DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr 15 Warszawa, dnia 3 lutego 2003 r. TREÂå: Poz.: UMOWA MI¢DZYNARODOWA 145 — Protokó∏ dodatkowy mi´dzy Rzeczàpospolità Polskà a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii

Article 5

.a.(i) or (iii): visual observation; collection of environmental samples; utilization of radiation detection and measurement devices; application of seals and other identifying and tamper indicating devices specified in Subsidiary Arrangements; and other objective measures which have been demonstrated to be technically feasible and the use of which has been agreed by the Board of Governors (hereinafter referred to as the ”Board”) and following consultations between the Agency and Poland. b. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u 5.a.(ii): obserwacje; przeliczanie materia∏ów jàdrowych; nieniszczàce pomiary i pobieranie próbek; wykorzystanie detektorów promieniowania i przyrzàdów pomiarowych; badanie dokumentów odnoszàcych si´ do iloÊci, pochodzenia i przeznaczenia materia∏ów; pobieranie próbek Êrodowiskowych; inne obiektywne Êrodki, których technicznà mo˝liwoÊç zastosowania wykazano i na których wykorzystanie zgodzi∏a si´ Rada, po przeprowadzeniu konsultacji mi´dzy Agencjà i Polskà. b.

Article 5

.a.(ii): visual observation; item counting of nuclear material; non-destructive measurements and sampling; utilization of radiation detection and measurement devices; examination of records relevant to the quantities, origin and disposition of the material; collection of environmental samples; and other objective measures which have been demonstrated to be technically feasible and the use of which has been agreed by the Board and following consultations between the Agency and Poland. c. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u 5.b.: obserwacje; pobieranie próbek Êrodowiskowych; wykorzystanie detektorów promieniowania i przyrzàdów pomiarowych; badanie istotnych z punktu widzenia zabezpieczeƒ dokumentów dotyczàcych produkcji i transportu; inne obiektywne Êrodki, których technicznà mo˝liwoÊç zastosowania wykazano i na których wykorzystanie zgodzi∏a si´ Rada, po przeprowadzeniu konsultacji mi´dzy Agencjà i Polskà. c.

Article 5

.b.: visual observation; collection of environmental samples; utilization of radiation detection and measurement devices; examination of safeguards relevant production and shipping records; and other objective measures which have been demonstrated to be technically feasible and the use of which has been agreed by the Board and following consultations between the Agency and Poland. d. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u 5.c.: pobieranie próbek Êrodowiskowych oraz w przypadku, gdy wyniki nie wyjaÊniajà wàtpliwoÊci lub niezgodnoÊci zwiàzanych z lokalizacjà wskazanà przez Agencj´ na podstawie art. 5.c. — wykorzystanie w tej lokalizacji obserwacji, detektorów promieniowania i przyrzàdów pomiarowych, a tak˝e, po uzgodnieniu mi´dzy Agencjà i Polskà , innych obiektywnych Êrodków. d.

Article 5

.c.: collection of environmental samples and, in the event the results do not resolve the question or inconsistency at the location specified by the Agency pursuant to Article 5.c., utilization at that location of visual observation, radiation detection and measurement devices, and, as agreed by Poland and the Agency, other objective measures. Artyku∏ 7 Article 7 a. Na ˝yczenie Polski, Agencja i Polska na podstawie niniejszego Protoko∏u muszà zorganizowaç dost´p kontrolowany w taki sposób, aby zapobiegaç ujawnianiu informacji wra˝liwych z punktu widzenia nieproliferacji, aby spe∏niaç wymogi bezpieczeƒstwa i ochrony fizycznej oraz by chroniç informacje zastrze˝one lub b´dàce tajemnicà handlowà. Taki sposób zorganizowania nie mo˝e przeszkodziç Agencji w prowadzeniu przez nià dzia∏aƒ koniecznych dla wiarygodnego zapewnienia o braku materia∏ów jàdrowych i dzia∏aƒ w danym miejscu, w∏àcznie z wyjaÊnianiem wàtpliwoÊci dotyczàcych poprawnoÊci i zupe∏noÊci informacji, o jakich mowa w artykule 2, oraz wszelkich niezgodnoÊci zwiàzanych z takimi informacjami. a. Upon request by Poland, the Agency and Poland shall make arrangements for managed access under this Protocol in order to prevent the dissemination of proliferation sensitive information, to meet safety or physical protection requirements, or to protect proprietary or commercially sensitive information. Such arrangements shall not preclude the Agency from conducting activities necessary to provide credible assurance of the absence of undeclared nuclear material and activities at the location in question, including the resolution of a question relating to the correctness and completeness of the information referred to in Article 2 or of an inconsistency relating to that information. b. Dostarczajàc informacji, o jakich mowa w artykule 2, Polska mo˝e poinformowaç Agencj´ o miej- b. Poland may, when providing the information referred to in Article 2, inform the Agency of the Dziennik Ustaw Nr 15 — 945 — Poz. 145 scach na terenie obiektu lub innych lokalizacjach, do których mogà si´ odnosiç postanowienia dotyczàce dost´pu kontrolowanego. places at a site or location at which managed access may be applicable. c. A˝ do wejÊcia w ˝ycie wszelkich koniecznych Uzgodnieƒ Pomocniczych Polska mo˝e ograniczyç swà zgod´ jedynie do zgody na dost´p kontrolowany, zorganizowany zgodnie z postanowieniami punktu a. powy˝ej. c. Pending the entry into force of any necessary Subsidiary Arrangements, Poland may have recourse to managed access consistent with the provisions of paragraph a. above. Artyku∏ 8 Article 8 ˚adne z postanowieƒ niniejszego Protoko∏u nie uniemo˝liwia Polsce zaoferowania Agencji dost´pu do lokalizacji dodatkowych, poza tymi wymienionymi w artyku∏ach 5 i 9, ani wystàpienia do Agencji z ˝àdaniem przeprowadzenia dzia∏aƒ weryfikujàcych w jakiejÊ konkretnej lokalizacji. Agencja musi niezw∏ocznie podjàç wszelkie starania, aby uczyniç zadoÊç takiemu ˝àdaniu. Nothing in this Protocol shall preclude Poland from offering the Agency access to locations in addition to those referred to in Articles 5 and 9 or from requesting the Agency to conduct verification activities at a particular location. The Agency shall, without delay, make every reasonable effort to act upon such a request. Artyku∏ 9 Article 9 Polska musi zapewniç Agencji dost´p do wskazanych przez Agencj´ lokalizacji w celu pobrania próbek Êrodowiskowych odnoszàcych si´ do du˝ego obszaru, przy czym — w przypadku gdy Polska nie jest w stanie zapewniç takiego dost´pu — musi do∏o˝yç wszelkich staraƒ, aby niezw∏ocznie spe∏niç wymagania Agencji w lokalizacjach zast´pczych. Agencji nie wolno wyst´powaç o taki dost´p przed zatwierdzeniem przez Rad´ zamiaru pobrania próbek Êrodowiskowych na du˝ym obszarze oraz zwiàzanych z tym sposobów post´powania i po konsultacjach mi´dzy Agencjà i Polskà. Poland shall provide the Agency with access to locations specified by the Agency to carry out wide-area environmental sampling, provided that if Poland is unable to provide such access it shall make every reasonable effort to satisfy Agency requirements at alternative locations. The Agency shall not seek such access until the use of wide-area