ROZPORZĄDZENIE 119 - Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 11 stycznia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakład

ust. 1, określa kierownik ruchu zakładu górniczego. §

2. W zakładzie górniczym należy utrzymywać słu­ żbę dyspozytorską·
3. Wymagania , o których mowa w ust. 1, mogą być spełnione przez pełnienie dyżurów w sposób oraz w czasie określonych przez kierownika ruchu zakladu górniczego. §
4. W każdym oddziale zakładu górniczego oraz jed nostce terenowej powinny znajdować się nosze oraz apteczka wyposażona w niezbędne środki medyczne. §
6. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inni wyznaczeni pracownicy powinni być przeszkoleni w udziela niu pierwszej pomocy.
7. Na każdej zmianie roboczej powinien być co najmniej jeden pracownik przeszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy. §
8. Na terenie każdego zakładu górniczego powinny wywieszone na widocznym miejscu informacje okreś­ lające adres najbliższego pogotowia lekarskiego oraz sposób jego wezwania . być §
9. Pracownicy zakładu górniczego, a w szczególnozatrudnieni w obiektach terenowych, powinni mieć zapewnione zaopatrzenie w wodę do picia oraz odpowiednie warunk i higienicznosanitarne. ści Rozdział 2 Roboty wiertnicze 1 . Dokumentacja techniczno - ruchowa wierceń § 35 .
10. Przy wykonywaniu robót wiertniczych należy prowadzić dokumentację ruchową , w której skład wchodzą : 1) dokumentacja wiercenia, 2) dokumentacja techniczna i eksploatacyjna urządzeń energomechanicznych i sprzętu wiertniczego, 3) rejestr bezpieczeństwa . Dziennik Ustaw Nr 22 - 372
11. W skład dokumentacji ruchowej,

ust. 1, wchodzą również projekty robót specjalnych, których rodzaje określa kierownik ruchu zakładu górniczego. §

1. Dokumentację wiercenia stanowią w szczególności protokół przekazania urządzenia wiertniczego do ruchu, raporty wiertnicze, aktualny profil geologiczny otworu, diagramy przyrządów kontrolno-pomiarowych, dziennik wiertniczy, projekty i protokoły przeprowadzonych rurowań i cementowań rur, protokoły przeprowadzonych badań skuteczności uszczelniania rur izolujących poszczególne poziomy płynu złożowego, projekty i protokoły pomiarów i badań wykonanych prac specjalistycznych, protokoły przeprowadzonej likwidacji otworu i książka kontroli obiektu. Poz. 119
2. Przy zagrożeniu siarkowodorowym musi być zapewniony dojazd do wiertni z dwóch różnych kierunków. §
4. Przy lokalizacji otworu, urządzeń i zabudowy wiertni należy uwzględnić infrastrukturę terenu, w tym napowietrzne linie energetyczne, a także podziemne uzbrojenie, w szczególności kable energetyczne i telefoniczne, rurociągi, kolektory sanitarne, na podstawie planów uzbrojenia i map powierzchni terenu, oraz przeważający kierunek wiatru.
5. W razie gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że teren zajęty pod wiertnie jest uzbrojony, a lokalizacja tego uzbrojenia nie jest znana, przed rozpoczęciem robót uzbrojenie tq należy zlokalizować przy użyciu odpowiedniej aparatury lub wykonanego w tym celu wkopu. Z wykonania wymienionego badania należy sporządzić protokół. § 37 .
6. Dokumentacja techniczna i eksploatacyjna urządzeń energomechanicznych i sprzętu wiertniczego obe- jmuje w szczególności dokumentację fabryczną lub instrukcje ruchowo-eksploatacyjne, książki kontroli oraz eksploatacji urządzeń i sprzętu, a także dokumentację atestową urzą­ dzeń i sprzętu.
7. Książki kontroli, o których mowa w ust. 1, powinny zapisy dotyczące w szczególności nazwy kontrolowanych urządzeń lub sprzętu, harmonogram przeprowadzonych kontroli, sposób ich wykonania oraz ich wyniki. zawierać
8. Dokumentację atestową urządzeń i sprzętu, o których mowa w ust. 1, mogą stanowić również zaświadczenia weryfikacyjne.
9. Zaświadczenia weryfikacyjne, o których mowa w ust. 3, powinny zawierać w szczególności: 1) nazwę urządzenia lub sprzętu, 2) nazwę zakładu wystawiającego zaświadczenie weryfi- kacyjne, 3) nazwę wytwórcy, 4) charakterystykę roboczą zweryfikowanego urządzenia lub sprzętu, §
11. Otwór wiertniczy powinien być zlokalizowany co najmniej: 1) 30 m od obiektów z ogniem otwartym przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego oraz w rejonach o przewidywanym występowaniu w górotworze nagromadzeń gazów palnych, 2) w odległości wynoszącej 1,5 wysokości wieży wiertniczej lub masztu od linii kolejowych, kanałów i zbiorników wodnych, rzek, dróg publicznych, zabudowań, z tym że odległość od napowierzchniowych linii wysokiego napięcia musi wynosić 1,5 wysokości wieży lub masztu, lecz nie mniej niż 30 m.
12. Przy pracach wiertniczych dla celów sejsmicznych od poszczególnych obiektów ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. odległości
13. W razie występowania zagrożenia siarkowodorowego, odległości otworów wiertniczych od obiektów mieszkalnych określa §
15. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego w uzasadnionych przypadkach zezwolić na zmniejszenie lub nakazać zwiększenie odległości, o których mowa w ust.
16. może 5) wykaz przeprowadzonych prób oraz ich wyniki, 6) okres ważności zaświadczenia, 7) nazwiska i imiona, stanowiska oraz podpisy osób weryfikujących zaświadczenia. §
17. Rejestr bezpieczeństwa powinien obejmować w szczególności instrukcje stanowiskowe, ustalenia i protokoły dotyczące bezpiecznego prowadzenia robót, ewidencję szkoleń oraz okresowych badań lekarskich załogi wykaz pracowników wiertni , wraz z dokumentami stwierdzającymi ich kwalifikacje.
18. P race p rzyg otowa wcze, m o n taż d e- montaż wie ~ tni §
19. Lokalizacja otworu wiertniczego musi być zgodna z jJlujektem prac geologicznych. Lokalizacja ta może ulec zmianie w granicach dopuszczonych tym projektem. §
21. Przy lokalizacji otworów wiertniczych, w których zgodnie z projektem prac geologicznych spodziewane jest występowanie gazów wybuchowych bądź toksycznych, lub istnienie zagrożenia samowypływu płynu złożowego, należy unikać konfiguracji terenu mogącej sprzyjać naturalnemu gromadzeniu się gazów lub cieczy wokół obiektu. §
22. W razie zlokalizowania otworu wiertniczego na obszarze leśnym lub w odległości mniejszej niż 100 m od lasu, jeżeli przewiduje się występowanie ropy naftowej lub gazu ziemnego, sposób ochrony przeciwpożarowej lasu powinien być uzgodniony z właścicielem, zarządzającym lub użytkownikiem terenu. §
23. Wszelkie prace przy załadunku i rozładunku urzą­ dzeń i sprzętu wiertniczego oraz materiałów niebezpiecznych należy prowadzić pod nadzorem osoby dozoru. §
25. Prace związane z montażem, przemieszczaniem i demontażem wiertnic, wież wiertniczych lub masztów wiertniczych i innych urządzeń należy wykonywać zgodnie z dokumentacją techniczną pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu.
26. Zabrania się prowadzenia robót, o których mowa w ust. 1, przy silnym wietrze, podczas burzy, śnieżycy, ulewy lub gołoledzi. §
27. Przed rozpoczęciem stawiania wież wiertniczych, masztów, czwórnogów lub trójnogów osoba dozoru ruchu nadzorująca te roboty jest obowiązana skontrolować stan zamocowania lin i wielokrążków, prawidłowość olinowania oraz sprawność układów hydraulicznych hamulców i podzespołów współpracujących. Dziennik Ustaw Nr 22 - 373 §
28. Zrzucan ie bez ostrzeżenia jakichkolwiek przed miotów na ziemię przez pracown ików pracujących na wysokościach jest zabron ione. §
30. Włączanie do ruchu obiektów i urządzeń ener gomechanicznych znajdujących się na wiertniach następuje po ich komisyjnym odbiorze technicznym, na podstawie decyzji kierownika ruchu zakładu górniczego.
31. Komisja odbioru technicznego sporządza protokół stwierdzający kompletność i prawidłowość montażu obiektów i urządzeń , o których mowa w ust.
33. Zasady dokonywania odbioru technicznego i skład komisji ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
34. Wiercenie otworów Poz. 11 9
35. Gradient clsnlenia szczelinowania należy ustalać przez wykonanie prób ciśn i eniowych w otworze, według zasad określonych w instrukcji zapobiegania i likwidacji erupcji płynu złożowego,

§ 76. § 57.

