📄 Tekst ustawy
Rozporządzenie Ministra Finansówz dnia 24 września 2012 r.w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa
w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża: - dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2004/39/WE z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów
finansowych zmieniającą dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającą dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz. Urz.
UE L 145 z 30.04.2004, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t.
7, str. 263, z późn. zm.), - dyrektywę Komisji 2006/73/WE z dnia 10 sierpnia 2006 r.
wprowadzającą środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i
Rady w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności
przez przedsiębiorstwa inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy
(Dz. Urz. UE L 241 z 02.09.2006, str. 26).
Spis treści
Treść rozporządzenia
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych w kontaktach z klientami
Rozdział 3 - Zawieranie transakcji i dokonywanie rozliczeń
Rozdział 4 - Zasady ewidencjonowania i archiwizacji transakcji
Rozdział 5 - Ustanawianie i realizacja zabezpieczeń spłaty kredytów i pożyczek udzielonych na nabycie
instrumentów finansowych
Rozdział 6 - Tryb i warunki postępowania w przypadku zabezpieczenia wierzytelności na instrumentach
finansowych
Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
(Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2011 r.
Nr 106, poz. 622, Nr 131, poz. 763 i Nr 234, poz. 1391 oraz z 2012 r. poz. 836.) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych, banków, o
których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych w zakresie:
1)
promowania świadczonych usług oraz kontaktów z potencjalnymi klientami,
2)
zawierania transakcji i dokonywania rozliczeń,
3)
klasyfikowania klientów do różnych kategorii,
4)
świadczenia usług maklerskich, w tym w zakresie świadczenia usług maklerskich na rzecz
różnych kategorii klientów,
5)
prowadzenia ewidencji zawieranych transakcji oraz archiwizacji dokumentów i innych
nośników informacji sporządzanych w związku z prowadzeniem działalności,
6)
ustanawiania i realizacji zabezpieczeń spłaty kredytów i pożyczek udzielonych na nabycie
instrumentów finansowych oraz zabezpieczania wierzytelności na instrumentach finansowych,
jeżeli konstrukcja tych instrumentów umożliwia ustanowienie zabezpieczenia
- w odniesieniu do wykonywania przez te podmioty czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 i 4 i art. 119 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi, w zakresie nieuregulowanym przepisami art. 7-16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1287/2006 z dnia 10 sierpnia 2006 r. wprowadzającego
środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu
do zobowiązań przedsiębiorstw inwestycyjnych w zakresie prowadzenia rejestrów, sprawozdań
z transakcji, przejrzystości rynkowej, dopuszczania instrumentów finansowych do obrotu
oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy
(Dz. Urz. UE L 241 z 02.09.2006, str. 1).
§ 2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
ustawie - rozumie się przez to ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
2)
ustawie o ofercie publicznej - rozumie się przez to ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
(Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439, z 2010 r. Nr 167, poz. 1129 oraz z 2012 r. poz. 836);
3)
rozporządzeniu 1287/2006 - rozumie się przez to rozporządzenie Komisji (WE) nr 1287/2006 z dnia 10 sierpnia 2006 r. wprowadzające
środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu
do zobowiązań przedsiębiorstw inwestycyjnych w zakresie prowadzenia rejestrów, sprawozdań
z transakcji, przejrzystości rynkowej, dopuszczania instrumentów finansowych do obrotu
oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy;
4)
usługach maklerskich - rozumie się przez to wykonywane przez firmę inwestycyjną lub
bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, na rzecz klienta, o którym mowa w pkt
6, czynności wskazane w art. 69 ust. 2 i 4 ustawy;
5)
umowie o świadczenie usług maklerskich - rozumie się przez to umowę, na podstawie
której świadczone są przez firmę inwestycyjną lub bank, o którym mowa w art. 70 ust.
2 ustawy, usługi maklerskie;
6)
kliencie - rozumie się przez to:
a)
osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości
prawnej, która zawarła z firmą inwestycyjną lub bankiem, o którym mowa w art. 70 ust.
2 ustawy, umowę o świadczenie usług maklerskich lub z bankiem powierniczym umowę o
prowadzenie rachunku papierów wartościowych,
b)
podmiot, o którym mowa w art. 8a ust. 2 ustawy, który zawarł z firmą inwestycyjną
albo z bankiem powierniczym umowę o prowadzenie rachunku zbiorczego - w zakresie praw
i obowiązków wynikających z umowy o prowadzenie tego rachunku;
7)
krajowym rynku regulowanym - rozumie się przez to rynek regulowany, o którym mowa
w art. 15 ustawy;
8)
trwałym nośniku informacji - rozumie się przez to każdy nośnik informacji umożliwiający
przechowywanie przez czas niezbędny, wynikający z charakteru informacji oraz celu
ich sporządzenia lub przekazania, zawartych na nim informacji w sposób uniemożliwiający
ich zmianę lub pozwalający na odtworzenie informacji w wersji i formie, w jakiej zostały
sporządzone lub przekazane;
9)
zleceniu - rozumie się przez to zlecenie nabycia lub zbycia instrumentów finansowych
lub oświadczenie woli wywołujące równoważne skutki, którego przedmiotem są instrumenty
finansowe;
10)
zleceniu brokerskim - rozumie się przez to zlecenie lub ofertę, a także odpowiedź
na ofertę, wystawiane przez firmę inwestycyjną wykonującą złożone przez klienta zlecenie
na podstawie tego zlecenia i przekazywane do miejsca wykonania, o którym mowa w pkt
36 lit. a, w celu wykonania tego zlecenia;
11)
dniu transakcyjnym - rozumie się przez to dzień, w którym zgodnie z przepisami dotyczącymi
danego rynku pozagiełdowego zawierane są na nim transakcje;
12)
sesji - rozumie się przez to sesję giełdową, dzień obrotu w alternatywnym systemie
obrotu, dzień transakcyjny, a także dzień, w którym zawierane są transakcje w związku
z wykonywaniem zleceń w sposób, o którym mowa w art. 73 ust. 2 ustawy;
13)
prawie do otrzymania papieru wartościowego - rozumie się przez to prawo umożliwiające,
zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, zobowiązanie się do zbycia papieru wartościowego przed
dokonaniem zapisu tego papieru wartościowego na rachunku papierów wartościowych zbywcy;
14)
prawie do otrzymania instrumentu finansowego - rozumie się przez to prawo do otrzymania
papieru wartościowego, jak również odnoszące się do innych instrumentów finansowych
dopuszczonych do obrotu zorganizowanego prawo umożliwiające, zgodnie z art. 7 ust.
