Dziennik Ustaw Nr 109 — 7052 — Poz. 960 i 961 Za∏àcznik nr 3 TABELA STANOWISK, ZASZEREGOWA¡ I WYMAGA¡ KWALIFIKACYJNYCH PRACOWNIKÓW 961 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sp

ust. 1, oraz wykonujà prac´ zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie si´ z treÊcià instrukcji pracownicy potwierdzajà na piÊmie. §

2. Zatrudnianie pracowników na nowym stanowisku pracy mo˝e nastàpiç tylko po ich przeszkoleniu w zakresie: §
4. Przedsi´biorca oraz podmiot, którzy przyst´pujà do wykonywania prac w ruchu zak∏adu górniczego, szczegó∏owo okreÊlajà na piÊmie podzia∏ obowiàzków w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji prac. 2) sposobów ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 1,
5. OkreÊlajàc obowiàzki, o których mowa w ust. 1, uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci: 1) zasady wspó∏pracy osób kierownictwa i dozoru ruchu oraz podmiotu w sprawach organizacji pracy, bezpieczeƒstwa, ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowemu, a tak˝e wzajemnego informowania si´ o istniejàcym ryzyku, 2) organizacj´ przeszkolenia pracowników wykonujàcych prace w zakresie obowiàzujàcych w zak∏adzie górniczym przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego, wyst´pujàcych zagro˝eƒ, porzàdku i dyscypliny pracy, zasad ∏àcznoÊci i alarmowania, a tak˝e zg∏aszania wypadków i zagro˝eƒ. §
6. Pracownik mo˝e byç dopuszczony do pracy w ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli: 1) posiada wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiej´tnoÊci do wykonywania pracy, 2) odby∏ aktualne przeszkolenie w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 3) posiada dostatecznà znajomoÊç przepisów oraz zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 4) w wyniku badaƒ lekarskich oraz innych wymaganych badaƒ zosta∏ uznany za zdolnego do wykonywania okreÊlonej pracy. §
7. Przed rozpocz´ciem pracy pracownik sprawdza, w zakresie swoich kompetencji, warunki techniczne Êrodków bezpieczeƒstwa oraz stosowanych narz´dzi w miejscu pracy; wyniki sprawdzenia przekazuje si´ osobie dozoru ruchu. 1) zagro˝eƒ wyst´pujàcych na tym stanowisku, 3) metod bezpiecznego wykonywania prac.
8. Instrukta˝ stanowiskowy prowadzà osoby sprawujàce nadzór nad pracownikami, wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego oraz przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instrukta˝u.
9. Pracownicy powracajàcy do pracy, po okresie d∏u˝szym ni˝ 6 miesi´cy, ponownie odbywajà instrukta˝ stanowiskowy. §
10. Szkolenia w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy w zak∏adzie górniczym dla przedsi´biorców, pracowników s∏u˝by bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz wyk∏adowców tematyki bezpieczeƒstwa i higieny pracy prowadzà jednostki organizacyjne trudniàce si´ szkoleniem pracowników zak∏adu górniczego. §
12. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego okreÊla tereny, na które, ze wzgl´du na zagro˝enie zwiàzane z ruchem zak∏adu górniczego, wst´p osób nieupowa˝nionych jest niedozwolony.
13. Tereny, o których mowa w ust. 1, oznacza si´ widocznymi tablicami ostrzegawczymi.
14. Miejsca o szczególnym zagro˝eniu dla ˝ycia i zdrowia, w tym tereny zagro˝one nag∏ym osiadaniem, zabezpiecza si´ przed dost´pem osób nieupowa˝nionych oraz oznacza tablicami ostrzegawczymi. §
15. Na terenie zak∏adu górniczego oraz wydzielonego jego oddzia∏u (jednostki terenowej, obiektu) wywiesza si´, w widocznym miejscu: 1) informacje o adresach i numerach telefonów najbli˝szych jednostek stra˝y po˝arnej, Policji i pogotowia ratunkowego oraz sposobach ich wezwania, 2) instrukcje post´powania na wypadek po˝aru. §
16. Pracowników lub ich reprezentantów informuje si´ o wszelkich podejmowanych dzia∏aniach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach pracy. Informacje powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà. §
18. Drogi komunikacyjne oraz dojÊcia do miejsc i stanowisk pracy oznakowuje si´ i utrzymuje w stanie umo˝liwiajàcym swobodne i bezpieczne poruszanie si´ po nich. §
19. Podmiot wykonuje prace prowadzone w zak∏adzie górniczym zgodnie z projektem technicznym zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
20. Drogi ewakuacyjne, wyznaczone na wypadek powstania zagro˝enia, wyposa˝a si´ w oÊwietlenie awaryjne i zapewnia mo˝liwoÊç szybkiego opuszczenia miejsc pracy. §
22. Podczas wykonywania prac w jednym obiekcie zak∏adu górniczego przez jeden lub wi´cej podmiotów kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza osob´ dozoru ruchu sprawujàcà rol´ kierownika koordynujàcego prace w danym obiekcie.
23. W przypadku gdy teren zak∏adu górniczego lub jego cz´Êç sà udost´pnione dla publicznego ruchu drogowego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala regulacj´ tego ruchu oraz oznakowanie dróg, w sposób okreÊlony w przepisach o ruchu drogowym. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7055 — §
25. Stanowiska wydobywcze, wyposa˝one w instalacje bez sta∏ej obs∏ugi, oraz obiekty i urzàdzenia zwiàzane z ruchem zak∏adu górniczego stwarzajàce zagro˝enie, w szczególnoÊci dla bezpieczeƒstwa powszechnego, ogradza si´.
26. Wykaz obiektów, urzàdzeƒ i stanowisk wydobywczych podlegajàcych ogrodzeniu ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
28. Miejsca pracy, maszyny i urzàdzenia oraz aparatur´ kontrolnà i pomiarowà stale utrzymuje si´ w stanie zapewniajàcym bezpieczne prowadzenie ruchu zak∏adu górniczego.
29. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oddzia∏u (jednostki terenowej, obiektu) odpowiedzialne sà za w∏aÊciwy stan regulacji technicznej i prawid∏owe u˝ytkowanie oraz obs∏ug´ maszyn i urzàdzeƒ.
30. Urzàdzenia ciÊnieniowe i dêwignicowe montuje si´ i u˝ytkuje w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach. §
32. Osoby kierownictwa lub dozoru ruchu przeprowadzajà okresowe kontrole stanu technicznego oraz sposobu korzystania z maszyn i urzàdzeƒ, instalacji technicznych oraz obiektów, w tym obiektów budowlanych, zak∏adu górniczego.
33. Zasady przeprowadzenia kontroli, o których mowa w ust. 1, ich cz´stotliwoÊç i sposób dokumentowania okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego, z zastrze˝eniem ust.
35. W przypadku obiektów budowlanych zak∏adu górniczego zasady przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 1, ich cz´stotliwoÊç i sposób dokumentowania okreÊlajà przepisy prawa budowlanego. Poz. 961 13) przeciwpo˝arowe zbiorniki, 14) mosty i estakady technologiczne, 15) instalacje osuszania, odsiarczania i odrt´ciania gazu, separacji i stabilizacji ropy naftowej, 16) obiekty i urzàdzenia przyodwiertowe, z wyjàtkiem g∏owic eksploatacyjnych, 17) morskie platformy stacjonarne. §
37. Niedopuszczalne jest: 1) u˝ywanie narz´dzi, sprz´tu i maszyn uszkodzonych, których stan zagra˝a bezpieczeƒstwu zatrudnionych osób lub otoczeniu, 2) przenoszenie przewodów oponowych, szaf ∏àczeniowych i sprz´gie∏ b´dàcych pod napi´ciem, z zastrze˝eniem ust. 2, 3) przechodzenie lub przebywanie pod zawieszonymi ci´˝arami oraz w zasi´gu obcià˝onych dynamicznie uk∏adów linowych, z zastrze˝eniem ust. 3, 4) przechodzenie lub przebywanie w strefach zagro˝onych oznakowanych tablicami ostrzegawczymi, z wyjàtkiem wykonywania prac pod sta∏ym nadzorem, w sposób okreÊlony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
38. Lokalne przesuwanie przewodów oponowych b´dàcych pod napi´ciem jest dopuszczalne wy∏àcznie za pomocà odpowiednich narz´dzi i sprz´tu ochronnego, zabezpieczajàcego pracowników wykonujàcych t´ czynnoÊç.
39. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje si´ do prac wykonywanych pod uk∏adami wielokrà˝ka i olinowania urzàdzeƒ wiertniczych i eksploatacyjnych. §
40. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego okreÊla miejsca i stanowiska pracy:
41. Obiektami budowlanymi zak∏adu górniczego sà w szczególnoÊci: 1) na których pracownicy powinni stosowaç wymagane Êrodki ochrony indywidualnej, 1) budynki uj´ç wód leczniczych, termalnych i solanek, 2) które powinny byç wyposa˝one w odpowiedni system akustyczny i optyczny do przekazywania sygna∏u alarmowego. 2) budynki sterowni, 3) obiekty i sta∏e instalacje transportu kopaliny i p∏ynów technologicznych, 4) obiekty stacji redukcyjno-pomiarowych, § 28.
42. Miejsce wykonywania prac z u˝yciem substancji szkodliwych wyposa˝a si´ w Êrodki zapobiegawcze i ochronne oraz Êrodki do udzielania pierwszej pomocy. 5) t∏ocznie ropy naftowej, 6) budynki i zbiorniki magazynowe p∏ynów z∏o˝owych i p∏ynów technologicznych, 7) obiekty kot∏owni technologicznych, 8) budynki g∏ównych stacji spr´˝arek powietrza wraz z rurociàgami, 9) obiekty uzdatniania wód technologicznych i z∏o˝owych, 10) budynki stacji elektroenergetycznych oraz g∏ówne urzàdzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i Êredniego napi´cia, 11) obiekty pompowni wód z∏o˝owych, 12) wolno stojàce budynki centrali telefonicznej i dyspozytorni,
43. Pracowników, którzy wykonujà prac´ i majà kontakt z substancjami szkodliwymi, poucza si´ o sposobie post´powania z tymi substancjami, stosowania Êrodków zapobiegawczych i ochronnych, zachowania si´ i post´powania w przypadku zagro˝eƒ oraz o sposobach udzielania pierwszej pomocy. §
45. Rodzaje prac, które sà wykonywane w warunkach szczególnego zagro˝enia, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
46. Prace, o których mowa w ust. 1, mogà byç w szczególnoÊci: 1) wykonywane przez wyspecjalizowanych w tym zakresie pracowników pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu, Dziennik Ustaw Nr 109 — 7056 — 2) poprzedzone sprawdzeniem stanu bezpieczeƒstwa miejsca pracy i urzàdzeƒ przez osob´ dozoru ruchu, 3) poprzedzone instrukta˝em pracowników o mogàcym wystàpiç zagro˝eniu oraz sposobie prawid∏owego i bezpiecznego wykonywania prac.
47. Podczas wykonywania prac, o których mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest przebywanie w miejscu ich wykonywania osób niebioràcych w nich udzia∏u oraz równoczesne wykonywanie innych prac w pobli˝u tego miejsca. §
49. W miejscach, w których powsta∏o zagro˝enie bezpieczeƒstwa ruchu zak∏adu górniczego lub pracowników, wykonuje si´ tylko prace zwiàzane z usuwaniem zagro˝enia; prace takie mogà wykonywaç tylko wyspecjalizowani w tym zakresie pracownicy.
50. Podj´cie dalszej pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, mo˝e nastàpiç dopiero po potwierdzeniu przez osob´ kierownictwa lub dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te. §
51. W przypadku nieopanowanego wyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego z otworu wiertniczego lub odwiertu kierownik ruchu zak∏adu górniczego podejmuje dzia∏ania majàce na celu likwidacj´ zagro˝enia, zgodnie z planem ratownictwa. Poz. 961 §
53. Zak∏ad górniczy wyposa˝a si´ w: 1) ∏àcznoÊç zewn´trznà, 2) urzàdzenia i sieci telekomunikacyjne, zapewniajàce bezpieczeƒstwo pracy.
54. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala miejsca i obiekty, które wyposa˝a si´ w urzàdzenia telekomunikacyjne. §
56. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz wyznaczeni pracownicy powinni byç przeszkoleni w udzielaniu pierwszej pomocy.
57. W ka˝dym zak∏adzie górniczym oraz wydzielonym jego oddziale (jednostce terenowej): 1) na ka˝dej zmianie roboczej powinien byç zatrudniony co najmniej jeden pracownik przeszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy. 2) powinny znajdowaç si´ nosze oraz apteczka wyposa˝ona w niezb´dne Êrodki medyczne. Rozdzia∏ 2 Roboty wiertnicze §
59. Przy wykonywaniu robót wiertniczych prowadzi si´ dokumentacj´ techniczno-ruchowà. §
61. W zak∏adzie górniczym, w którym istnieje zagro˝enie wyst´powania w otaczajàcej atmosferze gazów i par szkodliwych dla zdrowia lub atmosfery z zawartoÊcià tlenu ni˝szà ni˝ 19%, powinien znajdowaç si´ sprawny izolujàcy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego oraz sprz´t reanimacyjny.
62. W sk∏ad dokumentacji techniczno-ruchowej,

ust. 1, wchodzà:

1. Pracownicy, którzy b´dà u˝ywaç izolujàcego sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego, powinni byç przeszkoleni w tym zakresie oraz posiadaç aktualne badania lekarskie z pozytywnym wynikiem. 3) projekty robót specjalnych okreÊlone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 1) dokumentacja wiercenia, 2) dokumentacja eksploatacyjna urzàdzeƒ energomechanicznych i sprz´tu wiertniczego, §
3. Dokumentacj´ wiercenia stanowià w szczególnoÊci:
4. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e, w przypadkach uzasadnionych warunkami techniczno-ruchowymi, zezwoliç na odstàpienie od wymogów okreÊlonych w ust. 1 i 2 oraz nakazaç zastosowanie innych Êrodków zabezpieczajàcych. 1) protokó∏ przekazania urzàdzenia wiertniczego do ruchu, §
6. W obiektach zak∏adu górniczego, w których mo˝e wystàpiç st´˝enie gazów niebezpiecznych dla zdrowia, kierownik ruchu zak∏adu górniczego lub wyznaczona przez niego osoba dozoru ruchu ustalajà strefy zagro˝enia toksycznego. 4) diagramy przyrzàdów kontrolno-pomiarowych,
7. Strefy zagro˝eƒ toksycznych oznakowuje si´ tablicami ostrzegajàcymi przed gro˝àcym niebezpieczeƒstwem i zabezpiecza, na czas wyst´powania tych zagro˝eƒ, przed dost´pem osób nieupowa˝nionych.
8. W zak∏adzie górniczym znajduje si´, zatwierdzona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, instrukcja post´powania na wypadek zagro˝enia toksycznego. §
9. Zakres i cz´stotliwoÊç badaƒ oraz pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, a tak˝e sposób ich wykonywania okreÊlajà odr´bne przepisy. 2) raporty wiertnicze, 3) aktualny profil geologiczny otworu, 5) dziennik wiertniczy, 6) projekty i protoko∏y przeprowadzonych rurowaƒ i cementowaƒ rur, 7) protoko∏y przeprowadzonych badaƒ skutecznoÊci uszczelniania rur izolujàcych poszczególne poziomy p∏ynu z∏o˝owego, 8) projekty i protoko∏y pomiarów i badaƒ wykonanych prac specjalistycznych, 9) protoko∏y przeprowadzonej likwidacji otworu, 10) ksià˝ka kontroli obiektu.
10. Przy pracach wiertniczych dla celów sejsmicznych dokumentacj´ wiercenia,

ust.1, sporzàdza si´ odpowiednio do zakresu wykonywanych robót. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7057 — §

2. Dokumentacja eksploatacyjna urzàdzeƒ energomechanicznych i sprz´tu wiertniczego zawiera w szczególnoÊci: 1) dokumentacje techniczno-ruchowe maszyn, urzàdzeƒ i sprz´tu wiertniczego, 2) ksià˝ki kontroli oraz eksploatacji urzàdzeƒ i sprz´tu, 3) dokumentacj´ dotyczàcà wymaganych atestów urzàdzeƒ i sprz´tu.
3. Ksià˝ki kontroli, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawierajà w szczególnoÊci: nazwy kontrolowanych urzàdzeƒ lub sprz´tu, harmonogram przeprowadzania kontroli oraz sposób ich wykonania, wraz z wynikami kontroli.
4. Dokumentacj´ dotyczàcà atestów urzàdzeƒ i sprz´tu,

ust. 1 pkt 3, mogà stanowiç równie˝ zaÊwiadczenia weryfikacyjne.