1. W otworze wiertniczym nie wolno wykonywać prób ciśnieniowych z użyciem ciśnienia większego od znanego ciśnienia szczelinowania skał odkrytych.
2. Więźba rurowa wylotu odwiertu powinna umożli­ w i ać pomiar ciśnienia w przestrzeniach międzyrurowych rur okładzinowych. §
3. Przy wierceniach w rejonie prowadzonej eksploa tacji złóż siarki metodą otworową : §
4. Wiercenie otworów należy wykonywać zgodnie z wymaganiami projektu prac geologicznych i projektu technicznego, w sposób zapewniający osiągnięcie celu wier cenia. 1) wylot otworu na czas przerwy w wierceniu , rurowaniu, opróbowaniu, eksploatacji lub zabiegów intensyfikacyjnych powinien być zabezpieczony w sposób umoż­ §
5. Prace związane z rozpoznaniem geologicznym, w szczególności dowiercanie, opróbowanie, rdzeniowanie, cementowan ie rur, prace geofizyczne, badania hydrogeolo giczne, należ y wykonywać pod nadzorem osób dozoru ruchu oraz służby geologicznej . 2) po każdorazowym wyciągnięciu świdra , rdzeniówki lub innego narzędzia z otworu , przy wierceniu w nadkładzie w strefie zagroż onej, należy zamykać wylot kolumny rur § 51 . Podczas wiercenia otworu, w zależnośc i od potrzeb, należy wykonywać bieżące pom iary parametrów płu ­ czki. Zakres i częstotliwość pomiarów określa kierownik ruchu zakładu górniczego bądź upoważniona przez niego osoba dozoru ruchu. 3) w przypadku wypływów wód, awarii bądź erupcji mają odpowiednio zastosowan ie postanowien ia określone §
7. System obiegu płuczkowego musi uwzględ­ niać w szczególności możliwość przygotowania odpowiedniego rodzaju płuczki, jej obróbkę, oczyszczanie i odgazowa nie stosownie do wymagań prowadzonego wiercenia .
8. Przy wiercen iach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobyc ia ropy naftowej i gazu ziemnego, obieg płucz ­ kowy należy wyposażyć w przyrządy kontrolno - pomiarowe, sygnalizujące przypływ płynu złożowego , wyposażone w sygnalizację świetlną i akustyczną, zainstalowaną na stanowisku w iertacza. Instalacja tłoczna pomp płuczkowych powinna być podłączona do węzła zatłaczan i a otworu . §
10. Ciśnienie hydrostatyczne słupa płuczki w otworze wierconym dla udostępnienia złóż ropy naftowej i gazu ziemnego może przewyższać przewidywane ciśnienie złożowe w granicach 0,5 do 1,0 M Pa na każdy 1000 m otworu.
11. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może zmienić ustalone w przewyższania ciśnienia złożowego . ust. 1 granice §
13. Prędkość wyciągania i zapuszczania przewodu wiertniczego oraz lepkość plastyczną płuc z ki należy tak dobierać, aby ograniczyć efekt tłokowania. Szczególną ost rożność należy zachować w przypadkach zaniku płuczki i przypływu płynu złożowego do otworu.
14. W czasie wyciągania przewodu wiertniczego należy dopełniać otwór płuczką o parametrach takich jak podczas wiercenia, w sposób ciągły , z kontrolą jego skuteczności. §
15. Przy zaniechaniu robót wiertniczych w otworze z odkrytym poziomem gazowym należy poziom ten wcześniej odizolować od pozostałej części otworu. §
17. Głębokość zapuszczenia kolejnej kolumny rur przy wierceniach w celu poszukiwan ia, rozpoznania i wydo bycia ropy naftowej i gazu ziemnego musi być taka, aby w nie orurowanym interwale otworu nie wystąpiły warstwy, w których gradient ciśnienia złożowego jednej z tych warstw byłby większy od gradientu ciśn i enia szczelinowania innej warstwy. liwiający odcięcie wypływu płynów złożowych , okładzinowych , w § 316-
18. §
20. Otwór wiertniczy, w którym roboty wiertnicze zostały czasowo lub trwale wstrzymane, powinien być za- bezpieczony przed możliwością wpadnięcia przedmiotów oraz przed dostępem osób nie upoważnionych.
21. Otwory wielkośrednicowe muszą być zabezpieczone przed możliwością wpadnięcia ludzi, niezależnie od rodzaju wykonywanych robót. 4 . Rur O w a n i e nowych uszczelnianie rur okładzi- §
23. Nawiercone w otworze wiertniczym poziomy wód powinny być izolowane przez zarurowanie i uszczel nione w taki sposób, aby nie wystąpiło przemieszczanie się tych wód poza rurami oraz ich zanieczyszczenie.
24. Projekty uszczelniania kolumn rur okładzinowych w strefie występowania wód oraz kolumn eksploatacyjnych muszą być zaakceptowane przez służbę geologiczną.
25. Z przeprowadzonego badania skutecznego uszczelniania poziomów wodonośnych należy sporządzić protokół . § 61 .
26. Rurowanie i uszczelnian ie rur okładzinowych w otworach wiertniczych należy wykonać na podstawie projektu zatwierdzonego przez kierown ika ruchu zakładu górniczego.
27. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego projekt, o którym mowa w ust. 1, należy sporządzić na podstawie wytycznych określonych w instrukcji rurowania i cementowania rur, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
28. W innych rodzajach wierceń niż określone w ust. 2 sposób rurowania i uszczelniania rur w otworze ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
29. Sposób uzbrojenia kolumny rur okładz i nowych usta la kierownik ruchu zakładu górniczego. Dziennik Ustaw Nr 22 - 374 §
30. Rury okładzinowe przeznaczone do rurowania otworu dla wierceń na złożach ropy naftowej i gazu ziemnego muszą mieć atest wytwórcy oraz oznakowanie fabryczne, umożliwiające w szczególności ustalenie: 1) odmiany wytrzymałościowej stali, 2) grubości ścianki, 3) typu połączenia . §
31. Rury okładzinowe używane, przewidziane do ponownego rurowania otworów, powinny być uprzednio poddane przeglądowi technicznemu, a w przypadku wierceń na złożach ropy naftowej i gazu ziemnego rury takie należy poddać dodatkowo ciśnieniowej próbie wytrzymałości, przy ciśnieniu nie mniejszym od największego przewidywanego Poz. 119 §
33. W zacementowanych kolumnach eksploata cyjnych i pośrednich, pod którymi przewierca się złoże ropy naftowej lub gazu ziemnego, należy wykonać badania wysokości podniesienia i skuteczności cementowania rur i skał na odcinku zacementowanej przestrzeni pierścieniowej.
34. Badania wymienione w ust. 1 należy wykonać również przy innych rodzajach wierceń, jeśli wymagają tego warunki techniczne .
35. W razie negatywnego wyniku badań , o których mowa w ust. 1, zakres dalszych prac ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. §
36. Przy rurowaniu i uszczelnianiu kolumn rur okładzi­ nowych w pokładach soli należy stosować zaczyn cementowy sporządzony na solance nasyconej . ciśnienia głowicowego . §
38. Instalacja cementacyjna, wraz z głowicą ce- §
39. Siłowniki do wciskania i wyciągania rur, wraz z ich osprzętem, należy odpowiednio zabezpieczyć przed wywróceniem i rozrzutem ich elementów. powinna być sprawdzona przy ciśnieniu nie mniejszym od spodziewanego ciśnienia w czasie zabiegu cementowania . §
41. Zaczyn cementowy użyty do cementowania uszczelniającego kolumn rur okładzinowych musi mieć świa­ dectwo badań laboratoryjnych, odpowiednich do warunków otworowych, określające wartości parametrów zaczynu i ka-
42. Próbę ciśnieniową wymienioną w ust. 1 należy wykonać bezpośrednio przed rozpoczęciem cementowania. mienia cementowego.
43. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, na podstawie założeń geologicznych do projektu uszczelniania kolumn rur, należy ustalić w szczególności sposób i rodzaj uzbrojenia kolumny rur, rodzaj właściwości materiałów uszczelniają­ cych i płuczki wiertniczej oraz technologię wykonania zabiegu .
44. Dla pozostałych rodzajów wierceń zasady rurowania i ich uszczelniania ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. §
45. Zaczyn cementowy w zarurowanej przestrzeni pierścieniowej przy wierceniach na złożach ropy naftowej i gazu ziemnego należy podnosić : 1) za kolumną wstępną i prowadnikową do wylotu otworu, 2) za kolumnami pośrednimi - na wysokość pozwalającą skutecznie odizolować orurowane horyzonty wód, ropy naftowej i gazu ziemnego, nie mniejszą jednak niż 150 m nad poziomem przewidywanym do uszczelnienia. - na wysokość zapewuszczelnienie wszystkich poziomów ropnych i gazowych orurowanych daną kolumną rur, nie mniejszą od 1 50 m od najwyższego poziomu zbiornikowego. 3) za kolumną eksploatacyjną niającą ropny i gazowy lub wodonośny, a w szczególności taki, w którym przewidywane jest występowanie siarkowodoru, może być dowiercany przy takiej konstrukcji otworu i uzbrojeniu jego wylotu, które umożliwią opanowanie przewidywanego ciśnienia i korozyjnego dzia- §
46. Poziom łania płynu złożowego . §
48. Przed nawierceniem pierwszego poziomu, z którego może nastąpić przypływ płynu złożowego, należy zapuścić i zacementować kolumnę wstępną lub prowad- mentacyjną, §
49. W razie nieskutecznego uszczelnienia rur należy dodatkowo roboty uszczelniające na podstawie projektu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego. wykonać §
50. Szczelność cementacji zarurowej przestrzeni pierścieniowej eksploatacyjnej kolumny rur w otworze dla podziemnego magazynu gazu musi być sprawdzona przy ciś­ nieniu większym od przewidywanego największego ciśnie­ nia roboczego w tym magazynie. §
51. Z przeprowadzonych czynnoscl rurowania, uszczelniania oraz prób szczelności należy sporządzić protokół.
52. Z a p o b i e g a n i e i o p a n o w y w a n i e e r u p c j i oraz zagrożenia siarkowodorowego przy wierceniach na złożach ropy naftowej i gazu ziemnego wstępnej §
53. Występujące przy wierceniach i wydobywaniu ropy naftowej i gazu ziemnego zagrożenie erupcyjne i siarkowodorowe określają odrębne przepisy. §
54. Zasady przewiercania interwałów z przewidywanym zagrożeniem erupcyjnym i siarkowodorowym oraz zasady opanowywania erupcji określa "Instrukcja zapobiegania i likwidacji erupcji płynu złożowego", zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 77 . Do obliczeń wytrzymałości kolumn rur okładzino­ wych należy stosować te kryteria, które zapewniają założony stopień bezpieczeństwa w różnych fazach robót, w tym podczas opanowywania erupcji płynu złożowego i oddziały­ wania na rury siarkowodoru oraz dwutlenku węgla . §
56. Dla każdej kolumny rur, na której zainstalowana jest głowica przeciwerupcyjna, należy ustalić wielkość wewnętrznego dopuszczalnego ciśnienia . nikową ·
57. Kolumny rur wychodzące do wylotu otworu należy ująć w więźbie rurowej, po czym sprawdzić szczelność tego ujęcia .
58. Zapuszczenie kolumn rur okładzinowych do otworów, w których nawiercony został poziom roponośny lub gazonośny, należy wykonywać przy uzbrojeniu wylotu otworu w głowicę przeciwerupcyjną, dostosowaną do śred­ nicy zapuszczonych rur okładzinowych . §
59. Wylot każdego otworu oraz przewodu wiertniczego w okresie wiercenia oraz wykonywania innych prac, podczas których może nastąpić wypływ płynu złożowego, należy wyposażyć w zestaw urządzeń zamykających (przeciwerupcyjnych) . - Dziennik Ustaw Nr 22 375 §
61. Ciśnienie robocze poszczególnych składników przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu musi być większe od spodziewanego ciśnienia głowicowego .
62. Przepis ust. 1 nie dotyczy układu sterowniczego.
63. Wielkość ciśnienia głowicowego ustala się według wzoru: Pmax = A· H . q [MPa] gdzie: Pmax - największe H - głębokość zalegania złoża q - A - ciśnienie spodziewane głowicowe w MPa (poziomu zbiornikowego) w m gradient ciśnienia złożowego rozpatrywanego poziomu w M Pa/ m współczynnik korekcyjny według tabeli : Głębokość zalega - Współczynnik korekcyj- nia H [m] ny A do 2500 1,0 0,85-0,75 0,75-0,5 powyżej 2500 do 3000 powyżej 3000 zaliczonych do klasy B zagrożenia erupcyjnego bez wy stępowania siarkowodoru, dopuszcza się wyposażenie wylotu otworu w zestaw głowic przeciwerupcyjnych z dwoma zamknięciami .
64. O wyposażeniu wylotu otworu wiertn iczego, o któ rym mowa w ust. 1 i 2, decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
65. Dopuszcza się zastosowanie głowicy uniwersalnej o ciśnieniu roboczym o jeden stopień niższym od ciśnienia roboczego głowic suwakowych. §
67. Montaż oraz sprawdzanie stacji i instalacji sterowania urządzeniam i przeciwerupcyjnymi zabezpieczenia otworu należy wykonać zgodnie z instrukcją producenta.
68. Należy zapewnić możliwość zamykania i otwierania głowic przeciwerupcyjnych oraz innych urządzeń służących do zamknięcia i otwarcia wylotu otworu wiertniczego ze stanowiska sterowania znajdującego się w bezpiecznej odległości od otworu wiertniczego oraz ze stanowiska wiertacza . 4 . Szczegółowy dobór "A" w granicach współczynnika korekcyjnego ustalonych zakresów określa instrukcja,

§ 76. § 81 .

1. Wylot otworu wiertniczego należy wyposażyć w zestaw głowic przeciwerupcyjnych z czterema zamknię ­ ciami, z których jedno jest zamknięciem uniwersalnym, przy prowadzeniu prac wiertniczych w warunkach zaliczonych do: 1) klasy A zagrożenia erupcyjnego, 2) I i II kategorii zagrożenia siarkowodorowego, 3) łącznie klasy A oraz kategorii I i II , o których mowa w pkt 1 i
3. W przypadkach nie wymienionych w ust. 1 wylot otworu należy wyposażyć w zestaw głowic z trzema zamknięciami, z których jedno jest zamknięciem uniwersalnym .
4. Zestaw głowic przeciwerupcyjnych powinien zabezpieczać uszczelnienie wylotu otworu odpowiednio do stoso- wanych rur płuczkowych . §
6. W klasie A zagrożenia erupcyjnego bez zagrożenia siarkowodorowego dopuszcza się wyposażenie wylotu otworu w zestaw głowic przeciwerupcyjnych z trzema zamknięciami.
7. W razie prowadzenia prac wiertniczych w warunkach §
8. Badania szczelności i sprawności całego przeciwerupcyjnego zabezpieczenia otworu należy wykonywać zgodnie z instrukcją,

§ 76, pod bezpośrednim dozorem osoby dozoru ruchu.

§ 85. Dla każdego otworu podczas wiercenia i opróbowania należy zapewnić ilość płuczki , materiałów i urządzeń do sporządzania oraz obróbki płuczki określoną w instrukcji,

§ 76. § 86.

Dla każdego otworu wiertniczego, w którym przewiduje się udostępnienie poziomu zawierającego płyn złożo­ wy z siarkowodorem, należy określić kategorię zagrożenia siarkowodorowego i promień strefy przewidywanego skaże­ nia siarkowodorem w wyniku otwartej erupcji płynu złożo­ wego. §

1. Dla każdego otworu siarkowodorowego należy ustalić minimalne odległości obiektów, zgodnie z § 88, oraz określić czas krytyczny trwania zagrożenia, obejmujący czas przewiercania w otworze poziomu występowania siarkowodoru lub terminy rozpoczęcia i zakończenia określonych prac wiertniczych. §
2. W rejonach o znanej wydajności i koncentracji siarkowodoru promień strefy skażenia oraz odległości otworu od obiektów należy określać według poniższych kryte riów: Minimalna odległość w metrach otworu od: Promień strefy Kategoria zagrożenia przewidywanego Poz. 119 - H 2 S [m] pojedynczego domu mieszkalnego 1 2 I skażenia budynków zamieszkanych przez: więcej niż 30 3 nie więcej niż 30 osób (łączn i e) 4 powyżej 3500 100 500 1500 II od 3500 do 1 000 100 500 500 III poniżej 1000 do 500 100 100 100 IV poniżej 500 do 150 100 100 100 osób 5 - Dzienn ik Ustaw Nr 22 376 §
4. Projekt geologiczny wiercenia powinien dać podstawy do ustalenia klasy i kategori i zagrożenia erupcyj nego i siarkowodorowego przez określen i e : 1) przewidywanego cznego, 2) przekroju stratygraficzno -litologi - głębokości zalegania poziomów perspektywicznych, 3) gradientów ciśnień złożowych i szczelinowania skał. 4) i nterwału przewidywanego lub rozpoznanego występo ­ wania siarkowodoru, dwutlenku węgla i rtęci , z okreś ­ leniem spodziewanej ich zawartości w płynie złożowym , 5) przewidywanych wydajności płynu złożowego z po szczególnych poziomów, 6) strefy ewentualnych zan ików płuczki.
5. Kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiązany jest do zorganizowania stałej kontroli procesu wiercenia dla ustalenia ewentualnych niezgodności rzeczywistego prze kroju geologicznego z przewidywanym oraz dostosowania prowadzonych robót do powstałych zmian . §
7. Roboty wiertn icze i inne prace w otworze siarkowodorowym poniżej górnej gran icy strefy zagrożenia siarkowodorowego do momentu odwołania tego zagrożenia mogą być wykonywane na podstawie programu dowiercania zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego i przesłanego do wiadomości właściwego organu państ­ wowego nadzoru górniczego.
8. Założenia do opracowania programu dowiercania określa instrukcja,

§ 76. 3.

O przewidywanym termin ie dowiercania, o którym mowa w ust . 1, należy zawiadomić właściwy organ państ ­ wowego nadzoru górniczego. § 91 . W razie wypływu palnego płynu złożowego z otworu wiertniczego należy w szczególności wyłączyć spod napięcia sieć elektryczną, zatrzymać silniki spalinowe oraz wygasić otwarty ogień w promieniu co najmniej 200 m, jak również spowodować wstrzymanie ruchu drogowego i kole jowego w tym samym promieniu .