5 ustawy, zobowiązanie się do zbycia takich instrumentów finansowych przed dokonaniem
zapisu danego instrumentu finansowego na rachunku;
15)
rejestrze operacyjnym - rozumie się przez to rejestr instrumentów finansowych i praw
do otrzymania instrumentów finansowych, które mogą być przedmiotem zlecenia sprzedaży
przyjętego do wykonania przez firmę inwestycyjną przed otwarciem rejestru sesji określonego
w pkt 16, przy czym liczba instrumentów finansowych i praw do otrzymania instrumentów
finansowych w rejestrze operacyjnym jest równa sumie liczby:
a)
instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych, z wyłączeniem
instrumentów finansowych, które były przedmiotem zawartych transakcji, lecz których
rozrachunek nie został jeszcze przeprowadzony, i pozostają nadal zapisane na rachunku
papierów wartościowych, oraz
b)
praw do otrzymania instrumentów finansowych;
16)
rejestrze sesji - rozumie się przez to:
a)
rejestr instrumentów finansowych i praw do otrzymania instrumentów finansowych, obejmujący
liczbę praw i instrumentów zewidencjonowanych w rejestrze operacyjnym:
-
pomniejszaną o liczbę instrumentów finansowych i praw do ich otrzymania, które były
przedmiotem zawartej na danej sesji transakcji sprzedaży,
-
powiększaną o liczbę praw do otrzymania instrumentów finansowych, które były przedmiotem
zawartej na danej sesji transakcji kupna, oraz
b)
wykaz środków pieniężnych, obejmujący sumę niezablokowanych środków pieniężnych zdeponowanych
na rachunku pieniężnym powiększaną o środki pieniężne, które będą uzyskane w wyniku
zawartych na danej sesji transakcji sprzedaży instrumentów finansowych, spełniających
warunki określone w art. 7 ust. 5 ustawy, i pomniejszane o środki pieniężne, które
będą przeznaczone na opłacenie transakcji kupna instrumentów finansowych, zawartych
na tej sesji;
17)
derywatach - rozumie się przez to instrumenty pochodne dopuszczone do obrotu zorganizowanego;
18)
zagranicznych instrumentach finansowych - rozumie się przez to niedopuszczone do obrotu
zorganizowanego instrumenty finansowe, które są dopuszczone do obrotu na zagranicznym
rynku regulowanym lub są dopuszczone do obrotu w prowadzonym na terytorium państwa
niebędącego państwem członkowskim systemie obrotu instrumentami finansowymi, działającym
w sposób stały i zorganizowany na zasadach określonych przepisami tego państwa, jak
również zapewniającym, że przy kojarzeniu ofert kupna lub sprzedaży tych instrumentów
finansowych inwestorzy mają równy i powszechny dostęp do informacji rynkowej w tym
samym czasie oraz że zachowane są jednakowe warunki nabywania i zbywania tych instrumentów
finansowych;
19)
prawach majątkowych - rozumie się przez to instrumenty pochodne niedopuszczone do
obrotu zorganizowanego, z wyłączeniem zagranicznych instrumentów finansowych;
20)
instrumentach rynku niepublicznego - rozumie się przez to niedopuszczone do obrotu
zorganizowanego ani do obrotu na zagranicznym rynku regulowanym, oraz niezdematerializowane
na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy, instrumenty finansowe, o których
mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a i b ustawy;
21)
rachunku - rozumie się przez to:
a)
rachunek papierów wartościowych, w tym rachunek, na którym zapisywane są papiery wartościowe,
o których mowa w art. 5a ust. 1 lub 2 ustawy, a także niebędące papierami wartościowymi
instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu zorganizowanego, w tym w szczególności
rachunek derywatów, o którym mowa w pkt 23,
b)
rachunek zbiorczy;
22)
rachunku praw majątkowych - rozumie się przez to rachunek, na którym są zapisywane
prawa majątkowe, albo innego rodzaju ewidencję, w takim zakresie, w jakim zapisywane
są na niej prawa majątkowe;
23)
rachunku derywatów - rozumie się przez to rachunek, na którym zapisywane są derywaty;
24)
ewidencji - rozumie się przez to system zapisów elektronicznych odzwierciedlający
stan posiadania przez klienta instrumentów rynku niepublicznego, udokumentowany przez
klienta w sposób określony w przepisach rozporządzenia;
25)
rachunku instrumentów rynku niepublicznego - rozumie się przez to rachunek, na którym
zapisywane są instrumenty rynku niepublicznego, z wyłączeniem papierów wartościowych,
o których mowa w art. 5a ust. 1 i 2 ustawy, pozwalający na identyfikację osób, którym
przysługują prawa z danych instrumentów;
26)
właściwej izbie rozrachunkowej - rozumie się przez to odpowiednio Krajowy Depozyt,
spółkę, której Krajowy Depozyt powierzył wykonywanie czynności z zakresu zadań, o
których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 6 ustawy, izbę rozrachunkową lub inny podmiot uprawniony
do dokonywania rozrachunku;
27)
ustawie o niektórych zabezpieczeniach finansowych - rozumie się przez to ustawę z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych
(Dz. U. z 2012 r. poz. 942);
28)
umowie o ustanowieniu zabezpieczenia finansowego - rozumie się przez to umowę, o której
mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
29)
zabezpieczeniach finansowych - rozumie się przez to zabezpieczenia, o których mowa
w art. 5 ust. 1 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
30)
prawie użycia - rozumie się przez to prawo, o którym mowa w art. 3 pkt 5 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
31)
podstawie realizacji zabezpieczenia - rozumie się przez to podstawę realizacji zabezpieczenia,
o której mowa w art. 3 pkt 4 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
32)
ustawie o zastawie rejestrowym - rozumie się przez to ustawę z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
(Dz. U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569, Nr 69, poz. 595 i Nr 215, poz. 1663);
33)
zastawie finansowym - rozumie się przez to zastaw finansowy, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
34)
blokadzie finansowej - rozumie się przez to zabezpieczenie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
35)
kompensacie - rozumie się przez to kompensatę dokonywaną na podstawie klauzuli kompensacyjnej
zawartej w umowie o ustanowieniu zabezpieczenia finansowego, zgodnie z art. 4 ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych;
36)
miejscu wykonania - rozumie się przez to:
a)
w odniesieniu do wykonywania zleceń:
-
rynek regulowany,
-
alternatywny system obrotu,
-
firmę inwestycyjną lub zagraniczną firmę inwestycyjną wykonującą zlecenia w sposób
określony w art. 73 ust. 2 ustawy, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 74
ust. 2 pkt 2 ustawy,
-
firmę inwestycyjną lub zagraniczną firmę inwestycyjną realizującą zadania związane
z organizacją rynku regulowanego lub zapewniającą płynność instrumentów finansowych,
-
podmiot prowadzący na terytorium państwa, które nie jest państwem członkowskim, działalność
wskazaną w tiret 1-4,
-
bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, realizujący zadania związane z organizacją
rynku regulowanego, w przypadku gdy przedmiotem tych czynności są papiery wartościowe
emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, lub zapewniający płynność
instrumentów finansowych,
b)
w odniesieniu do zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa
liczba instrumentów finansowych, lub przyjmowania i przekazywania zleceń - podmiot
wykonujący zlecenie przekazane przez firmę inwestycyjną;
37)
wysokiej jakości instrumencie rynku pieniężnego - rozumie się przez to instrument
rynku pieniężnego, który był oceniany przez co najmniej jedną uznaną zewnętrzną instytucję
oceny wiarygodności kredytowej i któremu każda z nadających mu ocenę uznanych zewnętrznych
instytucji oceny wiarygodności kredytowej przyznała najwyższą ocenę wiarygodności
kredytowej;
38)
skrócie prospektu informacyjnego - rozumie się przez to skrót prospektu informacyjnego
funduszu inwestycyjnego, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych
(Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.4)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr
183, poz. 1537 i 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r.
Nr 112, poz. 769, z 2008 r. Nr 231, poz. 1546, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 42, poz.
341, Nr 168, poz. 1323 i Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 81, poz. 530, Nr 106, poz.
670, Nr 126, poz. 853, Nr 182, poz. 1228, z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 152, poz.
900 i Nr 234, poz. 1389 i 1391 oraz z 2012 r. poz. 596.), lub skrót prospektu informacyjnego funduszu zagranicznego, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, lub funduszu inwestycyjnego otwartego z siedzibą w państwach należących do EOG oraz
funduszu inwestycyjnego otwartego z siedzibą w państwach należących do OECD innych
niż państwo członkowskie lub państwo należące do EOG, o którym mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych;
39)
państwach należących do EOG - rozumie się przez to państwa należące do Europejskiego
Obszaru Gospodarczego;
40)
właściwej izbie rozliczeniowej - rozumie się przez to odpowiednio Krajowy Depozyt,
spółkę, której Krajowy Depozyt powierzył wykonywanie czynności z zakresu zadań, o
których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy, izbę rozliczeniową lub inny podmiot uprawniony
do dokonywania rozliczeń transakcji.
