{"html": "<div class=\"lf-doc\"><p class=\"lf-p\">Członków rodziny żołnierza odbywającego czynną służbę wojskową, którzy zamieszkiwali wspólnie z nim w dniu powołania go do tej służby, nie wolno usuwać przymusowo z lokali mieszkalnych zajmowanych na podstawie tytułu prawnego, z zastrzeżeniem przepisu ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli żołnierz nie został uznany za jedynego żywiciela rodziny i zwłoka z zapłatą należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego wynosi co najmniej dwa pełne okresy płatności.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie wolno również zajmować lokali mieszkalnych żołnierzy samotnych odbywających czynną służbę wojskową.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-131\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 131</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Żołnierzom uznanym za jedynych żywicieli rodzin oraz żołnierzom samotnym w okresie odbywania przez nich czynnej służby wojskowej, z wyjątkiem nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i okresowej służby wojskowej:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>pokrywa się: a) należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej, b) należności z tytułu zajmowania spółdzielczego lokalu mieszkalnego typu lokatorskiego, c) bieżące opłaty eksploatacyjne z tytułu zajmowania spółdzielczego lokalu mieszkalnego typu własnościowego, d) należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie umowy cywilnoprawnej w formie ryczałtu, którego wysokość określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zawiesza się spłatę: a) pożyczki uzyskanej z zakładowego funduszu mieszkaniowego, b) kredytu lub pożyczki udzielonych przez banki lub instytucje uprawnione do udzielania kredytów lub pożyczek, chyba że strony w umowie postanowiły inaczej.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pożyczka i kredyty, o których mowa w ust. 1 pkt 2, w okresie zawieszenia ich spłaty nie podlegają oprocentowaniu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują również małżonkom żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową, jeżeli ze względu na nie żołnierze zostali uznani za jedynych żywicieli rodzin.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Warunkiem korzystania z uprawnień wymienionych:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w ust. 1 pkt 1 - jest nieoddanie lokalu mieszkalnego do bezpłatnego używania lub w podnajem,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w ust. 1 w pkt 2 oraz w ust. 2 - jest zaciągnięcie kredytu lub pożyczki przed dniem powołania żołnierza do czynnej służby wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisów ust. 1, 2 i 4 nie stosuje się do żołnierzy samotnych odbywających ćwiczenia wojskowe trwające poniżej trzydziestu dni.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Należności i opłaty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wypłacają wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast).</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-132\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 132</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zasiłki, należności i opłaty, o których mowa w art. 128 ust. 8 i art. 131 ust. 6, pokrywa się z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szczegółowe zasady i tryb pokrywania należności i opłat, o których mowa w art. 131 ust. 1 pkt 1,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>tryb zwrotu organom samorządu terytorialnego wydatków poniesionych na cele wymienione w ust. 1,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>szczegółowe zasady i tryb zawieszania spłat pożyczek i kredytów, o których mowa w art. 131 ust. 1 pkt 2.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-133\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 133</span><span class=\"lf-art-t\">Członkom rodzin żołnierzy odbywających okresową służbę wojskową przysługuje:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>na zasadach, w zakresie i trybie oraz przez osoby określone przez Ministrów Obrony Narodowej oraz Zdrowia i Opieki Społecznej w drodze rozporządzenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>prawo do ulg przy przejazdach państwowymi środkami komunikacyjnymi - w zakresie i na warunkach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-134\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 134</span><span class=\"lf-art-t\">Przepisy art. 118-132 stosuje się odpowiednio do absolwentów szkół wyższych odbywających</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">przeszkolenie wojskowe oraz członków ich rodzin.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-135\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 135</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy art. 118, 119 ust. 1, 2 i 4, art. 120, 122, 124-126 oraz 129-132 stosuje się do żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jeżeli odpowiednie przepisy nie stanowią inaczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Członkowie rodziny pozostający na utrzymaniu żołnierza pełniącego służbę wojskową określoną w ust. 1 zachowują prawo do wszystkich świadczeń ze strony zakładu pracy, który zatrudniał żołnierza w dniu powołania go do służby, przysługujących członkom rodziny innych pracowników tego zakładu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>kategorie żołnierzy pełniących służbę wojskową określoną w ust. 1, których członkowie rodziny pozostający na ich utrzymaniu uprawnieni są do zasiłków wojennych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wysokość, zasady i tryb przyznawania zasiłków wojennych.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-136\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 136</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może przyznać żołnierzom oraz członkom ich</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">rodzin inne szczególne uprawnienia lub ulgi, określając zasady i warunki korzystania z nich.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział IV</h3>\n<p class=\"lf-p\">Obrona cywilna</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy ogólne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-137\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 137</span><span class=\"lf-art-t\">Obrona cywilna ma na celu ochronę ludności, zakładów pracy i urządzeń użyteczności</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">publicznej, dóbr kultury, ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny oraz współdziałanie w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-138\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 138</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podstawowymi jednostkami organizacyjnymi przeznaczonymi do wykonywania zadań obrony cywilnej są formacje obrony cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Formacje obrony cywilnej składają się z oddziałów obrony cywilnej przeznaczonych do wykonywania zadań ogólnych lub specjalnych oraz innych jednostek tych formacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Formacje obrony cywilnej tworzą ministrowie, wojewodowie, kierownicy urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej, wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast) i kierownicy zakładów pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-139\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 139</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek obywateli w zakresie obrony cywilnej polega na:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>odbywaniu: a) służby w obronie cywilnej, b) przysposobienia obronnego młodzieży szkolnej, c) szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony ludności,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wykonywaniu innych zadań przewidzianych w ustawie.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służbę w obronie cywilnej odbywa się w formacjach obrony cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służba w obronie cywilnej może być odbywana również w jednostkach organizacyjnych nie będących formacjami obrony cywilnej, określonych przez Komitet Obrony Kraju.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby podlegające obowiązkowi służby w obronie cywilnej mogą być zobowiązane w ramach tej służby do wykonywania prac niezbędnych dla potrzeb obrony cywilnej oraz do udziału w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może określić stanowiska w urzędach organów administracji państwowej i innych organów państwowych, instytucjach państwowych, urzędach organów samorządu terytorialnego oraz podmiotach gospodarczych i innych jednostkach organizacyjnych uznawane za równorzędne z odbywaniem służby w obronie cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-140\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 140</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów określa:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zadania obrony cywilnej oraz obowiązki i uprawnienia organów administracji państwowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, podmiotów gospodarczych i innych jednostek organizacyjnych, a także organizacji społecznych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zasady współdziałania obrony cywilnej w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>ogólne zasady tworzenia i przeznaczenia formacji obrony cywilnej, ich ramowe struktury organizacyjne i podporządkowanie oraz zasady wyposażania w niezbędny sprzęt i środki.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba w obronie cywilnej</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-141\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 141</span><span class=\"lf-art-t\">Obowiązek służby w obronie cywilnej polega na:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>odbywaniu w czasie pokoju: a) zasadniczej służby lub szkolenia poborowych, b) ćwiczeń,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>pełnieniu w czasie wojny czynnej służby.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-142\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 142</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi służby w obronie cywilnej podlegają:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>poborowi uznani za zdolnych do służby wojskowej, przeznaczeni do odbycia: a) zasadniczej służby w oddziałach obrony cywilnej, jeżeli nie korzystają z odroczenia zasadniczej służby wojskowej, b) szkolenia poborowych w tych oddziałach,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przeznaczeni do tej służby: a) żołnierze rezerwy nie przewidziani do służby wojskowej albo do służby w jednostkach zmilitaryzowanych, b) mężczyźni nie podlegający obowiązkowi służby wojskowej, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą sześćdziesiąt lat życia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>kobiety począwszy od 1 stycznia roku, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt lat życia.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi odbycia szkolenia poborowych w oddziałach obrony cywilnej mogą być również poddani przedpoborowi uznani za zdolnych do służby wojskowej, którzy zgłosili się ochotniczo do tego szkolenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi służby w obronie cywilnej nie podlegają:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osoby zaliczone do jednej z grup inwalidów,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>kobiety w ciąży i w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>osoby sprawujące opiekę nad dziećmi od lat ośmiu do szesnastu lub nad osobami wspólnie zamieszkałymi, zaliczonymi do I grupy inwalidów albo obłożnie chorymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć innej osobie.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-143\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 143</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowych przeznacza i powołuje do zasadniczej służby w obronie cywilnej wojskowy komendant uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, o których mowa w art. 142 ust. 1 pkt 2, przeznacza do służby w obronie cywilnej komendant formacji obrony cywilnej lub kierownik jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 139 ust. 3, a na stanowisko komendanta formacji - kierownik zakładu pracy albo wójt lub burmistrz (prezydent miasta), po zasięgnięciu, w uzasadnionych przypadkach, opinii lekarza publicznego zakładu opieki zdrowotnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do zasadniczej służby w obronie cywilnej następuje za pomocą karty powołania do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przeznaczenie do służby w obronie cywilnej osób, o których mowa w ust. 2, następuje w drodze nadania przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego do służby w określonej:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>formacji obrony cywilnej lub</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 139 ust. 3.</div>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Obrony Narodowej określa kategorie żołnierzy rezerwy, których przeznaczenie do służby w obronie cywilnej wymaga zgody wojskowego komendanta uzupełnień.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-144\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 144</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi powołani do zasadniczej służby w obronie cywilnej są obowiązani zgłosić się do tej służby w terminie i miejscu określonych w karcie powołania.