1. Za po b ieg a n i e eru pcj i pły n u złożoweg o przy wierceniach na złożach surowców sta łyc h §
3. W razie prowadzenia prac wiertniczych na su rowców stałych , gdzie przewidywane jest występowanie nagromadzeń gazu ziemnego lub występowanie samowypływów wody lub innego płynu, sposób zabezpieczen ia wylotu otworu wiertniczego oraz sposób wykonywania wierceń określa kierownik ruchu zakładu górniczego. złożach
4. Ustalenia ust. 1 dotyc zą również wierceń prowadzo nych z powierzchni dla odmetanowania złóż węgla kamien nego. §
6. Przy prowadzeniu wierceń, przy których istnieje możl iwość występowania nagromadzeń gazu ziemnego, wylot otworu powinien umożliw i ć zainstalowanie odpowied nich zabezpieczeń .
7. Wszystkie elementy zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego muszą posiadać wytrzymałość na ciśnienie wyższe od przewidywanego ciśnienia głowicowego .
8. Przeciwerupcyj ne zabezpieczenie wylotu otworu wiertniczego powinno umożliwiać w szczególności : Poz. 119 - 1) zamknięcie wylotu otworu przy zapuszczonym przewo dzie, 2) zamknięc i e wylot u otworu przy wyciągniętym przewo dzie, 3) kontrolowane odprowadzenie płynu złożowego i za tłaczanie otworu, 4) zatłaczanie otworu i obieg płuczki przy zamkn i ętym urządzeniu przeciwerupcyjnym, 5) pomiar c i śnienia na stojaku i w przestrzeni pierścienio­ wej .
9. W warunkach zagro żenia erupcyjnego powinna być zapewniona możliwość zamknięcia wewnętrznej przestrzeni przewodu w iertniczego znajdującego się w otworze przy zachowaniu możliwości zatłoczenia otworu przez ten prze wód .
10. Rury, na których projektowane jest zainstalowanie urządzeń przeciwerupcyjnych, należy cementowa ć do wierz- chu . §
12. W przypadku spodziewanych s amowypływów wód złożowych , wylot otworu należy zabezpieczyć w sposób umożliwiający jego opanowan ie oraz odprowadzenie wy pływającej wody.
13. W szczególnych przypadkach, w zależności od stop nia zagrożenia bąd ź występowania nagromadzeń gazu ziem nego, należy odpowiednio stosować przepisy dotyczące zapobiegania i opanowywania erupcji wstępnej oraz za grożenia siarkowodorowego przy wierceniach na z ło ża c h ropy naftowej i gazu ziemnego, określone w części 5 ni niej szego rozdz i ału :
14. Badan i a czych pomiary w otworach w i e r tni - §
16. Badania i pomiary wykonywane w otworach wiertniczych należy prowadzić zgodnie z ustaleniami zawar tymi w projekcie prac geologicznych, na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu za kładu górniczego.
17. Wyniki badań i pomiarów oraz zabiegów specjalnych wykonanych w otworze w iertn iczym należy ująć w doku mentacji wynikowej otworu . §
18. Aparatura i przyrządy zapuszczone do otworu muszą być uprzednio skontrolowane pod względem spraw ności oraz zmierzone . §
19. W czasie prowadzenia opróbowań w otworach wiertniczych, gdzie spodziewane jest występowan i e ropy naftowej i gazu ziemnego lub gazów toksycznych, na wiertni muszą znajdować się sprawne przyrządy do ich wykrywania. §
20. Pracownicy w iertni powinni być przeszkolen i w zakresie dz i ałania gazów toksycznych i duszących , metod ich wykrywania, zabezpieczenia przed ich szkodliwym dzia łaniem oraz udzielania pierwszej pomocy. §
22. Podczas opróbowania skał zbiornikowych na przypływ płynu złożowego , po skończeniu wiercenia, zabez - pieczenie przeciwerupcyjne otworu stanowi słup płynu o gę­ gradient ciśnienia złożowego oraz zestaw głowic przeciwerupcyjnych, stosownie do rodzajów zagrożenia i wiertnicy: stości przewyższającej Dziennik Ustaw Nr 22 - 377 1) do robót prowadzonych z wiertnicy podstawowej należy stosować zestaw głowic przeciwerupcyjnych jak w czasie wiercenia, 2) do robót prowadzonych z wiertnicy zastępczej dla I i " kategorii zagrożenia siarkowodorowego dopuszcza się stosowanie zestawu głowic przeciwerupcyjnych z trze ma zamknięciami. z których jedno jest uniwersalne, 3) do robót prowadzonych z wiertnicy zastępczej w pozos . tałych rodzajach zagrożeń dopuszcza się stosowanie zestawu głowic przeciwerupcyjnych z dwoma zamknię­ ciami .
23. Podczas opróbowania skał zbiornikowych na przy przy technologii pozwalającej na zastosowan ie nie zrównoważonego ciśnienia dennego w stosunku do ciśnienia złożowego zabezpieczenie przeciwerupcyjne otworu określa kierownik ruchu zakładu górnicze go. pływ płynu złożowego §
24. Opróbowanie poziomów zbiornikowych zawierających płyn złożowy z siarkowodorem należy prowadzić po wyposażeniu wiertni w urządzenia do degazacji płynu złożo ­ wego i spalania gazu . § 101 .
25. Elementy wyposażenia wylotu otworu wiertniczego podczas wiercenia oraz opróbowań , które powinny być odporne na działanie siarkowodoru, określa instrukcja,

§ 76. 2.

W razie opróbowania rurowym próbnikiem złoża, wyposażenie wylotu otworu wiertniczego określa instrukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §

1. W procesie wywoływania przypływu płynu zło­ żowego zawierającego związki siarki należy stosować środki Poz. 119 §
2. Likwidacja odwiertu powinna być wykonana w sposób zapewniający szczelną izolację poziomów wod nych, ropnych i gazowych, zgodnie z technicznym projektem likwidacji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
3. Materiały użyte do likwidacji odwiertu oraz sposób likwidacji odwiertu powinny być dostosowane do istniejących warunków geologicznych, złożowych i technicznych . §
4. W razie likwidacji odwiertów z odkrytymi warstwami solnymi, zaczyn cementowy należy sporządzić na bazie solanki o pełnym nasyceniu. §
5. Do likwidacji otworów w interwałach orurowanych z zacementowaną przestrzenią zarurową dopuszcza się stosowanie korków (pakerów) z materiałów trwałych oraz wypełnienie rur płuczką. § 111 . W razie stwierdzenia nieskutecznej likwidacji otworu,; pleży przystąpić do jego ponownej likwidacji. §
6. Sprzęt i narzędzia pozostawione w otworze muszą być wyszczególnione w protokole likwidacji. §
8. Trwałe oznakowanie miejsca wiercenia po likwidacji otworu wiertniczego ustala kierownik ruchu zakładu górniczego w projekcie, o którym mowa w §
10. Oznakowanie, o którym mowa w ust. 1, nie jest wymagane przy pracach sejsmicznych.
11. W uzasadnionych przypadkach, jeżeli miejsce wiercenia nie wymaga oznakowania i równocześnie nie występuje zagrożenie przedostawania się płynu złożowego na powierzchnię, dopuszcza się ucinanie pozostawionych wotworze rur okładzinowych na głębokości nie mniejszej niż 1,5 m od wierzchu . uniemożliwiające powstanie samozapłonu płynu w otworze. §
12. W czasie badań związanych z obniżeniem słupa płuczki lub gęstości płuczki w otworze na wiertni powinien znajdować się zapas płuczki o odpowiednich właściwoś­ ciach, w ilości umożliwiającej w razie potrzeby ponowne zatłoczenie otworu . §
13. Prace z użyciem substancji promieniotwórczych w otworach wiertniczych lub eksploatacyjnych należy pro wadzić zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami szczególnymi. §
14. Prace prowadzone z użyciem substancji promieniotwórczej należy rejestrować w dzienniku wiertniczym lub w książce odwiertu .
15. L i k w i d a c j a o d w i e rt ó w §
17. Po zakończeniu wiercenia odwiert powinien Rozdział 3 Maszyny i urządzenia zakładu górniczego
18. Postanowienia ogólne §
20. W zakładzie górniczym powinna znajdować się bieżąco aktualizowana dokumentacja techniczno -ruchowa maszyn i urządzeń.
21. Montaż , demontaż oraz eksploatację maszyn i urzą­ dzeń należy przeprowadzać zgodnie z instrukcjami wytwórcy, a w razie braku takiej instrukcji, na podstawie instrukcji ruchowo-eksploatacyjnych, opracowanych w zakładzie górniczym. § 11
22. Przy obsłudze maszyn i urządzeń mogą być zatrudnieni wyłącznie pracownicy, którzy posiadają odpo wiednie kwalifikacje i wymagane uprawnienia. nie jest przeznaczony do dalszego §
24. Przed oddaniem do eksploatacji urządzeń i in stalacji technicznych należy dokonać ich komisyjnego od bioru technicznego.
25. Otwory wyłączone z eksploatacji i przeznaczone do likwidacji powinny mieć zamknięte wyloty oraz odłączone urządzenia i instalacje.
26. Odbiory techniczne powinny być przeprowadzone w odniesieniu do urządzeń i instalacji energomechanicznych stałych i czasowych nowo uruchamianych oraz po wykona nych remontach i przebudowie. być zlikwidowany, jeśli wykorzystania .
27. Z przeprowadzonej likwidacji otworu wiertniczego należy sporządzić protokół całości likwidacji po zakończeniu §
29. Kontrole okresowe maszyn i urządzeń , w tym urządzeń dźwigowych, należy przeprowadzać w zakresach i terminach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego, przy zachowan iu zasad wynikających z instrukcji wyrobisk postrzałowych na danym profilu sejsmicznym. producenta. należy sporządzić protokół .
30. Przy robotach wiertniczych dla celów sejsmicznych Dziennik Ustaw Nr 22 -
31. Wyn iki kontroli należy dokumentować w książkach kontroli i eksploatacji urządzeń. §
33. Przed rozpoczęciem rurowania otworu oraz robót ratunkowych (instrumentacyjnych) należy sprawdzić stan urządzenia wiertniczego i sprzętu używanego przy tych robotach. Wyniki przeprowadzonej kontroli należy odnotować w książce kontroli.
34. Prowadzenie robót. o których mowa w ust. 1, bez sprawnych urządzeń kontrolno-pomiarowych jest niedozwolone. §
36. Maszyny i urządzenia należy wyposazyc w sprawnie działające urządzenia zabezpieczające oraz przyrządy pomiarowe, określone w dokumentacji techniczno- ruchowej .
37. Regulacja lub zmiana nastawienia mechanizmów zabezpieczających maszyn i urządzeń może być dokonywana wyłącznie przez pracowników do tego upoważnionych, a czynność ta musi być odnotowana w książce eksploatacji maszyn i urządzeń .
38. Sprawność urządzeń zabezpieczających ruch, a w szczególności zaworów bezpieczeństwa, wskaźników obciążeń układów linowych, wyłączników krańcowych, hamulców i zapadek w układach dźwigowych , należy kontrolować co najmniej raz w miesiącu, a wyniki kontroli wpisywać do książki kontroli urządzeń .
39. Instalacje ciśnieniowe bezpośrednio przed wykonaniem robót specjalnych powinny być sprawdzone ciśnieniem większym od największego ciśnienia przewidywanego, lecz nie większym od ciśnienia roboczego, oraz zabezpieczone przed nadmierną wibracją i przemieszczeniem się w czasie pracy.
40. Na wskazujących przyrządach pomiarowych należy oznaczyć zakres dopuszczalnych wartości mierzonych parametrów. §
42. W razie automatycznego lub zdalnego sterowania procesem produkcyjnym, należy stosować odpowiednią sygnalizację ostrzegawczą oraz zabezpieczenia i blokady.
43. Na określonych stanowiskach pracy powinny się znajdować wyłączniki awaryjne, u m ożliwiające wstrzymanie ruchu w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia. § 121 .
44. Konserwacja oraz smarowanie maszyn mogą być przeprowadzane tylko podczas ich postoju oraz po zabezpieczeniu przed przypadkowym uruchomieniem.
45. Smary oraz czyściwo znajdujące się w pomieszczeniach, w których pracują maszyny i urządzenia energomechaniczne, muszą być przechowywane w bezpiecznych miejscach i pojemnikach wykonanych z materiału niepalnego. §
46. Maszyny, urządzenia i instalacje, nie przystosowane do pracy w warunkach niskich temperatur, powinny być zabezpieczone przed ich działaniem .
47. Urządzenia wiertnicze i wydobywcze §
49. Urządzenia wiertnicze do mechanicznych wierceń obrotowych oraz wieże eksploatacyjne o udźwigu ponad 60 kN (największe obciążenie ciągłe) należy wyposażyć w ciężarowskaz lub inny wskaźnik obciążenia na haku, usytuowany w polu widzenia wiertacza lub operatora wycią­ gu linowego. Poz. 119 378
50. Na wieżach eksploatacyjnych wymaganie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy wykonywania prac z użyciem wyciągu linowego. §