Rozdział 2
Tryb i warunki postępowania firm inwestycyjnych w kontaktach z klientami
Oddział 1
Przepisy ogólne
§ 3.
1.
Firma inwestycyjna przed zawarciem umowy o świadczenie usługi maklerskiej z klientem
profesjonalnym informuje go o zasadach traktowania przez firmę inwestycyjną klientów
profesjonalnych oraz o możliwości przedstawienia żądania traktowania go jak klienta
detalicznego, o którym mowa w art. 3a ust. 2 ustawy.
2.
W przypadku uwzględnienia żądania klienta profesjonalnego traktowania go jak klienta
detalicznego, o którym mowa w art. 3a ust. 2 ustawy, firma inwestycyjna określa w
umowie zawartej z klientem profesjonalnym zakres usług maklerskich, transakcji lub
instrumentów finansowych, na których potrzeby klient będzie traktowany jak klient
detaliczny.
§ 4.
W przypadku uznania klienta profesjonalnego za klienta detalicznego firma inwestycyjna
stosuje wobec tego klienta przepisy rozporządzenia określające zasady traktowania
przez firmy inwestycyjne klientów detalicznych.
§ 5.
1.
Warunek, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, uważa się za zachowany w przypadku,
gdy dany podmiot spełnia co najmniej dwa z poniższych wymogów:
1)
zawierał transakcje o wartości stanowiącej co najmniej równowartość w złotych 50 000
euro każda, na odpowiednim rynku, ze średnią częstotliwością co najmniej 10 transakcji
na kwartał w ciągu czterech ostatnich kwartałów;
2)
wartość portfela instrumentów finansowych tego podmiotu łącznie ze środkami pieniężnymi
wchodzącymi w jego skład wynosi co najmniej równowartość w złotych 500 000 euro;
3)
pracuje lub pracował w sektorze finansowym przez co najmniej rok na stanowisku, które
wymaga wiedzy zawodowej dotyczącej transakcji w zakresie instrumentów finansowych
lub usług maklerskich, które miałyby być świadczone przez firmę inwestycyjną na jego
rzecz na podstawie zawieranej umowy.
2.
Równowartość kwot wyrażonych w euro, o których mowa w ust. 1, jest ustalana przy zastosowaniu
średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego w dniu
poprzedzającym datę złożenia żądania, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy.
3.
Żądanie, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, określa zakres usług maklerskich,
transakcji lub instrumentów finansowych, na których potrzeby podmiot ma być traktowany
jak klient profesjonalny.
4.
Firma inwestycyjna przed uwzględnieniem żądania, o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy,
obowiązana jest poinformować podmiot występujący z żądaniem o zasadach traktowania
klientów profesjonalnych przy świadczeniu usług maklerskich.
5.
Warunkiem uwzględnienia przez firmę inwestycyjną żądania, o którym mowa w art. 3a
ust. 1 ustawy, jest złożenie przez klienta pisemnego oświadczenia o znajomości zasad
traktowania przez firmę inwestycyjną klientów profesjonalnych i o skutkach traktowania
go jak klienta profesjonalnego.
6.
Zmiany w zakresie stanu faktycznego przyjętego dla uznania spełnienia wymogów, o których
mowa w ust. 1, nie wpływają na zmianę statusu klienta profesjonalnego przyznanego
klientowi.
§ 6.
1.
Firma inwestycyjna opracowuje i wdraża pisemną procedurę postępowania w przypadkach
otrzymania żądania, o którym mowa w art. 3a ust. 1 i art. 3a ust. 2 ustawy.
2.
Firma inwestycyjna zobowiązuje swoich klientów do przekazywania informacji o zmianach
danych, które mają wpływ na możliwość traktowania danego klienta jak klienta profesjonalnego.
3.
Firma inwestycyjna, w przypadku powzięcia informacji, że klient przestał spełniać
warunki pozwalające na traktowanie go jak klienta profesjonalnego w rozumieniu art.
3 pkt 39b lit. a-m ustawy, podejmuje działania zmierzające do zmiany statusu klienta
na potrzeby świadczenia na jego rzecz usług maklerskich, chyba że klient złoży żądanie,
o którym mowa w art. 3a ust. 1 ustawy, i spełnia warunki, o których mowa w tym przepisie.
Sposób postępowania firmy inwestycyjnej określa procedura, o której mowa w ust. 1.
§ 7.
1.
Klient, o którym mowa w art. 3 pkt 39b lit. a-j oraz l-m ustawy, z którym firma inwestycyjna,
w ramach świadczenia usługi wykonywania zleceń, usługi przyjmowania i przekazywania
zleceń lub w ramach nabywania lub zbywania instrumentów finansowych na własny rachunek,
zawiera transakcje lub pośredniczy w ich zawieraniu, jest uprawnionym kontrahentem.
Z zastrzeżeniem ust. 2, do firmy inwestycyjnej zawierającej transakcję lub pośredniczącej
w zawarciu transakcji z klientem, który jest uprawnionym kontrahentem, nie stosuje
się § 8-21 i § 44-46 oraz oddziałów 2 i 9 rozdziału 3.
2.
W przypadku uwzględnienia przez firmę inwestycyjną przedstawionego przez uprawnionego
kontrahenta żądania traktowania go przez firmę inwestycyjną jak klienta detalicznego
lub profesjonalnego, w związku z zawieraniem transakcji, o których mowa w ust. 1,
firma inwestycyjna stosuje wobec tego klienta przepisy rozporządzenia określające
zasady traktowania przez firmy inwestycyjne klientów odpowiednio detalicznych lub
profesjonalnych. Uwzględniając żądanie, firma inwestycyjna zgadza się na traktowanie
uprawnionego kontrahenta jak klienta profesjonalnego, o ile z żądania nie wynikało,
że podmiot ten ubiega się o traktowanie go jak klienta detalicznego.
3.
Żądanie, o którym mowa w ust. 2, może mieć charakter ogólny w odniesieniu do danej
firmy inwestycyjnej lub dotyczyć określonych w nim transakcji w odniesieniu do usług
maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną.
4.
W przypadku gdy transakcje, o których mowa w ust. 1, zawierane są z jednostką administracji
samorządowej lub podmiotem, o którym mowa w art. 3 pkt 39b lit. k ustawy, firma inwestycyjna
obowiązana jest uzyskać wyraźną zgodę podmiotu, z którym transakcja ma zostać zawarta,
na traktowanie go jak uprawnionego kontrahenta. Zgoda może mieć charakter ogólny lub
może dotyczyć określonej w niej transakcji.
5.
Firma inwestycyjna może uznać, z własnej inicjatywy, uprawnionego kontrahenta za klienta
detalicznego lub profesjonalnego. W takim przypadku firma inwestycyjna stosuje wobec
tego klienta przepisy rozporządzenia określające zasady traktowania przez firmy inwestycyjne
klientów odpowiednio detalicznych lub profesjonalnych.
§ 8.
1.
Firma inwestycyjna, prowadząc działalność maklerską, jest zobowiązana do działania
w sposób rzetelny i profesjonalny, zgodnie z zasadami uczciwego obrotu oraz zgodnie
z najlepiej pojętymi interesami jej klientów.
2.
Firma inwestycyjna nie przyjmuje lub nie przekazuje, w związku ze świadczeniem usługi
maklerskiej, opłat, prowizji lub świadczeń niepieniężnych, z wyłączeniem:
1)
opłat, prowizji i świadczeń niepieniężnych przyjmowanych od klienta lub osoby działającej
w jego imieniu albo przekazywanych klientowi lub osobie działającej w jego imieniu;
2)
opłat lub prowizji niezbędnych dla świadczenia danej usługi maklerskiej na rzecz klienta;
3)
opłat, prowizji i świadczeń niepieniężnych innych niż wskazane w pkt 1 i 2, pod warunkiem
że:
a)
informacja o tych opłatach, prowizjach lub świadczeniach niepieniężnych, w tym o ich
istocie i wysokości lub sposobie ustalania ich wysokości, została przekazana klientowi
przed zawarciem umowy o świadczenie danej usługi maklerskiej,
b)
są one przyjmowane albo przekazywane w celu poprawienia jakości usługi maklerskiej
świadczonej przez firmę inwestycyjną na rzecz klienta.
