5.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedurę przechowywania materiału biologicznego do badania toksykologicznego dla wszystkich rodzajów wykonywanych badań toksykologicznych, określającą warunki i maksymalny czas przechowywania materiału biologicznego do badania od momentu jego pozyskania do wykonania badania oraz po wykonaniu badania.
\n
5.2. Warunki i maksymalny czas przechowywania materiału biologicznego do badania toksykologicznego od momentu jego pozyskania do wykonania badania oraz po wykonaniu badania są określone w częściach II, III i VI załącznika nr 7 do rozporządzenia, chyba że producent odczynników przeznaczonych do diagnostyki in vitro określił inne warunki.
\n
5.3. Materiał biologiczny do badania toksykologicznego jest przechowywany w warunkach uniemożliwiających jego uszkodzenie i zmianę jego właściwości.
\n
5.4. Materiał pobrany w celu diagnostyki zatruć ostrych jest przechowywany po wykonaniu badania toksykologicznego w temperaturze od 4 °C do 8 °C przez co najmniej 7 dni zgodnie z rekomendacją konsultanta krajowego w danej dziedzinie medycyny lub towarzystw naukowych działających w zakresie danej dziedziny medycyny. Dziennik Ustaw
\n
–38 – Poz. 961 5.5. Czas przechowywania materiału biologicznego może być wydłużony na życzenie zleceniodawcy maksymalnie do 3 miesięcy z zachowaniem następujących zasad:
\n
1)krew pobrana do probówki z antykoagulantem nie może być zamrożona i jest przechowywana w temperaturze od 4 °C do 8 °C;
\n
2)surowica i osocze są oddzielone od krwinek i są przechowywane w temperaturze –20 °C;
\n
3)mocz jest przechowywany w temperaturze –20 °C.
\n
5.6. W laboratorium prowadzi się dokumentację dotyczącą przechowywanego materiału biologicznego przed wykonaniem badania toksykologicznego oraz po wykonaniu badania, z uwzględnieniem:
\n
1)miejsca przechowywania materiału biologicznego do badania toksykologicznego;
\n
2)czasu przechowywania materiału biologicznego do badania toksykologicznego;
\n
3)temperatury przechowywania materiału biologicznego do badania toksykologicznego;
\n
4)sposobu przechowywania materiału biologicznego do badania toksykologicznego.
\n
6.
\n
Wewnętrzna kontrola jakości badania laboratoryjnego 6.1. W laboratorium prowadzi się wewnętrzną kontrolę jakości badania toksykologicznego dla wszystkich rodzajów badań toksykologicznych wykonywanych w laboratorium. Kontroli tej podlegają:
\n
1)przebieg, prawidłowość i skuteczność stosowanych metod badawczych i procedur diagnostycznych, opracowanych dla laboratorium, z uwzględnieniem udokumentowanego w laboratorium procesu walidacji, które są zgodne z aktualną wiedzą z zakresu toksykologii, analityki toksykologicznej i medycyny i są: a) publikowane w piśmiennictwie międzynarodowym lub krajowym lub b) rekomendowane przez konsultantów krajowych w danej dziedzinie medycyny, ośrodki referencyjne, towarzystwa naukowe działające w zakresie danej dziedziny medycyny lub Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych, lub c) zgodne z instrukcją producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro;
\n
2)sposób prowadzenia dokumentacji badania toksykologicznego;
\n
3)czas trwania badania toksykologicznego;
\n
4)jakość stosowanych odczynników;
\n
5)całodobowo temperatura w urządzeniach grzewczych i chłodniczych stosowanych w laboratorium z możliwością określenia minimalnej i maksymalnej temperatury oraz temperatura w pomieszczeniach, w których wykonuje się badania toksykologiczne.
\n
6.2. W laboratorium przeprowadza się weryfikację metod badawczych:
\n
1)komercyjnych, opracowanych i opisanych przez producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, które obejmują ocenę precyzji i poprawności metody badawczej;
\n
2)komercyjnych, opracowanych lub modyfikowanych w laboratorium, które obejmują ocenę powtarzalności, odtwarzalności i poprawności metody badawczej, a także porównanie wiarygodności wyników badań toksykologicznych uzyskiwanych przy użyciu instrukcji producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro oraz procedury zmodyfikowanej w laboratorium;
\n
3)opracowanych w laboratorium, które obejmują pełną walidację metody badawczej.
\n
6.3. W laboratorium stosuje się instrukcję producenta testu i wykonuje się badania zgodnie z tą instrukcją, a w przypadku braku instrukcji lub odstąpienia od treści instrukcji w laboratorium opracowuje się procedury diagnostyczne w odniesieniu do poszczególnych metod badawczych stosowanych w laboratorium, które określają:
\n
1)cel i sposób wykonywania badania toksykologicznego, przy czym w laboratorium wykonuje się badania toksykologiczne: a) dla potrzeb diagnostyki zatruć ostrych, monitorowania skuteczności leczenia zatruć oraz terapii monitorującej stężenie leku we krwi, b) metodami przesiewowymi (skriningowymi) oraz potwierdzającymi, w tym chromatografią gazową i chromatografią cieczową; Dziennik Ustaw
\n
–39 – Poz. 961
\n
2)wykaz wyrobów medycznych, w tym wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, w szczególności odczynników, kalibratorów i materiałów kontrolnych wraz z warunkami ich przechowywania, oraz sprzętu laboratoryjnego i aparatury pomiarowo-badawczej;
\n
3)ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowanych odczynników;
\n
4)instrukcję przygotowania materiału biologicznego do badania toksykologicznego;
\n
5)opis postępowania analitycznego;
\n
6)opis charakterystyki parametrów analitycznych walidowanej metody badawczej w laboratorium;
\n
7)wykaz czynników interferujących;
\n
8)sposób obliczania i formułowania wyniku badania toksykologicznego;
\n
9)przedział wartości referencyjnych lub klinicznych wartości decyzyjnych uzyskiwanych i wykorzystywanych przy stosowaniu danej metody badawczej z podaniem źródła informacji, sposobu ich ustalenia lub źródła ich pochodzenia wraz z weryfikacją metody i wynikami jej przeprowadzenia;
\n
10)w przypadku zastosowania metody niereferencyjnej – informacje dla zleceniodawcy dotyczące niepewności wyniku i konieczności wykonania badań potwierdzających.
\n
6.4. Liczba oraz sposób interpretacji wyników pomiarów kontrolnych są powiązane z jakością kontrolowanej metody badawczej, określoną na etapie oceny wstępnej lub walidacji.
\n
6.5. Wewnętrzną kontrolę jakości badania toksykologicznego prowadzi się w odniesieniu do:
\n
1)rodzaju stosowanych materiałów kontrolnych;
\n
2)wielkości dopuszczalnych błędów pomiarów;
\n
3)czułości stosowanych metod diagnostycznych;
\n
3)częstotliwości pomiarów kontrolnych;
\n
4)stosowanych kart kontrolnych;
\n
5)kryteriów akceptacji badań kontrolnych;
\n
6)postępowania w przypadku przekroczenia kryteriów akceptacji badań kontrolnych;
\n
7)dokumentowania i archiwizacji badań kontrolnych.
\n
6.6. W laboratorium stosuje się materiały kontrolne o różnych poziomach wartości stężeń lub aktywności badanych parametrów.
\n
6.7. Materiał kontrolny jest traktowany jako materiał zakaźny.
\n
6.8. Materiał kontrolny podlega ocenie wstępnej w celu ustalenia podstawowych cech rozkładu wyników pomiarów kontrolnych. Jeżeli wyniki pomiarów kontrolnych spełniają wymagania jakościowe określone w procedurze kontroli jakości badania toksykologicznego, na podstawie tych wyników zakłada się karty kontrolne.
\n
6.9. W przypadku gdy nie są dostępne stabilne materiały kontrolne wewnętrzną kontrolę jakości badania toksykologicznego przeprowadza się co najmniej w formie kontroli powtarzalności lub odtwarzalności opartej na badaniach toksykologicznych wykonywanych na materiale biologicznym pochodzącym od pacjentów.
\n
6.10. W laboratorium prowadzi się dokumentację wewnętrznej kontroli jakości badania toksykologicznego, w której odnotowuje się poświadczone przez personel laboratorium:
\n
1)wyniki badań kontrolnych;
\n
2)stwierdzone przekroczenia granic dopuszczalnych błędów lub granic kontrolnych lub odstępstwa od wymaganego standardu badania;
\n
3)podjęte działania korygujące i zapobiegawcze.
\n
6.11. Jeżeli w wyniku wewnętrznej kontroli jakości badania toksykologicznego zostaną stwierdzone niezgodności w odniesieniu do stosowanych metod badawczych i procedur diagnostycznych, laboratorium wprowadza działania korygujące i naprawcze. Dziennik Ustaw 7.
\n
–40 – Poz. 961 Wydawanie sprawozdania z badania laboratoryjnego 7.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedury wydawania sprawozdania z badania toksykologicznego.
\n
Jeżeli wyniki badania toksykologicznego znajdują się w zakresach wartości krytycznych, niezwłocznie powiadamia się o tym zleceniodawcę oraz odnotowuje się w dokumentacji laboratorium informacje o podjętych działaniach, w tym datę i godzinę powiadomienia oraz dane powiadamiającego diagnosty laboratoryjnego.
\n
7.2. Formularz sprawozdania z badania toksykologicznego zawiera:
\n
1)datę i godzinę wykonania badania toksykologicznego oraz numer identyfikacyjny danego badania toksykologicznego;
\n
2)nazwę badanego parametru;
\n
3)zastosowaną metodę badawczą wraz z jej ograniczeniami, w tym: a) pełną nazwę badania w języku polskim, z możliwością podania skrótu nazwy badania w nawiasie, b) metodę wykonania badania, c) nazwę analizatora, na którym wykonano badanie, lub nazwę producenta zestawu odczynnikowego;
\n
4)rodzaj badanego materiału biologicznego;
\n
5)imię (imiona) i nazwisko osoby zlecającej badanie toksykologiczne;
\n
6)dane pacjenta: a) imię (imiona) i nazwisko, b) adres zamieszkania albo oddział szpitalny pobytu pacjenta, c) oznaczenie płci, d) adres miejsca zamieszkania albo oddział szpitalny pobytu pacjenta, numer PESEL, a w przypadku:
\n
–osoby nieposiadającej numeru PESEL ‒ nazwę, numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz datę urodzenia,
\n
–noworodka bez nadanego imienia – oznaczenie „syn” lub „córka” i numer PESEL matki,
\n
–pacjenta małoletniego, ubezwłasnowolnionego całkowicie lub niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody – imię (imiona) i nazwisko przedstawiciela ustawowego oraz adres jego miejsca zamieszkania, e) numer identyfikacyjny nadany w laboratorium albo kod – w przypadku braku danych, o których mowa w lit. a–d, w szczególności w przypadku pacjenta o nieustalonej tożsamości;
\n
7)nazwę (firmę) zleceniodawcy;
\n
8)adres miejsca przesłania sprawozdania z badania toksykologicznego;
\n
9)nazwę i adres laboratorium wykonującego badanie toksykologiczne;
\n
10)datę i godzinę pobrania materiału biologicznego do badania toksykologicznego;
\n
11)datę i godzinę przyjęcia materiału biologicznego do badania toksykologicznego;
\n
12)datę i godzinę wykonania badania toksykologicznego;
\n
13)wyniki badań w formie liczbowej wraz z jednostką miary lub w formie opisowej;
\n
14)przedział wartości referencyjnych dla płci i wieku, wartości decyzyjne lub diagramy lub normogramy, które wspomagają wartości decyzyjne, jeżeli mają zastosowanie;
\n
15)laboratoryjną interpretację wyniku badania toksykologicznego oraz przedział biologicznych wartości referencyjnych, zakresów terapeutycznych lub zakresów toksycznych w jednostkach układu SI;
\n
16)opis wyniku badania zawierający wyjaśnienie ograniczeń wynikających z wykonania badania metodą przesiewową, niereferencyjną lub niezgodnie z rekomendacjami Komisji do spraw diagnostyki toksykologicznej i terapii monitorowanej, jeżeli zachodzi taka sytuacja;
\n
17)informacje dotyczące widocznych uszkodzeń i zmian właściwości pobranego materiału biologicznego, które mogą mieć wpływ na wynik lub interpretację wyniku badania toksykologicznego; Dziennik Ustaw
\n
–41 – Poz. 961
\n
18)podpis i oznaczenie osoby autoryzującej wynik badania toksykologicznego obejmujące: a) imię (imiona) i nazwisko, b) tytuł zawodowy, c) uzyskane specjalizacje, jeżeli posiada, d) numer prawa wykonywania zawodu.