52. Wiertnice, których wysokość wieży lub masztu przekracza 18 m, powinny być wyposażone w urządzenia ograniczające maksymalną wysokość podniesienia wielokrążka ruchomego.
53. W razie braku urządzenia, o którym mowa w ust. 1, w wyposażeniu fabrycznym wiertnicy dopuszcza się zainstalowanie przyrządów ostrzegawczych, sygnalizujących krańcowe położenie wielokrążka ruchomego dla określone­ go typu wiertnicy, za zgodą właściwego organu państ­ wowego nadzoru górniczego. §
54. Maszty i wieże wiertnicze oraz eksploatacyjne powinny mieć określone najwyższe obciążenie robocze mierzone na haku wielokrążka ruchomego . §
56. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego oraz przy innych wierceniach w przypadku występowania zagrożeń górny pomost masztu wiertniczego (wieży) powinien być wyposażony w urządzenie umożliwiające pracownikowi szybką ewakuację ·
57. Urządzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być sprawdzone przed rozpoczęciem wiercenia, a w okresie dowiercania i opróbowania - kontrolowane nie rzadziej niż raz w miesiącu . Sposób sprawdzania i kontroli ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
58. Pomosty wieży i masztu na stanowisku pracy pomocnika wieżowego powinny być osłonięte od wiatru. Dopuszcza się rezygnację z ich osłaniania w warunkach letnich i przy krótkotrwałych robotach.
59. Stałe pomosty manipulacyjne lub montażowe powinny być wyposażone w poręcze i listwy nożne, chyba że rozwiązania fabryczne przewidują inne sposoby zabezpieczania . §
60. Z obudowanej wieży wiertniczej (masztu) muszą być co najmniej dwa wyjścia z łatwo otwieranymi drzwiami. Jedno z wyjść musi znajdować się przy stanowisku wiertacza. §
61. Dźwignia hamulca mechanicznego wyciągu wiertniczego przy pełnym zahamowaniu powinna znajdować się w odległości 80-90 cm od górnej płaszczyzny poziomu roboczego urządzenia (podłogi), jeśli instrukcja fabryczna nie stanowi inaczej. §
62. Wyciąg w iertniczy wiertnic o udźwigu większym od 800 kN na hakIJ musi być wyposażony w hamulec wspomagający . §
64. Podczas pracy bębenkiem pomocniczym, przy ręcznym nawijaniu, zabrania się stosowania lin stalowych oraz uszkodzonych lin konopnych.
65. Bębenek pomocniczy wyciągu wiertniczego może być użyty do podnoszenia, opuszczania i przemieszczania w wieży narzędzi i sprzętu wiertniczego o ciężarze nie przekraczającym wielkości podanych w dokumentacji danego urządzenia.
66. Używanie bębenka jest dozwolone tylko w przypadku, gdy wiertacz znajduje się przy pulpicie sterowniczym wiertnicy. Dziennik Ustaw Nr 22 - 379 §
67. Wszelkie czynności z użyciem wyciągu wiertniczego lub innych urządzeń, wykonywane (sterowane) ze stanowiska wiertacza, odbywające się poza zasięgiem jego pola widzenia mogą odbywać się tylko przy tak zorganizowanej pracy, aby wiertacz otrzymywał sygnał o gotowości do rozpoczęcia, przebiegu i konieczności przerwania tych czynności. §
69. Pompa płuczkowa musi być wyposażona w sprawnie działający zawór bezpieczeństwa i manometr.
70. W polu widzenia wiertacza powinien znajdować się manometr zainstalowany na tłocznym rurociągu płuczko­ wym. §
71. Klucze wiertnicze należy mocować zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu gór- niczego. §
72. Kontrola stanu technicznego klinów do rur płu­ czkowych, kluczy wiertniczych, wkładów do stołów obrotowych i graniatek, elewatorów oraz haków wiertniczych powinna być prowadzona na początku każdej zmiany. §
73. Zabrania się odcinania przewodu wiertniczego przy jego rozkręcaniu za pomocą stołu wiertniczego. §
74. Wyciągarki powinny być wyposażone w sprawnie działający hamulec, a wyciągarki z napędem ręcznym - również w sprawny mechanizm zapadkowy uniemoż­ liwiający wsteczny ruch bębna . §
75. Krążki i wielokrążki manipulacyjne, jak również części wirujące oraz wykonujące ruchy posuwisto-zwrotne, stanowiące zagrożenie, powinny być osłonięte. §
76. Przy instalowaniu urządzeń wydobywczych należy: Poz. 119 - wolno wchodzić tylko pod warunkiem dokładnego przewietrzenia tych pomieszczeń. Wymaganie to należy podać na tablicy przy wejściu do obudów czół zbiorników. §
77. Pracownicy zatrudnieni przy robotach wykonywanych w zbiornikach oraz w pomieszczeniu obudowy czół zbiorników z substancją szkodliwą muszą być ubezpieczani przez innych pracowników znajdujących się na zewnątrz, posiadających możliwość natychmiastowego usunięcia zatrudnionych z zagrożonej strefy. §
78. Nogi czwórnogów i trójnogów należy zabezpieczyć przed możliwością ich przemieszczania, przy pod - stawie i na koronie. §
79. Wejście na wieżę wiertniczą, maszt, czwórnóg musi posiadać zabezpieczenia przed spadnięciem pracownika.
80. U r z ą d z e n i a i i n s t a I a c j e e n e r g e t y c z n e §
81. Do budowy i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych w zakładach górniczych, w zakresie dotyczącym wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeńst­ wa pożarowego, mają zastosowanie ogólnie obowiązujące przepisy o budowie urządzeń elektroenergetycznych i przepisy eksploatacji technicznej urządzeń elektroenergetycznych w zakładach przemysłowych, jeżeli niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, oraz normy wprowadzone do obowiąz ­ kowego stosowania . §
82. W zakładzie górniczym lub wydzielonych jego oddziałach powinna znajdować się dokumentacja techniczna maszyn i urządzeń elektroenergetycznych, w szczególności : 1) mapy z naniesionymi trasami linii elektroenergetycznych oraz plany i schematy połączeń sieci oraz podstawo wych urządzeń, z podaniem rodzaju zastosowanych zabezpieczeń i ochrony przeciwporażeniowej, książka okresowych kontroli urządzeń elektroenergetycznych z protokołami przeprowadzonych badań, 1) wyważyć indywidualne i grupowe układy pompowe o napędzie mechanicznym, 2) 2) cięgła pompowe do napędów grupowych prowadzić pod nawierzchnią przejść, 3) rejestr urządzeń w obudowie przeciwwybuchowej, zainstalowanych w strefach zagrożenia wybuchowego . 3) uruchamianie i wyłączanie kiwonów pompowych przy napędzie grupowym wykonywać za pośrednictwem typowych, sprawnie działających sprzęgników cięgło­ wych, §
83. Wstęp do pomieszczeń prowadzenia ruchu urzą­ dzeń elektroenergetycznych jest dozwolony jedynie pracownikom posiadającym kwalifikacje i uprawnienia do kontroli i obsługi urządzeń elektroenergetycznych. 4) w przypadku prowadzenia cięgieł pompowych nad przejściami zabudować pod cięgłami pomosty zabez- §
85. Zakłady górnicze, w których przerwa w zasilaniu w energię elektryczną może spowodować komplikacje technologiczne lub awarie, muszą posiadać co najmniej dwa zasilania z niezależnych źródeł energii: 1) podstawowe, pokrywające pełne zapotrzebowanie mocy dla urządzeń, 2) rezerwowe, pokrywające zapotrzebowania mocy zakła­ du górniczego, w których przerwa w dopływie energii może spowodować awarię lub zagrożenie. pieczające . §
87. Roboty w zbiornikach, w których magazynowane były substancje szkodliwe dla życia i zdrowia ludzkiego, mogą być wykonywane po odłączeniu zbiornika od istniejącej instalacji i całkowitym opróżnieniu z tych substancji w sposób określony w przepisach szczególnych.
88. W razie zawartości tlenu w zbiorniku poniżej 19% po wyposażeniu pracownika w dopuszczony i sprawny izolujący sprzęt ochrony dróg oddechowych. objętościowo, pracę można wykonywać
89. Przed podjęciem i podczas wykonywania prac wymienionych w ust. 1 i 2 osoba dozoru ruchu powinna sprawdzić stan bezpieczeństwa w zbiorniku w zakresie nagromadzenia gazów o stężeniu wybuchowym i trującym oraz zawartość tlenu w atmosferze zbiornika. §
90. Do pomieszczeń obudów czół zbiorników magazynowanych substancji szkodliwych oraz wybuchowych
91. Agregaty prądotwórcze na wiertniach mogą stanowić zasilanie podstawowe lub rezerwowe.
92. W zakładach górniczych, w których przerwa w zasilaniu nie stanowi zagrożenia, dopuszcza się jedno zasilanie, pod warunkiem wyposażenia pracowników w przenośne źródła świetlne, przystosowane do pracy w strefach występującego zagrożenia. §
93. Rury okładzinowe otworów wiertniczych i odwiertów należy wykorzystywać jako uziomy naturalne w systemie uziomów roboczych, roboczych dodatkowych, ochronnych i ochronnych odgromowych. - Dziennik Ustaw Nr 22 380 §
95. Łączniki sterownicze układu sterowania silników elektrycznych, służących do napędu wiertnicy, po winny znajdować się na stanowisku wiertacza.
96. W razie stosowania kilku łączników sterowniczych musi istnieć ich blokada uniemożliwiająca równoczesne uruchomienie napędu z różnych miejsc.
97. Prąd silników powinien być kontrolowany za pomo- cą przyrządów (wskaźników) widocznych ze stanowiska Poz. 119 - 2) pomiarów nie wolno wykonywać, a prowadzone należy przerwać, gdy stężenie mieszaniny wybuchowej przekracza 20 % dolnej granicy wybuchowości.
98. Wyniki pomiarów, o których mowa w ust. 1, należy dokumentować . §
99. Urządzenia elektroenergetyczne powinny być zabezpieczone przed możliwością ich uruchomienia przez osoby postronne. wiertacza. §
100. Wyłącznik dopływu energii elektrycznej do wiertni powinien być umieszczony w strefie zagrożonej wybuchem oraz w miejscu łatwo dostępnym . § 151 .
101. Wieże, wieżomaszty i maszty konstrukcji stalowej, urządzenia wiertnicze z napędem elektrycznym lub urządzenia wiertnicze, na których są zainstalowane agregaty prądotwórcze, powinny być uziemione. §
102. Kable i przewody zasilania podstawowego i rezerwowego oraz sterowania urządzeń z napędem elektrycznym na wiertniach powinny być prowadzone oddzielnie. §
103. Trasy przewodów oponowych powinny być prowadzone na stojakach, wspornikach lub uchwytach oraz odpowiednio oznakowane.
104. Wyniki pomiarów rezystancji uziemienia powinny do książki kontroli urządzeń i potwierdzone §
105. Kontrole okresowe urządzeń elektroenergetycznych należy przeprowadzać w zakresach i terminach ustalonych w instrukcjach eksploatacyjnych tych urządzeń bądź w zaleceniach producenta.
106. Pomiary, o których mowa w ust. 2, nie dotyczą wiertnic wykonujących otwory wiertnicze do celów geofizycznych . §
107. W razie awarii i samoczynnego wyłączenia urzą ·· dzenia elektroenergetycznego, można je ponownie załączyć dopiero po stwierdzeniu i usunięciu przyczyny wyłączenia . być wpisane protokołem. §
109. W pomieszczeniach i strefach zagrożonych wybuchem oprawy oświetleniowe, osprzet oświetleniowy oraz instalacja muszą spełniać wymagania budowy przeciwwybuchowej .
110. W miejscach narażonych na drgania i wstrząsy oprawy oświetleniowe muszą mieć dodatkowe zabezpieczenia przed spadnięciem . §
111. W strefie zagrożenia wybuchowego wolno stosować tylko urządzenia elektroenergetyczne budowy przeciwwybuchowej oraz przewody i kable dopuszczone do stosowania w obrębie tych stref w trybie odrębnych przepisów. §
112. System zasilania urządzeń elektroenergetycz nych w strefie zagrożenia wybuchowego musi umożliwić wyłączenie tych urządzeń za pomocą urządzeń łączenio ­ wych, łatwo dostępnych, umieszczonych poza strefą zagrożenia. §
113. W strefie zagrożenia wybuchowego oraz w strefie ochronnej zbiorników na węglowodory płynne nie wolno budować elektroenergetycznych linii napowietrznych.
114. O ś w i e t I e n i e z ak ł a d u gór n i c z e g o §
115. Na terenie zakładu górniczego należy oświetlić wszystkie miejsca pracy, w których stale lub czasowo przebywają pracownicy. §
117. Wieże wiertnicze, maszty oraz wiaty maszynowe wiertnic muszą mieć oświetlenie awaryjne. chu
118. Rodzaj oświetlenia awaryjnego ustala kierownik ruzakładu górniczego odpowiednio do występujących zagrożeń.
119. P r a c e s p a wal n i c z e §
120. W przypadkach nie uregulowanych przepisami prace spawalnicze należy wykonywać zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
121. W razie gdy prace spawalnicze mają być wykonywane w miejscach, w których istnieje zagrożenie wybuchowe, instrukcja,