3.
Przepisu ust. 2 pkt 3 lit. a nie stosuje się do firmy inwestycyjnej, która przekazuje
klientowi, przed zawarciem umowy o świadczenie usługi maklerskiej, ogólne zasady przyjmowania
lub przekazywania opłat, prowizji i świadczeń niepieniężnych innych niż wskazane w
ust. 2 pkt 1 i 2, pod warunkiem że informuje klienta o możliwości przekazania, na
jego żądanie, danych, o których mowa w ust. 2 pkt 3 lit. a.
4.
Do informacji, o której mowa w ust. 2 pkt 3 lit. a, stosuje się § 9 ust. 1.
5.
Przepisy ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio do opłat, prowizji i
świadczeń niepieniężnych, których możliwość przyjęcia lub przekazania zaistniała po
zawarciu umowy o świadczenie danej usługi maklerskiej.
§ 9.
1.
Wszelkie informacje kierowane przez firmę inwestycyjną do klientów lub potencjalnych
klientów, w tym informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną w celu reklamy
lub promocji świadczonych przez nią usług, powinny być rzetelne, niebudzące wątpliwości
i niewprowadzające w błąd. Informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną w celu
reklamy lub promocji usług świadczonych przez tę firmę inwestycyjną oznaczane są w
sposób niebudzący wątpliwości jako informacje upowszechniane w celu reklamy lub promocji
usług.
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych albo rozpowszechniają w sposób
umożliwiający takim klientom dotarcie do tych informacji:
1)
zawierają firmę lub nazwę firmy inwestycyjnej;
2)
przedstawione są w sposób zrozumiały dla przeciętnego przedstawiciela grupy, do której
są skierowane lub do której mogą dotrzeć;
3)
nie mogą ukrywać, umniejszać ani przedstawiać w sposób niejasny istotnych elementów,
stwierdzeń lub ostrzeżeń oraz nie mogą prezentować potencjalnych korzyści płynących
z usługi lub instrumentu finansowego, o ile jednocześnie w sposób uczciwy i wyraźny
nie wskazują wszelkich zagrożeń, jakie związane są z daną usługą lub instrumentem.
3.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych, mogą zawierać porównania usług
maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną, instrumentów finansowych bądź osób
świadczących usługi maklerskie, pod warunkiem że:
1)
porównanie jest miarodajne i przedstawione w sposób rzetelny i zrównoważony;
2)
wskazane są źródła informacji wykorzystanych do porównania oraz wskazane są główne
fakty i założenia wykorzystane przy dokonywaniu porównania.
4.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych, mogą zawierać wskazanie wyników
osiągniętych w przeszłości w związku z inwestowaniem w dany instrument finansowy lub
w związku z określonym indeksem finansowym lub ze świadczeniem określonej usługi maklerskiej,
o której mowa w art. 69 ust. 2 ustawy, pod warunkiem że wskazania takie:
1)
nie są przedstawione jako najważniejszy element informacji;
2)
są rzetelne i obejmują dane za okres ostatnich 5 lat lub za cały okres, w którym oferowano
dany instrument finansowy, ustalano dany indeks finansowy lub świadczono daną usługę
maklerską, o ile jest to okres krótszy niż 5 lat lub też okres dłuższy, wybrany według
uznania firmy inwestycyjnej; w każdym przypadku jednak takie informacje o wynikach
muszą być oparte o pełne okresy dwunastomiesięczne;
3)
w sposób wyraźny wskazują okres, za jaki przedstawiane są dane, oraz źródło tych danych;
4)
zawierają wyraźne ostrzeżenie, że przedstawione dane odnoszą się do przeszłości i
że wyniki osiągnięte w przeszłości nie stanowią gwarancji ich osiągnięcia w przyszłości;
5)
jeżeli opierają się na kwotach wyrażonych w walucie obcej - wskazują tę walutę wraz
z ostrzeżeniem, że ewentualne zyski mogą ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu wskutek
zmian kursu walutowego, oraz
6)
jeżeli opierają się na wynikach brutto - opisany jest wpływ, jaki na ten wynik mają
prowizje, opłaty i inne obciążenia związane z danym instrumentem finansowym lub usługą
maklerską.
5.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych, mogą zawierać odniesienie do
symulacji wyników osiągniętych w przeszłości, o ile odnoszą się do określonego instrumentu
finansowego lub indeksu finansowego oraz pod warunkiem, że:
1)
symulacja wyników osiągniętych w przeszłości opiera się na rzeczywistych wynikach
osiągniętych w przeszłości w związku z inwestowaniem w jeden lub w kilka instrumentów
finansowych lub w związku z indeksami finansowymi, które są identyczne lub stanowią
podstawę instrumentu finansowego, którego informacje dotyczą;
2)
w stosunku do rzeczywistych wyników w przeszłości, o których mowa w pkt 1, spełnione
są warunki określone w ust. 4 pkt 1-3, 5 i 6 oraz
3)
zawierają wyraźne ostrzeżenie, że dane odnoszą się do symulacji wyników z przeszłości
i że wyniki te nie stanowią gwarancji ich osiągnięcia w przyszłości.
6.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych, mogą odnosić się do wyników
przyszłych, pod warunkiem że:
1)
nie są oparte na symulacji wyników w przeszłości ani nie odwołują się do takiej symulacji;
2)
są oparte na uzasadnionych założeniach wynikających z obiektywnych danych;
3)
jeżeli oparte zostały na wynikach brutto - ujawniają wpływ, jaki na te wyniki będą
miały prowizje, opłaty i inne obciążenia związane z danym instrumentem finansowym
lub usługą maklerską, oraz
4)
zawierają wyraźne ostrzeżenie, że przedstawiane prognozy nie stanowią gwarancji przyszłych
wyników.
7.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych, mogą odnosić się do konkretnego
przypadku opodatkowania, pod warunkiem zawarcia w nich wyraźnego wskazania, że opodatkowanie
takie zależy od indywidualnej sytuacji klienta i może ulec zmianie w przyszłości.
8.
Informacje, o których mowa w ust. 1, które firmy inwestycyjne kierują do klientów
detalicznych lub potencjalnych klientów detalicznych, nie mogą wykorzystywać nazwy
żadnego organu nadzoru w sposób, który wskazywałby lub sugerował, że taki organ nadzoru
zatwierdził lub zaaprobował produkty lub usługi firmy inwestycyjnej.
9.
W przypadku gdy informacje, o których mowa w ust. 1, zawierają wskazanie korzyści
możliwych do osiągnięcia w sytuacji skorzystania z usług maklerskich, o których mowa
w art. 69 ust. 2 ustawy, świadczonych przez firmę inwestycyjną, powinny one zawierać
również wskazanie poziomu ryzyka inwestycyjnego związanego z danymi usługami.
10.
W przypadku gdy informacje, o których mowa w ust. 1, zawierają dane o systemie rekompensat,
o którym mowa w art. 133 ust. 1 lub art. 136 ust. 1 ustawy, którego uczestnikiem jest
firma inwestycyjna, dane te mogą zawierać wyłącznie wskazanie systemu, do którego
należy firma inwestycyjna, oraz wskazanie górnej granicy środków objętych tym systemem.
11.