environmental sampling and the procedural arrangements therefor have been approved by the Board and following consultations between the Agency and Poland. Artyku∏ 10 Article 10 Agencja musi poinformowaç Polsk´ o: The Agency shall inform Poland of: a. Dzia∏aniach prowadzonych na podstawie postanowieƒ niniejszego Protoko∏u, w∏àcznie z tymi, które dotyczà wszelkich wàtpliwoÊci lub niezgodnoÊci, na jakie Agencja zwróci∏a uwag´ Polsce — w terminie do szeÊçdziesi´ciu dni od przeprowadzenia tych dzia∏aƒ przez Agencj´. a. The activities carried out under this Protocol, including those in respect of any questions or inconsistencies the Agency had brought to the attention of Poland, within sixty days of the activities being carried out by the Agency. b. Wynikach dzia∏aƒ zwiàzanych z wszelkimi wàtpliwoÊciami lub niezgodnoÊciami, na jakie Agencja zwróci∏a uwag´ Polsce — w mo˝liwie najkrótszym terminie, jednak nie póêniej ni˝ w ciàgu trzydziestu dni od ustalenia tych wyników przez Agencj´. b. The results of activities in respect of any questions or inconsistencies the Agency had brought to the attention of Poland, as soon as possible but in any case within thirty days of the results being established by the Agency. c. Wnioskach wyciàgni´tych z dzia∏aƒ przeprowadzonych na podstawie postanowieƒ niniejszego Protoko∏u. Informacje o wnioskach sà przekazywane co roku. c. The conclusions it has drawn from its activities under this Protocol. The conclusions shall be provided annually. Wyznaczanie inspektorów Agencji Designation of Agency inspectors Artyku∏ 11 Article 11 a. (

1. i)Dyrektor Generalny musi ka˝dorazowo powiadomiç Polsk´ o zatwierdzeniu przez Rad´ pracownika Agencji na stanowisko inspektora do spraw zabezpieczeƒ. Je˝eli Polska nie zawiadomi Dyrektora Generalnego o odmowie uznania takiej osoby za inspektora w Polsce a. (
2. i)The Director General shall notify Poland of the Board’s approval of any Agency official as a safeguards inspector. Unless Poland advises the Director General of its rejection of such an official as an inspector for Poland within three months of receipt of notification of the Board’s Dziennik Ustaw Nr 15 — 946 — w terminie trzech miesi´cy od otrzymania powiadomienia o zgodzie Rady na t´ nominacj´, to uznaje si´, ˝e inspektor, którego dotyczy∏o powiadomienie przes∏ane do Polski, zosta∏ wyznaczony. (
3. ii)Dyrektor Generalny, dzia∏ajàc na podstawie ˝àdania przedstawionego przez Polsk´ lub z w∏asnej inicjatywy, musi niezw∏ocznie poinformowaç o cofni´ciu nominacji jej pracownika na inspektora w Polsce. Poz. 145 approval, the inspector so notified to Poland shall be considered designated to Poland. (
4. ii)The Director General, acting in response to a request by Poland or on his own initiative, shall immediately inform Poland of the withdrawal of the designation of any official as an inspector for Poland. b. Uwa˝a si´, ˝e powiadomienie, o jakim mowa w punkcie a. powy˝ej, zosta∏o dor´czone Polsce po up∏ywie siedmiu dni od daty przes∏ania powiadomienia pocztà poleconà z Agencji do Polski. b. A notification referred to in paragraph a. above shall be deemed to be received by Poland seven days after the date of the transmission by registered mail of the notification by the Agency to Poland. Wizy Visas Artyku∏ 12 Article 12 W ciàgu jednego miesiàca od otrzymania stosownego wniosku Polska udzieli wymienionemu we wniosku inspektorowi odpowiednich wielokrotnych wiz na wjazd/wyjazd oraz /lub tranzytowych, które umo˝liwià inspektorowi wjazd i przebywanie na terytorium Polski w zwiàzku z wykonywaniem jego obowiàzków. Wszelkie wymagane wizy sà wa˝ne przez okres co najmniej roku i muszà byç w miar´ potrzeby przed∏u˝ane tak, aby obejmowa∏y ca∏y okres, na jaki inspektor zosta∏ mianowany do pe∏nienia obowiàzków w Polsce. Poland shall, within one month of the receipt of a request therefor, provide the designated inspector specified in the request with appropriate multiple entry/exit and/or transit visas, where required, to enable the inspector to enter and remain on the territory of Poland for the purpose of carrying out his/her functions. Any visas required shall be valid for at least one year and shall be renewed, as required, to cover the duration of the inspector’s designation to Poland. Uzgodnienia Pomocnicze Subsidiary Arrangements Artyku∏ 13 Article 13 a. W przypadku gdy Polska lub Agencja wska˝e na koniecznoÊç okreÊlenia w Uzgodnieniach Pomocniczych, jak nale˝y stosowaç postanowienia niniejszego Protoko∏u, Polska i Agencja uzgodnià takie Uzgodnienia Pomocnicze w ciàgu dziewi´çdziesi´ciu dni od wejÊcia niniejszego Protoko∏u w ˝ycie, lub te˝ — jeÊli potrzeba wprowadzenia takich Uzgodnieƒ Pomocniczych zosta∏a stwierdzona po wejÊciu niniejszego Protoko∏u w ˝ycie — w ciàgu dziewi´çdziesi´ciu dni od stwierdzenia takiej potrzeby. a. Where Poland or the Agency indicates that it is necessary to specify in Subsidiary Arrangements how measures laid down in this Protocol are to be applied, Poland and the Agency shall agree on such Subsidiary Arrangements within ninety days of the entry into force of this Protocol or, where the indication of the need for such Subsidiary Arrangements is made after the entry into force of this Protocol, within ninety days of the date of such indication. b. Do czasu wejÊcia w ˝ycie wszelkich koniecznych Uzgodnieƒ Pomocniczych Agencja ma prawo stosowania Êrodków okreÊlonych w niniejszym Protokole. b. Pending the entry into force of any necessary Subsidiary Arrangements, the Agency shall be entitled to apply the measures laid down in this Protocol. Systemy komunikowania si´ Communications systems Artyku∏ 14 Article 14 a. Polska umo˝liwia i chroni swobod´ komunikowania si´ w oficjalnych sprawach Agencji mi´dzy inspektorami Agencji w Polsce i Siedzibà G∏ównà Agencji oraz/lub Biurami Regionalnymi, w∏àcznie z prowadzonym przez inspektorów przesy∏aniem lub przesy∏aniem automatycznym informacji wytwarzanych przez nale˝àce do Agencji urzàdzenia a. Poland shall permit and protect free communications by the Agency for official purposes between Agency inspectors in Poland and Agency Headquarters and/or Regional Offices, including attended and unattended transmission of information generated by Agency containment and/or surveillance or measurement devices. The Dziennik Ustaw Nr 15 — 947 — Poz. 145 zabezpieczajàce i/lub nadzorujàce albo pomiarowe. Agencja, w porozumieniu z Polskà, musi mieç prawo do wykorzystywania mi´dzynarodowych systemów komunikacji bezpoÊredniej, w∏àcznie z systemami satelitarnymi i innymi formami telekomunikacji, których nie stosuje si´ w Polsce. Na ˝àdanie Polski lub Agencji szczegó∏y dotyczàce wprowadzania w ˝ycie niniejszego paragrafu w odniesieniu do nadzorowanego lub nienadzorowanego przekazywania informacji wytwarzanych przez nale˝àce do Agencji urzàdzenia zabezpieczajàce i/lub nadzorujàce albo pomiarowe sà opisane w Porozumieniach Dodatkowych. Agency shall have, in consultation with Poland, the right to make use of internationally established systems of direct communications, including satellite systems and other forms of telecommunication, not in use in Poland. At the request of Poland or the Agency, details of the implementation of this paragraph with respect to