Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezp

Dziennik Ustaw Nr 109 — 7052 — Poz. 960 i 961 Za∏àcznik nr 3 TABELA STANOWISK, ZASZEREGOWA¡ I WYMAGA¡ KWALIFIKACYJNYCH PRACOWNIKÓW 961 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi. Na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe zasady: 1) bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego zwiàzanego z ruchem w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi, 2) oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego oraz stosowania niezb´dnych Êrodków profilaktycznych zmniejszajàcych to ryzyko w formie dokumentu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych w ruchu tych zak∏adów. § 2. 1. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do: 1) przedsi´biorców, 2) pracowników, z którymi nawiàzano stosunek pracy w ruchu zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi, zwanych dalej „zak∏adami górniczymi”. 2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do: 1) podmiotów wykonujàcych w zakresie swej dzia∏alnoÊci zawodowej powierzone im czynnoÊci w ruchu zak∏adu górniczego, zwanych dalej „podmiotami”, 2) osób niewymienionych w ust. 1 pkt 2, je˝eli wykonujà prace lub przebywajà w zak∏adzie górniczym. 3. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ tak˝e odpowiednio do: 1) likwidacji zak∏adu górniczego, 2) robót geologicznych, wykonywanych technikà wiertniczà, 3) bezzbiornikowego magazynowania substancji w górotworze oraz sk∏adowania odpadów w górotworze, z zastrze˝eniem ust. 4 pkt 3. 4. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do: 1) wykonywania robót wiertniczych w podziemnych wyrobiskach górniczych, Dziennik Ustaw Nr 109 — 7053 — 2) robót wiertniczych wykonywanych w celu urabiania kopaliny, 3) sk∏adowania odpadów w podziemnych wyrobiskach górniczych. § 3. Przedsi´biorca sporzàdza, uzupe∏nia i aktualizuje niezb´dnà dokumentacj´ prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego oraz zapewnia bie˝àce przeprowadzanie analiz i badaƒ niezb´dnych dla bezpiecznego prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego, w tym dla oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego. § 4. 1. Przedsi´biorca opracowuje, przed rozpocz´ciem prac, dla ka˝dego zak∏adu górniczego dokument bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników, zwany dalej „dokumentem bezpieczeƒstwa”, stanowiàcy za∏àcznik do rozporzàdzenia. Poz. 961 § 7. 1. Ka˝da osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegaç ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego zakresu czynnoÊci, szczegó∏owo okreÊlajàcego jej obowiàzki, uprawnienia i odpowiedzialnoÊç. 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za dor´czenie zakresu czynnoÊci, za pokwitowaniem odbioru. § 8. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujàce zespo∏ami pracowników: 1) organizujà i prowadzà prac´ w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracowników, ruchu zak∏adu górniczego i Êrodowiska, 2) informujà podleg∏ych im pracowników o przepisach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy. 2. Dokument bezpieczeƒstwa powinien byç: 1) dost´pny w zak∏adzie górniczym, 2) aktualizowany ka˝dorazowo w przypadku zmiany, rozbudowy i przebudowy miejsca lub stanowiska pracy, powodujàcej zmian´ warunków pracy. 3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zapoznaje pracowników zak∏adu górniczego z obowiàzujàcym dokumentem bezpieczeƒstwa lub odpowiednià jego cz´Êcià. 4. Pracownik potwierdza na piÊmie fakt zapoznania si´ z dokumentem bezpieczeƒstwa lub odpowiednià jego cz´Êcià oraz powinien przestrzegaç jego postanowieƒ. 5. ZawartoÊç dokumentu bezpieczeƒstwa okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia. § 5. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za: 1) prawid∏owà organizacj´ i prowadzenie ruchu zak∏adu górniczego, 2) ustalenie zakresów dzia∏ania poszczególnych dzia∏ów ruchu oraz s∏u˝b specjalistycznych zak∏adu górniczego. 2. W zakresach dzia∏ania, o których mowa w ust. 1 pkt 2, okreÊla si´ w szczególnoÊci sposób: 1) koordynacji prac wykonywanych przez poszczególne dzia∏y ruchu i s∏u˝by specjalistyczne oraz prac wykonywanych przez pracowników zatrudnionych w podmiotach, 2) wykonywania nadzoru nad pracami, o których mowa w pkt 1, 3) u˝ywania maszyn i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego. 3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wykonuje swoje obowiàzki przy pomocy podleg∏ych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego, zwanych dalej „osobami kierownictwa i dozoru ruchu”. § 6. 1. W zak∏adzie górniczym organizuje si´ s∏u˝b´ dyspozytorskà. 2. Organizacj´ i obsad´ s∏u˝by dyspozytorskiej ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 9. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza osoby kierownictwa lub dozoru ruchu odpowiedzialne za: 1) ustalanie sk∏adów zespo∏ów pracowniczych pod wzgl´dem ich liczebnoÊci i kwalifikacji pracowników, 2) wyznaczanie przodowych zespo∏ów, o których mowa w pkt 1. § 10. 1. Rozk∏ad pracy i dy˝urów osób kierownictwa i dozoru ruchu ustala si´ w taki sposób, aby zapewnia∏ bezpieczne prowadzenie prac w okresie ca∏ej doby, a w szczególnoÊci mo˝liwoÊç podejmowania decyzji w przypadku powstania zagro˝enia. 2. Osoba dozoru ruchu obejmujàca zmian´ zapoznaje si´ z przebiegiem pracy zmiany poprzedniej w zakresie niezb´dnym do prawid∏owego i bezpiecznego kontynuowania prac. 3. W trakcie prowadzenia prac pracownicy powinni zwracaç uwag´ na wyst´pujàce zagro˝enia i informowaç o nich osoby dozoru ruchu oraz swoich zmienników. § 11. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za opracowanie pisemnych instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla stanowisk lub miejsc pracy w ruchu zak∏adu górniczego oraz, po konsultacji z pracownikami lub ich reprezentantami, zatwierdza te instrukcje. 2. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà, i okreÊlaç w szczególnoÊci: 1) sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, 2) zasady post´powania w sytuacjach awaryjnych, z uwzgl´dnieniem zagro˝eƒ wyst´pujàcych przy wykonywaniu poszczególnych prac, 3) zasady ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 2, 4) informacje o stosowaniu sprz´tu ratunkowego, 5) informacje o dzia∏aniach, które powinny byç podj´te w przypadku zagro˝enia. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7054 — Poz. 961 3. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, opracowane odpowiednio dla stanowiska lub miejsca pracy, dostarcza si´ ka˝demu pracownikowi za pokwitowaniem odbioru. 2. Wyznaczenie kierownika koordynujàcego prace w danym obiekcie nie zwalnia poszczególnych podmiotów z obowiàzku zapewnienia bezpieczeƒstwa i higieny pracy zatrudnionym przez nich pracownikom. 4. Pracownicy zapoznajà si´ z treÊcià instrukcji, o której mowa w ust. 1, oraz wykonujà prac´ zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie si´ z treÊcià instrukcji pracownicy potwierdzajà na piÊmie. § 18. 1. Zatrudnianie pracowników na nowym stanowisku pracy mo˝e nastàpiç tylko po ich przeszkoleniu w zakresie: § 12. 