W przypadku gdy informacje, o których mowa w ust. 1, zawierają ofertę zawarcia umowy,
firma inwestycyjna przekazuje potencjalnym klientom detalicznym informacje związane
z firmą inwestycyjną i oferowaną usługą maklerską. Przepisy § 10 ust. 1-5 oraz § 12-14
stosuje się odpowiednio.
12.
Firma inwestycyjna w ramach świadczenia usług maklerskich może udzielać klientowi
porad inwestycyjnych o charakterze ogólnym dotyczących inwestowania w instrumenty
finansowe. Sposób udzielania porad inwestycyjnych określa regulamin świadczenia usługi
maklerskiej, przy wykonywaniu której udzielana jest porada inwestycyjna.
13.
Udzielanie porad inwestycyjnych, o których mowa w ust. 12, nie może stanowić wykonywania
czynności wymienionych w art. 69 ust. 2 pkt 5 oraz ust. 4 pkt 6 ustawy.
§ 10.
1.
Firma inwestycyjna przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich z potencjalnym
klientem detalicznym przekazuje mu, przy użyciu trwałego nośnika informacji lub poprzez
zamieszczenie na stronie internetowej tej firmy inwestycyjnej, szczegółowe informacje
dotyczące tej firmy inwestycyjnej oraz usługi, która ma być świadczona na podstawie
zawieranej umowy.
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1, zawierają w szczególności:
1)
firmę lub nazwę firmy inwestycyjnej;
2)
dane pozwalające na bezpośredni kontakt klienta z firmą inwestycyjną;
3)
wskazanie języków, w których klient może kontaktować się z firmą inwestycyjną i w
których sporządzane będą dokumenty oraz przekazywane informacje;
4)
sposoby komunikowania się klienta z firmą inwestycyjną, a w przypadku gdy na podstawie
umowy ma być świadczona usługa, o której mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1 lub 2 ustawy
- sposoby przekazywania zleceń do firmy inwestycyjnej;
5)
oświadczenie potwierdzające, że firma inwestycyjna posiada zezwolenie oraz nazwę organu
nadzoru, który udzielił jej zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej;
6)
jeżeli firma inwestycyjna przechowuje lub rejestruje instrumenty finansowe lub prowadzi
rachunek pieniężny klienta - skrócony opis działań podejmowanych w celu zapewnienia
ochrony takich aktywów, w tym podstawowe informacje dotyczące systemów gwarantujących
bezpieczeństwo aktywów klientów tej firmy inwestycyjnej;
7)
wskazanie szczegółowych zasad świadczenia usługi maklerskiej, na podstawie zawieranej
umowy;
8)
jeżeli firma inwestycyjna działa za pośrednictwem agenta firmy inwestycyjnej - wskazanie
tego faktu;
9)
w przypadku klientów detalicznych - wskazanie podstawowych zasad wnoszenia i załatwiania
przez firmę inwestycyjną skarg klientów składanych w związku ze świadczonymi przez
tę firmę inwestycyjną usługami maklerskimi;
10)
wskazanie podstawowych zasad postępowania firmy inwestycyjnej w przypadku powstania
konfliktu interesów, o którym mowa w § 23 ust. 2, oraz informację, że na żądanie klienta
przekazane mogą mu zostać, przy użyciu trwałego nośnika informacji lub za pośrednictwem
strony internetowej firmy inwestycyjnej, szczegółowe informacje dotyczące tych zasad;
11)
wskazanie zakresu, częstotliwości i terminów raportów ze świadczenia usługi maklerskiej,
która ma być świadczona na podstawie zawieranej umowy, przekazywanych klientowi przez
firmę inwestycyjną;
12)
wskazanie kosztów i opłat związanych z usługami maklerskimi świadczonymi przez firmę
inwestycyjną.
3.
Informacje, o których mowa w ust. 2 pkt 12, powinny zawierać:
1)
wskazanie łącznej ceny, którą klient ma zapłacić, z wyszczególnieniem opłat, kosztów
i wydatków oraz wszelkich podatków płatnych za pośrednictwem firmy inwestycyjnej,
lub, jeśli nie można określić dokładnej ceny, podstawę jej obliczenia, tak aby klient
mógł ją zweryfikować, przy czym prowizje pobierane przez firmę inwestycyjną przedstawia
się w rozbiciu na poszczególne pozycje;
2)
wskazanie waluty obcej oraz kosztów wymiany, oraz przyjętych przez firmę inwestycyjną
zasad ustalania kursów wymiany - w przypadku gdy cena, o której mowa w pkt 1, lub
jej część jest wyrażona w walucie obcej, oraz
3)
informacje o możliwości wystąpienia innych niż wskazane w pkt 1 kosztów, w tym podatków,
związanych z transakcjami zawartymi w związku z danym instrumentem finansowym lub
usługą maklerską, którymi może być obciążony klient, a które nie są płatne firmie
inwestycyjnej ani za jej pośrednictwem.
4.
W przypadku jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, tytułów uczestnictwa funduszy
zagranicznych i tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych z siedzibą
w państwach należących do EOG oraz funduszy inwestycyjnych otwartych z siedzibą w
państwach należących do OECD innych niż państwo członkowskie lub państwo należące
do EOG, wymóg, o którym mowa w ust. 2 pkt 12, uznaje się za spełniony w przypadku
dostarczenia klientowi przez firmę inwestycyjną skrótu prospektu informacyjnego, w
zakresie, w jakim koszty i opłaty zostały przedstawione w treści skrótu prospektu
informacyjnego.
5.
Firma inwestycyjna może przekazać klientowi detalicznemu informacje wymagane zgodnie
z ust. 2, po zawarciu umowy o świadczenie usług maklerskich, w przypadku:
1)
gdy nie była w stanie przekazać informacji przed zawarciem umowy, gdyż na wniosek
klienta została ona zawarta przy użyciu środków porozumiewania się na odległość, które
uniemożliwiają przekazanie informacji określonych w ust. 2;
2)
w którym nie stosuje się art. 16b ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów
oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
(Dz. U. Nr 22, poz. 271, z późn. zm.5)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 144, poz. 1204,
z 2003 r. Nr 84, poz. 774 i Nr 188, poz. 1837, z 2004 r. Nr 96, poz. 959 i Nr 116,
poz. 1204, z 2005 r. Nr 122, poz. 1021, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, z 2009 r. Nr
201, poz. 1540 oraz z 2011 r. Nr 80, poz. 432, Nr 126, poz. 715 i Nr 199, poz. 1175.) oraz firma inwestycyjna przestrzega wymogów określonych w art. 16b ust. 1 tej ustawy
w odniesieniu do klienta detalicznego lub potencjalnego klienta detalicznego.
6.
W przypadku gdy informacje wskazane w ust. 1 są zamieszczone w regulaminie świadczenia
danej usługi lub w skrócie prospektu informacyjnego, przekazanie klientowi lub potencjalnemu
klientowi regulaminu lub skrótu prospektu informacyjnego przed zawarciem umowy stanowi
wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1.
§ 11.
1.
W przypadku gdy firma inwestycyjna jest zobowiązana do przekazywania klientom informacji
przy użyciu trwałego nośnika informacji, informacje te mogą być przekazywane na trwałym
nośniku informacji innym niż papier, pod warunkiem że:
1)
przekazywanie informacji w taki sposób jest uzasadnione ze względu na potrzeby świadczenia
usług maklerskich;
2)
klient, mając wybór między informacjami przekazywanymi w formie papierowej lub przy
użyciu trwałego nośnika, wskazuje wyraźnie na tę drugą możliwość.
2.