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dniem powołania do zasadniczej służby w obronie cywilnej jest określony w karcie powołania dzień stawienia się do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby wymienione w art. 142 ust. 1 pkt 2 są obowiązane zgłaszać się do służby w terminie i miejscu określonych w karcie przydziału do służby w formacji obrony cywilnej albo w wezwaniu komendanta oddziału lub kierownika jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 139 ust. 3; przepis art. 61 ust. 2 stosuje się odpowiednio.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-145\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 145</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zasadniczą służbę w obronie cywilnej poborowi odbywają w jednym, nieprzerwanym okresie przez osiemnaście miesięcy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zasadnicza służba w obronie cywilnej może być odbywana także w kilku okresach w ciągu trzech lat, w łącznym wymiarze osiemnastu miesięcy. Podział służby na okresy ustala Szef Obrony Cywilnej Kraju.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi z dniem stawienia się do zasadniczej służby w obronie cywilnej otrzymują bez szczególnego nadania tytuł junaka. Nadanie tytułu starszego junaka następuje w drodze mianowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junacy odbywają zasadniczą służbę w obronie cywilnej w formie skoszarowanej lub nie skoszarowanej w oddziałach obrony cywilnej i przechodzą szkolenie praktyczne w zakresie przygotowania obrony cywilnej. Formę odbywania służby określa organ, który tworzy oddział obrony cywilnej w ramach formacji obrony cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie zwalniania junaków z zasadniczej służby w obronie cywilnej przed jej odbyciem stosuje się zasady określone w art. 87 ust. 2-6 oraz zasady i tryb określone w art.</p>\n<p class=\"lf-p\">88.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-146\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 146</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie poborowych w obronie cywilnej polega na odbywaniu w oddziałach obrony cywilnej w okresie trzech lat:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zajęć szkoleniowych organizowanych w czasie wolnym od pracy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przeszkolenia na obozie szkoleniowym przez okres do trzydziestu dni.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Łączny czas szkolenia poborowych w oddziałach obrony cywilnej nie może przekraczać sześćdziesięciu dni w roku, w tym dwudziestu dni ustawowo wolnych od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu szkolenia poborowych nie wlicza się udziału w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków. Zajęcia szkoleniowe w okresie zwalczania klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwania ich skutków mogą być prowadzone w czasie pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkoleniem poborowych w obronie cywilnej mogą być objęte również kobiety uznane za zdolne do służby wojskowej. Powołanie kobiet do odbywania tego szkolenia może nastąpić do końca roku kalendarzowego, w którym kończą dwadzieścia cztery lata życia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-147\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 147</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szef Obrony Cywilnej Kraju może skrócić czas trwania zasadniczej służby lub szkolenia poborowych w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowych, którzy odbyli zasadniczą służbę lub szkolenie poborowych w obronie cywilnej, wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-148\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 148</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia odbywa się w formacjach obrony cywilnej lub w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w art. 139 ust. 3, w czasie wolnym od pracy w wymiarze do piętnastu dni w roku, w tym nie więcej niż pięć dni ustawowo wolnych od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby przeznaczone do pełnienia funkcji instruktorskich i kierowniczych, niezależnie od ćwiczeń określonych w ust. 1, mogą być wzywane raz na trzy lata do odbycia ćwiczeń trwających w sposób ciągły do piętnastu dni.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Łączny czas trwania ćwiczeń w obronie cywilnej przez cały okres podlegania obowiązkowi służby w obronie cywilnej nie może przekraczać okresów ustalonych w art. 103.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu trwania ćwiczeń w obronie cywilnej nie wlicza się okresów udziału w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków. W okresie zwalczania klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska lub usuwania ich skutków ćwiczenia mogą być prowadzone w czasie pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach gdy wymaga tego konieczność zapewnienia obrony Państwa, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może przedłużyć czas trwania ćwiczeń, o których mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1, o okres nie przekraczający łącznie piętnastu dni oraz zarządzić przeprowadzenie tych ćwiczeń w czasie pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-149\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 149</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osoby powołane i przeznaczone do służby w obronie cywilnej są obowiązane do pełnienia czynnej służby przez czas i w zakresie wynikającym z wykonywania zadań.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może określić formacje obrony cywilnej, w których w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny czynna służba jest pełniona bezterminowo.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące czynną służbę w obronie cywilnej mogą być skoszarowane na zarządzenie organu tworzącego formację obrony cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-150\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 150</span><span class=\"lf-art-t\">Osoby odbywające służbę w obronie cywilnej są zobowiązane do wykonywania poleceń przełożonych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w sprawach związanych z pełnieniem tej służby i wykonywaniem zadań obrony cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-151\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 151</span><span class=\"lf-art-t\">Do junaków odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej stosuje się odpowiednio</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">przepisy art. 65.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-152\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 152</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej za wzorową służbę oraz za osiągnięcia w wykonywaniu zadań obrony cywilnej mogą być udzielane następujące wyróżnienia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>pochwała,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>pismo pochwalne,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>krótkoterminowy urlop,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nagroda rzeczowa lub pieniężna,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>dyplom uznania,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>nadanie wyróżniającego tytułu i odznaki wzorowego junaka,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>wpisanie nazwiska i zasług do kroniki oddziału formacji obrony cywilnej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>wpisanie nazwiska i zasług do „Honorowej Księgi Obrony Cywilnej”.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyróżnień, o których mowa w ust. 1 pkt 3, 4 i 6, udziela się wyłącznie junakom odbywającym zasadniczą służbę w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyróżnieniem jest także wcześniejsze skreślenie poprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szef Obrony Cywilnej Kraju może wprowadzić również inne rodzaje wyróżnień.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-153\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 153</span><span class=\"lf-art-t\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej niezależnie od udzielanych wyróżnień</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">mogą być nadawane ordery lub odznaczenia oraz odznaka „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej”</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w przypadkach i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-154\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 154</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej za naruszenie obowiązków wynikających z tej służby mogą być wymierzane następujące kary dyscyplinarne:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>upomnienie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nagana,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nagana z ostrzeżeniem,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>wykonywanie czynności porządkowych poza kolejnością,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania przez czas określony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>pozbawienie wyróżniającego tytułu i odznaki wzorowego junaka lub tytułu starszego junaka,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>zmniejszenie lub pozbawienie urlopu.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kary, o których mowa w ust. 1 pkt 3-7, wymierza się wyłącznie junakom odbywającym zasadniczą służbę w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie można karać dyscyplinarnie po upływie sześciu miesięcy od popełnienia przewinienia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-155\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 155</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wymierzoną karę dyscyplinarną uchyla się w razie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>ujawnienia nowych okoliczności, które wskazują, że brak było podstaw do ukarania,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>ukarania wbrew przepisom ustawy albo przepisom wydanym na jej podstawie.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uprawnionymi do uchylania kar dyscyplinarnych są przełożony, który karę wymierzył, i jego przełożeni.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szef Obrony Cywilnej Kraju może uchylić każdą karę dyscyplinarną wymierzoną osobie odbywającej służbę w obronie cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-156\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 156</span><span class=\"lf-art-t\">Do czasu trwania zasadniczej służby w obronie cywilnej nie zalicza się okresu, na</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">który junak samowolnie opuścił oddział lub wyznaczone miejsce przebywania albo przez który samowolnie poza nimi pozostawał. Jednakże okres ten można zaliczyć do czasu trwania zasadniczej służby w obronie cywilnej, jeżeli w późniejszym okresie junak wyróżnił się wzorową służbą i kara dyscyplinarna za to przewinienie została skreślona w drodze wyróżnienia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 157</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Do osób odbywających służbę w obronie cywilnej stosuje się odpowiednio przepisy art.</p>\n<p class=\"lf-p\">64.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 158</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające służbę w obronie cywilnej są obowiązane do noszenia w czasie odbywania tej służby oznak i umundurowania, jeżeli zostały ustanowione dla tych osób.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa wzór i kolor umundurowania osób odbywających służbę w obronie cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-159\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 159</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej mogą być przyznane, na zasadach określonych przez Radę Ministrów, w drodze rozporządzenia, zakwaterowanie i bezpłatne wyżywienie lub równoważniki pieniężne oraz zwrot kosztów przejazdu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junakom w czasie odbywania zasadniczej służby:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przysługuje umundurowanie lub równoważnik pieniężny i uposażenie w wysokości i na zasadach przewidzianych dla szeregowych odbywających zasadniczą służbę wojskową,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>udziela się urlopów w wymiarze i na zasadach przewidzianych dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junacy mogą otrzymywać również inne należności pieniężne określone przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-160\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 160</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do pracowników odbywających przeszkolenie na obozie szkoleniowym lub ćwiczenia w obronie cywilnej stosuje się odpowiednio zasady wynagradzania żołnierzy rezerwy odbywających ćwiczenia wojskowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące czynną służbę w razie mobilizacji i w czasie wojny otrzymują wynagrodzenie określone przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia; do członków rodzin pozostających na utrzymaniu tych osób stosuje się odpowiednio przepis art. 135 ust. 2.