§ 165, musi uwzględniać szczególne wymagania wynikające z tego zagrożenia .

ne po wyłączeniu urządzenia spod napięcia . §

2. Zbiorniki, przy których mają być wykonywane prace spawalnicze, należy odłączyć od instalacji za pomocą zasuw i zaślepek stalowych. Zbiorniki magazynujące węg­ lowodory muszą być ponadto wyparowane, przewietrzone, oczyszczone i wysuszone.
3. Zwieranie i uziemianie części wyłączonych spod napięcia w celu zabezpieczenia stanu wyłączania jest dopu- może być udzielone, gdy zawartość tlenu w zbiorniku nie jest szczalne po stwierdzeniu, że stężenie mieszaniny wybuchowej nie przekracza 20% dolnej granicy wybuchowości . niższa niż 19% objętościowo, a zawartość substancji toksycznych i palnych nie stwarza zagrożenia . §
5. Otwieranie osłon przyrządów elektrycznych stanowiących ochronę przeciwwybuchową jest dopuszczal- §
7. Pomiary urządzeń elektroenergetycznych w strefach ochronnych zbiorników na węglowodory płynne i w pomieszczeniach zaliczonych do strefy zagrożenia wybuchowego można wykonywać przyrządami budowy zwykłej z zachowaniem następujących zasad: 1) przed pomiarami i w czasie pomiarów należy kontrolować stężenie mieszaniny wybuchowej przez osobę dozoru ruchu,
8. Zezwolenie na prace spawalnicze w zbiornikach Rozdział 4 Zagrożenie pożarowe i wybuchowe §
10. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest obowiązany określić pomieszczenia i miejsca występowania wybuchowego i zagrożenia pożarowego oraz ustalić strefy tych zagrożeń . zagrożenia Dziennik Ustaw Nr 22 - Poz. 119 381
11. Strefy zagrożen i a wybuchowego należy ustalić wed przepisach szczególnych . okresowych pomiarów stężenia gazów bez stosowania automatycznych wskaźników stężeń gazów. §
13. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu górniczego powinn i być pouczeni o sposobach zapobiegania pożarom i ich zwalczania odpowiednio do miejsca pracy, występujących tam zagrożeń oraz posiadanych środków §
14. Pomieszczenia obudowy czół zbiorników zawierających gaz muszą być przewietrzane. ług kryteriów określonych w gaśniczych.
15. Na terenie zakładu górniczego, w widocznych miejs cach, powinny być umieszczone instrukcje ustalające sposób alarmowania straży pożarnej i innych jednostek interwencyjnych oraz osób dozoru ruchu . §
16. Palenie tytoniu na terenie zakładu górniczego dozwolone jest tylko w miejscach lub pomieszczeniach do tego wyznaczonych. §
17. Ruroc i ągi , zbiorniki i inne pojemniki, w których są przechowywane płyny łatwo palne i wybuchowe, powinny być uziemione i połączone ze sobą przewodem metalowym . Dysze i otwory wypływowe tych pojemników muszą być uziemione. §
19. Odległość obiektów i urządzeń związanych z wydobywaniem ropy naftowej i gazu ziemnego oraz podziemnym magazynowaniem węglowodorów płynnych na lądzie nie może być mniejsza niż: § 171 . Przed miejscami i pomieszczeniami, w których istnieje niebezpieczeństwo pożaru lub wybuchu, należy umieścić tablice ostrzegawcze z zakazem używania ognia i palenia tytoniu . 1) 50 m od odwiertów, gazoliniarni, urządzeń i instalacji do osuszania i odsiarczania gazu, tłoczni ropy i gazu do kuźni, kotłowni , spawalni i innych obiektów z otwartym ogn iem oraz dróg, linii kolejowych , budynków administracyjnych i mieszkalnych, §
20. Zabrania się prowadzenia w kierunku budynków 2) 20 m od stacji redukcyjno - pomiarowych do obiektów i miejsc z otwartym ogniem wymienionych w pkt
21. z otwartym ogniem rowów lub koryt, przez które mogłaby ściekać ropa naftowa lub inne produkty palne z otworów wiertniczych, zbiorników, dołów urobkowych lub magazynów. §
23. W obręb i e stref zagrożonych wybuchem po winny znajdować się mater i ały , urządzenia i inne środki , za których pomocą można zapobiec powstaniu i zapłonowi mieszaniny wybuchowej .
24. Pomieszczenia zagrożone wybuchem powinny być dostatecznie przewietrzane oraz tak zabezpieczane, aby mieszanina wybuchowa nie mogła przedostać się do pomieszczeń sąsiednich.
25. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może w uzasadnionych przypadkach zezwolić na zmn iejszenie lub nakazać zwiększenie odległości , o których mowa w ust.
26. §
27. Przy pracach wykonywanych w miejscach, w których występuje mieszanina wybuchowa, zabrania się używania narzędzi , sprzętu oraz obuwia i odzieży , mogących powodować iskrzenie. § 181 .
28. Materiały pędne, oleje i smary powinny być magazynowane poza obrębem zabudowy urządzenia wiertniczego oraz w miejscach należycie przewietrzanych i zabezpieczonych przed ich zapa leniem.
29. Powietrze doprowadzane do pomieszczeń nie może być pobierane ze stref zagrożonych wybuchem .
30. W strefach zagrożonych wybuchem nie można grolub rozprzestrzenianiu się pożarów. madzić materiałów , które mogą sprzyjać powstawaniu §
31. Podgrzewanie zbiorników, cystern i przewodów rurowych należy wykonać z użyciem wody, pary wodnej lub w inny bezpieczny sposób, ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
32. Stosowanie napędów pasowych w pomieszczeniach zaliczonych do zagrożonych wybuchem jest dozwolone tylko po zastosowaniu niezawodnie działających uziemienia i urządzeń p rzeciwdziałających gromadzeniu się elektryczności statycznej na pasach. §
34. W budynkach gazoliniarni, tłoczni ropnych i gazowych oraz w innych pomieszczeniach, w których mogą powstać mieszaniny wybuchowe lub nagromadzić się gazy toksyczne, muszą być stale otwarte górne otwory wentylacyjne o powierzchni nie mniejszej niż 1 % powierzchn i posadzki tego pomieszczenia. W pomieszczeniach tych należy wykonać ponadto otwory wentylacyjne z żaluzjami na poziomie posadzki.
35. W pomieszczeniach określonych w ust. 1 należy zainstalować działające automatycznie wskaźniki gazowe.
36. W uzasadnionych przypadkach właściwy organ pań­ stwowego nadzoru górniczego może zezwolić na wykonanie
37. Ustalenia ust. 1 nie dotyczą zbiorników roboczych i technologicznych . §
38. Rury wydmuchowe silników spalinowych pobyć wyprowadzone na zewnątrz zabudowy oraz posiadać zabezpieczenie przeciwdziałające przenoszeniu się winny iskier. Rozdział 5 Ograniczenie wpływu działalności górniczej na środowisko §
39. Kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiąza­ ny jest do stosowania środków zapewniających ochronę środowiska przez zmniejszenie wpływu działalności tego zakładu na środowisko. §
41. W zakładzie górniczym należy prowadzić obserwację i pomiary wpływu robót górn iczych na powierzchnię , w tym zmian stosunków wodnych .
42. Zakres obserwacji oraz ich częstotliwość powinny umożliwić: 1) określenie zasięgu i wielkości wpływu robót górniczych, 2) ocenę stanu zagrożenia obiektów budowlanych i urzą­ dzeń oraz ich otoczenia.
43. Wyniki obserwacji określonych w ust. 2 muszą być ewidencjonowane na mapach obniżeń terenu okresowych i całkowitych. Dziennik Ustaw Nr 22 - 382
44. Pierwszy pomiar sytuacyjno-wysokościowy powi nien być wykonany przed rozpoczęciem wydobycia . Następ ­ ne pom iary należy wykonywać w czasie eksploatacji, w spo sób i z częstotliwością ustalonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
45. Obserwacje i pomiary, o których mowa w ust. 1, dotyczą tych zakładów górniczych, których działalność ma §
46. W razie awarii urządzeń albo instalacji zakładu górniczego, mogącej zagrozić środowisku , lub awarii urzą ­ dzeń chroniących środowisko należy niezwłocznie zawiado mić o tym właściwy organ państwowego nadzoru górniczego i właściwy organ ochrony środowiska , podając jednocześnie terminy usuwania skutków awarii oraz podjęte doraźne środki zabezpieczające. wpływ na powierzchnię . §
47. I nstalacje, urządzenia lub obiekty, które w przypadku uszkodzenia lub awarii mogłyby stać się źródłem zagrożenia dla otoczenia, powinny być tak zlokalizowane, aby zapewnione były warunki do likwidacji tego zagrożen i a . §
48. W zakładzie górniczym wydobywającym ropę naftową i gaz ziemny z zawartością siarkowodoru lub innych związków toksycznych powinien być sporządzony program opanowania i neutralizacji skażenia terenu . §
49. Doły urobkowe i doły na ciecze złożowe z opró bowań odwiertów, jak również składowiska materiałów szkodliwych należy izolować w sposób zapobiegający nieko rzystnemu oddziaływaniu na środowisko . §
51. Zbiorniki wodne oraz osadniki przemysłowe powinny być zabezpieczone przed przedostawaniem się zmagazynowanych w nich substancji na zewnątrz.
52. Obiekty, o których mowa w ust. 1, powinny być oznakowane tablicami zabraniającymi wstępu osobom nie upoważnionym . §
53. W zakładzie górniczym należy prowadzić pomia ry emisji zan i eczyszczeń powietrza atmosferycznego w sposób określony przez właściwy organ ochrony środowiska . §
55. Eksploatację urządzeń odpylających i neutralizujących oraz zabezpieczeń służących do ochrony powietrza atmosferycznego należy prowadzić zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
56. Odpady uzyskane z urządzeń odpylających należy utylizować. § 191 . Wodę złożową , wydobytą z gazem lub ropą , należy zneutralizować przed odprowadzen iem do cieków powierzchniowych lub zatłaczać do złoża tylko w sposób zgodny z projektem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego, dla każdego otworu zrzutowego od dzielnie. Projekt ten wymaga uzgodnienia z właściwym organem ochrony środowiska . Poz. 119 §
58. W razie powstania, wskutek robót górniczych, zagrożenia dla ludzi lub środowiska poza terenem zakładu górniczego, kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiąza­ ny jest do niezwłocznego podjęcia środków zabezpieczają­ cych i likwidujących powstałe zagrożenia .
59. Obowiązki określone w ust. 1 kierownik ruchu zaporozumieniu z właściwymi organami terenowej administracji państwowej. kładu górniczego wykonuje w §
60. Teren po wykonanych pracach geologicznych należy doprowadzić do stanu pierwotnego bądź zrekul- tywować . Rozdział 6 Badania geofizyczne i roboty strzałowe w otworach wiertniczych §
62. Badania geofizyczne w otworach wiertniczych należy wykonywać w zakresie przewidzianym w projekcie prac geologicznych lub w projekcie techn icznym, zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego, wykonującego te badania .
63. W uzasadnionych przypadkach zmiana zakresu bamoże nastąpić za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. dań §
64. Przygotowanie otworu wiertniczego do badań i prac geofizycznych musi umożliwiać swobodne przemieszczanie przyrządów pomiarowych i specjalnych na całej długości otworu w czasie niezbędnym do wykonania pomiarów i innych prac geofizycznych . §
65. Podczas wykonywania badań geofizycznych nie wolno prowadzić innych robót, które mogłyby wpłynąć negatywnie na wynik badań lub stworzyć zagrożenia dla pracowników i sprzętu geofizycznego. § 201 . Przed przystąpieniem do wykonywania badań lub innych prac geofizycznych, przy zagrożeniu erupcyjnym, wylot otworu musi posiadać zabezpieczenie umożliwiające bezpieczne wykonanie tych pomiarów i prac. §
66. Awaryjne wycieki bituminów lub innych substancji, stanowiące zagrożenie dla środowiska, muszą być niezwłocznie likwidowane, a skażony teren doprowadzony do stanu użytecznośc i. § 202 . Badania w otworach z użyciem próbników złoża lub skał muszą być wykonywane na podstawie instrukcji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego wykonującego te badania . §
67. Wszystkie pojemniki, w tym worki , z substancji szkodliwych dla środowiska, znajdujące się na terenie zakładu górniczego, muszą być trwale oznakowane nazwą techniczną danej substancji oraz hasłem zwracającym uwagę na szkodliwość tej substancji dla środowiska . §
68. Roboty strzałowe przy prowadzeniu badań geofizycznych, zabiegów intensyfikacyjnych i prac specjalnych w otworach wiertniczych i odwiertach należy wykonywać w zakresie przewidzianym projektem technicznym robót wykonawcy, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
69. W zakładzie górniczym powinien znajdować się odpowiedni zestaw materiałów , narzędzi i urządzeń umoż ­ liwiających szybką likwidację awarii rurociągów i innych urządzeń technologicznych oraz środków do niezwłocznej neutralizacji i likwidacji wycieków lub rozlewisk. §
71. Zbrojenie sprzętu środkami strzałowymi, sprawdzanie obwodu elektrycznego i demontaż sprzętu po odstrzeleniu powinny być wykonywane na oddzielnym stano wisku, po usunięciu osób nie upoważnionych do tych prac. - Dziennik Ustaw Nr 22 383
72. Przygotowanie i zbrojenie perforatorów, torped, generatorów ciśn i enia i innych ładunków materiałów wybuchowych oraz usuwanie ich niewypałów powinno odbywać się zgodnie ze szczegółowymi instrukcjami obowiązującymi w zakładzie górn iczym, wykonującym roboty strzałowe . § 205 . Stosowanie środków strzałowych i sprzętu strzałowego w robotach strzałowych wykonywanych w otworze wiertniczym powinno być zgodne z zakresem i warunkami ich stosowania, określonymi w decyzjach wydanych na podstawie odrębnych przepisów. § 206 . Inne roboty strzałowe wykonywane poza otworami wiertniczymi, jak strzelanie w rowach i zagłębieniach terenowych, w zbiornikach wodnych, w powietrzu oraz w otworach strzałowych , powinny być prowadzone zgodnie z projektem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Rozdział 7 Poz. 119 § 211 .
73. Głowica eksploatacyjna lub inne zamknięcia wylotu odwiertu wydobywczego muszą być szczelne i wytrzymałe na największe przewidywane ciśnienie głowicowe .
74. Głowica eksploatacyjna musi być wyposażona w urządzenia zamykające , za których pomocą można przerwać wydobycie z kolumny rur wydobywczych oraz kolumny eksploatacyjnej.
75. Odwiert należy wyposażyć w armaturę umożliwiającą pomiar parametrów charakteryzujących przebieg eksploata cji złoża, zarówno na powierzchni, jak i na spodzie odwiertu .
76. Dopuszcza się możliwość wspólnego opomiarowania przy grupowym ujęciu wydobycia płynu złożowego z odwiertów, pod warunkiem występowania zbliżonych ciśnień , wydajności i parametrów fizykochemicznych wydo bywanego płynu złożowego i uzyskania zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
77. Materiały i tworzywa, z których są wykonane za - Wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego mknięcia odwiertu wydobywczego, muszą być odporne na
78. Przepisy ogólne korozję wynikającą z działania substancji w skład wydobywanego płynu . § 207 . Wydobywanie ropy naftowej lub gazu ziemnego ze złoża należy poprzedz i ć badaniami warunków geolog iczno-złożowych oraz parametrów złoża i płynu złożowego . §
79. Sposób dowiercania otworów wydobywczych pow inien zapewn i ać szczelną izolację horyzontów wodnych nad i pod złożem oraz odizolowanie złoża od innych warstw przepuszczalnych, a także zapobiegać uszkodzeniu strefy przyodwiertowej . wchodzących
80. Odwierty eksploatacyjne samoczynne muszą być ogrodzone i oznaczone tablicą z numerem odwiertu i telefonu zakładu górniczego oraz posiadać tablice zakazujące wstępu, wzniecania ognia i palenia tytoniu. §
81. Konstrukcja głowicy eksploatacyjnej musi zapezapuszczania wgłębnych przyrządów po miarowych oraz pobór próbek płynu złożowego . wnić możliwość §
83. W zakładzie górniczym na podstawie danych uzyskanych z wiercenia i udostępnienia złoża oraz informacji i wartości parametrów z próbnej eksploatacji węglowodorów płynnych należy sporządzić program stałej ich eksploatacji . §
85. Podczas wydobywania płynu z odwiertu za suwy awaryjne głowicy eksploatacyjnej muszą być całkowi ­ cie otwarte.
86. Dla każdego odwiertu gazowego lub samoczynnego odw iertu ropnego należy corocznie na podstawie dokona nych pomiarów ustalić dozwolony pobór gazu oraz odpowiednio warunki eksploatacji ropy naftowej, uwzględ ­ niające maksymalne sczerpan ie i racjonalną gospodarkę wyłącznie po uprzednim zamknięciu zasuw roboczych . eksploatacyjną złoża .
87. Wielkość dozwolonego poboru gazu ziemnego, kondensatu lub ropy naftowej ustala kierownik ruchu zakładu górniczego po zasięgnięciu opinii jednostki naukowo-badawczej.
88. Ustalona wartość dozwolonego poboru gazu z danego horyzontu gazowego powinna być tak dobrana, aby podczas eksploatacji gazu nie następowało zjawisko piaszczenia, tworzenia się języków i stożków wodnych, a także przedwczesnego zużywania się elementów uzbrojenia odwiertu .
89. W razie stwierdzenia zmian parametrów eksploatacyjnych, w szczególności ciśnień i wykładników wodnego lub gazowego, kierownik ruchu zakładu górniczego obowią ­ zany jest zbadać przyczyny tych zmian i ustalić, jeśli zachodzi potrzeba, nowy program eksploatacji i dozwolony pobór węglowodorów . §
90. Ilość wydobywanych z odwiertu ropy, gazu i wody lub zatłaczanych do niego płynów oraz rodzaj i wyniki wykonywanych pomiarów i obserwacji należy dokumentować według zasad ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górn iczego.
91. Sterowanie zasuwami awaryjnymi może odbywać się §