W przypadku gdy firma inwestycyjna przekazuje klientom informacje za pośrednictwem
strony internetowej, a informacje takie nie są adresowane indywidualnie do klienta,
warunkiem korzystania z takiej formy przekazywania informacji jest:
1)
posiadanie przez klienta regularnego dostępu do Internetu;
2)
wyraźna zgoda klienta na przekazywanie informacji w takiej formie;
3)
uzyskanie przez klienta powiadomienia w formie elektronicznej zawierającego adres
strony internetowej firmy inwestycyjnej oraz wskazanie miejsca na tej stronie, gdzie
można znaleźć informacje;
4)
aktualność informacji;
5)
dostępność informacji na stronie internetowej firmy inwestycyjnej tak długo, jak jest
to potrzebne, aby klient mógł się z nimi zapoznać.
3.
Podanie przez klienta swojego adresu poczty elektronicznej na potrzeby świadczenia
usług maklerskich traktuje się jako spełnienie warunku posiadania regularnego dostępu
do Internetu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1.
§ 12.
1.
Firma inwestycyjna, świadcząc usługi zarządzania portfelami, w skład których wchodzi
jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, ustala sposób oceny efektywności
świadczonej usługi uwzględniający cele inwestycyjne klienta oraz rodzaje instrumentów
finansowych wchodzących w skład portfela, tak aby klient, na rzecz którego świadczona
jest usługa, mógł ocenić wyniki osiągane przez firmę inwestycyjną w związku z jej
świadczeniem.
2.
Firma inwestycyjna, o której mowa w ust. 1, oprócz informacji wymaganych zgodnie z
§ 9 ust. 12, przekazuje klientowi detalicznemu lub potencjalnemu klientowi detalicznemu
informacje obejmujące:
1)
wskazanie metod oraz częstotliwości wyceny instrumentów finansowych znajdujących się
w portfelu klienta;
2)
wskazanie szczegółowych zasad przekazywania zarządzania częścią lub całością portfela
klienta;
3)
wskazanie wszelkich obiektywnych wskaźników finansowych, do których porównywane będą
wyniki portfela klienta;
4)
wskazanie rodzajów instrumentów finansowych, które mogą wchodzić w skład portfela
klienta, oraz rodzajów transakcji, które mogą być przeprowadzane z wykorzystaniem
tych instrumentów, w tym również wszelkich limitów;
5)
określenie celów zarządzania, poziomu ryzyka przyjętego na potrzeby zarządzania danym
portfelem oraz zasad podejmowania decyzji inwestycyjnych w ramach zarządzania portfelem.
§ 13.
1.
Firma inwestycyjna przedstawia klientom lub potencjalnym klientom ogólny opis istoty
instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego z inwestowaniem w te instrumenty finansowe,
w sposób umożliwiający klientowi podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych, dostosowując
zakres tej informacji do rodzaju instrumentu finansowego oraz kategorii, do której
należy klient.
2.
W zależności od istoty danego instrumentu finansowego opis ryzyka związanego z inwestowaniem
w instrumenty finansowe zawiera:
1)
wskazanie ryzyka związanego z danym rodzajem instrumentów finansowych, w tym wyjaśnienie
mechanizmu dźwigni finansowej i jego wpływu na ryzyko utraty inwestycji;
2)
wskazanie zmienności ceny danych instrumentów finansowych lub ograniczeń dotyczących
dostępności rynku danych instrumentów;
3)
wskazanie możliwości zaciągnięcia przez klienta w wyniku transakcji na danych instrumentach
finansowych zobowiązań finansowych oraz ewentualnych zobowiązań dodatkowych, w tym
zobowiązań związanych z dostawą instrumentu bazowego, które są obowiązkami dodatkowymi
w stosunku do kosztów nabycia instrumentu finansowego;
4)
opis wymogów związanych z utrzymywaniem i uzupełnianiem zabezpieczenia lub podobnych
zobowiązań, koniecznych w przypadku inwestowania w dany rodzaj instrumentów finansowych.
3.
W przypadku instrumentu finansowego, który jest przedmiotem trwającej oferty publicznej
i w związku z tą ofertą opublikowany został prospekt emisyjny zgodnie z przepisami
ustawy o ofercie publicznej lub stosownymi przepisami prawa innego państwa członkowskiego,
firma inwestycyjna informuje klienta detalicznego lub potencjalnego klienta detalicznego
o miejscu udostępnienia tego prospektu emisyjnego.
4.
W przypadku jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, tytułów uczestnictwa funduszy
zagranicznych i tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych z siedzibą
w państwach należących do EOG oraz funduszy inwestycyjnych otwartych z siedzibą w
państwach należących do OECD innych niż państwo członkowskie lub państwo należące
do EOG, wymóg, o którym mowa w ust. 1, uznaje się za spełniony w przypadku dostarczenia
klientowi lub potencjalnemu klientowi przez firmę inwestycyjną skrótu prospektu informacyjnego.
5.
W przypadku gdy poziom ryzyka związanego z instrumentem finansowym składającym się
z kilku różnych instrumentów finansowych lub usług maklerskich może być wyższy niż
poziom ryzyka związanego z każdym ze składników tego instrumentu finansowego, firma
inwestycyjna przedstawia opis składników takiego instrumentu finansowego oraz sposobu,
w jaki ich współoddziaływanie zwiększa poziom ryzyka.
6.
W przypadku instrumentów finansowych, które związane są z udzieloną przez inny podmiot
gwarancją, informacje na temat gwarancji powinny zawierać szczegółowe dane dotyczące
gwaranta i gwarancji, aby klient detaliczny lub potencjalny klient detaliczny mógł
prawidłowo ocenić tę gwarancję.
§ 14.
1.
Firma inwestycyjna, która przechowuje lub rejestruje instrumenty finansowe lub prowadzi
rachunki pieniężne na rzecz klienta detalicznego, przekazuje temu klientowi lub potencjalnemu
klientowi detalicznemu informacje obejmujące:
1)
powiadomienie, że instrumenty finansowe lub środki pieniężne klienta mogą być lub
będą przekazane przez firmę inwestycyjną innemu podmiotowi do przechowywania oraz
informację o odpowiedzialności, jaką z tego tytułu ponosi firma inwestycyjna za działania
lub zaniechania tego podmiotu, jak również o możliwych konsekwencjach niewypłacalności
tego podmiotu;
2)
informację o możliwości przechowywania lub zamiarze przechowywania instrumentów finansowych
klienta na rachunku, na którym zbiorczo przechowywane są instrumenty finansowe, oraz
o związanych z tym zagrożeniach - w przypadku gdy taka możliwość istnieje;
3)
informację o braku możliwości wyodrębnienia instrumentów finansowych klienta przechowywanych
przez podmiot, o którym mowa w pkt 1, oraz o związanych z tym zagrożeniach;
4)
informację o przechowywaniu instrumentów finansowych lub środków pieniężnych klienta
na terytorium innego państwa oraz o wynikających z tego skutkach dla praw klienta
do należących do niego instrumentów finansowych i środków pieniężnych;
5)
informacje o wszelkich prawach do instrumentów finansowych lub środków pieniężnych
klienta przysługujących lub mogących przysługiwać firmie inwestycyjnej lub podmiotom
przechowującym te instrumenty finansowe lub środki pieniężne, w tym w szczególności
o prawie do zaspokojenia roszczeń firmy inwestycyjnej lub podmiotu przechowującego
z oznaczonych instrumentów finansowych lub środków pieniężnych.
2.
Firma inwestycyjna, przed przystąpieniem do realizacji transakcji finansowania papierów
wartościowych, o których mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia 1287/2006, z wykorzystaniem
instrumentów finansowych przechowywanych na rzecz klienta detalicznego lub zanim w
inny sposób wykorzysta takie instrumenty na własny rachunek lub rachunek innego klienta,
obowiązana jest do uprzedniego przekazania temu klientowi, przy użyciu trwałego nośnika
informacji, rzetelnych, wyraźnych i dokładnych informacji dotyczących zobowiązań i
zakresu odpowiedzialności firmy inwestycyjnej w odniesieniu do wykorzystywania takich
instrumentów finansowych, w tym warunki ich odzyskania i opis związanych z tym zagrożeń.
