📄 Tekst ustawy
Rozporządzenie Ministra Finansówz dnia 12 listopada 2024 r.w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków państwowych prowadzących
działalność maklerską, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami
finansowymi, oraz banków powierniczych 1)Minister Finansów kieruje działem administracji rządowej - instytucje finansowe, na
podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia
2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. poz. 2710).
Spis treści
Treść rozporządzenia
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych w kontaktach z klientami
Rozdział 3 - Zawieranie transakcji i dokonywanie rozliczeń
Rozdział 4 - Ustanawianie i realizacja zabezpieczeń spłaty kredytów i pożyczek udzielonych na nabycie
instrumentów finansowych
Rozdział 5 - Tryb i warunki postępowania w przypadku zabezpieczenia wierzytelności na instrumentach
finansowych
Rozdział 6 - Sprawozdania przekazywane klientom
Rozdział 7 - Przepis końcowy
Treść rozporządzenia
2)Niniejsze rozporządzenie: 1) w zakresie swojej regulacji wdraża: - dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów
finansowych oraz zmieniającą dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz. Urz.
UE L 173 z 12.06.2014, str. 349, Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, str. 1, Dz. Urz.
UE L 26 z 02.02.2016, str. 19, Dz. Urz. UE L 175 z 30.06.2016, str. 8, Dz. Urz. UE
L 188 z 13.07.2016, str. 28, Dz. Urz. UE L 273 z 08.10.2016, str. 35, Dz. Urz. UE
L 64 z 10.03.2017, str. 116, Dz. Urz. UE L 231 z 14.09.2018, str. 39, Dz. Urz. UE
L 314 z 05.12.2019, str. 64, Dz. Urz. UE L 320 z 11.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L
334 z 27.12.2019, str. 155, Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2020, str. 50, Dz. Urz. UE L
68 z 26.02.2021, str. 14, Dz. Urz. UE L 151 z 02.06.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE
L 333 z 27.12.2022, str. 153), - dyrektywę delegowaną Komisji (UE) 2017/593 z dnia
7 kwietnia 2016 r. uzupełniającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE
w odniesieniu do zabezpieczenia instrumentów finansowych i środków pieniężnych należących
do klientów, zobowiązań w zakresie zarządzania produktami oraz zasad mających zastosowanie
do oferowania lub przyjmowania wynagrodzeń, prowizji bądź innych korzyści pieniężnych
lub niepieniężnych (Dz. Urz. UE L 87 z 31.03.2017, str. 500 oraz Dz. Urz. UE L 277
z 02.08.2021, str. 137); 2) służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 236/2012 z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych
aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego (Dz. Urz. UE L 86 z 24.03.2012, str.
1, Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 6 z 11.01.2022, str. 9, Dz.
Urz. UE L 2023/2869 z 20.12.2023 oraz Dz. Urz. UE L 2023/2845 z 27.12.2023).
Na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
(Dz. U. z 2024 r. poz. 722) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych, banków państwowych
prowadzących działalność maklerską, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, zwanej dalej „ustawą”, oraz banków powierniczych w zakresie:
1)
promowania świadczonych usług oraz kontaktów z potencjalnymi klientami,
2)
zawierania transakcji i dokonywania rozliczeń,
3)
traktowania klientów jak klientów profesjonalnych lub klientów detalicznych zgodnie
z art. 3a ust. 1 i 2 ustawy,
4)
świadczenia usług, w tym w zakresie świadczenia usług na rzecz kategorii klientów,
o których mowa w art. 3a ust. 4 ustawy, w szczególności takich usług, których przedmiotem
są instrumenty dłużne, których struktura utrudnia zrozumienie związanego z nimi ryzyka,
i takich, których przedmiotem są lokaty strukturyzowane,
5)
ustanawiania i realizacji zabezpieczeń spłaty kredytów i pożyczek udzielonych na nabycie
instrumentów finansowych oraz zabezpieczenia wierzytelności na instrumentach finansowych,
jeżeli konstrukcja tych instrumentów umożliwia ustanowienie zabezpieczenia,
6)
przyjmowania lub przekazywania jakichkolwiek świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych
w związku z prowadzeniem działalności maklerskiej,
7)
przekazywania sprawozdań, o których mowa w art. 83j ust. 1 ustawy, w przypadku świadczenia
usługi maklerskiej, o której mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1 i 5 oraz ust. 4 pkt 6 i 8
ustawy, o ile dotyczy wykonywania czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1,
2, 4 i 5 oraz ust. 4 pkt 1 i 6 ustawy, a także wymogi dotyczące treści tych sprawozdań
oraz terminy ich przekazywania klientowi,
8)
emitowania lub wystawiania instrumentów finansowych lub udzielania porad w zakresie
emitowania lub wystawiania instrumentu finansowego albo rekomendowania lub oferowania
albo w inny sposób umożliwiania nabycia lub objęcia instrumentu finansowego
- w odniesieniu do wykonywania przez te podmioty czynności, o których mowa w art.
69 ust. 2 i 4 i art. 119 ust. 1 ustawy.
§ 2.
1.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
blokadzie finansowej - rozumie się przez to zabezpieczenie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach
finansowych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 294), zwanej dalej „ustawą o niektórych zabezpieczeniach finansowych”;
2)
czynnikach zrównoważonego rozwoju - rozumie się przez to czynniki, o których mowa
w art. 2 pkt 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z dnia
27 listopada 2019 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem
w sektorze usług finansowych
(Dz. Urz. UE L 317 z 09.12.2019, str. 1, z późn. zm.)3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 198 z 22.06.2020,
str. 13, Dz. Urz. UE L 48 z 11.02.2021, str. 10 oraz Dz. Urz. UE L 2023/2869 z 20.12.2023.;
3)
derywatach - rozumie się przez to instrumenty pochodne dopuszczone do obrotu zorganizowanego;
4)
ewidencji - rozumie się przez to system zapisów elektronicznych odzwierciedlający
stan posiadania przez klienta instrumentów rynku niepublicznego, udokumentowany przez
klienta w sposób określony w przepisach rozporządzenia;
5)
instrumentach rynku niepublicznego - rozumie się przez to niedopuszczone do obrotu
zorganizowanego ani do obrotu na zagranicznym rynku regulowanym oraz niezdematerializowane
na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy instrumenty finansowe, o których
mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a i b ustawy;
6)
kliencie - rozumie się przez to:
a)
osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości
prawnej, która zawarła z firmą inwestycyjną, bankiem państwowym prowadzącym działalność
maklerską lub z bankiem, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, umowę o świadczenie
usług maklerskich lub która zawarła z bankiem powierniczym umowę o prowadzenie rachunku
papierów wartościowych, rachunku derywatów lub umowę o wykonywanie czynności pośrednictwa
w pożyczkach papierów wartościowych,
b)
podmiot, o którym mowa w art. 8a ust. 2 ustawy, który zawarł z firmą inwestycyjną,
bankiem państwowym prowadzącym działalność maklerską, z bankiem, o którym mowa w art.