93. Wymagania dotyczące wyposażenia wgłęb­ nego i napowierzchniowego odwiertów, którymi wydobywa się płyn złożowy, określa instrukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
94. Pakery wydobywcze należy montować w odwier tach, w których występuje I lub II kategoria zagrożenia siarkowodorowego.
95. W przypadkach nie określonych w ust. 2 stosowanie pakerów wydobywczych ustala kierownik ruchu zakładu górniczego, z uwzględnieniem rodzaju zagrożenia , warunków terenowych oraz odległości otworu od miast i osiedli . § 215 . W razie dowiercenia odwiertem badawczym lub rozpoznawczym złoża węglowodorów , rozpoczęcie wydobywania może nastąpić tylko wtedy, gdy stan techniczny odwiertu spełnia wymagania odwiertu eksploatacyjnego. §
97. W zależności od wielkości wydobycia, lokali zacji odwiertu, składu chemicznego wydobywanego płynu złożowego oraz stopnia zagrożenia kierownik ruchu zakładu górniczego decyduje o zastosowaniu wgłębnych lub powie rzchniowych zaworów bezpieczeństwa.
98. W I i II kategorii zagrożenia siarkowodorowego odwierty należy wyposażyć we wgłębny zawór bezpieczeńs­ twa. Dziennik Ustaw Nr 22 - 384 §
99. Z wyjątkiem przypadku określonego w § 234, niedozwolone jest nie regulowane samoczynne wydobywanie ropy, gazu ziemnego i kondensatu, jak również nie kontrolowane zatłaczanie płynów do złóż tych kopalin . §
100. Stosowanie gazu ziemnego do podgrzewania rurociągów prowadzonych do odwiertów jest dopuszczalne, pod warunkiem , że ujęcie płynu złożowego z odwiertu jest gazoszczelne, a urządzenie grzewcze znajduje się w odległo ­ ści co najmniej 10m od odwiertu. §
101. W razie wzrostu wykładnika wodnego, należy niezwłocznie określić rodzaj wody wydobywanej z ropą lub gazem w porównaniu z rodzajem wody określonej pierwotnie i ustalić przyczyny tego zjawiska oraz podjąć stosowne środki zapobiegawcze lub określić nowe warunki eksploatacji złoża .
102. D o k u m e n t a c j a z ak ł a d u gór n i c z e g o o r a z roboty budowlane §
103. W zakładzie górniczym lub wyodrębnionej jego części należy przechowywać dokumenty dotyczące eksploa- tacji złoża lub podziemnego magazynowania gazu, jak rów nież urządzeń i pracowników, a w szczególności : 1) plan ruchu, 2) - Poz. 119 nią kontrolą osoby dozoru ruchu, zgodnie z zasadami techniki i programem opróbowania zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
104. Do robót w odwiertach, w szczególności związa­ nych z rekonstrukcją, można przystąpić zachowując wymagania §
105. §
106. W trakcie opróbowania skał zbiornikowych do odwiertu można zapuszczać aparaturę, narzędzia i sprzęt oraz używać materiałów dostosowanych do ciśnień i temperatur przewidzianych projektem robót. §
107. Opis wykonywanych prac, obserwacji i pomiarów należy sporządzać na bieżąco, a po zakończeniu opróbowania skał zbiornikowych w odwiercie sporządzić odpowiednią dokumentację · § 227
108. W trakcie opróbowania złoża ropy naftowej i gazu ziemnego należy przeprowadzić pomiary parametrów złożowych i wykonać analizy płynu złożowego zgodnie z zasadami ustalonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
109. Pomiary i analizy, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności : 1) ciśnienie statyczne denne i głowicowe , książki odwiertów, 2) temperaturę statyczną na dnie otworu, 3) raporty dobowe wydobycia ropy naftowej, gazu ziem nego, gazoliny i wody z poszczególnych odwiertów, 3) ciśnienie nasycenia, 4) rejestr bezpieczeństwa , 4) wykładniki: gazowy i wodny, 5) książkę poleceń , 6) książki kontroli eksploatacji urządzeń energomechanicz- nych, skład chemiczny ropy, gazu 6) pomiary hydrodynamiczne, wraz z interpretacją. 7) atesty fabryczne lub świadectwa prób i badań urządzeń stanowiących wyposażenie zagospodarowanych złóż, podziemnych magazynów gazu i gazoliniarni, 8) rejestr pracowników, 9) instrukcje stanowiskowe pracy z potwierdzeniem ich odbioru przez pracowników, 10) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instrukcje ochrony przeciwpożarowej , 11) wyniki analiz gazu ziemnego, ropy naftowej, gazoliny i wody złożowej, 12) mapy z naniesionym przebiegiem tras rurociągów w zakładzie górniczym. § 221 . Przygotowując zakład górniczy lub jego część do prowadzenia robót budowlanych na jego terenie, w szczególności: 5) właściwości fizyczne i i wody złożowej, należy 1) ustalić, na czas budowy, strefy zagrożenia pożarowego i strefy zagrożenia wybuchowego, 2) zapewnić podstawowy sprzęt przeciwpożarowy . §
110. Szczegółowe zasady prowadzenia robót budowlanych, związanych z usuwaniem skutków awarii czynnych obiektów zakładu górniczego, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
111. O p rób o w a n i e o d w i e r t ó w i p rób n a e k s ploatacja złoża §
112. Opróbowanie skał zbiornikowych, w odwiertach po zakończeniu wiercenia, należy prowadzić pod bezpośred- § 228
113. Próbną eksploatację lub test produkcyjny no wo odkrytego złoża lub poziomu produktywnego należy prowadzić zgodnie ze szczegółowym programem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego, z okreś­ leniem czasu ich trwania.
114. Program, o którym mowa w ust. 1, powinien być sporządzony na podstawie wyników opróbowania odwiertu i wyników pomiarów parametrów złożowych.
115. Czas trwania próbnej eksploatacji lub testu produkcyjnego, o którym mowa w ust. 1, wymaga zgody organu państwowego nadzoru górniczego. §
117. Woda złożowa , wypływająca razem z ropą lub gazem, musi być tak oznaczona (fizycznie, chemicznie, mineralogicznie), aby można ją było odróżnić od wód pochodzących z warstw nadległych bądź niżej zalegających .
118. Jeżeli nie ma możliwości odróżnienia pierwotnej wody złożowej (podścielającej , okalającej, związanej) od wody z innego horyzontu, należy zbadać występowanie pozarurowych przepływów wody w strefie bezpośrednio nadzłożowej. §
120. Gaz ziemny wydobywany z otworów podczas opróbowania oraz w czasie eksploatacji ropy naftowej należy odpowiednio wykorzystać .
121. W razie gdy nie ma warunków wykorzystania gazu w sposób określony w ust. 1, dopuszcza się jego spalanie z zachowaniem wymagań ustalonych przepisami szczególnymi. Dziennik Ustaw Nr 22 - 385 Poz. 119
122. W Y d o b y w a n i e r o p y n a ft o w e j i g a z u z i e mnego
123. Z a b i e g i i n t e n s y f i k a c y j n e, w t ó r n e m e t ody eksploatacji złoża i rekonstrukcja odwiertu § 231 .
124. Eksploatacja odwiertów powinna odbywać się na podstawie programu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, określającego parametry wydoby- §
125. Zabiegi intensyfikacji przypływu należy wykonać wyłącznie przystosowanymi do tych zabiegów urządzeniami i sprzętem na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, pod cia . nadzorem osób dozoru ruchu.
126. Częstotliwość pomiarów w odwiertach eksploatacyjnych ustala kierownik ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii geologa.
127. Regulację wydajności odwiertów należy prowadzić przez stosowanie właściwie dobranych średnic rur wydobywczych i zwężek lub przez dobór głębokości zawieszenia pompy wgłębnej .
128. Wydobywanie ropy naftowej metodą łyżkowania lub tłokowania może być wykonywane za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego. §
129. W przypadku grupowego ujęcia wydobycia pły­ nów złożowych z odwiertów, należy okresowo badać ilości wydobywanej ropy, gazu i wody z poszczególnych odwiertów, pozwalające na ustalenie ewentualnych nieprawidłowości. §
131. Próbę wytrzymałości i szczelności eksploatacyjnej kolumn rur okładzinowych odwiertów zasilających należy wykonywać przy wytworzeniu ciśnienia równego 1,3 wartości spodziewanego maksymalnego ciśnienia zatłacza­ nia.
132. W razie wtłaczania gazu ziemnego do złoża, próby szczelności i wytrzymałości kolumn rurowych należy wykonywać z użyciem gazu ziemnego.
133. W razie zastosowania metod termicznych, konstrukcja odwiertów zasilających musi uwzględniać występowanie naprężeń termicznych. §
135. W razie wystąpienia zmniejszenia przepływu przez rurki wydobywcze, dopuszcza się krótkotrwałe wypuszczanie gazu ziemnego do atmosfery w ilościach przekraczających pobór dozwolony, tak zwane syfonowanie odwiertu.
136. Syfonowanie odwiertu należy prowadzić na podstawie programu syfonowania, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, określającego czas i częs­ totliwość trwania syfonowania. §
138. Eksploatację dwóch lub więcej odizolowanych horyzontów gazonośnych jednym odwiertem należy prowadzić oddzielnie.
139. Dopuszcza się podłączenie dwóch lub więcej horyzontów gazowych lub roponośnych i łączną ich eksploatację, jeżeli zasięg przestrzenny horyzontów, ich system energetyczny, wielkości zasobów, wyniki analiz chemicznych oraz wartości ciśnień złożowych gazu w poszczególnych horyzontach są do siebie zbliżone. §
140. W odwiertach nie eksploatowanych ciśnienie głowicowe należy mierzyć w okresach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego i dokumentować wyniki pomiarów. Częstotliwość pomiarów nie może być mniejsza niż raz w kwartale. §
142. W razie gdy w wydobywanym gazie ziemnym występują ciekłe węglowodory, należy pobrać próbki mieszaniny węglowodorów i wykonać badania fizykochemiczne dla dokonania kwalifikacji złoża .
143. Projekt eksploatacji złoża typu gazowo-kondensatowego powinien ustalić taki sposób wydobycia, aby zostało zapewnione w stopniu optymalnym sczerpanie określonych zasobów kondensatu. §
144. Przed przystąpieniem do zabiegu intensyfikacji należy pracowników spoza służby specjalistycznej, biorą­ cych udział w zabiegu, zapoznać w szczególności: 1) ze sposobem wykonania zabiegu, 2) z możliwością i rodzajem wystąpienia zagrożeń oraz ze sposobami zapobiegania im i ich usuwania, 3) z zadaniami dla każdego z pracowników. § 240
145. Użycie jako cieczy roboczej ropy naftowej lub jej pochodnych jest dopuszczalne dopiero po uprzednim oddzieleniu od nich lekkich frakcji węglowodorów.
146. Przed przystąpieniem do zabiegów z użyciem cieczy chemicznie agresywnych lub ich mieszanin należy przygotować w miejscu zabiegu odpowiednie środki neutralizujące ich działanie. §
147. Ciecze poreakcyjne z otworu należy odprowadzić w sposób nie powodujący szkodliwego oddziaływania na środowisko . §
148. Wtłaczanie gazu lub cieczy do złóż węglowodo ­ rów płynnych należy wykonywać na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, który to projekt powil"!ien zawierać w szczególności: 1) mapy strukturalne złoża, z naniesionymi w szczególności liniami przekrojów i lokalizacji odwiertów oraz konturami złoża, 2) przekroje podłużne i poprzeczne złoża przez planowane odwierty zasilające, 3) granice wód okalających i podścielających , 4) stan izolacji złoża wód wgłębnych i powierzchniowych, 5) bilans zasobów i wydobycia ropy, gazu i wody w ukła­ dzie miesięcznym, 6) wykaz odwiertów objętych oddziaływaniem zabiegu, z podaniem ich głębokości i zarurowania, 7) dane fizyczne i chemiczne płynów złożowych i płynów przewidzianych do zatłaczania oraz, w miarę możliwo­ ści, dane dotyczące rdzeni skały złożowej . §
150. Rekonstrukcję odwiertu należy wykonywać według projektu technicznego, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
151. Poszczególne czynności związane z obróbką i rekonstrukcją odwiertów należy wykonać zgodnie z zasadami określonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
152. W czasie obróbki i rekonstrukcji odwiertów pompowanych dopuszcza się stosowanie silników spalinowych i elektrycznych budowy zwykłej, służących do napędu urzą­ dzeń na otwartej przestrzeni, przy czym odległość tych silników od odwiertów nie może być mniejsza niż 3 m. .
153. Magazynowanie i transport w górniczego obrębie zakładu §
154. Niedozwolone jest ustawienie zbiorników zawierających węglowodory ciekłe na terenie zalewowym rzek i potoków. Dziennik Ustaw Nr 22 - 386 §
156. Zbiorniki zawierające węglowodory muszą otoczone wałem ziemnym o wysokości co najmniej 1 m i szerokości korony co najmniej 0,5 m lub murem ochronnym . być
157. Pod dnem zbiorników należy umieścić szczelną wars twę ochronną .
158. Przepusty wody w obwałowaniu zbiornika powinny być zamykane zasuwami od strony zewnętrznej obwałowa ­ nia .
159. Teren wewnątrz obwałowania musi posiadać wyprofilowane spadki w kierunku przepustów dla odprowadzenia wody z opadów atmosferycznych .
160. W obrębie obwałowania nie można prowadzić kanałów rurowych.
161. Zbiorniki zawierające ropę naftową powinny mieć obwałowanie o pojemności co najmniej równej pojemności zbiornika, a obwałowanie zbiorników na gazolinę powinno wynosić co najmniej 150% pojemności zbiornika . § 247 . Zbiorniki częściowo wykopane należy zabezpieczyć przed przemieszczeniem się pod wpływem wody grun towej . Poz. 119 - szczeń na terenie zakładu górniczego jest dozwolone tylko do zbiorników do tego przeznaczonych . §
162. Podczas kontroli i obsługi zbiorników wolno stosować wyłącznie ręczne lampy akumulatorowe budowy przeciwwybuchowej . § 257 . Konstrukcja i wyposażenie zbiornika powinny zapewniać bezpieczny dostęp i obsługę armatury. §
163. Każdy zbiornik musi mieć oznaczone klasy niebezpieczeństwa pożarowego przechowywanej w nim cieczy oraz największą dopuszczalną pojemność magazynowania .
164. Przygotowanie ropy naftowej i gazu ziemnego do transportu §
166. W razie stosowania pieców rurowych opalanych gazem do podgrzewania ropy, na rurociągu doprowadzającym ropę do pieca należy zamontować zawór szybko zamykający, umieszczony blisko zaworu zamykającego dopływ gazu.
167. Niezależnie od miejsca zamontowania zaworów, o których mowa w ust. 1, zawory takie należy zamontować również w odległości co najmniej 15 m od pieca rurowego. ciekłe
168. Na rurociągu odprowadzającym ropę z podgrzewa cza, należy zamontować zawór zwrotny i termometr, moż ­ liwie blisko podgrzewacza .
169. W okresie wywoływania przypływu z odwiertu płynu złożowego dopuszcza się odbiór cieczy do zbiorników otwartych, przy ustaleniu przez kierownika ruchu zakładu górn iczego strefy zagrożenia pożarowego i wybuchowego . §
170. Procesy technologiczne mające na celu przygo towanie ropy naftowej i gazu ziemnego do transportu, jak również stosowanie substancji szkodliwych dla zdrowia, muszą być prowadzone i dokumentowane zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
172. Zbiorniki zawierające powinny być budowy zamkniętej . węglowodory
173. ZatJrania się ustawiania zbiorników z ropą zawierają­ cą siarkowodór w zagłębieniach terenu .
174. Rur o c i ą g i t e c h n o log i c z n e §
175. Zbiornik zawierający węglowodory należy przed oddaniem do ruchu poddać próbie ciśnieniowej wodą . § 261 . Przy projektowaniu, budowie, przebudowie i rozbudowie rurociągów technologicznych , związanych z ruchem zakładu górniczego, stosuje się przepisy dotyczące budowy i eksploatacji rurociągów przemysłowych , jeżeli przepisy niniejsze nie stanowią inaczej . § 251 . Zbiornik, o którym mowa w § 249, należy wypo sażyć w dwa szczelnie zamknięte włazy, z których jeden należy umieścić u dołu w ścianie zbiornika, a drugi na przeciwległej stronie w pokrywie zbiornika. §
177. Rurociągi przeznaczone do transportu płynu złożowego mogą być układane w jednym wykop ie, pod warunkiem, że odległość między nimi nie może być mniejsza niż średnica największego rurociągu . §
178. Zbiornik zamknięty na ciekłe węglowodory należy wyposażyć w zawór ciśnieniowo - depresyjny. §
179. Zbiornik powinien być wyposażony w urządze ­ nie do pomiaru poziomu cieczy i ciśnień oraz poboru próbek. Konstrukcja tych urządzeń nie może powodować nieszczel nośc i zbiornika i iskrzenia.
180. Rurociągi należy układać na całej długośc i pod po wierzchnią ziemi.
181. Dopuszcza się układanie rurociągów nad powierzch nią w terenach bagnistych, górskich oraz nad przeszkodami terenowymi . §
182. Zamknięcia w przewodach odpływowych zbiorników magazynowych należy zabezpieczyć przed otwarciem przez osoby nie powołane . §
184. Konstrukcja pomostu nalewakowego, znaj dującego się na terenie zakładu górniczego, musi zapewniać obsłud z e możliwość swobodnego i bezpiecznego dostępu do cystern podstawionych pod nalewaki.
185. Wysięgnice nalewaków należy zaopatrzyć w rękawy zabezpieczejące przed rozpryskiwaniem cieczy podczas jej dOP~'r"""u do cystern .
186. Cysterny pod nalewakiem muszą być zabezpieczone przed samoczynnym przemieszczaniem się oraz uziemione.
187. W czasie napełniania cystern ropą naftową zawierają­ cą siarkowodór należy bieżąco wykonywać pomiary zawartości siarkowodoru w powietrzu w miejscach pracy obsługi oraz wokół nalewaka w celu wyznaczenia strefy zagrożenia . §
188. Wypuszczanie z cystern wody i innych zanieczy-
189. Trasy rurociągów należy oznaczyć w terenie trwałymi znakami .
190. Rurociągi ułożone na stokach górskich, w gruntach zawodnionych i w wodzie powinny być zabezpieczone przed przemieszczaniem. §