the attended or unattended transmission of information generated by Agency containment and/or surveillance or measurement devices shall be specified in the Subsidiary Arrangements. b. Komunikacja i przekazywanie informacji, o jakich mowa w punkcie a. powy˝ej, muszà w nale˝yty sposób uwzgl´dniaç potrzeb´ chronienia informacji zastrze˝onych lub tajemnic handlowych albo informacji projektowych, które wed∏ug Polski uwa˝ane sà za szczególnie wra˝liwe. b. Communication and transmission of information as provided for in paragraph a. above shall take due account of the need to protect proprietary or commercially sensitive information or design information which Poland regards as being of particular sensitivity. Ochrona informacji poufnych Protection of confidential information Artyku∏ 15 Article 15 a. Agencja musi utrzymywaç surowy system zapewniajàcy skutecznà ochron´ przed ujawnianiem tajemnic handlowych, technologicznych i przemys∏owych oraz innych przekazywanych jej informacji poufnych, w∏àczajàc w to informacje uzyskane przez Agencj´ na podstawie wprowadzenia w ˝ycie postanowieƒ niniejszego Protoko∏u. a. The Agency shall maintain a stringent regime to ensure effective protection against disclosure of commercial, technological and industrial secrets and other confidential information coming to its knowledge, including such information coming to the Agency’s knowledge in the implementation of this Protocol. b. System, o jakim mowa w punkcie a. powy˝ej, musi obejmowaç — mi´dzy innymi — postanowienia wià˝àce si´ z: (
5. i)Ogólnymi zasadami i odpowiednimi Êrodkami dotyczàcymi post´powania z informacjami poufnymi; (
6. ii)Warunkami zatrudniania personelu, odnoszàcymi si´ do ochrony informacji poufnych; (iii) Procedurami post´powania w przypadkach z∏amania lub rzekomego z∏amania poufnoÊci. b. The regime referred to in paragraph a. above shall include, among others, provisions relating to: c. System, o jakim mowa w punkcie a. powy˝ej, musi podlegaç zatwierdzaniu i okresowemu przeglàdowi dokonywanemu przez Rad´. c. The regime referred to in paragraph a. above shall be approved and periodically reviewed by the Board. Aneksy Annexes (
7. i)General principles and associated measures for the handling of confidential information; (
8. ii)Conditions of staff employment relating to the protection of confidential information; (iii) Procedures in cases of breaches or alleged breaches of confidentiality. Artyku∏ 16 Article 16 a. Aneksy do niniejszego Protoko∏u muszà stanowiç jego integralnà cz´Êç. W niniejszym dokumencie, poza tym, co dotyczy wprowadzania poprawek do Aneksów, okreÊlenie „Protokó∏” oznacza Protokó∏ i Aneksy ∏àcznie. a. The Annexes to this Protocol shall be an integral part thereof. Except for the purposes of amendment of the Annexes, the term ”Protocol” as used in this instrument means the Protocol and the Annexes together. b. Na wniosek powo∏anej przez Rad´ i z∏o˝onej z ekspertów otwartej grupy roboczej Rada mo˝e dokonaç poprawek w liÊcie czynnoÊci podanej w Aneksie I oraz w liÊcie wyposa˝enia i materia∏ów z Aneksu II. Ka˝da z takich poprawek wchodzi w ˝ycie po czterech miesiàcach od daty jej przyj´cia przez Rad´. b. The list of activities specified in Annex I, and the list of equipment and material specified in Annex II, may be amended by the Board upon the advice of an open-ended working group of experts established by the Board. Any such amendment shall take effect four months after its adoption by the Board. Dziennik Ustaw Nr 15 — 948 — Poz. 145 WejÊcie w ˝ycie Entry into force Artyku∏ 17 Article 17 Protokó∏ wejdzie w ˝ycie w dniu, w którym Agencja otrzyma od Polski pisemnà notyfikacj´ stwierdzajàcà, ˝e wymagania prawne i/albo konstytucyjne w Polsce dla jego wejÊcia w ˝ycie zosta∏y spe∏nione. Polska mo˝e, przed datà wejÊcia w ˝ycie Protoko∏u, zadeklarowaç jego tymczasowe obowiàzywanie. Dyrektor Generalny zawiadomi niezw∏ocznie wszystkie paƒstwa cz∏onkowskie Agencji o ka˝dej deklaracji o stosowaniu tymczasowym oraz o wejÊciu w ˝ycie Protoko∏u. This Protocol shall enter into force on the date on which the Agency receives from Poland written notification that Poland’s statutory and/or constitutional requirements for entry into force have been met. Poland may, at any date before this Protocol enters into force, declare that it will apply this Protocol provisionally. The Director General shall promptly inform all Member States of the Agency of any declaration of provisional application of, and of the entry into force of, this Protocol. Definicje Definitions Artyku∏ 18 Article 18 W rozumieniu niniejszego Protoko∏u: For the purpose of this Protocol: a. Dzia∏ania badawczo-rozwojowe, zwiàzane z jàdrowym cyklem paliwowym oznaczajà takie dzia∏ania, które sà konkretnie zwiàzane z wszelkimi aspektami dotyczàcymi opracowywania procesów lub systemów odnoszàcych si´ do którejkolwiek z wymienionych ni˝ej dziedzin: — konwersja (chemiczna) materia∏ów jàdrowych; — wzbogacanie materia∏ów jàdrowych; — wytwarzanie paliwa jàdrowego; — reaktory; — zestawy krytyczne; — przerób paliwa jàdrowego; — przerób (nie dotyczy przepakowania lub niezwiàzanego z rozdzielaniem pierwiastków przygotowania do przechowywania lub sk∏adowania) Êrednio- i wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych zawierajàcych pluton, uran wysoko wzbogacony lub uran-233, ale nie obejmuje dzia∏aƒ zwiàzanych z naukowymi badaniami teoretycznymi lub podstawowymi ani dzia∏aƒ badawczo-rozwojowych dotyczàcych przemys∏owych zastosowaƒ izotopów promieniotwórczych, zastosowaƒ medycznych, hydrologicznych i rolniczych, skutków zdrowotnych i Êrodowiskowych oraz ulepszenia obs∏ugi i konserwacji. a. Nuclear fuel cycle-related research and development activities means those activities which are specifically related to any process or system development aspect of any of the following: b. Teren obiektu oznacza obszar wskazany przez Polsk´ w stosownej informacji projektowej obiektu (w∏àczajàc w to obiekt wycofany z eksploatacji) oraz w odpowiedniej informacji odnoszàcej si´ do lokalizacji poza terenem obiektów, gdzie rutynowo wykorzystuje si´ materia∏y jàdrowe, w∏àczajàc w to wycofane z eksploatacji lokalizacje poza terenem obiektów, w których rutynowo wykorzystywano materia∏y jàdrowe (jest to ograniczone do miejsc wyposa˝onych w komory goràce lub takich, w których prowadzono dzia∏ania zwiàzane z konwersjà zwiàzków uranu wzbogacaniem, wytwarzaniem paliwa lub jego przerobem). OkreÊlenie to musi objàç równie˝ wszystkie urzàdzenia zlokalizowane wspólnie z obiektem lub lokalizacjà w celu dostarczenia lub Êwiadczenia istotnych us∏ug, w∏àcznie z: komorami goràcymi do wykorzystywania materia∏ów napromienionych niezawierajà- b. Site means that area delimited by Poland in the relevant design information for a facility, including a closed-down facility, and in the relevant information on a location outside facilities where nuclear material is customarily used, including a closed-down location outside facilities where nuclear material was customarily used (this is limited to locations with hot cells or where activities related to conversion, enrichment, fuel fabrication or reprocessing were carried out). It shall also include all installations, co-located with the facility or location, for the provision or use of essential services, including: hot cells for processing irradiated materials not containing nuclear material; installations for the treatment, storage and disposal of waste; and buildings associated with specified items identified by Poland under Article 2.a.(