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-161\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 161</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z odbywaniem tej służby albo w bezpośredniej drodze do miejsca jej odbywania lub w drodze powrotnej, przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ministrowie Obrony Narodowej oraz Zdrowia i Opieki Społecznej określają, w drodze rozporządzenia, zasady korzystania ze świadczeń przewidzianych w ust. 1 oraz zakres i tryb ich udzielania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-162\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 162</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobie odbywającej służbę w obronie cywilnej, która doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z odbywaniem tej służby, a w razie śmierci tej osoby - członkom rodziny, przysługują, z zastrzeżeniem ust. 4-6, świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przeprowadza i odszkodowanie wypłaca zakład pracy, organ administracji państwowej lub inny organ, któremu formacja obrony cywilnej jest podporządkowana, albo jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 139 ust. 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wypadków w drodze do miejsca lub z miejsca pełnienia służby, z tym że prawo do świadczeń ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji zakładu pracy lub organu wymienionego w ust. 1 i 2 w sprawie odszkodowania przysługuje odwołanie na zasadach i w trybie przewidzianych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junakowi odbywającemu zasadniczą służbę w oddziale obrony cywilnej, który doznał uszczerbku na zdrowiu w czasie odbywania tej służby, a w razie śmierci junaka - członkom rodziny, przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe oraz należności pośmiertne, na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach dla żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>właściwość organów i tryb ustalania: a) okoliczności i przyczyn wypadku, któremu uległ junak, b) związku choroby junaka ze szczególnymi właściwościami lub warunkami zasadniczej służby w obronie cywilnej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>właściwość organów do orzekania o uszczerbku na zdrowiu junaka oraz do przyznawania i wypłacania świadczeń odszkodowawczych oraz należności pośmiertnych, o których mowa w ust.4.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji organu właściwego w sprawach świadczeń odszkodowawczych, o których mowa w ust. 4, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie określonym w przepisach o postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres odbywania zasadniczej służby w obronie cywilnej jest okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-163\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 163</span><span class=\"lf-art-t\">Do odpowiedzialności materialnej junaków za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">obowiązków wynikających z odbywania zasadniczej służby w obronie cywilnej stosuje się odpowiednio zasady określone dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z tym że w razie odmowy dobrowolnego uiszczenia odszkodowania sprawę rozpoznaje sąd powszechny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-164\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 164</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie uprawnień poborowych odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej i członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy art. 69 pkt 2, art. 118, 119 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 120-122, 124-126, 128-132 i 136.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, przyznać osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej oraz członkom ich rodzin inne uprawnienia oprócz przewidzianych w art. 159-162, określając zasady i warunki korzystania z nich.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-165\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 165</span><span class=\"lf-art-t\">Szef Obrony Cywilnej Kraju określa:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szczegółową organizację i sposób odbywania służby w obronie cywilnej, szczegółowe zasady i tryb powoływania oraz przeznaczania i zwalniania ze służby, wzory karty powołania do zasadniczej służby w obronie cywilnej oraz karty przydziału do formacji obrony cywilnej, zasady i tryb udzielania wyróżnień i wymierzania kar dyscyplinarnych oraz uprawnienia przełożonych w tym zakresie, zasady wykonywania i skreślania kar,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wzór odznaki wzorowego junaka,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w uzgodnieniu z zainteresowanymi ministrami: a) wzory oznak oraz sposób noszenia tych oznak i umundurowania, b) normy umundurowania przysługującego osobom odbywającym służbę,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>w porozumieniu z Ministrem Finansów wysokość równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie junaków, jak również zasady jego wypłacania.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przysposobienie obronne młodzieży szkolnej</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-166\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 166</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Młodzież uczęszczająca do szkół ogólnokształcących i zawodowych podlega obowiązkowi odbywania przysposobienia obronnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przysposobienie obronne jest obowiązkowym przedmiotem nauki objętym programem nauczania szkoły.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z Szefem Obrony Cywilnej Kraju określa rodzaje szkół, których uczniowie podlegają obowiązkowi, o którym mowa w ust. 1.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-167\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 167</span><span class=\"lf-art-t\">Minister Edukacji Narodowej, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, określa</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">programy przysposobienia obronnego oraz organizację jego odbywania.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Powszechna samoobrona ludności</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-168\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 168</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby posiadające obywatelstwo polskie, zdolne ze względu na stan zdrowia, podlegają obowiązkowi szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie ludności w zakresie powszechnej samoobrony ma na celu przygotowanie do samoobrony przed środkami masowego rażenia oraz innymi działaniami nieprzyjaciela.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie ludności w zakresie powszechnej samoobrony przeprowadza się w formie zajęć podstawowych lub ćwiczeń praktycznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia praktyczne mogą polegać również na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-169\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 169</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi szkolenia nie podlegają:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osoby, które ukończyły sześćdziesiąt lat życia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby zaliczone do I lub II grupy inwalidów oraz inne osoby niezdolne ze względu na stan zdrowia do udziału w zorganizowanych zajęciach,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>kobiety w ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>osoby sprawujące opiekę nad dziećmi od lat ośmiu do szesnastu lub nad osobami wspólnie zamieszkałymi, zaliczonymi do I grupy inwalidów albo obłożnie chorymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć innej osobie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>osoby pobierające naukę lub odbywające studia w szkołach wszystkich typów,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>osoby odbywające zasadniczą służbę lub szkolenie poborowych w obronie cywilnej oraz służbę zastępczą,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>żołnierze w czynnej służbie wojskowej oraz funkcjonariusze Urzędu Ochrony Państwa, Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od obowiązku odbywania szkolenia mogą być zwolnieni:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>żołnierze rezerwy posiadający karty mobilizacyjne do jednostek Sił Zbrojnych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby posiadające karty przydziału do jednostek zmilitaryzowanych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>osoby posiadające karty przydziału do służby w obronie cywilnej.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie od obowiązku szkolenia w formie ćwiczeń praktycznych polegających na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków nie dotyczy osób, o których mowa w ust. 1 pkt 6 i 7.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-170\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 170</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom wykonującym obowiązek szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z wykonywaniem tego obowiązku albo w bezpośredniej drodze do miejsca jego wykonywania lub w drodze powrotnej, przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ministrowie Obrony Narodowej oraz Zdrowia i Opieki Społecznej określają, w drodze rozporządzenia, zasady korzystania ze świadczeń przewidzianych w ust. 1 oraz zakres i tryb ich udzielania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku powstałego podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązku szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony albo w bezpośredniej drodze do miejsca wykonywania tego obowiązku lub w drodze powrotnej, oraz członkom rodzin osób zmarłych wskutek takiego wypadku przysługują świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianym dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, z tym że prawo do świadczeń ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-171\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 171</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia organizację, zasady i wymiar szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony, zasady i tryb zwalniania od obowiązku szkolenia oraz właściwość organów w tych sprawach.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia praktyczne w zakresie powszechnej samoobrony zarządza Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określając każdorazowo kategorie osób zobowiązane do udziału w tych ćwiczeniach, obszar, na którym będą one przeprowadzane, oraz ich zakres.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-172\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 172</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby posiadające obywatelstwo polskie mogą być zobowiązane do zaopatrzenia się w sprzęt ochrony indywidualnej oraz w inne artykuły i przedmioty niezbędne w razie zagrożenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, może wprowadzić Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, określając równocześnie zasady i warunki zaopatrzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-173\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 173</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach przygotowania do samoobrony osoby posiadające obywatelstwo polskie mogą być zobowiązane do:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przygotowania ochrony budynku lub lokalu mieszkalnego oraz mienia osobistego i indywidualnego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zabezpieczenia własnych źródeł wody pitnej i środków spożywczych przed zanieczyszczeniem lub skażeniem,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>utrzymywania i konserwacji posiadanego oraz przydzielonego sprzętu i środków ochrony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>utrzymywania i konserwacji domowych pomieszczeń ochronnych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>wykonywania innych przedsięwzięć mających na celu ochronę własnego życia, zdrowia i mienia oraz udzielania pomocy poszkodowanym.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązki określone w ust. 1 nakładają wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast) na podstawie decyzji Rady Ministrów.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia zasady i tryb postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 2.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział V</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba w jednostkach zmilitaryzowanych</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-174\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 174</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny Rada Ministrów może objąć militaryzacją jednostki organizacyjne, które wykonują zadania szczególnie ważne dla obronności lub bezpieczeństwa Państwa, a także jednostki organizacyjne specjalnie tworzone do wykonywania takich zadań.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa istniejące i specjalnie tworzone jednostki organizacyjne, które przewiduje się objąć militaryzacją (jednostki przewidziane do militaryzacji), oraz jednostki organizacyjne stanowiące bazę formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, a także limity osób, które przewiduje się powołać do służby w jednostkach zmilitaryzowanych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jednostkami organizacyjnymi, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być państwowe jednostki organizacyjne oraz podmioty gospodarcze, w których Skarb Państwa posiada co najmniej 50% udziałów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-175\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 175</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, które przewiduje się powołać do służby w jednostkach zmilitaryzowanych, mogą być nadawane w czasie pokoju przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do tych jednostek.