191. Na rurociągach technologicznych w za le żn ośc i od rodzaju przepływającego płynu musi być za insta lowana odpowiednia armatura odcinająca , w celu wyłączen ia ich z ruchu. §
192. Technologia oraz materiały użyte do łąc zen ia rur i armatury przy wykonywaniu rurociągów technolog icznych muszą zapewnić wytrzymałość połączeń , równą co najmniej wytrzymałości rur. §
193. Prace związane z izolacją rurociągów , ic h ukła­ daniem i zasypywaniem w wykopach należy prowadzić w taki sposób, aby nie powodowały zanieczyszcz~ń r urocią­ gów wewnątrz, uszkodzenia powłok ochronnych i dodatkowych naprężeń rurociągów . Dziennik Ustaw Nr 22 §
195. Przed oddaniem rurociągu 387 do eksploatacji należy przeprowadzić: 1) wstępną próbę szczelności , 2) główną próbę szczelności , 3) próbę wytrzymałości .
196. Przed przeprowadzeniem wstępnej próby szczelności należy wykonać badania nie niszczące rurociągu przed jego opuszczeniem do wykopu .
197. Wstępną próbę szczelności rurociągu należy wykonać sprężonym powietrzem o ciśnieniu 0,6 MPa.
198. Próbę wytrzymałości i główną próbę szczelności po ułożeniu rurociągu w wykopie, sprawdzeniu stanu izolacji i zasypaniu rurociągu, z wyjątkiem miejsc połączeń rur oraz miejsc łączenia armatury. Próby te należy wykonać za pomocą powietrza, gazu obojętnego, gazu ziemnego lub wody, przy tym samym napełnieniu należy przeprowadzić rurociągu .
199. Długość badanych odcinków nie może być większa niż 2 km . §
201. W odniesieniu do rurociągów z rur stalowych niskiego i średniego ciśnienia wielkość ciśnienia przy próbie wytrzymałości powinna wynosić 1,3 wielkości maksymalnego ciśnienia roboczego, ale nie mniej niż 0,5 M Pa oraz 1,1 wielkości maksymalnego ciśnienia roboczego odnoszącego się do rurociągów wysokiego ciśnienia .
202. W odniesieniu do rurociągów z tworzyw sztucznych wielkość ciśnienia przy próbie wytrzymałości musi wynosić 1,5 wielkości maksymalnego ciśnienia roboczego .
203. Wielkość ciśnienia przy próbie wytrzymałości rurociągu nie może wywoływać w ściankach rur naprężenia obwodowego większego niż 0,6 Re.
204. Jeżeli do prób szczelności i wytrzymałości rurocią­ gów używa się gazu palnego, roboty te należy traktować jako wykonywane w warunkach zagrożenia. §
206. Trasy rurociągów przy wykonywaniu prób szczelności i wytrzymałości muszą być w sposób wyraźny oznakowane w terenie z obu stron za pomocą znaków ostrzegawczych.
207. W miejscach skrzyżowań rurociągów z drogami i torami kolejowymi należy ustawić tablice ostrzegawcze. §
208. Podczas prób szczelności i wytrzymałości wokół pompowni i rurociągów należy wyznaczyć 30 - metrową strefę bezpieczeństwa. Poz. 119 §
209. Studzienki rewizyjne, kanały i inne podziemne urządzenia znajdujące się w odległości do 15 m od rurociągu należy kontrolować, w zakresie występowania w nich gazu, nie rzadziej niż dwa razy w roku , a w pierwszym roku eksploatacji jeden raz w miesiącu . Inne kontrole lub przeglądy mogą być wykonywane według ustaleń kierownika ruchu zakładu górniczego. §
210. Mapy sytuacyjne tras rurociągów, z zaznaczeniem wymiarów rurociągów i rodzaju przepływającego płynu oraz rodzaju i wymiaru zamknięć i odgałęzień, muszą znajdować się w zakładzie górniczym lub w wydzielonej jego części. §
211. Przy budowie rurociągów technologicznych dla gazu zawierającego siarkowodór mogą mieć zastosowanie tylko materiały odporne na korozję siarkowodorową . § 276 . Długie rurociągi technologiczne, ze względu na konieczność ograniczenia ilości gazu toksycznego w przypadku awarii rurociągu, muszą być podzielone na odcinki, których długość zależy od zawartości siarkowodoru w gazie, od średnicy i ciśnienia roboczego rurociągu oraz od topografii terenu . Poszczególne odcinki rurociągu muszą mieć urządzenia odcinające do pomiaru ciśnienia oraz umożliwia­ jące wydmuchanie zawartości rurociągu do komina spalania. §
212. Rurociągi służące do przesyłu z odw iertu płynu złożowego z zawartością siarkowodoru większą od 2% objętościowo mogą być układane w odległości nie mniejszej niż 200 m od granicy terenów zwartej zabudowy i 50 m od pojedynczych domów mieszkalnych. §
213. W rurociągach , o których mowa w § 277, oraz rurociągach wysokociśnieniowych przed wstępną próbą szczelności spoiny należy poddać badaniom nie niszczącym . §
214. Przed wprowadzeniem gazu ziemnego z zawartością siarkowodoru do rurociągu należy z niego usunąć wodę ·
215. Podziemne magazynowanie gazu ziemnego §
217. Eksploatację podziemnego magazynu gazu programu obejmującego cykle zatłaczania i poboru gazu, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego. należy prowadzić według
218. Program, o którym mowa w ust. 1, powinien określać w szczególności wydatki gazu zatłaczanego i odbieranego z poszczególnych odwiertów eksploatacyjnych . §
220. Kontrolę szczelności badanego odcinka rurociągu można rozpocząć tylko na polecenie osoby dozoru ruchu prowadzącej próby, po załączeniu pomp lub sprężarek i po jednogodzinnej stabilizacji ciśnienia . § 281 .
221. Wybraną strukturę geologiczną do zlokalizowania podziemnego magazynu gazu należy poddać badaniom zmierzającym do ustalenia jej właściwości petrograficznych, kolektorskich i hydrogeologicznych .
222. Ruch kołowy wzdłuż badanego odcinka rurociągu w czasie utrzymywania w nim ciśnienia jest zabroniony.
223. Jeżeli podziemny magazyn gazu ma być wytworzony w strukturze zawodnionej, badania, o których mowa w ust. 1, muszą być poszerzone o badania szczelności skał nadkładu.
224. Zabrania się dokonywania prób szczelności i wytrzymałości rurociągów w czasie występowania silnej mgły, małości należy sporządzić protokół.
225. Badania, o których mowa w ust. 2, należy również w razie przewidywania ciśnienia w magazynie większego od pierwotnego ciśnienia złożowego lub hydrostatycznego. §
226. Gazociąg badany powietrzem może być wpro wadzony do eksploatacji po wyparciu powietrza gazem. Zawartość powietrza w gazie nie może być większa niż 2% .
227. Kawerny magazynowe mogą być wytworzone tylko w skałach, których przydatność do celów magazynowania gazu została wcześniej rozpoznana. wichury, śnieżycy i marznącej mżawki. §
228. Z przeprowadzonej próby szczelności i wytrzy- wykonać Dziennik Ustaw Nr 22 - 388 §
230. Stan techniczny odwiertów udostępniających podziemny magazyn gazu oraz odwiertów kontrolnych musi gwarantować izolację tego magazynu od innych warstw przepuszczalnych oraz szczelność zarurowanej przestrzeni Poz. 119 §
231. Geometrię zbiornika podziemnego gazu utworzonego w kawernie solnej należy okresowo kontrolować w sposób i z częstotliwością ustaloną przez kierownika ruchu zakładu górniczego. pierścieniowej.
232. Przed przystąpieniem do zatłaczania gazu do magazynu należy dokonać pomiaru pierwotnego tła gazowego w powietrzu glebowym na obszarze magazynu.
233. Sposoby i wyniki badań szczelności odwiertów należy udokumentować . Dokumentację tę należy przechowywać do czasu likwidacji magazynu.
234. Odwierty, których stan techniczny nie gwarantuje szczelności magazynu, należy skutecznie zrekonstruować dla zapewnienia ich szczelności lub w razie konieczności zlikwidować .
235. Ciśnienie przy próbie szczelności odwiertów, o których mowa w ust. 1, nie może być mniejsze od maksymalnego przewidywanego ciśnienia magazynowania.
236. Badania i próby wykonywane w odwiertach udostępniających podziemny magazyn gazu należy wykonywać na podstawie projektu badań , zatwierdzonego przez kierow- Rozdział 8 Wydobywanie siarki metodą otworową
237. Technologia wydobywania § 291 .
238. Eksploatację złoża należy prowadzić zgodnie z technicznym projektem eksploatacji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
239. Projekt. o którym mowa w ust. 1, powinien również miejscach występo­ wania zagrożenia siarkowodorowego, którego klasyfikację określają odrębne przepisy. określać zasady prowadzenia ruchu w §
240. Każdy otwór, w zależności od przeznaczenia, powinien być wyposażony zgodnie z dokumentacją oraz powinien posiadać numer umieszczony na widocznym miejscu. nika ruchu zakładu górniczego. §
241. Otwór eksploatacyjny powinien być uzbrojony w sposób umożliwiający :
242. Maksymalne ciśnienie zatłaczania należy określić dla przypadku kawernowego magazynu - dla każdej z komór. 1) doprowadzenie wody technologicznej do złoża, 2) odbiór wytopionej siarki ze złoża na powierzchnię . §
243. Ciśnienie robocze orurowania i głowicy odwiertów zasilająco-odbiorczych musi być większe od najwięk­ szego ciśnienia głowicowego równego dopuszczalnemu ciśnieniu wewnętrznemu podziemnego magazynu gazu . §
244. Zabrania się pozostawiania otworów z nie zabezpieczonymi wylotami kolumn rurowych, w szczególności po zakończeniu prowadzonych prac wiertniczych, renowacyjnych i rekonstrukcyjnych . §
245. Głowice odwiertów zasilających i odbiorczych §
247. Rurociągi przeznaczone do gorących mediów powinny być skutecznie izolowane przed możliwością poparzenia ludzi . każdego z otworów zasilająco-odbiorczych , a w muszą umożliwiać przyłączenie manometrów do pomiaru ciśnienia w przestrzeni wewnętrznej eksploatacyjnej kolum ny rur okładzinowych, w przestrzeniach międzyrurowych oraz w kolumnie rur wydobywczych . §
249. Gaz zatłaczany do podziemnych magazynów należy oczyścić z substancji mogących spowodować zmniej - szenie efektywności magazynowania.
250. Analizy składu chemicznego gazu zatłaczanego i od bieranego należy wykonywać w sposób i z częstotliwością ustaloną przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
251. Jeżeli do strefy zawodnionej. okalającej przestrzeń magazynową, zatłaczana jest woda, należy ją oczyścić z substancji mogących spowodować skażenie chemiczne lub mikrobiologiczne. Ilość zatłaczanej wody należy mierzyć i rejestrować . § 287 . Ilość gazu zatłaczanego i odbieranego z podziemnego magazynu gazu należy mierzyć w sposób ciągły oraz bilansować po każdym cyklu eksploatacji magazynu . §
252. W razie stwierdzen ia nieszczelności magazynu należy przerwać jego eksploatację do przyczyn i usunięcia tej nieszczelności . czasu wyjaśnienia §
254. Do podziemnego magazynu gazu należy wykonać odwierty obserwacyjne dla kontroli zjawisk zachodzą­ cych w złożu stanowiącym magazyn, jeśli zjawisk tych nie da się kontrolować za pomocą odwiertów zasilająco - odbior­ czych .
255. Wymagania ust. 1 nie dotyczą magazynów w kawernach solnych.
256. Rurociągi przeznaczone do transportu cieczy techno logicznych oraz wód złożowych w miejscach krzyżowania się z drogami kopalnianymi powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniem. §
257. Główne rurociągi przesyłowe substancji technologicznych powinny być ponumerowane i oznakowane w miejscach zainstalowania głównej armatury odcinającej w sposób pozwalający na ich identyfikację. §
259. Próby szczelności oraz próby ciśnieniowe instalacji i urządzeń technologicznych wykonywane w trak- , cie ich montażu powinny być przeprowadzane przez wykonawców tych instalacji w obecności osób wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
260. Próby, o których mowa w ust. 1, należy przeprowadzać przed wykonaniem powłok antykorozyjnych i cie płochronnych .
261. Z przeprowadzonych prób, określonych w ust. 1, należy sporządzić protokół . §
262. Przegląd instalacji gazowych, instalacji sprężo­ nego powietrza, zaworów redukcyjnych i szybko zamykają­ cych oraz innych urządzeń należy wykonywać zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zakładu górniczego. §
263. Prace wewnątrz kotłów mogą być wykonywane tylko po ich odłączeniu i zabezpieczeniu zaślepkami wszystkich połączeń kotła z instalacjami lub urządzeniami. - Dziennik Ustaw Nr 22 389 §
264. Konstrukcja i sposób uzbrojenia otworów powinny być dostosowane do stwierdzonej wierceniami głębo­ kości zalegania spągu i budowy serii chemicznej złoża . §
265. Głębokość, na jaką powinno być podane sprężo­ ne powietrze do otworu eksploatacyjnego, należy określić w protokole włączenia otworu do eksploatacji. Dopuszcza się zmianę tej głębokości po obserwacji pracy otworu . §
266. Kompensację naprężeń kolumn eksploatacyjnych, powodowanych czynnikami termicznymi i procesem osiadania nadkładu, należy zapewnić stosując odpowiednią konstrukcję więźby rurowej bądź teleskopową konstrukcję tych kolumn . - Poz. 119 mowa w ust. 1 i 2, określają wytyczne technologiczne węzła eksploatacji, o których mowa w § 307 i
267. § 311 . Stan techniczny więźby rurowej otworu włączo ­ nego do ruchu , wraz z osprzętem i przynależną instalacją, należy poddać systematycznym oględzinom , a usterki nie zwłocznie likwidować. wyłączeniu otworu decyduje kierownik ruchu, wyznaczony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
269. O działu
270. Przed dokonaniem wyłączenia otworu należy sporzą­ dzić protokół. który podlega zatwierdzeniu przez kierownika ruchu zakładu górn iczego. §
271. Przed każdym włączeniem otworu do eksploatacji należy sprawdzić drożność kolumny zasilającej i wydobywczej. §
273. Jeżeli otwór eksploatacyjny po wyłączeniu z ruchu nie jest przeznaczony do innych zadań, powinien być zlikwidowany. §
274. Włączenie otworu do eksploatacji wymaga zgody kierownika ruchu zakładu górniczego.
275. Przeznaczenie otworu po jego wyłączeniu powinno być określone w protokole, o którym mowa w § 312 ust.
276. §
278. Sposób wykonania zabiegów intensyfikacji przepływu poprzez udrożnienie kolumn rur lub przestrzeni międzyrurowej i strefy przyotworowej ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
279. Prace związane z udrożnieniem kolumn eksploatacyjnych, wymagające demontażu więźby rurowej otworu, należy prowadzić pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu. §
281. Parametry wody technologicznej, podawanej do grzania złoża , mierzone w sterowni określa kierownik ruchu zakładu górniczego.
282. W przypadkach szczególnych, wymagających zestalenia płynnej siarki w otworze dla opanowania wypływu mieszaniny siarkowowodnej uszkodzoną więźbą rurową, dopuszcza się tłoczenie do otworu będącego w eksploatacji wody o temperaturze niższej od temperatury topnienia siarki . §
283. Wstępne grzanie złoża powinno być prowadzone zgodnie z wytycznymi technologicznymi, ustalonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
284. Po odprężeniu otworu należy przystąpić do zasadniczej eksploatacji zgodnie z obowiązującymi wytycznymi , o których mowa w §
285. Wytyczne te powinny określać również sposoby uzyskania stanu odprężenia otworu . §
287. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się tłoczenie wody technologicznej do otworu kolumną techrur okładzinowych, których but posadowiony jest powyżej serii produktywnej. niczną
288. Przypadek grzania otworu, o którym mowa w ust. 1, należy odnotować w raporcie zmianowym . §
290. Otwór eksploatacyjny powinien być włączo­ ny do systemu kontrolno-pomiarowego, począwszy od roz poczęcia wstępnego grzania złoża , aż do wyłączenia otworu z eksploatacji .
291. Dopuszcza się odstąpienie od indywidualnego opomiarowania otworu i wykonywania pomiaru bilansowego w okresie remontu lub wymiany urządzeń pomiarowych danego otworu .
292. Zasady obserwacji, kontroli i pomiarów, o których
293. Poszczególne pola eksploatacyjne lub ich części, po rozliczeniu zasobów, mogą być wyłączone z eksploatacji z przeznaczeniem terenu do rekultywacji. 4 . O wyłączeniu z eksploatacji pola lub jego części po uzyskaniu ustalonego stopnia wykorzystania zasobów złoża w ich granicach decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego.
294. Wyłączenie z eksploatacji pola lub jego części , jeżeli nie uzyskano ustalonego stopnia wykorzystania zasobów złoża w ich granicach, wymaga zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.
295. O d p ręże n i e wód złożowyc h §
297. Zakres i system prowadzenia odprężenia wód złożowych dla poszczególnych rejonów eksploatacji określa dozór geolog iczny w porozumieniu z właściwymi działami ruchu zakładu górniczego.
298. Ustalenia, o których mowa w ust. 1, powinny w szczególności uwzględniać : 1) natężenie prowadzenia eksploatacji i związanego z nią poziomu zasilania złoża wodą technologiczną w danym rejonie, 2) warunki hydrogeologiczne złoża w danym rejonie, 3) zapewnienie ciśnienia wód złożowych wymaganego potrzebami eksploatacji, 4) zapobieganie nie uzasadnionemu wzrostowi ciśnienia wód złożowych , mogącemu spowodować przebicie się wód złożowych na powierzchnię , 5) potrzebę ukierunkowania przepływu wód na przedpole celem podgrzewania zloża w rejonach przyszłej eks ploatacji, jeśl i pozwalają na to warunki hydrogeologiczne i odległość rejonu eksploatacji od granicy złoża, 6) zapobieżenie przedostawaniu się wód złożowych do chronionych horyzontów wodonośnych. §
300. Maksymalną temperaturę odbieranych wód złożowych z poszczególnych otworów odprężających okreś­ la dozór geologiczny w porozumieniu ze służbą eksploatacyjną zakładu górniczego.
301. Przy określaniu temperatury,