9. iv)above. — conversion of nuclear material, — enrichment of nuclear material, — nuclear fuel fabrication, — reactors, — critical facilities, — reprocessing of nuclear fuel, — processing (not including repackaging or conditioning not involving the separation of elements, for storage or disposal) of intermediate or high-level waste containing plutonium, high enriched uranium or uranium-233, but do not include activities related to theoretical or basic scientific research or to research and development on industrial radioisotope applications, medical, hydrological and agricultural applications, health and environmental effects and improved maintenance. Dziennik Ustaw Nr 15 — 949 — Poz. 145 cych materia∏ów jàdrowych; urzàdzenia do obróbki, przechowywania i sk∏adowania odpadów; oraz budynki z nimi zwiàzane, w których znajdujà si´ przedmioty wymienione przez Polsk´ na podstawie artyku∏u 2.a.(
10. iv)powy˝ej. c. Obiekt wycofany z eksploatacji lub wycofana z eksploatacji lokalizacja poza terenem obiektu oznacza urzàdzenie lub lokalizacj´, gdzie budowle i wyposa˝enie konieczne dla prowadzenia eksploatacji sà usuni´te lub nieczynne, i które w zwiàzku z tym nie mo˝e byç wykorzystywane do przechowywania i nie mo˝e dalej s∏u˝yç do przemieszczania, przetwarzania lub wykorzystywania materia∏ów jàdrowych. c. Decommissioned facility or decommissioned location outside facilities means an installation or location at which residual structures and equipment essential for its use have been removed or rendered inoperable so that it is not used to store and can no longer be used to handle, process or utilize nuclear material. d. Obiekt zamkni´ty lub zamkni´ta lokalizacja poza terenem obiektu oznacza urzàdzenie lub lokalizacj´, gdzie eksploatacja zosta∏a zakoƒczona i skàd usuni´to materia∏y jàdrowe, ale gdzie nie przeprowadzono likwidacji. d. Closed-down facility or closed-down location outside facilities means an installation or location where operations have been stopped and the nuclear material removed but which has not been decommissioned. e. Uran wysoko wzbogacony oznacza uran zawierajàcy 20 % lub wi´cej izotopu uran-235. e. High enriched uranium means uranium containing 20 percent or more of the isotope uranium-235. f. Pobranie próbek Êrodowiskowych odnoszàcych si´ do danej lokalizacji oznacza pobranie próbek Êrodowiskowych (np. powietrza, wody, roÊlinnoÊci, ziemi, próbek z powierzchni) we wskazanej przez Agencj´ lokalizacji oraz jej najbli˝szym otoczeniu, w celu umo˝liwienia Agencji wyciàgni´cia wniosków dotyczàcych braku niezadeklarowanych materia∏ów jàdrowych lub dzia∏aƒ zwiàzanych z technikà jàdrowà w okreÊlonej lokalizacji. f. Location-specific environmental sampling means the collection of environmental samples (e.g., air, water, vegetation, soil, smears) at, and in the immediate vicinity of, a location specified by the Agency for the purpose of assisting the Agency to draw conclusions about the absence of undeclared nuclear material or nuclear activities at the specified location. g. Pobranie próbek Êrodowiskowych odnoszàcych si´ do du˝ego obszaru oznacza pobranie próbek Êrodowiskowych (np. powietrza, wody, roÊlinnoÊci, ziemi, próbek z powierzchni) w szeregu wskazanych przez Agencj´ lokalizacjach, w celu umo˝liwienia Agencji wyciàgni´cia wniosków dotyczàcych braku niezadeklarowanych materia∏ów jàdrowych lub dzia∏aƒ zwiàzanych z technikà jàdrowà na du˝ym terenie. g. Wide-area environmental sampling means the collection of environmental samples (e.g., air, water, vegetation, soil, smears) at a set of locations specified by the Agency for the purpose of assisting the Agency to draw conclusions about the absence of undeclared nuclear material or nuclear activities over a wide area. h. Materia∏ jàdrowy oznacza wszelki materia∏ wyjÊciowy lub specjalny materia∏ rozszczepialny, zgodnie z definicjà podanà w artykule XX Statutu. OkreÊlenie „materia∏ wyjÊciowy” nie jest stosowane do rudy lub pozosta∏oÊci po rudzie. Wszelkie ustalenia Rady, dokonane w ramach artyku∏u XX Statutu Agencji po wejÊciu niniejszego Protoko∏u w ˝ycie, które rozszerzajà list´ materia∏ów uznawanych za materia∏ wyjÊciowy lub za specjalny materia∏ rozszczepialny, b´dà obowiàzywaç w ramach niniejszego Protoko∏u wy∏àcznie po zaakceptowaniu ich przez Polsk´. h. Nuclear material means any source or any special fissionable material as defined in Article XX of the Statute. The term source material shall not be interpreted as applying to ore or ore residue. Any determination by the Board under Article XX of the Statute of the Agency after the entry into force of this Protocol which adds to the materials considered to be source material or special fissionable material shall have effect under this Protocol only upon acceptance by Poland. i. Obiekt oznacza: (
11. i)Reaktor, zestaw krytyczny, zak∏ad przetwarzania, zak∏ad wytwarzania, zak∏ad przerobu, zak∏ad rozdzielania izotopów lub wydzielony przechowalnik; lub (
12. ii)Wszelkà lokalizacj´, gdzie zwykle u˝ywany jest materia∏ jàdrowy w iloÊci przekraczajàcej jeden kilogram efektywny. i. Facility means: (
13. i)A reactor, a critical facility, a conversion plant, a fabrication plant, a reprocessing plant, an isotope separation plant or a separate storage installation; or (
14. ii)Any location where nuclear material in amounts greater than one effective kilogram is customarily used. j. Lokalizacja poza terenami obiektów oznacza wszelkie nieb´dàce obiektem urzàdzenia lub lokalizacje, j. Location outside facilities means any installation or location, which is not a facility, where nuclear Dziennik Ustaw Nr 15 — 950 — gdzie wykorzystywane sà rutynowo materia∏y jàdrowe w iloÊci jednego kilograma efektywnego lub mniejszej. (
15. i)(
16. ii)material is customarily used in amounts of one effective kilogram or less. ANEKS I ANNEX I LISTA DZIA¸ALNOÂCI, O KTÓRYCH MOWA W ARTYKULE 2.a.(
17. iv)PROTOKO¸U LIST OF ACTIVITIES REFERRED TO IN ARTICLE 2.a.(
18. iv)OF THE PROTOCOL Wytwarzanie rur wirnikowych do wirówek lub monta˝ wirówek do rozdzielania gazów. (
19. i)Centrifuge rotor tubes means thin-walled cylinders as described in entry 5.1.1(
20. b)of Annex II. Wirówki do rozdzielania gazów to wirówki, jakie opisano we Wprowadzeniu do punktu 5.1 Aneksu II. Gas centrifuges means centrifuges as described in the Introductory Note to entry 5.1 of Annex II. Wytwarzanie barier dyfuzyjnych. (
21. ii)Wytwarzanie lub monta˝ uk∏adów laserowych. Wytwarzanie lub monta˝ elektromagnetycznych separatorów izotopów. (iii) Wytwarzanie lub monta˝ kolumn lub aparatury ekstrakcyjnej. (
22. iv)Wytwarzanie dysz do separacji aerodynamicznej lub rur wirowych. The manufacture or assembly of electromagnetic isotope separators. Electromagnetic isotope separators means those items referred to in entry 5.9.1 of Annex II containing ion sources as described in 5.9.1(
23. a)of Annex II. (