1. ZaÊwiadczenia weryfikacyjne, o których mowa w ust. 3, zawierajà w szczególnoÊci: 1) nazw´ urzàdzenia lub sprz´tu, 2) nazw´ zak∏adu wystawiajàcego zaÊwiadczenie weryfikacyjne, 3) nazw´ wytwórcy, 4) charakterystyk´ roboczà zweryfikowanego urzàdzenia lub sprz´tu, 5) wykaz przeprowadzonych prób oraz ich wyniki, 6) okres wa˝noÊci zaÊwiadczenia, 7) nazwiska i imiona, stanowiska oraz podpisy osób weryfikujàcych zaÊwiadczenia. §
3. Lokalizacja otworu wiertniczego powinna byç zgodna z projektem prac geologicznych; lokalizacja ta mo˝e ulec zmianie w granicach okreÊlonych w tym projekcie.
4. Przy lokalizacji otworów wiertniczych, w których zgodnie z projektem prac geologicznych spodziewane jest wyst´powanie gazów wybuchowych bàdê toksycznych, lub istnienie zagro˝enia samowyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego, unika si´ konfiguracji terenu mogàcej sprzyjaç naturalnemu gromadzeniu si´ gazów lub cieczy wokó∏ obiektu.
5. Przy zagro˝eniu siarkowodorowym zapewnia si´ dojazd do wiertni z dwóch ró˝nych kierunków. §
7. Przy lokalizacji otworu, urzàdzeƒ i zabudowy wiertni uwzgl´dnia si´ infrastruktur´ terenu, w tym napowietrzne linie energetyczne, a tak˝e podziemne uzbrojenie, w szczególnoÊci kable energetyczne i telefoniczne, rurociàgi, kolektory sanitarne, na podstawie planów uzbrojenia i map powierzchni terenu, oraz uwzgl´dnia si´ przewa˝ajàcy kierunek wiatru.
8. W przypadku gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, ˝e teren zaj´ty pod wiertnie jest uzbrojony, a lokalizacja tego uzbrojenia nie jest znana, przed rozpocz´ciem robót uzbrojenie lokalizuje si´ za pomocà odpowiedniej aparatury lub wykonanego w tym celu wykopu; z wykonanego badania sporzàdza si´ protokó∏. Poz. 961 §
10. Otwór wiertniczy lokalizuje si´ co najmniej w odleg∏oÊci: 1) 50 m od obiektów z ogniem otwartym przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, a tak˝e w rejonach o przewidywanym wyst´powaniu w górotworze nagromadzeƒ gazów palnych, 2) wynoszàcej 1,5 wysokoÊci wie˝y wiertniczej lub masztu od linii kolejowych, kana∏ów i zbiorników wodnych, rzek, dróg publicznych, zabudowaƒ, z tym ˝e odleg∏oÊç od napowietrznych linii wysokiego napi´cia powinna wynosiç 1,5 wysokoÊci wie˝y lub masztu, lecz nie mniej ni˝ 30 m.
11. Przy pracach wiertniczych wykonywanych dla celów sejsmicznych odleg∏oÊci od poszczególnych obiektów ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
12. W przypadku wyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego odleg∏oÊci otworów wiertniczych od obiektów mieszkalnych okreÊla §
14. Odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 1, mogà byç zmniejszone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego w przypadkach uzasadnionych warunkami techniczno-ruchowymi; o zmniejszeniu odleg∏oÊci zawiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. §
15. W razie zlokalizowania otworu wiertniczego na obszarze leÊnym lub w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 100 m od granicy lasu, je˝eli przewiduje si´ wyst´powanie ropy naftowej lub gazu ziemnego, sposób ochrony przeciwpo˝arowej obszaru leÊnego uzgadnia si´ z w∏aÊcicielem, zarzàdzajàcym lub jego u˝ytkownikiem. §
16. Wszelkie prace przy za∏adunku i roz∏adunku urzàdzeƒ i sprz´tu wiertniczego oraz materia∏ów niebezpiecznych prowadzi si´ pod nadzorem osoby dozoru. §
18. Prace zwiàzane z monta˝em, przemieszczaniem i demonta˝em wiertnic, wie˝ wiertniczych lub masztów wiertniczych i innych urzàdzeƒ wykonuje si´ zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà, pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu.
19. Niedopuszczalne jest prowadzenie robót, o których mowa w ust. 1, przy silnym wietrze, podczas burzy, Ênie˝ycy, ulewy lub go∏oledzi. §
20. Przed rozpocz´ciem stawiania wie˝ wiertniczych, masztów, czwórnogów i trójnogów osoby dozoru ruchu nadzorujàce te roboty kontrolujà stan techniczny lin, wielokrà˝ków, prawid∏owoÊç ich zamocowania i olinowania oraz sprawnoÊç zespo∏u nap´dowego i uk∏adu hamulcowego. Podczas podnoszenia podbudowy lub masztu z u˝yciem si∏owników hydraulicznych kontroluje si´ stan techniczny si∏owników, instalacji zasilajàcej i sterowniczej, zgodnie z instrukcjà producenta. §
21. Zrzucanie bez ostrze˝enia jakichkolwiek przedmiotów na ziemi´ przez pracowników pracujàcych na wysokoÊciach jest niedopuszczalne. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7058 — §
23. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sk∏ad komisji,

ust. 2, i zasady dokonywania odbioru technicznego.

1. Komisja odbioru technicznego sporzàdza protokó∏ stwierdzajàcy kompletnoÊç i prawid∏owoÊç monta˝u obiektów, maszyn, urzàdzeƒ i instalacji. §
2. Wiercenie otworów wykonuje si´ zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w projekcie prac geologicznych lub projekcie geologiczno-technicznym. §
3. Prace zwiàzane z rozpoznaniem geologicznym, w szczególnoÊci dowiercanie, opróbowanie, rdzeniowanie, cementowanie rur oraz prace geofizyczne, badania hydrogeologiczne, wykonuje si´ pod bezpoÊrednim nadzorem osób dozoru ruchu oraz s∏u˝by geologicznej. §
4. Podczas wiercenia otworu, w zale˝noÊci od potrzeb, wykonuje si´ bie˝àce pomiary parametrów p∏uczki; zakres i cz´stotliwoÊç pomiarów okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego albo upowa˝niona przez niego osoba dozoru ruchu.
5. System obiegu p∏uczkowego mo˝e uwzgl´dniaç w szczególnoÊci mo˝liwoÊç przygotowania odpowiedniego rodzaju p∏uczki, jej obróbk´, oczyszczanie i odgazowanie, stosownie do wymagaƒ prowadzonego wiercenia.
6. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego obieg p∏uczkowy wyposa˝a si´ w przyrzàdy kontrolno-pomiarowe, sygnalizujàce przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, oraz w sygnalizacj´ Êwietlnà i akustycznà, zainstalowanà na stanowisku wiertacza. Instalacj´ t∏ocznà pomp p∏uczkowych pod∏àcza si´ do w´z∏a zat∏aczania otworu. §
8. CiÊnienie hydrostatyczne s∏upa p∏uczki w otworze wierconym dla udost´pnienia z∏ó˝ ropy naftowej i gazu ziemnego mo˝e przewy˝szaç przewidywane ciÊnienie z∏o˝owe w granicach od 0,5 do 1,0 MPa na ka˝de 1000 m otworu.
9. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zmieniç okreÊlone w ust. 1 granice przewy˝szania ciÊnienia z∏o˝owego. §
11. Pr´dkoÊç wyciàgania i zapuszczania przewodu wiertniczego oraz lepkoÊç plastycznà p∏uczki dobiera si´ w taki sposób, aby ograniczyç efekt t∏okowania. Szczególna ostro˝noÊç powinna byç zachowana w przypadku zaniku p∏uczki i przyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego do otworu.
12. Wyciàgajàc przewód wiertniczy, dope∏nia si´ otwór p∏uczkà o parametrach takich, jak podczas wiercenia, w sposób ciàg∏y, kontrolujàc jego skutecznoÊç. §
13. Po zakoƒczeniu robót wiertniczych w otworze z odkrytym poziomem gazowym poziom ten wczeÊniej izoluje si´ od pozosta∏ej cz´Êci otworu. §
15. G∏´bokoÊç zapuszczenia kolejnej kolumny rur podczas wiercenia, w celu poszukiwania, rozpozna- Poz. 961 nia i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, powinna byç taka, aby w nieorurowanym interwale otworu nie wystàpi∏y warstwy, w których gradient ciÊnienia z∏o˝owego jednej z warstw by∏by wi´kszy od gradientu ciÊnienia szczelinowania innej warstwy.
16. Gradient ciÊnienia szczelinowania ustala si´, wykonujàc próby ciÊnieniowe w otworze, w sposób okreÊlony w instrukcji zapobiegania i likwidacji erupcji p∏ynu z∏o˝owego,

§ 73. § 56. 1. W otworze wiertniczym niedopuszczalne jest wykonywanie prób ci

Ênieniowych z u˝yciem ciÊnienia wi´kszego od znanego ciÊnienia szczelinowania ska∏ odkrytych.

1. Wi´êba rurowa wylotu otworu powinna umo˝liwiaç pomiar ciÊnienia w przestrzeniach mi´dzyrurowych rur ok∏adzinowych. §
2. W rejonie prowadzonej eksploatacji z∏ó˝ siarki otworami wiertniczymi: 1) wylot otworu na czas przerwy w wierceniu, rurowaniu, opróbowaniu, eksploatacji lub zabiegów intensyfikacyjnych zabezpiecza si´ w sposób umo˝liwiajàcy odci´cie wyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego, 2) po ka˝dorazowym wyciàgni´ciu Êwidra, rdzeniówki lub innego narz´dzia z otworu, przy wierceniu w nadk∏adzie w strefie zagro˝onej zamyka si´ wylot kolumny rur ok∏adzinowych, 3) w przypadku wyp∏ywów wód, awarii bàdê erupcji przepisy § 295—297 stosuje si´ odpowiednio. §
4. Otwór wiertniczy, w którym roboty wiertnicze zosta∏y czasowo lub trwale wstrzymane, skutecznie zabezpiecza si´ w szczególnoÊci przed: ewentualnym wyp∏ywem p∏ynu z∏o˝owego, mo˝liwoÊcià wpadni´cia przedmiotów oraz przed dost´pem osób nieupowa˝nionych.
5. Otwory wielkoÊrednicowe zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià wpadni´cia ludzi, niezale˝nie od rodzaju wykonywanych robót. §
7. Nawiercone w otworze wiertniczym poziomy wód izoluje si´ przez zarurowanie i uszczelnia w taki sposób, aby nie wystàpi∏o przemieszczanie si´ tych wód poza rurami oraz ich zanieczyszczenie.
8. Projekty uszczelniania kolumn rur ok∏adzinowych w strefie wyst´powania wód oraz kolumn eksploatacyjnych powinny byç zaakceptowane przez s∏u˝b´ geologicznà.
9. Z przeprowadzonego badania skutecznego uszczelniania poziomów wodonoÊnych sporzàdza si´ protokó∏. §
11. Rurowanie i uszczelnianie rur ok∏adzinowych w otworach wiertniczych wykonuje si´ na podstawie projektu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
12. Podczas wiercenia w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego projekt, o którym mowa w ust. 1, sporzàdza si´ na podsta- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7059 — Poz. 961 wie wytycznych okreÊlonych w instrukcji rurowania i cementowania rur, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. ny przy takiej konstrukcji otworu i uzbrojeniu jego wylotu, które umo˝liwià opanowanie przewidywanego ciÊnienia i korozyjnego dzia∏ania p∏ynu z∏o˝owego.
13. W innych rodzajach wierceƒ ni˝ okreÊlone w ust. 2 zasady rurowania i uszczelniania rur w otworze ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
14. Przed nawierceniem pierwszego poziomu, z którego mo˝e nastàpiç przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, zapuszcza si´ i cementuje kolumn´ wst´pnà lub prowadnikowà.
15. Sposób uzbrojenia kolumny rur ok∏adzinowych ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
17. Rury ok∏adzinowe przeznaczone do rurowania otworu dla wierceƒ na z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego powinny mieç atest wytwórcy oraz oznakowanie fabryczne, umo˝liwiajàce w szczególnoÊci ustalenie: 1) odmiany wytrzyma∏oÊciowej stali, 2) gruboÊci Êcianki, 3) typu po∏àczenia.
18. Rury ok∏adzinowe u˝ywane i przeznaczone do ponownego rurowania otworów uprzednio poddaje si´ przeglàdowi technicznemu; w przypadku wierceƒ w z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego rury takie poddaje si´ dodatkowo ciÊnieniowej próbie wytrzyma∏oÊci, przy ciÊnieniu nie mniejszym od najwi´kszego przewidywanego ciÊnienia g∏owicowego. §
19. Si∏owniki do wciskania i wyciàgania rur, wraz z ich osprz´tem, odpowiednio zabezpiecza si´ przed wywróceniem i rozrzutem ich elementów. §
21. Podczas wiercenia w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, na podstawie za∏o˝eƒ geologicznych do projektu uszczelniania kolumn rur, ustala si´ w szczególnoÊci sposób i rodzaj uzbrojenia kolumny rur, rodzaj w∏aÊciwoÊci materia∏ów uszczelniajàcych i p∏ynu wiertniczego oraz technologi´ wykonania.
22. Zaczyn cementowy u˝yty do cementowania uszczelniajàcego kolumn rur ok∏adzinowych powinien mieç Êwiadectwo badaƒ laboratoryjnych, odpowiednio do warunków otworowych, okreÊlajàce wartoÊci parametrów zaczynu i kamienia cementowego.
23. Dla wierceƒ innych ni˝ wymienione w ust. 1 zasady rurowania i ich uszczelniania ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
24. Zaczyn cementowy w zarurowanej przestrzeni pierÊcieniowej podczas wierceƒ na z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego wyt∏acza si´ za kolumnà: 1) wst´pnà i prowadnikowà do wylotu otworu, 2) poÊrednià — na wysokoÊç pozwalajàcà skutecznie odizolowaç orurowane horyzonty wód, ropy naftowej i gazu ziemnego, 3) eksploatacyjnà — na wysokoÊç zapewniajàcà uszczelnienie wszystkich poziomów roponoÊnych i gazonoÊnych orurowanych danà kolumnà rur. § 65.
25. Poziom roponoÊny i gazonoÊny lub wodonoÊny, a w szczególnoÊci taki, w którym przewidywane jest wyst´powanie siarkowodoru, mo˝e byç dowierca-
26. Zapuszczanie kolumn rur ok∏adzinowych do otworów, w których nawiercony zosta∏ poziom roponoÊny lub gazonoÊny, wykonuje si´ przy uzbrojeniu wylotu otworu w g∏owic´ przeciwerupcyjnà, dostosowanà do Êrednicy zapuszczanych rur ok∏adzinowych. §
28. W zacementowanych kolumnach eksploatacyjnych i poÊrednich, pod którymi przewierca si´ z∏o˝e ropy naftowej lub gazu ziemnego, wykonuje si´ badania wysokoÊci wyt∏oczenia i skutecznoÊci cementowania rur oraz ska∏ na odcinku zacementowanej przestrzeni pierÊcieniowej.
29. Badania, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´ tak˝e podczas innych rodzajów wierceƒ, je˝eli wymagajà tego warunki techniczne.
30. W przypadku negatywnego wyniku badaƒ, o których mowa w ust. 1, zakres dalszych prac ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
31. Przy rurowaniu i uszczelnianiu kolumn rur ok∏adzinowych w pok∏adach soli stosuje si´ zaczyn cementowy sporzàdzony na solance nasyconej. §
33. Instalacj´ cementacyjnà, wraz z g∏owicà cementacyjnà, sprawdza si´, stosujàc prób´ ciÊnieniowà przy ciÊnieniu nie mniejszym od spodziewanego ciÊnienia podczas cementowania.
34. Prób´ ciÊnieniowà,

ust. 1, wykonuje si´ bezpoÊrednio przed rozpocz´ciem cementowania. §

1. W przypadku nieskutecznego uszczelnienia rur wykonuje si´ dodatkowo roboty uszczelniajàce, na podstawie projektu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
2. SzczelnoÊç cementacji zarurowej przestrzeni pierÊcieniowej eksploatacyjnej kolumny rur w otworze dla podziemnego magazynu gazu sprawdza si´ przy ciÊnieniu wi´kszym od przewidywanego najwi´kszego ciÊnienia roboczego w tym magazynie. §
3. Z przeprowadzonych czynnoÊci rurowania, uszczelniania oraz prób szczelnoÊci sporzàdza si´ protokó∏. §
4. Wyst´pujàce podczas wiercenia oraz wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego zagro˝enie erupcyjne i siarkowodorowe okreÊlajà odr´bne przepisy. §
5. Przewiercanie interwa∏ów z przewidywanym zagro˝eniem erupcyjnym i siarkowodorowym oraz profilaktyk´ w tym zakresie prowadzi si´ zgodnie z instrukcjà zapobiegania i likwidacji erupcji p∏ynu z∏o˝owego, zaopiniowanà przez w∏aÊciwà jednostk´ ratow- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7060 — Poz. 961 nictwa górniczego i zatwierdzonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 3) klasy A ∏àcznie z kategorià I i II, o których mowa w pkt 1 i
6. §
7. Do obliczeƒ wytrzyma∏oÊci kolumn rur ok∏adzinowych stosuje si´ te kryteria, które zapewniajà bezpieczeƒstwo podczas wykonywania robót, w tym podczas opanowywania erupcji p∏ynu z∏o˝owego i oddzia∏ywania na rury siarkowodoru oraz dwutlenku w´gla.
8. W przypadkach niewymienionych w ust. 1 wylot otworu wyposa˝a si´ w zestaw g∏owic z trzema zamkni´ciami, z których jedno jest zamkni´ciem uniwersalnym. §
10. Dla ka˝dej kolumny rur, na której zainstalowana jest g∏owica przeciwerupcyjna, ustala si´ wielkoÊç wewn´trznego dopuszczalnego ciÊnienia.
11. Kolumny rur wychodzàce do wylotu otworu ujmuje si´ w wi´êbie rurowej i sprawdza szczelnoÊç tego uj´cia.
12. Wylot ka˝dego otworu oraz przewodu wiertniczego podczas wiercenia, a tak˝e wykonywania innych prac, w trakcie których mo˝e nastàpiç wyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, wyposa˝a si´ w zestaw urzàdzeƒ zamykajàcych (przeciwerupcyjnych). §
14. CiÊnienie robocze poszczególnych sk∏adników przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu powinno byç wi´ksze od spodziewanego ciÊnienia g∏owicowego.
15. WielkoÊç ciÊnienia g∏owicowego ustala si´ wed∏ug wzoru: Pmax = A·H·q [MPa] gdzie poszczególne symbole oznaczajà: Pmax — najwi´ksze spodziewane ciÊnienie g∏owicowe (w MPa), H — g∏´bokoÊç zalegania z∏o˝a (poziomu zbiornikowego) (w m), q — gradient ciÊnienia z∏o˝owego rozpatrywanego poziomu (w MPa/m), A — wspó∏czynnik korekcyjny okreÊlony w poni˝szej tabeli: G∏´bokoÊç zalegania H [m] Wspó∏czynnik korekcyjny A do 2500 powy˝ej 2500 do 3000 powy˝ej 3000 1,0 0,85 — 0,75 0,75 — 0,5
16. Przepis ust. 1 nie dotyczy uk∏adu sterowniczego.
17. Szczegó∏owy dobór wspó∏czynnika korekcyjnego „A”, o którym mowa w ust. 2, w granicach ustalonych zakresów okreÊla instrukcja,

§ 73. § 77.