1. Przedsi´biorca oraz podmiot, którzy przyst´pujà do wykonywania prac w ruchu zak∏adu górniczego, szczegó∏owo okreÊlajà na piÊmie podzia∏ obowiàzków w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji prac. 2) sposobów ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 1, 2. OkreÊlajàc obowiàzki, o których mowa w ust. 1, uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci: 1) zasady wspó∏pracy osób kierownictwa i dozoru ruchu oraz podmiotu w sprawach organizacji pracy, bezpieczeƒstwa, ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowemu, a tak˝e wzajemnego informowania si´ o istniejàcym ryzyku, 2) organizacj´ przeszkolenia pracowników wykonujàcych prace w zakresie obowiàzujàcych w zak∏adzie górniczym przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego, wyst´pujàcych zagro˝eƒ, porzàdku i dyscypliny pracy, zasad ∏àcznoÊci i alarmowania, a tak˝e zg∏aszania wypadków i zagro˝eƒ. § 13. Pracownik mo˝e byç dopuszczony do pracy w ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli: 1) posiada wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiej´tnoÊci do wykonywania pracy, 2) odby∏ aktualne przeszkolenie w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 3) posiada dostatecznà znajomoÊç przepisów oraz zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 4) w wyniku badaƒ lekarskich oraz innych wymaganych badaƒ zosta∏ uznany za zdolnego do wykonywania okreÊlonej pracy. § 14. Przed rozpocz´ciem pracy pracownik sprawdza, w zakresie swoich kompetencji, warunki techniczne Êrodków bezpieczeƒstwa oraz stosowanych narz´dzi w miejscu pracy; wyniki sprawdzenia przekazuje si´ osobie dozoru ruchu. 1) zagro˝eƒ wyst´pujàcych na tym stanowisku, 3) metod bezpiecznego wykonywania prac. 2. Instrukta˝ stanowiskowy prowadzà osoby sprawujàce nadzór nad pracownikami, wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego oraz przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instrukta˝u. 3. Pracownicy powracajàcy do pracy, po okresie d∏u˝szym ni˝ 6 miesi´cy, ponownie odbywajà instrukta˝ stanowiskowy. § 19. Szkolenia w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy w zak∏adzie górniczym dla przedsi´biorców, pracowników s∏u˝by bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz wyk∏adowców tematyki bezpieczeƒstwa i higieny pracy prowadzà jednostki organizacyjne trudniàce si´ szkoleniem pracowników zak∏adu górniczego. § 20. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego okreÊla tereny, na które, ze wzgl´du na zagro˝enie zwiàzane z ruchem zak∏adu górniczego, wst´p osób nieupowa˝nionych jest niedozwolony. 2. Tereny, o których mowa w ust. 1, oznacza si´ widocznymi tablicami ostrzegawczymi. 3. Miejsca o szczególnym zagro˝eniu dla ˝ycia i zdrowia, w tym tereny zagro˝one nag∏ym osiadaniem, zabezpiecza si´ przed dost´pem osób nieupowa˝nionych oraz oznacza tablicami ostrzegawczymi. § 21. Na terenie zak∏adu górniczego oraz wydzielonego jego oddzia∏u (jednostki terenowej, obiektu) wywiesza si´, w widocznym miejscu: 1) informacje o adresach i numerach telefonów najbli˝szych jednostek stra˝y po˝arnej, Policji i pogotowia ratunkowego oraz sposobach ich wezwania, 2) instrukcje post´powania na wypadek po˝aru. § 15. Pracowników lub ich reprezentantów informuje si´ o wszelkich podejmowanych dzia∏aniach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach pracy. Informacje powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà. § 22. 1. Drogi komunikacyjne oraz dojÊcia do miejsc i stanowisk pracy oznakowuje si´ i utrzymuje w stanie umo˝liwiajàcym swobodne i bezpieczne poruszanie si´ po nich. § 16. Podmiot wykonuje prace prowadzone w zak∏adzie górniczym zgodnie z projektem technicznym zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Drogi ewakuacyjne, wyznaczone na wypadek powstania zagro˝enia, wyposa˝a si´ w oÊwietlenie awaryjne i zapewnia mo˝liwoÊç szybkiego opuszczenia miejsc pracy. § 17. 1. Podczas wykonywania prac w jednym obiekcie zak∏adu górniczego przez jeden lub wi´cej podmiotów kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza osob´ dozoru ruchu sprawujàcà rol´ kierownika koordynujàcego prace w danym obiekcie. 3. W przypadku gdy teren zak∏adu górniczego lub jego cz´Êç sà udost´pnione dla publicznego ruchu drogowego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala regulacj´ tego ruchu oraz oznakowanie dróg, w sposób okreÊlony w przepisach o ruchu drogowym. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7055 — § 23. 1. Stanowiska wydobywcze, wyposa˝one w instalacje bez sta∏ej obs∏ugi, oraz obiekty i urzàdzenia zwiàzane z ruchem zak∏adu górniczego stwarzajàce zagro˝enie, w szczególnoÊci dla bezpieczeƒstwa powszechnego, ogradza si´. 2. Wykaz obiektów, urzàdzeƒ i stanowisk wydobywczych podlegajàcych ogrodzeniu ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 24. 1. Miejsca pracy, maszyny i urzàdzenia oraz aparatur´ kontrolnà i pomiarowà stale utrzymuje si´ w stanie zapewniajàcym bezpieczne prowadzenie ruchu zak∏adu górniczego. 2. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oddzia∏u (jednostki terenowej, obiektu) odpowiedzialne sà za w∏aÊciwy stan regulacji technicznej i prawid∏owe u˝ytkowanie oraz obs∏ug´ maszyn i urzàdzeƒ. 3. Urzàdzenia ciÊnieniowe i dêwignicowe montuje si´ i u˝ytkuje w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach. § 25. 1. Osoby kierownictwa lub dozoru ruchu przeprowadzajà okresowe kontrole stanu technicznego oraz sposobu korzystania z maszyn i urzàdzeƒ, instalacji technicznych oraz obiektów, w tym obiektów budowlanych, zak∏adu górniczego. 2. Zasady przeprowadzenia kontroli, o których mowa w ust. 1, ich cz´stotliwoÊç i sposób dokumentowania okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego, z zastrze˝eniem ust. 3. 3. W przypadku obiektów budowlanych zak∏adu górniczego zasady przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 1, ich cz´stotliwoÊç i sposób dokumentowania okreÊlajà przepisy prawa budowlanego. Poz. 961 13) przeciwpo˝arowe zbiorniki, 14) mosty i estakady technologiczne, 15) instalacje osuszania, odsiarczania i odrt´ciania gazu, separacji i stabilizacji ropy naftowej, 16) obiekty i urzàdzenia przyodwiertowe, z wyjàtkiem g∏owic eksploatacyjnych, 17) morskie platformy stacjonarne. § 26. 1. Niedopuszczalne jest: 1) u˝ywanie narz´dzi, sprz´tu i maszyn uszkodzonych, których stan zagra˝a bezpieczeƒstwu zatrudnionych osób lub otoczeniu, 2) przenoszenie przewodów oponowych, szaf ∏àczeniowych i sprz´gie∏ b´dàcych pod napi´ciem, z zastrze˝eniem ust. 2, 3) przechodzenie lub przebywanie pod zawieszonymi ci´˝arami oraz w zasi´gu obcià˝onych dynamicznie uk∏adów linowych, z zastrze˝eniem ust. 3, 4) przechodzenie lub przebywanie w strefach zagro˝onych oznakowanych tablicami ostrzegawczymi, z wyjàtkiem wykonywania prac pod sta∏ym nadzorem, w sposób okreÊlony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Lokalne przesuwanie przewodów oponowych b´dàcych pod napi´ciem jest dopuszczalne wy∏àcznie za pomocà odpowiednich narz´dzi i sprz´tu ochronnego, zabezpieczajàcego pracowników wykonujàcych t´ czynnoÊç. 3. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje si´ do prac wykonywanych pod uk∏adami wielokrà˝ka i olinowania urzàdzeƒ wiertniczych i eksploatacyjnych. § 27. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego okreÊla miejsca i stanowiska pracy: 4. Obiektami budowlanymi zak∏adu górniczego sà w szczególnoÊci: 1) na których pracownicy powinni stosowaç wymagane Êrodki ochrony indywidualnej, 1) budynki uj´ç wód leczniczych, termalnych i solanek, 2) które powinny byç wyposa˝one w odpowiedni system akustyczny i optyczny do przekazywania sygna∏u alarmowego. 2) budynki sterowni, 3) obiekty i sta∏e instalacje transportu kopaliny i p∏ynów technologicznych, 4) obiekty stacji redukcyjno-pomiarowych, § 28.1. Miejsce wykonywania prac z u˝yciem substancji szkodliwych wyposa˝a si´ w Êrodki zapobiegawcze i ochronne oraz Êrodki do udzielania pierwszej pomocy. 