24. v)OkreÊlenia kolumny lub aparatura ekstrakcyjna oznaczajà urzàdzenia opisane w punktach 5.6.1, 5.6.2, 5.6.3, 5.6.5, 5.6.6, 5.6.7 oraz 5.6.8 Aneksu II. (
25. vi)The manufacture or assembly of laser-based systems. Laser-based systems means systems incorporating those items as described in entry 5.7 of Annex II. Elektromagnetyczne separatory izotopów to urzàdzenia, o których mowa w punkcie 5.9.1 Aneksu II, zawierajàce êród∏a jonów, jak to opisano w 5.9.1(
26. a)Aneksu II. (
27. v)The manufacture of diffusion barriers. Diffusion barriers means thin, porous filters as described in entry 5.3.1(
28. a)of Annex II. Uk∏ady laserowe to uk∏ady zawierajàce elementy wymienione w punkcie 5.7 Aneksu II. (
29. iv)The manufacture of centrifuge rotor tubes or the assembly of gas centrifuges. Rury wirnikowe do wirówek to cienkoÊcienne walce, które opisano w punkcie 5.1.1(
30. b)Aneksu II. Bariery dyfuzyjne to cienkie, porowate filtry, opisane w punkcie 5.3.1(
31. b)Aneksu II. (iii) Poz. 145 The manufacture or assembly of columns or extraction equipment. Columns or extraction equipment means those items as described in entries 5.6.1, 5.6.2, 5.6.3, 5.6.5, 5.6.6, 5.6.7 and 5.6.8 of Annex II. (
32. vi)The manufacture of aerodynamic separation nozzles or vortex tubes. OkreÊlenia dysze do separacji aerodynamicznej lub rury wirowe oznaczajà dysze do separacji i rury wirowe opisane odpowiednio w punktach 5.5.1 oraz 5.5.2 Aneksu II. Aerodynamic separation nozzles or vortex tubes means separation nozzles and vortex tubes as described respectively in entries 5.5.1 and 5.5.2 of Annex II. (vii) Wytwarzanie lub monta˝ uk∏adów wytwarzajàcych plazm´ uranu. (vii) The manufacture or assembly of uranium plasma generation systems. OkreÊlenie uk∏ady wytwarzajàce plazm´ uranu oznacza uk∏ady s∏u˝àce do wytwarzania plazmy uranowej, opisane w punkcie 5.8.3 Aneksu II. Uranium plasma generation systems means systems for the generation of uranium plasma as described in entry 5.8.3 of Annex II. (viii) Wytwarzanie rur cyrkonowych. (viii) The manufacture of zirconium tubes. OkreÊlenie rury cyrkonowe oznacza rury opisane w punkcie 1.6 Aneksu II. (
33. ix)Wytwarzanie lub wzbogacanie ci´˝kiej wody lub deuteru. Zirconium tubes means tubes as described in entry 1.6 of Annex II. (
34. ix)OkreÊlenia ci´˝ka woda lub deuter oznaczajà deuter, ci´˝kà wod´ (tlenek deuteru) i wszelkie inne zwiàzki deuteru, w których stosunek atomów deuteru do atomów wodoru przekracza 1:5000. (
35. x)Wytwarzanie grafitu klasy jàdrowej. The manufacture or upgrading of heavy water or deuterium. Heavy water or deuterium means deuterium, heavy water (deuterium oxide) and any other deuterium compound in which the ratio of deuterium to hydrogen atoms exceeds 1:5000. (
36. x)The manufacture of nuclear grade graphite. Dziennik Ustaw Nr 15 — 951 — Grafit klasy jàdrowej oznacza grafit o stopniu czystoÊci lepszym ni˝ 5 cz´Êci na milion równowa˝nika boru oraz o g´stoÊci wi´kszej ni˝ 1.50 g/cm3. (
37. xi)Wytwarzanie pojemników na napromienione paliwo. Pojemnik na napromienione paliwo oznacza pojemnik s∏u˝àcy do transportu i/lub przechowywania napromienionego paliwa, który zapewnia ochron´ chemicznà, termicznà i radiologicznà oraz rozprasza wydzielane w paliwie ciep∏o rozpadu podczas za∏adunku, transportu i przechowywania. (xii) Wytwarzanie reaktorowych pr´tów regulacyjnych. Poz. 145 Nuclear grade graphite means graphite having a purity level better than 5 parts per million boron equivalent and with a density greater than 1.50 g/cm3 . (
38. xi)The manufacture of flasks for irradiated fuel. A flask for irradiated fuel means a vessel for the transportation and/or storage of irradiated fuel which provides chemical, thermal and radiological protection, and dissipates decay heat during handling, transportation and storage. (xii) The manufacture of reactor control rods. OkreÊlenie reaktorowe pr´ty regulacyjne oznacza pr´ty opisane w punkcie 1.4 Aneksu II. Reactor control rods means rods as described in entry 1.4 of Annex II. (xiii) Wytwarzanie bezpiecznych z punktu widzenia krytycznoÊci zbiorników i pojemników. (xiii) The manufacture of criticality safe tanks and vessels. OkreÊlenie bezpieczne z punktu widzenia krytycznoÊci zbiorniki i pojemniki oznacza wyposa˝enie opisane w punktach 3.2 i 3.4 Aneksu II. Criticality safe tanks and vessels means those items as described in entries 3.2 and 3.4 of Annex II. (xiv) Wytwarzanie urzàdzeƒ do ci´cia napromienionych elementów paliwowych. (xiv) The manufacture of irradiated fuel element chopping machines. OkreÊlenie urzàdzenia do ci´cia napromienionych elementów paliwowych oznacza wyposa˝enie opisane w punkcie 3.1 Aneksu II. Irradiated fuel element chopping machines means equipment as described in entry 3.1 of Annex II. (
39. xv)Budowa komór goràcych. OkreÊlenie komora goràca oznacza komor´ lub po∏àczone mi´dzy sobà komory o ca∏kowitej obj´toÊci równej co najmniej 6 m3 i wyposa˝one w os∏ony odpowiadajàce co najmniej 0.5 m betonu o g´stoÊci 3.2 g/cm3 lub wi´kszej oraz w urzàdzenia do zdalnego operowania materia∏em tam si´ znajdujàcym. (
40. xv)The construction of hot cells. Hot cells means a cell or interconnected cells totalling at least 6 m3 in volume with shielding equal to or greater than the equivalent of 0.5 m of concrete, with a density of 3.2 g/cm3 or greater, outfitted with equipment for remote operations. ANEKS II ANNEX II ZESTAWIENIE OKREÂLONEGO WYPOSA˚ENIA I MATERIA¸ÓW NIEJÑDROWYCH , KTÓRYCH IMPORT I EKSPORT JEST OBJ¢TY POWIADAMIANIEM ZGODNIE Z ARTYKU¸EM 2.a.(
41. ix)LIST OF SPECIFIED EQUIPMENT AND NON-NUCLEAR MATERIAL FOR THE REPORTING OF EXPORTS AND IMPORTS ACCORDING TO ARTICLE 2.a.(
42. ix)1. Reaktory i wyposa˝enie reaktorów 1. Reactors and equipment therefor 1.1. Kompletne reaktory jàdrowe 1.1. Complete nuclear reactors Reaktory jàdrowe, zdolne do pracy w warunkach kontrolowanej, samo podtrzymujàcej ∏aƒcuchowej reakcji rozszczepienia, z wy∏àczeniem reaktorów mocy zerowej , przy czym te ostatnie sà zdefiniowane jako reaktory o projektowej maksymalnej wydajnoÊci produkcji plutonu nieprzekraczajàcej 100 gramów rocznie. Nuclear reactors capable of operation so as to maintain a controlled self-sustaining fission chain reaction, excluding zero energy reactors, the latter being defined as reactors with a designed maximum rate of production of plutonium not exceeding 100 grams per year. WyjaÊnienie Explanatory note OkreÊlenie „reaktor jàdrowy” zasadniczo obejmuje to, co jest wewnàtrz zbiornika reaktora lub jest do niego bezpoÊrednio przymocowane, wyposa˝enie regulujàce poziom mocy w rdzeniu oraz elementy, które w warunkach normalnych zawierajà lub sà w bezpoÊrednim kontakcie albo s∏u˝à do re- A ”nuclear reactor” basically includes the items within or attached directly to the reactor vessel, the equipment which controls the level of power in the core, and the components which normally contain or come in direct contact with or control the primary coolant of the reactor core. Dziennik Ustaw Nr 15 — 952 — Poz. 145 gulowania parametrów ch∏odziwa obiegu pierwotnego rdzenia reaktora. Nie zamierza si´ zastosowaç wy∏àczania w stosunku do reaktorów, które mo˝na zmodyfikowaç w sposób umo˝liwiajàcy produkcj´ istotnie przekraczajàcà 100 gramów plutonu rocznie. Reaktory zaprojektowane z myÊlà o podtrzymywaniu eksploatacji przy znaczàcym poziomie mocy, bez wzgl´du na ich zdolnoÊç do produkcji plutonu, nie sà uwa˝ane za „reaktory zerowej energii”. 