ust. 1, należy uwzględnić : 1) potrzeby termicznego udrażniania złoża o niskim współ­ czynniku filtracji na przedpolu eksploatacji, Dziennik Ustaw Nr 22 - 390 2) m inimalizowanie strat cieplnych w warunkach dobrej filtracji złoża, 3) wymagania technologiczne procesu podgrzewania wód złożowych przy zamkniętym obiegu tych wód, zapewniaj ące bezpieczeństwo ruchu i pracowników.

1. Wypływ wody złożowej na powierzchnię §
3. Każdy stwierdzony na powierzchni nie zamierzony wypływ wody, który może mieć bezpośredni związek z horyzontem wód złożowych , bez względu na to, gdzie się pojawił, należy natychmiast zgłosić osobie dozoru ruchu i odnotować w raporcie zmianowym .
4. Osoba dozoru ruchu zobowiązana jest do zabezpieczenia rejonu wypływu przez jego ogrodzenie, oznakowanie tablicami ostrzegawczymi i oświetlenie w porze nocnej, a także do powiadomienia o powstałym zagrożeniu obsługi pracującej w tym rejonie na danej zmianie i osoby dozoru ruchu przejmującej zmianę. §
6. Awarie eksploatacyjne w rozumieniu rozporządzenia są to wyrzuty wody, pary i okruchów skał, mające związek z widocznym uszkodzeniem kolumn rur bądź więźby rurowej otworu eksploatacyjnego, odprężającego lub obser- wacyjnego.
7. Erupcja w rozumieniu rozporządzenia są to wyrzuty wody, pary i okruchów skał , będące wynikiem przedarcia się wody złożowej przez warstwy nadkładu.
8. Zasady postępowania w przypadku awarii lub erupcji ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. §
9. Likwidację awarii eksploatacyjnych i erupcji należy wykonać zgodnie z planem likwidacji awarii bądź erupcji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §
11. Osoby zatrudnione przy zabezpieczaniu miej- Poz. 119 - ży nawiązać do niwelacji sieci państwowej i nanieść na mapy sytuacyjno-wysokościowe. § 325 . Sposób, zakres i częstotliwość przeprowadzania obserwacji, pomiarów i badań , jak również sposób ich ewidencjonowania, określa kierownik ruchu zakładu górniczego.
12. S kła d o w a n i e i z a ł a d u n e k s i ark i §
13. Urządzenia ciśnieniowe , służące do oczyszczania siarki, mogą być dopuszczone do użytkowania po spełnieniu wymagań określonych w przepisach szczególnych . §
14. Przy pracach związanych z oczyszczaniem siarki, jej rozlewaniem i zestalaniem na składowiskach należy zachować szczególne środki ostrożności w celu uniknięcia poparzenia płynną siarką . §
15. Odpady pochodzące z procesu oczyszczania siarki należy składować na wyznaczonych składowiskach . §
16. Siarkę w stanie płynnym należy składować w przystosowanych do tego celu zbiornikach, wyposażo­ nych w przyrządy do pomiaru jej temperatury i poziomu. §
17. Siarkę w stanie stałym należy składować na przystosowanych do tego celu składowiskach, zgodnie z zasadami określonymi w dokumentacji techniczno -technologicznej, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 331 . W razie stosowania przenośnika taśmowego lub ciągu przenośników taśmowych o długości przekraczającej 150 m w miejscach przechodzenia ludzi należy zabudować przejścia w poprzek trasy.
18. O c h r o n a p r z e c i w p o żar o w a §
20. Przy prowadzeniu eksploatacji siarki metodą sca awarii eksploatacyjnej bądź erupcji, a w szczególności przy prowadzeniu prac likwidacyjnych tych zjawisk, powinny posiadać odpowiednie kwalifikacje oraz stosować niezbędny sprzęt ochrony osobistej i odzież ochronną. otworową wymagane jest posiadanie odpowiednich urzą ­ dzeń przeciwpożarowych .
21. Prace związane z likwidacją awarii eksploatacyjnych dzeń zakładu górniczego powinny być określone w instruk- i erupcji należy wykonywać pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
22. O b s e r w a c j e h y d r o g e o log i c z n e §
23. W układach otworów odbioru lub zatłaczania wód należy prowadzić bilansowe pomiary ilości wód, a w układz i e zatłaczania - również ciśnienia tłoczenia tych wód. §
24. W otworach obserwacyjnych należy prowadzić obserwacje, pomiary i badania, ustalające poziom ciśnienia wód, a w zależności od potrzeb - skład chemiczny tych wód i ich temperaturę.
25. Wymagania przeciwpożarowe dla obiektów i urzą ­ cjach technologicznych, techniczno-eksploatacyjnych lub remontowych. §
26. Do sprawowania nadzoru prewencyjnego oraz wykonywania zadań operacyjno -technicznych kierownik ru chu zakładu górniczego organizuje służbę przeciwpożarową . Rozdział 9 Wydobywanie soli metodą otworową
27. Prace przygotowawcze §
28. Projekt techniczny wydobywania soli metodą otworową powinien w szczególności określać : §
29. Obserwacje i pomiary należy prowadzić również w wyznaczonych punktach udostępniania i użytkowania wód czwartorzędowych i trzeciorzędowych , leżących wobrębie przewidywanej strefy zasięgu wpływów eksploatacji. 1) grubość filarów brzeżnych międzykomorowych, wzaje mne odległości między poszczególnymi odwiertami oraz mlązszosc warstw skalnych stanowiących półkę ochronną ponad komorami , §
30. Pierwsze pomiary i badania w otworach i punktach określonych w § 322 należy wykonać przed rozpoczęciem eksploatacji złoża w celu ustalenia stanu wyjściowe­ go. 2) wielkość przewidywanych osiadań powierzchni pola otworowego, §
31. Wszystkie otwory obserwacyjne, studnie i źródła naturalne objęte obserwacjami, pomiarami i badaniami nale- 3) sposób odprowadzania i gromadzenia solanki o pełnym nasyceniu, wypływającej z komór na skutek przestrzen nej konwergencji komór oraz z innych przyczyn w całym procesie eksploatacji, 4) wytyczne wypełniania komór eksploatacyjnych, 5) wymaganą aparaturę kontrolno-pomiarową, pozwalają­ cą na bieżącą kontrolę wielkości ciśnień obiegów wody, solanki i oleju oraz na określanie wielkości wydobycia i ubytku zasobów, 6) wielkość dopuszczalnego ciśnienia cieczy na głowicy odwiertów, wynikającą z oporów przepływu w całym układzie eksploatacyjnym, przy uwzględnieniu dopuszczalnego ciśnienia szczelinowania górotworu . §
33. W czasie wiercenia na polu otworowym odwiertów badawczych i eksploatacyjnych należy wykonać badania dla określenia : 1) głębokości zalegania warstw wodonośnych oraz pakietów izolujących w nadkładzie, 2) składu chemicznego i ciśnienia hydrostatycznego oraz wydajności wód nasycających przepuszczalne warstwy nadkładu złoża soli. 3) głębokości zalegania oraz miąższości warstw soli w serii solnej złoża, rodzajów warstw rozdzielających warstwy soli i stopnia zanieczyszczenia warstw soli oraz zasolenia warstw ilastych, 4) wielkości ciśnienia szczelinowania warstw w górnej części serii solnej (w złożach pokładowych) po każdym rurowaniu.
34. Wykonując badania, o których mowa w ust. 1, w pokładowym złożu soli tektonicznie zaburzonym, co najmniej 10% odwiertów przewidzianych do wykonania należy odwiercić z pełnym rdzeniowaniem.
35. Zakres rdzeniowania otworów badawczych, wierconych na złożu soli typu wysad owego, ustala dozór geologiczny. §
36. Przekazanie odwiertu do eksploatacji wymaga sporządzenia protokołu, który w szczególności powinien zawierać : 1) raporty wiertnicze, w których należy ująć zwłaszcza stwierdzone zasypy, obwały ścian i opadanie przewodu w trakcie wiercenia, 2) projekty i protokoły prac wykonanych w odwiercie oraz wyniki przeprowadzanych badań, mających wpływ na przyszłą eksploatację danym odwiertem, 3) schemat konstrukcji odwiertu, wraz z uzbrojen iem podziemnym i naziemnym. § 337 . W zakładzie górniczym należy bieżąco sporzą­ otworów, która powinna dzać dokumentację techniczną w szczególności określać: 1) konstrukcję otworu, 3) przekrój geologiczny otworu, z wyznaczeniem stref przeznaczonych do eksploatacji, 4) zawartość części nierozpuszczalnych w poszczególnych warstwach soli, różniących się między sobą, współczynnik rozpuszczalności 7) prognozy wydobycia na podstawie danych uzyskanych w czasie wiercenia . §
37. W zakladzie górniczym należy sporządzić doku mentację, która powinna w szczególności obejmować : 1) projekt techniczny eksploatacji, zawierający opis systemu eksploatacji, siatkę rozmieszczenia otworów eksploatacyjnych, schemat uzbrojenia otworów, technikę podnoszenia rur eksploatacyjnych, schemat sieci ruro ciągów i urządzeń technolog icznych oraz typ, rodzaj i charakterystykę urządzeń wiertniczych, 2) projekt technologiczny eksploatacji, zawierający opis procesu ługowania, sposób rejestracji, obl iczenia parametrów technologicznych i oceny skutków eksploatacji w zakresie powstawania pu stek poeksploatacyjnych, 3) projekt rozwoju frontu eksploatacyjnego, 4) dzienniki pomiarów parametrów technologicznych w otworach eksploatacyj nych, na podstawie notowań stacji kontrolno - pomiarowych i pomiarów echosondą, 5) książki pracy otworów eksploatacyjnych, 6) rejestr bezpieczeństwa , 7) inne dokumenty, na których podstawie są podejmowane decyzje dotyczące tymczasowego lub doraźnie przyjęte­ go sposobu prowadzenia ruchu bądź obserwacji.
38. T e c h n i k a i t e c h n o log i a w y d o b y c i a §
39. Po zakończeniu wiercenia otworów eksploatacyjnych należy zlikwidować wszelkie zbiorniki ziemne, rowy i inne nierówności terenu w promieniu równym połowie odległości między sąsiednimi otworami. §
41. W przypadku złóż wysadowych, dokumentacja,

§ 338

, może być uj