\n
7.3. Sprawozdanie z badania toksykologicznego może być przekazane zlecającemu badanie toksykologiczne w postaci:
\n
1)elektronicznej – opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych, który jest dostępny w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, lub
\n
2)papierowej – opatrzonej własnoręcznym podpisem
\n
–osoby autoryzującej wynik badania toksykologicznego.
\n
7.4. W przypadku uzyskania wyniku badania toksykologicznego znajdującego się w zakresach wartości krytycznych, sprawozdanie z badania toksykologicznego przekazuje się niezwłocznie zlecającemu.
\n
7.5. Diagnosta laboratoryjny może sporządzić informację dotyczącą wyniku badania toksykologicznego autoryzowanego przez tego diagnostę oraz zidentyfikowanych podczas badania czynników mogących mieć wpływ na stan zdrowia pacjenta, która obejmuje:
\n
1)wyjaśnienie komentarzy i informacji umieszczonych na wyniku badania toksykologicznego,
\n
2)przekazanie dodatkowych komentarzy i informacji dotyczących wyniku badania toksykologicznego,
\n
3)udzielenie rekomendacji dotyczących proponowanych metod diagnostycznych
\n
–lekarzowi prowadzącemu leczenie pacjenta lub przedstawicielowi innego zawodu medycznego, który korzysta z wyniku badania toksykologicznego, w przypadku zgłoszenia przez nich takiej potrzeby.
\n
7.6. Kopia wyniku badania toksykologicznego wraz z dokumentacją umożliwiającą odtworzenie przebiegu badania toksykologicznego są przechowywane w laboratorium. Dziennik Ustaw
\n
–42 – Poz. 961 Załącznik nr 6 STANDARDY JAKOŚCI DLA LABORATORIÓW W ZAKRESIE CZYNNOŚCI LABORATORYJNEJ PARAZYTOLOGII MEDYCZNEJ, OCENY ICH JAKOŚCI ORAZ LABORATORYJNEJ INTERPRETACJI I AUTORYZACJI WYNIKU BADANIA LABORATORYJNEGO 1.
\n
Procedura zlecania badania laboratoryjnego oraz udostępniania jej podmiotowi wykonującemu działalność leczniczą, który wystawia zlecenie na badanie parazytologiczne 1.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedurę zlecania parazytologicznego badania laboratoryjnego, zwanego dalej „badaniem parazytologicznym”, oraz udostępnia się ją podmiotowi wykonującemu działalność leczniczą, który wystawia zlecenie na badanie parazytologiczne, zwanemu dalej „zleceniodawcą”. Zleceniodawca potwierdza zapoznanie się z tą procedurą przez złożenie oświadczenia w postaci:
\n
1)elektronicznej – opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub
\n
2)papierowej – opatrzonej własnoręcznym podpisem
\n
–osoby reprezentującej zleceniodawcę.
\n
1.2. Formularz zlecenia na badanie parazytologiczne zawiera:
\n
1)dane pacjenta: a) imię (imiona) i nazwisko, b) adres miejsca zamieszkania albo oddział szpitalny pobytu pacjenta, c) oznaczenie płci, d) numer PESEL, a w przypadku:
\n
–osoby nieposiadającej numeru PESEL ‒ nazwę, numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz datę urodzenia,
\n
–noworodka bez nadanego imienia oznaczenie „syn” lub „córka” i numer PESEL matki,
\n
–pacjenta małoletniego, ubezwłasnowolnionego całkowicie lub niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody – imię (imiona) i nazwisko przedstawiciela ustawowego oraz adres jego miejsca zamieszkania, e)
\n
2)numer identyfikacyjny pacjenta nadany w laboratorium albo kod – w przypadku braku danych, o których mowa w lit. a–d, w szczególności w przypadku pacjenta o nieustalonej tożsamości; podpis i oznaczenie osoby zlecającej badanie parazytologiczne: a) imię (imiona) i nazwisko, b) tytuł zawodowy, c) uzyskane specjalizacje, jeżeli posiada, d) numer prawa wykonywania zawodu w przypadku lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej, felczera albo starszego felczera;
\n
3)nazwę (firmę) i adres zleceniodawcy;
\n
4)dane do kontaktu z osobą zlecającą badanie parazytologiczne (numer telefonu, adres e-mail);
\n
5)nazwę i adres miejsca przesłania sprawozdania z badania parazytologicznego;
\n
6)rodzaj materiału biologicznego i jego pochodzenie;
\n
7)informację o zleconym badaniu parazytologicznym;
\n
8)tryb wykonywania badania parazytologicznego w zależności od wybranej metody diagnostycznej;
\n
9)datę i godzinę pobrania materiału biologicznego do badania parazytologicznego; Dziennik Ustaw
\n
–43 – Poz. 961
\n
10)imię (imiona) i nazwisko oraz podpis osoby pobierającej materiał biologiczny do badania parazytologicznego;
\n
11)datę i godzinę przyjęcia materiału biologicznego do laboratorium;
\n
12)istotne dane kliniczne dotyczące pacjenta, ustalane indywidualnie dla rodzaju zlecanego badania, w szczególności: a) kliniczne wskazania do wykonania badania (wstępne rozpoznanie według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych), b) występujące czynniki ryzyka zakażenia, w tym epidemiologiczne, c) informacje o stosowanym leczeniu przeciwpasożytniczym lub leczeniu antybiotykami;
\n
13)datę wystawienia zlecenia.
\n
1.3. Zlecenie na badanie parazytologiczne jest wystawiane w postaci:
\n
1)elektronicznej – opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych, który jest dostępny w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, lub
\n
2)papierowej – opatrzonej własnoręcznym podpisem
\n
–osoby zlecającej badanie laboratoryjne.
\n
1.4. Na jednym formularzu zlecenia na badanie parazytologiczne może być zlecone więcej niż jedno badanie parazytologiczne.
\n
1.5. Dokumentacja medyczna w laboratorium będąca dokumentacją, o której mowa w art. 16a ust. 9 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1185), jest przechowywana i przetwarzana zgodnie z przepisami tej ustawy.
\n
2.
\n
Zasady pobierania materiału biologicznego do badania laboratoryjnego 2.1. Przygotowanie pacjenta do pobrania materiału biologicznego zależy od rodzaju badania parazytologicznego.
\n
2.2. Podczas pobierania materiału biologicznego do badania parazytologicznego uwzględnia się rodzaj i ilość pobieranego materiału biologicznego w zależności od rodzaju badania parazytologicznego.
\n
2.3. Podczas pobierania materiału biologicznego do badania parazytologicznego stosuje się wymagania dotyczące sprzętu i pojemników stosowanych do pobierania materiału biologicznego i ich oznakowania, w tym podłoży hodowlanych, zestawów transportowych, zestawów transportowo-namnażających i innych nośników, przy czym do pobierania:
\n
1)krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego, fragmentów tkanki, wysięku, wymazu oraz zeskrobiny – stosuje się jałowe wyroby medyczne do diagnostyki in vitro jednorazowego użytku, pozwalające na pobieranie materiału biologicznego w objętości i kolejności wynikających z zakresu zleconego badania parazytologicznego, rodzaju stosowanych metod badawczych oraz instrukcji producenta stosowanego systemu próżniowego,
\n
2)moczu i kału do badania laboratoryjnego – stosuje się zamykane pojemniki jednorazowego użytku,
\n
3)pasożytów lub ich fragmentów oraz ektopasożytów – stosuje się zamykane pojemniki jednorazowego użytku
\n
–chyba że rodzaj lub cel badania wymagają zastosowania innych wymagań lub pojemników.
\n
2.4. Podczas pobierania materiału biologicznego do badania parazytologicznego pojemniki z pobranym materiałem biologicznym oznacza się numerem identyfikacyjnym pacjenta nadanym w laboratorium albo kodem, a w przypadku ich braku – danymi pacjenta, obejmującymi imię (imiona) i nazwisko wraz z datą urodzenia, albo danymi, o których mowa w ust. 1.2 pkt 1 lit. d. W razie potrzeby na pojemniku umieszcza się nazwę materiału biologicznego pobranego do badania parazytologicznego i informację o pochodzeniu tego materiału.
\n
2.5. Osoba pobierająca materiał biologiczny do badania parazytologicznego:
\n
1)stosuje przy każdym pacjencie nowe rękawiczki jednorazowego użytku wyłącznie w celu pobrania materiału biologicznego;
\n
2)przed pobraniem materiału biologicznego do badania parazytologicznego dokonuje identyfikacji i weryfikacji tożsamości pacjenta, od którego pozyskuje się materiał biologiczny; Dziennik Ustaw
\n
–44 – Poz. 961
\n
3)oznakowuje pojemnik z materiałem biologicznym zgodnie ze zleceniem na badanie parazytologiczne;
\n
4)sprawdza zgodność oznakowania pojemnika z materiałem biologicznym ze zleceniem na badanie parazytologiczne;
\n
5)potwierdza na zleceniu na badanie parazytologiczne własnoręcznym podpisem lub w systemie informatycznym pobranie materiału biologicznego zgodnie z wymaganiami, o których mowa w pkt 1–4.
\n
2.6. Materiał biologiczny pobierany do badania parazytologicznego jest traktowany jako materiał zakaźny.
\n
2.7. Materiał biologiczny do badania parazytologicznego pobiera się w sposób uniemożliwiający jego uszkodzenie lub zmianę jego właściwości.
\n
3.
\n
Transport materiału biologicznego do badania laboratoryjnego 3.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedurę transportu materiału biologicznego do badania parazytologicznego oraz udostępnia się ją zleceniodawcy. Zleceniodawca potwierdza zapoznanie się z tą procedurą przez złożenie oświadczenia w postaci:
\n
1)elektronicznej – opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych, który jest dostępny w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, lub
\n
2)papierowej – opatrzonej własnoręcznym podpisem
\n
–osoby reprezentującej zleceniodawcę.
\n
3.2. Procedura transportu materiału biologicznego do badania parazytologicznego zawiera informacje dotyczące:
\n
1)dopuszczalnego czasu transportu w zależności od rodzaju materiału biologicznego i rodzaju badania;
\n
2)dopuszczalnego zakresu temperatury transportu, z uwzględnieniem rodzaju materiału biologicznego;
\n
3)opisu pojemników i opakowań zbiorczych przeznaczonych do transportu;
\n
4)zabezpieczenia materiału biologicznego przed uszkodzeniem i zmianą jego właściwości, w tym zabezpieczenia i przechowywania materiału przed przekazaniem do transportu;
\n
5)zabezpieczenia odpowiednich warunków, w celu zachowania właściwości materiału biologicznego, umożliwiających przeprowadzenie badania parazytologicznego;
\n
6)minimalizacji skutków skażenia w przypadku uszkodzenia probówki lub pojemnika, lub opakowania zbiorczego transportowanego materiału biologicznego oraz informacje dotyczące sposobu dekontaminacji w przypadku skażenia materiału, z uwzględnieniem rodzajów materiału biologicznego;
\n
7)elektronicznego monitorowania warunków i czasu transportu, jeżeli dotyczy.
\n
3.3. Materiał biologiczny pobrany do badania parazytologicznego jest dostarczany do laboratorium przez osoby wskazane i przeszkolone przez zleceniodawcę albo laboratorium lub za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366 i 820), który wykonuje usługi w zakresie dostarczania materiału biologicznego do badania parazytologicznego, lub za pośrednictwem systemu przeznaczonego do automatycznego transportu materiału biologicznego do badania parazytologicznego.
\n
3.4. Materiał biologiczny do badania parazytologicznego jest transportowany w:
\n
1)zamkniętych probówkach lub pojemnikach;
\n
2)zamkniętym opakowaniu zbiorczym, oznakowanym jako materiał zakaźny;
\n
3)warunkach uniemożliwiających jego uszkodzenie i niezmieniających jego właściwości.
\n
3.5. Materiał biologiczny do badania parazytologicznego podczas transportu jest traktowany jak towar niebezpieczny w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 643). Dziennik Ustaw 4.
\n
–45 – Poz. 961 Przyjmowanie, rejestrowanie i oznakowanie materiału biologicznego do badania laboratoryjnego 4.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedurę przyjmowania, rejestrowania i oznakowania materiału biologicznego do badania parazytologicznego, w tym sposób postępowania z materiałem biologicznym przyjętym, zarejestrowanym lub oznakowanym niezgodnie z tą procedurą, oraz udostępnia się ją zleceniodawcy. Zleceniodawca potwierdza zapoznanie się z tą procedurą przez złożenie oświadczenia w postaci:
\n
1)elektronicznej – opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych, który jest dostępny w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, lub
\n
2)papierowej – opatrzonej własnoręcznym podpisem
\n
–osoby reprezentującej zleceniodawcę.
\n
4.2. Procedura, o której mowa w ust. 4.1, zawiera informacje dotyczące:
\n
1)ustalania daty i godziny przyjęcia materiału biologicznego do laboratorium;
\n
2)sposobu rejestrowania i oznakowania materiału biologicznego;
\n
3)wskazania danych osoby przyjmującej materiał biologiczny do badania parazytologicznego, jeżeli przyjęcie nie następuje za pośrednictwem systemu przeznaczonego do automatycznego transportu materiału biologicznego do badania laboratoryjnego.
\n
4.3. W laboratorium osoba uprawniona do wykonywania czynności medycyny laboratoryjnej sprawdza zgodność zlecenia na badanie parazytologiczne z oznakowaniem materiału biologicznego oraz ocenia przydatność materiału biologicznego do badania parazytologicznego.
\n
4.4. Materiał biologiczny do badania parazytologicznego pobrany metodami inwazyjnymi oraz materiał pobrany od pacjenta w stanie zagrożenia życia podlegają badaniu w pierwszej kolejności.
\n
4.5. W przypadku stwierdzenia niezgodności otrzymanego materiału biologicznego do badania parazytologicznego z wymaganiami dotyczącymi pobierania lub transportu lub w przypadku stwierdzenia innych nieprawidłowości powodujących, że materiał biologiczny nie może być wykorzystany do badania parazytologicznego, diagnosta laboratoryjny może odmówić wykonania danego badania. Dalsze postępowanie z materiałem biologicznym diagnosta laboratoryjny uzgadnia ze zleceniodawcą.
\n
5.
\n
Przechowywanie materiału biologicznego do badania laboratoryjnego 5.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedury przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego dla wszystkich rodzajów wykonywanych badań parazytologicznych, określające warunki przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego od momentu jego pozyskania do wykonania badania oraz po wykonaniu badania.
\n
5.2. Warunki i maksymalny czas przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego od momentu jego pozyskania do wykonania badania oraz po wykonaniu badania są określone w częściach II–IV i VI załącznika nr 7 do rozporządzenia, chyba że producent odczynników przeznaczonych do diagnostyki in vitro określił inne warunki.
\n
5.3. Materiał biologiczny do badania parazytologicznego jest przechowywany w warunkach uniemożliwiających jego uszkodzenie i zmianę jego właściwości.
\n
5.4. W laboratorium prowadzi się dokumentację dotyczącą przechowywanego materiału biologicznego przed wykonaniem badania parazytologicznego i po wykonaniu badania, z uwzględnieniem:
\n
1)miejsca przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego;
\n
2)czasu przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego;
\n
3)temperatury przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego;
\n
4)sposobu przechowywania materiału biologicznego do badania parazytologicznego. Dziennik Ustaw 6.
\n
–46 – Poz. 961 Wewnętrzna kontrola jakości badania laboratoryjnego 6.1. W laboratorium prowadzi się wewnętrzną kontrolę jakości badania parazytologicznego dla wszystkich rodzajów badań parazytologicznych wykonywanych w laboratorium. Kontroli tej podlegają:
\n
1)przebieg, prawidłowość i skuteczność stosowanych metod badawczych i procedur diagnostycznych, opracowanych dla laboratorium, z uwzględnieniem udokumentowanego w laboratorium procesu walidacji, które są zgodne z aktualną wiedzą medyczną i są: a) publikowane w piśmiennictwie międzynarodowym lub krajowym, rekomendowane przez konsultantów krajowych w danej dziedzinie medycyny, ośrodki referencyjne, towarzystwa naukowe działające w zakresie danej dziedziny medycyny lub Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych, lub b) zgodne z instrukcją producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro;
\n
2)sposób prowadzenia dokumentacji badania parazytologicznego;
\n
3)czas trwania badania parazytologicznego;
\n
4)jakość stosowanych odczynników;
\n
5)całodobowe monitorowanie temperatury w stosowanych w laboratorium urządzeniach grzewczych i chłodniczych z możliwością określenia minimalnej i maksymalnej wartości temperatury.
\n
6.2. W laboratorium przeprowadza się weryfikację metod badawczych:
\n
1)komercyjnych, opracowanych i opisanych przez producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, które obejmują ocenę precyzji i poprawności metody badawczej;
\n
2)komercyjnych, opracowanych lub modyfikowanych w laboratorium, które obejmują ocenę powtarzalności, odtwarzalności i poprawności metody badawczej, a także porównanie wiarygodności wyników badań parazytologicznych uzyskiwanych przy użyciu instrukcji producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro oraz procedury zmodyfikowanej w laboratorium;
\n
3)opracowanych w laboratorium, które obejmują pełną walidację metody badawczej.
\n
6.3. W laboratorium stosuje się instrukcję producenta testu i wykonuje się badania zgodnie z tą instrukcją, a w przypadku braku instrukcji lub odstąpienia od treści instrukcji opracowuje się procedury diagnostyczne w odniesieniu do poszczególnych metod badawczych stosowanych w laboratorium, które określają:
\n
1)cel i sposób wykonania badania laboratoryjnego, uwzględniający rodzaj badania;
\n
2)wykaz wyrobów medycznych, w tym wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, w szczególności odczynników, podłoży, płynów, testów diagnostycznych, kalibratorów i materiałów kontrolnych wraz z warunkami ich przechowywania, oraz sprzętu laboratoryjnego i aparatury pomiarowo-badawczej;
\n
3)ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowanych odczynników;
\n
4)opis postępowania dotyczący przygotowania poszczególnych rodzajów próbek materiału biologicznego do badania parazytologicznego oraz uwzględniający rodzaj badania i wybór technik wykonania;
\n
5)instrukcje wykonania testów właściwych dla celu i rodzaju badania parazytologicznego w zależności od rodzaju wykonywanych badań parazytologicznych obejmujące:
\n
6)a) instrukcje przygotowania i oceny preparatów mikroskopowych i makroskopowych, b) instrukcje przygotowania i oceny hodowli pasożytów, c) instrukcje wykonania testów właściwych dla celu i rodzaju badania (immunologicznego, molekularnego); zasady laboratoryjnej interpretacji wyniku badania parazytologicznego.
\n
6.4. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedury przechowywania dodatnich próbek materiału po zakończeniu badania traktowanych jako próbki odniesienia.
\n
6.5. Laboratorium, prowadząc wewnętrzną kontrolę jakości badania parazytologicznego, stosuje materiały kontrolne. Dziennik Ustaw
\n
–47 – Poz. 961 6.6. Laboratorium dysponuje wzorcowymi preparatami oraz innymi materiałami kontrolnymi.
\n
6.7. W laboratorium prowadzi się dokumentację wewnętrznej kontroli jakości badania parazytologicznego, w której odnotowuje się poświadczone przez personel laboratorium:
\n
1)wyniki badań kontrolnych;
\n
2)stwierdzone odstępstwa od oczekiwanych wyników badań kontrolnych;
\n
3)podjęte działania korygujące, naprawcze i zapobiegawcze.
\n
6.8. Jeżeli w wyniku wewnętrznej kontroli jakości badania parazytologicznego zostaną stwierdzone niezgodności w odniesieniu do stosowanych metod badawczych i procedur diagnostycznych, laboratorium wprowadza działania korygujące i naprawcze.
\n
7.
\n
Wydawanie sprawozdania z badania laboratoryjnego 7.1. W laboratorium opracowuje się, wdraża i stosuje procedurę wydawania sprawozdania z badania parazytologicznego.
\n
Jeżeli wyniki badania parazytologicznego znajdują się w zakresach wartości krytycznych, niezwłocznie powiadamia się o tym zleceniodawcę oraz odnotowuje się w dokumentacji laboratorium informacje o podjętych działaniach, w tym datę i godzinę powiadomienia oraz dane powiadamiającego diagnosty laboratoryjnego.
\n
7.2. Formularz sprawozdania z badania parazytologicznego zawiera:
\n
1)datę i godzinę wykonania badania parazytologicznego oraz numer identyfikacyjny danego badania parazytologicznego;
\n
2)rodzaj badanego materiału biologicznego;
\n
3)rodzaj badania parazytologicznego i zastosowaną metodę diagnostyczną;
\n
4)imię (imiona) i nazwisko osoby zlecającej badanie parazytologiczne;
\n
5)dane pacjenta: a) imię (imiona) i nazwisko, b) oznaczenie płci, c) adres miejsca zamieszkania albo oddział szpitalny pobytu pacjenta, d) numer PESEL, a w przypadku:
\n
–osoby nieposiadającej numeru PESEL ‒ nazwę, numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz datę urodzenia,
\n
–noworodka bez nadanego imienia – oznaczenie „syn” lub „córka” i numer PESEL matki,
\n
–pacjenta małoletniego, ubezwłasnowolnionego całkowicie lub niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody – imię (imiona) i nazwisko przedstawiciela ustawowego oraz adres jego miejsca zamieszkania, e) numer identyfikacyjny nadany w laboratorium albo kod – w przypadku braku danych, o których mowa w lit. a–d, w szczególności w przypadku pacjenta o nieustalonej tożsamości;
\n
6)nazwę (firmę) zleceniodawcy;
\n
7)adres miejsca przesłania sprawozdania z badania parazytologicznego;
\n
8)nazwę i adres laboratorium wykonującego badanie parazytologiczne;
\n
9)datę i godzinę pobrania materiału biologicznego do badania parazytologicznego;
\n
10)datę i godzinę przyjęcia materiału biologicznego do badania parazytologicznego;
\n
11)laboratoryjną interpretację wyniku badania parazytologicznego;
\n
12)informacje dotyczące widocznych uszkodzeń i zmian właściwości pobranego materiału biologicznego, które mogą mieć wpływ na wynik badania parazytologicznego; Dziennik Ustaw
\n
–48 – Poz. 961
\n
13)podpis i oznaczenie osoby autoryzującej wynik badania parazytologicznego obejmujące: a) imię (imiona) i nazwisko, b) tytuł zawodowy, c) uzyskane specjalizacje, jeżeli posiada, d) numer prawa wykonywania zawodu lub numer dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu specjalisty w odpowiedniej dziedzinie.
\n
7.3. Sprawozdanie z badania parazytologicznego może być przekazane zlecającemu badanie parazytologiczne w postaci:
\n
1)elektronicznej – opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych, który jest dostępny w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, lub
\n
2)papierowej – opatrzonej własnoręcznym podpisem
\n
–osoby autoryzującej wynik badania laboratoryjnego.
\n
7.4. Diagnosta laboratoryjny może sporządzić informację dotyczącą wyniku badania parazytologicznego autoryzowanego przez tego diagnostę oraz zidentyfikowanych podczas badania czynników mogących mieć wpływ na stan zdrowia pacjenta, która obejmuje:
\n
1)wyjaśnienie komentarzy i informacji umieszczonych na wyniku badania parazytologicznego,
\n
2)przekazanie dodatkowych komentarzy i informacji dotyczących wyniku badania parazytologicznego,
\n
3)udzielenie rekomendacji dotyczących proponowanych metod diagnostycznych
\n
–lekarzowi prowadzącemu leczenie pacjenta lub przedstawicielowi innego zawodu medycznego, który korzysta z wyniku badania parazytologicznego, w przypadku zgłoszenia przez nich takiej potrzeby.
\n
7.5. Kopia wyniku badania parazytologicznego wraz z dokumentacją umożliwiającą odtworzenie przebiegu badania parazytologicznego są przechowywane w laboratorium.
\n
I.
\n
W przypadku gdy badanie laboratoryjne jest wykonane po upływie maksymalnego czasu od pozyskania materiału biologicznego do wykonania badania laboratoryjnego, w dokumentacji odnotowuje się przyczyny oraz zaznacza na formularzu wyników fakt wykonania badania po tym czasie.
\n
Ilościowe badanie laboratoryjne polega na określeniu stężenia lub aktywności diagnostycznie istotnego składnika analizowanego w płynach ustrojowych w celu uzyskania informacji o sytuacji klinicznej pacjenta. Oznacza to, że skład próbek poddawanych analizie nie może ulec zmianie podczas fazy przedanalitycznej (pobieranie materiału biologicznego, transportowanie, przechowywanie i przygotowywanie).
\n
Stabilność jest zdolnością materiału biologicznego do zachowania początkowych właściwości mierzonego parametru przez okres mieszczący się w określonych granicach, gdy materiał biologiczny jest przechowywany w określonych warunkach.
\n
Pomiar niestabilności jest opisany jako różnica bezwzględna, jako współczynnik lub odsetek odchylenia wyników uzyskanych w pomiarze w czasie 0 oraz po określonym czasie.
\n
Maksymalna dopuszczalna niestabilność jest odchyleniem wyniku, które odpowiada maksymalnej dopuszczalnej nieprecyzyjności pomiaru.
\n
Zostało to określone jako 1/12 biologicznego przedziału referencyjnego. Odchylenie to powinno być mniejsze od połowy całkowitego błędu wyprowadzonego z sumy zmienności biologicznej i technicznej. Stabilność próbki krwi w fazie przedanalitycznej jest określona poza innymi czynnikami przez temperaturę i czynniki mechaniczne. Czas ma również istotny wpływ, dlatego stabilność określa się jako maksymalny dopuszczalny czas przechowywania materiału biologicznego w określonych warunkach.
\n
Maksymalnym dopuszczalnym czasem przechowywania (maksymalnym czasem od pozyskania materiału do wykonania badania) jest okres, w którym wymóg stabilności jest spełniany przez 95 % próbek. Jest to wymóg minimalny, ponieważ w warunkach patologicznych stabilność mierzonego parametru w próbce może ulegać istotnemu zmniejszeniu. Czas przechowywania jest podany w stosownych jednostkach czasu (dni, godziny, minuty). Musi być dokonane jasne rozróżnienie między przechowywaniem próbki pierwotnej (krew, mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy) a przechowywaniem próbki badanej (osocze krwi, surowica, osad, rozmaz krwi).
\n
Czas przechowywania jest przedstawiony dla przechowywania:
\n
1)próbki pierwotnej w temperaturze pokojowej (20‒25 °C);
\n
2)próbki badanej w temperaturze pokojowej (20‒25 °C), w temperaturze lodówki (4‒8 °C) oraz próbki głęboko zamrożonej (−20 °C).
\n
1.
\n
2.
\n
3.
\n
4.
\n
5.
\n
6.
\n
7.
\n
Objaśnienia WARUNKI IOD MAKSYMALNY DO BADAŃ LABORATORYJNYCH OD MOMENTU JEGO POZYSKANIA MOMENTUCZAS JEGOPRZECHOWYWANIA POZYSKANIA DOMATERIAŁU WYKONANIA BADANIA ORAZ PO WYKONANIU BADANIA DO WYKONANIA BADANIA ORAZ PO WYKONANIU BADANIA WARUNKI I MAKSYMALNY CZAS PRZECHOWYWANIA MATERIAŁU DO BADAŃ LABORATORYJNYCH Załącznik nr 7 nr 7 Załącznik Dziennik Ustaw
\n
–49 – Poz. 961 Czas przedanalityczny w laboratorium jest różnicą między czasem przyjęcia materiału biologicznego a czasem wykonania badania laboratoryjnego.
\n
Legenda oznaczeń i skrótów w tabelach:
\n
9.
\n
10.lub zmniejszenie wartości może być stwierdzane w porównaniu do zalecanych próbek.
\n
Puste pole oznacza, że nie znaleziono żadnych danych w literaturze.
\n
9)µ ‒ Bayer (ADVIA Centaur/ACS 180).
\n
8)λ ‒ Bio-Rad;
\n
7)κ ‒ DPC Immulite;
\n
6)ε ‒ Dade Behring (Dimension®, BN Systems, Stratus CS);
\n
5)δ ‒ Beckman-Coulter (Synchron LX/CX, Immage/Array, Access);
\n
4)γγ ‒ Roche Diagnostics (Cobas® INTEGRA);
\n
3)γ ‒ Roche Diagnostics (Hitachi, Elecsys, Modular);
\n
2)β ‒ Abbott (Axsym, Architect);
\n
Dziennik Ustaw
\n
1)α ‒ ORTHO-Clincal Diagnostics (Vitros Systems);
\n
Litery greckie odnoszą się do informacji podanych przez producenta wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro. Poniżej oprócz nazwy producenta podano również nazwę systemu diagnostycznego, którego dotyczy informacja:
\n
Zwiększenie próbka zalecana, + próbka może być zastosowana bez zmian wyniku, (+) próbka może być zastosowana z uwzględnieniem ograniczeń (w przypadku osocza cytrynianowego podkreśla to potrzebę wzięcia pod uwagę rozcieńczenia przez cytrynian),
\n
–próbka niezalecana.
\n
Czas transportu jest różnicą między czasem pobrania materiału biologicznego (co najmniej z dokładnością do 15 minut) a czasem przyjęcia materiału biologicznego do laboratorium.
\n
8.
\n
–50 – Poz. 961
\n
14)zamkn. ‒ zamknięta.
\n
13)temp. ‒ temperatura;
\n
12)prob. ‒ probówka;
\n
Dziennik Ustaw
\n
11)(nie)stabiliz. ‒ (nie)stabilizowany;
\n
10)(nie)stab. ‒ (nie)stabilny;
\n
9)hep. ‒ heparynizowany;
\n
8)cytr. ‒ cytrynianowy;
\n
7)biol. ‒ biologiczny;
\n
6)l ‒ rok albo lata;
\n
5)m ‒ miesiąc;
\n
4)t ‒ tydzień;
\n
3)d ‒ dzień;
\n
2)h ‒ godzina;
\n
1)min ‒ minuta;
\n
Jeżeli została podana tylko nazwa jednostki czasu, oznacza to czas rzędu kilku jednostek (np. nie mniej niż jedną minutę); taka sytuacja wynika z faktu, że w literaturze nie znaleziono precyzyjniejszych danych:
\n
–51 – Poz. 961 + + Adenowirus – przeciwciała Albumina Aldosteron Aluminium Amfetaminy Amikacyna Aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT, GPT) Aminotransferaza asparaginianowa (ASAT, AST, GOT) Amiodaron Amitryptylina Amoniak (NH +) 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 - + + + + (+) + + + + + - + +* + hep. + + +, - + + + - (+) (+) + EDTA osocze - (+) (+) (+) - (+) (+) cytr. + hep.
\n
EDTA krew pełna cytr. min 17–40 h 4 h–25 d 17 h 47 h 30 min–3 h min 3t 15–30 min okres biol. półtrwania 15 min w EDTA 7d 4d d 1d 6d 14 d (2–6 °C) we krwi w temp.
\n
20–25 °C 3t 3m 7d 1l 4d 4m −20 °C 2h 7d 7d 2t 4d 5m 4–8 °C 15 min 1d 4d 3d 2h 1t 4d 2,5 m 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność seryna 5 mmol/L +boran 2 mmol/L EDTA Stabilizator Nie stosować heparyny amonowej.
\n
Możliwe zanieczyszczenie przez amoniak obecny w pocie HPLC HPLC Specjalna prob. * W metodach kolorymetrycznych zaleca się pomiar bichromatyczny Odczyn wiązania dopełniacza, ELISA IgG, IgM Odbiałczanie krwi pełnej Komentarz Dziennik Ustaw - + + + Acetylosalicylan 3 + Acetaminofen (patrz paracetamol) 2 surowica 3-Hydroxy-maślan Składniki analizowane Materiał biologiczny Warunki i maksymalny czas przechowywania materiału do badań laboratoryjnych od momentu jej pozyskania do wykonania czynności medycyny laboratoryjnej i wykonania mikrobiologicznego badania laboratoryjnego 1 Lp.
\n
II.
\n
–52 – Poz. 961 Amylaza
\n
–trzustkowa
\n
–całkowita Amyloid A (SAA) Analiza DNA i RNA poprzez amplifikację (PCR) Androstendion Antygen raka płaskonabłonkowego (SCC) Antygen rakowopłodowy (CEA) Antykoagulant toczniowy Antystafylolizyna Antystreptodornaza B Antystreptokinaza Antystreptolizyna Antytrombina III
\n
–aktywność
\n
–immunochemiczna Apolipoproteina E Apolipoproteiny AI, B 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 Składniki analizowane 15 Lp. -* (+) +, +, , , * EDTA osocze (+) (+)* cytr.
\n
3m 1l 1l + + - + + + + + - + , (+) , , (+) + + , + , , + , , , - , - + - 30 h 1d 8h 2 d** 7d 3m 3m 1m 1l 6m 3m 6m 6m 6m 8d 8d 2t 8d 8d 8d 2d 7d 1m 4d 8d 7d 7d 1d 2d 2d 2d 4h 1d 7d 1d 3d 7d 7d 20–25 °C Prob. zamkn.
\n
RNA:
\n
5 mmol/L izotiocyjanian guanidyny Stabilizator * Test przeprowadzony przez Pharmacia Upjohn ** Po odwirowaniu Osocze bezpłytkowe EDTA zmniejsza o 13 % Zwiększenie z powodu zanieczyszczenia (skóra) * Heparyna hamuje polimerazę Taq i enzymy restrykcyjne LiCl 1,8 mol/L eliminuje ten błąd * Możliwe obniżenie aktywności na skutek wiązania Mg i Ca w temp. 25 °C Komentarz Dziennik Ustaw - + 1m DNA 1 t RNA 2 h 4d 4d 7d 3–11 d 9–18 h 9–18 h 4–8 °C w surowicy albo osoczu Stabilność −20 °C + +* + cytr. we krwi w temp.
\n
20–25 °C 1l EDTA okres biol. półtrwania 1d -* hep. krew pełna + + , , + , + , µ , , µ + + + hep. + + + surowica Materiał biologiczny
\n
–53 – Poz. 961 Aspergillus
\n
–wykrywanie antygenu
\n
–przeciwciała Barbiturany (patrz również fenobarbital) Bartonella spp.
\n
–przeciwciała Benzodiazepina (patrz również diazepam, flunitrazepam) Białko C Białko całkowite Białko C-reaktywne (CRP) Białko S Białko S100 Bilirubina
\n
–związana
\n
–całkowita (również u noworodków) Bordetella pertussis
\n
–przeciwciała Borrelia burgdorferi (choroba z Lyme) – przeciwciała Brucella (bruceloza)
\n
–przeciwciała 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 Składniki analizowane 29 Lp. + + (+) + + (+) (+) hep.
\n
EDTA krew pełna cytr.
\n
1d < 1 d* 2d we krwi w temp.
\n
20–25 °C 17 d h 24–58 h 2–4 h 4h 3l 1l 3m 6m 6m 7d 7m 4h 2m 4t 7d 5m 6m 4–8 °C 1d 2d 4h 11 d 6d 7d 5m 6m 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C niestab. 6 m 3t (2–6 °C) różny, 1d w zależności od rodzaju 6–8 h 25–50 h 50–120 h okres biol. półtrwania Stabilizator ELISA, Western blot > 8 h przechowywać bez dostępu światła Oddzielić osocze bezkomórkowe bezpośrednio po odwirowaniu * Zależna od metody ** Niższe wyniki osobniczo zmienne Wyniki dla osocza są większe z powodu fibrynogenu (metoda biuretowa) Należy unikać cykli zamrażanie-rozmrażanie Komentarz
\n
–54 – + + + + + + - - - + , , (+) cytr. (+)** (+)* + (+), + , , , , , + , + - EDTA osocze Stabilność Dziennik Ustaw + - + + hep. - + + + + + surowica Materiał biologiczny Poz. 961 C peptyd CA 125 CA 15-3 CA 19-9 CA 72-4 Campylobacter jejuni/fetus
\n
–przeciwciała Candida albicans
\n
–przeciwciała
\n
–wykrywanie antygenu Ceruloplazmina Chinidyna Chlamydia (C. trachomatis, C. pneumoniae)
\n
–przeciwciała Chloramfenikol Chlorki Cholesterol Cholesterol, HDL Cholesterol, LDL Cholinesteraza, w tym liczba dibukainowa 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 Składniki analizowane 42 Lp. + + + + + + + EDTA cytr. - + (+) + +, - + + , µ - (+) (+) (+) (+) + -, + + +, - +, - + , - - +, - , +, - , (+) , , + + +, + + + , µ + , , + , , (+) -µ , - µ + , , + , , (+) µ µ + hep. osocze + hep.
\n
EDTA krew pełna cytr.
\n
10 d 1h 2–5 h 6–9 h 4d 3–7 d 4–8 d 5–7 d 5–10 d min okres biol. półtrwania 7d 1d 2d 7d 1d 3d 7d 2d 6h we krwi w temp.
\n
20–25 °C 1l 3m 3m 3m 1l 1–2 t 1l 3m 3m 3m 3m 2m −20 °C 1l 7d 7d 7d 7d 1d 2t 30 d 30 d 7d 5d 5d 4–8 °C 1l 1d 2d 7d 7d 8d 7d 7d 3d 5h 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność EDTA Stabilizator Po rozmrożeniu zostawić na 3–4 dni w temp.
\n
20–25 °C przed oznaczaniem DNA Komentarz Dziennik Ustaw + + + + + + + + + + surowica Materiał biologiczny
\n
–55 – Poz. 961 Cystatyna C Cytokiny 62 63 + - Czas częściowej tromboplastyny (aPTT) Czas protrombinowy (czas tromboplastyny, Quicka) Czas trombinowy 66 67 68 - - - Czas batroksobinowy 65 + Cytomegalowirus
\n
–wykrywanie antygenu (pp65)
\n
–amplifikacja DNA
\n
–przeciwciała (CMV) - - - - + + + + + - + hep. - - - - + + - - + EDTA osocze (+) - - + () cytr. hep. EDTA krew pełna cytr. min 10–27 h min okres biol. półtrwania 3m 6m 1–4 h 1 h–2 d (2–6 °C) 4 h–1 d* 8–12 h 1h (EDTA) 2 h (krew hep.) 7d 1m 1m 1m 1m 6m 1 h–2 d* 8 h–1 d* 2–8 h 4h 12 h 2d 1m 2t 13 d 1m 4–8 °C 1–4 h 4 h–1 d* 2–8 h 8h 7d 1t 21 d 7d 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 30 min 1 l 13 d 7d we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność EDTA Stabilizator * Stabilność zależna od odczynnika i heparyny Zależny od odczynnika Stabilność obniżona w osoczu pacjentów otrzymujących heparynę Unikać zanieczyszczenia heparynianem Bardziej stab. w EDTA Specjalna prob., unikać zanieczyszczeń z korka Przechowywać w postaci zhemolizowanej Komentarz Dziennik Ustaw 64 - Cynk (Zn) 61 -
\n
–IL-1, sIL-2R , sIL, 6R,TNF Cyklosporyna A + G 60 + - CYFRA 21-1 59 + surowica
\n
–IFN-, IFN-, -1
\n
–IL-6 Coxiella burnetii (Gorączka Q) – przeciwciała Składniki analizowane 58 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–56 – Poz. 961 Czynnik VII Czynnik VIII Czynnik VIII R: Ag Czynnik VIII R: Co Czynnik IX Czynnik IX: Ag Czynnik X Czynnik XI Czynnik XII Czynnik XIII Czynniki reumatyczne Podfrakcje IgA, IgG Dehydrogenaza glutaminianianowa Dehydrogenaza mleczanowa (+) (LDH) Diazepam Digitoksyna Digoksyna 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 + + + + + + + + (+) - - - − - - - - - - - EDTA (+) (+) cytr. +, , + , , (+) , , µ , µ +, , +, µ , µ + (+) - - + + - - - - - - - - - - - hep. osocze hep.
\n
EDTA krew pełna cytr.
\n
1–2 d 6–8 d 25–50 h 10–54 h LDH 5 < LDH 1,2 18 h 4–5 h 50–70 h 3–4 d 20–42 h 18–30 h 6h 6–12 h 8–12 h 2–5 h 12–15 h 41–72 h okres biol. półtrwania 1h we krwi w temp.
\n
20–25 °C 6m 6m 6t 4t 3m 1m 1m 1m 6m 6m 2t 1m 1m −20 °C 3m 3m 5m 4d 7d 8d niestab. niestab.
\n
2t 7 d* 4h niestab.
\n
2d 4–8 °C 2t 2t 5m 7d 7d 1d 4h 6h 6h 6h 6h 2d 7 d* 3h 6h 6h 6h 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność azydek sodu * azydek sodu Stabilizator LDH zależne od płytek krwi Dopuszczalne jest pięć cykli zamrażanie-rozmrażanie Odwirować w temp. 4 °C Komentarz Dziennik Ustaw - - - - - - - - Czynnik V 71 - Czynnik II 70 surowica Czynniki krzepnięcia Składniki analizowane 69 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–57 – Poz. 961 Dopamina Dopełniacz C3 Dopełniacz C4 Dwoinka rzeżączki
\n
–przeciwciała Dwuwęglan Echinococcus spp.
\n
–przeciwciała Elastaza Elastaza trzustkowa Elektroforeza białek (patrz również elektroforeza lipoprotein) Elektroforeza lipoprotein Enolaza neuronoswoista (NSE) Entamoeba histolytica
\n
–przeciwciała Enterovirus – przeciwciała + 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 + + + - (+) + + +, - + + hep. - + + + , + + - EDTA osocze - + (+) (+) (+) cytr. hep. + EDTA krew pełna cytr. < 24 h min 12 h–1 d min 3–5 min 4–9 h 6–8 h okres biol. półtrwania 1m 5m 6m 3m 2h 3m 3t 6m niestab. 2 t (30 min– 2 h przy 4 °C) 1d 2d (2–6 °C) 3d 2–5 d 3–7 d 2t 7d 8d 8d 2d 2t 4d 4–8 °C 2d 1d 1 d* 2d 4d 1d 8h 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 1d 8d 2 d (C3c) (2–6 °C) 8–24 h we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność Przy przechowywaniu C4, C4c Zależny od przeciwciał, przy przechowywaniu C3c, C3 Komentarz heparyna Zwiększona w trombocytozie Surowica > osocze Przechowywać w temp. −20 °C z 15 % sacharozą Uwzględnić wpływ fibrynogenu w przypadku użycia osocza hep., może zostać wyeliminowany przez wytrącenie fibryny Przechowy- * 1 h po otwarciu prob., patrz również gazometria krwi wać w zamkn. prob.
\n
Stabilizator Dziennik Ustaw + + + + + + Dizopiramid 89 (+) surowica Dimer D Składniki analizowane 88 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–58 – Poz. 961 Estradiol (E2) Estriol (E3) Etanol Etosuksymid Fenobarbital Fenytoina Ferrytyna Fibrynogen
\n
–Clauss
\n
–immunochemiczny Fibrynopeptyd A Flunitrazepam Folian 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 Erytropoetyna 104 Folitropina (FSH) + + + - - + + + + + (+) + + + surowica - cytr. + (+) , , + +, - µ (+) - - +, , +, , (+) , µ , µ +, , µ - - + , , (+)* , (+) , , , µ - +, , +, , , , - (+), , + , , (+) , (+) , (+) µ, + + - EDTA + , , +, , , + , , , + (+) , µ, + + hep. osocze +µ + hep. + +, +* EDTA krew pełna cytr. min min 3 min 4–5 d 4–5 d 1–8 d 2–6 d 30–60 h 2–6 h 4–11 h okres biol. półtrwania 8h 1m 1m 1l 5m 6m 5m 6m 1l 1l 5m 1l 7d 1l 2t 1d 2h 1–7 d 7d 7d 1m 6m 4t 6m 2d 3d 7d 4–8 °C 2t 30 min 1–7 d 7d 7d 2d 6m 2t 1d 1d 2t 1d 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 30 min, 8 t 5d (2–8 °C) < 1 d* 2d 2d 2t ** 1d 6–24 h we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność askorbinian 2g/L EDTA/ heparyna Stabilizator Hemolizat, sporządzony z 0,5 mL krwi +4,5 mL kwasu askorbinowego (2 g/L).
\n
Heparyna sodowa interferuje w oznaczeniach na analizatorze Axsym () * Chronić przed dostępem światła Stabilność zależna od metody * Zależna od metody Niestab. w prob. SST.
\n
Okres biol. półtrwania krótszy u dzieci * Zalecane 10 g/L NaF w celu stabilizowania ** Paruje, używać zamkn. prob.
\n
Transport próbek zamrożonych Komentarz Dziennik Ustaw
\n
–w krwinkach czerwonych Enzym konwertujący angiotensynę (ACE) Składniki analizowane 103 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–59 – Poz. 961 + 121 Gastryna + + 126 Globulina wiążąca tyroksynę (TBG) 127 Glukagon 125 Glikowana albumina (patrz fruktozamina) 124 Gentamycyna + + +, , * + + hep. (+) (+) cytr. +, , + + (+) (+) -, , (+)µ, - +µ - EDTA osocze hep. EDTA krew pełna cytr.
\n
0,5–3 h (< 30 r. ż.) 1,5–15 h (> 30 r. ż.) min 12 d min okres biol. półtrwania niestab.
\n
7d 4h 1t (4–8 °C) < 15 min pO2 < 30 min pH, pCO2 < 60 min w lodzie 2h 12 h 1 h 4d 4d we krwi w temp.
\n
20–25 °C 1m 4t 3m 2m 1l 2m 2m −20 °C 1,5 d 5d 4t 1t 2h* 1 t* 2t 4d 7d 7d 4–8 °C 30 h 5d 4h 1t* 3d 1d 7d 7d 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność aprotynina 500–2000 KIU/mL * w hep. krwi i zamkn. prob. * aprotynina 2000 KIU/mL Stabilizator Stabilizować Stabilność ApoE2 > ApoE4 > ApoE3 Używać zamkn. szczelnych prob. lub kapilar Niezwłocznie zamrozić surowicę Zależny od płytek krwi w surowicy EDTA wiąże cynk, który jest kofaktorem reakcji Komentarz Dziennik Ustaw 123 Genotypowanie ApoE + + 120 Fruktozamina Gazometria krwi (CO2, O2, pH) + 119 Francisella tularensis (tularemia) – przeciwciała 122 (+) 118 Fosforan, nieorganiczny surowica + + Składniki analizowane 117 Fosfataza zasadowa
\n
–całkowita
\n
–izoenzym kostny Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–60 – Poz. 961 Glukoza
\n
–żylna
\n
–włośniczkowa Gorączka spowodowana przez muchę piaskową (pappataci-) – przeciwciała Haptoglobina HBeAg HBsAg Helicobacter pylori
\n
–przeciwciała Hematokryt Hemoglobina (krew pełna) Hemoglobina pozakrwinkowa Hemoglobina A1c Hemoglobina F (HbF) Heparyna (anty Xa) HHV 6 (human herpesvirus 6) – przeciwciała HIV, ilość wirionów HLA- B27 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 Składniki analizowane 128 Lp. + (+) + , + - - hep. (+) + , + +, -
\n
-+** - EDTA osocze + (+), (+) (+) - - cytr. + + (+) hep. + EDTA cytr. + krew pełna 5–14 d 2m 2m 2m 3,5–4 d min min okres biol. półtrwania 3m 7d 3 d (krew 6 m* z EDTA) 4d 1d 4d (4–8 °C) 8d 7 d* 7 d* 4 d* 8m 7 d* 7 d* 4–8 °C 2d 4h 3 d* 4 d* 3m 2 d* 2 d* 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 10 min 2 1 d* h** 1 d* 10 min we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność Komentarz fosfocytrynian dekstrozy (CPD) * krew z EDTA Krew z heparyną amonową (-) * Hemolizat * Krew z EDTA K2- lepsze od K3-EDTA * Stabilizowany hemolizat i osocze monojodo- ** Probówki z EDTA, fluorkiem, cytrynianem octan mannoza, odczyn kwaśny Fluorek sodu, Stabilizator Dziennik Ustaw + + + + + - - surowica Materiał biologiczny
\n
–61 – Poz. 961 + , , , µ + , + 147 IgD 148 IgE + + + (+) 151 Inhibitor C1-esterazy
\n
–metoda czynnościowa
\n
–immunochemiczna 152 Insulina + 150 IgM Podklasy IgG 149 IgG + + , + 146 IgA + + , + , + + + , ,
\n
- (+) + , + - -, + (+) , , , µ - (+) cytr. hep. EDTA krew pełna cytr. min 5d 3t 2,5 d 5d 6d okres biol. półtrwania 15 min 1–2 d (2–8 °C) 1–2 d (2–8 °C) 8d 1m (2–6 °C) 1h 6h (2–6 °C) we krwi w temp.
\n
20–25 °C 6m 1m 1l 6m 6m 8m 4l −20 °C 6d 2d 8d (2–8 °C) 7d 7d (2–8 °C) 7d 7d 8m 1d 4t 4–8 °C 1d 6h 7d 7d 8m 11–18 h 4d 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność Komentarz Stabilizować osocze przez zamrożenie EDTA oraz cytrynian fluorek Próbka z EDTA kwaśny sodowy cytrynian (0,5 mol/L). Krew 4 g /L krwi przechowywać w temp. 0–4 °C.
\n
Hemolizowana próbka EDTA w detergencie stab. przez 2 d.
\n
Surowica > osocze Stabilizator Dziennik Ustaw IgE swoiste + + 145 HTLV I
\n
–przeciwciała (białaczka T-komórkowa)
\n
–(prowirus) amplifikacja DNA
\n
–amplifikacja RNA + + + EDTA Hormon uwalniający kortykotropinę + hep. osocze 144 surowica + Składniki analizowane 143 Homocysteina Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–62 – Poz. 961 Kalcytonina Karbamazepina Katecholaminy (adrenalina, noradrenalina) Kinaza kreatynowa (CK) Kinaza kreatynowa MB
\n
–aktywność enzymu
\n
–masa enzymu Kokaina Benzoylecgonin Ecgoninmethylester 155 156 157 158 159 160 + + + + + - EDTA cytr. (+) - + - +, - + , (+) + , , +, , (+) , - µ , - µ + , , + , , (+) , + , + , (+) , , , , + hep. osocze hep. EDTA krew pełna Materiał biologiczny cytr.
\n
12 h 12 h 18 h 3–5 min 10–25 h min 10–35 l okres biol. półtrwania 1m −20 °C < 10 min 5d 10 d 7d 7d 7d 4d 1l 4t 1m 30 d 5d 10 d 7d 7d 1m 2d 7d 4–8 °C < 30 min 5d 10 d 2d 2d 4h 1d 5d 20–25 °C w surowicy albo osoczu 1 h, jeśli 1m niestabiliz. 6 m stabiliz.
\n
2d 1 godz. stabiliz.
\n
1d w prob. na pierwiastki śladowe we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność fluorek, pH 5 odczynnik SH bez dostępu światła glutation 1,2 g/L +EGTA aprotynina 400 KIU/mL specjalna prob.
\n
Stabilizator Kokaina przekształcana jest in vitro w swoje metabolity CK-BB niestab.
\n
Oddzielić osocze EGTA w ciągu 15 min i zamrozić w temperaturze −20 °C 10 % wyższe wyniki w osoczu () Może uwalniać się z czerwonego korka Komentarz Dziennik Ustaw + + - Kadm 154 + JC polyoma wirus
\n
–przeciwciała (progresywna wieloogniskowa leukoencefalopatia, PML)
\n
–amplifikacja DNA(PML) Składniki analizowane 153 Lp. surowica
\n
–63 – Poz. 961 Składniki analizowane Kortykotropina (ACTH) Kortyzol Krążące immunokompleksy (CIC) Kreatynina Krętek blady
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja DNA Kwas moczowy Kwas tetrahydrocannabinolu (THC) Kwas 1-glikoproteinowy (orosomukoid) Kwasy tłuszczowe Legionella – przeciwciała Leishmania spp. (leiszmanioza narządowa)
\n
–przeciwciała Leki przeciwdrgawkowe (patrz fenobarbital, walproinian, fenytoina) Lekkie łańcuchy immunoglobuliny (, ) Lp.
\n
161 162 163 164 165 166 167 169 169 170 171 172 173 EDTA + + + + + + (+) * (+) + + + + + + + + + + + , µ + , , µ + hep. osocze (+) (+) (+) cytr. hep. EDTA krew pełna cytr.
\n
2 min ~45 h min min 1h min okres biol. półtrwania 1l 6m 6m 3m 1l 3m 6m 30 min * 2 d 12 d 7d 2–3 d 4h 7d 1m 12 h 5m 6m 7d 7d 8h 7d 3h 4–8 °C 7d 30 min 5m 2m 3d 7d 4h 7d 1h 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C niestab. 6 t we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność azydek sodu aprotynina 400–2000 KIU/mL, merkaptoetanol 2L/mL Stabilizator * Aktywacja lipazy przez heparynę. Niezwłocznie zamrozić surowicę – osocze Niestab. w plastikowych prob.
\n
TPHA, IFT, FTA abs., VDRL, immunoblot 11 % mniej w EDTA () Przechowywać w plastikowych prob., aby zapobiec wiązaniu ze szkłem Komentarz Dziennik Ustaw + + + + + surowica Materiał biologiczny
\n
–64 – Poz. 961 Liczba płytek Liczba retikulocytów Lidokaina Lipaza Lipoproteina Listeria monocytogenes
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja DNA Lit Ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG)
\n
–wolna
\n
–całkowita 178 179 180 181 182 183 184 185 Lutropina (LH) + Liczba krwinek czerwonych 177 + + + + + + -, + + - + + EDTA + , , + , , -µ -µ + , , + , +*, + , + +, + hep. osocze (+) , - - - cytr. (+) (+) (+) + hep. EDTA cytr. (+) (+) + krew pełna 12–36 h 8–24 h 7–14 h 1–3 h 12 h 9–10 d 6–7 h okres biol. półtrwania 7d 24 h (2–8 °C) 1h 1d 4d 4d 7d (4–8 °C) 7d we krwi w temp.
\n
20–25 °C 1l 1l 4t 6m 3m 1l 2l −20 °C 5d 7d 2d 7d 2t 3t 6h 1 d* 7 d* 7 d* 7d 2m 4–8 °C 3d 1d 1d 2d 7d 4 d* 7 d* 3–6 d 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność * we krwi z EDTA Stabilizator * Nie stosować heparyny litowej EDTA wiąże wapń (aktywator), 15 % niższa aktywność przy zastosowaniu heparyny () Żel separatora * Krew z EDTA Aminoglikozydy, należy unikać małopłytkowości rzekomej w próbkach z EDTA * Krew z EDTA Patrz również różnicowanie krwinek białych Dopuszcza się pięć cykli zamrażanie-rozmrażanie Komentarz Dziennik Ustaw 186 + Liczba krwinek białych 176 + Leptyna 175 + surowica Leptospira spp. (Leptospiroza)
\n
–przeciwciała Składniki analizowane 174 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–65 – Poz. 961 Markery powierzchniowe krwinek.
\n
Immunofenotypowanie Metadon Metotreksat Miedź Mikrofilarioza Mioglobina Mleczan Mocznik Monomery fibryny 191 192 193 194 195 196 197 198 Przeciwciała do kompleksu PF4/heparyna Małopłytkowość wywoływana heparyną.
\n
190 189 Malaria
\n
–przeciwciała przeciwplasmodium
\n
–plasmodium spp.
\n
188
\n
–trypanosoma gambiense Magnez (Mg) Składniki analizowane 187 Lp. - + - + , , , µ + - + - + , , , µ - - EDTA - (+) - - cytr. (+) + hep.
\n
1d 3d 7d 4–8 °C 2t 7d 20–25 °C TRANSFIX w próbce pobranej na EDTA – ekspresja markerów do 14 dni Stabilizator * Oddzielić krwinki przed badaniem Komentarz + + 1h min min 15 min 2–4 h 1d 1d < 5 min, niestab. 1h 7d CD4 1 d w hep. krwi 3m 1l 1 m* 3m 1l 6m 1d 7d 3d 2 t* 1t 2t 2h 7d 8h 6 d* 2d mannoza/ fluorek, monojodooctan, odbiałczanie Nie stosować heparyny amonowej Użyć prob. z inhibitorem glikolizy, jeśli próbka nie została niezwłocznie odbiałczona * Odbiałczany w krwi pełnej Próbka zagęszczona Specjalna prob. w celu uniknięcia zanieczyszczenia Światło Rodzaj antykoagulantu zależy od rodzaju badania i czasu transportu materiału do laboratorium Zaleca się wykonywanie badań w próbce natywnej Rozmaz krwi kapilarnej 4t 1l −20 °C w surowicy albo osoczu (+) 1d 1 d * we krwi w temp.
\n
20–25 °C Badanie mikroskopowe krwi pełnej + cytr. okres biol. półtrwania EDTA krew pełna
\n
–66 – - + - + + + + hep. osocze Stabilność Dziennik Ustaw + + + + + surowica Materiał biologiczny Poz. 961 Mycoplasma pneumoniae
\n
–przeciwciała Netilmycin Nitrazepam Ocena czynności płytek przy użyciu analizatora funkcji płytek krwi (PFA) () Odporność na aktywowane białko C (APC)
\n
–czynnościowy test przesiewowy - 202 203 204 205 206 Ołów (Pb) Opiaty (patrz również morfina) Osmolarność Osteokalcyna 207 208 209 210 +* + + - - + + + +* + + - - - + + + hep. * + - - + EDTA osocze - - (+) cytr. (+) hep. EDTA cytr. krew pełna min 9–10 d 2–3 h okres biol. półtrwania 15 min 30 min 4d 1t 8t (–30 °C) 3m 6m (–70 °C) 1t 2 d* 1d 3h 1t 6m 4–8 °C 8h 3h 7d 3h 1h 3m 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 21 d 6m 6 m (4 °C) we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność Specjalna prob.
\n
Odwirować w ciągu 30 min Specjalny stabilizator Światło Światło * Po hydrolizie Komentarz * aprotyDopuszcza się trzy cykle nina 2500 zamrażanie-rozmrażanie KIU/mL + EDTA (5 mmol/L) Stabilizator Dziennik Ustaw
\n
–genotypowanie czynnika V Leiden Mycobacterium spp.
\n
–amplifikacja DNA 201 + Morfina, całkowita* 200 + surowica Morbillivirus
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja DNA Składniki analizowane 199 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–67 – Poz. 961 Parvovirus B 19
\n
–przeciwciała (erythema infectiosum)
\n
–amplifikacja DNA Peptyd natriuretyczny typu B (BNP)
\n
–pro BNP Phencyclidine Pirogronian Podtypy limfocytów Polipeptyd trzustkowy Potas (K) Prealbumina Produkty degradacji (+)* fibryny/fibrynogenu (FDP) Progesteron Prokainamid oraz N-acetyl-prokainamid 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 + , -, µ +, + - + + - + + + + (+) EDTA cytr. +, + , µ, - - + - + - (+) (+)** - - (+) + , + , (+) hep. osocze + +* hep. (+) EDTA krew pełna cytr.
\n
3–5 h 6–10 h min min 1–4 h okres biol. półtrwania 45 d 7d niestab. 1 h < 1 min 4–5 h 2d 6m 1l 1m 1l 1l 5d 2t 7d 1d 6m 6t 6d 5d 1d 2t 4–8 °C 1d 3h 3d 6t 2d 5d 6h 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 6h 4m (2–3 d w krwi z EDTA) we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność 10 U trombiny oraz 150 KU kalikreiny/ mL krwi EDTA EDTA Stabilizator * Specjalna prob. ** Aprotynina bądź sojowy inhibitor trypsyny Zależny od płytek krwi w surowicy > osocze, hemoliza Zalecany jest specjalny stabilizator (Cyfix II) * Stab. jedynie w krwi odbiałczonej 15 % niższe stężenie w surowicy w porównaniu z osoczem z EDTA Komentarz Dziennik Ustaw + - + + + + Parathormon (PTH) 212 + surowica Paracetamol Składniki analizowane 211 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–68 – Poz. 961 Przeciwciała paciorkowcowe
\n
–anty-DNAza B
\n
–inhibitor hialuronidazy
\n
–antystreptokinaza
\n
–antystreptolizyna O 234 Przeciwciała przeciwmitochondrialne (AMA) Przeciwciała kardiolipinowe 233 238 Przeciwciała gronkowcowe
\n
–antystafilolyzyna O 232 Przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) Przeciwciała anty-HNA 231 237 Przeciwciała anty-HLA 230 Przeciwciała przeciw receptorom TSH (TRAb) Przeciwciała antyfosfolipidowe 229 236 Prymidon 228 Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów (ANCA) + + Propoksyfen 227 + + + + + + + + + + + + + EDTA + + + , , +, , , +, , , +, , , + + + + + , , + , µ µ + hep. osocze - (+) − (+) cytr. hep.
\n
EDTA krew pełna cytr.
\n
6–8 h okres biol. półtrwania 2d 1–2 d we krwi w temp.
\n
20–25 °C 1m 1m 1m 1m 1m 5m 1l −20 °C 7d 7d 7d 2–3 d 2–3 d 4t 6d 1d 4–8 °C 1d 1d 1d 1d 1d 5d 4h 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność Stabilizator Komentarz Dziennik Ustaw 235 + + Propafenon 226 + Prolaktyna 225 + surowica Prokalcytonina Składniki analizowane 224 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–69 – Poz. 961 Przeciwciała przeciwpłytkowe Przeciwciała:
\n
–tarczycowe
\n
–przeciwko peroksydazie tarczycowej (antyTPO)
\n
–tyreoglobulinowe (antyTG) Przedsionkowy peptyd natriuretyczny (ANP)
\n
–prohormon (proANP) Renina Reovirus – przeciwciała Respiratory Syncytial Virus (RSV)
\n
–przeciwciała Rickettsia – przeciwciała Rotavirus – przeciwciała Rozpuszczalny receptor transferyny (sTfR) Różnicowanie krwinek białych
\n
–neutrofile o jądrze pałeczkowatym
\n
–neutrofile o jądrze segmentowym
\n
–krwinki kwasochłonne
\n
–krwinki zasadochłonne
\n
–monocyty
\n
–limfocyty Rtęć (Hg) Salicylan 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 Składniki analizowane 239 Lp. + - + + + - + - + hep. + - - + +* + + EDTA osocze (+) - - + cytr. + hep. EDTA + krew pełna cytr.
\n
15–30 min 1,5–3 l 6–7 h 2 h–3 l okres biol. półtrwania 3–12 h 12 h–6 d 2 h–2 d 2–12 h 3 h–7 d 2–12 h 2 h–7 d* 2h niestab.
\n
6h we krwi w temp.
\n
20–25 °C 6m 2t 4t −20 °C 2t 7d 3d 2d 4–8 °C 7d 3d 6h 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność rozmaz krwi stab. * aprotynina Stabilizator Specjalna prob.
\n
K3- lub K2-EDTA: Stabilność zależna od temp. oraz aparatury * Rozmaz wykonać do 3 h od pobrania.
\n
Nie przechowywać krwi z EDTA w lodówce Zamrażać tylko raz Odwirować w temp. 4 °C Komentarz Dziennik Ustaw + + + - + surowica Materiał biologiczny
\n
–70 – Poz. 961 Somatotropina (STH) (hormon wzrostu) Sód (Na) Swoisty antygen prostaty (PSA)
\n
–wolny
\n
–całkowity Szybkość opadania krwinek czerwonych (OB) Tacrolismus Telopeptyd C-końcowy kolagenu typu I (ß-CrossLaps) Teofilina Testosteron Tobramycyna Toksyna Corynebacterium + diphtheriae – przeciwciała 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 + + + + - + - EDTA - - cytr. + + - (+), - +, , + (+) + , , + , , (+) µ , µ + + - + + + , µ, + , µ, (+) - - + - - hep. osocze - +* hep. +* EDTA cytr. krew pełna 0,5–3 h 3–12 h 6–12 h 2 h–7 d 4–7 d min min okres biol. półtrwania 3m 3m 1l - 1 m 3 m -2 l 1l 3m 1l 1l 1m 3d 3d 3m 7d 2t - 1d 30 d 2t 8d 2t 2t 4–8 °C <2h 1d 3m 1h 7d - 7d 2t 3d 1d 1t 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 7d 1l 1d u kobiet 8h 7d 2h 2h 1d 4d 1d 2d 2d we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność pH 8,0 EDTA Stabilizator Niższe wyniki w osoczu hep.
\n
Stabilność zależna od pH 1 część cytrynianu, 4 części krwi Dopuszcza się trzy cykle zamrażanie/rozmrażanie * Używać heparyny stabilizowanej 140 mM Na 8-12 IU/mL krwi * Specjalne prob., ryzyko zanieczyszczenia Komentarz Dziennik Ustaw - + + + + + Siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) 252 - surowica Selen (Se) Składniki analizowane 251 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–71 – Poz. 961 Triglicerydy Trijodotyronina (T3)
\n
–wolna (fT3) 269 270 Troponina T Transferyna uboga w węglowodany (CDT) 268 272 Transferyna 267 Troponina I + Transaminaza glutaminianowo-szczawiooctowa (GOT) (patrz aminotransferaza asparaginianowa) 266 + + +, - (+) + cytr. +* (+) +* , - + , , µ - , µ (+) + µ , , , µ + , , + , , (+) µ µ + - + + + , + + EDTA + + hep. osocze hep. + EDTA krew pełna cytr.
\n
2d 19 h 3 h–3 d 14–18 d 8,5 d okres biol. półtrwania 8h 7 d * 3d 11 d 3t (2–6 °C) we krwi w temp.
\n
20–25 °C 3m 4t 3m 3m 1l 1l 6m −20 °C 7d 3d 2t 8d 7d 7d 8m 8d 4–8 °C 1d 3h 1d 2d 2d 7d 4m 8d 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność Stabilizator * Obniżone stężenie opisywane u niektórych pacjentów * Obniżone stężenie opisywane u niektórych pacjentów Różnica surowica-osocze zależna od metody * Wzrost triglicerydów, spadek wolnego glicerolu, ale jedynie niewielki wzrost glicerolu całkowitego Zależnie od metody Komentarz Dziennik Ustaw 271 Transaminaza glutaminianowopirogronianowa (GPT) (patrz aminotransferaza alaninowa) 265 + Toxoplasma gondii
\n
–przeciwciała (IgA, IgG, IgM) 264 + surowica Toksyna laseczki tężca
\n
–przeciwciała Składniki analizowane 263 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–72 – Poz. 961 Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne Typowanie HLA DR Typowanie HLA-ABC Tyreoglobulina Tyreotropina (TSH) Tyroksyna (T4) Tyroksyna wolna (fT4) Urydylilotransferaz heksozo-1-fosforanu (test Beutlera) Walproinian Wankomycyna Wapń
\n
–całkowity
\n
–zjonizowany (wolny) Wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP) Wazopresyna (ADH) Wirus Coxsackie
\n
–przeciwciała Wirus Dengue
\n
–przeciwciała 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 Składniki analizowane 273 Lp. + + + - + + EDTA (+) cytr. + + - - + +, , + (+) + +, , + , , + , µ µ - - (+) (+) (+) + , , + , , (+) , -, , , µ , µ + , , + , , (+) µ, - , - µ + hep. osocze + * hep. + EDTA krew pełna cytr. h min 4–10 h 8–15 h 6m min 3t okres biol. półtrwania 3m 3m 1m 3m 1m >6d 6d 6d 3t 2h 7d 8d 7d 3d 3d 4–8 °C 1d 1d 7d 3 d** 2d 2d 5d 1d 1d 20–25 °C w surowicy albo osoczu −20 °C 2 d 8m 15 min 1 d* 2d 7d 7d 2d 1d 2–8 °C 3 d we krwi w temp.
\n
20–25 °C Stabilność EDTA EDTA + aprotynina * Użyć heparyny miareczkowanej wapniem Stabilizator Zamrozić osocze Zależny od pH ** Stab. w prob. z żelem przez 25 h oraz przez 72 h po odwirowaniu w zamkn. prob.
\n
Krwinki czerwone U noworodków krew pobrana na bibułę Krew z heparyną amonową Dłuższe przechowywanie wymaga usunięcia erytrocytów (hem hamuje reakcję PCR) i zamrożenie kożucha leukocytarnego Komentarz Dziennik Ustaw + + + + + surowica Materiał biologiczny
\n
–73 – Poz. 961 Wirus grypy
\n
–przeciwciała ABC Wirus Hanta
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja RNA Wirus Herpes simplex 1 lub 2 – przeciwciała Wirus HHV 6, 7, 8
\n
–amplifikacja DNA Wirus HIV 1
\n
–(prowirus) amplifikacja DNA
\n
–amplifikacja RNA Wirus HIV 1 oraz 2
\n
–przeciwciała Wirus kleszczowego zapalenia mózgu
\n
–przeciwciała Wirus limfocytowego zapalenia opon mózgowych (LCM)
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja RNA Wirus odry
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja RNA 290 291 292 293 294 295.
\n
296 297 298 + + (+) EDTA (+) + , +, hep. osocze (+) , , cytr. - hep. EDTA - krew pełna cytr.
\n
5–14 d okres biol. półtrwania 7d we krwi w temp.
\n
20–25 °C −20 °C 5d 4–8 °C 7d 1-2 d 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność Stabilizator Dopuszcza się kilka cykli zamrażanie-rozmrażanie IgG, IgM, IgA; ELISA, Western Blot Komentarz Dziennik Ustaw + + + + + Wirus Epstein Barr
\n
–przeciwciała heterofilne + (test Paula Bunnela)
\n
–anty-EBNA, -VCA, -EA + 289 + surowica Wirus ECHO
\n
–przeciwciała Składniki analizowane 288 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–74 – Poz. 961 Wirus Polio 1, 2, 3
\n
–przeciwciała Wirus Rubella
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja RNA Wirus Varicella Zoster
\n
–przeciwciała
\n
–amplifikacja DNA Wirus zapalenia przyusznic – przeciwciała Wirus zapalenia wątroby typu B – amplifikacja DNA Wirus zapalenia wątroby typu C – amplifikacja RNA Wirus zapalenia wątroby typu D – amplifikacja RNA Wirus zapalenia wątroby typu E – amplifikacja RNA Witamina A (retinol) Witamina B1 (tiamina) Witamina B12 (kobalamina) Witamina B2 (ryboflawina) Witamina B6 (fosforan pirydoksalu) 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 Składniki analizowane 299 Lp. + + + + + + + hep. + + + + + + + EDTA osocze (+) cytr. hep. EDTA krew pełna cytr.
\n
11 h okres biol. półtrwania we krwi w temp.
\n
20–25 °C 1d 1m 8t 1l 2l −20 °C 1h 1d 1m 4–8 °C 30 min 15 min 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność EDTA, bez dostępu światła EDTA, bez dostępu światła Stabilizator Test neutralizacji Komentarz Dziennik Ustaw + + + + + + + surowica Materiał biologiczny
\n
–75 – Poz. 961 + + + + + + + + Witamina K (filochinon) Yersinia enterocolitica
\n
–przeciwciała Zapalenie wątroby – przeciwciała:
\n
–anty-HAV
\n
–anty-HAV IgM
\n
–anty-HBsAg
\n
–anty-HBc
\n
–anty-HBe
\n
–anty-HCV
\n
–anty D
\n
–anty E 315 316 317 + , + + , + , + + , , + hep.
\n
EDTA cytr. + + + + Złoto Żelazo (Fe) 1-Antytrypsyna 319 320 + Zimne aglutyniny - +, - (+) - (+), + + , (+), , (+) + + , , + ,, + (+) + , + + + , + 3h 1l 3m 11 d 7t (2–6 °C) 3m 1l 2h niestab.
\n
8h 5m 3m 7d 5d 5d 4t 4t 3t 5d 7d 7d 4t 4t 4t niestab.
\n
1m 3d 3d 20–25 °C EDTA 60 g/L metafosforan, odbiałczona Stabilizator EDTA oraz cytrynian Przechowywać krew pełną w temp. 37 °C (łaźnia wodna) światło UV * Tylko ze stabilizatorem Komentarz Dziennik Ustaw 318 + + 3h 4–8 °C w surowicy albo osoczu Stabilność −20 °C 3 h (4 °C) 3 t* we krwi w temp.
\n
20–25 °C 3d cytr. okres biol. półtrwania + Witamina E (tokoferol) EDTA krew pełna 3d 314 + hep. osocze + Witamina D
\n
–1,25dihydroksycholekalcyferol
\n
–25hydroksycholekalcyferol 313 surowica Witamina C (kwas askorbinowy) Składniki analizowane 312 Lp.
\n
Materiał biologiczny
\n
–76 – Poz. 961 + + + + 2-Mikroglobulina -Glutamylo-transferaza (−GT) EDTA osocze cytr. (+) (+) , (+) , + - + hep.
\n
EDTA krew pełna Materiał biologiczny + , , + , , (+) , , µ , µ + hep. 1-Fetoproteina (AFP) Składniki analizowane Lp. surowica cytr.
\n
3–4 d 7d 4d 1d 1d we krwi w temp.
\n
20–25 °C okres biol. półtrwania 1l 6m 3m −20 °C 7d 3d 7d 4–8 °C 7d 3d 3d 20–25 °C w surowicy albo osoczu Stabilność Stabilizator Komentarz Dziennik Ustaw
\n
–77 – Poz. 961 6m Albumina Aluminium Amfetamina Białko Bence’a-Jonesa (lekkie łańcuchy ) C-Peptyd Cystyna Cytrynian Dietyloamid kwasu lizergowego (LSD) Etanol Fosforan nieorganiczny Glukoza Hydroksyprolina Immunoglobulina G (IgG) Katecholaminy Noradrenalina Adrenalina Dopamina Kodeina Kortyzol wolny Kreatynina Kwas moczowy Kwas wanilinomigdałowy (VMA) 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 >1l niestab.
\n
6m 1t >7d 6d 1t 7 d przy pH 3–5 4d 2d 2d 3t 1l 1l 4d 4d niestabiliz.
\n
20 d niestabiliz.
\n
1l 7d 5d 2h 1m 5d 2h 2 d przy pH < 5,0 1m 1 d* 7d 19 h 7d 3d 7d 2h 20–25 °C niestab.
\n
5d 30 d 1m 3m 6d 1m 7d 1m 2d 4–8 °C Stabilność w temp. pH < 5 pH > 8 10 g/L kwas borny zakwasić, pH < 2 lub EDTA (250 mg/L) oraz pirosiarczyn sodu (250 mg/L) 10 mmol/L azydku 1 vol% tymol, 5 mL/L * pH <1,7 stabiliz. w HCl zakwasić Stabilizator Osad przy pH < 7 Bakterie zmniejszają stabilność Wytrąca się przy pH zasadowym Niestab. w moczu macierzystym Komentarz Dziennik Ustaw 2d 2m 4 t* >1l 6m 1l 1l 2d −20 °C Kwas 5Hydroksyindolooctowy Składnik analizowany Warunki i maksymalny czas przechowywania moczu od momentu jego pozyskania do wykonania czynności medycyny laboratoryjnej 1 Lp.
\n
III.
\n
–78 – Poz. 961 1l 1m Metabolit kokainy Benzoylecgonine Miedź Mioglobina Mocznik Morfina N-Acetylo-β,Dglukozaminidaza (β-NAG) N-telopeptydy (NTx) Osad Akantocyty Wałeczki (szkliste i inne) Bakterie Komórki nabłonkowe Krwinki czerwone Krwinki białe Osmolalność pH Pola testu paskowego Krwinki czerwone Krwinki białe Proteina Porfiryny Porfiryny ogółem Uroporfiryna Heptakarboksyporfiryna Heksakarboksyporfiryna Pentakarboksyporfiryna Koproporfiryna Trikarboksypofiryna Dikarboksyporfiryna 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 stabiliz. przy pH 6–7 7d 1–3 h 1 d* niestab. 7d 1–4 h 1–4 h 24 h 1–8 h 5d 7d 7d 12d* 7d 3t 3d 4d 4–8 °C Stabilność w temp.
\n
4d 4–8 h 1d > 2 h** 3h 1–2 h 2 d, 1 d* 2d 1–2 h *** 3h 1 h, 24 h* 24 h**, < 1 h*** 1d 2d 12d* 3d 3d 1d 20–25 °C 0,3% NaHCO3, pH 6–7 Osmolalność > 300 mOsm/kg pH < 7 * pH > 8,0 pH 5, kwas askorbinowy zakwasić, pH < 2 pH 6–7, stabiliz. 0,3 % NaHCO3 Stabilizator Światło * > 300 mosmol/kg ** Niestab. przy pH > 7,5 Wzrost poprzez tworzenie NH4 * > 300 mOsm/kg ** pH < 6,5 *** pH > 7,5 Nie zamrażać Niestab. w kwaśnym pH Leki Światło Komentarz Dziennik Ustaw 1m >3m 4t 4t > 12 d* 1l 4m 1l Magnez 22 1m −20 °C Kwas -aminolewulinowy Składnik analizowany 21 Lp.
\n
–79 – Poz. 961 >3t >1l Proteina Sód Szczawian Transferyna Wapń Wiązania krzyżowe pirydynium (wiązania krzyżowe kolagenu) Żelazo α1-Mikroglobulina α2-Makroglobulina -Amylaza 37 38 39 40 41 42 43 44 45 >3t 6m >1l 4t > 4 m (przy pH 1,5) 1l 1m 1l Potas 1 m* Porfobilinogen −20 °C 36 Składnik analizowany 35 Lp. > 10 d 7d 1m 7d 4d 1t niestab. 45 d 7d 2m 7 d* 4–8 °C Stabilność w temp.
\n
2d 7d 7d 3d 6t 2d 7d <1h 45 d 1d 45 d 4 d* 20–25 °C zakwasić, pH < 2 pH < 2, HCl 1 vol%, tymol 5 mL/L * pH 6–7 przez NaHCO3 Stabilizator Zanieczyszczenia śliny Światło UV Krystalizacja w chłodnej temp.
\n
Witamina C Kwas pH Światło Komentarz Dziennik Ustaw
\n
–80 – Poz. 961 Albumina Białko całkowite Glukoza IgA, IgG, IgM Komórki nowotworowe Krwinki białe Mleczan 2 3 4 5 6 7 Składnik analizowany m niestab. >1m >1l >1l −20 °C 1h 3–5 h 1–12 h 7d 3d 6d 2m 4–8 °C Stabilność w temp.
\n
30 min 1–2 h 1d 5h 1d 1d 20–25 °C nie schładzać transportować w lodzie bez dodatków bez częściowego utrwalenia Długotrwałe przechowywanie: natychmiast –70 °C w szczelnie zamkn. naczyniach szklanych lub polipropylenowych Do 1 h:
\n
Do 3 h:
\n
Stabilizator Krwinki białe, komórki nowotworowe: preparaty mikroskopowe przechowywać jak rozmazy IgG: nie zaleca się zamrażania Glukoza, mleczan: stabilność zależy od obecności i liczby komórek Komentarz Warunki i maksymalny czas przechowywania płynu mózgowo-rdzeniowego od momentu jego pozyskania do wykonania czynności medycyny laboratoryjnej 1 Lp.
\n
IV. Dziennik Ustaw
\n
–81 – Poz. 961 Badania cytogenetyczne/ cytomolekularne i molekularne Kariotyp konstytucyjny Kariotyp konstytucyjny płodu (w tym kariotyp płodu post mortem) Kariotyp w chorobach nowotworowych Badanie techniką FISH Genetyczne badania molekularne płodu (w tym badania z cffDNA oraz badania post mortem) Genetyczne badania molekularne postnatalne nienowotworowe Genetyczne badania molekularne, diagnostyka nowotworów 1 2 3 4 5 6 7 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - B,D,E 3 lata B,D,E 3 lata C-3-6 m-cy - - - −20 °C B,D,E,H – B,D,E,H 10 lat;
\n
3 lata, C-1 rok C-3-6 m-cy B,D,E, 10 lat B,D,E 10 lat C-1 rok - - - - −80 C o F- 20 lat, najlepiej do 2 lat (+) 24h (+) 24h (+) 24h 20–25 °C (+) 12h B,E (+) 24h -72h, D (+) 8h E (+) 8h, F- 20 lat, najlepiej do 2 lat F- 20 lat, najlepiej do 2 lat B,E F- 20 lat, (+)24hnajlepiej 72h, do 2 lat C,D (+) 8h A,D, E,G 48-72h 24 h 24h 3d 4–8 °C Stabilność - - - A,D,E,G (+) 8h (+) 8h (+) 8h (+) 8h 37 °C Komentarz Dziennik Ustaw - - - - C-biopsja D-Biopsja E-Tkanka FG-Aspirat H-Aspirat płynna płynna nieutrwalona Tkanka/komórki szpiku szpiku (osocze) (krew(w tym utrwalone kostnego kostnego badania EDTA lub tkanka (bloczek (heparyna) (EDTA) cffDNA, osocze, pochodzenia parafinowy, ctDNA, mocz, inne płodowego – cellblok itp.) ctRNA płyny trofoblast, ustrojowe, tkanka nowokomórki tworowa) płodu) A-heparyna B-EDTA - inne krew pełna Materiał biologiczny Warunki i maksymalny czas przechowywania materiału biologicznego od momentu jego pozyskania do wykonania badania cytogenetycznego, cytomolekularnego i molekularnego Lp.
\n
V.
\n
–82 – Poz. 961 Warunki i maksymalny czas przechowywania materiału biologicznego po wykonaniu czynności medycyny laboratoryjnej, po wykonaniu mikrobiologicznych badań laboratoryjnych oraz po wykonaniu czynności laboratoryjnej genetyki medycznej Dziennik Ustaw
\n
1)krew pełną przechowuje się przez maksymalnie (część II):
\n
a)7 dni w temperaturze od 4 do 8 °C – lp. 65, 136, 138, 139, 142, 144, 177–180, 191, 206, 256,
\n
b)13 dni w temperaturze od 4 do 8 °C – lp. 61,
\n
c)3–6 miesięcy w temperaturze −20 °C – lp. 61, 65, 108, 116; do 3 lat w przypadku molekularnych badań genetycznych,
\n
d)do 10 lat w temperaturze −80 °C w przypadku molekularnych badań genetycznych;
\n
2)osocze lub surowicę przechowuje się w temperaturze −20 °C lub niższej, jeżeli ma być przechowywana przez maksymalnie (część II):
\n
a)7 dni – lp. 7, 11, 92, 161, 170, 205, 215, 283,
\n
b)14 dni – lp. 51, 74, 246,
\n
c)1 miesiąc – lp. 66–69, 71, 72, 77, 79, 82, 84, 85, 90, 99, 113, 119, 125, 127, 152, 157–160, 162, 186, 190, 197, 211, 212, 222, 230, 231, 234, 236, 237, 240, 254, 260, 265, 269, 274, 276, 308, 309, 311,
\n
d)6 miesięcy – lp. 6, 12, 20–24, 26–29, 31, 34, 39, 43–47, 55–57, 60, 63, 66, 75, 76, 83, 87–90, 93, 98, 101, 105, 108–111, 116, 118, 121, 124, 131, 147–151, 153, 158, 163, 165, 167, 168, 174, 183, 185, 193, 196, 199, 201, 207, 210, 213, 224, 229, 249, 252, 257, 258, 268, 270, 275, 278, 280, 282, 314, 320–322,
\n
e)1 rok – lp. 16, 19, 35, 54, 58, 62, 104, 106, 107, 112, 117, 152, 160, 164, 169, 182, 186-188, 194, 198, 220, 221, 223, 226, 251, 253, 254, 259, 266, 267, 307, 313, 319, 323,
\n
f)2 lata – lp. 176, 306,
\n
g)3 lata – lp. 36, 50,
\n
h)4 lata – lp. 144;
\n
Szczegółowe warunki:
\n
1.Materiał biologiczny jest przechowywany w sposób zapewniający jego integralność i ochronę przed degradacją.
\n
2.Materiał biologiczny jest opisany zgodnie z obowiązującymi przepisami i zawiera informacje o pacjencie, dacie pobrania i rodzaju badania laboratoryjnego.
\n
3.Materiał biologiczny jest przechowywany w:
\n
1)odpowiedniej temperaturze, która jest określona dla każdego rodzaju materiału biologicznego;
\n
2)odpowiednich pojemnikach zabezpieczonych przed dostępem osób nieupoważnionych.
\n
4.Sposób przechowywania materiału biologicznego przeznaczonego do długoterminowego przechowywania podlega szczegółowej rejestracji warunków i dat przechowywania.
\n
5.Warunki przechowywania materiału biologicznego są monitorowane i dokumentowane, aby zapewnić stałość temperatury oraz innych parametrów środowiskowych.
\n
Warunki ogólne:
\n
VI.
\n
–83 – Poz. 961
\n
3)preparaty mikroskopowe (część II):
\n
a)rozmazy krwi przechowuje się w temperaturze pokojowej (od 20 do 25 °C) przez okres do 1 roku. W celu długoterminowej archiwizacji przechowuje się je w suchym i ciemnym miejscu, aby zapobiec degradacji barwników,
\n
b)rozmazy szpiku kostnego przechowuje się w temperaturze pokojowej (od 20 do 25 °C) przez okres do 20 lat, szczególnie gdy są wykonane na szkiełkach podstawowych i zabezpieczone przed wilgocią,
\n
c)gotowe preparaty do kariotypowania przechowuje się do 3 miesięcy w temperaturze od 20 do 25 °C, a pliki graficzne w elektronicznej dokumentacji (metafazy i interfazy) przechowuje się do 30 lat,
\n
d)gotowe preparaty do techniki FISH przechowuje się do 1 tygodnia w temperaturze 4–8 °C w zaciemnieniu, a pliki graficzne w elektronicznej dokumentacji (metafazy i interfazy) przechowuje się do 30 lat;
\n
4)mocz (część III):
\n
a)do badania ogólnego – przechowuje się w temperaturze od 4 do 8 °C maksymalnie przez 4 godziny,
\n
b)w przypadku konieczności dłuższego przechowywania do badań biochemicznych, mikrobiologicznych lub toksykologicznych próbki można zamrozić w temperaturze −20 °C;
\n
5)płyn mózgowo-rdzeniowy (część IV) – lp. 1, 2, 3, 7 – dopuszczalne przechowywanie w temperaturze −20 °C przez 1 do 12 miesięcy;
\n
6)materiał tkankowy utrwala się w formalinie i przechowuje się w temperaturze pokojowej. Po przygotowaniu preparatów parafinowych materiał biologiczny jest przechowywany 20 lat;
\n
7)materiał biologiczny do badań genetycznych – lp. 18, 65, 124, 146, 154, 166, 184, 200, 202, 214, 272, 273 (część II) – krew i surowicę w przypadku oznaczeń patogenów przechowuje się od 7 dni do 3 miesięcy w temperaturze −20 °C, a w przypadku krwi na typowanie HLA – przechowuje się od 3 miesięcy do 1 roku w temperaturze −20 °C;
\n
8)osady cytogenetyczne (z diagnostyki prenatalnej, postnatalnej i nowotworów) są przechowywane 2 lata;
\n
9)wyizolowane preparaty kwasów nukleinowych przechowuje się w temperaturze 4–8 °C do 1 miesiąca, w temperaturze −20 °C do 3–6 miesięcy, w temperaturze −80 °C do 20 lat. Dziennik Ustaw
\n
–84 – Poz. 961