§ 15.
1.
Z zastrzeżeniem § 16 i 20, przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich,
o których mowa w art. 69 ust. 2 ustawy, firma inwestycyjna zwraca się do klienta lub
potencjalnego klienta o przedstawienie podstawowych informacji dotyczących poziomu
wiedzy o inwestowaniu w zakresie instrumentów finansowych oraz doświadczenia inwestycyjnego,
niezbędnych do dokonania oceny, czy instrument finansowy będący przedmiotem oferowanej
usługi maklerskiej lub usługa maklerska, która ma być świadczona na podstawie zawieranej
umowy, są odpowiednie dla danego klienta, biorąc pod uwagę jego indywidualną sytuację.
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1, dotyczą:
1)
rodzajów usług maklerskich, transakcji i instrumentów finansowych, które są znane
klientowi;
2)
charakteru, wielkości i częstotliwości transakcji instrumentami finansowymi dokonywanych
przez klienta oraz okresu, w którym były dokonywane;
3)
poziomu wykształcenia, wykonywanego obecnie zawodu lub wykonywanego poprzednio, jeśli
jest to istotne dla dokonania oceny.
§ 16.
1.
Przed zawarciem umowy o świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego lub zarządzania
portfelem, w skład którego wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,
firma inwestycyjna zwraca się do klienta lub potencjalnego klienta o przedstawienie
podstawowych informacji dotyczących poziomu wiedzy o inwestowaniu w zakresie instrumentów
finansowych, doświadczenia inwestycyjnego, jego sytuacji finansowej oraz celów inwestycyjnych
niezbędnych do dokonania oceny, czy instrument finansowy będący przedmiotem oferowanej
usługi maklerskiej lub usługa maklerska, która ma być świadczona na podstawie zawieranej
umowy, są odpowiednie dla danego klienta, biorąc pod uwagę jego indywidualną sytuację.
2.
Firma inwestycyjna świadcząca usługi doradztwa inwestycyjnego lub zarządzania portfelami,
w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, zwraca
się do klienta lub potencjalnego klienta o przedstawienie informacji niezbędnych dla
ustalenia, że przy należytym uwzględnieniu charakteru i zakresu świadczonej usługi
określona transakcja, rekomendowana lub zawierana w toku świadczenia usługi:
1)
realizuje cele inwestycyjne danego klienta;
2)
nie jest związana z ryzykiem, którego poziom przekraczałby możliwości inwestycyjne
klienta, oraz
3)
ma charakter pozwalający na jej zrozumienie i dokonanie oceny ryzyka z nią związanego
przez klienta, biorąc pod uwagę posiadane przez niego doświadczenie i wiedzę.
3.
Informacje dotyczące sytuacji finansowej klienta lub potencjalnego klienta muszą,
stosownie do potrzeb, zawierać wskazanie źródła i wysokości stałych dochodów, posiadanych
aktywów, w tym aktywów płynnych, inwestycji, nieruchomości oraz stałych zobowiązań
finansowych.
4.
Informacje dotyczące celów inwestycyjnych klienta lub potencjalnego klienta muszą,
stosownie do potrzeb, zawierać informacje na temat długości okresu, w którym klient
chciałby prowadzić inwestycje, jego preferencji co do poziomu ryzyka, profilu ryzyka
oraz celu inwestycji.
5.
Firma inwestycyjna nie może świadczyć na rzecz klienta usługi doradztwa inwestycyjnego
lub zarządzania portfelem, w skład którego wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów
finansowych, jeśli nie uzyska informacji dotyczących:
1)
wiedzy i doświadczenia klienta lub potencjalnego klienta w dziedzinie inwestycji odpowiedniej
do określonego rodzaju instrumentu finansowego lub usługi maklerskiej;
2)
sytuacji finansowej klienta lub potencjalnego klienta;
3)
celów inwestycyjnych klienta lub potencjalnego klienta.
6.
Firma inwestycyjna świadcząca usługi zarządzania portfelem, w skład którego wchodzi
jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, może zalecać klientowi zmianę strategii
inwestycyjnej wyłącznie po uprzednim uzyskaniu informacji dotyczących klienta i dokonaniu
oceny zgodnie z ust. 1-5.
§ 17.
W celu wykonania obowiązków, o których mowa w § 15 ust. 1 lub § 16 ust. 1, firma inwestycyjna
jest uprawniona do wykorzystania informacji dotyczących klienta lub potencjalnego
klienta, które pozostają w jej posiadaniu, o ile informacje te są aktualne. W takim
przypadku nie stosuje się przepisów § 15 ust. 1 lub § 16 ust. 1 w zakresie obowiązku
zwrócenia się przez firmę inwestycyjną do klienta lub potencjalnego klienta o przedstawienie
informacji.
§ 18.
1.
W przypadku klienta profesjonalnego firma inwestycyjna może nie zwracać się o przedstawienie
informacji dotyczących poziomu wiedzy o inwestowaniu w zakresie instrumentów finansowych
oraz doświadczenia inwestycyjnego.
2.
Firma inwestycyjna, która świadczy na rzecz klienta profesjonalnego, o którym mowa
w art. 3 pkt 39b lit. a-m ustawy, usługę doradztwa inwestycyjnego, może uznać, że
jest on w stanie ponieść związane z tą usługą ryzyko inwestycyjne, zgodne z jego celami
inwestycyjnymi.
§ 19.
1.
W przypadku gdy na podstawie informacji otrzymanych od klienta lub potencjalnego klienta
zgodnie z § 15 firma inwestycyjna świadcząca usługi maklerskie w innym zakresie niż
doradztwo inwestycyjne lub zarządzanie portfelem oceni, że instrument finansowy lub
usługa nie są odpowiednie dla klienta, ostrzega go o powyższym.
2.
W przypadku gdy klient lub potencjalny klient nie przedstawia informacji, o których
mowa w § 15, lub jeżeli przedstawia informacje niewystarczające, firma inwestycyjna
ostrzega klienta, że uniemożliwia jej to dokonanie oceny, czy przewidziana usługa
lub instrument finansowy są dla niego odpowiednie.
§ 20.
1.
Przepisu § 15 nie stosuje się do firmy inwestycyjnej, która zawiera umowę o wykonywanie
zleceń lub umowę o przyjmowanie i przekazywanie zleceń, w przypadku gdy są spełnione
łącznie następujące warunki:
1)
przedmiotem zleceń będą wyłącznie nieskomplikowane instrumenty finansowe;
2)
umowa jest zawierana z inicjatywy klienta lub potencjalnego klienta;
3)
klient lub potencjalny klient został ostrzeżony przez firmę inwestycyjną, że zawarcie
umowy nie jest związane z obowiązkiem, o którym mowa w § 15, i że nie będzie korzystał
z ochrony, jaką zapewnia klientowi wypełnienie przez firmę inwestycyjną obowiązku,
o którym mowa w § 15;
4)
firma inwestycyjna wypełnia wymogi związane z przeciwdziałaniem powstawaniu konfliktów
interesów.
2.
Przez nieskomplikowane instrumenty finansowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1, rozumie
się:
1)
akcje dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub na równoważnym rynku w państwie,
które nie jest państwem członkowskim;
2)
obligacje lub inne dłużne papiery wartościowe, które nie mają wbudowanego instrumentu
pochodnego;
3)
jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, tytuły uczestnictwa funduszy zagranicznych
i tytuły uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych z siedzibą w państwach należących
do EOG oraz funduszy inwestycyjnych otwartych z siedzibą w państwach należących do
OECD innych niż państwo członkowskie lub państwo należące do EOG oraz
4)
instrumenty finansowe inne niż wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy:
a)
wobec których istnieje, w sposób ciągły, możliwość zbycia, wykupu lub zrealizowania
w inny sposób wartości instrumentu po cenie, która jest ogólnie dostępna dla uczestników
rynku i która jest ceną rynkową lub ceną podaną, lub zatwierdzoną przez system wyceny
niezależny od emitenta danych instrumentów finansowych,
b)
z którymi nie są związane rzeczywiste lub potencjalne zobowiązania klienta przekraczające
koszt nabycia tych instrumentów,
c)
co do których powszechnie dostępne są informacje wyjaśniające ich charakterystykę
w sposób zrozumiały dla klienta.
3.
Umowa nie jest zawierana z inicjatywy klienta lub potencjalnego klienta, jeżeli do
jej zawarcia dochodzi w wyniku skierowania do klienta lub potencjalnego klienta zindywidualizowanych
informacji o firmie inwestycyjnej, instrumentach finansowych, usłudze lub transakcji.
§ 21.
1.
Firma inwestycyjna nie może bezpośrednio lub pośrednio podejmować działań zachęcających
klienta lub potencjalnego klienta do nieprzedstawiania informacji, o których mowa
w § 15 lub § 16.
2.
Firma inwestycyjna, dokonując oceny, czy usługa maklerska jest odpowiednia dla danego
klienta, opiera się na informacjach przekazanych przez klienta lub potencjalnego klienta
zgodnie z § 15 lub § 16, o ile nie istnieją obiektywne podstawy dla uznania, że informacje
te są nieaktualne, nierzetelne lub niepełne.
§ 22.
1.
Firma inwestycyjna, która, świadcząc na rzecz klienta usługi maklerskie, korzysta
z pośrednictwa innej firmy inwestycyjnej lub zagranicznej firmy inwestycyjnej, może
dokonywać oceny, o której mowa w § 15 lub § 16, na podstawie informacji dotyczących
klienta lub potencjalnego klienta otrzymywanych od tej innej firmy inwestycyjnej lub
zagranicznej firmy inwestycyjnej oraz uznać za prawidłową ocenę dokonaną przez tę
inną firmę inwestycyjną lub zagraniczną firmę inwestycyjną.
2.
Firma inwestycyjna, która pośredniczy w świadczeniu usługi maklerskiej przez inną
firmę inwestycyjną lub zagraniczną firmę inwestycyjną i przekazuje jej informacje
dotyczące klienta lub potencjalnego klienta, zapewnia kompletność i rzetelność tych
informacji oraz prawidłowość oceny dokonanej zgodnie z § 15 lub § 16.
§ 23.
1.
Przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich firma inwestycyjna informuje
klienta, przy użyciu trwałego nośnika informacji, o istniejących konfliktach interesów
związanych ze świadczeniem danej usługi maklerskiej na rzecz tego klienta, o ile organizacja
oraz regulacje wewnętrzne firmy inwestycyjnej nie zapewniają, że w przypadku powstania
konfliktu interesów nie dojdzie do naruszenia interesu klienta. Informacja zawiera
dane pozwalające klientowi na podjęcie świadomej decyzji co do zawarcia umowy, przy
czym zakres i sposób przedstawiania danych powinien być dostosowany do kategorii,
do której należy klient.
2.
Przez konflikt interesów rozumie się znane firmie inwestycyjnej okoliczności mogące
doprowadzić do powstania sprzeczności między interesem firmy inwestycyjnej, osoby
powiązanej z firmą inwestycyjną i obowiązkiem działania przez tę firmę inwestycyjną
w sposób rzetelny, z uwzględnieniem najlepiej pojętego interesu klienta tej firmy
inwestycyjnej, jak również znane firmie inwestycyjnej okoliczności mogące doprowadzić
do powstania sprzeczności między interesami kilku klientów tej firmy inwestycyjnej.
3.
Konflikt interesów może powstać w szczególności, gdy:
1)
firma inwestycyjna lub osoba powiązana z firmą inwestycyjną może uzyskać korzyść lub
uniknąć straty wskutek poniesienia straty lub nieuzyskania korzyści przez klienta
lub klientów tej firmy inwestycyjnej;
2)
firma inwestycyjna lub osoba powiązana z firmą inwestycyjną posiada powody natury
finansowej lub innej, aby preferować klienta lub grupę klientów w stosunku do innego
klienta lub grupy klientów tej firmy inwestycyjnej;
3)
firma inwestycyjna lub osoba powiązana z firmą inwestycyjną ma interes w określonym
wyniku usługi świadczonej na rzecz klienta albo transakcji przeprowadzanej w imieniu
klienta i jest on rozbieżny z interesem klienta;
4)
firma inwestycyjna lub osoba powiązana z firmą inwestycyjną prowadzi taką samą działalność
jak działalność prowadzona przez klienta;
5)
firma inwestycyjna lub osoba powiązana z firmą inwestycyjną otrzyma od osoby innej
niż klient korzyść majątkową inną niż standardowe prowizje i opłaty, w związku z usługą
świadczoną na rzecz klienta.
4.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, umowa o świadczenie danej usługi maklerskiej
może zostać zawarta wyłącznie pod warunkiem, że klient potwierdzi otrzymanie informacji
wskazanej w ust. 1 oraz wyraźnie potwierdzi wolę zawarcia umowy z firmą inwestycyjną
o świadczenie danej usługi maklerskiej.
5.
W przypadku powstania konfliktu interesów po zawarciu z klientem umowy o świadczenie
usług maklerskich:
1)
ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że firma inwestycyjna jest obowiązana poinformować
klienta o konflikcie interesów niezwłocznie po jego stwierdzeniu;
2)
ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że firma inwestycyjna powinna powstrzymać się
od świadczenia usługi maklerskiej do czasu otrzymania wyraźnego oświadczenia klienta
o kontynuacji lub rozwiązaniu umowy.
6.
Przed zawarciem umowy o prowadzenie rachunku zbiorczego firma inwestycyjna przy użyciu
trwałego nośnika informacji informuje posiadacza rachunku zbiorczego o jego obowiązkach
wynikających z art. 8b ustawy oraz o sankcji administracyjnej, o której mowa w art.
170d ust. 1 ustawy.
§ 24.
1.
Firma inwestycyjna świadczy usługę maklerską na podstawie regulaminu oraz umowy o
świadczenie tej usługi zawartej z klientem.
2.
Wymogu opracowania regulaminu świadczenia usługi maklerskiej nie stosuje się w przypadku,
gdy umowa zawierana jest z:
1)
klientem profesjonalnym, chyba że klient profesjonalny zażądał od firmy inwestycyjnej
traktowania go jak klienta detalicznego, a firma inwestycyjna wyraziła na to zgodę;
2)
klientem profesjonalnym, chyba że jest on przez firmę inwestycyjną traktowany jak
klient detaliczny;
3)
klientem detalicznym, w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą;
4)
uprawnionym kontrahentem.
3.
Wymogu opracowania regulaminu nie stosuje się również w przypadku, gdy konstrukcja
instrumentów finansowych lub specyfika obrotu tymi instrumentami finansowymi uniemożliwia
uregulowanie praw i obowiązków związanych z zawarciem i realizacją umowy, o której
mowa w ust. 1, w sposób jednolity dla wszystkich klientów, na rzecz których świadczone
są dane usługi.
4.
W przypadku, o którym mowa w ust. 2 i 3, sposób świadczenia usługi maklerskiej przez
firmę inwestycyjną na rzecz klienta, w tym prawa i obowiązki firmy inwestycyjnej i
klienta z tego tytułu, a także warunki zawierania i rozwiązywania umowy, o której
mowa w ust. 1, określa umowa z klientem.
5.
W przypadku gdy świadczenie usługi przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub
zbycia instrumentów finansowych lub wykonywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów
finansowych dotyczyłoby instrumentów finansowych zap …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.