5) t∏ocznie ropy naftowej, 6) budynki i zbiorniki magazynowe p∏ynów z∏o˝owych i p∏ynów technologicznych, 7) obiekty kot∏owni technologicznych, 8) budynki g∏ównych stacji spr´˝arek powietrza wraz z rurociàgami, 9) obiekty uzdatniania wód technologicznych i z∏o˝owych, 10) budynki stacji elektroenergetycznych oraz g∏ówne urzàdzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i Êredniego napi´cia, 11) obiekty pompowni wód z∏o˝owych, 12) wolno stojàce budynki centrali telefonicznej i dyspozytorni, 2. Pracowników, którzy wykonujà prac´ i majà kontakt z substancjami szkodliwymi, poucza si´ o sposobie post´powania z tymi substancjami, stosowania Êrodków zapobiegawczych i ochronnych, zachowania si´ i post´powania w przypadku zagro˝eƒ oraz o sposobach udzielania pierwszej pomocy. § 29. 1. Rodzaje prac, które sà wykonywane w warunkach szczególnego zagro˝enia, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 2. Prace, o których mowa w ust. 1, mogà byç w szczególnoÊci: 1) wykonywane przez wyspecjalizowanych w tym zakresie pracowników pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu, Dziennik Ustaw Nr 109 — 7056 — 2) poprzedzone sprawdzeniem stanu bezpieczeƒstwa miejsca pracy i urzàdzeƒ przez osob´ dozoru ruchu, 3) poprzedzone instrukta˝em pracowników o mogàcym wystàpiç zagro˝eniu oraz sposobie prawid∏owego i bezpiecznego wykonywania prac. 3. Podczas wykonywania prac, o których mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest przebywanie w miejscu ich wykonywania osób niebioràcych w nich udzia∏u oraz równoczesne wykonywanie innych prac w pobli˝u tego miejsca. § 30. 1. W miejscach, w których powsta∏o zagro˝enie bezpieczeƒstwa ruchu zak∏adu górniczego lub pracowników, wykonuje si´ tylko prace zwiàzane z usuwaniem zagro˝enia; prace takie mogà wykonywaç tylko wyspecjalizowani w tym zakresie pracownicy. 2. Podj´cie dalszej pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, mo˝e nastàpiç dopiero po potwierdzeniu przez osob´ kierownictwa lub dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te. § 31. W przypadku nieopanowanego wyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego z otworu wiertniczego lub odwiertu kierownik ruchu zak∏adu górniczego podejmuje dzia∏ania majàce na celu likwidacj´ zagro˝enia, zgodnie z planem ratownictwa. Poz. 961 § 35. 1. Zak∏ad górniczy wyposa˝a si´ w: 1) ∏àcznoÊç zewn´trznà, 2) urzàdzenia i sieci telekomunikacyjne, zapewniajàce bezpieczeƒstwo pracy. 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala miejsca i obiekty, które wyposa˝a si´ w urzàdzenia telekomunikacyjne. § 36. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz wyznaczeni pracownicy powinni byç przeszkoleni w udzielaniu pierwszej pomocy. 2. W ka˝dym zak∏adzie górniczym oraz wydzielonym jego oddziale (jednostce terenowej): 1) na ka˝dej zmianie roboczej powinien byç zatrudniony co najmniej jeden pracownik przeszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy. 2) powinny znajdowaç si´ nosze oraz apteczka wyposa˝ona w niezb´dne Êrodki medyczne. Rozdzia∏ 2 Roboty wiertnicze § 37. 1. Przy wykonywaniu robót wiertniczych prowadzi si´ dokumentacj´ techniczno-ruchowà. § 32. 1. W zak∏adzie górniczym, w którym istnieje zagro˝enie wyst´powania w otaczajàcej atmosferze gazów i par szkodliwych dla zdrowia lub atmosfery z zawartoÊcià tlenu ni˝szà ni˝ 19%, powinien znajdowaç si´ sprawny izolujàcy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego oraz sprz´t reanimacyjny. 2. W sk∏ad dokumentacji techniczno-ruchowej, o której mowa w ust. 1, wchodzà: 2. Pracownicy, którzy b´dà u˝ywaç izolujàcego sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego, powinni byç przeszkoleni w tym zakresie oraz posiadaç aktualne badania lekarskie z pozytywnym wynikiem. 3) projekty robót specjalnych okreÊlone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 1) dokumentacja wiercenia, 2) dokumentacja eksploatacyjna urzàdzeƒ energomechanicznych i sprz´tu wiertniczego, § 38. 1. Dokumentacj´ wiercenia stanowià w szczególnoÊci: 3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e, w przypadkach uzasadnionych warunkami techniczno-ruchowymi, zezwoliç na odstàpienie od wymogów okreÊlonych w ust. 1 i 2 oraz nakazaç zastosowanie innych Êrodków zabezpieczajàcych. 1) protokó∏ przekazania urzàdzenia wiertniczego do ruchu, § 33. 1. W obiektach zak∏adu górniczego, w których mo˝e wystàpiç st´˝enie gazów niebezpiecznych dla zdrowia, kierownik ruchu zak∏adu górniczego lub wyznaczona przez niego osoba dozoru ruchu ustalajà strefy zagro˝enia toksycznego. 4) diagramy przyrzàdów kontrolno-pomiarowych, 2. Strefy zagro˝eƒ toksycznych oznakowuje si´ tablicami ostrzegajàcymi przed gro˝àcym niebezpieczeƒstwem i zabezpiecza, na czas wyst´powania tych zagro˝eƒ, przed dost´pem osób nieupowa˝nionych. 3. W zak∏adzie górniczym znajduje si´, zatwierdzona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, instrukcja post´powania na wypadek zagro˝enia toksycznego. § 34. Zakres i cz´stotliwoÊç badaƒ oraz pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, a tak˝e sposób ich wykonywania okreÊlajà odr´bne przepisy. 2) raporty wiertnicze, 3) aktualny profil geologiczny otworu, 5) dziennik wiertniczy, 6) projekty i protoko∏y przeprowadzonych rurowaƒ i cementowaƒ rur, 7) protoko∏y przeprowadzonych badaƒ skutecznoÊci uszczelniania rur izolujàcych poszczególne poziomy p∏ynu z∏o˝owego, 8) projekty i protoko∏y pomiarów i badaƒ wykonanych prac specjalistycznych, 9) protoko∏y przeprowadzonej likwidacji otworu, 10) ksià˝ka kontroli obiektu. 2. Przy pracach wiertniczych dla celów sejsmicznych dokumentacj´ wiercenia, o której mowa w ust.1, sporzàdza si´ odpowiednio do zakresu wykonywanych robót. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7057 — § 39. 1. Dokumentacja eksploatacyjna urzàdzeƒ energomechanicznych i sprz´tu wiertniczego zawiera w szczególnoÊci: 1) dokumentacje techniczno-ruchowe maszyn, urzàdzeƒ i sprz´tu wiertniczego, 2) ksià˝ki kontroli oraz eksploatacji urzàdzeƒ i sprz´tu, 3) dokumentacj´ dotyczàcà wymaganych atestów urzàdzeƒ i sprz´tu. 2. Ksià˝ki kontroli, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawierajà w szczególnoÊci: nazwy kontrolowanych urzàdzeƒ lub sprz´tu, harmonogram przeprowadzania kontroli oraz sposób ich wykonania, wraz z wynikami kontroli. 3. Dokumentacj´ dotyczàcà atestów urzàdzeƒ i sprz´tu, o której mowa w ust. 1 pkt 3, mogà stanowiç równie˝ zaÊwiadczenia weryfikacyjne. 4. ZaÊwiadczenia weryfikacyjne, o których mowa w ust. 3, zawierajà w szczególnoÊci: 1) nazw´ urzàdzenia lub sprz´tu, 2) nazw´ zak∏adu wystawiajàcego zaÊwiadczenie weryfikacyjne, 3) nazw´ wytwórcy, 4) charakterystyk´ roboczà zweryfikowanego urzàdzenia lub sprz´tu, 5) wykaz przeprowadzonych prób oraz ich wyniki, 6) okres wa˝noÊci zaÊwiadczenia, 7) nazwiska i imiona, stanowiska oraz podpisy osób weryfikujàcych zaÊwiadczenia. § 40. 1. Lokalizacja otworu wiertniczego powinna byç zgodna z projektem prac geologicznych; lokalizacja ta mo˝e ulec zmianie w granicach okreÊlonych w tym projekcie. 2. Przy lokalizacji otworów wiertniczych, w których zgodnie z projektem prac geologicznych spodziewane jest wyst´powanie gazów wybuchowych bàdê toksycznych, lub istnienie zagro˝enia samowyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego, unika si´ konfiguracji terenu mogàcej sprzyjaç naturalnemu gromadzeniu si´ gazów lub cieczy wokó∏ obiektu. 3. Przy zagro˝eniu siarkowodorowym zapewnia si´ dojazd do wiertni z dwóch ró˝nych kierunków. § 41. 1. Przy lokalizacji otworu, urzàdzeƒ i zabudowy wiertni uwzgl´dnia si´ infrastruktur´ terenu, w tym napowietrzne linie energetyczne, a tak˝e podziemne uzbrojenie, w szczególnoÊci kable energetyczne i telefoniczne, rurociàgi, kolektory sanitarne, na podstawie planów uzbrojenia i map powierzchni terenu, oraz uwzgl´dnia si´ przewa˝ajàcy kierunek wiatru. 2. W przypadku gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, ˝e teren zaj´ty pod wiertnie jest uzbrojony, a lokalizacja tego uzbrojenia nie jest znana, przed rozpocz´ciem robót uzbrojenie lokalizuje si´ za pomocà odpowiedniej aparatury lub wykonanego w tym celu wykopu; z wykonanego badania sporzàdza si´ protokó∏. Poz. 961 § 42. 1. Otwór wiertniczy lokalizuje si´ co najmniej w odleg∏oÊci: 1) 50 m od obiektów z ogniem otwartym przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, a tak˝e w rejonach o przewidywanym wyst´powaniu w górotworze nagromadzeƒ gazów palnych, 2) wynoszàcej 1,5 wysokoÊci wie˝y wiertniczej lub masztu od linii kolejowych, kana∏ów i zbiorników wodnych, rzek, dróg publicznych, zabudowaƒ, z tym ˝e odleg∏oÊç od napowietrznych linii wysokiego napi´cia powinna wynosiç 1,5 wysokoÊci wie˝y lub masztu, lecz nie mniej ni˝ 30 m. 2. Przy pracach wiertniczych wykonywanych dla celów sejsmicznych odleg∏oÊci od poszczególnych obiektów ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 3. W przypadku wyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego odleg∏oÊci otworów wiertniczych od obiektów mieszkalnych okreÊla § 82. 4. Odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 1, mogà byç zmniejszone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego w przypadkach uzasadnionych warunkami techniczno-ruchowymi; o zmniejszeniu odleg∏oÊci zawiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. § 43. W razie zlokalizowania otworu wiertniczego na obszarze leÊnym lub w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 100 m od granicy lasu, je˝eli przewiduje si´ wyst´powanie ropy naftowej lub gazu ziemnego, sposób ochrony przeciwpo˝arowej obszaru leÊnego uzgadnia si´ z w∏aÊcicielem, zarzàdzajàcym lub jego u˝ytkownikiem. § 44. Wszelkie prace przy za∏adunku i roz∏adunku urzàdzeƒ i sprz´tu wiertniczego oraz materia∏ów niebezpiecznych prowadzi si´ pod nadzorem osoby dozoru. § 45. 1. Prace zwiàzane z monta˝em, przemieszczaniem i demonta˝em wiertnic, wie˝ wiertniczych lub masztów wiertniczych i innych urzàdzeƒ wykonuje si´ zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà, pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu. 2. Niedopuszczalne jest prowadzenie robót, o których mowa w ust. 1, przy silnym wietrze, podczas burzy, Ênie˝ycy, ulewy lub go∏oledzi. § 46. Przed rozpocz´ciem stawiania wie˝ wiertniczych, masztów, czwórnogów i trójnogów osoby dozoru ruchu nadzorujàce te roboty kontrolujà stan techniczny lin, wielokrà˝ków, prawid∏owoÊç ich zamocowania i olinowania oraz sprawnoÊç zespo∏u nap´dowego i uk∏adu hamulcowego. Podczas podnoszenia podbudowy lub masztu z u˝yciem si∏owników hydraulicznych kontroluje si´ stan techniczny si∏owników, instalacji zasilajàcej i sterowniczej, zgodnie z instrukcjà producenta. § 47. Zrzucanie bez ostrze˝enia jakichkolwiek przedmiotów na ziemi´ przez pracowników pracujàcych na wysokoÊciach jest niedopuszczalne. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7058 — § 48. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sk∏ad komisji, o której mowa w ust. 2, i zasady dokonywania odbioru technicznego. 2. Komisja odbioru technicznego sporzàdza protokó∏ stwierdzajàcy kompletnoÊç i prawid∏owoÊç monta˝u obiektów, maszyn, urzàdzeƒ i instalacji. § 49. Wiercenie otworów wykonuje si´ zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w projekcie prac geologicznych lub projekcie geologiczno-technicznym. § 50. Prace zwiàzane z rozpoznaniem geologicznym, w szczególnoÊci dowiercanie, opróbowanie, rdzeniowanie, cementowanie rur oraz prace geofizyczne, badania hydrogeologiczne, wykonuje si´ pod bezpoÊrednim nadzorem osób dozoru ruchu oraz s∏u˝by geologicznej. § 51. Podczas wiercenia otworu, w zale˝noÊci od potrzeb, wykonuje si´ bie˝àce pomiary parametrów p∏uczki; zakres i cz´stotliwoÊç pomiarów okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego albo upowa˝niona przez niego osoba dozoru ruchu. 2. System obiegu p∏uczkowego mo˝e uwzgl´dniaç w szczególnoÊci mo˝liwoÊç przygotowania odpowiedniego rodzaju p∏uczki, jej obróbk´, oczyszczanie i odgazowanie, stosownie do wymagaƒ prowadzonego wiercenia. 3. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego obieg p∏uczkowy wyposa˝a si´ w przyrzàdy kontrolno-pomiarowe, sygnalizujàce przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, oraz w sygnalizacj´ Êwietlnà i akustycznà, zainstalowanà na stanowisku wiertacza. Instalacj´ t∏ocznà pomp p∏uczkowych pod∏àcza si´ do w´z∏a zat∏aczania otworu. § 52. 1. CiÊnienie hydrostatyczne s∏upa p∏uczki w otworze wierconym dla udost´pnienia z∏ó˝ ropy naftowej i gazu ziemnego mo˝e przewy˝szaç przewidywane ciÊnienie z∏o˝owe w granicach od 0,5 do 1,0 MPa na ka˝de 1000 m otworu. 2. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zmieniç okreÊlone w ust. 1 granice przewy˝szania ciÊnienia z∏o˝owego. § 53. 1. Pr´dkoÊç wyciàgania i zapuszczania przewodu wiertniczego oraz lepkoÊç plastycznà p∏uczki dobiera si´ w taki sposób, aby ograniczyç efekt t∏okowania. Szczególna ostro˝noÊç powinna byç zachowana w przypadku zaniku p∏uczki i przyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego do otworu. 2. Wyciàgajàc przewód wiertniczy, dope∏nia si´ otwór p∏uczkà o parametrach takich, jak podczas wiercenia, w sposób ciàg∏y, kontrolujàc jego skutecznoÊç. § 54. Po zakoƒczeniu robót wiertniczych w otworze z odkrytym poziomem gazowym poziom ten wczeÊniej izoluje si´ od pozosta∏ej cz´Êci otworu. § 55. 1. G∏´bokoÊç zapuszczenia kolejnej kolumny rur podczas wiercenia, w celu poszukiwania, rozpozna- Poz. 961 nia i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, powinna byç taka, aby w nieorurowanym interwale otworu nie wystàpi∏y warstwy, w których gradient ciÊnienia z∏o˝owego jednej z warstw by∏by wi´kszy od gradientu ciÊnienia szczelinowania innej warstwy. 2. Gradient ciÊnienia szczelinowania ustala si´, wykonujàc próby ciÊnieniowe w otworze, w sposób okreÊlony w instrukcji zapobiegania i likwidacji erupcji p∏ynu z∏o˝owego, o której mowa w § 73. § 56. 1. W otworze wiertniczym niedopuszczalne jest wykonywanie prób ciÊnieniowych z u˝yciem ciÊnienia wi´kszego od znanego ciÊnienia szczelinowania ska∏ odkrytych. 2. Wi´êba rurowa wylotu otworu powinna umo˝liwiaç pomiar ciÊnienia w przestrzeniach mi´dzyrurowych rur ok∏adzinowych. § 57. W rejonie prowadzonej eksploatacji z∏ó˝ siarki otworami wiertniczymi: 1) wylot otworu na czas przerwy w wierceniu, rurowaniu, opróbowaniu, eksploatacji lub zabiegów intensyfikacyjnych zabezpiecza si´ w sposób umo˝liwiajàcy odci´cie wyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego, 2) po ka˝dorazowym wyciàgni´ciu Êwidra, rdzeniówki lub innego narz´dzia z otworu, przy wierceniu w nadk∏adzie w strefie zagro˝onej zamyka si´ wylot kolumny rur ok∏adzinowych, 3) w przypadku wyp∏ywów wód, awarii bàdê erupcji przepisy § 295—297 stosuje si´ odpowiednio. § 58. 1. Otwór wiertniczy, w którym roboty wiertnicze zosta∏y czasowo lub trwale wstrzymane, skutecznie zabezpiecza si´ w szczególnoÊci przed: ewentualnym wyp∏ywem p∏ynu z∏o˝owego, mo˝liwoÊcià wpadni´cia przedmiotów oraz przed dost´pem osób nieupowa˝nionych. 2. Otwory wielkoÊrednicowe zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià wpadni´cia ludzi, niezale˝nie od rodzaju wykonywanych robót. § 59. 1. Nawiercone w otworze wiertniczym poziomy wód izoluje si´ przez zarurowanie i uszczelnia w taki sposób, aby nie wystàpi∏o przemieszczanie si´ tych wód poza rurami oraz ich zanieczyszczenie. 2. Projekty uszczelniania kolumn rur ok∏adzinowych w strefie wyst´powania wód oraz kolumn eksploatacyjnych powinny byç zaakceptowane przez s∏u˝b´ geologicznà. 3. Z przeprowadzonego badania skutecznego uszczelniania poziomów wodonoÊnych sporzàdza si´ protokó∏. § 60. 1. Rurowanie i uszczelnianie rur ok∏adzinowych w otworach wiertniczych wykonuje si´ na podstawie projektu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Podczas wiercenia w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego projekt, o którym mowa w ust. 1, sporzàdza si´ na podsta- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7059 — Poz. 961 wie wytycznych okreÊlonych w instrukcji rurowania i cementowania rur, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. ny przy takiej konstrukcji otworu i uzbrojeniu jego wylotu, które umo˝liwià opanowanie przewidywanego ciÊnienia i korozyjnego dzia∏ania p∏ynu z∏o˝owego. 3. W innych rodzajach wierceƒ ni˝ okreÊlone w ust. 2 zasady rurowania i uszczelniania rur w otworze ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 2. Przed nawierceniem pierwszego poziomu, z którego mo˝e nastàpiç przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, zapuszcza si´ i cementuje kolumn´ wst´pnà lub prowadnikowà. 4. Sposób uzbrojenia kolumny rur ok∏adzinowych ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 61. 1. Rury ok∏adzinowe przeznaczone do rurowania otworu dla wierceƒ na z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego powinny mieç atest wytwórcy oraz oznakowanie fabryczne, umo˝liwiajàce w szczególnoÊci ustalenie: 1) odmiany wytrzyma∏oÊciowej stali, 2) gruboÊci Êcianki, 3) typu po∏àczenia. 2. Rury ok∏adzinowe u˝ywane i przeznaczone do ponownego rurowania otworów uprzednio poddaje si´ przeglàdowi technicznemu; w przypadku wierceƒ w z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego rury takie poddaje si´ dodatkowo ciÊnieniowej próbie wytrzyma∏oÊci, przy ciÊnieniu nie mniejszym od najwi´kszego przewidywanego ciÊnienia g∏owicowego. § 62. Si∏owniki do wciskania i wyciàgania rur, wraz z ich osprz´tem, odpowiednio zabezpiecza si´ przed wywróceniem i rozrzutem ich elementów. § 63. 1. Podczas wiercenia w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, na podstawie za∏o˝eƒ geologicznych do projektu uszczelniania kolumn rur, ustala si´ w szczególnoÊci sposób i rodzaj uzbrojenia kolumny rur, rodzaj w∏aÊciwoÊci materia∏ów uszczelniajàcych i p∏ynu wiertniczego oraz technologi´ wykonania. 2. Zaczyn cementowy u˝yty do cementowania uszczelniajàcego kolumn rur ok∏adzinowych powinien mieç Êwiadectwo badaƒ laboratoryjnych, odpowiednio do warunków otworowych, okreÊlajàce wartoÊci parametrów zaczynu i kamienia cementowego. 3. Dla wierceƒ innych ni˝ wymienione w ust. 1 zasady rurowania i ich uszczelniania ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 64. Zaczyn cementowy w zarurowanej przestrzeni pierÊcieniowej podczas wierceƒ na z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego wyt∏acza si´ za kolumnà: 1) wst´pnà i prowadnikowà do wylotu otworu, 2) poÊrednià — na wysokoÊç pozwalajàcà skutecznie odizolowaç orurowane horyzonty wód, ropy naftowej i gazu ziemnego, 3) eksploatacyjnà — na wysokoÊç zapewniajàcà uszczelnienie wszystkich poziomów roponoÊnych i gazonoÊnych orurowanych danà kolumnà rur. § 65.1. Poziom roponoÊny i gazonoÊny lub wodonoÊny, a w szczególnoÊci taki, w którym przewidywane jest wyst´powanie siarkowodoru, mo˝e byç dowierca- 3. Zapuszczanie kolumn rur ok∏adzinowych do otworów, w których nawiercony zosta∏ poziom roponoÊny lub gazonoÊny, wykonuje si´ przy uzbrojeniu wylotu otworu w g∏owic´ przeciwerupcyjnà, dostosowanà do Êrednicy zapuszczanych rur ok∏adzinowych. § 66. 1. W zacementowanych kolumnach eksploatacyjnych i poÊrednich, pod którymi przewierca si´ z∏o˝e ropy naftowej lub gazu ziemnego, wykonuje si´ badania wysokoÊci wyt∏oczenia i skutecznoÊci cementowania rur oraz ska∏ na odcinku zacementowanej przestrzeni pierÊcieniowej. 2. Badania, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´ tak˝e podczas innych rodzajów wierceƒ, je˝eli wymagajà tego warunki techniczne. 3. W przypadku negatywnego wyniku badaƒ, o których mowa w ust. 1, zakres dalszych prac ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 67. Przy rurowaniu i uszczelnianiu kolumn rur ok∏adzinowych w pok∏adach soli stosuje si´ zaczyn cementowy sporzàdzony na solance nasyconej. § 68. 1. Instalacj´ cementacyjnà, wraz z g∏owicà cementacyjnà, sprawdza si´, stosujàc prób´ ciÊnieniowà przy ciÊnieniu nie mniejszym od spodziewanego ciÊnienia podczas cementowania. 2. Prób´ ciÊnieniowà, o której mowa w ust. 1, wykonuje si´ bezpoÊrednio przed rozpocz´ciem cementowania. § 69. W przypadku nieskutecznego uszczelnienia rur wykonuje si´ dodatkowo roboty uszczelniajàce, na podstawie projektu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 70. SzczelnoÊç cementacji zarurowej przestrzeni pierÊcieniowej eksploatacyjnej kolumny rur w otworze dla podziemnego magazynu gazu sprawdza si´ przy ciÊnieniu wi´kszym od przewidywanego najwi´kszego ciÊnienia roboczego w tym magazynie. § 71. Z przeprowadzonych czynnoÊci rurowania, uszczelniania oraz prób szczelnoÊci sporzàdza si´ protokó∏. § 72. Wyst´pujàce podczas wiercenia oraz wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego zagro˝enie erupcyjne i siarkowodorowe okreÊlajà odr´bne przepisy. § 73. Przewiercanie interwa∏ów z przewidywanym zagro˝eniem erupcyjnym i siarkowodorowym oraz profilaktyk´ w tym zakresie prowadzi si´ zgodnie z instrukcjà zapobiegania i likwidacji erupcji p∏ynu z∏o˝owego, zaopiniowanà przez w∏aÊciwà jednostk´ ratow- Dziennik Ustaw Nr 109 — 7060 — Poz. 961 nictwa górniczego i zatwierdzonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 3) klasy A ∏àcznie z kategorià I i II, o których mowa w pkt 1 i 2. § 74. Do obliczeƒ wytrzyma∏oÊci kolumn rur ok∏adzinowych stosuje si´ te kryteria, które zapewniajà bezpieczeƒstwo podczas wykonywania robót, w tym podczas opanowywania erupcji p∏ynu z∏o˝owego i oddzia∏ywania na rury siarkowodoru oraz dwutlenku w´gla. 2. W przypadkach niewymienionych w ust. 1 wylot otworu wyposa˝a si´ w zestaw g∏owic z trzema zamkni´ciami, z których jedno jest zamkni´ciem uniwersalnym. § 75. 1. Dla ka˝dej kolumny rur, na której zainstalowana jest g∏owica przeciwerupcyjna, ustala si´ wielkoÊç wewn´trznego dopuszczalnego ciÊnienia. 2. Kolumny rur wychodzàce do wylotu otworu ujmuje si´ w wi´êbie rurowej i sprawdza szczelnoÊç tego uj´cia. 3. Wylot ka˝dego otworu oraz przewodu wiertniczego podczas wiercenia, a tak˝e wykonywania innych prac, w trakcie których mo˝e nastàpiç wyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, wyposa˝a si´ w zestaw urzàdzeƒ zamykajàcych (przeciwerupcyjnych). § 76. 1. CiÊnienie robocze poszczególnych sk∏adników przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu powinno byç wi´ksze od spodziewanego ciÊnienia g∏owicowego. 2. WielkoÊç ciÊnienia g∏owicowego ustala si´ wed∏ug wzoru: Pmax = A·H·q [MPa] gdzie poszczególne symbole oznaczajà: Pmax — najwi´ksze spodziewane ciÊnienie g∏owicowe (w MPa), H — g∏´bokoÊç zalegania z∏o˝a (poziomu zbiornikowego) (w m), q — gradient ciÊnienia z∏o˝owego rozpatrywanego poziomu (w MPa/m), A — wspó∏czynnik korekcyjny okreÊlony w poni˝szej tabeli: G∏´bokoÊç zalegania H [m] Wspó∏czynnik korekcyjny A do 2500 powy˝ej 2500 do 3000 powy˝ej 3000 1,0 0,85 — 0,75 0,75 — 0,5 3. Przepis ust. 1 nie dotyczy uk∏adu sterowniczego. 4. Szczegó∏owy dobór wspó∏czynnika korekcyjnego „A”, o którym mowa w ust. 2, w granicach ustalonych zakresów okreÊla instrukcja, o której mowa w § 73. § 77. 1. Wylot otworu wiertniczego wyposa˝a si´ w zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych z czterema zamkni´ciami, z których jedno jest zamkni´ciem uniwersalnym, przy prowadzeniu prac wiertniczych w warunkach zaliczonych do: 1) klasy A zagro˝enia erupcyjnego, 2) I i II kategorii zagro˝enia siarkowodorowego, 3. Zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych zabezpiecza si´ uszczelniajàc wylot otworu, odpowiednio do stosowanych rur p∏uczkowych. 4. W klasie A zagro˝enia erupcyjnego bez zagro˝enia siarkowodorowego dopuszcza si´ wyposa˝enie wylotu otworu w zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych z trzema zamkni´ciami. 5. W przypadku prowadzenia prac wiertniczych w warunkach zaliczonych do klasy B zagro˝enia erupcyjnego bez wyst´powania siarkowodoru dopuszcza si´ wyposa˝enie wylotu otworu w zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych z dwoma zamkni´ciami. 6. O wyposa˝eniu wylotu otworu wiertniczego, o którym mowa w ust. 1 i 2, decyduje kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 7. Dopuszcza si´ zastosowanie g∏owicy uniwersalnej o ciÊnieniu roboczym o jeden stopieƒ ni˝szym od ciÊnienia roboczego g∏owic suwakowych. § 78. 1. Monta˝ oraz sprawdzanie stacji i instalacji sterowania urzàdzeniami przeciwerupcyjnymi zabezpieczenia otworu wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà producenta. 2. Powinna byç zapewniona mo˝liwoÊç zamykania i otwierania g∏owic przeciwerupcyjnych oraz innych urzàdzeƒ s∏u˝àcych do zamkni´cia i otwarcia wylotu otworu wiertniczego ze stanowiska sterowania znajdujàcego si´ w bezpiecznej odleg∏oÊci od otworu wiertniczego oraz ze stanowiska wiertacza. § 79. Badania szczelnoÊci i sprawnoÊci ca∏ego przeciwerupcyjnego zabezpieczenia otworu wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà, o której mowa w § 73, pod bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu. § 80. Dla ka˝dego otworu podczas wiercenia i opróbowania zapewnia si´ iloÊç p∏uczki, materia∏ów i urzàdzeƒ do sporzàdzania oraz obróbki p∏uczki, okreÊlonà w instrukcji, o której mowa w § 73. § 81. Dla ka˝dego otworu: 1) wiertniczego, w którym przewiduje si´ udost´pnienie poziomu zawierajàcego p∏yn z∏o˝owy z siarkowodorem, okreÊla si´ kategori´ zagro˝enia siarkowodorowego i promieƒ strefy przewidywanego ska˝enia siarkowodorem w wyniku otwartej erupcji p∏ynu z∏o˝owego, 2) siarkowodorowego ustala si´ minimalne odleg∏oÊci obiektów, zgodnie z § 82, oraz okreÊla si´ czas krytyczny trwania zagro˝enia, obejmujàcy czas przewiercania w otworze poziomu wyst´powania siarkowodoru, lub terminy rozpocz´cia i zakoƒczenia okreÊlonych prac wiertniczych. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7061 — § 82. W rejonach o znanej wydajnoÊci i koncentracji siarkowodoru promieƒ strefy ska˝enia oraz odleg∏o- Poz. 961 Êci otworu od obiektów okreÊla si´ na podstawie poni˝szych kryteriów: Minimalna odleg∏oÊç w metrach otworu od: Promieƒ strefy przewidywanego ska˝enia H2S [m] pojedynczego domu mieszkalnego 1 2 I Kategoria zagro˝enia budynków zamieszkanych przez: nie wi´cej ni˝ 30 osób (∏àcznie) wi´cej ni˝ 30 osób 3 4 5 powy˝ej 3500 100 500 1500 II od 3500 do 1000 100 500 500 III poni˝ej 1000 do 500 100 100 100 IV poni˝ej 500 do 150 100 100 100 § 83. 1. Podczas ustalenia klasy zagro˝enia erupcyjnego i kategorii zagro˝enia siarkowodorowego okreÊla si´: 1) przewidywany przekrój stratygraficzno-litologiczny, 2) g∏´bokoÊç zalegania poziomów perspektywicznych, 3) gradienty ciÊnieƒ z∏o˝owych i szczelinowania ska∏, 4) interwa∏ przewidywanego lub rozpoznanego wyst´powania siarkowodoru i dwutlenku w´gla, z okreÊleniem spodziewanej ich zawartoÊci w p∏ynie z∏o˝owym, 5) przewidywane wydajnoÊci p∏ynu z∏o˝owego z poszczególnych poziomów, 6) strefy ewentualnych zaników p∏uczki. 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego organizuje kontrol´ procesu wiercenia w celu ustalenia mo˝liwoÊci wystàpienia niezgodnoÊci rzeczywistego przekroju geologicznego z przewidywanym oraz dostosowania prowadzonych robót do zmian w tym przekroju. § 84. 1. Roboty wiertnicze i inne prace prowadzone w otworze z zawartoÊcià siarkowodoru w p∏ynie z∏o˝owym, poni˝ej górnej granicy strefy zagro˝enia siarkowodorowego, do czasu odwo∏ania tego zagro˝enia wykonuje si´ na podstawie programu dowiercania zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego i przes∏anego do wiadomoÊci w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego. 2. Za∏o˝enia do opracowania programu dowiercania okreÊla instrukcja, o której mowa w § 73. 3. O przewidywanym terminie dowiercania, o którym mowa w ust. 1, powiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. § 85. W przypadku wyp∏ywu palnego p∏ynu z∏o˝owego z otworu wiertniczego w szczególnoÊci wy∏àcza si´ spod napi´cia sieç elektrycznà, zatrzymuje silnik spalinowy oraz wygasza otwarty ogieƒ w promieniu co najmniej 200 m, a tak˝e wstrzymuje ruch drogowy i kolejowy w tym samym promieniu. § 86. 1. W przypadku prowadzenia prac wiertniczych w z∏o˝ach surowców sta∏ych, w których przewidywane jest wyst´powanie nagromadzeƒ gazu ziemnego lub wyst´powanie samowyp∏ywów wody albo innego p∏ynu, sposób zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego oraz sposób wykonywania wierceƒ okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 2. Przepis ust. 1 stosuje si´ do wierceƒ prowadzonych z powierzchni dla pozyskiwania metanu ze z∏ó˝ w´gla kamiennego. § 87. 1. Podczas prowadzenia wierceƒ, przy których istnieje mo˝liwoÊç wyst´powania nagromadzeƒ gazu ziemnego, wylot otworu powinien umo˝liwiç zainstalowanie odpowiednich zabezpieczeƒ. 2. Wszystkie elementy zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego powinny posiadaç wytrzyma∏oÊç na ciÊnienie wy˝sze od przewidywanego ciÊnienia g∏owicowego. 3. Przeciwerupcyjne zabezpieczenie wylotu otworu wiertniczego umo˝liwia w szczególnoÊci: 1) zamkni´cie wylotu otworu przy zapuszczonym przewodzie, 2) zamkni´cie wylotu otworu przy wyciàgni´tym przewodzie, 3) kontrolowane odprowadzenie p∏ynu z∏o˝owego i zat∏aczanie otworu, 4) zat∏aczanie otworu i obieg p∏uczki przy zamkni´tym urzàdzeniu przeciwerupcyjnym, 5) pomiar ciÊnienia na stojaku i w przestrzeni pierÊcieniowej. 4. W warunkach zagro˝enia erupcyjnego zamyka si´ wewn´trznà przestrzeƒ przewodu wiertniczego znajdujàcego si´ w otworze, z zachowaniem mo˝liwoÊci zat∏oczenia otworu przez ten przewód. 5. Rury ok∏adzinowe, na których projektowane jest zainstalowanie urzàdzeƒ przeciwerupcyjnych, cementuje si´ do wierzchu. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7062 — Poz. 961 § 88. 1. W przypadku spodziewanych samowyp∏ywów wód z∏o˝owych wylot otworu zabezpiecza si´ w sposób umo˝liwiajàcy jego opanowanie oraz odprowadzenie wyp∏ywajàcej wody. § 95. 1. Elementy wyposa˝enia wylotu otworu wiertniczego podczas wiercenia oraz opróbowaƒ, które powinny byç odporne na dzia∏anie siarkowodoru, okreÊla instrukcja, o której mowa w § 73. 2. W szczególnych przypadkach, w zale˝noÊci od stopnia zagro˝enia bàdê wyst´powania nagromadzeƒ gazu ziemnego, stosuje si´ odpowiednio przepisy § 72—85 dotyczàce zapobiegania i opanowywania erupcji wst´pnej oraz zagro˝enia siarkowodorowego wiercenia na z∏o˝ach ropy naftowej i gazu ziemnego. 2. W przypadku opróbowania rurowym próbnikiem z∏o˝a wyposa˝enie wylotu otworu wiertniczego okreÊla instrukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 89. 1. Badania i pomiary wykonywane w otworach wiertniczych prowadzi si´ zgodnie z ustaleniami zawartymi w projekcie prac geologicznych, sporzàdzonym na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Wyniki badaƒ i pomiarów oraz czynnoÊci specjalnych wykonanych w otworze wiertniczym zamieszcza si´ w dokumentacji wynikowej otworu. § 90. Aparatura i przyrzàdy wprowadzane do otworu uprzednio kontroluje si´ pod wzgl´dem ich sprawnoÊci oraz mierzy. § 91. Podczas wykonywania opróbowaƒ w otworach wiertniczych, w których spodziewane jest wyst´powanie ropy naftowej i gazu ziemnego lub gazów toksycznych, na wiertni powinny znajdowaç si´ sprawne przyrzàdy do ich wykrywania. § 92. Pracownicy wiertni powinni byç przeszkoleni w zakresie dzia∏ania gazów toksycznych i duszàcych, metod ich wykrywania, zabezpieczenia przed ich szkodliwym dzia∏aniem oraz udzielania pierwszej pomocy. § 93. 1. Podczas opróbowania ska∏ zbiornikowych na przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego po zakoƒczeniu wiercenia zabezpieczenie przeciwerupcyjne otworu stanowi s∏up p∏ynu o g´stoÊci przewy˝szajàcej gradient ciÊnienia z∏o˝owego oraz zestaw g∏owic przeciwerupcyjnych jak podczas wiercenia; w przypadkach nieobni˝ajàcych bezpieczeƒstwa dopuszcza si´ stosowanie do robót: 1) prowadzonych w I i II kategorii zagro˝enia siarkowodorowego — zestawu g∏owic przeciwerupcyjnych z trzema zamkni´ciami, z których jedno jest uniwersalne, 2) w pozosta∏ych rodzajach zagro˝eƒ — zestawu g∏owic przeciwerupcyjnych z dwoma zamkni´ciami. 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego okreÊla zabezpieczenie przeciwerupcyjne otworu podczas opróbowania ska∏ zbiornikowych na przyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego, stosujàc technologi´ pozwalajàcà na zastosowanie niezrównowa˝onego ciÊnienia dennego w stosunku do ciÊnienia z∏o˝owego. § 94. Opróbowanie poziomów zbiornikowych zawierajàcych p∏yn z∏o˝owy z siarkowodorem prowadzi si´ po wyposa˝eniu wiertni w urzàdzenia do degazacji p∏ynu z∏o˝owego i spalania gazu. § 96. W procesie wywo∏ywania przyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego zawierajàcego zwiàzki siarki stosuje si´ Êrodki uniemo˝liwiajàce powstanie samozap∏onu p∏ynu w otworze. § 97. Podczas badaƒ zwiàzanych z obni˝eniem s∏upa p∏uczki lub g´stoÊci p∏uczki w otworze na wiertni powinien znajdowaç si´ zapas p∏uczki o odpowiednich w∏aÊciwoÊciach, w iloÊci umo˝liwiajàcej w razie potrzeby ponowne zat∏oczenie otworu. § 98. Prace z u˝yciem substancji promieniotwórczych w otworach wiertniczych lub eksploatacyjnych: 1) prowadzi si´ w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach, 2) rejestruje si´ w dzienniku wiertniczym lub ksià˝ce odwiertu. § 99. 1. Po zakoƒczeniu wiercenia otwór likwiduje si´, je˝eli w okresie czterech lat od zakoƒczenia wiercenia nie jest przeznaczony do dalszego wykorzystania. Z przeprowadzonej likwidacji odwiertu lub otworu wiertniczego sporzàdza si´ protokó∏. 2. Odwierty wy∏àczone z eksploatacji i przeznaczone do likwidacji powinny mieç zamkni´te wyloty oraz od∏àczone urzàdzenia i instalacje. 3. Przy robotach wiertniczych dla celów sejsmicznych sporzàdza si´ protokó∏ ca∏oÊci likwidacji po zakoƒczeniu likwidacji wyrobisk postrza∏owych na danym profilu sejsmicznym. § 100. 1. Likwidacj´ otworu lub odwiertu wykonuje si´ w sposób zapewniajàcy szczelnà izolacj´ poziomów wodnych, ropnych i gazowych, zgodnie z technicznym projektem likwidacji zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Projekt likwidacji otworu lub odwiertu okreÊla sposób zabezpieczenia jego wylotu. 3. Do czasu przekazania dotychczasowym u˝ytkownikom terenu, po likwidacji dzia∏alnoÊci górniczej, skutecznoÊç likwidacji odwiertów okresowo kontroluje si´ w zakresie i z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 101. W przypadku likwidacji otworów lub odwiertów z odkrytymi warstwami solnymi zaczyn cementowy sporzàdza si´ na bazie solanki o pe∏nym nasyceniu. § 102. Do likwidacji otworów lub odwiertów w interwa∏ach orurowanych z zacementowanà przestrzenià zarurowà dopuszcza si´ stosowanie korków (pakerów) z materia∏ów trwa∏ych oraz wype∏nienie rur p∏uczkà. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7063 — § 103. W przypadku stwierdzenia nieskutecznej likwidacji otworu lub odwiertu przyst´puje si´ do jego ponownej likwidacji. § 104. 1. Materia∏y u˝yte do likwidacji otworu lub odwiertu oraz sposób ich likwidacji dostosowuje si´ do istniejàcych warunków geologicznych, z∏o˝owych i technicznych. 2. Sprz´t i narz´dzia pozostawione w otworze lub odwiercie wyszczególnia si´ w protokole likwidacji. § 105. 1. Trwa∏e oznakowanie miejsca wiercenia po likwidacji otworu wiertniczego ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego w projekcie, o którym mowa w § 100 ust. 1. 2. Oznakowanie, o którym mowa w ust. 1, nie jest wymagane przy pracach sejsmicznych. 3. W uzasadnionych przypadkach, je˝eli miejsce wiercenia nie wymaga oznakowania i równoczeÊnie nie wyst´puje zagro˝enie przedostawania si´ p∏ynu z∏o˝owego na powierzchni´, dopuszcza si´ ucinanie pozostawionych w otworze rur ok∏adzinowych na g∏´bokoÊci nie mniejszej ni˝ 1,5 m od wierzchu. 4. Wokó∏ zlikwidowanego odwiertu ropno-gazowego lub gazowego wyznacza si´ stref´ ochronnà stosownie do ustaleƒ projektu, o którym mowa w § 100 ust. 1. Rozdzia∏ 3 Maszyny i urzàdzenia zak∏adu górniczego § 106. 1. Zak∏ad górniczy posiada dokumentacj´ techniczno-ruchowà eksploatowanych maszyn i urzàdzeƒ. 2. Monta˝, demonta˝ oraz eksploatacj´ maszyn i urzàdzeƒ przeprowadza si´ zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà producenta, a w razie braku takiej dokumentacji — na podstawie dokumentacji ruchowo-eksploatacyjnych, opracowanych w zak∏adzie górniczym i zatwierdzanych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego; dokumentacje te powinny znajdowaç si´ w obiekcie (jednostce terenowej). § 107. 1. Maszyny i urzàdzenia eksploatuje si´ oraz utrzymuje w sposób okreÊlony w dokumentacji techniczno-ruchowej, a ich ruch prowadzi si´ zgodnie z warunkami ustalonymi w zezwoleniu na oddanie do ruchu maszyn i urzàdzeƒ. 2. Konserwacje oraz naprawy maszyn i urzàdzeƒ wykonuje si´ w sposób okreÊlony w dokumentacji techniczno-ruchowej z zastosowaniem, dostarczonych przez producenta, cz´Êci zamiennych lub cz´Êci znormalizowanych b´dàcych w obrocie. Poz. 961 § 109. 1. Przed rozpocz´ciem rurowania otworu oraz robót ratunkowych (instrumentacyjnych) sprawdza si´ stan urzàdzenia wiertniczego i sprz´tu u˝ywanego przy tych robotach. Wyniki przeprowadzonego sprawdzenia odnotowuje si´ w ksià˝ce kontroli. 2. Prowadzenie robót, o których mowa w ust. 1, bez sprawnych urzàdzeƒ kontrolno-pomiarowych jest niedopuszczalne. § 110. 1. Maszyny i urzàdzenia wyposa˝a si´ w niezb´dne i sprawne zabezpieczenia oraz przyrzàdy pomiarowe gwarantujàce bezpieczne ich u˝ytkowanie, w tym w sprz´t gaÊniczy lub instalacje gaÊnicze. 2. Regulacja lub zmiana nastawienia mechanizmów zabezpieczajàcych maszyn i urzàdzeƒ mo˝e byç wykonana wy∏àcznie przez pracowników upowa˝nionych, a czynnoÊç t´ odnotowuje si´ w ksià˝ce eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ. 3. SprawnoÊç urzàdzeƒ zabezpieczajàcych ruch, w szczególnoÊci zaworów bezpieczeƒstwa, wskaêników obcià˝eƒ uk∏adów linowych, wy∏àczników kraƒcowych, hamulców i zapadek w uk∏adach dêwigowych, kontroluje si´ z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego; wyniki kontroli wpisuje si´ do ksià˝ki kontroli urzàdzeƒ. 4. Instalacje ciÊnieniowe, bezpoÊrednio przed wykonaniem robót specjalnych, sprawdza si´ ciÊnieniem wi´kszym od najwi´kszego ciÊnienia przewidywanego, lecz nie wi´kszym od ciÊnienia roboczego, oraz zabezpiecza przed nadmiernà wibracjà i przemieszczeniem si´ w czasie pracy. 5. Na wskazujàcych przyrzàdach pomiarowych oznacza si´ zakres dopuszczalnych wartoÊci mierzonych parametrów. § 111. 1. W przypadku automatycznego lub zdalnego sterowania procesem produkcyjnym stosuje si´ odpowiednià sygnalizacj´ ostrzegawczà oraz zabezpieczenia i blokady. 2. Stanowiska pracy, na których powinny si´ znajdowaç wy∏àczniki awaryjne umo˝liwiajàce wstrzymanie ruchu w przypadku stwierdzenia stanu zagro˝enia, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 112. 1. Niedopuszczalne jest naprawianie maszyn i innych urzàdzeƒ podczas ich ruchu, a tak˝e bezpoÊrednie smarowanie i czyszczenie cz´Êci ruchomych. Prace takie mogà byç wykonywane tylko po zatrzymaniu maszyny lub urzàdzenia oraz zabezpieczeniu stanu wy∏àczenia dop∏ywu energii. § 108. 1. Przy obs∏udze maszyn i urzàdzeƒ mogà byç zatrudnieni wy∏àcznie pracownicy, którzy posiadajà odpowiednie kwalifikacje i wymagane uprawnienia do obs∏ugi danej maszyny. 2. Smary oraz czyÊciwo znajdujàce si´ w pomieszczeniach, w których pracujà maszyny i urzàdzenia elektroenergetyczne, przechowuje si´ w bezpiecznych miejscach i pojemnikach wykonanych z materia∏u niepalnego. 2. Niedopuszczalne jest samowolne wykonywanie czynnoÊci przy maszynach, urzàdzeniach i instalacjach przez osoby nieupowa˝nione. 3. Materia∏y eksploatacyjne i cz´Êci zamienne magazynuje si´ na maszynach i urzàdzeniach tylko w miejscach do tego przeznaczonych. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7064 — Poz. 961 § 113. Maszyny, urzàdzenia i instalacje, nieprzystosowane do pracy w warunkach niskich temperatur, zabezpiecza si´ przed ich dzia∏aniem. § 121. 1. Podczas pracy b´benkiem pomocniczym, przy r´cznym nawijaniu, niedopuszczalne jest stosowanie lin stalowych. § 114. 1. Urzàdzenia wiertnicze przeznaczone do mechanicznych wierceƒ obrotowych oraz wie˝e eksploatacyjne o udêwigu ponad 60 kN (najwi´ksze obcià˝enie ciàg∏e) wyposa˝a si´ w ci´˝arowskaz lub inny wskaênik obcià˝enia na haku, usytuowany w polu widzenia wiertacza lub operatora wyciàgu linowego. 2. B´benek pomocniczy wyciàgu wiertniczego mo˝e byç u˝yty do podnoszenia, opuszczania i przemieszczania w wie˝y narz´dzi i sprz´tu wiertniczego o ci´˝arze nieprzekraczajàcym wielkoÊci okreÊlonych w dokumentacji danego urzàdzenia. 2. Na wie˝ach eksploatacyjnych wymagania, o których mowa w ust. 1, dotyczà wykonywania prac z u˝yciem wyciàgu linowego. § 115. Wiertnice, których wysokoÊç wie˝y lub masztu przekracza 18 m, wyposa˝a si´ w urzàdzenia ograniczajàce maksymalnà wysokoÊç podniesienia wielokrà˝ka ruchomego. W przypadku braku takiego urzàdzenia w wyposa˝eniu fabrycznym wiertnicy instaluje si´ przyrzàdy ostrzegawcze sygnalizujàce kraƒcowe po∏o˝enie wielokrà˝ka ruchomego dla okreÊlonego typu wiertnicy. § 116. Maszty i wie˝e wiertnicze oraz eksploatacyjne powinny mieç okreÊlone najwy˝sze obcià˝enie robocze, mierzone na haku wielokrà˝ka ruchomego. § 117. 1. Podczas wiercenia w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej oraz gazu ziemnego, a tak˝e podczas innych wierceƒ w przypadku wyst´powania zagro˝eƒ, górny pomost masztu wiertniczego (wie˝y) wyposa˝a si´ w urzàdzenie umo˝liwiajàce pracownikowi szybkà ewakuacj´. 2. Urzàdzenie, o którym mowa w ust. 1, sprawdza si´ przed rozpocz´ciem wiercenia, w okresie zaÊ dowiercania i opróbowania kontroluje nie rzadziej ni˝ raz w miesiàcu. Sposób sprawdzania i kontrolowania urzàdzeƒ ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 3. Pomosty wie˝y i masztu na stanowisku pracy pomocnika wie˝owego os∏ania si´ od wiatru. Dopuszcza si´ niestosowanie os∏aniania w warunkach letnich i przy krótkotrwa∏ych robotach. 4. Sta∏e stalowe pomosty manipulacyjne lub monta˝owe wykonuje si´ z blachy ˝ebrowanej lub w inny sposób zabezpiecza przed poÊlizgiem oraz wyposa˝a w por´cze i kraw´˝niki, chyba ˝e rozwiàzania fabryczne przewidujà inne sposoby zabezpieczenia. § 118. Obudowana wie˝a wiertnicza (maszt) powinna posiadaç co najmniej dwa wyjÊcia z drzwiami ∏atwo otwieranymi na zewnàtrz lub gdy jest to niemo˝liwe — z drzwiami rozsuwanymi; jedno z wyjÊç powinno znajdowaç si´ przy stanowisku wiertacza. § 119. Dêwignia hamulca mechanicznego wyciàgu wiertniczego, przy pe∏nym zahamowaniu, powinna znajdowaç si´ w odleg∏oÊci 0,8—0,9 m od górnej p∏aszczyzny poziomu roboczego urzàdzenia (pod∏ogi), je˝eli instrukcja producenta nie przewiduje innych odleg∏oÊci. § 120. Wyciàg wiertniczy wiertnic o udêwigu wi´kszym od 800 kN na haku wyposa˝a si´ w hamulec wspomagajàcy. 3. Dopuszcza si´ u˝ywanie b´benka tylko w przypadku, gdy wiertacz znajduje si´ przy pulpicie sterowniczym wiertnicy. § 122. Wszelkie czynnoÊci wykonywane z u˝yciem wyciàgu wiertniczego lub innych urzàdzeƒ oraz sterowane ze stanowiska wiertacza poza zasi´giem jego pola widzenia mogà odbywaç si´ tylko przy tak zorganizowanej pracy, aby wiertacz otrzymywa∏ sygna∏ o gotowoÊci do rozpocz´cia, przebiegu i koniecznoÊci przerwania tych czynnoÊci. § 123. 1. Pomp´ p∏uczkowà wyposa˝a si´ w sprawnie dzia∏ajàcy zawór bezpieczeƒstwa i manometr. 2. W polu widzenia wiertacza powinien znajdowaç si´ manometr zainstalowany na t∏ocznym rurociàgu p∏uczkowym. § 124. Klucze wiertnicze mocuje si´ w sposób okreÊlony w instrukcji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 125. Kontrol´ stanu technicznego klinów do rur p∏uczkowych, kluczy wiertniczych, wk∏adów do sto∏ów obrotowych i graniatek, elewatorów oraz haków wiertniczych prowadzi si´ na poczàtku ka˝dej zmiany i przed ka˝dà czynnoÊcià wpuszczania lub wyciàgania przewodu wiertniczego. § 126. Odcinanie przewodu wiertniczego przy jego rozkr´caniu za pomocà sto∏u wiertniczego jest niedopuszczalne. § 127. Wyciàgarki powinny posiadaç sprawnie dzia∏ajàcy hamulec, a wyciàgarki z nap´dem r´cznym — sprawny mechanizm zapadkowy uniemo˝liwiajàcy wsteczny ruch b´bna. § 128. Krà˝ki i wielokrà˝ki manipulacyjne, cz´Êci wirujàce oraz wykonujàce ruchy posuwisto-zwrotne, stwarzajàce zagro˝enie, powinny byç os∏oni´te. § 129. 1. Podczas instalowania urzàdzeƒ wydobywczych: 1) wywa˝a si´ indywidualne i grupowe uk∏ady pompowe o nap´dzie mechanicznym, 2) prowadzi ci´g∏a pompowe do nap´dów grupowych pod nawierzchnià przejÊç, z zastrze˝eniem ust. 2, 3) uruchamia i wy∏àcza kiwony pompowe przy nap´dzie grupowym za poÊrednictwem typowych, sprawnie dzia∏ajàcych sprz´gników ci´g∏owych. 2. W przypadku prowadzenia ci´gie∏ pompowych do nap´dów grupowych nad przejÊciami zabudowuje si´ pod ci´g∏ami pomosty zabezpieczajàce. Dziennik Ustaw Nr 109 — 7065 — § 130. 1. Roboty w zbiornikach, w których magazynowane by∏y substancje szkodliwe dla ˝ycia i zdrowia ludzkiego oraz substancje mogàce spowodowaç zagro˝enie po˝arowe i zagro˝enie wybuchem, wykonuje si´ po od∏àczeniu zbiornika od instalacji i ca∏kowitym opró˝nieniu z tych substancji, w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach. 2. W przypadku zawartoÊci tlenu w zbiorniku poni˝ej 19% obj´toÊci prace mogà byç wykonywane po wyposa˝eniu pracownika w sprawny izolujàcy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego. 3. Przed podj´ciem i podczas wykonywania prac, o których mowa w ust. 1 i 2, osoba dozoru ruchu sprawdza stan bezpieczeƒstwa w zbiorniku w zakresie nagromadzenia gazów o st´˝eniu wybuchowym i trujàcym oraz sprawdza zawartoÊç tlenu w atmosferze zbiornika. § 131. WejÊcie do pomieszczeƒ obudów czó∏ zbiorników magazynowanych substancji szkodliwych oraz wybuchowych jest dopuszczalne tylko pod warunkiem dok∏adnego przewietrzenia tych pomieszczeƒ; wymaganie to zamieszcza si´ na tablicy przy wejÊciu do obudów czó∏ zbiorników. § 132. Pracowników zatrudnionych przy robotach wykonywanych w zbiornikach oraz w pomieszczeniu obudowy czó∏ zbiorników z substancjà szkodliwà ubezpieczajà inni pracownicy znajdujàcy si´ na zewnàtrz, posiadajàcy mo˝liwoÊç natychmiastowego usuni´cia pracowników z zagro˝onej strefy. § 133. 1. WejÊcia na wie˝´ wiertniczà, maszt, czwórnóg i trójnóg zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià upadku pracownika z wysokoÊci. 2. Nogi czwórnogów i trójnogów przy podstawie i na koronie zabezpiecza si´ przed mo˝liwoÊcià ich przemieszczania. § 134. Instalowanie, eksploatacja oraz kontrola maszyn, urzàdzeƒ i instalacji elektroenergetycznych powinny odpowiadaç wymaganiom okreÊlonym w odr´bnych przepisach oraz w Polskich Normach. § 135. Do pomieszczeƒ prowadzenia ruchu urzàdzeƒ elektroenergetycznych majà wst´p jedynie pracownicy posiadajàcy kwalifikacje i wymagane uprawnienia do kontroli i obs∏ugi urzàdzeƒ elektroenergetycznych. § 136. 1. Zak∏ad górniczy, w którym przerwa w dop∏ywie energii el …