n1.5.
\nIntegralną część dokumentacji technicznej stanowią szczegółowe fabryczne instrukcje obsługi, kontroli, konserwacji i naprawy urządzeń stosowanych do wytwarzania gazów inertnych.
\n2.
\nUrządzenia stosowane do wytwarzania gazów inertnych mogą być zabudowane na powierzchni podziemnego zakładu górniczego albo w jego wyrobiskach.
\n3.
\nPrace związane z podawaniem gazów inertnych do podziemnych wyrobisk zakładu górniczego są prowadzone pod nadzorem osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez:
\n4.
\nStosowanie gazów inertnych w akcjach ratowniczych.
\n4.1.
\nDecyzję o konieczności stosowania gazów inertnych w czasie akcji ratowniczej podejmuje kierownik akcji ratowniczej, w uzgodnieniu z kierownikiem jednostki ratownictwa górniczego.
\n4.2.
\nPrace związane ze stosowaniem w akcjach ratowniczych gazów inertnych w wyrobiskach podziemnych zakładu górniczego powinny być prowadzone z udziałem pogotowia specjalistycznego do inertyzacji powietrza kopalnianego jednostki ratownictwa górniczego.
\n4.3.
\nW akcji ratowniczej gazy inertne do wyrobisk zakładu górniczego mogą podawać, w uzgodnieniu z jednostką ratownictwa górniczego, również inne podmioty wykonujące czynności w ruchu zakładu górniczego.
\n4.4.
\nZakres udziału innego podmiotu wykonującego czynności w ruchu zakładu górniczego w ramach działalności pogotowia specjalistycznego do inertyzacji powietrza kopalnianego jednostki ratownictwa górniczego określa umowa zawarta pomiędzy tym podmiotem a jednostką ratownictwa górniczego.
\n4.5.
\nPodczas akcji ratowniczej zakres i częstotliwość kontroli podawania gazów inertnych określa kierownik akcji ratowniczej.
\n5.
\nStosowanie gazów inertnych w pracach mających na celu likwidację zagrożenia pożarowego.
\n5.1.
\nDecyzję o konieczności stosowania gazów inertnych w pracach mających na celu likwidację zagrożenia pożarowego podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego po zasięgnięciu opinii właściwego kopalnianego zespołu do spraw zagrożeń.
\n5.2.
\nW czasie podawania gazu inertnego należy dokumentować:
\n5.3.
\nRurociąg przesyłowy do podawania gazu inertnego do wyrobisk powinien być wyposażony na wlocie w układ pomiarowy, zapewniający ciągłe wskazania i rejestrację:
\n5.4.
\nDo podawania gazów inertnych mogą być wykorzystane istniejące sieci rurociągów zabudowanych na powierzchni podziemnego zakładu górniczego lub w jego wyrobiskach.
\n5.4.1.
\nRurociągi przesyłowe gazu inertnego powinny być odpowiednio oznakowane.
\n5.5.
\nPrzed rozpoczęciem podawania gazów inertnych rurociąg doprowadzający gaz inertny z powierzchni do wyrobisk podziemnych musi być skontrolowany na szczelność przy pomocy sprężonego powietrza wtłoczonego do rurociągu pod ciśnieniem 0,25-0,3 MPa. Instalację należy uznać za szczelną, jeżeli w ciągu godziny spadek ciśnienia nie przekroczy wartości 10% ciśnienia pierwotnego.
\n5.5.1.
\nSprawdzanie szczelności rurociągu przy pomocy sprężonego powietrza należy przeprowadzić również po każdej przerwie w podawaniu gazów inertnych. Czas trwania przerwy, po której należy sprawdzić szczelność rurociągu przesyłowego, ustala kierownik działu wentylacji.
\n5.6.
\nZawartość tlenu w podawanym rurociągiem gazie inertnym nie może przekraczać 3%.
\n5.7.
\nWe wszystkich wyrobiskach wzdłuż trasy rurociągu, którym podawany jest gaz inertny, należy zapewnić minimalną ilość powietrza, w sposób określony w pkt 5.10. Ilość ta może być mniejsza w przypadku zastosowania:
\n5.8.
\nPodawanie gazów inertnych należy natychmiast przerwać w przypadku zaistnienia zakłóceń w przewietrzaniu czynnych wentylacyjnie wyrobisk, w sąsiedztwie inertyzowanych przestrzeni oraz wyrobisk, w których zabudowane są rurociągi przesyłowe, spowodowanych w szczególności:
\n5.9.
\nStanowisko obsługi urządzenia podającego gaz inertny musi być wyposażone w łączność telefoniczną.
\n5.10.
\nW celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy w wyrobiskach z zabudowaną instalacją do podawania gazów inertnych, minimalną ilość powietrza płynącą tymi wyrobiskami należy określać według wzorów:
\nVmino2- minimalna ilość powietrza umożliwiająca utrzymanie O2 > 19% [m3/min] \\( \\mathop V\\limits^ \\bullet _{\\min O2} = \\mathop {Va}\\limits^ \\bullet {{S_{O2dop}
\nV minco2- minimalna ilość powietrza umożliwiająca utrzymanie CO2 < 1% [m3/min] \\( \\mathop V\\limits^ \\bullet _{\\min O2} = \\mathop {Va}\\limits^ \\bullet {{S_{CO_2 rur}
\nPokaż całość