1. Wylot otworu wiertniczego wyposa˝a si´ w zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych z czterema zamkni´ciami, z których jedno jest zamkni´ciem uniwersalnym, przy prowadzeniu prac wiertniczych w warunkach zaliczonych do: 1) klasy A zagro˝enia erupcyjnego, 2) I i II kategorii zagro˝enia siarkowodorowego,
2. Zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych zabezpiecza si´ uszczelniajàc wylot otworu, odpowiednio do stosowanych rur p∏uczkowych.
3. W klasie A zagro˝enia erupcyjnego bez zagro˝enia siarkowodorowego dopuszcza si´ wyposa˝enie wylotu otworu w zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych z trzema zamkni´ciami.
4. W przypadku prowadzenia prac wiertniczych w warunkach zaliczonych do klasy B zagro˝enia erupcyjnego bez wyst´powania siarkowodoru dopuszcza si´ wyposa˝enie wylotu otworu w zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych z dwoma zamkni´ciami.
5. O wyposa˝eniu wylotu otworu wiertniczego, o którym mowa w ust. 1 i 2, decyduje kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
6. Dopuszcza si´ zastosowanie g∏owicy uniwersalnej o ciÊnieniu roboczym o jeden stopieƒ ni˝szym od ciÊnienia roboczego g∏owic suwakowych. §
8. Monta˝ oraz sprawdzanie stacji i instalacji sterowania urzàdzeniami przeciwerupcyjnymi zabezpieczenia otworu wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà producenta.
9. Powinna byç zapewniona mo˝liwoÊç zamykania i otwierania g∏owic przeciwerupcyjnych oraz innych urzàdzeƒ s∏u˝àcych do zamkni´cia i otwarcia wylotu otworu wiertniczego ze stanowiska sterowania znajdujàcego si´ w bezpiecznej odleg∏oÊci od otworu wiertniczego oraz ze stanowiska wiertacza. §
10. Badania szczelnoÊci i sprawnoÊci ca∏ego przeciwerupcyjnego zabezpieczenia otworu wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà,

§ 73, pod bezpo

Êrednim nadzorem osoby dozoru ruchu. § 80. Dla ka˝dego otworu podczas wiercenia i opróbowania zapewnia si´ iloÊç p∏uczki, materia∏ów i urzàdzeƒ do sporzàdzania oraz obróbki p∏uczki, okreÊlonà w instrukcji,

§ 73. § 81.

Dla ka˝dego otworu: 1) wiertniczego, w którym przewiduje si´ udost´pnienie poziomu zawierajàcego p∏yn z∏o˝owy z siarkowodorem, okreÊla si´ kategori´ zagro˝enia siarkowodorowego i promieƒ strefy przewidywanego ska˝enia siarkowodorem w wyniku otwartej erupcji p∏ynu z∏o˝owego, 2) siarkowodorowego ustala si´ minimalne odleg∏oÊci obiektów, zgodnie z § 82, oraz okreÊla si´ czas krytyczny trwania zagro˝enia, obejmujàcy czas przewiercania w otworze poziomu wyst´powania siarkowodoru, lub terminy rozpocz´cia i zakoƒczenia okreÊlonych prac wiertniczych. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7061 — §

1. W rejonach o znanej wydajnoÊci i koncentracji siarkowodoru promieƒ strefy ska˝enia oraz odleg∏o- Poz. 961 Êci otworu od obiektów okreÊla si´ na podstawie poni˝szych kryteriów: Minimalna odleg∏oÊç w metrach otworu od: Promieƒ strefy przewidywanego ska˝enia H2S [m] pojedynczego domu mieszkalnego 1 2 I Kategoria zagro˝enia budynków zamieszkanych przez: nie wi´cej ni˝ 30 osób (∏àcznie) wi´cej ni˝ 30 osób 3 4 5 powy˝ej 3500 100 500 1500 II od 3500 do 1000 100 500 500 III poni˝ej 1000 do 500 100 100 100 IV poni˝ej 500 do 150 100 100 100 §
3. Podczas ustalenia klasy zagro˝enia erupcyjnego i kategorii zagro˝enia siarkowodorowego okreÊla si´: 1) przewidywany przekrój stratygraficzno-litologiczny, 2) g∏´bokoÊç zalegania poziomów perspektywicznych, 3) gradienty ciÊnieƒ z∏o˝owych i szczelinowania ska∏, 4) interwa∏ przewidywanego lub rozpoznanego wyst´powania siarkowodoru i dwutlenku w´gla, z okreÊleniem spodziewanej ich zawartoÊci w p∏ynie z∏o˝owym, 5) przewidywane wydajnoÊci p∏ynu z∏o˝owego z poszczególnych poziomów, 6) strefy ewentualnych zaników p∏uczki.
4. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego organizuje kontrol´ procesu wiercenia w celu ustalenia mo˝liwoÊci wystàpienia niezgodnoÊci rzeczywistego przekroju geologicznego z przewidywanym oraz dostosowania prowadzonych robót do zmian w tym przekroju. §
6. Roboty wiertnicze i inne prace prowadzone w otworze z zawartoÊcià siarkowodoru w p∏ynie z∏o˝owym, poni˝ej górnej granicy strefy zagro˝enia siarkowodorowego, do czasu odwo∏ania tego zagro˝enia wykonuje si´ na podstawie programu dowiercania zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego i przes∏anego do wiadomoÊci w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego.
7. Za∏o˝enia do opracowania programu dowiercania okreÊla instrukcja,

§ 73. 3. O przewidywanym terminie dowiercania, o którym mowa w ust. 1, powiadamia si´ w∏a

Êciwy organ nadzoru górniczego. §

1. W przypadku wyp∏ywu palnego p∏ynu z∏o˝owego z otworu wiertniczego w szczególnoÊci wy∏àcza si´ spod napi´cia sieç elektrycznà, zatrzymuje silnik spalinowy oraz wygasza otwarty ogieƒ w promieniu co najmniej 200 m, a tak˝e wstrzymuje ruch drogowy i kolejowy w tym samym promieniu. §
3. W przypadku prowadzenia prac wiertniczych w z∏o˝ach surowców sta∏ych, w których przewidywane jest wyst´powanie nagromadzeƒ gazu ziemnego lub wyst´powanie samowyp∏ywów wody albo innego p∏ynu, sposób zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego oraz sposób wykonywania wierceƒ okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
4. Przepis ust. 1 stosuje si´ do wierceƒ prowadzonych z powierzchni dla pozyskiwania metanu ze z∏ó˝ w´gla kamiennego. §
6. Podczas prowadzenia wierceƒ, przy których istnieje mo˝liwoÊç wyst´powania nagromadzeƒ gazu ziemnego, wylot otworu powinien umo˝liwiç zainstalowanie odpowiednich zabezpieczeƒ.
7. Wszystkie elementy zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego powinny posiadaç wytrzyma∏oÊç na ciÊnienie wy˝sze od przewidywanego ciÊnienia g∏owicowego.
8. Przeciwerupcyjne zabezpieczenie wylotu otworu wiertniczego umo˝liwia w szczególnoÊci: 1) zamkni´cie wylotu otworu przy zapuszczonym przewodzie, 2) zamkni´cie wylotu otworu przy wyciàgni´tym przewodzie, 3) kontrolowane odprowadzenie p∏ynu z∏o˝owego i zat∏aczanie otworu, 4) zat∏aczanie otworu i obieg p∏uczki przy zamkni´tym urzàdzeniu przeciwerupcyjnym, 5) pomiar ciÊnienia na stojaku i w przestrzeni pierÊcieniowej.
9. W warunkach zagro˝enia erupcyjnego zamyka si´ wewn´trznà przestrzeƒ przewodu wiertniczego znajdujàcego si´ w otworze, z zachowaniem mo˝liwoÊci zat∏oczenia otworu przez ten przewód.
10. Rury ok∏adzinowe, na których projektowane jest zainstalowanie urzàdzeƒ przeciwerupcyjnych, cementuje si´ do wierzchu. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7062 — Poz. 961 §
12. W przypadku spodziewanych samowyp∏ywów wód z∏o˝owych wylot otworu zabezpiecza si´ w sposób umo˝liwiajàcy jego opanowanie oraz odprowadzenie wyp∏ywajàcej wody. §
14. Elementy wyposa˝enia wylotu otworu wiertniczego podczas wiercenia oraz opróbowaƒ, które powinny byç odporne na dzia∏anie siarkowodoru, okreÊla instrukcja,

§ 73. 2. W szczególnych przypadkach, w zale˝no

Êci od stopnia zagro˝enia bàdê wyst´powania nagromadzeƒ gazu ziemnego, stosuje si´ odpowiednio przepisy § 72—85 dotyczàce zapobiegania i opanowywania erupcji wst´pnej oraz zagro˝enia siarkowodorowego wiercenia na z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego. 2. W przypadku opróbowania rurowym próbnikiem z∏o˝a wyposa˝enie wylotu otworu wiertniczego okreÊla instrukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 89. 1. Badania i pomiary wykonywane w otworach wiertniczych prowadzi si´ zgodnie z ustaleniami zawartymi w projekcie prac geologicznych, sporzàdzonym na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Wyniki badaƒ i pomiarów oraz czynnoÊci specjalnych wykonanych w otworze wiertniczym zamieszcza si´ w dokumentacji wynikowej otworu. § 90. Aparatura i przyrzàdy wprowadzane do otworu uprzednio kontroluje si´ pod wzgl´dem ich sprawnoÊci oraz mierzy. § 91. Podczas wykonywania opróbowaƒ w otworach wiertniczych, w których spodziewane jest wyst´powanie ropy naftowej i gazu ziemnego lub gazów toksycznych, na wiertni powinny znajdowaç si´ sprawne przyrzàdy do ich wykrywania. § 92. Pracownicy wiertni powinni byç przeszkoleni w zakresie dzia∏ania gazów toksycznych i duszàcych, metod ich wykrywania, zabezpieczenia przed ich szkodliwym dzia∏aniem oraz udzielania pierwszej pomocy. § 93. 1. Podczas opróbowania ska∏ zbiornikowych na przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego po zakoƒczeniu wiercenia zabezpieczenie przeciwerupcyjne otworu stanowi s∏up p∏ynu o g´stoÊci przewy˝szajàcej gradient ciÊnienia z∏o˝owego oraz zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych jak podczas wiercenia; w przypadkach nieobni˝ajàcych bezpieczeƒstwa dopuszcza si´ stosowanie do robót: 1) prowadzonych w I i II kategorii zagro˝enia siarkowodorowego — zestawu g∏owic przeciwerupcyjnych z trzema zamkni´ciami, z których jedno jest uniwersalne, 2) w pozosta∏ych rodzajach zagro˝eƒ — zestawu g∏owic przeciwerupcyjnych z dwoma zamkni´ciami. 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego okreÊla zabezpieczenie przeciwerupcyjne otworu podczas opróbowania ska∏ zbiornikowych na przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, stosujàc technologi´ pozwalajàcà na zastosowanie niezrównowa˝onego ciÊnienia dennego w stosunku do ciÊnienia z∏o˝owego. § 94. Opróbowanie poziomów zbiornikowych zawierajàcych p∏yn z∏o˝owy z siarkowodorem prowadzi si´ po wyposa˝eniu wiertni w urzàdzenia do degazacji p∏ynu z∏o˝owego i spalania gazu. § 96. W procesie wywo∏ywania przyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego zawierajàcego zwiàzki siarki stosuje si´ Êrodki uniemo˝liwiajàce powstanie samozap∏onu p∏ynu w otworze. § 97. Podczas badaƒ zwiàzanych z obni˝eniem s∏upa p∏uczki lub g´stoÊci p∏uczki w otworze na wiertni powinien znajdowaç si´ zapas p∏uczki o odpowiednich w∏aÊciwoÊciach, w iloÊci umo˝liwiajàcej w razie potrzeby ponowne zat∏oczenie otworu. § 98. Prace z u˝yciem substancji promieniotwórczych w otworach wiertniczych lub eksploatacyjnych: 1) prowadzi si´ w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach, 2) rejestruje si´ w dzienniku wiertniczym lub ksià˝ce odwiertu. § 99. 1. Po zakoƒczeniu wiercenia otwór likwiduje si´, je˝eli w okresie czterech lat od zakoƒczenia wiercenia nie jest przeznaczony do dalszego wykorzystania. Z przeprowadzonej likwidacji odwiertu lub otworu wiertniczego sporzàdza si´ protokó∏. 2. Odwierty wy∏àczone z eksploatacji i przeznaczone do likwidacji powinny mieç zamkni´te wyloty oraz od∏àczone urzàdzenia i instalacje. 3. Przy robotach wiertniczych dla celów sejsmicznych sporzàdza si´ protokó∏ ca∏oÊci likwidacji po zakoƒczeniu likwidacji wyrobisk postrza∏owych na danym profilu sejsmicznym. § 100. 1. Likwidacj´ otworu lub odwiertu wykonuje si´ w sposób zapewniajàcy szczelnà izolacj´ poziomów wodnych, ropnych i gazowych, zgodnie z technicznym projektem likwidacji zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Projekt likwidacji otworu lub odwiertu okreÊla sposób zabezpieczenia jego wylotu. 3. Do czasu przekazania dotychczasowym u˝ytkownikom terenu, po likwidacji dzia∏alnoÊci górniczej, skutecznoÊç likwidacji odwiertów okresowo kontroluje si´ w zakresie i z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 101. W przypadku likwidacji otworów lub odwiertów z odkrytymi warstwami solnymi zaczyn cementowy sporzàdza si´ na bazie solanki o pe∏nym nasyceniu. § 102. Do likwidacji otworów lub odwiertów w interwa∏ach orurowanych z zacementowanà przestrzenià zarurowà dopuszcza si´ stosowanie korków (pakerów) z materia∏ów trwa∏ych oraz wype∏nienie rur p∏uczkà. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7063 — § 103. W przypadku stwierdzenia nieskutecznej likwidacji otworu lub odwiertu przyst´puje si´ do jego ponownej likwidacji. § 104. 1. Materia∏y u˝yte do likwidacji otworu lub odwiertu oraz sposób ich likwidacji dostosowuje si´ do istniejàcych warunków geologicznych, z∏o˝owych i technicznych. 2. Sprz´t i narz´dzia pozostawione w otworze lub odwiercie wyszczególnia si´ w protokole likwidacji. § 105. 1. Trwa∏e oznakowanie miejsca wiercenia po likwidacji otworu wiertniczego ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego w projekcie, o którym mowa w § 100 ust. 1. 2. Oznakowanie, o którym mowa w ust. 1, nie jest wymagane przy pracach sejsmicznych. 3. W uzasadnionych przypadkach, je˝eli miejsce wiercenia nie wymaga oznakowania i równoczeÊnie nie wyst´puje zagro˝enie przedostawania si´ p∏ynu z∏o˝owego na powierzchni´, dopuszcza si´ ucinanie pozostawionych w otworze rur ok∏adzinowych na g∏´bokoÊci nie mniejszej ni˝ 1,5 m od wierzchu. 4. Wokó∏ zlikwidowanego odwiertu ropno-gazowego lub gazowego wyznacza si´ stref´ ochronnà stosownie do ustaleƒ projektu, o którym mowa w § 100 ust. 1. Rozdzia∏ 3 Maszyny i urzàdzenia zak∏adu górniczego § 106. 1. Zak∏ad górniczy posiada dokumentacj´ techniczno-ruchowà eksploatowanych maszyn i urzàdzeƒ. 2. Monta˝, demonta˝ oraz eksploatacj´ maszyn i urzàdzeƒ przeprowadza si´ zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà producenta, a w razie braku takiej dokumentacji — na podstawie dokumentacji ruchowo-eksploatacyjnych, opracowanych w zak∏adzie górniczym i zatwierdzanych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego; dokumentacje te powinny znajdowaç si´ w obiekcie (jednostce terenowej). § 107. 1. Maszyny i urzàdzenia eksploatuje si´ oraz utrzymuje w sposób okreÊlony w dokumentacji techniczno-ruchowej, a ich ruch prowadzi si´ zgodnie z warunkami ustalonymi w zezwoleniu na oddanie do ruchu maszyn i urzàdzeƒ. 2. Konserwacje oraz naprawy maszyn i urzàdzeƒ wykonuje si´ w sposób okreÊlony w dokumentacji techniczno-ruchowej z zastosowaniem, dostarczonych przez producenta, cz´Êci zamiennych lub cz´Êci znormalizowanych b´dàcych w obrocie. Poz. 961 § 109. 1. Przed rozpocz´ciem rurowania otworu oraz robót ratunkowych (instrumentacyjnych) sprawdza si´ stan urzàdzenia wiertniczego i sprz´tu u˝ywanego przy tych robotach. Wyniki przeprowadzonego sprawdzenia odnotowuje si´ w ksià˝ce kontroli. 2. Prowadzenie robót, o których mowa w ust. 1, bez sprawnych urzàdzeƒ kontrolno-pomiarowych jest niedopuszczalne. § 110. 1. Maszyny i urzàdzenia wyposa˝a si´ w niezb´dne i sprawne zabezpieczenia oraz przyrzàdy pomiarowe gwarantujàce bezpieczne ich u˝ytkowanie, w tym w sprz´t gaÊniczy lub instalacje gaÊnicze. 2. Regulacja lub zmiana nastawienia mechanizmów zabezpieczajàcych maszyn i urzàdzeƒ mo˝e byç wykonana wy∏àcznie przez pracowników upowa˝nionych, a czynnoÊç t´ odnotowuje si´ w ksià˝ce eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ. 3. SprawnoÊç urzàdzeƒ zabezpieczajàcych ruch, w szczególnoÊci zaworów bezpieczeƒstwa, wskaêników obcià˝eƒ uk∏adów linowych, wy∏àczników kraƒcowych, hamulców i zapadek w uk∏adach dêwigowych, kontroluje si´ z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego; wyniki kontroli wpisuje si´ do ksià˝ki kontroli urzàdzeƒ. 4. Instalacje ciÊnieniowe, bezpoÊrednio przed wykonaniem robót specjalnych, sprawdza si´ ciÊnieniem wi´kszym od najwi´kszego ciÊnienia przewidywanego, lecz nie wi´kszym od ciÊnienia roboczego, oraz zabezpiecza przed nadmiernà wibracjà i przemieszczeniem si´ w czasie pracy. 5. Na wskazujàcych przyrzàdach pomiarowych oznacza si´ zakres dopuszczalnych wartoÊci mierzonych parametrów. § 111. 1. W przypadku automatycznego lub zdalnego sterowania procesem produkcyjnym stosuje si´ odpowiednià sygnalizacj´ ostrzegawczà oraz zabezpieczenia i blokady. 2. Stanowiska pracy, na których powinny si´ znajdowaç wy∏àczniki awaryjne umo˝liwiajàce wstrzymanie ruchu w przypadku stwierdzenia stanu zagro˝enia, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 112. 1. Niedopuszczalne jest naprawianie maszyn i innych urzàdzeƒ podczas ich ruchu, a tak˝e bezpoÊrednie smarowanie i czyszczenie cz´Êci ruchomych. Prace takie mogà byç wykonywane tylko po zatrzymaniu maszyny lub urzàdzenia oraz zabezpieczeniu stanu wy∏àczenia dop∏ywu energii. § 108. 1. Przy obs∏udze maszyn i urzàdzeƒ mogà byç zatrudnieni wy∏àcznie pracownicy, którzy posiadajà odpowiednie kwalifikacje i wymagane uprawnienia do obs∏ugi danej maszyny. 2. Smary oraz czyÊciwo znajdujàce si´ w pomieszczeniach, w których pracujà maszyny i urzàdzenia elektroenergetyczne, przechowuje si´ w bezpiecznych miejscach i pojemnikach wykonanych z materia∏u niepalnego. 2. Niedopuszczalne jest samowolne wykonywanie czynnoÊci przy maszynach, urzàdzeniach i instalacjach przez osoby nieupowa˝nione. 3. Materia∏y eksploatacyjne i cz´Êci zamienne magazynuje si´ na maszynach i urzàdzeniach tylko w miejscach do tego przeznaczonych. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7064 — Poz. 961 § 113. Maszyny, urzàdzenia i instalacje, nieprzystosowane do pracy w warunkach niskich temperatur, zabezpiecza si´ przed ich dzia∏aniem. § 121. 1. Podczas pracy b´benkiem pomocniczym, przy r´cznym nawijaniu, niedopuszczalne jest stosowanie lin stalowych. § 114. 1. Urzàdzenia wiertnicze przeznaczone do mechanicznych wierceƒ obrotowych oraz wie˝e eksploatacyjne o udêwigu ponad 60 kN (najwi´ksze obcià˝enie ciàg∏