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydziały nadaje się również po objęciu militaryzacją ustalonych jednostek organizacyjnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie pokoju przydziały organizacyjno-mobilizacyjne mogą być nadawane mężczyznom, którzy nie ukończyli sześćdziesięciu lat życia, i kobietom, które nie ukończyły pięćdziesięciu lat życia. Po objęciu militaryzacją ustalonych jednostek organizacyjnych przydziały do tych jednostek nadaje się również osobom, które nie osiągnęły wieku określonego w odpowiednich przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W stosunku do osób nie zatrudnionych w istniejących jednostkach przewidzianych do militaryzacji albo w jednostkach organizacyjnych stanowiących bazę formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych nadanie przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego do tych jednostek może nastąpić wyłącznie za zgodą tych osób.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określać kategorie osób zatrudnionych w jednostkach zmilitaryzowanych, którym nie nadaje się przydziałów organizacyjno-mobilizacyjnych do tych jednostek.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydziały organizacyjno-mobilizacyjne nadają:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>kierownicy istniejących jednostek przewidzianych do militaryzacji oraz jednostek organizacyjnych stanowiących bazę formowania specjalnie tworzonych jednostek przewidzianych do militaryzacji, a także kierownicy jednostek zmilitaryzowanych - osobom zatrudnionym w tych jednostkach, w formie zbiorowej listy imiennej, z tym że osobom będącym żołnierzami rezerwy przydziały nadaje się w uzgodnieniu z wojskowym komendantem uzupełnień, właściwym ze względu na miejsce pobytu stałego (zamieszkania) osoby, której ma być nadany przydział,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wojskowi komendanci uzupełnień właściwi ze względu na miejsce pobytu stałego (zamieszkania)</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>pozostałym osobom, w formie kart przydziału, na wniosek kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji, 6.</div>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb postępowania w sprawach związanych z nadawaniem przydziałów organizacyjno-mobilizacyjnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-176\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 176</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, którym nadano przydziały organizacyjno-mobilizacyjne, są obowiązane do odbywania ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji w czasie wolnym od pracy w wymiarze do piętnastu dni w roku, w tym nie więcej niż pięć dni ustawowo wolnych od pracy, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2. Przepisy art. 148 ust. 3-5 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, jednostki przewidziane do militaryzacji, do których osoby posiadające przydziały organizacyjno-mobilizacyjne mogą być powoływane do odbywania ćwiczeń w wymiarze przewidzianym w art. 104.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa corocznie liczbę osób powoływanych w roku kalendarzowym do odbycia ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przeprowadzenie ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji zarządza Prezes Rady Ministrów.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Powołanie do odbycia ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji następuje:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w stosunku do osób zatrudnionych w istniejących jednostkach przewidzianych do militaryzacji oraz jednostkach stanowiących bazę formowania specjalnie tworzonych jednostek przewidzianych do militaryzacji - w formie zbiorowych list imiennych sporządzanych przez kierowników tych jednostek,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w stosunku do pozostałych osób - w formie wezwania wystawionego przez wojskowego komendanta uzupełnień właściwego ze względu na miejsce pobytu stałego tych osób, na wniosek kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb postępowania w sprawach związanych z powoływaniem do odbycia ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-177\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 177</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do osób odbywających ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji stosuje się ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy oraz przepisy szczególne, jeżeli obowiązują w tych jednostkach, w zakresie i na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji, nie zatrudnionym w tych jednostkach, przysługują uprawnienia żołnierzy rezerwy odbywających ćwiczenia wojskowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, zasady wynagradzania osób odbywających ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-178\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 178</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zadania związane z przygotowaniem ustalonych jednostek organizacyjnych do objęcia ich militaryzacją oraz organy zobowiązane do ich realizacji,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zasady wyposażania jednostek przewidzianych do militaryzacji i jednostek zmilitaryzowanych w środki transportowe, maszyny i urządzenia oraz w sprzęt wojskowy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>zasady przeprowadzania kontroli stanu przygotowania ustalonych jednostek organizacyjnych do objęcia ich militaryzacją oraz organy właściwe w tych sprawach.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-179\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 179</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z dniem objęcia militaryzacją ustalonych jednostek organizacyjnych jednostki te stają się jednostkami zmilitaryzowanymi, a osoby, którym nadano przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do tych jednostek, są osobami pełniącymi służbę w jednostce zmilitaryzowanej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po objęciu militaryzacją ustalonych jednostek organizacyjnych do służby w tych jednostkach mogą być powoływane, w drodze nadania przydziałów organizacyjno-mobilizacyjnych, również inne osoby niż określone w ust. 1, jeżeli posiadają kwalifikacje przydatne do tej służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-180\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 180</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownik jednostki zmilitaryzowanej zwalnia ze służby w tej jednostce:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osoby, które osiągnęły wiek określony w odpowiednich przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby, które utraciły zdolność do wykonywania zawodu.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownik jednostki zmilitaryzowanej może zwolnić ze służby w tej jednostce inne osoby niż określone w ust. 1, jeżeli wykonują one czynności nie związane bezpośrednio z przedmiotem działania tej jednostki.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby zwolnione ze służby w jednostce zmilitaryzowanej oraz osoby, które nie zostały powołane do tej służby, pozostają pracownikami jednostki zmilitaryzowanej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-181\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 181</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej nie mogą rozwiązać stosunku pracy z tą jednostką.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rozwiązanie stosunku pracy z osobą pełniącą służbę w jednostce zmilitaryzowanej może nastąpić tylko po uprzednim zwolnieniu tej osoby ze służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-182\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 182</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dotychczasowy stosunek pracy osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych ulega zawieszeniu z dniem powołania ich do tej służby; jednocześnie powstaje z mocy prawa stosunek służbowy militaryzacji, uregulowany przepisami niniejszego działu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych stosuje się ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy oraz przepisy szczególne, jeżeli obowiązują w tych jednostkach, ze zmianami i uzupełnieniami wynikającymi z przepisów niniejszego działu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>określa zakres i zasady stosowania ogólnie obowiązujących przepisów prawa pracy i przepisów szczególnych w jednostkach zmilitaryzowanych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>może określać szczegółowe zasady pełnienia służby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz prawa i obowiązki osób pełniących tę służbę,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>może przyznać osobom pełniącym służbę w jednostkach zmilitaryzowanych oraz członkom ich rodzin szczególne uprawnienia lub ulgi, określając zasady i warunki korzystania z nich.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stosunek służbowy militaryzacji, o którym mowa w ust. 1, oraz jego skutki prawne wygasają z mocy prawa z dniem zwolnienia ze służby w jednostce zmilitaryzowanej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres pełnienia służby w jednostce zmilitaryzowanej wlicza się do okresu zatrudnienia w zakresie wszystkich uprawnień wynikających ze stosunku pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-183\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 183</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej są obowiązane do wykonywania poleceń przełożonych, wydanych w sprawach służbowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej mogą być wyznaczane przez kierownika jednostki na inne stanowiska pracy, niż zajmowały w dniu powołania do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyznaczenie na niższe stanowisko pracy może nastąpić tylko:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w razie naruszenia dyscypliny służby w jednostce zmilitaryzowanej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>ze względu na potrzeby organizacyjne jednostki zmilitaryzowanej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>na wniosek osoby zainteresowanej.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej mogą być przenoszone do innej jednostki.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przeniesienie następuje w drodze nadania przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli przeniesienie, o którym mowa w ust. 4, miałoby nastąpić do jednostki zmilitaryzowanej mającej siedzibę w innej miejscowości, przepisu ust. 4 nie stosuje się do:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>kobiet w ciąży i w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osób zaliczonych do jednej z grup inwalidów,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>osób sprawujących opiekę nad dziećmi do lat szesnastu albo nad osobami wspólnie zamieszkałymi, zaliczonymi do I grupy inwalidów lub obłożnie chorymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć innej osobie.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-184\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 184</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wynagrodzenie osób pełniących służbę w jednostce zmilitaryzowanej nie może być niższe od otrzymywanego w dniu powołania do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W wypadkach, o których mowa w art. 177 ust. 2 i 3, wynagrodzenie osoby wyznaczonej na inne stanowisko pracy lub przeniesionej do innej jednostki zmilitaryzowanej nie może być niższe od dotychczas otrzymywanego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady wynagradzania osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-185\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 185</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służba w jednostkach zmilitaryzowanych jest wykonywana w wymiarze i rozkładzie czasu określonym w ogólnie obowiązujących przepisach prawa pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister (wojewoda), któremu podlega jednostka zmilitaryzowana, może ustalać inny niż określony w ust. 1 wymiar i rozkład czasu służby, z zachowaniem prawa do wypoczynku.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas służby ustalony przez właściwe organy na podstawie ust. 2 nie może naruszać ogólnie obowiązujących przepisów prawa pracy dotyczących ochrony pracy kobiet i zatrudniania młodocianych, a także dotyczących czasu pracy pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia oraz pracowników zaliczonych do którejkolwiek z grup inwalidów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-186\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 186</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji i pełniące służbę w jednostkach zmilitaryzowanych są obowiązane do noszenia w czasie ćwiczeń albo służby umundurowania i oznak, jeżeli umundurowanie i oznaki zostały ustanowione dla jednostki organizacyjnej, w której są odbywane ćwiczenia lub jest pełniona służba.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji i pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych są obowiązane do noszenia, w czasie ćwiczeń albo służby, uzbrojenia i innego wyposażenia specjalnego przewidzianego w odrębnych przepisach dla jednostek organizacyjnych, w których są odbywane ćwiczenia lub jest pełniona służba.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 187</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownikiem jednostki przewidzianej do militaryzacji jest kierownik jednostki organizacyjnej, którą przewiduje się objąć militaryzacją, albo kierownik jednostki organizacyjnej stanowiącej bazę formowania specjalnie tworzonej jednostki zmilitaryzowanej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownikiem jednostki zmilitaryzowanej jest kierownik jednostki organizacyjnej objętej militaryzacją.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jednostki przewidziane do militaryzacji w sprawach przygotowania ich objęcia militaryzacją podlegają właściwym ministrom (wojewodom) zgodnie z ogólnie obowiązującymi przepisami.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jednostki zmilitaryzowane podlegają ministrom właściwym ze względu na przedmiot ich działania albo właściwym miejscowo wojewodom, zgodnie z ogólnie obowiązującymi przepisami.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jednostki zmilitaryzowane wykonują zadania ustalone przez organy, którym podlegają.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-188\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 188</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może przydzielić jednostki zmilitaryzowane ministrom (wojewodom) innym niż określeni w art. 187 ust. 3 i 4 albo organom obrony cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może przydzielić jednostki zmilitaryzowane do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W wypadkach, o których mowa w ust. 2, jednostka zmilitaryzowana podlega organowi wojskowemu określonemu przez Ministra Obrony Narodowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa zasady i tryb postępowania w sprawach, o których mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1-3.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział VI</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba zastępcza</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-189\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 189</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi przeznaczeni do zasadniczej służby wojskowej, zasadniczej służby w obronie cywilnej lub przeszkolenia wojskowego, którzy nie korzystają z odroczenia służby wojskowej, mogą, ze względu na przekonania religijne albo wyznawane zasady moralne, występować do rejonowej komisji poborowej z pisemnymi wnioskami o skierowanie ich do odbycia służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służba zastępcza polega na wykonywaniu w czasie pokoju prac na rzecz ochrony środowiska, służby zdrowia, opieki społecznej, gospodarki wodnej, ochrony przeciwpożarowej, budownictwa mieszkaniowego, łączności oraz innych zakładów użyteczności publicznej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach służby zastępczej poborowi mogą wykonywać prace na korzyść państwowych jednostek organizacyjnych oraz podmiotów gospodarczych, w których Skarb Państwa posiada co najmniej 50% udziałów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi mogą na własną prośbę wykonywać pracę na rzecz jednostek organizacyjnych kościołów i innych związków wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej, samorządu terytorialnego i fundacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Pracy i Polityki Socjalnej określa w uzgodnieniu z zainteresowanymi ministrami i wojewodami lub na wniosek podmiotów, o których mowa w ust. 4, zakłady pracy i stanowiska pracy, na których poborowi mogą odbywać służbę zastępczą.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania służby zastępczej wynosi dwadzieścia cztery miesiące, a dla absolwentów szkół wyższych - dziewięć miesięcy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-190\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 190</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowy może złożyć wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, bezpośrednio w dniu stawienia się przed rejonową komisją poborową albo najpóźniej w dniu doręczenia mu karty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, zasadniczej służby w obronie cywilnej lub przeszkolenia wojskowego - za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wniosek wymaga uzasadnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu podjęcia przez komisję poborową ostatecznego orzeczenia w sprawie wniosku, o którym mowa w art. 189 ust. 1, poborowy nie podlega powołaniu do służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-191\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 191</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowych, których wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie, kieruje do odbycia służby zastępczej wojewoda, właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące. Przepis art. 46 ust. 3, a w stosunku do poborowych będących absolwentami szkół wyższych przepis art. 93 ust. 2 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowych kieruje się do odbycia służby zastępczej w miarę możliwości w zakładzie pracy mającym siedzibę w pobliżu ich miejsca pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Skierowanie następuje za pomocą karty skierowania do służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wojewoda zawiera ze wskazanymi przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej zakładami pracy umowy o wykonywanie pracy przez poborowych skierowanych do odbycia w nich służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wzór umowy i karty skierowania do służby zastępczej określa Minister Pracy i Polityki Socjalnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dniem skierowania do służby zastępczej jest określony w karcie skierowania dzień stawienia się do tej służby.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi, o których mowa w ust. 1, są obowiązani stawić się do odbycia służby zastępczej w terminie i miejscu określonych w karcie skierowania. Przepis art. 61 ust. 2 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zakład pracy, w którym ma być odbywana służba zastępcza, jest obowiązany przyjąć poborowego i zapewnić mu warunki wykonywania wskazanego rodzaju pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-192\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 192</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nadzór nad odbywaniem służby zastępczej sprawuje Minister Pracy i Polityki Socjalnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, może skracać czas trwania służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Pracy i Polityki Socjalnej może w szczególnie uzasadnionych przypadkach zawieszać poborowym odbywanie służby zastępczej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-193\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 193</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowym odbywającym służbę zastępczą od zakładu pracy, w którym odbywają służbę, przysługują:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>według uznania poborowego bezpłatne całodzienne wyżywienie lub równoważnik pieniężny, na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>bezpłatne zakwaterowanie, na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej grupie uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową w stopniu wojskowym szeregowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>bezpłatnie odzież i obuwie ochronne, odzież i obuwie robocze oraz sprzęt ochrony osobistej, stosownie do norm obowiązujących w danym zakładzie pracy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>równoważnik pieniężny za ubranie, na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>prawo do korzystania z urządzeń socjalnych na zasadach określonych dla pracowników tego zakładu.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wysokość równoważników pieniężnych za wyżywienie i za ubranie oraz świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 5, określa Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze rozporządzenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do poborowych odbywających służbę zastępczą stosuje się odpowiednio przepisy art.</p>\n<p class=\"lf-p\">69.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi odbywający służbę zastępczą mogą otrzymywać również inne świadczenia określone przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowym odbywającym służbę zastępczą przysługuje w każdym roku służby urlop wypoczynkowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Równoważnik pieniężny za wyżywienie nie przysługuje za czas nie usprawiedliwionej nieobecności w zakładzie pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-194\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 194</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi odbywający służbę zastępczą nie pozostają w stosunku pracy z zakładem, w którym odbywają tę służbę.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do poborowych odbywających służbę zastępczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy o obowiązkach zakładu pracy, obowiązkach pracownika, nagrodach i wyróżnieniach, karach za naruszenie porządku i dyscypliny pracy, o odpowiedzialności materialnej pracownika, czasie pracy oraz bezpieczeństwie i higienie pracy, z tym że za wynagrodzenie pracownika uważa się świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 193 ust. 1 pkt 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi odbywający służbę zastępczą nie mogą pełnić funkcji kierowniczych i nie mogą być kierowani na stanowiska samodzielne.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na czas odbywania służby zastępczej ulega zawieszeniu członkostwo poborowych w związkach zawodowych, których byli członkami w dniu powołania do tej służby. Poborowi odbywający służbę zastępczą mogą zrzeszać się i brać udział w działalności tylko związków zawodowych istniejących w zakładzie pracy, w którym odbywają służbę. Poborowi nie mogą pełnić funkcji związkowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi odbywający służbę zastępczą mogą brać udział tylko w strajku organizowanym przez związki zawodowe, których są członkami, albo gdy w strajku uczestniczą wszyscy pracownicy zakładu pracy, w którym odbywają służbę.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-195\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 195</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Poborowemu, który wykazuje się wysokim zdyscyplinowaniem i dobrymi wynikami w pracy, kierownik zakładu pracy może w drodze wyróżnienia przyznać premię miesięczną.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-196\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 196</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowego, który odbył służbę zastępczą, przenosi się do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach zwalniania ze służby zastępczej przed jej odbyciem stosuje się odpowiednio przepisy art. 87 ust. 2-5 oraz art. 88 i 89.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowego, który nie odbył służby zastępczej w pełnym wymiarze, kieruje się do odbycia pozostałego okresu tej służby po ustaniu przyczyn zwolnienia, jeżeli jest zdolny do służby wojskowej i nie zachodzą okoliczności uwzględniane przy udzielaniu odroczenia zasadniczej służby wojskowej, albo przenosi się do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okresu nie usprawiedliwionej nieobecności w zakładzie pracy nie zalicza się do czasu trwania służby zastępczej. Kierownik zakładu pracy może jednak zaliczyć do okresu odbywania tej służby nie usprawiedliwioną nieobecność w wymiarze do trzech dni w roku, jeżeli poborowy wykazał się następnie wysokim zdyscyplinowaniem i dobrymi wynikami w pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-197\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 197</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowemu, który doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby zawodowej lub wypadku pozostającego w związku z odbywaniem służby zastępczej, a w razie jego śmierci członkom rodziny, przysługują świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przeprowadza i odszkodowanie wypłaca zakład pracy, w którym poborowy odbywał służbę zastępczą.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wypadków w drodze do miejsca lub z miejsca odbywania służby, z tym że prawo do świadczeń ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie inwalidztwa lub śmierci poborowego spowodowanych przyczynami innymi niż wypadek lub choroba, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują świadczenia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin na zasadach i w trybie określonych dla pracowników, z zastrzeżeniem przepisów ust. 4 i 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie inwalidztwa lub śmierci poborowego z przyczyn określonych w ust. 3, przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej lub rodzinnej oraz zasiłku pogrzebowego nie stosuje się warunku posiadania wymaganego okresu zatrudnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podstawę wymiaru świadczeń, o których mowa w ust. 1-3, stanowi przeciętne wynagrodzenie otrzymane przez pracowników wykonujących taką samą lub podobną pracę, w ostatnim miesiącu, w którym poborowy odbywał służbę. W razie gdyby poborowy przed powołaniem go do służby zastępczej uzyskiwał wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, za podstawę wymiaru świadczeń przyjmuje się, jeżeli jest korzystniejsze, to wynagrodzenie, obliczone według zasad określonych w przepisach wymienionych w ust. 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązki zakładu pracy przewidziane w przepisach wymienionych w ust. 3 ciążą na zakładzie, w którym poborowy odbywał służbę zastępczą.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie śmierci poborowego odbywającego służbę zastępczą, członkom jego rodziny przysługują:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>odprawa pośmiertna na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zasiłek pogrzebowy na zasadach określonych w przepisach, o których mowa w ust. 3; zasiłek przyznaje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-198\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 198</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres odbywania służby zastępczej jest okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie uprawnień osób odbywających służbę zastępczą i członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy art. 118-122, 125-132 i 136.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-199\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 199</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, tryb kierowania poborowych do służby</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">zastępczej oraz zawierania umów z zakładami pracy, szczegółowe zasady przyznawania premii miesięcznych, zasady udzielania i wymiar urlopów wypoczynkowych, szczegółowe zasady i tryb zawieszania oraz zwalniania ze służby zastępczej, a także kierowania do odbycia pozostałego okresu służby, właściwość organów w sprawach związanych ze służbą zastępczą oraz zasady finansowania świadczeń określonych w art. 193.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział VII</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia na rzecz obrony</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia osobiste w czasie pokoju</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-200\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 200</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na osoby posiadające obywatelstwo polskie, które ukończyły szesnaście, a nie przekroczyły sześćdziesięciu lat życia, może być nałożony obowiązek świadczeń osobistych, polegających na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony Państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek świadczeń osobistych może obejmować również obowiązek użycia posiadanych narzędzi prostych, a w stosunku do osób wykonujących świadczenia polegające na doręczaniu dokumentów powołania do czynnej służby wojskowej oraz wezwań do wykonania świadczeń, zwanych dalej „kurierami” - także posiadanych środków transportowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek świadczeń osobistych może być nałożony w związku z ćwiczeniami wojskowymi, ćwiczeniami w obronie cywilnej oraz ćwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony, a także w celu dostarczenia i obsługi przedmiotów świadczeń rzeczowych, z zastrzeżeniem ust. 4.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W stosunku do kurierów obowiązek świadczeń osobistych może być nałożony tylko w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-201\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 201</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas wykonywania świadczeń osobistych nie może przekraczać jednorazowo dwunastu godzin, a w stosunku do kurierów oraz osób dostarczających i obsługujących przedmioty świadczeń rzeczowych - czterdziestu ośmiu godzin.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nałożenie obowiązku wykonania świadczenia osobistego może nastąpić najwyżej trzy razy w roku.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu wykonywania świadczeń osobistych, o których mowa w ust. 1, wlicza się:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>czas dojazdu do miejsca wykonywania świadczenia osobistego i powrotu do miejsca pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące, nie więcej jednak niż łącznie dwie godziny,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>czas przeznaczony na wypoczynek, nie więcej jednak niż osiem godzin, jeżeli świadczenie jest wykonywane dłużej niż dwanaście godzin.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-202\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 202</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek wykonania świadczenia osobistego nakłada wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień lub właściwego organu obrony cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania świadczenia osobistego doręcza się osobie zobowiązanej i wnioskodawcy na piśmie wraz z uzasadnieniem, na czternaście dni przed terminem stawienia się do wykonania świadczenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje osobie zobowiązanej i wnioskodawcy odwołanie do wojewody, w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności w terminie w niej określonym.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoba, na którą nałożono obowiązek wykonania świadczenia osobistego, jest obowiązana stawić się do wykonania tego świadczenia w terminie i miejscu wskazanym w decyzji.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy art. 60 i 61 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisów ust. 1-5 nie stosuje się do kurierów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 203</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzję o przeznaczeniu osoby do funkcji kuriera wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta), na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzję, o której mowa w ust. 1, doręcza się osobie przeznaczonej oraz wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz z uzasadnieniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje osobie przeznaczonej i wojskowemu komendantowi uzupełnień odwołanie do wojewody, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kurier, wobec którego wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu go do tej funkcji, może być - na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień - wzywany przez wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) do wykonania świadczenia osobistego polegającego na doręczeniu dokumentów, o których mowa w art. 200 ust. 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wezwanie, o którym mowa w ust. 4, może zobowiązywać do wykonania świadczenia określonego w ust. 4 w trybie natychmiastowego stawiennictwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od wezwania, o którym mowa w ust. 4, odwołanie nie przysługuje.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kurier, o którym mowa w ust. 4, jest obowiązany stawić się do wykonania świadczenia osobistego w terminie i miejscu wskazanym w wezwaniu.</p>\n<p class=\"lf-p\">8.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy art. 60 i 61 stosuje się odpowiednio.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 204</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za wykonanie świadczenia osobistego przysługuje ryczałt godzinowy w wysokości 1/178 kwoty najniższego wynagrodzenia pracowników za pełny miesięczny wymiar czasu pracy, określonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie Kodeksu pracy, za każdą godzinę czasu, o którym mowa w art. 201 ust. 1 i 3, z zastrzeżeniem ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">2 i 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli świadczenie osobiste jest wykonywane przez pracownika w czasie pracy i zakład pracy nie wypłacił wynagrodzenia za czas pracy opuszczony z powodu świadczenia osobistego, osobie wykonującej świadczenie przysługuje za opuszczony czas pracy należność pieniężna</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>zamiast ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, w wysokości odpowiadającej utraconemu wynagrodzeniu za pracę. Należność tę wypłaca się na podstawie zaświadczenia zakładu pracy.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli świadczenie osobiste jest wykonywane przez pracownika w czasie urlopu wypoczynkowego, osobie wykonującej świadczenie przysługuje za czas wykonywania świadczenia, równy średniemu dziennemu wymiarowi czasu pracy, należność pieniężna, zamiast ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, obliczona według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Należność tę wypłaca się na podstawie zaświadczenia zakładu pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ryczałt i należność, o których mowa w ust. 1-3, wypłaca jednostka organizacyjna, na której rzecz jest wykonywane świadczenie osobiste.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom wykonującym świadczenia osobiste przysługuje bezpłatne wyżywienie, na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Koszty przejazdu do miejsca wykonywania świadczenia osobistego i powrotu do miejsca pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące ponosi jednostka organizacyjna, na której rzecz jest wykonywane świadczenie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 205</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zakład pracy jest obowiązany zwolnić (usprawiedliwić nieobecność w pracy) pracownika na czas niezbędny do wykonywania świadczenia osobistego, określony w decyzji, o której mowa w art. 202 ust. 1.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas zwolnienia od pracy (nieobecności w pracy) z powodu wykonywania świadczenia osobistego wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-206\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 206</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom wykonującym świadczenia osobiste, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z wykonywaniem tych świadczeń albo w bezpośredniej drodze do miejsca ich wykonywania lub w drodze powrotnej, przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ministrowie Obrony Narodowej oraz Zdrowia i Opieki Społecznej określają, w drodze rozporządzenia, zasady korzystania ze świadczeń przewidzianych w ust. 1 oraz zakres i tryb ich udzielania.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku powstałego podczas lub w związku z wykonywaniem świadczeń osobistych albo w bezpośredniej drodze do miejsca wykonywania tych świadczeń lub w drodze powrotnej, oraz członkom rodzin osób zmarłych wskutek takiego wypadku przysługują świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianym dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, z tym że prawo do świadczeń ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 207</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, tryb planowania i nakładania obowiązku</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">świadczeń osobistych oraz ich wykonywania, zadania i właściwość organów w tych sprawach, kategorie osób zwolnionych z tego obowiązku, a także tryb wypłacania ryczałtu i należności pieniężnych za wykonanie świadczeń osobistych.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 208</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na urzędy i instytucje państwowe oraz podmioty gospodarcze i inne jednostki organizacyjne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, formacji obrony cywilnej oraz państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania dla potrzeb obrony Państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zakwaterowania przejściowego Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, nieruchomości i rzeczy ruchome, które nie mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów corocznie określa rodzaj i liczbę nieruchomości i rzeczy ruchomych, jakie w danym roku kalendarzowym mogą być pobrane w ramach świadczeń rzeczowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 209</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas wykonywania świadczeń rzeczowych nie może przekraczać jednorazowo w przypadku pobrania przedmiotu świadczenia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych - czterdziestu ośmiu godzin,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w związku z ćwiczeniami wojskowymi - siedmiu dni,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w związku z ćwiczeniami w obronie cywilnej lub ćwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony - dwudziestu czterech godzin.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nałożenie obowiązku świadczenia rzeczowego może nastąpić najwyżej trzy razy w roku, z tym że w wymiarze określonym w ust. 1 pkt 2 - tylko jeden raz.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu wykonywania świadczeń rzeczowych, o którym mowa w ust. 1, wlicza się czas niezbędny do dostarczenia przedmiotu świadczenia do wskazanego miejsca oraz jego powrotu do miejsca postoju (przechowywania), nie więcej jednak niż dwie godziny.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ograniczenie, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy używania nieruchomości udostępnianych na czas przeprowadzenia rejestracji przedpoborowych oraz poboru.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 210</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzję o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień lub właściwego organu obrony cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzję, o której mowa w ust. 1, doręcza się posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy na piśmie wraz z uzasadnieniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy odwołanie do wojewody, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 211</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Posiadacz nieruchomości lub rzeczy ruchomej, wobec którego wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, może być, na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień lub właściwego organu obrony cywilnej, wezwany przez wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) do wykonania tego świadczenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wezwanie, o którym mowa w ust. 1, doręcza się na czternaście dni przed terminem wykonania świadczenia, z wyjątkiem przypadków, w których wykonanie świadczenia następuje w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od wezwania, o którym mowa w ust. 1, odwołanie nie przysługuje.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności w terminie w nim określonym.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Posiadacz, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany oddać do używania przedmiot świadczenia w terminie i miejscu wskazanym w wezwaniu.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy art. 60 i 61 stosuje się odpowiednio.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 212</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Posiadacze nieruchomości i rzeczy ruchomych, wobec których wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu tych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, są obowiązani informować wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) o rozporządzeniu tą nieruchomością lub rzeczą ruchomą.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terenowe organy administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego są obowiązane, na żądanie wojskowych komendantów uzupełnień lub właściwych organów obrony cywilnej, informować je, według posiadanych ewidencji, o stanie nieruchomości i rzeczy ruchomych mogących być przedmiotem świadczeń rzeczowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 213</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Posiadacz przedmiotu świadczenia wezwany do wykonania świadczenia jest obowiązany oddać go do używania w stanie przydatnym do użytku wraz z dotyczącymi go dokumentami.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Biorący przedmiot świadczenia jest obowiązany używać go w sposób odpowiadający jego właściwościom i przeznaczeniu. Biorący ponosi zwykłe koszty i inne ciężary związane z utrzymaniem przedmiotu świadczenia, a poczynione przez niego wydatki lub nakłady na przedmiot świadczenia nie podlegają zwrotowi.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Biorący przedmiot świadczenia jest odpowiedzialny za jego utratę lub uszkodzenia oraz za szkody wynikłe z używania go w sposób sprzeczny z jego właściwościami lub przeznaczeniem.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Biorący jest obowiązany zwrócić posiadaczowi przedmiot świadczenia w stanie nie pogorszonym.</p>\n<p class=\"lf-p\">Biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie przedmiotu świadczenia będące następstwem prawidłowego używania.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Biorący przedmiot świadczenia jest odpowiedzialny za szkody wynikłe z niezwrócenia go w terminie oraz z tytułu napraw wykonywanych po tym terminie wskutek uszkodzeń powstałych w czasie używania go przez biorącego.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Roszczenia posiadacza przeciwko biorącemu, o których mowa w ust. 3-5, przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu przedmiotu świadczenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 214</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego przysługuje jego posiadaczowi ryczałt w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ryczałt za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego wypłaca jednostka organizacyjna, na której rzecz świadczenie zostało wykonane.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 215</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szczegółowe zasady i tryb planowania oraz nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych i ich wykonywania,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>tryb żądania i składania informacji, o których mowa w art. 212,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>tryb dochodzenia roszczeń, o których mowa w art. 213, z dopuszczeniem drogi postępowania sądowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>ryczałty za używanie poszczególnych rodzajów przedmiotów świadczeń rzeczowych.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-216\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 216</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osoby podlegające obowiązkowi świadczeń osobistych (art. 200 ust. 1) mogą być w każdym czasie powołane do wykonania w ramach tego obowiązku różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz Sił Zbrojnych, obrony cywilnej lub państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania dla potrzeb obrony Państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas wykonywania świadczeń osobistych nie może przekraczać jednorazowo siedmiu dni.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-217\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 217</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny urzędy i instytucje państwowe, podmioty gospodarcze i inne jednostki organizacyjne, organizacje społeczne oraz osoby fizyczne mogą być zobowiązane do wykonania świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych do używania przez Siły Zbrojne, formacje obrony cywilnej lub państwowe jednostki organizacyjne wykonujące zadania dla potrzeb obrony Państwa.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przedmioty świadczeń rzeczowych podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-218\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 218</span><span class=\"lf-art-t\">Dobra kulturalne objęte ochroną specjalną w rozumieniu Konwencji Haskiej z dnia 14</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">maja 1954 r. o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego (Dz. U. z 1957 r.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nr 46, poz. 212) nie mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych. Dobra kulturalne korzystające w rozumieniu tej konwencji z ochrony ogólnej mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych jedynie za zgodą właściwego organu służby konserwatorskiej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-219\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 219</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek świadczeń osobistych i rzeczowych nakłada wójt lub burmistrz (prezydent miasta).</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, kategorie osób zwolnionych od obowiązku świadczeń osobistych, nieruchomości i rzeczy ruchome, które nie mogą być przedmiotami świadczeń rzeczowych, zasady i tryb nakładania obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych oraz ich wykonywania, obowiązki i uprawnienia użytkowników przedmiotów świadczeń rzeczowych oraz uprawnienia osób wykonujących świadczenia osobiste, zasady i tryb odpłatności za używanie przedmiotów świadczeń rzeczowych oraz ustalania i wypłacania odszkodowań za szkody w nich powstałe.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-220\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 220</span><span class=\"lf-art-t\">Osobom obowiązanym do wykonywania świadczeń osobistych i członkom ich rodzin przysługują</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">uprawnienia określone w art. 206.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia szczególne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-221\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 221</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terenowe organy administracji rządowej, instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz podmioty gospodarcze i inne jednostki organizacyjne mogą być zobowiązane do odpłatnego:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>dostosowania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych do potrzeb obrony Państwa, w sposób nie zmieniający ich właściwości i przeznaczenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przystosowania budowanych (przebudowywanych i rozbudowywanych) obiektów budowlanych oraz wytwarzanych rzeczy ruchomych do potrzeb obrony Państwa, w sposób nie zmieniający ich właściwości i przeznaczenia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>gromadzenia, przechowywania i konserwacji przedmiotów niezbędnych do wykonania czynności, o których mowa w pkt 1 i 2.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Terenowe organy administracji rządowej, instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz podmioty gospodarcze i inne jednostki organizacyjne mogą być zobowiązane do odpłatnego wykonania zadań mobilizacyjnych na rzecz Sił Zbrojnych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązki i zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, są finansowane z budżetu państwa.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-222\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 222</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa organy właściwe do nakładania obowiązków i zadań, o których mowa w art. 221 ust. 1 i 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykonanie obowiązku lub zadania następuje na podstawie umowy zawartej z wykonawcą przez właściwy organ.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-223\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 223</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązki i zadania, o których mowa w art. 221 ust. 1 i 2, określa Rada Ministrów.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb nakładania i wykonywania obowiązków i zadań, o których mowa w art. 221 ust. 1 i 2, zasady odpłatności za ich wykonanie oraz zasady przeprowadzania przez właściwe organy kontroli ich wykonywania.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział VIII</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy karne, przejściowe i końcowe</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy karne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-224\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 224</span><span class=\"lf-art-t\">Kto wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy lub przepisów wydanych na jej podstawie:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nie zgłasza się do rejestracji albo nie stawia się przed komisją lekarską lub komisją poborową w określonym terminie i miejscu albo nie przedstawia dokumentów, których przedstawienie zostało nakazane,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nie zgłasza się w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu na wezwanie właściwych organów w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nie dopełnia w określonym terminie wojskowego obowiązku meldunkowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>zmienia miejsce pobytu bez uzyskania zezwolenia dowódcy jednostki wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>opuszcza terytorium Państwa lub przebywa za granicą bez zezwolenia organów wojskowych, podlega karze aresztu do 3 miesięcy albo karze grzywny.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-225\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 225</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto bez usprawiedliwionej przyczyny:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>będąc żołnierzem rezerwy nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu na ćwiczenia wojskowe trwające do dwudziestu czterech godzin,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>będąc przeznaczony do szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu do tej służby,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>posiadając przydział organizacyjno-mobilizacyjny do jednostki przewidzianej do militaryzacji nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu do odbycia ćwiczeń w tej jednostce, podlega karze aresztu do 3 miesięcy albo karze grzywny. 2. Tej samej karze podlega, kto:</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uporczywie uchyla się od wykonywania poleceń służbowych w czasie odbywania szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej albo w czasie odbywania ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w czasie odbywania ćwiczeń w jednostce przewidzianej do militaryzacji samowolnie opuszcza wyznaczone miejsce przebywania.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-226\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 226</span><span class=\"lf-art-t\">Kto uporczywie uchyla się od wykonania obowiązków w zakresie powszechnej samoobrony</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">ludności, podlega karze grzywny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-227\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 227</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy lub przepisów wydanych na jej podstawie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uchyla się od wykonania obowiązku świadczenia osobistego lub rzeczowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nie zawiadamia właściwego organu o rozporządzeniu nieruchomością lub rzeczą ruchomą przeznaczoną na cele świadczeń rzeczowych, podlega karze aresztu do 3 miesięcy albo karze grzywny.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto umyślnie utrudnia lub uniemożliwia wykonanie świadczenia osobistego lub rzeczowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-228\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 228</span><span class=\"lf-art-t\">Kto w celu trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej albo innej służby</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">przewidzianej w ustawie dopuszcza się czynu określonego w art. 224, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-229\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 229</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w celu uzyskania zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby powoduje u siebie lub dopuszcza, by kto inny spowodował u niego uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w celu ułatwienia innej osobie zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby powoduje u niej uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>wprowadza w błąd właściwy organ w celu uzyskania dla siebie lub innej osoby zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1, będąc powołany do zasadniczej służby w obronie cywilnej lub skierowany do służby zastępczej, albo wobec tych osób.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto wprowadza w błąd właściwy organ w celu uzyskania dla siebie lub innej osoby zwolnienia od obowiązku szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej albo służby w jednostkach zmilitaryzowanych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-230\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 230</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto będąc powołany do czynnej służby wojskowej nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności do roku albo grzywny.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tej służby przez czas dłuższy niż czternaście dni kalendarzowych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tej służby w celu trwałego uchylenia się od niej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 zgłosił się do odbywania służby nie później niż przed upływem dwóch dni kalendarzowych, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 zgłosił się do odbywania służby nie później niż przed upływem dwóch dni kalendarzowych, można z pominięciem postępowania karnego wymierzyć mu karę dyscyplinarną przewidzianą w przepisach o dyscyplinie wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-231\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 231</span><span class=\"lf-art-t\">Przepisy art. 230 nie mają zastosowania w razie niezgłoszenia się żołnierza rezerwy</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">na ćwiczenia wojskowe trwające do dwudziestu czterech godzin.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-232\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 232</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto będąc powołany do zasadniczej służby w obronie cywilnej lub skierowany do służby zastępczej nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności do roku albo grzywny.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tych służb przez czas dłuższy niż czternaście dni kalendarzowych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tych służb w celu trwałego uchylenia się od nich, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 zgłosił się do odbywania służby nie później niż przed upływem dwóch dni kalendarzowych, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-233\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 233</span><span class=\"lf-art-t\">Kto odbywając zasadniczą służbę w obronie cywilnej lub służbę zastępczą uporczywie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">nie wykonuje poleceń w sprawach służbowych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-234\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 234</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto odbywając zasadniczą służbę w obronie cywilnej lub służbę zastępczą samowolnie opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków służbowych na czas powyżej czternastu dni kalendarzowych lub przez taki czas samowolnie poza nim pozostaje, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto odbywając zasadniczą służbę w obronie cywilnej lub służbę zastępczą samowolnie opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków służbowych na czas powyżej dwóch dni kalendarzowych lub przez taki czas samowolnie poza nim pozostaje, podlega karze pozbawienia wolności do roku.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-235\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 235</span><span class=\"lf-art-t\">Kto odbywając zasadniczą służbę w obronie cywilnej lub służbę zastępczą w celu trwałego</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">uchylenia się od tej służby opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków służbowych lub w takim celu poza nim pozostaje, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-236\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 236</span><span class=\"lf-art-t\">Kto będąc przeznaczony do szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej uchyla</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">się od ich odbywania, podlega karze pozbawienia wolności do roku albo grzywny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-237\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 237</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obywatel polski, który przyjmuje bez zgody właściwego organu obowiązki w obcym wojsku lub obcej organizacji wojskowej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 w czasie mobilizacji lub wojny, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze śmierci.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie popełnia przestępstwa, o którym mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 i 2, obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa, jeżeli zamieszkuje na jego terytorium i odbywa (pełni) tam służbę wojskową.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb postępowania oraz organy właściwe w sprawach udzielania zgody na przyjmowanie przez obywateli polskich obowiązków w obcym wojsku lub obcej organizacji wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-238\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 238</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto wbrew zakazom prawa międzynarodowego przyjmuje obowiązki w wojskowej służbie najemnej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto wbrew przepisom ustawy lub zakazom prawa międzynarodowego prowadzi zaciąg obywateli polskich lub przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemców do służby wojskowej w obcym wojsku, w obcej organizacji wojskowej lub zakazanej przez prawo międzynarodowe wojskowej służbie najemnej albo taką służbę najemną opłaca, organizuje, szkoli lub wykorzystuje, podlega karze pozbawienia wolności do lat 10.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub 2 w czasie mobilizacji lub wojny, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze śmierci.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-239\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 239</span><span class=\"lf-art-t\">Obywatel polski, który - w celu uchylenia się od obowiązku służby wojskowej lub innej</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">służby przewidzianej w ustawie - w czasie mobilizacji lub wojny przebywając czasowo za granicą nie zgłasza niezwłocznie swego adresu w najbliższym polskim urzędzie konsularnym (przedstawicielstwie dyplomatycznym) lub nie spełnia wydanych przez ten urząd (przedstawicielstwo) nakazów dotyczących wykonania obowiązku służby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-240\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 240</span><span class=\"lf-art-t\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny będąc powołany do czynnej służby wojskowej nie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">zgłasza się do tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 2.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-241\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 241</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny w celu trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>dopuszcza się czynu określonego w art. 224 albo w art. 229 ust. 1 pkt 1 lub 3,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>będąc powołany do czynnej służby wojskowej nie zgłasza się do tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze śmierci.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto w czasie mobilizacji lub wojny powoduje u innej osoby uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo wprowadza w błąd właściwy organ w celu uzyskania dla niej zwolnienia od obowiązku służby wojskowej lub odroczenia tej służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-242\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 242</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny dopuszcza się czynu określonego w art. 227, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-243\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 243</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach o czyny określone w art. 224-242, jeżeli czyn polega na nieuczynieniu zadość obowiązkowi stawienia się do służby lub zgłoszenia do właściwego organu, przedawnienie ścigania i wyrokowania biegnie od chwili uczynienia zadość temu obowiązkowi lub od chwili, w której na sprawcy obowiązek przestał ciążyć.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przedawnienie ścigania i wyrokowania w sprawach o czyny określone w art. 228 oraz 237-241 nie biegnie w czasie samowolnego przebywania sprawcy za granicą.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-244\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 244</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie mobilizacji lub wojny osoby pełniące służbę w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych albo do niej powołane ponoszą odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą, według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sprawy o przestępstwa określone w ust. 1 należą do właściwości sądów wojskowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W rozumieniu przepisów karnych w czasie mobilizacji lub wojny:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>niezgłoszenie się do służby w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych w określonym terminie i miejscu jest równoznaczne z niezgłoszeniem się do pełnienia służby wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>obowiązek służby w obronie cywilnej i w jednostkach zmilitaryzowanych jest równoznaczny z obowiązkiem służby wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>służba w obronie cywilnej i w jednostkach zmilitaryzowanych jest równoznaczna z czynną służbą wojskową,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>niewykonanie lub odmowa wykonania polecenia przełożonego, wydanego w sprawach służbowych osobie pełniącej służbę w obronie cywilnej lub w jednostce zmilitaryzowanej, jest równoznaczna z niewykonaniem lub odmową wykonania rozkazu.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-245\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 245</span><span class=\"lf-art-t\">Sprawy o przestępstwa określone w art. 230 oraz 237-241 należą do właściwości sądów</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">wojskowych.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy przejściowe i końcowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-246\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 246</span><span class=\"lf-art-t\">Przewidzianym w ustawie obowiązkom służby wojskowej, służby w obronie cywilnej i służby</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w jednostkach zmilitaryzowanych oraz świadczeń osobistych nie podlegają osoby pełniące służbę wojskową z mocy szczególnego obowiązku określonego w przepisach o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-247\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 247</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie obowiązywania stanu wojennego stosuje się w zakresie obowiązku służby wojskowej, służby w obronie cywilnej i służby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz świadczeń na rzecz obrony przepisy obowiązujące w czasie wojny, jeżeli Prezydent wprowadzając stan wojenny nie postanowi inaczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie obowiązywania stanu wyjątkowego stosuje się w zakresie obowiązku służby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz w zakresie świadczeń na rzecz obrony przepisy obowiązujące w czasie wojny, jeżeli organ wprowadzający stan wyjątkowy nie postanowi inaczej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-248\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 248</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych uprawnienia Ministra Obrony Narodowej przewidziane w ustawie przysługują odpowiednio Ministrowi Spraw Wewnętrznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ministrowie Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych ustalą, które z uprawnień określonych w ust. 1 będą wykonywane we wzajemnym porozumieniu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-249\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 249</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tracą moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczące przedmiotów unormowanych w ustawie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W szczególności tracą moc:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. z 1963 r. Nr 20, poz. 108),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>ustawa z dnia 26 lutego 1951 r. o terenowej obronie przeciwlotniczej (Dz. U. Nr 14, poz. 109),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>dekret z dnia 24 czerwca 1953 r. o dostarczaniu środków transportowych dla potrzeb obrony Państwa (Dz. U. z 1953 r. Nr 34, poz. 142 i z 1956 r. Nr 58, poz. 270),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o świadczeniach osobistych (Dz. U. z 1939 r. Nr 55, poz. 354),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>ustawa z dnia 30 marca 1939 r. o komunikacjach w służbie obrony Państwa (Dz. U. Nr 29, poz. 195 z późniejszymi zmianami),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>ustawa z dnia 30 marca 1939 r. o powszechnym obowiązku świadczeń rzeczowych (Dz. U. Nr 30, poz. 200).</div>\n<p class=\"lf-p\">Pokaż całość</p></div>", "next": 0}