1.2. Zbiorniki ciÊnieniowe reaktora It is not intended to exclude reactors which could reasonably be capable of modification to produce significantly more than 100 grams of plutonium per year. Reactors designed for sustained operation at significant power levels, regardless of their capacity for plutonium production, are not considered as ”zero energy reactors”. 1.2. Reactor pressure vessels Zbiorniki metalowe, jako kompletne jednostki lub jako ich istotne, fabrycznie wytworzone cz´Êci, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do umieszczania w nich rdzenia reaktora opisanego w punkcie 1.1. powy˝ej, i które sà zdolne do wytrzymania eksploatacyjnego ciÊnienia ch∏odziwa obiegu pierwotnego. Metal vessels, as complete units or as major shop-fabricated parts therefor, which are especially designed or prepared to contain the core of a nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above and are capable of withstanding the operating pressure of the primary coolant. WyjaÊnienie Explanatory note Punkt 1.2. obejmuje górnà pokryw´ ciÊnieniowego zbiornika reaktora, jako istotnà, fabrycznie wykonanà cz´Êç zbiornika ciÊnieniowego. A top plate for a reactor pressure vessel is covered by item 1.2. as a major shop-fabricated part of a pressure vessel. Wyposa˝enie wewn´trzne reaktora (np. kolumny i p∏yty podtrzymujàce rdzeƒ oraz inne wyposa˝enie wn´trza zbiornika, prowadnice pr´tów regulacyjnych, os∏ony termiczne, przegrody, siatki dystansujàce, dyfuzory itp.) jest zwykle dostarczane przez dostawc´ reaktora. W pewnych przypadkach niektóre elementy wyposa˝enia wewn´trznego sà obj´te procesem wytwarzania zbiornika ciÊnieniowego. Elementy te sà na tyle istotne dla bezpieczeƒstwa i niezawodnoÊci eksploatacji reaktora (a zatem dla gwarancji udzielanych przez dostawc´ reaktora i jego odpowiedzialnoÊci), ˝e nie jest praktykowane ich dostarczanie na drodze innej ni˝ w ramach podstawowej umowy dostawy samego reaktora. A zatem, mimo i˝ oddzielna dostawa takich unikalnych, specjalnie zaprojektowanych i przygotowanych, krytycznych, du˝ych i kosztownych elementów niekoniecznie by∏aby uznana za wykraczajàcà poza obszar zainteresowania, to uwa˝a si´, ˝e taki sposób dostawy jest ma∏o prawdopodobny. Reactor internals (e.g. support columns and plates for the core and other vessel internals, control rod guide tubes, thermal shields, baffles, core grid plates, diffuser plates, etc.) are normally supplied by the reactor supplier. In some cases, certain internal support components are included in the fabrication of the pressure vessel. These items are sufficiently critical to the safety and reliability of the operation of the reactor (and, therefore, to the guarantees and liability of the reactor supplier), so that their supply, outside the basic supply arrangement for the reactor itself, would not be common practice. Therefore, although the separate supply of these unique, especially designed and prepared, critical, large and expensive items would not necessarily be considered as falling outside the area of concern, such a mode of supply is considered unlikely. 1.3. Maszyny za∏adowcze i wy∏adowcze paliwa reaktorowego 1.3. Reactor fuel charging and discharging machines Wyposa˝enie manipulacyjne, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wk∏adania lub usuwania paliwa do/z reaktora jàdrowego, opisanego w punkcie 1.1. powy˝ej, które mo˝e byç u˝ywane podczas pracy reaktora, albo posiadajàce skomplikowane cechy techniczne, umo˝liwiajàce prowadzenie z∏o˝onych operacji prze∏adunku paliwa przy wy∏àczonym reaktorze, na przyk∏ad takich, w których w warunkach normalnych paliwo nie jest bezpoÊrednio widoczne lub nie ma do niego dost´pu. Manipulative equipment especially designed or prepared for inserting or removing fuel in a nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above capable of on-load operation or employing technically sophisticated positioning or alignment features to allow complex off-load fuelling operations such as those in which direct viewing of or access to the fuel is not normally available. 1.4. Reaktorowe pr´ty regulacyjne Pr´ty specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do regulowania pr´dkoÊci reakcji w reaktorze jàdrowym, zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej. 1.4. Reactor control rods Rods especially designed or prepared for the control of the reaction rate in a nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above. Dziennik Ustaw Nr 15 — 953 — Poz. 145 WyjaÊnienie Explanatory note Pod tym okreÊleniem rozumie si´, poza cz´Êcià poch∏aniajàcà neutrony, równie˝ struktury podtrzymujàce lub podwieszajàce, o ile sà one dostarczane osobno. This item includes, in addition to the neutron absorbing part, the support or suspension structures therefor if supplied separately. 1.5. Reaktorowe rury ciÊnieniowe Rury specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wprowadzania do nich elementów paliwowych i ch∏odziwa obiegu pierwotnego w reaktorze zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej, przy ciÊnieniu roboczym przekraczajàcym 5.1 MPa (740 funtów/cal2). 1.6. Rury cyrkonowe Metaliczny cyrkon i jego stopy, w postaci rur lub zestawów rur, w iloÊciach przekraczajàcych 500 kg w dowolnym 12-miesi´cznym okresie, specjalnie zaprojektowanych lub przystosowanych do wykorzystania w reaktorze zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej, przy czym stosunek iloÊci hafnu do cyrkonu jest mniejszy ni˝ 1:500 w cz´Êciach wagowych. 1.7. Pompy ch∏odziwa obiegu pierwotnego 1.5. Reactor pressure tubes Tubes which are especially designed or prepared to contain fuel elements and the primary coolant in a reactor as defined in paragraph 1.1. above at an operating pressure in excess of 5.1 MPa (740 psi). 1.6. Zirconium tubes Zirconium metal and alloys in the form of tubes or assemblies of tubes, and in quantities exceeding 500 kg in any period of 12 months, especially designed or prepared for use in a reactor as defined in paragraph 1.1. above, and in which the relation of hafnium to zirconium is less than 1:500 parts by weight. 1.7. Primary coolant pumps Pompy specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wymuszania cyrkulacji ch∏odziwa obiegu pierwotnego reaktorów jàdrowych zdefiniowanych w punkcie 1.1. powy˝ej. Pumps especially designed or prepared for circulating the primary coolant for nuclear reactors as defined in paragraph 1.1. above. WyjaÊnienie Explanatory note OkreÊlenie „pompy specjalnie zaprojektowane lub przystosowane” mo˝e obejmowaç skomplikowane uszczelnione lub wielokrotnie uszczelnione uk∏ady zapobiegajàce wyciekowi ch∏odziwa obiegu pierwotnego, pompy bezd∏awnicowe i pompy z ko∏em zamachowym. Definicja ta obejmuje pompy z certyfikatem NC-1 lub spe∏niajàce równowa˝ne wymagania. Especially designed or prepared pumps may include elaborate sealed or multi-sealed systems to prevent leakage of primary coolant, canned-driven pumps, and pumps with inertial mass systems. This definition encompasses pumps certified to NC-1 or equivalent standards. 