1. e)wyposa˝a si´ w ci´˝arowskaz lub inny wskaênik obcià˝enia na haku, usytuowany w polu widzenia wiertacza lub operatora wyciàgu linowego. 2. B´benek pomocniczy wyciàgu wiertniczego mo˝e byç u˝yty do podnoszenia, opuszczania i przemieszczania w wie˝y narz´dzi i sprz´tu wiertniczego o ci´˝arze nieprzekraczajàcym wielkoÊci okreÊlonych w dokumentacji danego urzàdzenia. 2. Na wie˝ach eksploatacyjnych wymagania, o których mowa w ust. 1, dotyczà wykonywania prac z u˝yciem wyciàgu linowego. § 115. Wiertnice, których wysokoÊç wie˝y lub masztu przekracza 18 m, wyposa˝a si´ w urzàdzenia ograniczajàce maksymalnà wysokoÊç podniesienia wielokrà˝ka ruchomego. W przypadku braku takiego urzàdzenia w wyposa˝eniu fabrycznym wiertnicy instaluje si´ przyrzàdy ostrzegawcze sygnalizujàce kraƒcowe po∏o˝enie wielokrà˝ka ruchomego dla okreÊlonego typu wiertnicy. § 116. Maszty i wie˝e wiertnicze oraz eksploatacyjne powinny mieç okreÊlone najwy˝sze obcià˝enie robocze, mierzone na haku wielokrà˝ka ruchomego. § 117. 1. Podczas wiercenia w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej oraz gazu ziemnego, a tak˝e podczas innych wierceƒ w przypadku wyst´powania zagro˝eƒ, górny pomost masztu wiertniczego (wie˝
2. y)wyposa˝a si´ w urzàdzenie umo˝liwiajàce pracownikowi szybkà ewakuacj´. 2. Urzàdzenie, o którym mowa w ust. 1, sprawdza si´ przed rozpocz´ciem wiercenia, w okresie zaÊ dowiercania i opróbowania kontroluje nie rzadziej ni˝ raz w miesiàcu. Sposób sprawdzania i kontrolowania urzàdzeƒ ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 3. Pomosty wie˝y i masztu na stanowisku pracy pomocnika wie˝owego os∏ania si´ od wiatru. Dopuszcza si´ niestosowanie os∏aniania w warunkach letnich i przy krótkotrwa∏ych robotach. 4. Sta∏e stalowe pomosty manipulacyjne lub monta˝owe wykonuje si´ z blachy ˝ebrowanej lub w inny sposób zabezpiecza przed poÊlizgiem oraz wyposa˝a w por´cze i kraw´˝niki, chyba ˝e rozwiàzania fabryczne przewidujà inne sposoby zabezpieczenia. § 118. Obudowana wie˝a wiertnicza (maszt) powinna posiadaç co najmniej dwa wyjÊcia z drzwiami ∏atwo otwieranymi na zewnàtrz lub gdy jest to niemo˝liwe — z drzwiami rozsuwanymi; jedno z wyjÊç powinno znajdowaç si´ przy stanowisku wiertacza. § 119. Dêwignia hamulca mechanicznego wyciàgu wiertniczego, przy pe∏nym zahamowaniu, powinna znajdowaç si´ w odleg∏oÊci 0,8—0,9 m od górnej p∏aszczyzny poziomu roboczego urzàdzenia (pod∏ogi), je˝eli instrukcja producenta nie przewiduje innych odleg∏oÊci. § 120. Wyciàg wiertniczy wiertnic o udêwigu wi´kszym od 800 kN na haku wyposa˝a si´ w hamulec wspomagajàcy. 3. Dopuszcza si´ u˝ywanie b´benka tylko w przypadku, gdy wiertacz znajduje si´ przy pulpicie sterowniczym wiertnicy. § 122. Wszelkie czynnoÊci wykonywane z u˝yciem wyciàgu wiertniczego lub innych urzàdzeƒ oraz sterowane ze stanowiska wiertacza poza zasi´giem jego pola widzenia mogà odbywaç si´ tylko przy tak zorganizowanej pracy, aby wiertacz otrzymywa∏ sygna∏ o gotowoÊci do rozpocz´cia, przebiegu i koniecznoÊci przerwania tych czynnoÊci. § 123. 1. Pomp´ p∏uczkowà wyposa˝a si´ w sprawnie dzia∏ajàcy zawór bezpieczeƒstwa i manometr. 2. W polu widzenia wiertacza powinien znajdowaç si´ manometr zainstalowany na t∏ocznym rurociàgu p∏uczkowym. § 124. Klucze wiertnicze mocuje si´ w sposób okreÊlony w instrukcji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 125. Kontrol´ stanu technicznego klinów do rur p∏uczkowych, kluczy wiertniczych, wk∏adów do sto∏ów obrotowych i graniatek, elewatorów oraz haków wiertniczych prowadzi si´ na poczàtku ka˝dej zmiany i przed ka˝dà czynnoÊcià wpuszczania lub wyciàgania przewodu wiertniczego. § 126. Odcinanie przewodu wiertniczego przy jego rozkr´caniu za pomocà sto∏u wiertniczego jest niedopuszczalne. § 127. Wyciàgarki powinny posiadaç sprawnie dzia∏ajàcy hamulec, a wyciàgarki z nap´dem r´cznym — sprawny mechanizm zapadkowy uniemo˝liwiajàcy wsteczny ruch b´bna. § 128. Krà˝ki i wielokrà˝ki manipulacyjne, cz´Êci wirujàce oraz wykonujàce ruchy posuwisto-zwrotne, stwarzajàce zagro˝enie, powinny byç os∏oni´te. § 129. 1. Podczas instalowania urzàdzeƒ wydobywczych: 1) wywa˝a si´ indywidualne i grupowe uk∏ady pompowe o nap´dzie mechanicznym, 2) prowadzi ci´g∏a pompowe do nap´dów grupowych pod nawierzchnià przejÊç, z zastrze˝eniem ust. 2, 3) uruchamia i wy∏àcza kiwony pompowe przy nap´dzie grupowym za poÊrednictwem typowych, sprawnie dzia∏ajàcych sprz´gników ci´g∏owych. 2. W przypadku prowadzenia ci´gie∏ pompowych do nap´dów grupowych nad przejÊciami zabudowuje si´ pod ci´g∏ami pomosty zabezpieczajàce. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7065 — § 130. 1. Roboty w zbiornikach, w których magazynowane by∏y substancje szkodliwe dla ˝ycia i zdrowia ludzkiego oraz substancje mogàce spowodowaç zagro˝enie po˝arowe i zagro˝enie wybuchem, wykonuje si´ po od∏àczeniu zbiornika od instalacji i ca∏kowitym opró˝nieniu z tych substancji, w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach. 2. W przypadku zawartoÊci tlenu w zbiorniku poni˝ej 19% obj´toÊci prace mogà byç wykonywane po wyposa˝eniu pracownika w sprawny izolujàcy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego. 3. Przed podj´ciem i podczas wykonywania prac, o których mowa w ust. 1 i 2, osoba dozoru ruchu sprawdza stan bezpieczeƒstwa w zbiorniku w zakresie nagromadzenia gazów o st´˝eniu wybuchowym i trujàcym oraz sprawdza zawartoÊç tlenu w atmosferze zbiornika. § 131. WejÊcie do pomieszczeƒ obudów czó∏ zbiorników magazynowanych substancji szkodliwych oraz wybuchowych jest dopuszczalne tylko pod warunkiem dok∏adnego przewietrzenia tych pomieszczeƒ; wymaganie to zamieszcza si´ na tablicy przy wejÊciu do obudów czó∏ zbiorników. § 132. Pracowników zatrudnionych przy robotach wykonywanych w zbiornikach oraz w pomieszczeniu obudowy czó∏ zbiorników z substancjà szkodliwà ubezpieczajà inni pracownicy znajdujàcy si´ na zewnàtrz, posiadajàcy mo˝liwoÊç natychmiastowego usuni´cia pracowników z zagro˝onej strefy. § 133. 1. WejÊcia na wie˝´ wiertniczà, maszt, czwórnóg i trójnóg zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià upadku pracownika z wysokoÊci. 2. Nogi czwórnogów i trójnogów przy podstawie i na koronie zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià ich przemieszczania. § 134. Instalowanie, eksploatacja oraz kontrola maszyn, urzàdzeƒ i instalacji elektroenergetycznych powinny odpowiadaç wymaganiom okreÊlonym w odr´bnych przepisach oraz w Polskich Normach. § 135. Do pomieszczeƒ prowadzenia ruchu urzàdzeƒ elektroenergetycznych majà wst´p jedynie pracownicy posiadajàcy kwalifikacje i wymagane uprawnienia do kontroli i obs∏ugi urzàdzeƒ elektroenergetycznych. § 136. 1. Zak∏ad górniczy, w którym przerwa w dop∏ywie energii elektrycznej mo˝e spowodowaç zagro˝enie ludzi, Êrodowiska lub mienia, wyposa˝a si´ w dwa niezale˝ne zasilania pokrywajàce: 1) pe∏ne zapotrzebowanie mocy dla urzàdzeƒ zak∏adu górniczego, 2) minimalnà moc gwarantowanà dla urzàdzeƒ, w których przerwa w dop∏ywie energii mo˝e spowodowaç awari´ lub zagro˝enie. 2. Na wiertniach niezale˝ne zasilania, o których mowa w ust. 1, zapewniajà agregaty pràdotwórcze. Poz. 961 3. Decyzj´ o wyposa˝eniu w jedno zasilanie podejmuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego, powiadamiajàc o tym w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. § 137. W ka˝dej sta∏ej stacji elektroenergetycznej umieszcza si´: 1) schemat ideowy uk∏adu elektroenergetycznego stacji, 2) instrukcje obs∏ugi, 3) wykaz sprz´tu ochronnego, niezb´dnego do bezpiecznej obs∏ugi stacji, wraz z okreÊleniem miejsca jego przechowywania, 4) wykaz sprz´tu przeciwpo˝arowego. § 138. 1. ¸àczniki sterownicze uk∏adu sterowania silników elektrycznych s∏u˝àcych do nap´du wiertnicy powinny znajdowaç si´ na stanowisku wiertacza. 2. W przypadku stosowania kilku ∏àczników sterowniczych stosuje si´ blokad´ uniemo˝liwiajàcà równoczesne uruchomienie nap´du z ró˝nych miejsc. 3. WartoÊç napi´cia elektrycznego w silnikach kontroluje si´ za pomocà przyrzàdów (wskaêników) widocznych ze stanowiska wiertacza. § 139. Wy∏àcznik dop∏ywu energii elektrycznej do wiertni umieszcza si´ w przestrzeni niezagro˝onej wybuchem, w miejscu ∏atwo dost´pnym. § 140. 1. Wie˝e i maszty konstrukcji stalowej, urzàdzenia wiertnicze z nap´dem elektrycznym, a tak˝e urzàdzenia wiertnicze, na których sà zainstalowane agregaty pràdotwórcze, uziemia si´. 2. Rury ok∏adzinowe otworów wiertniczych i odwiertów wykorzystuje si´ jako uziomy naturalne urzàdzeƒ elektroenergetycznych i instalacji odgromowych. 3. Wyniki pomiarów rezystancji uziemienia potwierdza si´ protoko∏em. 4. Pomiary, o których mowa w ust. 3, nie dotyczà wiertnic wykonujàcych otwory wiertnicze do celów geofizycznych. § 141. 1. W przestrzeniach zagro˝onych wybuchem gazów, par lub mgie∏ stosuje si´ tylko elektryczne urzàdzenia przeciwwybuchowe zaliczone do II grupy, o konstrukcji dostosowanej do rodzaju zagro˝enia. 2. Zasady w∏aÊciwego nadzoru nad eksploatacjà, konserwacjà oraz naprawà maszyn i urzàdzeƒ, o których mowa w ust. 1, ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 142. System urzàdzeƒ elektroenergetycznych zainstalowanych w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem powinien umo˝liwiaç ich wy∏àczenie za pomocà ∏atwo dost´pnych urzàdzeƒ wy∏àczeniowych, umieszczonych poza tymi przestrzeniami. § 143. Niedopuszczalne jest budowanie elektroenergetycznych linii napowietrznych w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7066 — § 144. 1. Otwieranie os∏on urzàdzeƒ elektrycznych budowy przeciwwybuchowej jest dopuszczalne po wy∏àczeniu tych urzàdzeƒ spod napi´cia i zabezpieczeniu stanu wy∏àczenia, z wyjàtkiem urzàdzeƒ budowy iskrobezpiecznej kategorii „ia.” 2. Zwieranie i uziemianie cz´Êci urzàdzeƒ wy∏àczonych spod napi´cia w celu zabezpieczenia stanu wy∏àczenia jest dopuszczalne po stwierdzeniu, ˝e st´˝enie mieszaniny wybuchowej w miejscu zainstalowania urzàdzenia nie przekracza 10% dolnej granicy wybuchowoÊci. § 145. 1. Pomiary w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem wykonuje si´ przyrzàdami elektrycznymi budowy zwyk∏ej, je˝eli: 1) przed wykonywaniem pomiarów i w trakcie pomiarów, w miejscu ich wykonywania kontrolowane b´dzie st´˝enie mieszaniny wybuchowej przez osob´ dozoru ruchu, 2) niedopuszczalne jest wykonywanie pomiarów, a prowadzone pomiary przerywa si´, gdy st´˝enie mieszaniny wybuchowej przekroczy 20% dolnej granicy wybuchowoÊci. 2. Wyniki pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentuje si´. § 146. Urzàdzenia elektroenergetyczne zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià ich uruchomienia przez osoby nieupowa˝nione. § 147. Ka˝dà lini´ zasilajàcà, linie sterownicze oraz linie obwodów iskrobezpiecznych urzàdzeƒ elektrycznych prowadzi si´ niezale˝nie. § 148. Kable i przewody oponowe: 1) uk∏ada si´ w taki sposób, aby nie by∏y nara˝one na uszkodzenia mechaniczne, 2) oznakowuje na obydwu koƒcach przez umieszczenie numeru linii i adresu kierunkowego. § 149. W przypadku awarii i samoczynnego wy∏àczenia urzàdzenia elektroenergetycznego ponowne ich za∏àczenie mo˝e nastàpiç dopiero po usuni´ciu przyczyny wy∏àczenia oraz po uzyskaniu zgody osoby dozoru ruchu. § 150.1. Wszystkie miejsca, w których stale lub czasowo przebywajà ludzie, powinny mieç oÊwietlenie zgodne z odr´bnymi przepisami i z Polskimi Normami. 2. Oprawy oÊwietleniowe nara˝one na drgania i wstrzàsy wyposa˝a si´ w dodatkowe zabezpieczenia przed spadni´ciem. § 151. 1. Wie˝e wiertnicze, maszty, wiaty maszynowe wiertnic oraz drogi ewakuacyjne powinny mieç oÊwietlenie awaryjne. 2. Rodzaj oÊwietlenia awaryjnego ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego odpowiednio do wyst´pujàcych zagro˝eƒ. § 152. W przypadkach nieuregulowanych w odr´bnych przepisach prace spawalnicze wykonuje si´ zgod- Poz. 961 nie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 153. W przypadku gdy prace spawalnicze wykonywane b´dà w miejscach, w których istnieje zagro˝enie wybuchem, w instrukcji,

§ 152, uwzgl´dnia si´ szczególne wymagania wynikajàce z tego zagro˝enia.

§

2. Zbiorniki, przy których b´dà wykonywane prace spawalnicze, od∏àcza si´ od instalacji za pomocà zasuw i zaÊlepek stalowych. Zbiorniki magazynujàce w´glowodory powinny byç tak˝e wyparowane, przewietrzone, oczyszczone i wysuszone.
3. Zgoda na wykonywanie prac spawalniczych w zbiornikach mo˝e byç udzielona, gdy zawartoÊç tlenu w zbiorniku nie jest ni˝sza ni˝ 19% obj´toÊci, a zawartoÊç substancji toksycznych i palnych nie stwarza zagro˝enia. Rozdzia∏ 4 Zagro˝enie po˝arowe i zagro˝enie wybuchem §
5. Pomieszczenia i miejsca wyst´powania zagro˝enia wybuchem i zagro˝enia po˝arowego oraz przestrzenie i strefy zagro˝enia wybuchem, a tak˝e strefy po˝arowe, które odpowiednio oznakowuje si´, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
6. Przestrzenie zagro˝enia wybuchem ustala si´ na podstawie kryteriów okreÊlonych w odr´bnych przepisach. §
8. Pracowników zatrudnionych w ruchu zak∏adu górniczego poucza si´ o sposobach zapobiegania po˝arom i ich zwalczania, odpowiednio do miejsca pracy, wyst´pujàcych zagro˝eƒ oraz posiadanych Êrodków gaÊniczych.
9. Na terenie zak∏adu górniczego, w widocznych miejscach, umieszcza si´ instrukcje o sposobie alarmowania stra˝y po˝arnej i innych jednostek interwencyjnych oraz osób dozoru ruchu. §
10. Niedopuszczalne jest palenie tytoniu na terenie zak∏adu górniczego poza miejscami lub pomieszczeniami do tego wyznaczonymi. §
12. Przed miejscami i pomieszczeniami, w których wyst´puje niebezpieczeƒstwo po˝aru lub zagro˝enie wybuchem, umieszcza si´ tablice ostrzegawcze, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w odr´bnych przepisach.
13. Przy dojÊciach do miejsc i pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, umieszcza si´ odpowiedni sprz´t i Êrodki gaÊnicze; normatyw wyposa˝enia miejsc w sprz´t i Êrodki gaÊnicze ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego,
14. Kontrole i przeglàdy stanu technicznego gaÊnic i agregatów gaÊniczych przeprowadza si´ zgodnie z zaleceniami producenta, jednak nie rzadziej ni˝ co 12 miesi´cy. Daty wykonanych kontroli zaznacza si´ Dziennik Ustaw Nr 109 — 7067 — w sposób czytelny na korpusie gaÊnicy (agregatu gaÊniczego). §
15. Niedopuszczalne jest: 1) prowadzenie w kierunku budynków z otwartym ogniem rowów lub koryt, przez które mog∏aby Êciekaç ropa naftowa lub inne produkty palne z otworów wiertniczych, zbiorników lub magazynów, 2) wznoszenie obiektów nad wyciekami ropy i gazu lub odwiertami i rurociàgami naftowymi oraz gazowymi. §
16. Przedsi´biorca prowadzàcy lub zlecajàcy roboty górnicze w celu rozpoznania lub eksploatacji z∏ó˝ w´glowodorów p∏ynnych, po zakoƒczeniu wiercenia i likwidacji odwiertów, zapewnia wykonanie ich geodezyjnej inwentaryzacji w celu zg∏oszenia jej do w∏aÊciwego oÊrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej oraz do w∏aÊciwych organów samorzàdu terytorialnego. Poz. 961
17. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego w przypadkach uzasadnionych warunkami techniczno-ruchowymi mo˝e nie zezwoliç na odstàpienie od wymogów okreÊlonych w ust. 2 i nakazaç wykonywanie okresowych pomiarów st´˝enia gazów, powiadamiajàc o tym w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. §
18. Pomieszczenia obudowy czó∏ zbiorników zawierajàcych gaz przewietrza si´ w sposób ciàg∏y. §
19. Rurociàgi, zbiorniki i inne pojemniki, w których sà przechowywane p∏yny ∏atwo palne i wybuchowe, powinny byç uziemione i po∏àczone ze sobà przewodem metalowym. Dysze i otwory wyp∏ywowe tych pojemników uziemia si´. §
21. Odleg∏oÊç obiektów i urzàdzeƒ zwiàzanych z wydobywaniem ropy naftowej i gazu ziemnego oraz podziemnym magazynowaniem w´glowodorów p∏ynnych na làdzie, w szczególnoÊci odwiertów, gazoliniarni, urzàdzeƒ i instalacji do osuszania i odsiarczania gazu, t∏oczni ropy i gazu, nie powinna byç mniejsza ni˝: §
23. W obr´bie stref zagro˝onych wybuchem powinny znajdowaç si´ materia∏y, urzàdzenia i inne Êrodki, za pomocà których mo˝na zapobiec powstaniu i zap∏onowi mieszaniny wybuchowej. 1) 50 m — od dróg publicznych, linii kolejowych, budynków administracyjnych i mieszkalnych oraz innych obiektów z otwartym ogniem niezwiàzanych z ruchem zak∏adu górniczego,
24. Pomieszczenia zagro˝one wybuchem powinny byç dostatecznie przewietrzane oraz zabezpieczone, w sposób uniemo˝liwiajàcy przedostanie si´ mieszaniny wybuchowej do pomieszczeƒ sàsiednich. 2) 20 m — od stacji redukcyjno-pomiarowych do obiektów i miejsc z otwartym ogniem, wymienionych w pkt
26. Powietrze doprowadzane do pomieszczeƒ nie mo˝e byç pobierane ze stref zagro˝onych wybuchem.
27. W strefach zagro˝onych wybuchem niedopuszczalne jest gromadzenie materia∏ów, które mogà sprzyjaç powstawaniu lub rozprzestrzenianiu si´ po˝arów. §
28. Podgrzewanie zbiorników, cystern i przewodów rurowych odbywa si´ z u˝yciem wody, pary wodnej lub w inny bezpieczny sposób, ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
29. Niedopuszczalne jest stosowanie nap´dów pasowych w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem, z zastrze˝eniem § 497; w przestrzeniach tych mogà byç stosowane pasy przenoszàce nap´d, wykonane z materia∏ów trudno palnych i antyelektrostatycznych. §
31. W budynkach gazoliniarni, t∏oczni ropnych i gazowych oraz w innych pomieszczeniach, w których mogà powstaç mieszaniny wybuchowe lub nagromadziç si´ gazy toksyczne, powinny byç stale otwarte górne otwory wentylacyjne o powierzchni nie mniejszej ni˝ 1% powierzchni posadzki tego pomieszczenia. W pomieszczeniach tych powinny byç wykonane tak˝e otwory wentylacyjne z ˝aluzjami na poziomie posadzki.
32. W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1, instaluje si´ automatyczne urzàdzenia gazometryczne, przekazujàce sygna∏y o przekroczeniu dopuszczalnych st´˝eƒ mieszanin wybuchowych lub gazów toksycznych do miejsc ze sta∏à obs∏ugà.
33. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 1, w przypadku uzasadnionym warunkami techniczno-ruchowymi; o wyra˝eniu zgody zawiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. §
34. Przy pracach wykonywanych w miejscach, w których wyst´puje mieszanina wybuchowa, niedopuszczalne jest u˝ywanie narz´dzi, sprz´tu i innych przedmiotów oraz obuwia i odzie˝y, mogàcych powodowaç iskrzenie i wybuch. §
36. Materia∏y p´dne, oleje i smary magazynuje si´ poza obszarem zabudowy urzàdzenia wiertniczego oraz w miejscach nale˝ycie przewietrzanych i zabezpieczonych przed ich zapaleniem.
37. Przepis ust. 1 nie dotyczy zbiorników roboczych i technologicznych. §
38. Rury wydmuchowe silników spalinowych powinny byç wyprowadzone na zewnàtrz zabudowy i posiadaç zabezpieczenie przeciwdzia∏ajàce przenoszeniu si´ iskier. Rozdzia∏ 5 Prowadzenie obserwacji i pomiarów wp∏ywu robót górniczych na powierzchni´ §
39. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego podejmuje dzia∏ania majàce na celu zmniejszenie negatywnego wp∏ywu dzia∏alnoÊci zak∏adu górniczego. §
41. W zak∏adzie górniczym prowadzi si´ obserwacje i pomiary wp∏ywu robót górniczych na po- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7068 — wierzchni´, w tym zmian stosunków wodnych i t∏a gazowego.
42. Zakres obserwacji oraz ich cz´stotliwoÊç umo˝liwia: 1) okreÊlenie zasi´gu i wielkoÊci wp∏ywu robót górniczych, 2) ocen´ stanu zagro˝enia obiektów budowlanych i urzàdzeƒ oraz ich otoczenia.
43. Wyniki obserwacji okreÊlone w ust. 2 oznacza si´ na mapach obni˝eƒ terenu okresowych i ca∏kowitych.
44. Pierwszy pomiar sytuacyjno-wysokoÊciowy wykonuje si´ przed rozpocz´ciem wydobycia, nast´pne zaÊ pomiary wykonuje si´ podczas eksploatacji, w sposób i z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
45. Obserwacje i pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´ w zak∏adach górniczych, których dzia∏alnoÊç ma wp∏yw na powierzchni´. §
46. Instalacje, urzàdzenia lub obiekty, które w przypadku uszkodzenia albo awarii mog∏yby staç si´ êród∏em zagro˝enia dla otoczenia, lokalizuje si´ w taki sposób, aby zapewnione by∏y warunki do likwidacji tego zagro˝enia. §
47. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym rop´ naftowà i gaz ziemny z zawartoÊcià siarkowodoru lub innych zwiàzków toksycznych sporzàdza si´ program opanowania i neutralizacji ska˝enia terenu. §
48. Do∏y urobkowe i do∏y na ciecze z∏o˝owe z opróbowaƒ odwiertów oraz sk∏adowiska materia∏ów szkodliwych izoluje si´ w sposób zapobiegajàcy niekorzystnemu oddzia∏ywaniu na Êrodowisko. §
49. Zbiorniki wodne oraz osadniki przemys∏owe zabezpiecza si´ przed przedostawaniem si´ na zewnàtrz zmagazynowanych w nich substancji oraz odpowiednio oznakowuje. Poz. 961 §
50. Awaryjne wycieki bituminów lub innych substancji, stanowiàce zagro˝enie dla Êrodowiska, niezw∏ocznie likwiduje si´, a ska˝ony teren doprowadza do stanu u˝ytecznoÊci. §
52. W zak∏adzie górniczym powinien znajdowaç si´ odpowiedni zestaw materia∏ów, narz´dzi i urzàdzeƒ umo˝liwiajàcych szybkà likwidacj´ awarii rurociàgów i innych urzàdzeƒ technologicznych oraz Êrodków do niezw∏ocznej neutralizacji i likwidacji wycieków lub rozlewisk.
53. W przypadku awarii urzàdzeƒ albo instalacji zak∏adu górniczego mogàcej zagroziç Êrodowisku lub awarii urzàdzeƒ chroniàcych Êrodowisko niezw∏ocznie powiadamia si´ o tym w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego i w∏aÊciwy organ ochrony Êrodowiska, wraz z okreÊleniem terminu usuwania skutków awarii, a tak˝e podj´tych doraênych Êrodkach zabezpieczajàcych. §
54. W przypadku powstania, wskutek robót górniczych, zagro˝enia dla ludzi lub Êrodowiska poza terenem zak∏adu górniczego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego niezw∏ocznie podejmuje dzia∏ania zabezpieczajàce i likwidujàce powsta∏e zagro˝enia. Rozdzia∏ 6 Badania geofizyczne i roboty strza∏owe w otworach wiertniczych §
56. Badania geofizyczne w otworach wiertniczych wykonuje si´ w zakresie przewidzianym w projekcie prac geologicznych lub w projekcie geologiczno-technicznym, zgodnie z instrukcjà opracowanà przez wykonawc´ badaƒ.
57. W uzasadnionych przypadkach zmiana zakresu badaƒ nast´puje za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
58. W zak∏adzie górniczym wykonywanie pomiarów emisji zanieczyszczeƒ powietrza atmosferycznego odbywa si´ w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach. §
59. Przygotowanie otworu wiertniczego do badaƒ i prac geofizycznych powinno umo˝liwiaç swobodne przemieszczanie przyrzàdów pomiarowych i specjalnych na ca∏ej d∏ugoÊci otworu, w czasie niezb´dnym do wykonania pomiarów i innych prac geofizycznych. §
61. Eksploatacjà urzàdzeƒ odpylajàcych i neutralizujàcych oraz zabezpieczeƒ majàcych na celu ochron´ powietrza atmosferycznego prowadzi si´ zgodnie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
63. Podczas wykonywania badaƒ geofizycznych niedopuszczalne jest prowadzenie innych robót, które mog∏yby wp∏ynàç negatywnie na wynik badaƒ lub spowodowaç zagro˝enia dla pracowników i sprz´tu geofizycznego.
64. Odpady uzyskane z urzàdzeƒ odpylajàcych unieszkodliwia si´.
65. Przed przystàpieniem do wykonywania badaƒ lub innych prac geofizycznych, przy zagro˝eniu erupcyjnym, wylot otworu powinien posiadaç zabezpieczenie umo˝liwiajàce bezpieczne wykonanie tych pomiarów i prac. §
67. Woda z∏o˝owa wydobyta z gazem lub ropà, po usuni´ciu zanieczyszczeƒ wprowadzonych do niej w procesie technologicznym, mo˝e byç zat∏aczana do z∏o˝a tylko w sposób okreÊlony w projekcie zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego dla ka˝dego otworu zrzutowego oddzielnie.
68. Inny sposób post´powania z wodami z∏o˝owymi ni˝ okreÊlony w ust. 1 powinien byç zgodny z zasadami okreÊlonymi w odr´bnych przepisach.
69. Badania w otworach z u˝yciem próbników z∏o˝a lub ska∏ wykonuje si´ na podstawie instrukcji opracowanej przez wykonawc´ badaƒ. §
70. Roboty strza∏owe przy prowadzeniu badaƒ geofizycznych, zabiegów intensyfikacyjnych i prac specjalnych w otworach wiertniczych i odwiertach wyko- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7069 — Poz. 961 nuje si´ zgodnie z instrukcjà opracowanà przez wykonawc´ tych robót, w zakresie przewidzianym w projekcie technicznym robót zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 3) prognozowanie deformacji poeksploatacyjnych powierzchni oraz wykonywanie pomiarów okreÊlajàcych wp∏yw robót górniczych na powierzchni´ terenu górniczego, §
71. Zbrojenie sprz´tu Êrodkami strza∏owymi, sprawdzanie obwodu elektrycznego i demonta˝ sprz´tu po odstrzeleniu wykonuje si´ na oddzielnym stanowisku, bez udzia∏u osób nieupowa˝nionych do ich wykonywania. 4) prowadzenie inwentaryzacji i aktualizacji sytuacyjno-wysokoÊciowej w obr´bie obszaru górniczego, §
72. Przygotowanie i zbrojenie perforatorów, torped, generatorów ciÊnienia i innych ∏adunków materia∏ów wybuchowych oraz usuwanie ich niewybuchów odbywa si´ zgodnie ze szczegó∏owymi instrukcjami ustalonymi dla wykonywania tych robót. §
73. Stosowanie Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego w robotach strza∏owych wykonywanych w otworze wiertniczym powinno byç zgodne z zakresem i warunkami ich stosowania, okreÊlonymi w odr´bnych przepisach, a tak˝e w decyzjach dopuszczajàcych je do stosowania w zak∏adach górniczych. §
74. Przy wykonywaniu robót strza∏owych poza otworami wiertniczymi stosuje si´ odpowiednio przepisy dotyczàce wykonywania robót strza∏owych w odkrywkowych zak∏adach górniczych. Rozdzia∏ 7 Geologia górnicza i miernictwo górnicze §
76. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego podlega bezpoÊrednio kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego. 5) sporzàdzanie wniosków dotyczàcych utworzenia, zmiany granic lub zniesienia obszaru lub terenu górniczego.
77. Do zadaƒ s∏u˝by geologicznej zak∏adu górniczego nale˝y obs∏uga zak∏adu górniczego i kontrola racjonalnoÊci gospodarki z∏o˝em, a w szczególnoÊci: 1) kontrola, profilowanie i opróbowanie robót wiertniczych, 2) wst´pne i bie˝àce opróbowanie horyzontów produktywnych i wodonoÊnych, wraz z projektowaniem i kontrolà pomiarów hydrodynamicznych i testów produkcyjnych, 3) ustalanie parametrów produkcyjnych, z uwzgl´dnieniem uwarunkowaƒ geologicznych, techniczno-ekonomicznych i innych, oraz kontrola zachowania tych parametrów w trakcie eksploatacji, 4) sporzàdzanie i uzupe∏nianie dokumentacji mierniczo-geologicznej oraz dokumentów geologicznych, ilustrujàcych wyniki badaƒ otworowych i laboratoryjnych oraz pomiarów parametrów produkcyjnych, 5) kontrola zmian jakoÊci kopaliny i p∏ynów z∏o˝owych w procesie ich wydobywania,
78. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego prowadzi ksià˝k´ uwag. 6) prowadzenie ewidencji i bilansu zasobów i strat oraz bie˝àcej i okresowej analizy gospodarki z∏o˝em,
79. Ksià˝ka,

ust. 2, zawiera informacje dotyczàce w szczególnoÊci: 7) rozpoznawanie i prognozowanie zagro˝eƒ naturalnych. 1) prowadzenia robót niezgodnych z planem ruchu, projektem zagospodarowania z∏o˝a lub innà zatwierdzonà dokumentacjà, §

1. W zak∏adzie górniczym znajduje si´ sk∏adnica do przechowywania dokumentacji mierniczo-geologicznej. 2) uchybieƒ w zakresie racjonalnej gospodarki z∏o˝em, Rozdzia∏ 8 3) stwierdzonych istotnych zmian warunków geologicznych lub hydrogeologicznych, Wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego 4) stwierdzonych zagro˝eƒ majàcych wp∏yw na bezpieczeƒstwo ruchu zak∏adu górniczego lub ochron´ Êrodowiska.
2. Ka˝dà informacj´ wpisanà do ksià˝ki uwag niezw∏ocznie przedk∏ada si´ kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego.
3. Do zadaƒ s∏u˝by mierniczej zak∏adu górniczego nale˝y geodezyjna obs∏uga zak∏adu górniczego, a w szczególnoÊci: 1) sporzàdzanie i uzupe∏nianie map podstawowych, przeglàdowych i specjalnych, 2) wykonywanie i nadzorowanie pomiarów realizacyjnych przy budowie obiektów budowlanych zak∏adu górniczego i lokalizacji otworów wiertniczych, §
4. Wydobywanie ropy naftowej lub gazu ziemnego ze z∏o˝a poprzedza si´ badaniami warunków geologiczno-z∏o˝owych oraz parametrów z∏o˝a i p∏ynu z∏o˝owego. §
5. Sposób dowiercania otworów wydobywczych powinien zapewniaç szczelnà izolacj´ horyzontów wodnych nad i pod z∏o˝em oraz odizolowanie z∏o˝a od innych warstw przepuszczalnych, a tak˝e zapobiegaç uszkodzeniu strefy przyodwiertowej. §
7. W zak∏adzie górniczym na podstawie danych uzyskanych z wiercenia i udost´pnienia z∏o˝a oraz informacji i wartoÊci parametrów z próbnej eksploatacji w´glowodorów p∏ynnych sporzàdza si´ program sta∏ej ich eksploatacji. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7070 —
8. Dla ka˝dego odwiertu gazowego lub samoczynnego odwiertu ropnego, corocznie na podstawie dokonanych pomiarów, ustala si´ dozwolony pobór gazu oraz odpowiednio warunki eksploatacji ropy naftowej, uwzgl´dniajàce maksymalne sczerpanie i racjonalnà gospodark´ eksploatacyjnà z∏o˝a.
9. WielkoÊç dozwolonego poboru gazu ziemnego, kondensatu lub ropy naftowej ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
10. Ustalonà wartoÊç dozwolonego poboru gazu z danego horyzontu gazowego dobiera si´ tak, aby podczas eksploatacji gazu nie nast´powa∏o zjawisko piaszczenia, tworzenia si´ j´zyków i sto˝ków wodnych, a tak˝e przedwczesne zu˝ywanie si´ elementów uzbrojenia odwiertu.
11. W przypadku stwierdzenia zmian parametrów eksploatacyjnych, w szczególnoÊci ciÊnieƒ i wyk∏adników wodnego lub gazowego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego powinien zbadaç przyczyny tych zmian i ustaliç, je˝eli zachodzi potrzeba, nowy program eksploatacji oraz dozwolony pobór w´glowodorów. §
12. IloÊç wydobywanych z odwiertu ropy, gazu i wody lub zat∏aczanych do niego p∏ynów oraz rodzaj i wyniki wykonywanych pomiarów i obserwacji dokumentuje si´ zgodnie z zasadami ustalonymi przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
14. G∏owica eksploatacyjna lub inne zamkni´cia wylotu odwiertu wydobywczego powinny byç szczelne i wytrzyma∏e na najwi´ksze przewidywane ciÊnienie g∏owicowe.
15. G∏owic´ eksploatacyjnà wyposa˝a si´ w urzàdzenia zamykajàce, za pomocà których przerywa si´ wydobycie z kolumny rur wydobywczych oraz kolumny eksploatacyjnej.
16. Odwiert wyposa˝a si´ w armatur´ umo˝liwiajàcà pomiar parametrów charakteryzujàcych przebieg eksploatacji z∏o˝a zarówno na powierzchni, jak i na spodzie odwiertu.
17. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç wspólnego opomiarowania przy grupowym uj´ciu wydobycia p∏ynu z∏o˝owego z odwiertów, pod warunkiem wyst´powania zbli˝onych ciÊnieƒ, wydajnoÊci i parametrów fizykochemicznych wydobywanego p∏ynu z∏o˝owego, na podstawie decyzji kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
18. Materia∏y i tworzywa, z których sà wykonane zamkni´cia odwiertu wydobywczego, powinny byç odporne na korozj´ wynikajàcà z dzia∏ania substancji wchodzàcych w sk∏ad wydobywanego p∏ynu.
19. Odwierty eksploatacyjne samoczynne ogradza si´ i oznacza tablicà z numerem odwiertu i numerem telefonu zak∏adu górniczego oraz oznacza tablicà zakazujàcà wst´pu, wzniecania ognia i palenia tytoniu. §
20. Konstrukcja g∏owicy eksploatacyjnej powinna zapewniç mo˝liwoÊç wpuszczania wg∏´bnych przyrzàdów pomiarowych oraz pobór próbek p∏ynu z∏o˝owego. Poz. 961 §
22. Podczas wydobywania p∏ynu z odwiertu zasuwy awaryjne g∏owicy eksploatacyjnej powinny byç ca∏kowicie otwarte.
23. Sterowanie zasuwami awaryjnymi mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie po uprzednim zamkni´ciu zasuw roboczych. §
25. Wymagania dotyczàce wyposa˝enia wg∏´bnego i napowierzchniowego odwiertów, którymi wydobywa si´ p∏yn z∏o˝owy, okreÊla instrukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
26. Pakery wydobywcze montuje si´ w odwiertach, w których wyst´puje I lub II kategoria zagro˝enia siarkowodorowego.
27. W przypadkach nieokreÊlonych w ust. 2 o stosowaniu pakerów wydobywczych decyduje kierownik ruchu zak∏adu górniczego, bioràc pod uwag´ rodzaj zagro˝enia, warunki terenowe oraz odleg∏oÊci otworu od miast i osiedli. §
29. W przypadku dowiercenia odwiertem badawczym lub rozpoznawczym z∏o˝a w´glowodorów, rozpocz´cie wydobywania mo˝e nastàpiç tylko wtedy, gdy stan techniczny odwiertu spe∏nia wymagania odwiertu eksploatacyjnego.
30. Odwierty, które nie zosta∏y w∏àczone do eksploatacji, likwiduje si´ w sposób okreÊlony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
32. W zale˝noÊci od wielkoÊci wydobycia, lokalizacji odwiertu, sk∏adu chemicznego wydobywanego p∏ynu z∏o˝owego oraz stopnia zagro˝enia, kierownik ruchu zak∏adu górniczego decyduje o zastosowaniu wg∏´bnych lub powierzchniowych zaworów bezpieczeƒstwa.
33. W I i II kategorii zagro˝enia siarkowodorowego odwierty wyposa˝a si´ we wg∏´bny zawór bezpieczeƒstwa. §
34. Z wyjàtkiem przypadku okreÊlonego w § 217, niedopuszczalne jest nieregulowane samoczynne wydobywanie ropy, gazu ziemnego i kondensatu, jak równie˝ niekontrolowane zat∏aczanie p∏ynów do z∏ó˝ tych kopalin. §
35. Stosowanie gazu ziemnego do podgrzewania rurociàgów prowadzonych od odwiertów jest dopuszczalne pod warunkiem, ˝e uj´cie p∏ynu z∏o˝owego z odwiertu jest gazoszczelne, a urzàdzenie grzewcze znajduje si´ w odleg∏oÊci co najmniej 10 m od odwiertu. §
36. W przypadku wzrostu wyk∏adnika wodnego niezw∏ocznie okreÊla si´ rodzaj wody wydobywanej z ropà lub gazem w porównaniu z rodzajem wody okreÊlonej pierwotnie i ustala przyczyny tego zjawiska oraz podejmuje stosowne Êrodki zapobiegawcze lub okreÊlone nowe warunki eksploatacji z∏o˝a. §
37. W zak∏adzie górniczym lub wyodr´bnionej jego cz´Êci przechowuje si´ dokumenty dotyczàce eksploatacji z∏o˝a lub podziemnego magazynowania w´- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7071 — Poz. 961 glowodorów oraz dotyczàce pracowników i urzàdzeƒ, a w szczególnoÊci:
38. Pomiary i analizy, o których mowa w ust. 1, obejmujà w szczególnoÊci: 1) plan ruchu, 1) ciÊnienie statyczne denne i g∏owicowe, 2) ksià˝ki odwiertów, 2) temperatur´ statycznà na dnie otworu, 3) raporty dobowe wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego, gazoliny i wody z poszczególnych odwiertów, 3) ciÊnienie nasycenia, 4) wyk∏adniki: gazowy i wodny, 4) ksià˝k´ poleceƒ, 5) w∏aÊciwoÊci fizyczne i sk∏ad chemiczny ropy, gazu i wody z∏o˝owej, 5) ksià˝ki kontroli eksploatacji urzàdzeƒ energomechanicznych, 6) pomiary hydrodynamiczne, wraz z interpretacjà. 6) kartotek´ urzàdzeƒ budowy przeciwwybuchowej, 7) atesty fabryczne lub Êwiadectwo prób i badaƒ urzàdzeƒ stanowiàcych wyposa˝enie zagospodarowanych z∏ó˝, podziemnych magazynów gazu i gazoliniarni, 8) rejestr pracowników, 9) instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy oraz instrukcje ochrony przeciwpo˝arowej, 10) wyniki analiz gazu ziemnego, ropy naftowej, gazoliny i wody z∏o˝owej, 11) mapy z naniesionym przebiegiem tras rurociàgów w zak∏adzie górniczym, 12) ksià˝ki obiektów budowlanych zak∏adu górniczego, 13) programy eksploatacji próbnej i sta∏ej. §
39. Przygotowujàc zak∏ad górniczy lub jego cz´Êç do prowadzenia robót budowlanych na terenie zak∏adu, w szczególnoÊci: 1) ustala si´ na czas budowy strefy po˝arowe i przestrzenie zagro˝one wybuchem, 2) zapewnia podstawowy sprz´t przeciwpo˝arowy. §
40. Sposób prowadzenia robót budowlanych, zwiàzanych z usuwaniem skutków awarii czynnych obiektów zak∏adu górniczego, ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
42. Opróbowanie ska∏ zbiornikowych w odwiertach po zakoƒczeniu wiercenia oraz w odwiertach eksploatacyjnych b´dàcych w rekonstrukcji prowadzi si´ pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu, zgodnie z zasadami techniki i programem opróbowania zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego na wniosek geologa górniczego.
43. Podczas opróbowania ska∏ zbiornikowych do odwiertu mogà byç zapuszczane aparatura, narz´dzia i sprz´t oraz mogà byç u˝ywane materia∏y dostosowane do ciÊnieƒ i temperatur okreÊlonych w projekcie robót. §
45. Próbnà eksploatacj´ lub test produkcyjny z∏o˝a lub poziomu produktywnego prowadzi si´ zgodnie ze szczegó∏owym programem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, okreÊlajàc czas ich trwania; czas trwania próbnej eksploatacji nie mo˝e przekroczyç dwóch lat.
46. Program próbnej eksploatacji sporzàdza si´ na podstawie wyników opróbowania odwiertu i wyników pomiarów parametrów z∏o˝owych. §
48. Wod´ z∏o˝owà, wyp∏ywajàcà razem z ropà lub gazem, oznacza si´ w taki sposób (fizycznie, chemicznie, mineralogicznie), aby mo˝na jà by∏o odró˝niç od wód pochodzàcych z warstw nadleg∏ych bàdê ni˝ej zalegajàcych.
49. W przypadku gdy nie ma mo˝liwoÊci odró˝nienia pierwotnej wody z∏o˝owej (podÊcielajàcej, okalajàcej, zwiàzanej) od wody z innego horyzontu, bada si´ wyst´powanie pozarurowych przep∏ywów wody w strefie bezpoÊrednio nadz∏o˝owej. §
51. Gaz ziemny wydobywany z otworów podczas opróbowania oraz podczas eksploatacji ropy naftowej odpowiednio wykorzystuje si´.
52. W przypadku gdy nie ma warunków wykorzystania gazu ziemnego, dopuszcza si´ jego spalanie z zachowaniem wymagaƒ okreÊlonych w odr´bnych przepisach. §
54. Eksploatacja odwiertów odbywa si´ na podstawie programu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, okreÊlajàcego parametry wydobycia.
55. Cz´stotliwoÊç pomiarów w odwiertach eksploatacyjnych ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego na podstawie opinii geologa.
56. Regulacj´ wydajnoÊci odwiertów prowadzi si´ z zastosowaniem w∏aÊciwie dobranych Êrednic rur wydobywczych i zw´˝ki lub g∏´bokoÊci zawieszenia pompy wg∏´bnej.
57. Opis wykonywanych prac, obserwacji i pomiarów sporzàdza si´ na bie˝àco, a po zakoƒczeniu opróbowania ska∏ zbiornikowych w odwiercie opracowuje odpowiednià dokumentacj´.
58. Decyzj´ o wydobywaniu ropy naftowej metodà ∏y˝kowania lub t∏okowania podejmuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
60. Podczas opróbowania z∏o˝a ropy naftowej i gazu ziemnego przeprowadza si´ pomiary parametrów z∏o˝owych i wykonuje analizy p∏ynu z∏o˝owego w sposób okreÊlony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
62. W przypadku grupowego uj´cia wydobycia p∏ynów z∏o˝owych z odwiertów, okresowo bada si´ iloÊç wydobywanej ropy, gazu i wody z poszczególnych odwiertów, w celu ustalenia mo˝liwoÊci wystàpienia nieprawid∏owoÊci. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7072 — Poz. 961
63. Cz´stotliwoÊç badaƒ, o których mowa w ust. 1, ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego na podstawie opinii geologa górniczego. nej, bioràcych udzia∏ w zabiegu, zapoznaje si´ w szczególnoÊci: §
65. Prób´ wytrzyma∏oÊci i szczelnoÊci eksploatacyjnej kolumn rur ok∏adzinowych odwiertów zasilajàcych wykonuje si´ podczas wytworzenia ciÊnienia równego 1,3 wartoÊci spodziewanego maksymalnego ciÊnienia zat∏aczania. 2) z rodzajami mo˝liwych zagro˝eƒ, sposobami ich zapobiegania i usuwania,
66. W przypadku: 1) wt∏aczania gazu ziemnego do z∏o˝a, prób´ szczelnoÊci i wytrzyma∏oÊci kolumn rurowych wykonuje si´ z u˝yciem gazu ziemnego, 2) zastosowania metod termicznych konstrukcja odwiertów zasilajàcych powinna uwzgl´dniaç wyst´powanie napr´˝eƒ termicznych. §
68. W przypadku wystàpienia zmniejszenia przep∏ywu przez rurki wydobywcze dopuszcza si´ krótkotrwa∏e wypuszczanie gazu ziemnego w iloÊciach przekraczajàcych dozwolony pobór poprzez syfonowanie odwiertu, w tym wypuszczanie gazu ziemnego do atmosfery.
69. Syfonowanie odwiertu wykonuje si´ na podstawie programu syfonowania, okreÊlajàcego czas trwania i cz´stotliwoÊç syfonowania i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
71. Eksploatacj´ dwóch lub wi´cej odizolowanych horyzontów gazonoÊnych jednym odwiertem prowadzi si´ oddzielnie.
72. Dopuszcza si´ pod∏àczenie dwóch lub wi´cej horyzontów gazowych lub roponoÊnych i ∏àcznà ich eksploatacj´, je˝eli zasi´g przestrzenny horyzontów, ich system energetyczny, wielkoÊci zasobów, wyniki analiz chemicznych oraz wartoÊci ciÊnieƒ z∏o˝owych gazu w poszczególnych horyzontach sà zbli˝one. §
73. W odwiertach nieeksploatowanych ciÊnienie g∏owicowe powinno byç mierzone w okresach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, a wyniki pomiarów dokumentowane. Pomiary wykonuje si´ co najmniej raz w kwartale. §
75. W przypadku gdy w wydobywanym gazie ziemnym wyst´pujà ciek∏e w´glowodory, pobiera si´ próbki mieszaniny w´glowodorów i wykonuje badania fizykochemiczne w celu dokonania klasyfikacji z∏o˝a.
76. Projekt eksploatacji z∏o˝a typu gazowo-kondensatowego powinien ustaliç taki sposób wydobycia, aby zosta∏o zapewnione czerpanie okreÊlonych zasobów kondensatu. §
78. Zabiegi intensyfikacji przyp∏ywu wykonuje si´ pod nadzorem osób dozoru ruchu, na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
79. Przed przystàpieniem do zabiegu intensyfikacji przyp∏ywu pracowników spoza s∏u˝by specjalistycz- 1) ze sposobem wykonania zabiegu, 3) z zadaniami do wykonania. §
81. U˝ycie jako cieczy roboczej ropy naftowej jest dopuszczalne dopiero po uprzednim oddzieleniu od niej lekkich frakcji w´glowodorów.
82. Przed przystàpieniem do wykonywania zabiegów z u˝yciem cieczy chemicznie agresywnych lub ich mieszanin przygotowuje si´ w miejscu zabiegu odpowiednie Êrodki neutralizujàce ich dzia∏anie. §
83. Ciecze poreakcyjne z otworu odprowadza si´ w sposób niepowodujàcy szkodliwego oddzia∏ywania na Êrodowisko. §
84. Wt∏aczanie gazu lub cieczy do z∏ó˝ w´glowodorów p∏ynnych wykonuje si´ na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego; projekt ten zawiera w szczególnoÊci: 1) mapy strukturalne z∏o˝a, z naniesionymi w szczególnoÊci liniami przekrojów i lokalizacji odwiertów oraz konturami z∏o˝a, 2) przekroje pod∏u˝ne i poprzeczne z∏o˝a przez planowane odwierty zasilajàce, 3) granice wód okalajàcych i podÊcielajàcych, 4) stan izolacji z∏o˝a od wód wg∏´bnych i powierzchniowych, 5) bilans zasobów i wydobycia ropy, gazu i wody w uk∏adzie miesi´cznym, 6) wykaz odwiertów obj´tych oddzia∏ywaniem zabiegu, o którym mowa w § 221, z podaniem ich g∏´bokoÊci i zarurowania, 7) dane fizyczne i chemiczne p∏ynów z∏o˝owych i p∏ynów przewidzianych do zat∏aczania, 8) dane dotyczàce rdzeni ska∏y z∏o˝owej, o ile sà mo˝liwe do uzyskania. §
86. Rekonstrukcj´ odwiertu wykonuje si´ wed∏ug projektu technicznego, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, po uprzednim powiadomieniu w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego.
87. Poszczególne czynnoÊci zwiàzane z obróbkà i rekonstrukcjà odwiertów wykonuje si´ zgodnie z zasadami okreÊlonymi przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
88. Nadzór nad pracami rekonstrukcyjnymi pe∏nià osoby dozoru posiadajàce stwierdzone kwalifikacje w specjalnoÊci wiertniczej. §
89. Podczas obróbki i rekonstrukcji odwiertów pompowanych dopuszcza si´ stosowanie silników spalinowych i elektrycznych budowy zwyk∏ej, s∏u˝àcych do nap´du urzàdzeƒ na otwartej przestrzeni, przy Dziennik Ustaw Nr 109 — 7073 — czym instaluje si´ je poza przestrzenià zagro˝onà wybuchem. §
90. Niedopuszczalne jest ustawienie zbiorników zawierajàcych w´glowodory ciek∏e na terenie zalewowym rzek i potoków. §
92. Zbiorniki zawierajàce w´glowodory ciek∏e otacza si´ wa∏em ziemnym o wysokoÊci co najmniej 1 m i szerokoÊci korony co najmniej 0,5 m lub murem ochronnym.
93. Pod dnem zbiorników umieszcza si´ szczelnà warstw´ ochronnà.
94. Przepusty wody w obwa∏owaniu zbiornika zamyka si´ zasuwami od strony zewn´trznej obwa∏owania.
95. Teren wewnàtrz obwa∏owania powinien posiadaç wyprofilowane spadki w kierunku przepustów w celu odprowadzenia wody z opadów atmosferycznych.
96. W obr´bie obwa∏owania nie prowadzi si´ kana∏ów rurowych. §
98. Wymagana pojemnoÊç obwa∏owania zbiorników ropy naftowej wynosi dla: 1) jednego zbiornika — 100% jego pojemnoÊci, 2) dwóch zbiorników — 75% ich ∏àcznej pojemnoÊci, 3) trzech i wi´cej zbiorników — 50% ich ∏àcznej pojemnoÊci.
99. Obwa∏owanie zbiorników zawierajàcych gazolin´ nie mo˝e byç mniejsze ni˝ 150% pojemnoÊci zbiorników zawierajàcych w´glowodory ciek∏e. §
100. Zbiorniki cz´Êciowo wkopane zabezpiecza si´ przed ich przemieszczeniem pod wp∏ywem wody gruntowej. §
102. Zbiorniki zawierajàce w´glowodory ciek∏e powinny byç budowy zamkni´tej.
103. Podczas wywo∏ywania przyp∏ywu z odwiertu p∏ynu z∏o˝owego dopuszcza si´ odbiór cieczy do zbiorników otwartych, po ustaleniu przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego strefy po˝arowej oraz strefy zagro˝enia wybuchem.
104. Niedopuszczalne jest ustawianie zbiorników z ropà naftowà zawierajàcà siarkowodór w zag∏´bieniach terenu. §
105. Zbiornik zamkni´ty zawierajàcy w´glowodory ciek∏e powinien byç wyposa˝ony w zawór ciÊnieniowo-depresyjny. §
106. Zbiornik zawierajàcy w´glowodory ciek∏e, przed oddaniem go do ruchu, poddaje si´ próbie ciÊnieniowej z u˝yciem wody. §
107. Zbiornik, o którym mowa w § 232, powinien byç wyposa˝ony w: 1) dwa szczelnie zamkni´te w∏azy, z których jeden umieszcza si´ w dolnej Êcianie zbiornika, a drugi na przeciwleg∏ej stronie w pokrywie zbiornika, Poz. 961 2) urzàdzenie do pomiaru poziomu cieczy i ciÊnieƒ oraz poboru próbek; konstrukcja tych urzàdzeƒ nie powinna powodowaç nieszczelnoÊci zbiornika i iskrzenia. §
108. Zamkni´cia w przewodach odp∏ywowych zbiorników powinny byç zabezpieczone przed otwarciem przez osoby nieupowa˝nione. §
110. Konstrukcja pomostu nalewakowego, znajdujàcego si´ na terenie zak∏adu górniczego, powinna zapewniaç obs∏udze mo˝liwoÊç swobodnego i bezpiecznego dost´pu do cystern podstawionych pod nalewaki.
111. Wysi´gnice nalewaków zaopatruje si´ w r´kawy zabezpieczajàce przed rozpryskiwaniem cieczy podczas jej dop∏ywu do cystern.
112. Cysterny pod nalewakiem zabezpiecza si´ przed samoczynnym przemieszczaniem si´ oraz uziemia.
113. Podczas nape∏niania cystern ropà naftowà zawierajàcà siarkowodór wykonuje si´ na bie˝àco pomiary zawartoÊci siarkowodoru w powietrzu w miejscach pracy obs∏ugi oraz wokó∏ nalewaka w celu wyznaczenia strefy zagro˝enia. §
114. Wypuszczanie z cystern wody i innych zanieczyszczeƒ na terenie zak∏adu górniczego mo˝e odbywaç si´ tylko do zbiorników do tego przeznaczonych. §
115. Podczas kontroli i obs∏ugi zbiorników stosuje si´ wy∏àcznie r´czne lampy akumulatorowe w wykonaniu przeciwwybuchowym. §
116. Konstrukcja i wyposa˝enie zbiornika powinny zapewniaç bezpieczny dost´p i obs∏ug´ armatury. §
117. Ka˝dy zbiornik powinien mieç oznaczone klasy niebezpieczeƒstwa po˝arowego przechowywanej w nim cieczy oraz najwi´kszà dopuszczalnà pojemnoÊç magazynowania. §
119. W przypadku stosowania pieców rurowych opalanych gazem w celu podgrzewania ropy naftowej, na rurociàgu doprowadzajàcym rop´ do pieca powinien byç zamontowany zawór, umieszczony blisko zaworu zamykajàcego dop∏yw gazu, którego konstrukcja umo˝liwia szybkie jego zamkni´cie.
120. Niezale˝nie od miejsca zamontowania zaworów, o których mowa w ust. 1, powinny byç zamontowane tak˝e zawory odcinajàce w odleg∏oÊci co najmniej 15 m od pieca rurowego.
121. Na rurociàgu odprowadzajàcym rop´ naftowà z podgrzewacza, w jego pobli˝u, powinien byç zamontowany zawór zwrotny i termometr. §
122. Procesy technologiczne majàce na celu przygotowanie ropy naftowej i gazu ziemnego do transportu oraz stosowanie substancji szkodliwych dla zdrowia prowadzi si´ i dokumentuje zgodnie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
123. Do projektowania, budowy, przebudowy i rozbudowy rurociàgów technologicznych, zwiàza- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7074 — Poz. 961 nych z ruchem zak∏adu górniczego, stosuje si´ odpowiednio przepisy okreÊlajàce warunki techniczne, jakim powinny odpowiadaç rurociàgi technologiczne i sieci gazowe oraz ich usytuowanie, o ile przepisy niniejszego rozporzàdzenia nie stanowià inaczej. §
125. WielkoÊç ciÊnienia podczas próby wytrzyma∏oÊci rurociàgów z rur stalowych i tworzyw sztucznych okreÊla instrukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego z zachowaniem wymogów okreÊlonych w Polskiej Normie. §
127. Rurociàgi przeznaczone do transportu p∏ynu z∏o˝owego uk∏ada si´ w jednym wykopie, pod warunkiem ˝e odleg∏oÊç mi´dzy nimi nie b´dzie mniejsza ni˝ Êrednica najwi´kszego rurociàgu.
128. WielkoÊç ciÊnienia podczas próby wytrzyma∏oÊci rurociàgu nie mo˝e wywo∏ywaç w Êciankach rur napr´˝enia obwodowego wi´kszego ni˝ 0,6 Re.
129. Rurociàgi uk∏ada si´ na ca∏ej d∏ugoÊci pod powierzchnià ziemi, z zastrze˝eniem ust.
131. Dopuszcza si´ uk∏adanie rurociàgów nad powierzchnià ziemi na terenach bagnistych, górskich, nad przeszkodami terenowymi oraz w obr´bie zak∏adu górniczego.
132. W przypadku gdy do prób szczelnoÊci i wytrzyma∏oÊci rurociàgów u˝ywa si´ gazu palnego, prace wykonywane podczas prób sà pracami wykonywanymi w warunkach szczególnego zagro˝enia. §
134. Trasy rurociàgów podczas wykonywania prób szczelnoÊci i wytrzyma∏oÊci wyraênie oznakowuje si´ za pomocà znaków ostrzegawczych.
135. Trasy rurociàgów trwale oznakowuje si´ w terenie.
136. W miejscach skrzy˝owaƒ rurociàgów z drogami i torami kolejowymi ustawia si´ tablice ostrzegawcze.
137. Rurociàgi u∏o˝one na stokach górskich, w gruntach zawodnionych i w wodzie powinny byç zabezpieczone przed przemieszczaniem.
138. Podczas wykonywania próby szczelnoÊci i wytrzyma∏oÊci wokó∏ pompowni i rurociàgów wyznacza si´ 30-metrowà stref´ bezpieczeƒstwa.
139. Rurociàgi okresowo kontroluje si´ zgodnie z obowiàzujàcà instrukcjà. §
141. Kontrol´ szczelnoÊci badanego odcinka rurociàgu rozpoczyna si´ na polecenie osoby dozoru ruchu prowadzàcej próby, po za∏àczeniu pomp lub spr´˝arek i po jednogodzinnej stabilizacji ciÊnienia. §
142. Na rurociàgach technologicznych, w zale˝noÊci od rodzaju przep∏ywajàcego p∏ynu, instaluje si´ odpowiednià armatur´ odcinajàcà przeznaczonà do wy∏àczenia ich z ruchu. §
143. Technologia oraz materia∏y u˝yte do ∏àczenia rur i armatury podczas wykonywania rurociàgów technologicznych powinny zapewniç wytrzyma∏oÊç po∏àczeƒ, równà co najmniej wytrzyma∏oÊci rur. §
144. Prace zwiàzane z izolacjà rurociàgów, ich uk∏adaniem i zasypywaniem w wykopach prowadzi si´ w taki sposób, aby nie powodowa∏y zanieczyszczeƒ rurociàgów wewnàtrz, uszkodzenia pow∏ok ochronnych i dodatkowych napr´˝eƒ rurociàgów. §
146. Rurociàg przed oddaniem do eksploatacji poddaje si´: 1) wst´pnej próbie szczelnoÊci, 2) g∏ównej próbie szczelnoÊci, 3) próbie wytrzyma∏oÊci.
147. Przed przeprowadzeniem wst´pnej próby szczelnoÊci wykonuje si´ badania nieniszczàce rurociàgu przed jego opuszczeniem do wykopu.
148. Wst´pnà prób´ szczelnoÊci rurociàgu wykonuje si´ spr´˝onym powietrzem o ciÊnieniu 0,6 MPa.
149. Prób´ wytrzyma∏oÊci i g∏ównà prób´ szczelnoÊci przeprowadza si´ po u∏o˝eniu rurociàgu w wykopie, sprawdzeniu stanu izolacji i zasypaniu rurociàgu, z wyjàtkiem miejsc po∏àczeƒ rur oraz miejsc ∏àczenia armatury; próby te wykonuje si´ za pomocà powietrza, gazu oboj´tnego, gazu ziemnego lub wody, przy tym samym nape∏nieniu rurociàgu.
150. Ruch ko∏owy wzd∏u˝ badanego odcinka rurociàgu podczas utrzymywania w nim ciÊnienia jest niedopuszczalny.
151. Wykonywanie prób szczelnoÊci i wytrzyma∏oÊci rurociàgów podczas silnej mg∏y, wichury, Ênie˝ycy, marznàcej m˝awki oraz wy∏adowaƒ atmosferycznych jest niedopuszczalne. §
152. Z przeprowadzonej próby szczelnoÊci i wytrzyma∏oÊci sporzàdza si´ protokó∏. §
153. Gazociàg badany powietrzem przekazuje si´ do eksploatacji po wyparciu powietrza gazem; zawartoÊç powietrza w gazie nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 2%. §
154. Studzienki rewizyjne, kana∏y i inne podziemne urzàdzenia znajdujàce si´ w odleg∏oÊci do 15 m od rurociàgu kontroluje si´ w zakresie wyst´powania w nich gazu, nie rzadziej ni˝ dwa razy w roku, a w pierwszym roku eksploatacji jeden raz w miesiàcu. Inne kontrole lub przeglàdy mogà byç wykonywane na podstawie ustaleƒ kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
155. Mapy sytuacyjne tras rurociàgów, z zaznaczeniem wymiarów rurociàgów i rodzaju przep∏ywajàcego p∏ynu oraz rodzaju i wymiaru zamkni´ç i odga∏´zieƒ, powinny znajdowaç si´ w zak∏adzie górniczym lub w wydzielonej jego cz´Êci. §
156. Podczas budowy rurociàgów technologicznych dla gazu zawierajàcego siarkowodór mogà byç stosowane wy∏àcznie materia∏y odporne na korozj´ siarkowodorowà. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7075 — §
157. D∏ugie rurociàgi technologiczne, ze wzgl´du na koniecznoÊç ograniczenia iloÊci gazu toksycznego w przypadku awarii rurociàgu, powinny byç podzielone na odcinki o d∏ugoÊci zale˝nej od zawartoÊci siarkowodoru w gazie, Êrednicy i ciÊnienia roboczego rurociàgu oraz od topografii terenu. Poszczególne odcinki rurociàgu powinny mieç urzàdzenia odcinajàce do pomiaru ciÊnienia oraz umo˝liwiajàce wydmuchanie zawartoÊci rurociàgu do komina spalania. §
158. Rurociàgi s∏u˝àce do przesy∏ania z odwiertu p∏ynu z∏o˝owego z zawartoÊcià siarkowodoru wi´kszà od 2% obj´toÊci uk∏ada si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 200 m od granicy terenów zwartej zabudowy i 50 m od wolno stojàcych domów mieszkalnych. §
159. W rurociàgach, o których mowa w § 258, oraz w rurociàgach wysokociÊnieniowych spoiny poddaje si´ badaniom nieniszczàcym przed wykonaniem wst´pnej próby szczelnoÊci. §
160. Z rurociàgu usuwa si´ wod´ przed wprowadzeniem do niego gazu ziemnego z zawartoÊcià siarkowodoru. §
162. Eksploatacj´ podziemnego magazynu w´glowodorów p∏ynnych prowadzi si´ zgodnie z programem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
163. Program, o którym mowa w ust. 1, okreÊla w szczególnoÊci wydatki w´glowodorów p∏ynnych zat∏aczanych i odbieranych z poszczególnych odwiertów eksploatacyjnych. §
165. Wybranà struktur´ geologicznà, w celu zlokalizowania podziemnego magazynu w´glowodorów p∏ynnych, poddaje si´ badaniom zmierzajàcym do ustalenia jej w∏aÊciwoÊci petrograficznych, kolektorskich i hydrogeologicznych.
166. W przypadku gdy podziemny magazyn w´glowodorów p∏ynnych ma byç wytworzony w strukturze zawodnionej, badania, o których mowa w ust. 1, uzupe∏nia si´ o badania szczelnoÊci ska∏ nadk∏adu.
167. Badania, o których mowa w ust. 2, wykonuje si´ w przypadku wyst´powania w magazynie ciÊnienia wi´kszego od pierwotnego ciÊnienia z∏o˝owego lub hydrostatycznego.
168. Kawerny magazynowe powinny byç wytworzone tylko w ska∏ach, których przydatnoÊç do celów magazynowania w´glowodorów p∏ynnych zosta∏a wczeÊniej rozpoznana. Poz. 961
169. Sposoby i wyniki badaƒ szczelnoÊci odwiertów dokumentuje si´; dokumentacj´ przechowuje si´ do czasu likwidacji magazynu.
170. Odwierty, których stan techniczny nie gwarantuje szczelnoÊci magazynu, skutecznie rekonstruuje si´ dla zapewnienia ich szczelnoÊci lub w przypadku koniecznoÊci likwiduje.
171. CiÊnienie podczas próby szczelnoÊci odwiertów, o których mowa w ust. 1, nie powinno byç mniejsze od maksymalnego przewidywanego ciÊnienia magazynowania.
172. Badania i próby wykonuje si´ w odwiertach, udost´pniajàcych podziemny magazyn w´glowodorów p∏ynnych, na podstawie projektu badaƒ zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
173. Maksymalne ciÊnienie zat∏aczania okreÊla si´ dla ka˝dego z otworów zasilajàco-odbiorczych.
174. Dla ka˝dej komory magazynu w´glowodorów p∏ynnych w z∏o˝u soli kamiennej okreÊla si´ maksymalne i minimalne ciÊnienie magazynowania oraz maksymalne i minimalne ciÊnienie g∏owicowe.
175. Przed przystàpieniem do pierwszego zat∏aczania w´glowodorów do komory sprawdza si´ jej szczelnoÊç przy ciÊnieniu wy˝szym od maksymalnego ciÊnienia magazynowania. §
176. CiÊnienie robocze orurowania i g∏owicy odwiertów zasilajàco-odbiorczych powinno byç wi´ksze od najwi´kszego ciÊnienia g∏owicowego równego dopuszczalnemu ciÊnieniu wewn´trznemu podziemnego magazynu w´glowodorów p∏ynnych. §
177. Konstrukcja g∏owic odwiertów zasilajàcych i odbiorczych powinna umo˝liwiaç przy∏àczenie manometrów do pomiaru ciÊnienia w przestrzeni wewn´trznej eksploatacyjnej kolumny rur ok∏adzinowych, w przestrzeniach mi´dzyrurowych oraz w kolumnie rur wydobywczych. §
179. W´glowodory p∏ynne zat∏aczane do podziemnych magazynów powinny byç oczyszczone z substancji mogàcych spowodowaç zmniejszenie efektywnoÊci magazynowania.
180. Analizy sk∏adu chemicznego w´glowodorów p∏ynnych zat∏aczanych i odbieranych wykonuje si´ w sposób i z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
182. Stan techniczny odwiertów udost´pniajàcych podziemny magazyn w´glowodorów p∏ynnych oraz odwiertów kontrolnych powinien zapewniaç izolacj´ tego magazynu od innych warstw przepuszczalnych, a tak˝e szczelnoÊç zarurowanej przestrzeni pierÊcieniowej. §
183. W przypadku gdy do strefy zawodnionej, okalajàcej przestrzeƒ magazynowà, zat∏aczana jest woda, oczyszcza si´ jà z substancji mogàcych spowodowaç ska˝enie chemiczne lub mikrobiologiczne; iloÊç zat∏aczanej wody powinna byç mierzona i rejestrowana.
184. Przed przystàpieniem do zat∏aczania w´glowodorów p∏ynnych do magazynu wykonuje si´ pomiary pierwotnego t∏a gazowego w powietrzu glebowym na obszarze magazynu. §
185. IloÊç w´glowodorów zat∏aczanych i odbieranych z podziemnego magazynu w´glowodorów p∏ynnych mierzy si´ w sposób ciàg∏y oraz bilansuje po ka˝dym cyklu eksploatacji magazynu. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7076 — §
186. W przypadku stwierdzenia nieszczelnoÊci magazynu nie mo˝na prowadziç zat∏aczania w´glowodorów do czasu wyjaÊnienia przyczyn i usuni´cia tej nieszczelnoÊci. §
188. Do podziemnego magazynu w´glowodorów p∏ynnych wykonuje si´ odwierty obserwacyjne w celu kontroli zjawisk zachodzàcych w z∏o˝u stanowiàcym magazyn, je˝eli zjawiska te nie mogà byç kontrolowane za pomocà odwiertów zasilajàco-odbiorczych.
189. Wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1 nie stosuje si´ do magazynów w kawernach solnych. §
190. Geometria komory magazynowej utworzonej w z∏o˝u soli kamiennej oraz stan techniczny wg∏´bnego wyposa˝enia komory okresowo kontroluje si´ w sposób i z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. Rozdzia∏ 9 Wydobywanie siarki otworami wiertniczymi §
192. Eksploatacj´ z∏o˝a prowadzi si´ w sposób okreÊlony w technicznym projekcie eksploatacji zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
193. Projekt, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególnoÊci: 1) zasady prowadzenia wydobycia siarki otworami wiertniczymi, 2) sposoby oddzia∏ywania na warunki hydronaporowe horyzontu wód z∏o˝owych, 3) zasady prowadzenia ruchu w warunkach wyst´powania zagro˝eƒ. §
194. Ka˝dy otwór, w zale˝noÊci od przeznaczenia, wyposa˝a si´ w sposób okreÊlony w dokumentacji oraz powinien on tak˝e posiadaç numer umieszczony na widocznym miejscu. §
195. Otwór eksploatacyjny powinien byç uzbrojony w sposób umo˝liwiajàcy: 1) doprowadzenie wody technologicznej do z∏o˝a, 2) odbiór wytopionej siarki ze z∏o˝a na powierzchni´. §
196. Pozostawianie otworów z niezabezpieczonymi wylotami kolumn rurowych, w szczególnoÊci po zakoƒczeniu prowadzonych prac wiertniczych, renowacyjnych i rekonstrukcyjnych, jest niedopuszczalne. Poz. 961 je w miejscach zainstalowania g∏ównej armatury odcinajàcej w sposób pozwalajàcy na ich identyfikacj´. §
198. Próby szczelnoÊci oraz próby ciÊnieniowe instalacji i urzàdzeƒ technologicznych wykonywane podczas ich monta˝u przeprowadzajà wykonawcy tych instalacji, w obecnoÊci osób wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
199. Próby, o których mowa w ust. 1, przeprowadza si´ przed wykonaniem pow∏ok antykorozyjnych i ciep∏ochronnych; z przeprowadzonych prób sporzàdza si´ protokó∏. §
200. Przeglàd instalacji gazowych, instalacji spr´˝onego powietrza, zaworów redukcyjnych i szybko zamykajàcych oraz innych urzàdzeƒ wykonuje si´ zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
201. Prace wewnàtrz kot∏ów wykonuje si´ tylko po ich od∏àczeniu i zabezpieczeniu zaÊlepkami wszystkich po∏àczeƒ kot∏a z instalacjami lub urzàdzeniami. §
202. Konstrukcj´ i sposób uzbrojenia otworów dostosowuje si´ do stwierdzonej wierceniami g∏´bokoÊci zalegania spàgu i budowy serii chemicznej z∏o˝a. §
203. Kompensacj´ napr´˝eƒ kolumn eksploatacyjnych, powodowanych czynnikami termicznymi i procesem osiadania nadk∏adu, zapewnia si´, stosujàc odpowiednià konstrukcj´ wi´êby rurowej bàdê teleskopowà konstrukcj´ tych kolumn. §
204. Przed ka˝dym w∏àczeniem otworu do eksploatacji powinna byç sprawdzona dro˝noÊç kolumny zasilajàcej i wydobywczej. §
205. W∏àczenie otworu do eksploatacji wymaga zgody kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
207. Sposób wykonania zabiegów intensyfikacji przep∏ywu poprzez udro˝nienie kolumn rur lub przestrzeni mi´dzyrurowej i strefy przyotworowej ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
208. Prace zwiàzane z udro˝nieniem kolumn eksploatacyjnych, wymagajàce demonta˝u wi´êby rurowej otworu, prowadzi si´ pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu. §
210. Parametry wody technologicznej, podawanej do grzania z∏o˝a, mierzone w sterowni, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
212. Rurociàgi przeznaczone do transportu goràcych mediów skutecznie izoluje si´ przed mo˝liwoÊcià poparzenia ludzi.
213. W przypadkach szczególnych, wymagajàcych zestalenia p∏ynnej siarki w otworze dla opanowania wyp∏ywu mieszaniny siarkowo-wodnej uszkodzonà wi´êbà rurowà, dopuszcza si´ t∏oczenie do otworu b´dàcego w eksploatacji wody o temperaturze ni˝szej od temperatury topnienia siarki.
214. Rurociàgi przeznaczone do transportu cieczy technologicznych oraz wód z∏o˝owych w miejscach krzy˝owania si´ z drogami kopalnianymi zabezpiecza si´ przed uszkodzeniem. §
215. Wst´pne grzanie z∏o˝a oraz sposób uruchomienia i prowadzenia eksploatacji okreÊla si´ w instrukcjach technologicznych zatwierdzonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
216. G∏ówne rurociàgi s∏u˝àce do przesy∏ania substancji technologicznych numeruje si´ i oznakowu- §
218. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza si´ t∏oczenie wody technologicznej do otworu kolum- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7077 — nà technicznà rur ok∏adzinowych, których but posadowiony jest powy˝ej serii produktywnej. Poz. 961
219. Przypadek grzania otworu, o którym mowa w ust. 1, odnotowuje si´ w raporcie zmianowym. 5) ukierunkowanie przep∏ywu wód, poprzez oddzia∏ywanie hydrauliczne systemem barier represyjnych i depresyjnych w celu podgrzewania z∏o˝a oraz odbioru wód dla celów eksploatacyjnych w uk∏adzie zamkni´tego obiegu wód. §
221. Otwór eksploatacyjny w∏àcza si´ do systemu kontrolno-pomiarowego, poczàwszy od rozpocz´cia wst´pnego grzania z∏o˝a, a˝ do wy∏àczenia otworu z eksploatacji. §
223. Maksymalnà temperatur´ odbieranych wód z∏o˝owych z poszczególnych otworów odpr´˝ajàcych okreÊla dozór geologiczny w uzgodnieniu ze s∏u˝bà eksploatacyjnà zak∏adu górniczego.
224. Dopuszcza si´ odstàpienie od indywidualnego opomiarowania otworu i wykonywania pomiaru bilansowego w okresie remontu lub wymiany urzàdzeƒ pomiarowych danego otworu.
225. Przy okreÊlaniu temperatury,

ust. 1, uwzgl´dnia si´:

1. Zasady obserwacji, kontroli i pomiarów, o których mowa w ust. 1 i 2, okreÊlajà wytyczne technologiczne w´z∏a eksploatacji. §
3. Stan techniczny wi´êby rurowej otworu w∏àczonego do ruchu, wraz z osprz´tem i przynale˝nà instalacjà, poddaje si´ systematycznym ogl´dzinom, a usterki niezw∏ocznie likwiduje; o wy∏àczeniu otworu z ruchu decyduje kierownik dzia∏u ruchu, wyznaczony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
4. Przed wy∏àczeniem otworu z ruchu sporzàdza si´ protokó∏, który zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
6. W przypadku gdy otwór eksploatacyjny po wy∏àczeniu z ruchu nie jest przeznaczony do innych zadaƒ, powinien byç zlikwidowany.
7. Przeznaczenie otworu po jego wy∏àczeniu z ruchu okreÊla si´ w protokole, o którym mowa w § 290 ust.
9. Poszczególne pola eksploatacyjne lub ich cz´Êci, po rozliczeniu zasobów, mogà byç wy∏àczone z eksploatacji z przeznaczeniem terenu do dalszej dzia∏alnoÊci przemys∏owej lub rekultywacji.
10. O wy∏àczeniu z eksploatacji pola lub jego cz´Êci po uzyskaniu ustalonego stopnia wykorzystania zasobów z∏o˝a w ich granicach decyduje kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
12. Zakres i system oddzia∏ywania na warunki hydronaporowe dla rejonów eksploatacyjnych okreÊla geolog górniczy w uzgodnieniu z w∏aÊciwymi dzia∏ami ruchu zak∏adu górniczego.
13. W uzgodnieniach, o których mowa w ust. 1, w szczególnoÊci uwzgl´dnia si´: 1) nat´˝enie prowadzenia eksploatacji i zwiàzanego z nià poziomu zasilania z∏o˝a wodà technologicznà w danym rejonie, 2) warunki hydrogeologiczne z∏o˝a w danym rejonie, 3) zapewnienie ciÊnienia wód z∏o˝owych wymaganego potrzebami eksploatacji, 4) przeciwdzia∏anie niezamierzonym wyp∏ywom wód z∏o˝owych na powierzchni´ oraz przedostawaniu si´ ich do chronionych horyzontów wodonoÊnych, 1) potrzeby termicznego udra˝niania z∏o˝a o niskim wspó∏czynniku filtracji na przedpolu eksploatacji, 2) minimalizowanie strat cieplnych w warunkach dobrej filtracji z∏o˝a, 3) wymagania technologiczne procesu podgrzewania wód z∏o˝owych przy zamkni´tym obiegu tych wód, zapewniajàce bezpieczeƒstwo ruchu i pracowników. §
15. Stwierdzony na powierzchni niezamierzony wyp∏yw wody, który mo˝e mieç bezpoÊredni zwiàzek z horyzontem wód z∏o˝owych, bez wzgl´du na to, gdzie si´ pojawi∏, natychmiast zg∏asza si´ osobie dozoru ruchu i odnotowuje w raporcie zmianowym.
16. Osoba dozoru ruchu zabezpiecza rejon wyp∏ywu wody przez jego ogrodzenie, oznakowanie tablicami ostrzegawczymi i oÊwietlenie w porze nocnej, a tak˝e powiadamia o powsta∏ym zagro˝eniu obs∏ug´ pracujàcà w tym rejonie na danej zmianie i osob´ dozoru ruchu przejmujàcà zmian´.
17. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç nieoÊwietlenia rejonu wyp∏ywu wody; decyzj´ w tej sprawie podejmuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
19. Sposób post´powania w przypadku awarii eksploatacyjnej lub erupcji ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
20. Likwidacj´ awarii eksploatacyjnych i erupcji wykonuje si´ zgodnie z planem likwidacji awarii albo erupcji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
22. Osoby zatrudnione przy zabezpieczaniu miejsca awarii eksploatacyjnej albo erupcji, w szczególnoÊci przy prowadzeniu prac likwidacyjnych tych zjawisk, powinny posiadaç wymagane kwalifikacje oraz stosowaç niezb´dny sprz´t ochrony indywidualnej i odzie˝ ochronnà.
23. Prace zwiàzane z likwidacjà awarii eksploatacyjnych i erupcji wykonuje si´ pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
25. W uk∏adach otworów odbioru lub zat∏aczania wód prowadzi si´ bilansowe pomiary iloÊci wód, a w uk∏adzie zat∏aczania tak˝e ciÊnienia t∏oczenia tych wód. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7078 —
26. Wt∏aczanie do z∏o˝a p∏ynów innych ni˝ woda z∏o˝owa, woda technologiczna lub powietrze technologiczne wykonuje si´ na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego po uzyskaniu pozwolenia na zasadach i w trybie okreÊlonych w przepisach prawa wodnego.
27. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ do uszczelniania rur ok∏adzinowych, likwidacji zjawisk erupcyjnych oraz awarii i komplikacji wiertniczych. §
29. W otworach obserwacyjnych prowadzi si´ obserwacje, pomiary i badania, ustalajàce poziom ciÊnienia wód, a w zale˝noÊci od potrzeb, sk∏ad chemiczny tych wód i ich temperatur´.
30. Obserwacje i pomiary prowadzi si´ tak˝e w wyznaczonych punktach udost´pniania i u˝ytkowania wód czwartorz´dowych i trzeciorz´dowych, le˝àcych w obr´bie przewidywanej strefy zasi´gu wp∏ywów eksploatacji.
31. Pierwsze pomiary i badania w otworach i punktach okreÊlonych w ust. 2 wykonuje si´ przed rozpocz´ciem eksploatacji z∏o˝a w celu ustalenia stanu wyjÊciowego. §
33. Wszystkie otwory obserwacyjne, studnie i êród∏a naturalne obj´te obserwacjami, pomiarami i badaniami powinno si´ nawiàzaç do niwelacji sieci paƒstwowej i nanieÊç na mapy sytuacyjno-wysokoÊciowe, a tak˝e wykazaç w ewidencji uzbrojenia terenu oraz na mapie zasadniczej, prowadzonych na podstawie przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego.
34. Sposób, zakres i cz´stotliwoÊç przeprowadzania obserwacji, pomiarów i badaƒ oraz sposób ich ewidencjonowania okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
35. Urzàdzenia ciÊ