70 ust. 2 ustawy albo z bankiem powierniczym umowę o prowadzenie rachunku zbiorczego
- w zakresie praw i obowiązków wynikających z umowy o prowadzenie tego rachunku lub
który zawarł z bankiem powierniczym umowę o wykonywanie czynności pośrednictwa w pożyczkach
papierów wartościowych;
7)
kliencie docelowym - rozumie się przez to klienta należącego do grupy docelowej;
8)
kompensacie - rozumie się przez to kompensatę dokonywaną na podstawie klauzuli kompensacyjnej
zawartej w umowie o ustanowieniu zabezpieczenia finansowego, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych, zgodnie z art. 4 tej ustawy;
9)
miejscu wykonania - rozumie się przez to:
a)
w odniesieniu do wykonywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych:
-
rynek regulowany,
-
ASO,
-
OTF,
-
podmiot systematycznie internalizujący transakcje,
-
firmę inwestycyjną, bank państwowy prowadzący działalność maklerską, bank, o którym
mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, lub zagraniczną firmę inwestycyjną, wykonujące zlecenia
nabycia lub zbycia instrumentów finansowych w sposób określony w art. 73 ust. 2 ustawy,
-
firmę inwestycyjną, bank państwowy prowadzący działalność maklerską lub zagraniczną
firmę inwestycyjną, wykonujące zadania związane z organizacją rynku regulowanego lub
zapewniające płynność instrumentów finansowych,
-
bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, wykonujący zadania związane z organizacją
rynku regulowanego, w przypadku gdy przedmiotem czynności na tym rynku są papiery
wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, lub zapewniający
płynność instrumentów finansowych,
-
podmiot prowadzący na terytorium państwa, które nie jest państwem członkowskim, działalność,
o której mowa w tiret od pierwszego do szóstego,
b)
w odniesieniu do zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa
liczba instrumentów finansowych, lub przyjmowania i przekazywania zleceń - podmiot
wykonujący zlecenie przekazane przez firmę inwestycyjną, bank państwowy prowadzący
działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy;
10)
podstawie realizacji zabezpieczenia - rozumie się przez to podstawę realizacji zabezpieczenia,
o której mowa w art. 3 pkt 4 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
11)
prawach majątkowych - rozumie się przez to instrumenty pochodne niedopuszczone do
obrotu zorganizowanego, z wyłączeniem zagranicznych instrumentów finansowych;
12)
prawie do otrzymania instrumentu finansowego - rozumie się przez to prawo umożliwiające,
zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, zobowiązanie się do zbycia papieru wartościowego przed
dokonaniem zapisu tego papieru wartościowego na rachunku papierów wartościowych zbywcy,
a także odnoszące się do innych instrumentów finansowych dopuszczonych do obrotu w
systemie obrotu instrumentami finansowymi prawo umożliwiające, zgodnie z art. 7 ust.
5 ustawy, zobowiązanie się do zbycia takich instrumentów finansowych przed dokonaniem
zapisu danego instrumentu finansowego na rachunku;
13)
rachunku - rozumie się przez to:
a)
rachunek papierów wartościowych, w tym rachunek, na którym są zapisywane papiery wartościowe,
o których mowa w art. 5a ust. 1 lub 2 ustawy, oraz rachunek, na którym są zapisywane
niebędące papierami wartościowymi lub instrumentami pochodnymi instrumenty finansowe
dopuszczone do obrotu zorganizowanego,
b)
rachunek derywatów,
c)
rachunek zbiorczy;
14)
rachunku pieniężnym - rozumie się przez to rachunek prowadzony przez firmę inwestycyjną,
bank państwowy prowadzący działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70
ust. 2 ustawy, na którym są rejestrowane środki pieniężne powierzone przez klienta,
służący do dokonywania rozliczeń w następstwie czynności, których przedmiotem są instrumenty
finansowe, lub czynności związanych z prawami wynikającymi z instrumentów finansowych
zapisanych na rachunkach lub w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez odpowiednio
firmę inwestycyjną, bank państwowy prowadzący działalność maklerską lub bank, o którym
mowa w art. 70 ust. 2 ustawy;
15)
rachunku praw majątkowych - rozumie się przez to rachunek, na którym są zapisywane
prawa majątkowe, albo innego rodzaju ewidencję w zakresie, w jakim są w niej zapisywane
prawa majątkowe;
16)
rejestrze operacyjnym - rozumie się przez to rejestr instrumentów finansowych i praw
do otrzymania instrumentów finansowych, które mogą być przedmiotem zlecenia sprzedaży
przyjętego do wykonania przez firmę inwestycyjną lub bank państwowy prowadzący działalność
maklerską przed otwarciem rejestru sesji, przy czym liczba instrumentów finansowych
i praw do otrzymania instrumentów finansowych w rejestrze operacyjnym jest równa sumie
liczby:
a)
instrumentów finansowych zapisanych na rachunku, z wyłączeniem instrumentów finansowych,
które były przedmiotem zawartych transakcji, lecz których rozrachunek nie został jeszcze
przeprowadzony, i pozostają nadal zapisane na rachunku, oraz
b)
praw do otrzymania instrumentów finansowych;
17)
rejestrze sesji - rozumie się przez to:
a)
rejestr instrumentów finansowych i praw do otrzymania instrumentów finansowych, obejmujący
liczbę praw i instrumentów zewidencjonowanych w rejestrze operacyjnym lub w innym
rejestrze o podobnym charakterze:
-
pomniejszaną o liczbę instrumentów finansowych i praw do ich otrzymania, które były
przedmiotem transakcji sprzedaży zawartej na danej sesji,
-
powiększaną o liczbę praw do otrzymania instrumentów finansowych, które były przedmiotem
transakcji kupna zawartej na danej sesji,
b)
wykaz środków pieniężnych obejmujący sumę niezablokowanych środków pieniężnych zdeponowanych
na rachunku pieniężnym powiększoną o środki pieniężne, które będą uzyskane w wyniku
zawartych na danej sesji transakcji sprzedaży instrumentów finansowych spełniających
warunki określone w art. 7 ust. 5 ustawy, i pomniejszone o środki pieniężne, które
będą przeznaczone na opłacenie transakcji kupna instrumentów finansowych zawartych
na tej sesji;
18)
sesji - rozumie się przez to dzień, w którym zgodnie z przepisami dotyczącymi danego
systemu obrotu instrumentami finansowymi lub jego regulacjami wewnętrznymi są zawierane
na nim transakcje, a także dzień, w którym są zawierane transakcje w związku z wykonywaniem
zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych w sposób, o którym mowa w art.
73 ust. 2 ustawy;
19)
sprzedaży krzyżowej - rozumie się przez to sprzedaż łączoną lub sprzedaż wiązaną;
20)
sprzedaży łączonej - rozumie się przez to świadczenie przez firmę inwestycyjną, bank
państwowy prowadzący działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70 ust.
2 ustawy, usługi maklerskiej, o której mowa w art. 69 ust. 2 ustawy, oraz innych usług
na podstawie umowy, o której mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1 ustawy, lub na podstawie
jednej z umów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 2 ustawy, jeżeli:
a)
każda z tych usług może być świadczona przez firmę inwestycyjną, bank państwowy prowadzący
działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, na podstawie
odrębnej umowy oraz
b)
klient ma możliwość zawarcia z firmą inwestycyjną, bankiem państwowym prowadzącym
działalność maklerską lub bankiem, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, odrębnej
umowy dotyczącej każdej z tych usług;
21)
sprzedaży wiązanej - rozumie się przez to świadczenie przez firmę inwestycyjną, bank
państwowy prowadzący działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70 ust.
2 ustawy, usługi maklerskiej, o której mowa w art. 69 ust. 2 ustawy, oraz innych usług
na podstawie umowy, o której mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1 ustawy, lub na podstawie
jednej z umów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 2 ustawy, jeżeli co najmniej jedna
z tych usług nie może być świadczona przez firmę inwestycyjną, bank państwowy prowadzący
działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, na podstawie
odrębnej umowy;
22)
umowie o świadczenie usług maklerskich - rozumie się przez to umowę, na podstawie
której firma inwestycyjna, bank państwowy prowadzący działalność maklerską lub bank,
o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, świadczą usługi maklerskie;
23)
usługach badawczych - rozumie się przez to czynności analityczne zmierzające do wytworzenia
dokumentów oraz innych materiałów analitycznych, dotyczących jednego lub wielu instrumentów
finansowych, aktywów lub składnika aktywów, emitentów lub wystawców lub potencjalnych
emitentów lub wystawców instrumentów finansowych, które mogą stanowić podstawę do
sformułowania opinii o instrumencie finansowym, jego emitencie, wystawcy, branży lub
rynku, zawierających w szczególności bezpośrednie lub pośrednie rekomendacje lub sugestie
dotyczące strategii inwestycyjnych, oceny obecnej lub przyszłej wartości instrumentu
finansowego lub składnika aktywów, spostrzeżenia i wnioski opierające się na istniejących
lub nowych informacjach, które mogłyby zostać wykorzystane przy sformułowaniu strategii
inwestycyjnej oraz mogłyby być istotne przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych;
24)
usługach maklerskich - rozumie się przez to czynności, o których mowa w art. 69 ust.
2 i 4 ustawy, wykonywane na rzecz klienta przez firmę inwestycyjną, bank państwowy
prowadzący działalność maklerską lub bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy;
25)
właściwej izbie rozliczeniowej - rozumie się przez to odpowiednio:
a)
Krajowy Depozyt oraz spółkę, której Krajowy Depozyt powierzył wykonywanie czynności
z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 lub ust. 3 pkt 2 lub 3 ustawy,
b)
izbę rozliczeniową,
c)
CCP, o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia
4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza
rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji
(Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012, str. 1, z późn. zm.)4)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013,
str. 1, Dz. Urz. UE L 279 z 19.10.2013, str. 2, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str.
6, Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 190, Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str.
84, Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, str. 73, Dz. Urz. UE L 239 z 15.09.2015, str.
63, Dz. Urz. UE L 337 z 23.12.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 86 z 31.03.2017, str. 3,
Dz. Urz. UE L 148 z 10.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 35, Dz.
Urz. UE L 80 z 22.03.2019, str. 8, Dz. Urz. UE L 141 z 28.05.2019, str. 42, Dz. Urz.
UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 322 z 12.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE
L 22 z 22.01.2021, str. 1, Dz. Urz. UE L 49 z 12.02.2021, str. 6 oraz Dz. Urz. UE
L 333 z 27.12.2022, str. 1.,
d)
podmiot uprawniony do prowadzenia rozliczeń transakcji, inny niż określony w lit.
a-c;
26)
właściwej izbie rozrachunkowej - rozumie się przez to odpowiednio:
a)
Krajowy Depozyt oraz spółkę, której Krajowy Depozyt powierzył wykonywanie czynności
z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 6 ustawy,
b)
izbę rozrachunkową,
c)
centralny depozyt papierów wartościowych, centralny depozyt papierów wartościowych
z państwa trzeciego oraz oddział centralnego depozytu papierów wartościowych, o których
mowa odpowiednio w art. 2 pkt 1, 2 i 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 909/2014
z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych
w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych, zmieniającego
dyrektywy 98/26/WE i 2014/65/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 236/2012
(Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, str. 1, z późn. zm.)5)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 175 z 30.06.2016,
str. 1, Dz. Urz. UE L 349 z 21.12.2016, str. 8, Dz. Urz. UE L 151 z 02.06.2022, str.
1, Dz. Urz. UE L 333 z 27.12.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 2023/2845 z 27.12.2023.;
27)
zabezpieczeniach finansowych - rozumie się przez to zabezpieczenia, o których mowa
w art. 5 ust. 1 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
28)
zagranicznych instrumentach finansowych - rozumie się przez to instrumenty finansowe
niedopuszczone do obrotu w działającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej systemie
obrotu instrumentami finansowymi, które są dopuszczone do obrotu na zagranicznym rynku
regulowanym lub do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi prowadzonym
na terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim działającym w sposób stały
i zorganizowany na zasadach określonych przepisami tego państwa, jak również zapewniającym,
że przy kojarzeniu ofert kupna lub sprzedaży tych instrumentów finansowych inwestorzy
mają równy i powszechny dostęp do informacji rynkowej w tym samym czasie oraz że są
zachowane jednakowe warunki nabywania i zbywania tych instrumentów finansowych;
29)
zastawie finansowym - rozumie się przez to zastaw finansowy, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
30)
zleceniu - rozumie się przez to zlecenie nabycia lub zbycia instrumentów finansowych
lub oświadczenie woli wywołujące równoważne skutki, którego przedmiotem są instrumenty
finansowe;
31)
zleceniu brokerskim - rozumie się przez to zlecenie lub ofertę, a także odpowiedź
na ofertę, wystawiane przez firmę inwestycyjną lub bank państwowy prowadzący działalność
maklerską, wykonujące złożone przez klienta zlecenie na podstawie tego zlecenia i
przekazywane do miejsca wykonania w celu wykonania tego zlecenia.
2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o zarządzie firmy inwestycyjnej, w przypadku banku
prowadzącego działalność maklerską lub banku państwowego prowadzącego działalność
maklerską, rozumie się przez to władze jednostki organizacyjnej banku prowadzącego
działalność maklerską lub banku państwowego prowadzącego działalność maklerską, wydzieloną
organizacyjnie zgodnie z art. 111 ust. 5 ustawy.
3.
Przepisy rozporządzenia, które mają zastosowanie do firm inwestycyjnych, stosuje się
do banku państwowego prowadzącego działalność maklerską w takim zakresie, w jakim
stosuje się je do banku prowadzącego działalność maklerską.
Rozdział 2
Tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych w kontaktach z klientami
Oddział 1
Przepisy ogólne
§ 3.
1.
Firma inwestycyjna przed zawarciem umowy o świadczenie usługi maklerskiej z klientem
profesjonalnym informuje go o zasadach traktowania przez firmę inwestycyjną klientów
profesjonalnych oraz o możliwości przedstawienia pisemnego żądania traktowania go
jak klienta detalicznego, o którym mowa w art. 45 ust. 3 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25
kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE
w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez
firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy
(Dz. Urz. UE L 87 z 31.03.2017, str. 1, z późn. zm.)6)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 246 z 26.09.2017,
str. 12, Dz. Urz. UE L 329 z 13.12.2017, str. 4, Dz. Urz. UE L 113 z 29.04.2019, str.
18, Dz. Urz. UE L 165 z 21.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 190 z 16.07.2019, str. 18,
Dz. Urz. UE L 106 z 26.03.2021, str. 30, Dz. Urz. UE L 277 z 02.08.2021, str. 1 oraz
Dz. Urz. UE L 277 z 02.08.2021, str. 6., zwanego dalej „rozporządzeniem 2017/565”.
2.
Żądanie klienta profesjonalnego o traktowanie go jak klienta detalicznego określa
zakres usług maklerskich, transakcji lub instrumentów finansowych, na których potrzeby
klient chciałby być traktowany jak klient detaliczny.
3.
W przypadku uwzględnienia żądania klienta profesjonalnego traktowania go jak klienta
detalicznego firma inwestycyjna określa, w formie pisemnej lub innej formie przewidzianej
w regulaminie zapewniającej możliwość utrwalenia ustaleń dokonanych z klientem profesjonalnym,
zakres usług maklerskich, transakcji lub instrumentów finansowych, na których potrzeby
klient będzie traktowany jak klient detaliczny.
4.
Przepisy ust. 3 stosuje się odpowiednio w przypadku podjęcia przez firmę inwestycyjną
decyzji o traktowaniu klienta profesjonalnego jak klienta detalicznego, o którym mowa
w art. 45 ust. 3 lit. b rozporządzenia 2017/565, z własnej inicjatywy.
§ 4.
W przypadku uznania klienta profesjonalnego za klienta detalicznego firma inwestycyjna
stosuje wobec tego klienta przepisy prawa określające zasady traktowania przez firmy
inwestycyjne klientów detalicznych.
§ 5.
1.
Firma inwestycyjna uznaje za zachowany warunek posiadania przez podmiot inny niż określony
w art. 3 pkt 39b lit. a-m ustawy wiedzy i doświadczenia pozwalających na podejmowanie
właściwych decyzji inwestycyjnych oraz właściwą ocenę związanego z tymi decyzjami
ryzyka, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, w przypadku gdy podmiot ten spełnia
co najmniej dwa z poniższych wymogów:
1)
zawierał transakcje o znacznej wartości na odpowiednim rynku, ze średnią częstotliwością
co najmniej dziesięciu transakcji na kwartał w ciągu czterech ostatnich kwartałów;
2)
wartość portfela instrumentów finansowych tego podmiotu łącznie ze środkami pieniężnymi
wchodzącymi w jego skład wynosi co najmniej równowartość w złotych 500 000 euro;
3)
pracuje lub pracował w sektorze finansowym przez co najmniej rok na stanowisku, które
wymaga wiedzy zawodowej dotyczącej transakcji w zakresie instrumentów finansowych
lub usług maklerskich, które miałyby być świadczone przez firmę inwestycyjną na jego
rzecz na podstawie zawieranej umowy.
2.
Zarząd firmy inwestycyjnej określa, w formie pisemnej, kryteria ustalenia znacznej
wartości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, biorąc pod uwagę co najmniej:
1)
wartość transakcji zawieranych przez danego klienta na odpowiednim rynku oraz wartość
transakcji zawieranych przez wszystkich klientów tej firmy inwestycyjnej na odpowiednim
rynku;
2)
strukturę klientów firmy inwestycyjnej zawierających transakcje na odpowiednim rynku;
3)
ocenę, czy znaczna wartość, o której mowa w ust. 1 pkt 1, jest wystarczająco duża,
aby dawać podstawy, przez odpowiednią ekspozycję na ryzyko, do zdobycia przez klienta
wiedzy i doświadczenia w zakresie zawierania transakcji na odpowiednim rynku, które
będą istotnie wykraczały poza doświadczenie i wiedzę klientów detalicznych zawierających
transakcje na odpowiednim rynku;
4)
charakter i rodzaj instrumentu finansowego, którego dotyczą transakcje zawierane przez
danego klienta na odpowiednim rynku, w szczególności gdy instrument finansowy jest
instrumentem pochodnym lub kontraktem na różnicę;
5)
rodzaj instrumentu bazowego - w przypadku gdy transakcje zawierane przez danego klienta
na odpowiednim rynku dotyczą instrumentów finansowych, o których mowa w art. 2 ust.
1 pkt 2 lit. c-i ustawy;
6)
konieczność zapewnienia, aby ustalona znaczna wartość, o której mowa w ust. 1 pkt
1, nie stanowiła nadmiernej zachęty dla klientów detalicznych do zmiany statusu na
klienta profesjonalnego.
3.
Firma inwestycyjna dokumentuje analizy będące podstawą ustalenia znacznej wartości,
o której mowa w ust. 1 pkt 1, oraz sposób uwzględnienia kryteriów jej ustalania, o
których mowa w ust. 2.
4.
Firma inwestycyjna dokonuje, co najmniej raz w roku, przeglądu kryteriów, o których
mowa w ust. 2, oraz wartości ustalonych na ich podstawie. Firma inwestycyjna dokumentuje
wyniki przeglądu w sposób pozwalający na wykazanie, że kryteria, o których mowa w
ust. 2, oraz wartości ustalone na ich podstawie spełniają wymogi aktualności i adekwatności.
5.
Równowartość kwoty wyrażonej w euro, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest ustalana przy
zastosowaniu średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego
w dniu poprzedzającym datę złożenia żądania, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy.
6.
Żądanie, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, określa zakres usług maklerskich,
transakcji lub instrumentów finansowych, na których potrzeby podmiot ma być traktowany
jak klient profesjonalny.
7.
Firma inwestycyjna przed uwzględnieniem żądania, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy,
informuje podmiot występujący z żądaniem o zasadach traktowania klientów profesjonalnych
przy świadczeniu usług maklerskich.
8.
Firma inwestycyjna uwzględnia żądanie, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, jeżeli
klient złożył w formie pisemnej oświadczenie o znajomości zasad traktowania przez
firmę inwestycyjną klientów profesjonalnych oraz skutków traktowania go jak klienta
profesjonalnego.
§ 6.
1.
Firma inwestycyjna opracowuje i wdraża w formie pisemnej procedurę postępowania w
przypadkach otrzymania żądań, o których mowa w § 3 ust. 1 albo art. 3a ust. 1 ustawy.
2.
Firma inwestycyjna zobowiązuje klientów do przekazywania informacji o zmianach danych,
które mają wpływ na możliwość traktowania danego klienta jak klienta profesjonalnego.
3.
W przypadku powzięcia informacji, że klient przestał spełniać warunki, o których mowa
w § 5 ust. 1, z uwzględnieniem kryteriów ustalenia znacznej wartości, o których mowa
w § 5 ust. 2, obowiązujących na dzień powzięcia informacji, firma inwestycyjna podejmuje
działania zmierzające do zmiany statusu klienta na potrzeby świadczenia na jego rzecz
usług maklerskich.
4.
W przypadku powzięcia informacji, że klient przestał spełniać warunki pozwalające
na traktowanie go jak klienta profesjonalnego w rozumieniu art. 3 pkt 39b lit. a-m
ustawy, firma inwestycyjna podejmuje działania zmierzające do zmiany statusu klienta
na potrzeby świadczenia na jego rzecz usług maklerskich, chyba że klient złoży żądanie,
o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, i spełnia warunki, o których mowa w § 5 ust.
1. Sposób postępowania firmy inwestycyjnej określa procedura, o której mowa w ust.
1.
Oddział 2
Tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych przyjmujących lub przekazujących świadczenia
pieniężne, w tym opłaty i prowizje, lub świadczenie niepieniężne
§ 7.
1.
Świadczenia pieniężne, w tym opłaty i prowizje, lub świadczenia niepieniężne uznaje
się za mające na celu podniesienie jakości odpowiedniej usługi świadczonej na rzecz
klienta lub potencjalnego klienta, jeżeli:
1)
są one uzasadnione świadczeniem usługi dodatkowej lub usługi poprawiającej jakość
usługi świadczonej na rzecz klienta lub potencjalnego klienta, które są proporcjonalne
do poziomu otrzymanych świadczeń pieniężnych, w tym opłat i prowizji, lub świadczeń
niepieniężnych, w szczególności:
a)
świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego w sposób zależny, dotyczącej szerokiego
zakresu odpowiednich instrumentów finansowych oraz dostępu do tych instrumentów, w
tym odpowiedniej liczby instrumentów finansowych emitowanych lub wystawianych przez
podmioty nienależące do tej samej grupy kapitałowej, do której należy firma inwestycyjna,
lub przez podmioty niepozostające w bliskich powiązaniach z firmą inwestycyjną,
b)
świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego w sposób zależny, w połączeniu z zaoferowaniem
klientowi przeprowadzania co najmniej raz do roku oceny mającej na celu ustalenie,
że instrumenty finansowe będące przedmiotem inwestycji klienta lub przedmiotem usługi
doradztwa inwestycyjnego pozostawały odpowiednie dla klienta,
c)
świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego w sposób zależny, w połączeniu z zaoferowaniem
klientowi lub potencjalnemu klientowi usługi innej niż usługa, o której mowa w lit.
a i b, która może być wartościowa dla klienta, w szczególności doradztwa w zakresie
proponowanej optymalnej alokacji instrumentów finansowych oraz środków pieniężnych
posiadanych przez klienta lub potencjalnego klienta,
d)
zapewnieniem dostępu, po konkurencyjnej cenie, do szerokiego zakresu instrumentów
finansowych, które mogą spełniać potrzeby klienta lub potencjalnego klienta, w tym
odpowiedniej liczby instrumentów emitowanych lub wystawianych przez podmioty nienależące
do tej samej grupy kapitałowej, do której należy firma inwestycyjna, lub przez podmioty
niepozostające w bliskich powiązaniach z firmą inwestycyjną, wraz z:
-
zapewnieniem narzędzi przynoszących korzyści klientowi lub potencjalnemu klientowi,
w tym zapewniających dostęp do obiektywnych informacji pomagających klientowi lub
potencjalnemu klientowi w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych lub umożliwiających
im monitorowanie, kształtowanie i dostosowanie zakresu instrumentów finansowych będących
przedmiotem jego inwestycji, lub
- udostępnianiem okresowych sprawozdań na temat wyników oraz kosztów i opłat związanych
z instrumentami finansowymi;
2)
nie przynoszą one bezpośredniej korzyści firmie inwestycyjnej, jej wspólnikom, pracownikom
lub osobom pozostającym z firmą inwestycyjną w stosunku zlecenia lub innym stosunku
prawnym o podobnym charakterze, nie przynosząc przy tym wymiernej korzyści danemu
klientowi lub potencjalnemu klientowi;
3)
są one uzasadnione przynoszeniem bieżącej lub ciągłej korzyści danemu klientowi lub
potencjalnemu klientowi w związku z bieżącym przyjmowaniem lub przekazywaniem świadczeń
pieniężnych, w tym opłat i prowizji, lub świadczeń niepieniężnych.
2.
Przyjęcie lub przekazanie świadczenia pieniężnego, w tym opłat i prowizji, lub świadczenia
niepieniężnego nie jest dopuszczalne, jeżeli w wyniku ich przyjęcia lub przekazania
firma inwestycyjna świadczyłaby usługi maklerskie w sposób nierzetelny, nieprofesjonalny,
niezgodny z zasadami uczciwego obrotu lub nieuwzględniający należycie interesów klientów
lub potencjalnych klientów.
3.
Firma inwestycyjna jest obowiązana przestrzegać wymogów, o których mowa w ust. 1 i
2, przez okres, w którym przyjmuje lub przekazuje świadczenia pieniężne, w tym opłaty
i prowizje, lub świadczenia niepieniężne.
§ 8.
Firma inwestycyjna gromadzi i przechowuje dokumentację potwierdzającą, że celem świadczeń
pieniężnych, w tym opłat i prowizji, lub świadczeń niepieniężnych przyjętych lub przekazanych
przez firmę inwestycyjną jest podniesienie jakości odpowiedniej usługi świadczonej
na rzecz klienta lub potencjalnego klienta przez:
1)
prowadzenie wewnętrznego wykazu świadczeń pieniężnych, w tym opłat i prowizji, oraz
świadczeń niepieniężnych przyjętych przez firmę inwestycyjną od osoby trzeciej w związku
ze świadczeniem usług maklerskich,
2)
rejestrowanie sposobu, w jaki świadczenia pieniężne, w tym opłaty i prowizje, lub
świadczenia niepieniężne przyjmowane lub przekazywane przez firmę inwestycyjną, lub
które firma inwestycyjna zamierza wykorzystać w celu poprawy jakości świadczonych
usług, podnoszą jakość usług świadczonych na rzecz klientów lub potencjalnych klientów,
oraz
3)
rejestrowanie działań podjętych w celu uniknięcia negatywnego wpływu na wypełnianie
przez firmę inwestycyjną obowiązku uczciwego, rzetelnego i profesjonalnego postępowania
w najlepiej pojętym interesie klienta lub potencjalnego klienta.
§ 9.
1.
Firma inwestycyjna ujawnia klientowi lub potencjalnemu klientowi w kompleksowy, dokładny
i zrozumiały sposób informacje o świadczeniach pieniężnych, w tym opłatach i prowizjach,
lub świadczeniach niepieniężnych przyjętych od osób trzecich lub przekazanych na rzecz
osób trzecich, w związku ze świadczeniem usługi maklerskiej.
2.
Firma inwestycyjna, z zastrzeżeniem art. 83c ust. 4 pkt 4 ustawy, przed rozpoczęciem
świadczenia usługi maklerskiej ujawnia klientowi lub potencjalnemu klientowi informacje
dotyczące istnienia, charakteru oraz wysokości świadczeń pieniężnych, w tym opłat
i prowizji, lub świadczeń niepieniężnych, a w przypadku gdy ich wysokość nie może
zostać oszacowana - sposób obliczania wysokości tych świadczeń, oraz informacje o
mechanizmach przyjmowania lub przekazywania tych świadczeń, przy czym drobne świadczenia
niepieniężne mogą zostać opisane w sposób ogólny, a pozostałe świadczenia niepieniężne
należy oszacować i ujawnić oddzielnie.
3.
W przypadku gdy przed rozpoczęciem świadczenia usług maklerskich firma inwestycyjna
nie mogła oszacować wysokości świadczeń pieniężnych, w tym opłat i prowizji, lub świadczeń
niepieniężnych, przekazuje klientowi dodatkowo informacje dotyczące dokładnych kwot
przyjętych lub przekazanych świadczeń pieniężnych, w tym opłat i prowizji, lub świadczeń
niepieniężnych ustalonych zgodnie z metodą obliczania wskazaną w informacji, o której
mowa w ust. 2, niezwłocznie po ustaleniu tych kwot, w sposób przyjęty w regulaminie
świadczenia usługi maklerskiej, o którym mowa w § 24 ust. 1.
4.
W przypadku gdy przed rozpoczęciem świadczenia usługi maklerskiej, o której mowa w
art. 69 ust. 2 pkt 1 lub 2 ustawy, przy użyciu środków porozumiewania się na odległość,
firma inwestycyjna nie ma możliwości przekazania klientowi lub potencjalnemu klientowi
informacji, o których mowa w ust. 2 i 3, może je przekazać niezwłocznie po wykonaniu
tej usługi, pod warunkiem że klient wyraził na to zgodę, a firma inwestycyjna poinformowała
go o możliwości odłożenia rozpoczęcia świadczenia usługi do czasu otrzymania przez
niego tych informacji.
5.
W przypadku, o którym mowa w ust. 4, firma inwestycyjna umożliwia klientowi lub potencjalnemu
klientowi uzyskanie informacji, o których mowa w ust. 2 i 3, telefonicznie, przed
rozpoczęciem świadczenia usługi.
6.
W okresie, w którym firma inwestycyjna przyjmuje lub przekazuje świadczenia pieniężne,
w tym opłaty i prowizje, lub świadczenia niepieniężne, firma inwestycyjna, co najmniej
raz w roku, informuje indywidualnie klientów o kwotach przyjętych lub przekazanych
świadczeń pieniężnych, w tym opłat i prowizji, lub świadczeń niepieniężnych, w sposób
przyjęty w regulaminie świadczenia usługi maklerskiej, o którym mowa w § 24 ust. 1,
przy czym drobne świadczenia niepieniężne mogą zostać opisane w sposób ogólny.
7.
W przypadku gdy po rozpoczęciu świadczenia usług maklerskich firma inwestycyjna zamierza
przyjmować lub przekazywać świadczenia pieniężne, w tym opłaty i prowizje, lub świadczenia
niepieniężne, firma inwestycyjna przekazuje klientowi informacje, o których mowa w
ust. 2, oraz w odpowiednich przypadkach informacje, o których mowa w ust. 3, przed
rozpoczęciem przyjmowania lub przekazywania tych świadczeń, a także przekazuje informacje,
o których mowa w ust. 6.
8.
Wdrażając wymogi, o których mowa w ust. 1-7, firma inwestycyjna uwzględnia zasady
dotyczące kosztów i opłat określone w art. 83c ust. 4 ustawy oraz art. 50 rozporządzenia
2017/565.
9.
W przypadku gdy firmy inwestycyjne współpracują ze sobą przy świadczeniu usług maklerskich
każda firma inwestycyjna jest obowiązana wypełnić obowiązki w zakresie ujawniania
informacji swoim klientom.
§ 10.
1.
Firma inwestycyjna świadcząca usługę doradztwa inwestycyjnego w sposób niezależny
lub usługę zarządzania portfelem, w którego skład wchodzi jeden lub większa liczba
instrumentów finansowych, mając na względzie zakaz, o którym mowa w art. 83d ust.
2 lub 4 ustawy, niezwłocznie przekazuje klientowi świadczenia pieniężne, w tym opłaty
i prowizje, zapłacone lub przekazane przez osobę trzecią lub osobę działającą w imieniu
osoby trzeciej w związku z usługami świadczonymi na rzecz tego klienta.
2.
Świadczenia pieniężne, w tym opłaty i prowizje otrzymane od osób trzecich w związku
ze świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego w sposób niezależny lub usługi zarządzania
portfelem, w którego skład wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,
są przekazywane klientowi w pełnej kwocie.
3.
Firma inwestycyjna informuje klientów o przekazanych im świadczeniach pieniężnych,
w tym opłatach i prowizjach, w formie okresowych zestawień świadczeń pieniężnych,
w tym opłat i prowizji, należnych i przekazanych klientowi.
4.
Firma inwestycyjna ustanawia oraz wdraża procedury zapewniające, że świadczenia pieniężne,
w tym opłaty i prowizje, zapłacone lub przekazane przez osobę trzecią lub osobę działającą
w imieniu osoby trzeciej w związku ze świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego
w sposób niezależny lub usługi zarządzania portfelem, w którego skład wchodzi jeden
lub większa liczba instrumentów finansowych, zostają uznane za należne i przekazane
klientowi.
§ 11.
1.
Firma inwestycyjna świadcząca usługę doradztwa inwestycyjnego w sposób niezależny
lub usługę zarządzania portfelem, w którego skład wchodzi jeden lub większa liczba
instrumentów finansowych, może uznać świadczenia niepieniężne za drobne świadczenia
niepieniężne, o których mowa art. 83d ust. 3 lub 5 ustawy, w przypadku gdy mają one
postać:
1)
informacji lub dokumentów dotyczących instrumentu finansowego lub usługi inwestycyjnej
o charakterze ogólnym albo dostosowanym do sytuacji klienta;
2)
dokumentów w formie pisemnej otrzymanych od osoby trzeciej, które emitent lub potencjalny
emitent zamówił i opłacił w celu promowania nowej emisji instrumentów finansowych,
lub w przypadku których osoba trzecia zawarła umowę z emitentem, której przedmiotem
jest przygotowanie takich dokumentów za wynagrodzeniem, jeżeli związek pomiędzy emitentem
a osobą trzecią został w nich ujawniony w sposób jednoznaczny i są one udostępnione
w tym samym czasie wszystkim podmiotom zainteresowanym lub do publicznej wiadomości;
3)
uczestnictwa w konferencjach, seminariach, szkoleniach i innych wydarzeniach o podobnym
charakterze, dotyczących korzyści, jakie może przynieść dany instrument finansowy
lub dana usługa inwestycyjna, oraz ich cech;
4)
wydatków na cele reprezentacyjne o rozsądnej, niewielkiej wartości, związanych z organizacją
spotkania biznesowego lub konferencji, seminarium, szkolenia lub innych wydarzeń o
podobnym charakterze, o których mowa w pkt 3;
5)
innych drobnych świadczeń niepieniężnych, które mogą poprawić jakość usługi świadczonej
na rzecz klienta, i jest mało prawdopodobne, że ze względu na niewielką skalę, ich
charakter lub łączną wartość mogą wpłynąć negatywnie na wypełnianie przez firmę inwestycyjną
obowiązku działania w najlepiej pojętym interesie klienta.
2.
Drobne korzyści niepieniężne ujawnia się przed rozpoczęciem świadczenia usług maklerskich
na rzecz klientów, przy czym korzyści te mogą zostać opisane w sposób ogólny.
§ 12.
Usługi badawcze świadczone przez osoby trzecie na rzecz firmy inwestycyjnej w zakresie,
w jakim świadczy ona usługi zarządzania portfelem, w którego skład wchodzi jeden lub
większa liczba instrumentów finansowych, usługi doradztwa inwestycyjnego w sposób
niezależny lub inne usługi maklerskie na rzecz klientów nie są uznawane za świadczenia
niepieniężne, o których mowa w art. 83d ust. 1 ustawy, w przypadku gdy są świadczone
w zamian za zapłatę dokonaną przez firmę inwestycyjną:
1)
ze środków własnych lub
2)
z oddzielnego rachunku płatniczego otwartego na jej rzecz na potrzeby finansowania
usług badawczych (rachunek usług badawczych), jeżeli:
a)
środki pieniężne zgromadzone na rachunku usług badawczych pochodzą z opłaty wnoszonej
przez klientów firmy inwestycyjnej na potrzeby finansowania usług badawczych (specjalna
opłata),
b)
w związku z otwarciem rachunku usług badawczych oraz uzgodnieniem z klientami firmy
inwestycyjnej wysokości specjalnej opłaty ustanowiła ona budżet usług badawczych i
dokonuje jego regularnej oceny,
c)
firma inwestycyjna ponosi odpowiedzialność za prawidłowe zarządzanie środkami na rachunku
usług badawczych,
d)
firma inwestycyjna dokonuje regularnej oceny jakości zakupionych usług badawczych
na podstawie skutecznych kryteriów oceny jakości oraz wpływu tych usług na podejmowanie
przez nią lepszych decyzji inwestycyjnych.
§ 13.
Firma inwestycyjna, która otworzyła rachunek usług badawczych, przekazuje klientom
informacje dotyczące:
1)
kwoty zapisanej w budżecie usług badawczych, o którym mowa w § 12 pkt 2 lit. b, przeznaczonej
na zakup usług badawczych oraz szacowanej wysokości opłaty, o której mowa w § 12 pkt
2 lit. a, należnej od każdego klienta - przed rozpoczęciem świadczenia usługi inwestycyjnej;
2)
całkowitych kosztów poniesionych przez każdego klienta w związku z zakupem usług badawczych
- w ujęciu rocznym.
§ 14.
Firma inwestycyjna, która otworzyła rachunek usług badawczych, przedstawia, na wniosek
klienta lub na żądanie Komisji Nadzoru Finansowego, zestawienie obejmujące:
1)
imię i nazwisko lub nazwę każdego podmiotu, który świadczy lub świadczył usługi badawcze
na jej rzecz oraz otrzymał zapłatę za tę usługę z tego rachunku w okresie wskazanym
w tym wniosku lub żądaniu;
2)
łączną kwotę wypłaconą za usługi badawcze z tego rachunku na rzecz podmiotów, o których
mowa w pkt 1, w okresie wskazanym w tym wniosku lub żądaniu;
3)
korzyści, świadczenia i usługi otrzymane przez firmę inwestycyjną w związku z wykonanymi
na jej rzecz usługami badawczymi;
4)
porównanie kwoty, o której mowa w pkt 2, z budżetem usług badawczych w odniesieniu
do okresu wskazanego w tym wniosku lub żądaniu, ze wskazaniem rabatów lub przeniesień,
jeżeli na rachunku usług badawczych pozostają środki pieniężne.
§ 15.
1.
Wysokość specjalnej opłaty:
1)
wynika wyłącznie z budżetu usług badawczych ustanowionego przez firmę inwestycyjną
w celu ustalenia zapotrzebowania na usługi badawcze w odniesieniu do usług maklerskich
świadczonych przez firmę inwestycyjną na rzecz jej klientów;
2)
nie jest związana z wolumenem lub wartością transakcji przeprowadzonych w imieniu
klientów.
2.
Firma inwestycyjna określa wysokość specjalnej opłaty w ramach kwoty ustalonej w budżecie
usług badawczych oraz częstotliwość i sposób wnoszenia tej opłaty przez klienta w
danym okresie w umowie o świadczenie usług maklerskich albo w regulaminie świadczenia
usługi maklerskiej, o którym mowa w § 24 ust. 1.
3.
W przypadku gdy specjalna opłata jest pobierana od klientów łącznie z prowizją od
transakcji firma inwestycyjna powinna być w stanie wyodrębnić tę opłatę i zachować
pełną zgodność z warunkami określonymi w § 12 pkt 2 i § 13.
4.
Łączna kwota specjalnych opłat wniesionych przez klientów w danym okresie nie może
przekraczać kwoty ustalonej w budżecie usług badawczych na ten okres.
5.
Firma inwestycyjna może zwiększyć budżet usług badawczych po poinformowaniu klientów
o jego planowanym zwiększeniu przed planowanym terminem dokonania zmian w budżecie
usług badawczych, a jeżeli zwiększenie budżetu usług badawczych spowodowałoby zwiększenie
wysokości specjalnej opłaty - po dokonaniu zmian w odpowiedniej umowie o świadczenie
usług maklerskich albo w regulaminie świadczenia usługi maklerskiej, o którym mowa
w § 24 ust. 1.
6.
W przypadku gdy na koniec okresu, na który firma inwestycyjna ustanowiła budżet usług
badawczych, na rachunku usług badawczych występuje nadwyżka, firma inwestycyjna, zgodnie
z przyjętą procedurą postępowania:
1)
zwraca środki pieniężne klientom lub
2)
uwzględnia nadwyżkę przy ustalaniu budżetu usług badawczych oraz określeniu wysokości
specjalnej opłaty na kolejny okres.
§ 16.
1.
Firma inwestycyjna ustanawia budżet usług badawczych na podstawie analizy zapotrzebowania
na usługi badawcze świadczone przez osoby trzecie.
2.
Budżetem usług badawczych zarządza wyłącznie firma inwestycyjna.
3.
Wykorzystanie budżetu usług badawczych na zakup usług badawczych świadczonych przez
osoby trzecie jest nadzorowane przez zarząd firmy inwestycyjnej, który zapewnia wykorzystanie
tego budżetu w najlepiej pojętym interesie klientów firmy inwestycyjnej.
4.
Wykorzystanie budżetu usług badawczych podlega okresowym kontrolom obejmującym:
1)
przepływ środków pieniężnych dokonywanych na rzecz podmiotów świadczących usługi badawcze;
2)
sposób ustalenia wysokości wypłaconych kwot oraz zasadność ich wypłaty w odniesieniu
do kryteriów oceny jakości, o których mowa w § 12 pkt 2 lit. d.
5.
Firma inwestycyjna nie może wykorzystywać budżetu usług badawczych i rachunku usług
badawczych na potrzeby badań w celu finansowania wykonywanych przez siebie czynności
analitycznych.
§ 17.
Firma inwestycyjna może przekazać zarządzanie rachunkiem usług badawczych osobie trzeciej,
jeżeli ułatwi to zakup usług badawczych oraz zapewni dokonywanie niezwłocznie płatności
w jej imieniu i zgodnie z jej wskazówkami.
§ 18.
1.
Firma inwestycyjna opracowuje i wdraża pisemną procedurę korzystania z usług badawczych,
w której określa:
1)
kryteria oceny jakości usług badawczych, o których mowa w § 12 pkt 2 lit. d, oraz
spodziewany wpływ zakupu usług badawczych na podejmowanie przez firmę inwestycyjną
decyzji inwestycyjnych;
2)
zakres, w jakim usługi badawcze mogą przynieść korzyści w odniesieniu do portfeli
klientów, w tym dzięki uwzględnieniu strategii inwestycyjnych stosowanych do różnych
rodzajów portfeli;
3)
podejścia, jakie przyjmie firma inwestycyjna w celu sprawiedliwego podziału kosztów
zakupu usług badawczych między portfelami różnych klientów.
2.
Firma inwestycyjna przekazuje klientom procedurę, o której mowa w ust. 1.
§ 19.
1.
Firma inwestycyjna świadcząca usługi w zakresie wykonywania zleceń nabycia lub zbycia
instrumentów finansowych na rzecz firmy inwestycyjnej z siedzibą na terytorium Unii
Europejskiej określa oddzielne opłaty z tytułu świadczenia tych usług, przy czym wysokość
opłat odzwierciedla koszty wykonania zlecenia. Świadczenie innej usługi lub zapewnianie
innej korzyści przez tę samą firmę inwestycyjną na rzecz firmy inwestycyjnej z siedzibą
na terytorium Unii Europejskiej podlega oddzielnie określonej opłacie.
2.
Firma inwestycyjna ustala wysokość opłat z tytułu usług w zakresie wykonywania zleceń
nabycia lub zbycia instrumentów finansowych świadczonych na rzecz firmy inwestycyjnej
z siedzibą na terytorium Unii Europejskiej w taki sposób, aby nie wpływała ona na
świadczenie innej usługi lub zapewnienie innej korzyści i na opłaty z tytułu tych
usług lub korzyści ani nie stanowiła warunku zapewnienia tych usług lub korzyści i
opłat z tytułu tych usług lub korzyści.
§ 20.
1.
W przypadku gdy usługi badawcze są świadczone przez osobę trzecią na rzecz firmy inwestycyjnej
łącznie z usługą przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów
finansowych lub usługą wykonywania tych zleceń na rachunek dającego zlecenie, firma
inwestycyjna może przekazać tej osobie łączną opłatę z tytułu świadczenia tych usług,
jeżeli:
1)
przed wykonaniem usług osoba trzecia zawarła z firmą inwestycyjną umowę określającą
wysokość wynagrodzenia przypadającego na usługi badawcze;
2)
firma inwestycyjna poinformowała klientów o łącznych opłatach przekazywanych z tytułu
usług;
3)
usługi badawcze dotyczą emitentów o średniej rynkowej kapitalizacji niższej niż równowartość
kwoty 1 000 000 000 euro ustalonej przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłaszanego
przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w ostatnim dniu sesyjnym w danym roku.
2.
Średnią rynkową kapitalizację, o której mowa w ust. 1 pkt 3, wyznacza się na podstawie
notowań z ostatniego dnia sesyjnego w danym roku w okresie trzech ostatnich lat poprzedzających
przeprowadzenie badań, a w przypadku lat obrotowych, w których emitent nie był notowany
na rynku regulowanym - na podstawie wysokości kapitału własnego.
§ 21.
Przepisów niniejszego oddziału nie stosuje się do świadczenia usług maklerskich, o
których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1, 2 lub 3 ustawy, na rzecz klientów końcowych będących
uprawnionymi kontrahentami.
Oddział 3
Świadczenie usług maklerskich
§ 22.
1.
W przypadku gdy informacje kierowane przez firmę inwestycyjną do klientów lub potencjalnych
klientów, w tym informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną w celu reklamy
lub promocji świadczonych przez nią usług, wskazują korzyści, które można osiągnąć
w przypadku skorzystania z usług maklerskich, o których mowa w art. 69 ust. 2 ustawy,
świadczonych przez firmę inwestycyjną, określają również poziom ryzyka inwestycyjnego
związanego z tymi danymi usługami zgodnie z art. 44 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2017/565.
2.
W przypadku gdy informacje kierowane przez firmę inwestycyjną do klientów lub potencjalnych
klientów zawierają dane o systemie rekompensat, o którym mowa w art. 133 ust. 1 lub
art. 136 ust. 1 ustawy, którego uczestnikiem jest firma inwestycyjna, dane te mogą
wskazywać wyłącznie system, do którego należy firma inwestycyjna, oraz górną granicę
środków objętych tym systemem.
3.
Firma inwestycyjna może, w ramach świadczenia usług maklerskich, udzielać klientowi
porad inwestycyjnych o charakterze ogólnym dotyczących inwestowania w instrumenty
finansowe. Sposób udzielania porad inwestycyjnych określa regulamin świadczenia usługi
maklerskiej, o którym mowa w § 24 ust. 1, dotyczący usługi maklerskiej, przy której
wykonywaniu jest udzielana porada inwestycyjna.
4.
Udzielanie porad inwestycyjnych, o których mowa w ust. 3, nie może stanowić wykonywania
czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 5 oraz ust. 4 pkt 6 ustawy.
§ 23.
1.
Przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich firma inwestycyjna przekazuje
klientowi informacje, przy użyciu trwałego nośnika, o istniejących konfliktach interesów
związanych ze świadczeniem danej usługi maklerskiej na rzecz tego klienta, o ile organizacja
oraz regulacje wewnętrzne firmy inwestycyjnej nie zapewniają, że w przypadku powstania
konfliktu interesów nie dojdzie do naruszenia interesu klienta. Informacja zawiera
dane pozwalające klientowi na podjęcie świadomej decyzji co do zawarcia umowy, przy
czym zakres i sposób przedstawiania danych powinien być dostosowany do kategorii klientów,
o których mowa w art. 3a ust. 4 ustawy, do której należy klient.
2.
Przez konflikt interesów rozumie się znane firmie inwestycyjnej okoliczności, które
mogą doprowadzić do powstania sprzeczności między interesem firmy inwestycyjnej lub
osoby zaangażowanej i obowiązkiem działania przez tę firmę inwestycyjną w sposób rzetelny,
z uwzględnieniem najlepiej pojętego interesu klienta tej firmy inwestycyjnej, oraz
znane firmie inwestycyjnej okoliczności, które mogą doprowadzić do powstania sprzeczności
między interesami kilku klientów tej firmy inwestycyjnej.
3.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, umowa o świadczenie usługi maklerskiej może zostać
zawarta, jeżeli klient potwierdzi otrzymanie informacji, o której mowa w ust. 1, oraz
wyraźnie potwierdzi wolę zawarcia z firmą inwestycyjną umowy o świadczenie danej usługi
maklerskiej.
4.
W przypadku powstania konfliktu interesów po zawarciu umowy o świadczenie usług maklerskich:
1)
ust. 1 stosuje się odpowiednio, przy czym firma inwestycyjna jest obowiązana poinformować
klienta o konflikcie interesów niezwłocznie po jego stwierdzeniu;
2)
ust. 3 stosuje się odpowiednio, przy czym firma inwestycyjna powinna powstrzymać się
od świadczenia usługi maklerskiej do czasu otrzymania wyraźnego oświadczenia klienta
o kontynuacji lub rozwiązaniu umowy.
5.
Przed zawarciem umowy o prowadzenie rachunku zbiorczego firma inwestycyjna przekazuje
posiadaczowi rachunku zbiorczego informacje, przy użyciu trwałego nośnika, o obowiązkach,
o których mowa w art. 8b ustawy, oraz o sankcji administracyjnej, o której mowa w
art. 170d ust. 1 ustawy.
6.
Firma inwestycyjna zapewnia, na potrzeby zarządzania konfliktem interesów, aby pracownicy
firmy inwestycyjnej przekazali i na bieżąco aktualizowali informacje o rachunkach
papierów wartościowych oraz innych rachunkach, na których są zapisane inne instrumenty
finansowe, które są w ich posiadaniu.
§ 24.
1.
Firma inwestycyjna świadczy usługę maklerską na podstawie regulaminu świadczenia usługi
maklerskiej oraz umowy o świadczenie tej usługi zawartej z klientem.
2.
Wymogu opracowania regulaminu świadczenia usługi maklerskiej, o którym mowa w ust.
1, nie stosuje się w przypadku, gdy:
1)
umowa jest zawierana z:
a)
klientem profesjonalnym, chyba że klient profesjonalny zażądał od firmy inwestycyjnej
traktowania go jak klienta detalicznego, a firma inwestycyjna wyraziła na to zgodę,
b)
klientem profesjonalnym, chyba że jest on przez firmę inwestycyjną traktowany jak
klient detaliczny,
c)
klientem detalicznym, w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą,
d)
uprawnionym kontrahentem;
2)
konstrukcja instrumentów finansowych lub specyfika obrotu tymi instrumentami uniemożliwia
uregulowanie praw i obowiązków związanych z zawarciem i realizacją umowy, o której
mowa w ust. 1, w sposób jednolity dla wszystkich klientów, na których rzecz jest świadczona
ta usługa.
3.
W przypadku, o którym mowa w ust. 2, sposób świadczenia usługi maklerskiej przez firmę
inwestycyjną na rzecz klienta, w tym prawa i obowiązki firmy inwestycyjnej i klienta
z tego tytułu, a także warunki zawierania i rozwiązywania umowy, o której mowa w ust.
1, określa umowa z klientem.
4.
W przypadku gdy świadczenie usługi przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub
zbycia instrumentów finansowych lub wykonywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów
finansowych dotyczy instrumentów finansowych zapisanych na rachunku zbiorczym umowa
o świadczenie takiej usługi jest zawierana przez firmę inwestycyjną z podmiotem uprawnionym
z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku zbiorczym.
5.
Umowa, o której mowa w ust. 4, może zostać zawarta, o ile:
1)
uprawniony z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku zbiorczym wskaże firmie
inwestycyjnej posiadacza rachunku zbiorczego oraz numer rachunku zbiorczego, na którym
są zapisywane należące do niego instrumenty finansowe;
2)
posiadacz rachunku zbiorczego zobowiąże się wobec firmy inwestycyjnej do:
a)
podejmowania wskazanych przez firmę inwestycyjną czynności dotyczących instrumentów
finansowych będących przedmiotem zlecenia, które umożliwiają zabezpieczenie realizacji
zlecenia zbycia tych instrumentów, w szczególności potwierdzania pokrycia takich zleceń
oraz dokonywania blokady instrumentów finansowych będących przedmiotem zlecenia,
b)
dostarczania należących do klienta instrumentów finansowych będących przedmiotem złożonych
przez niego zleceń sprzedaży tych instrumentów.
6.
Firma inwestycyjna może zawrzeć umowę o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia instrumentów
finansowych z posiadaczem rachunku zbiorczego, w przypadku gdy posiadacz rachunku
zbiorczego złoży firmie inwestycyjnej w formie pisemnej oświadczenie, że:
1)
świadczy usługi wykonywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na
rzecz podmiotów uprawnionych z instrumentów finansowych zapisanych na tym rachunku;
2)
może we własnym imieniu rozporządzać instrumentami finansowymi zapisanymi na tym rachunku,
na podstawie stosunku prawnego z podmiotem, do którego należą te instrumenty.
7.
Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy firma inwestycyjna zawiera
umowę o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych z podmiotem
niebędącym posiadaczem rachunku zbiorczego ani uprawnionym z instrumentów finansowych
zapisanych na rachunku zbiorczym.
8.
W przypadku gdy podmiot, o którym mowa w art. 121 ust. 2 pkt 2 ustawy, pośredniczy
w przekazywaniu zleceń klienta, który zawarł z firmą inwestycyjną umowę na warunkach,
o których mowa w art. 121 ust. 1 ustawy, umowa o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia
instrumentów finansowych może być zawarta między firmą inwestycyjną a:
1)
klientem, który podpisał z bankiem powierniczym umowę na warunkach, o których mowa
w art. 121 ust. 1 ustawy, albo
2)
podmiotem, o którym mowa w art. 121 ust. 2 pkt 2 ustawy.
9.
W przypadku gdy podmiot, o którym mowa w art. 121 ust. 2 pkt 2 ustawy, pośredniczy
w przekazywaniu zleceń posiadacza rachunku zbiorczego, który zawarł z firmą inwestycyjną
umowę na warunkach, o których mowa w art. 121a ustawy, umowa o wykonywanie zleceń
nabycia lub zbycia instrumentów finansowych może być zawarta między firmą inwestycyjną
a:
1)
posiadaczem rachunku zbiorczego będącym zagraniczną firmą inwestycyjną, albo
2)
uprawnionym z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku zbiorczym, pod warunkiem
zawarcia przez firmę inwestycyjną z posiadaczem rachunku zbiorczego, na którym są
rejestrowane instrumenty finansowe uprawnionego, umowy, o której mowa w § 80 ust.
1.
10.
Umowa o zarządzanie portfelem, w skład którego wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów
finansowych zapisanych na rachunku zbiorczym, jest zawierana przez firmę inwestycyjną
z podmiotem uprawnionym z instrumentów finansowych zapisanych na tym rachunku.
11.
Umowa, o której mowa w ust. 10, może zostać zawarta, o ile:
1)
uprawniony z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku zbiorczym:
a)
wskaże firmie inwestycyjnej posiadacza rachunku zbiorczego, na którym są zapisywane
należące do niego instrumenty finansowe,
b)
doręczy firmie inwestycyjnej kopię umowy, z której wynika obowią …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.