2. Materia∏y niejàdrowe do reaktorów 2. Non-nuclear materials for reactors 2.1. Deuter i ci´˝ka woda 2.1. Deuterium and heavy water Deuter, ci´˝ka woda (tlenek deuteru) i inne zwiàzki deuteru, w których stosunek atomów deuteru do atomów wodoru przekracza 1:5000, przeznaczone do wykorzystania w reaktorze jàdrowym, zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej, w iloÊci przekraczajàcej 200 kg atomów deuteru w ciàgu dowolnego 12-miesi´cznego okresu w dowolnym kraju odbioru. 2.2. Grafit klasy jàdrowej Deuterium, heavy water (deuterium oxide) and any other deuterium compound in which the ratio of deuterium to hydrogen atoms exceeds 1:5000 for use in a nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above in quantities exceeding 200 kg of deuterium atoms for any one recipient country in any period of 12 months. 2.2. Nuclear grade graphite Grafit o stopniu czystoÊci lepszym ni˝ równowa˝ny 5 cz´Êciom boru na milion oraz o g´stoÊci wi´kszej ni˝ 1.50 g/cm3, przeznaczony do stosowania w reaktorze jàdrowym, zdefiniowanym w punkcie 1.1 powy˝ej, w iloÊci przekraczajàcej 3x104 kg (30 ton metrycznych) w ciàgu dowolnego 12-miesi´cznego okresu w dowolnym kraju odbioru. Graphite having a purity level better than 5 parts per million boron equivalent and with a density greater than 1.50 g/cm3 for use in a nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above in quantities exceeding 3 x 104 kg (30 metric tons) for any one recipient country in any period of 12 months. Uwaga Note Do celów powiadamiania Rzàd ustala, czy eksport grafitu spe∏niajàcego wymienione wy˝ej warunki ma, czy te˝ nie ma zwiàzku z wykorzystaniem w reaktorze jàdrowym. For the purpose of reporting, the Government will determine whether or not the exports of graphite meeting the above specifications are for nuclear reactor use. Dziennik Ustaw Nr 15 — 954 — 3. Zak∏ady przerobu napromienionych elementów paliwowych oraz wyposa˝enie specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystywania w nich Wprowadzenie Poz. 145 3. Plants for the reprocessing of irradiated fuel elements, and equipment especially designed or prepared therefor Introductory note Podczas przerobu napromienionego paliwa jàdrowego nast´puje oddzielenie plutonu i uranu od silnie promieniotwórczych produktów rozszczepienia i od innych pierwiastków transuranowych. Do takiego rozdzielenia s∏u˝à ró˝ne procesy techniczne. Jednak z biegiem czasu procesem najcz´Êciej u˝ywanym i najpowszechniej przyj´tym okaza∏a si´ technologia Purex. W procesie Purex nast´puje rozpuszczenie napromienionego paliwa jàdrowego w kwasie azotowym, po czym nast´puje rozdzielenie uranu, plutonu i produktów rozszczepienia na drodze ekstrakcji, przy u˝yciu roztworu trójbutylofosforanu w rozpuszczalnikach organicznych. Reprocessing irradiated nuclear fuel separates plutonium and uranium from intensely radioactive fission products and other transuranic elements. Different technical processes can accomplish this separation. However, over the years Purex has become the most commonly used and accepted process. Purex involves the dissolution of irradiated nuclear fuel in nitric acid, followed by separation of the uranium, plutonium, and fission products by solvent extraction using a mixture of tributyl phosphate in an organic diluent. We wszystkich zak∏adach pracujàcych w technologii Purex wyró˝niamy podobne procesy technologiczne, obejmujàce: ci´cie napromienionych elementów paliwowych, rozpuszczanie paliwa, ekstrakcj´ oraz przechowywanie p∏ynów roboczych. Mo˝e si´ tam te˝ znajdowaç wyposa˝enie do termicznego odazotowania azotanu uranu, przetwarzania azotanu plutonu w tlenek lub metal oraz do przerobu odpadów ciek∏ych, zawierajàcych produkty rozszczepienia, do postaci umo˝liwiajàcej ich d∏ugotrwa∏e przechowywanie lub sk∏adowanie. Jednak konkretny rodzaj i konfiguracja wyposa˝enia wype∏niajàcego takie funkcje mogà z ró˝nych przyczyn byç ró˝ne w ró˝nych zak∏adach stosujàcych technologi´ Purex. Do przyczyn takich nale˝à: rodzaj i iloÊç przerabianego napromienionego paliwa jàdrowego, przewidywany sposób dysponowania odzyskanymi materia∏ami oraz filozofia bezpieczeƒstwa i obs∏ugi oraz konserwacji, le˝àce u podstaw projektu i budowy zak∏adu. Purex facilities have process functions similar to each other, including: irradiated fuel element chopping, fuel dissolution, solvent extraction, and process liquor storage. There may also be equipment for thermal denitration of uranium nitrate, conversion of plutonium nitrate to oxide or metal, and treatment of fission product waste liquor to a form suitable for long term storage or disposal. However, the specific type and configuration of the equipment performing these functions may differ between Purex facilities for several reasons, including the type and quantity of irradiated nuclear fuel to be reprocessed and the intended disposition of the recovered materials, and the safety and maintenance philosophy incorporated into the design of the facility. OkreÊlenie „zak∏ad przerobu napromienionych elementów paliwa jàdrowego” obejmuje wyposa˝enie oraz komponenty, które w normalnych warunkach wchodzà w bezpoÊredni kontakt z napromienionym paliwem i które s∏u˝à do bezpoÊredniej kontroli przetwarzanych strumieni napromienionego paliwa, g∏ównych materia∏ów jàdrowych i produktów rozszczepienia. A ”plant for the reprocessing of irradiated fuel elements” includes the equipment and components which normally come in direct contact with and directly control the irradiated fuel and the major nuclear material and fission product processing streams. Procesy te, obejmujàce równie˝ kompletne uk∏ady s∏u˝àce do przetwarzania plutonu i do produkcji metalicznego plutonu, mogà byç zidentyfikowane na podstawie Êrodków przedsi´wzi´tych w celu unikni´cia krytycznoÊci (np. przez zachowanie odpowiedniej geometrii), nara˝enia na promieniowanie (np. przez zastosowanie os∏
43. on)oraz zagro˝enia substancjami toksycznymi (np. szczelne zamkni´cie). These processes, including the complete systems for plutonium conversion and plutonium metal production, may be identified by the measures taken to avoid criticality (e.g. by geometry), radiation exposure (e.g. by shielding), and toxicity hazards (e.g. by containment). Do elementów wyposa˝enia, które uwa˝a si´ za obj´te okreÊleniem: „i wyposa˝enie specjalnie zaprojektowane lub przystosowane” do przerobu napromienionych elementów paliwowych, zalicza si´: Items of equipment that are considered to fall within the meaning of the phrase ”and equipment especially designed or prepared” for the reprocessing of irradiated fuel elements include: Dziennik Ustaw Nr 15 — 955 — 3.1. Maszyny do ci´cia napromienionych elementów paliwowych Poz. 145 3.1. Irradiated fuel element chopping machines Wprowadzenie Introductory note Wyposa˝enie to rozszczelnia koszulki paliwowe i ods∏ania napromieniony materia∏ jàdrowy, umo˝liwiajàc jego rozpuszczenie. Najcz´Êciej stosowane sà specjalnie zaprojektowane no˝yce do ci´cia metalu, chocia˝ mo˝e byç u˝ywane równie˝ bardzo nowoczesne wyposa˝enie, takie jak lasery. This equipment breaches the cladding of the fuel to expose the irradiated nuclear material to dissolution. Especially designed metal cutting shears are the most commonly employed, although advanced equipment, such as lasers, may be used. Zdalnie sterowane wyposa˝enie, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania w opisanym powy˝ej zak∏adzie przerobu i przeznaczone do przecinania, ci´cia lub ràbania napromienionych zestawów, wiàzek albo pr´tów paliwa jàdrowego. Remotely operated equipment especially designed or prepared for use in a reprocessing plant as identified above and intended to cut, chop or shear irradiated nuclear fuel assemblies, bundles or rods. 3.2. Zbiorniki do rozpuszczania 3.2. Dissolvers Wprowadzenie Introductory note Poci´te wypalone paliwo jest zwykle umieszczane w zbiornikach do rozpuszczania. W tych bezpiecznych z punktu widzenia krytycznoÊci zbiornikach nast´puje rozpuszczenie napromienionych materia∏ów jàdrowych w kwasie azotowym, a inne pozosta∏oÊci usuwa si´ z roztworu roboczego. Dissolvers normally receive the chopped-up spent fuel. In these critically safe vessels, the irradiated nuclear material is dissolved in nitric acid and the remaining hulls removed from the process stream. Bezpieczne z punktu widzenia krytycznoÊci zbiorniki ( np. zbiorniki o ma∏ej Êrednicy, pierÊcieniowe lub p∏askie), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania w wy˝ej zdefiniowanych zak∏adach przerobu, przeznaczone do rozpuszczania napromienionego paliwa jàdrowego, które sà odporne na dzia∏anie silnie korozyjnych cieczy o wysokiej temperaturze i które mogà byç zdalnie za∏adowywane i obs∏ugiwane. Critically safe tanks (e.g. small diameter, annular or slab tanks) especially designed or prepared for use in a reprocessing plant as identified above, intended for dissolution of irradiated nuclear fuel and which are capable of withstanding hot, highly corrosive liquid, and which can be remotely loaded and maintained. 3.3. Ekstraktory rozpuszczalnikowe i wyposa˝enie ekstraktorów rozpuszczalnikowych 3.3. Solvent extractors equipment and solvent extraction Wprowadzenie Introductory note Ekstraktory rozpuszczalnikowe przyjmujà zarówno pochodzàcy ze zbiorników do rozpuszczania roztwór napromienionego paliwa, jak i roztwór organiczny, s∏u˝àcy do rozdzielenia uranu, plutonu i produktów rozszczepienia. Wyposa˝enie ekstraktorów jest na ogó∏ tak zaprojektowane, by mog∏o spe∏niaç surowe kryteria eksploatacyjne, takie jak d∏ugotrwa∏y czas eksploatacji bez obs∏ugi i konserwacji lub mo˝liwoÊç dokonania ∏atwej wymiany, prostota i ∏atwoÊç eksploatacji i sterowania, elastycznoÊç w stosunku do zmian warunków eksploatacji. Solvent extractors both receive the solution of irradiated fuel from the dissolvers and the organic solution which separates the uranium, plutonium, and fission products. Solvent extraction equipment is normally designed to meet strict operating parameters, such as long operating lifetimes with no maintenance requirements or adaptability to easy replacement, simplicity of operation and control, and flexibility for variations in process conditions. Ekstraktory rozpuszczalnikowe, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane, takie jak kolumny z wype∏nieniem lub kolumny pulsacyjne, mieszalniki-odstojniki lub ekstraktory wirówkowe, stosowane w zak∏adach przerobu napromienionego paliwa. Ekstraktory muszà byç odporne na korozyjne dzia∏anie kwasu azotowego. Ekstraktory rozpuszczalnikowe sà na ogó∏ produkowane z zachowaniem niezwykle ostrych standardów (obejmujàcych techniki specjalnego spawania, kontroli, zapewnienia jakoÊci i kontroli jakoÊci), z nierdzewnej stali o niskiej zawartoÊci w´gla, z tytanu, cyrkonu lub z innych materia∏ów o wysokiej jakoÊci. Especially designed or prepared solvent extractors such as packed or pulse columns, mixer settlers or centrifugal contactors for use in a plant for the reprocessing of irradiated fuel. Solvent extractors must be resistant to the corrosive effect of nitric acid. Solvent extractors are normally fabricated to extremely high standards (including special welding and inspection and quality assurance and quality control techniques) out of low carbon stainless steels, titanium, zirconium, or other high quality materials. Dziennik Ustaw Nr 15 — 956 — 3.4. Zbiorniki do trzymania lub przechowywania substancji chemicznych Poz. 145 3.4. Chemical holding or storage vessels Wprowadzenie Introductory note Na etapie ekstrakcji rozpuszczalnikowej powstajà trzy g∏ówne strumienie przetwarzanych cieczy. W dalszym przerobie ka˝dego z trzech strumieni wykorzystuje si´ nast´pujàce zbiorniki lub zbiorniki przechowawcze: Three main process liquor streams result from the solvent extraction step. Holding or storage vessels are used in the further processing of all three streams, as follows: (
44. a)Czysty roztwór azotanu uranu jest zag´szczany na drodze odparowania i poddawany procesowi odazotowania, gdzie jest przetwarzany na tlenek uranu. Ten tlenek jest ponownie wykorzystywany w jàdrowym cyklu paliwowym. (
45. a)The pure uranium nitrate solution is concentrated by evaporation and passed to a denitration process where it is converted to uranium oxide. This oxide is re-used in the nuclear fuel cycle. (
46. b)Silnie promieniotwórczy roztwór produktów rozszczepienia jest na ogó∏ zag´szczany na drodze odparowania i przechowywany jako zag´szczony roztwór. Ten zag´szczony roztwór mo˝e byç poddany dalszemu odparowaniu i przetworzeniu na postaç odpowiednià do przechowywania lub sk∏adowania. (
47. b)The intensely radioactive fission products solution is normally concentrated by evaporation and stored as a liquor concentrate. This concentrate may be subsequently evaporated and converted to a form suitable for storage or disposal. (
48. c)Czysty roztwór azotanu plutonu jest zag´szczany i przechowywany do czasu jego przekazania do dalszych etapów przetwarzania. W szczególnoÊci zbiorniki lub zbiorniki przechowawcze roztworów plutonu sà tak projektowane, aby uniknàç problemów zwiàzanych z krytycznoÊcià, a wynikajàcych ze zmian st´˝enia oraz postaci tego strumienia. (
49. c)The pure plutonium nitrate solution is concentrated and stored pending its transfer to further process steps. In particular, holding or storage vessels for plutonium solutions are designed to avoid criticality problems resulting from changes in concentration and form of this stream. Zbiorniki lub zbiorniki przechowawcze, zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania w zak∏adzie przerobu napromienionego paliwa. Zbiorniki takie muszà byç odporne na korozyjne dzia∏anie kwasu azotowego. Zbiorniki takie sà na ogó∏ wykonywane z materia∏ów takich, jak nierdzewna stal o niskiej zawartoÊci w´gla, tytan, cyrkon lub inne materia∏y o wysokiej jakoÊci. Zbiorniki takie mogà byç zaprojektowane i zbudowane w sposób umo˝liwiajàcy ich zdalnà eksploatacj´ i obs∏ug´ i mogà mieç nast´pujàce cechy s∏u˝àce regulowaniu krytycznoÊci jàdrowej: Especially designed or prepared holding or storage vessels for use in a plant for the reprocessing of irradiated fuel. The holding or storage vessels must be resistant to the corrosive effect of nitric acid. The holding or storage vessels are normally fabricated of materials such as low carbon stainless steels, titanium or zirconium, or other high quality materials. Holding or storage vessels may be designed for remote operation and maintenance and may have the following features for control of nuclear criticality: