{"html": "<div class=\"lf-doc\"><p class=\"lf-p\">Komitet Obrony Kraju może określić formacje obrony cywilnej, w których w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny czynna służba jest pełniona bezterminowo.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące czynną służbę w obronie cywilnej mogą być skoszarowane na zarządzenie właściwego ministra lub wojewody.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-154\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 154</span><span class=\"lf-art-t\">Osoby odbywające służbę w obronie cywilnej są zobowiązane do wykonywania poleceń przełożonych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w sprawach związanych z pełnieniem tej służby i wykonywaniem zadań obrony cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-155\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 155</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej za wzorową służbę oraz za osiągnięcia w wykonywaniu zadań obrony cywilnej mogą być udzielane następujące wyróżnienia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>pochwała,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>pismo pochwalne,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>krótkoterminowy urlop,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nagroda rzeczowa lub pieniężna,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>dyplom uznania,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>nadanie wyróżniającego tytułu i odznaki wzorowego junaka,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>wpisanie nazwiska i zasług do kroniki oddziału formacji obrony cywilnej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>wpisanie nazwiska i zasług do „Honorowej Księgi Obrony Cywilnej”.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyróżnień, o których mowa w ust. 1 pkt 3, 4 i 6, udziela się wyłącznie junakom odbywającym zasadniczą służbę w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyróżnieniem jest także wcześniejsze skreślenie poprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szef Obrony Cywilnej Kraju może wprowadzić również inne rodzaje wyróżnień.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-156\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 156</span><span class=\"lf-art-t\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej niezależnie od udzielanych wyróżnień</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">mogą być nadawane ordery lub odznaczenia oraz odznaka „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej”</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w przypadkach i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-157\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 157</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej za naruszenie obowiązków wynikających z tej służby mogą być wymierzane następujące kary dyscyplinarne:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>upomnienie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nagana,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nagana z ostrzeżeniem,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>wykonywanie czynności porządkowych poza kolejnością,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania przez czas określony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>pozbawienie wyróżniającego tytułu i odznaki wzorowego junaka lub tytułu starszego junaka,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>areszt do czternastu dni,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>zmniejszenie lub pozbawienie urlopu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>służba w oddziale dyscyplinarnym przez okres od jednego do trzech miesięcy.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kary, o których mowa w ust. 1 pkt 3-9, wymierza się wyłącznie junakom odbywającym zasadniczą służbę w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Nie można karać dyscyplinarnie po upływie sześciu miesięcy od popełnienia przewinienia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-158\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 158</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wymierzoną karę dyscyplinarną uchyla się w razie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>ujawnienia nowych okoliczności, które wskazują, że brak było podstaw do ukarania,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>ukarania wbrew przepisom ustawy albo przepisom wydanym na jej podstawie.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Uprawnionymi do uchylania kar dyscyplinarnych są przełożony, który karę wymierzył, i jego przełożeni.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szef Obrony Cywilnej Kraju może uchylić każdą karę dyscyplinarną wymierzoną osobie odbywającej służbę w obronie cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-159\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 159</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okresu odbywania kary dyscyplinarnej aresztu nie zalicza się do czasu trwania zasadniczej służby w obronie cywilnej, jeżeli kara ta nie została skreślona z ewidencji.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu trwania zasadniczej służby w obronie cywilnej nie zalicza się również okresu, na który junak samowolnie opuścił oddział lub wyznaczone miejsce przebywania albo przez który samowolnie poza nimi pozostawał. Jednakże okres ten można zaliczyć do czasu trwania zasadniczej służby w obronie cywilnej, jeżeli w późniejszym okresie junak wyróżnił się wzorową służbą i kara dyscyplinarna za to przewinienie została skreślona w drodze wyróżnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junak odbywający karę służby w oddziale dyscyplinarnym, który szczególnie wyróżnia się w tej służbie, może być zwolniony od odbycia części kary.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junak podlegający zwolnieniu z zasadniczej służby w obronie cywilnej, który odbywa karę służby w oddziale dyscyplinarnym, nie może być zwolniony ze służby w czasie odbywania kary.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-160\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 160</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające służbę w obronie cywilnej są obowiązane zachować w tajemnicy wszystkie sprawy, o których powzięły wiadomości bezpośrednio lub w związku z odbywaniem tej służby, jeżeli sprawy te uznano za tajne albo gdy utrzymania ich w tajemnicy wymagają względy obrony.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek zachowania tajemnicy trwa zarówno w czasie odbywania służby, jak i po zwolnieniu z niej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od obowiązku zachowania tajemnicy w określonych przypadkach może zwolnić osobę wymienioną w ust. 1 Szef Obrony Cywilnej Kraju albo właściwy minister lub wojewoda.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-161\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 161</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające służbę w obronie cywilnej są obowiązane do noszenia w czasie odbywania tej służby specjalnych oznak i umundurowania, jeżeli zostały wprowadzone.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa wzór i kolor umundurowania osób odbywających służbę w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby określone w ust. 1 mogą być uzbrojone według zasad ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-162\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 162</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej mogą być przyznane, na zasadach określonych przez Radę Ministrów, zakwaterowanie i bezpłatne wyżywienie lub równoważniki pieniężne oraz zwrot kosztów przejazdu.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junakom w czasie odbywania zasadniczej służby:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przysługuje umundurowanie lub równoważnik pieniężny i uposażenie w wysokości i na zasadach przewidzianych dla szeregowych odbywających zasadniczą służbę wojskową,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>udziela się urlopów w wymiarze i na zasadach przewidzianych dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junacy mogą otrzymywać również inne należności pieniężne określone przez Radę Ministrów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-163\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 163</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pracownicy odbywający służbę w obronie cywilnej zachowują prawo do wynagrodzenia z zakładu pracy za czas odbywania przeszkolenia na obozie szkoleniowym (art. 149 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 pkt 2) lub ćwiczeń (art. 151 ust. 2, 4 i 5), obliczanego według zasad określonych dla ustalania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie odbywania służby, o której mowa w ust. 1, w sposób ciągły przez czas dłuższy niż jeden dzień przez osoby nie będące pracownikami, członkom rodzin tych osób pozostającym na ich utrzymaniu przysługują zasiłki dzienne stosownie do art. 130.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące czynną służbę w razie mobilizacji i w czasie wojny otrzymują wynagrodzenie określone przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia; do członków rodzin pozostających na utrzymaniu tych osób stosuje się odpowiednio przepis art. 138 ust. 2.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-164\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 164</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej przysługuje prawo do bezpłatnych świadczeń leczniczych zakładów społecznych służby zdrowia w razie doznania uszczerbku na zdrowiu w związku z odbywaniem tej służby albo w bezpośredniej drodze do miejsca odbywania służby lub w drodze powrotnej, jak również w razie zachorowania w czasie odbywania zasadniczej służby, przeszkolenia na obozie szkoleniowym, ćwiczeń, o których mowa w art. 151 ust. 2, albo pełnienia czynnej służby w obronie cywilnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Bezpłatne świadczenia lecznicze obejmują pomoc doraźną, w tym również stacji pogotowia ratunkowego, a w razie konieczności leczenie ambulatoryjno-domowe i szpitalne, leki i środki opatrunkowe oraz niezbędne protezy i środki przeciw zniekształceniu i kalectwu.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Pomoc doraźna przysługuje także w razie nagłego zachorowania podczas ćwiczeń odbywanych w czasie wolnym od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Minister Zdrowia i Opieki Społecznej określa w porozumieniu z Szefem Obrony Cywilnej Kraju zakres i tryb udzielania świadczeń leczniczych osobom, o których mowa w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-165\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 165</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobie odbywającej służbę w obronie cywilnej, która doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z odbywaniem tej służby, a w razie śmierci tej osoby - członkom rodziny, przysługują, z zastrzeżeniem ust. 4-6, świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przeprowadza i odszkodowanie wypłaca zakład pracy, organ administracji państwowej lub inny organ, któremu formacja obrony cywilnej jest podporządkowana, albo jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 142 ust. 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wypadków w drodze do miejsca lub z miejsca pełnienia służby, z tym że prawo do świadczeń ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji zakładu pracy lub organu wymienionego w ust. 1 i 2 w sprawie odszkodowania przysługuje odwołanie na zasadach i w trybie przewidzianych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Junakowi odbywającemu zasadniczą służbę w oddziale obrony cywilnej, który doznał uszczerbku na zdrowiu w czasie odbywania tej służby, a w razie śmierci junaka - członkom rodziny, przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe oraz należności pośmiertne, na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach dla żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>właściwość organów i tryb ustalania: a) okoliczności i przyczyn wypadku, któremu uległ junak, b) związku choroby junaka ze szczególnymi właściwościami lub warunkami zasadniczej służby w obronie cywilnej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>właściwość organów do orzekania o uszczerbku na zdrowiu junaka oraz do przyznawania i wypłacania świadczeń odszkodowawczych oraz należności pośmiertnych, o których mowa w ust. 4.</div>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od decyzji organu właściwego w sprawach świadczeń odszkodowawczych, o których mowa w ust. 4, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie określonym w przepisach o postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres odbywania zasadniczej służby w obronie cywilnej jest okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-166\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 166</span><span class=\"lf-art-t\">Do odpowiedzialności materialnej junaków za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">obowiązków wynikających z odbywania zasadniczej służby w obronie cywilnej stosuje się odpowiednio zasady określone dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z tym że w razie odmowy dobrowolnego uiszczenia odszkodowania sprawę rozpoznaje sąd powszechny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-167\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 167</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie uprawnień poborowych odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej i członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy art. 123, art. 124 ust. 1 pkt 1, art. 125, 126, 128 ust. 1, art. 129, art. 130 ust. 2-5, art. 131-135 i art. 139.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia przyznać osobom odbywającym służbę w obronie cywilnej oraz członkom ich rodzin inne uprawnienia oprócz przewidzianych w art. 162-165, określając zasady i warunki korzystania z nich.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-168\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 168</span><span class=\"lf-art-t\">Szef Obrony Cywilnej Kraju określa:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>szczegółową organizację i sposób odbywania służby w obronie cywilnej, szczegółowe zasady i tryb powoływania oraz przeznaczania i zwalniania ze służby, wzory karty powołania do zasadniczej służby w obronie cywilnej oraz karty przydziału do formacji obrony cywilnej, obowiązki i uprawnienia osób odbywających tę służbę, zasady i tryb udzielania wyróżnień i wymierzania kar dyscyplinarnych oraz uprawnienia przełożonych w tym zakresie, zasady wykonywania i skreślania kar, jak również regulamin służby w oddziale dyscyplinarnym,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wzór odznaki wzorowego junaka,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w uzgodnieniu z zainteresowanymi ministrami: a) wzory specjalnych oznak oraz sposób noszenia tych oznak, umundurowania i uzbrojenia, b) normy umundurowania przysługującego osobom odbywającym służbę,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>w porozumieniu z Ministrem Finansów wysokość równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie junaków, jak również zasady jego wypłacania.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przysposobienie obronne młodzieży szkolnej i szkolenie obronne studentek szkół wyższych</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-169\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 169</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Młodzież uczęszczająca do szkół ogólnokształcących i zawodowych podlega w określonym zakresie obowiązkowi odbywania przysposobienia obronnego. Nie dotyczy to młodzieży objętej przysposobieniem wojskowym, stosownie do art. 63.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przysposobienie obronne jest obowiązkowym przedmiotem nauki objętym programem nauczania szkoły.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach przysposobienia obronnego mogą być organizowane w czasie wakacji obozy letnie przez okres do trzydziestu dni.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-170\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 170</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Studentki szkół wyższych podlegają obowiązkowi odbywania szkolenia obronnego. Obowiązek ten nie obejmuje studentek, o których mowa w art. 100 ust. 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi odbywania szkolenia obronnego podlegają również studenci szkół wyższych, którzy ze względu na stan zdrowia lub z innych przyczyn nie zostali objęci obowiązkiem odbywania zajęć wojskowych w studium wojskowym szkoły wyższej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie obronne jest obowiązkowym przedmiotem nauki objętym planem studiów.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie obronne polega na odbywaniu zajęć teoretycznych i szkolenia praktycznego w zakresie przygotowań obrony cywilnej. Szkolenie praktyczne może polegać również na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i usuwaniu ich skutków.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie praktyczne może być organizowane na obozach lub zgrupowaniach albo w innych formach podczas wakacji lub w innym czasie wolnym od zajęć w szkole wyższej przez okres do trzydziestu dni.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-171\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 171</span><span class=\"lf-art-t\">Młodzieży objętej przysposobieniem obronnym mogą być nadawane przydziały do wykonywania</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">czynności pomocniczych dla potrzeb obrony cywilnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-172\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 172</span><span class=\"lf-art-t\">Szef Obrony Cywilnej Kraju w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami określa założenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">programowe, organizację i sposób odbywania przysposobienia obronnego młodzieży szkolnej oraz szkolenia obronnego studentek szkół wyższych.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Powszechna samoobrona ludności</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-173\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 173</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wszystkie osoby zdolne ze względu na stan zdrowia podlegają obowiązkowi szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie ludności w zakresie powszechnej samoobrony ma na celu przygotowanie do samoobrony przed środkami masowego rażenia oraz innymi działaniami nieprzyjaciela.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szkolenie ludności w zakresie powszechnej samoobrony przeprowadza się w formie zajęć podstawowych lub ćwiczeń praktycznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia praktyczne mogą polegać również na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i usuwaniu ich skutków.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-174\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 174</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązkowi szkolenia nie podlegają:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>osoby, które ukończyły sześćdziesiąt lat życia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby zaliczone do I lub II grupy inwalidów oraz inne osoby ułomne lub niezdolne ze względu na stan zdrowia do udziału w zorganizowanych zajęciach,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>kobiety w ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>osoby sprawujące opiekę nad dziećmi od lat ośmiu do szesnastu lub nad osobami wspólnie zamieszkałymi, zaliczonymi do I grupy inwalidów albo obłożnie chorymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć innej osobie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>osoby pobierające naukę lub odbywające studia w szkołach wszystkich typów,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">7)</span>osoby odbywające przysposobienie wojskowe,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">8)</span>osoby odbywające zasadniczą służbę lub szkolenie poborowych w obronie cywilnej oraz służbę zastępczą,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">9)</span>żołnierze w czynnej służbie wojskowej oraz funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej, służby więziennej i pożarnictwa.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Od obowiązku odbywania szkolenia mogą być zwolnieni:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>żołnierze rezerwy posiadający karty mobilizacyjne do jednostek Sił Zbrojnych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osoby posiadające karty przydziału do jednostek zmilitaryzowanych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>osoby posiadające karty przydziału do służby w obronie cywilnej.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie od obowiązku szkolenia w formie ćwiczeń praktycznych polegających na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków nie dotyczy osób, o których mowa w ust. 1 pkt 6-8.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-175\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 175</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązku szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony, przysługuje prawo do bezpłatnych świadczeń leczniczych zakładów społecznych służby zdrowia. Przepisy art. 164 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku powstałego podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązku szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony albo w bezpośredniej drodze do miejsca wykonywania tego obowiązku lub w drodze powrotnej, oraz członkom rodzin osób zmarłych wskutek takiego wypadku przysługują świadczenia na zasadach i w trybie określonym przepisami o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych dla osób nie będących pracownikami.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 176</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia organizację, zasady i wymiar szkolenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">ludności w zakresie powszechnej samoobrony, zasady i tryb zwalniania od obowiązku szkolenia oraz właściwość organów w tych sprawach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-177\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 177</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ludność może być zobowiązana do zaopatrzenia się w sprzęt ochrony indywidualnej oraz w inne artykuły i przedmioty niezbędne w razie zagrożenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, może wprowadzić Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, określając równocześnie zasady i warunki zaopatrzenia.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-178\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 178</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach przygotowania do samoobrony ludność może być zobowiązana do:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przygotowania ochrony domu lub lokalu mieszkalnego oraz mienia osobistego i indywidualnego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zabezpieczenia własnych źródeł wody pitnej i środków spożywczych przed zanieczyszczeniem lub skażeniem,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>utrzymywania i konserwacji posiadanego oraz przydzielonego sprzętu i środków ochrony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>utrzymywania i konserwacji domowych pomieszczeń ochronnych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>wykonywania innych przedsięwzięć mających na celu ochronę własnego życia, zdrowia i mienia oraz udzielania pomocy poszkodowanym.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązki określone w ust. 1 nakładają terenowe organy administracji państwowej stosownie do wytycznych Komitetu Obrony Kraju.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-179\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 179</span><span class=\"lf-art-t\">Komitet Obrony Kraju lub upoważnione przez ten Komitet wojewódzkie komitety obrony</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">mogą zarządzić przeprowadzenie ćwiczeń praktycznych z udziałem ogółu lub części ludności określonego rejonu.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział VI</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba w dziedzinach zmilitaryzowanych</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-180\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 180</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny obejmuje się militaryzacją określone przez Komitet Obrony Kraju dziedziny administracji państwowej i gospodarki narodowej albo poszczególne ich działy lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania szczególnie ważne z punktu widzenia obronności Państwa, jego bezpieczeństwa i porządku publicznego, oraz jednostki organizacyjne specjalnie tworzone do wykonywania takich zadań.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jednostki organizacyjne, o których mowa w ust. 1, stają się z dniem objęcia militaryzacją jednostkami zmilitaryzowanymi.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-181\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 181</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W ramach przygotowania administracji państwowej i gospodarki narodowej do obrony kraju mogą być nadawane w czasie pokoju przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do określonych jednostek przewidzianych do militaryzacji stosownie do art. 180.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przydziały organizacyjno-mobilizacyjne nadaje wojskowy komendant uzupełnień właściwy ze względu na miejsce pobytu osoby, której przydział ma być nadany, na wniosek organu określonego przez właściwego ministra, a osobom zatrudnionym w jednostkach organizacyjnych przewidzianych do militaryzacji - kierownik tej jednostki w uzgodnieniu z wojskowym komendantem uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, którym nadano przydziały organizacyjno-mobilizacyjne, mogą być wzywane do odbycia ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji w czasie wolnym od pracy w wymiarze do piętnastu dni w roku, w tym nie więcej niż pięć dni ustawowo wolnych od pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Komitet Obrony Kraju określa jednostki przewidziane do militaryzacji, do których osoby posiadające przydziały organizacyjno-mobilizacyjne mogą być powołane na ćwiczenia w wymiarze przewidzianym dla ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy. Osobom tym przysługują uprawnienia żołnierzy rezerwy powołanych na ćwiczenia wojskowe.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji mogą polegać również na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i usuwaniu ich skutków; ćwiczenia te mogą być prowadzone w czasie pracy. Do czasu ćwiczeń, o których mowa w ust. 3, nie wlicza się okresu udziału w zwalczaniu klęsk żywiołowych i usuwaniu ich skutków.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis art. 139 ust. 2 stosuje się odpowiednio do osób, o których mowa w ust. 4.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-182\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 182</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby posiadające przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do jednostek przewidzianych do militaryzacji i jednostek zmilitaryzowanych, w których strukturze organizacyjnej występują stopnie służbowe określone w odrębnych przepisach, mogą być mianowane na te stopnie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ogólne zasady i tryb mianowania na stopnie służbowe, o których mowa w ust. 1, określają ministrowie odpowiedzialni za tworzenie jednostek zmilitaryzowanych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-183\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 183</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Z dniem objęcia określonych jednostek militaryzacją osoby posiadające przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do tych jednostek oraz inne osoby w nich zatrudnione uważa się za powołane do służby w jednostce zmilitaryzowanej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Po objęciu określonych jednostek militaryzacją do służby w tych jednostkach mogą być powoływane także inne osoby niż określone w ust. 1, posiadające kwalifikacje przydatne do tej służby. Powołanie następuje w drodze nadania przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej są obowiązane do wykonywania poleceń przełożonych, wydanych w sprawach służbowych, oraz do wykonywania zadań ustalonych dla jednostki zmilitaryzowanej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-184\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 184</span><span class=\"lf-art-t\">Dotychczasowy stosunek pracy osób powołanych do służby w jednostce zmilitaryzowanej</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">ulega zawieszeniu na okres pełnienia tej służby; równocześnie powstaje z mocy prawa stosunek służbowy unormowany przepisami niniejszego działu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-185\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 185</span><span class=\"lf-art-t\">Osoby powołane do służby w jednostce zmilitaryzowanej nie mogą otrzymać wynagrodzenia</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">niższego od otrzymywanego przed powołaniem do służby w tej jednostce.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-186\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 186</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej nie mogą jednostronnie rozwiązać stosunku służbowego z tą jednostką.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zwolnienie ze służby w jednostce zmilitaryzowanej następuje w przypadkach:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>stwierdzenia utraty zdolności do wykonywania zatrudnienia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>osiągnięcia sześćdziesięciu pięciu lat życia przez mężczyznę i sześćdziesięciu lat życia przez kobietę.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kierownik jednostki zmilitaryzowanej może za zgodą organu nadrzędnego:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>zatrzymać w dalszej służbie w jednostce zmilitaryzowanej osobę posiadającą szczególne kwalifikacje, która osiągnęła wiek określony w ust. 2 pkt 2, jeżeli stan zdrowia pozwala jej na dalsze pełnienie tej służby,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zwolnić ze służby w jednostce zmilitaryzowanej w innych przypadkach niż określone w ust. 2.</div>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Stosunek służbowy powstały na podstawie art. 184 pomiędzy osobą powołaną do służby w jednostce zmilitaryzowanej i tą jednostką wygasa z mocy prawa z dniem zwolnienia tej osoby ze służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 187</span><span class=\"lf-art-t\">Komitet Obrony Kraju określa zasady i tryb nadawania przydziałów organizacyjno-mobilizacyjnych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">i wzywania na ćwiczenia, o których mowa w art. 181, powoływania do służby w jednostkach zmilitaryzowanych i zwalniania z tych jednostek oraz organy właściwe w tych sprawach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-188\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 188</span><span class=\"lf-art-t\">Czas pracy w jednostkach zmilitaryzowanych ustala właściwy minister lub organy przez</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">niego upoważnione albo właściwy wojewoda.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-189\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 189</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby pełniące służbę w jednostce zmilitaryzowanej mogą być wyznaczone z urzędu na inne stanowiska pracy w tej samej jednostce na podstawie decyzji kierownika jednostki.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, o których mowa w ust. 1, mogą być przenoszone z jednej jednostki zmilitaryzowanej do innej na podstawie decyzji organu nadrzędnego nad tymi jednostkami.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-190\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 190</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wyznaczenie osoby pełniącej służbę w jednostce zmilitaryzowanej na niższe stanowisko pracy lub niżej zaszeregowane może nastąpić:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w razie naruszenia dyscypliny służby,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>na prośbę osoby, której stan zdrowia utrudnia pełnienie obowiązków na dotychczasowym stanowisku,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>ze względu na potrzeby organizacyjne jednostki.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie wyznaczenia na niższe stanowisko w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 i 3 osoba wyznaczona na niższe stanowisko zachowuje dotychczasowe wynagrodzenie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-191\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 191</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Właściwy minister lub wojewoda, kierownik jednostki przewidzianej do militaryzacji albo kierownik jednostki zmilitaryzowanej mogą zarządzić skoszarowanie osób odbywających ćwiczenia w jednostce przewidzianej do militaryzacji lub pełniących służbę w jednostce zmilitaryzowanej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom skoszarowanym przysługuje wyżywienie na zasadach określonych przez Komitet Obrony Kraju.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-192\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 192</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji lub pełniące służbę w jednostkach zmilitaryzowanych są obowiązane do noszenia w czasie ćwiczeń albo służby umundurowania i specjalnych oznak, jeżeli umundurowanie i oznaki zostały dla nich wprowadzone.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby, o których mowa w ust. 1, mogą być uzbrojone według zasad, które określa Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-193\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 193</span><span class=\"lf-art-t\">Osoby posiadające przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do jednostek przewidzianych</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">do militaryzacji oraz osoby pełniące służbę w jednostkach zmilitaryzowanych są obowiązane zachować w tajemnicy wszystkie sprawy, o których powzięły wiadomość bezpośrednio lub w związku z odbywaniem tej służby, jeżeli sprawy te uznano za tajne albo gdy utrzymania ich w tajemnicy wymagają względy obronne. Przepis art. 72 ust. 2 stosuje się odpowiednio.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-194\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 194</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jednostki zmilitaryzowane mogą być przydzielone w całości lub w części do jednostek Sił Zbrojnych na czas określony lub dla wykonania określonych zadań.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Decyzje w sprawach określonych w ust. 1 podejmuje Komitet Obrony Kraju lub organy przez niego upoważnione.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W przypadkach określonych w ust. 1 jednostka zmilitaryzowana zostaje podporządkowana właściwemu dowódcy wojskowemu. Osoby pełniące służbę w tej jednostce podlegają dyscyplinie wojskowej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-195\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 195</span><span class=\"lf-art-t\">Jednostki zmilitaryzowane mogą być przydzielone w całości lub w części innym ministrom</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">lub szefom obrony cywilnej województw, na zasadach określonych przez Komitet Obrony Kraju.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-196\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 196</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisów art. 191 nie stosuje się do kobiet, które są w ciąży, oraz do osób, które:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>sprawują opiekę nad dziećmi do lat ośmiu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>sprawują opiekę nad dziećmi od lat ośmiu do szesnastu lub osobami wspólnie zamieszkałymi, zaliczonymi do I grupy inwalidów albo obłożnie chorymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć innym osobom.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do osób wymienionych w ust. 1 nie stosuje się również przepisu art. 189 ust. 2, jeżeli przeniesienie miałoby nastąpić do jednostki znajdującej się w innej miejscowości.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby wymienione w ust. 1, które pełnią służbę w jednostce zmilitaryzowanej, podlegającej przydzieleniu do jednostek Sił Zbrojnych lub przeniesieniu do innej miejscowości, przenosi się do innych jednostek zmilitaryzowanych pozostających na miejscu albo zwalnia się ze służby w tej jednostce.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-197\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 197</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach nie unormowanych w ustawie do osób odbywających ćwiczenia w jednostkach przewidzianych do militaryzacji lub pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych stosuje się:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przepisy prawa pracy albo</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>przepisy szczególne, jeżeli obowiązują w dziedzinach, działach lub jednostkach organizacyjnych przewidzianych do militaryzacji lub objętych militaryzacją</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>w zakresie oraz na zasadach i w trybie określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>określa, z zastrzeżeniem art. 185, zasady i tryb wynagradzania osób powołanych do służby w jednostkach zmilitaryzowanych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>może przyznać osobom pełniącym służbę w jednostkach zmilitaryzowanych oraz członkom ich rodzin szczególne uprawnienia i ulgi oraz określić zasady i warunki korzystania z tych uprawnień i ulg.</div>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział VII</h3>\n<p class=\"lf-p\">Służba zastępcza</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-198\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 198</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi przeznaczeni do zasadniczej służby wojskowej, zasadniczej służby w obronie cywilnej lub długotrwałego przeszkolenia wojskowego, którzy nie korzystają z odroczenia służby wojskowej, mogą, ze względu na przekonania religijne albo wyznawane zasady moralne, występować do rejonowej komisji poborowej z pisemnymi wnioskami o skierowanie ich do odbycia służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Służba zastępcza polega na wykonywaniu w czasie pokoju prac na rzecz ochrony środowiska, opieki społecznej oraz gospodarki komunalnej lub gospodarki wodnej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas trwania służby zastępczej wynosi trzydzieści sześć miesięcy, a dla absolwentów szkół wyższych - dwadzieścia cztery miesiące.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-199\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 199</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowy może złożyć wniosek, o którym mowa w art. 198 ust. 1, bezpośrednio w dniu stawienia się przed komisją poborową albo najpóźniej w dniu doręczenia mu karty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, zasadniczej służby w obronie cywilnej lub długotrwałego przeszkolenia wojskowego - za pośrednictwem wojskowej komendy uzupełnień.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wniosek wymaga uzasadnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do czasu podjęcia przez komisję poborową ostatecznego orzeczenia w sprawie wniosku, o którym mowa w art. 198 ust. 1, poborowy nie podlega powołaniu do służby.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-200\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 200</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowych, których wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie, kieruje do odbycia służby zastępczej we wskazanych zakładach pracy terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej w sprawach zatrudnienia stopnia wojewódzkiego, właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego poborowego lub jego pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące. Przepis art. 46 ust. 3, a w stosunku do poborowych będących absolwentami szkół wyższych przepis art. 102 ust. 3 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Skierowanie następuje za pomocą karty skierowania do służby zastępczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Dniem skierowania do służby zastępczej jest dzień, w którym karta skierowania została doręczona; przepis art. 68 ust. 4 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi, o których mowa w ust. 1, są obowiązani stawić się do odbycia służby zastępczej w terminie i miejscu określonych w karcie skierowania. Zakład pracy, w którym zgodnie z kartą skierowania ma być odbywana służba zastępcza, jest obowiązany przyjąć poborowego.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-201\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 201</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Nadzór nad odbywaniem służby zastępczej sprawuje Minister Pracy i Polityki Socjalnej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-202\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 202</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowym odbywającym służbę zastępczą przysługują:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>od zakładu pracy, w którym odbywają służbę: a) bezpłatne całodzienne wyżywienie lub równoważnik pieniężny, b) bezpłatne zakwaterowanie na zasadach określonych przez Radę Ministrów, c) uposażenie w wysokości przewidzianej dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej w stopniu wojskowym szeregowego, d) bezpłatnie odzież i obuwie ochronne, odzież i obuwie robocze oraz sprzęt ochrony osobistej, stosownie do norm obowiązujących w danym zakładzie pracy, e) równoważnik pieniężny za ubranie, f) prawo korzystania z urządzeń socjalnych na zasadach określonych dla pracowników tego zakładu,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>z zakładów społecznych służby zdrowia - bezpłatne świadczenia lecznicze, bezpłatne zaopatrzenie w leki i środki opatrunkowe oraz niezbędne protezy i środki przeciw zniekształceniu i kalectwu.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi odbywający służbę zastępczą mogą otrzymywać również inne należności pieniężne określone przez Radę Ministrów.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowym odbywającym służbę zastępczą przysługuje w każdym roku służby urlop okresowy.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Równoważnik pieniężny za wyżywienie nie przysługuje za czas nie usprawiedliwionej nieobecności w zakładzie pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 203</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi odbywający służbę zastępczą nie pozostają w stosunku pracy z zakładem, w którym odbywają tę służbę.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Do poborowych stosuje się jednak, z zastrzeżeniem art. 204 ust. 2, odpowiednio przepisy Kodeksu pracy o obowiązkach zakładu pracy, obowiązkach pracownika, o odpowiedzialności materialnej pracownika, czasie pracy oraz o bezpieczeństwie i higienie pracy.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowi w czasie odbywania służby zastępczej nie mogą pełnić funkcji kierowniczych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 204</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowemu, który wykazuje się wysokim zdyscyplinowaniem i dobrymi wynikami w pracy, kierownik zakładu pracy może w drodze wyróżnienia:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>przyznać premię miesięczną,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zwiększyć wymiar urlopu okresowego za dany rok służby,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>przywrócić urlop okresowy w razie zastosowania kary wymienionej w ust. 2 pkt 4.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowym za naruszenie obowiązków wynikających z odbywania służby zastępczej mogą być wymierzane następujące kary porządkowe:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>upomnienie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nagana,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nagana z ostrzeżeniem,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>zmniejszenie lub pozbawienie urlopu okresowego w danym roku służby.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kary wymierza kierownik zakładu pracy. Nie można karać poborowego po upływie sześciu miesięcy od popełnienia przez niego przewinienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kara ulega skreśleniu po upływie sześciu miesięcy od wymierzenia ostatniej kary, z wyjątkiem kary wymienionej w ust. 2 pkt 4.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 205</span><span class=\"lf-art-t\">Minister Pracy i Polityki Socjalnej ustala:</span></h4>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami i w uzgodnieniu z zainteresowanymi wojewodami</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>zakłady pracy, w których służba zastępcza może być odbywana,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>wzór karty skierowania do służby zastępczej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w porozumieniu z Ministrem Finansów - wysokość równoważnika pieniężnego za ubranie oraz zasady jego wypłacania, a ponadto normy wyżywienia poborowych i wysokość równoważnika pieniężnego za wyżywienie oraz zasady jego wypłacania.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-206\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 206</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowego, który odbył służbę zastępczą, przenosi się do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowego zwalnia się ze służby zastępczej przed jej odbyciem w razie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uznania go ze względu na stan zdrowia za trwale lub czasowo niezdolnego do służby wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>konieczności sprawowania przez niego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny lub prowadzenia gospodarstwa rolnego; przepisy art. 98 stosuje się odpowiednio,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>zarządzenia w stosunku do niego wykonania kary pozbawienia wolności, w tym również jako kary zastępczej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>zastosowania wobec niego tymczasowego aresztowania.</div>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowy może być zwolniony ze służby zastępczej przed jej odbyciem w razie uznania go za jedynego żywiciela rodziny.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowego, który nie odbył służby zastępczej w pełnym wymiarze, kieruje się do odbycia pozostałego okresu tej służby po ustaniu przyczyn zwolnienia, jeżeli jest zdolny do służby wojskowej i nie zachodzą okoliczności uwzględniane przy udzielaniu odroczenia zasadniczej służby wojskowej, albo przenosi się do rezerwy.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okresu nie usprawiedliwionej nieobecności w zakładzie pracy nie zalicza się do czasu trwania służby zastępczej. Kierownik zakładu pracy może jednak zaliczyć do okresu odbywania tej służby nie usprawiedliwioną nieobecność w wymiarze do trzech dni w roku, jeżeli poborowy wykazał się następnie wysokim zdyscyplinowaniem i dobrymi wynikami w pracy.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-207\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 207</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Poborowemu, który doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby zawodowej lub wypadku pozostającego w związku z odbywaniem służby zastępczej, a w razie jego śmierci członkom rodziny, przysługują świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przeprowadza i odszkodowanie wypłaca zakład pracy, w którym poborowy odbywał służbę zastępczą.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wypadków w drodze do miejsca lub z miejsca pełnienia służby, z tym że prawo do świadczeń ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie inwalidztwa lub śmierci poborowego spowodowanych przyczynami innymi niż wypadek lub choroba, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują świadczenia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin na zasadach i w trybie określonych dla pracowników, z zastrzeżeniem przepisów ust. 4 i 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie inwalidztwa lub śmierci poborowego z przyczyn określonych w ust. 3, przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej lub rodzinnej oraz zasiłku pogrzebowego nie stosuje się warunku posiadania wymaganego okresu zatrudnienia.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Podstawę wymiaru świadczeń, o których mowa w ust. 1-3, stanowi przeciętne wynagrodzenie otrzymane przez pracowników, wykonujących taką samą lub podobną pracę, w ostatnim miesiącu, w którym poborowy pełnił służbę. W razie gdyby poborowy przed powołaniem go do służby zastępczej uzyskiwał wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, za podstawę wymiaru świadczeń przyjmuje się, jeżeli jest korzystniejsze, to wynagrodzenie, obliczone według zasad określonych w przepisach wymienionych w ust. 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">6.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązki zakładu pracy przewidziane w przepisach wymienionych w ust. 3 ciążą na zakładzie, w którym poborowy odbywał służbę zastępczą.</p>\n<p class=\"lf-p\">7.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie śmierci poborowego odbywającego służbę zastępczą, członkom jego rodziny przysługują:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>odprawa pośmiertna na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>zasiłek pogrzebowy na zasadach określonych w przepisach, o których mowa w ust. 3; zasiłek przyznaje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-208\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 208</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Okres odbywania służby zastępczej jest okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W zakresie uprawnień osób odbywających służbę zastępczą i członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy art. 123, art. 124 ust. 1 pkt 1, art. 125, 126, 128 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1, art. 129, art. 130 ust. 2-5, art. 131-135 i art. 139.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 209</span><span class=\"lf-art-t\">Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, tryb kierowania poborowych do służby</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">zastępczej, właściwość organów w sprawach tej służby, szczegółowe obowiązki i uprawnienia poborowych odbywających służbę zastępczą, szczegółowe zasady i tryb stosowania wyróżnień oraz wymierzania kar porządkowych, wymiar i zasady udzielania urlopów okresowych, szczegółowe zasady i tryb zwalniania ze służby zastępczej oraz kierowania do odbycia pozostałego okresu służby.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział VIII</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia na rzecz obrony</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia dla potrzeb przygotowania obrony kraju</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-210\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 210</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na osoby, które ukończyły szesnaście, a nie przekroczyły sześćdziesięciu lat życia, może być nałożony obowiązek świadczeń osobistych dla potrzeb przygotowania obrony kraju, polegający na nieodpłatnym wykonywaniu w czasie wolnym od pracy różnego rodzaju prac doraźnych przez czas nie przekraczający łącznie sześćdziesięciu godzin w roku.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia osobiste dla potrzeb Sił Zbrojnych mogą być wykonywane również w czasie pracy. W tym przypadku pracownikowi przysługuje od zakładu pracy pełne wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy w związku z wykonywaniem świadczenia, obliczone według zasad określonych dla ustalania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Szeregowi rezerwy, którzy nie odbyli zasadniczej służby wojskowej, zasadniczej służby albo szkolenia poborowych w obronie cywilnej lub służby zastępczej, mogą być powoływani przez okres pięciu lat od przeniesienia do rezerwy do wykonywania świadczeń osobistych w wymiarze do stu godzin w roku.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Wykonywanie świadczeń osobistych może być połączone z obowiązkiem użycia posiadanych prostych narzędzi oraz środków transportowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">5.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia zasady i tryb nakładania obowiązku świadczeń osobistych, właściwość organów w tych sprawach, zasady wykonywania świadczeń oraz kategorie osób zwolnionych od tego obowiązku.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-211\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 211</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom powołanym do wykonywania świadczeń osobistych, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem tych świadczeń, przysługuje prawo do bezpłatnych świadczeń leczniczych zakładów społecznych służby zdrowia. Przepisy art.</p>\n<p class=\"lf-p\">164 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku powstałego podczas lub w związku z wykonywaniem świadczeń osobistych albo w bezpośredniej drodze do miejsca wykonywania tych świadczeń lub w drodze powrotnej, oraz członkom rodzin osób zmarłych wskutek takiego wypadku przysługują świadczenia na zasadach i w trybie określonych przepisami o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy dla osób nie będących pracownikami.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-212\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 212</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na instytucje państwowe, podmioty gospodarcze i inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne może być nałożony obowiązek udostępniania do korzystania posiadanych pomieszczeń, terenów, środków transportowych, narzędzi i innego sprzętu oraz dostarczania posiadanych materiałów dla potrzeb związanych z realizacją powszechnego obowiązku obrony.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, może być nałożony również na osoby fizyczne oraz na osoby prawne nie będące przedsiębiorstwami państwowymi i organizacjami spółdzielczymi na czas nie przekraczający łącznie siedmiu dni w roku.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa zasady i tryb nakładania obowiązków określonych w ust. 1 i 2 oraz ich wykonywania, a także zasady i tryb odpłatności za korzystanie z przedmiotu świadczeń, jak również właściwość organów w tych sprawach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-213\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 213</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za szkody powstałe w udostępnionych pomieszczeniach, środkach transportowych, narzędziach i innym sprzęcie oraz za zniszczenie lub zużycie dostarczonych materiałów, jak również za szkody w inwentarzu żywym i stawach rybnych, zasiewach, uprawach, plonach, drzewach i krzewach owocowych oraz plantacjach innych kultur wieloletnich, powstałe w związku z wykonywaniem świadczeń albo szkoleniem lub ćwiczeniami w ramach powszechnego obowiązku obrony, przysługuje odszkodowanie w pełnej wysokości szkody obliczonej według rzeczywistej wartości mienia w dniu ustalenia odszkodowania.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli szkody objęte są ubezpieczeniem obowiązkowym, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę odszkodowania przyznanego z tytułu ubezpieczenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech miesięcy od dnia wykonania świadczenia, a w przypadku szkód rolnych - z upływem sześciu miesięcy od dnia ujawnienia szkody.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia zasady i tryb ustalania i wypłacania odszkodowań oraz organy właściwe w tych sprawach.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 214</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osoby podlegające obowiązkowi świadczeń osobistych (art. 210 ust. 1) mogą być w każdym czasie powołane do wykonania w ramach tego obowiązku różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz Sił Zbrojnych lub państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania dla potrzeb obrony Państwa. Przepis art. 210 ust. 4 stosuje się odpowiednio.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Czas wykonywania świadczeń osobistych nie może przekraczać jednorazowo siedmiu dni.</p>\n<h4 class=\"lf-art\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 215</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Instytucje państwowe, podmioty gospodarcze i inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne mogą być zobowiązane do wykonania świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do użytkowania na rzecz Sił Zbrojnych, formacji obrony cywilnej lub innych państwowych jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania dla potrzeb obrony Państwa, nieruchomości albo rzeczy ruchomych niezbędnych dla celów obrony.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek wykonania świadczeń rzeczowych może być nałożony również na osoby fizyczne oraz na osoby prawne nie będące przedsiębiorstwami państwowymi i organizacjami spółdzielczymi.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rzeczy będące przedmiotem świadczenia powinny być zwrócone świadczącemu po ustaniu potrzeby korzystania z nich.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-216\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 216</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Dobra kulturalne objęte ochroną specjalną w rozumieniu Konwencji Haskiej z dnia 14 maja 1954 r. o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego (Dz. U. z 1957 r. Nr 46, poz. 212) nie mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych. Dobra kulturalne korzystające w rozumieniu tej konwencji z ochrony ogólnej mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych jedynie za zgodą właściwego organu służby konserwatorskiej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-217\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 217</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia zakres i przedmioty świadczeń rzeczowych, zasady i tryb nakładania obowiązku wykonania świadczeń osobistych i rzeczowych, kategorie osób zwolnionych od obowiązku świadczeń osobistych oraz zasady i tryb przyznawania wynagrodzeń za wykonanie świadczeń osobistych i odszkodowań lub opłat za użytkowanie przedmiotów świadczeń rzeczowych, jak również organy właściwe w tych sprawach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-218\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 218</span><span class=\"lf-art-t\">Osobom obowiązanym do wykonywania świadczeń osobistych i członkom ich rodzin przysługują</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">uprawnienia określone w art. 211.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 3</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przekazywanie środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń dla potrzeb obrony państwa</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-219\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 219</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny podlegają przekazaniu na rzecz Sił Zbrojnych, formacji obrony cywilnej lub państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania dla potrzeb obrony Państwa środki transportowe, narzędzia, maszyny i urządzenia niezbędne dla realizacji ich zadań.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Komitet Obrony Kraju może zarządzić przekazanie środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń na czas oznaczony również w innych przypadkach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-220\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 220</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przekazaniu podlegają:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>pojazdy samochodowe, przyczepy i naczepy,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>statki powietrzne i tabor pływający,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>maszyny i urządzenia przeznaczone do robót ziemnych, budowlanych i drogowych,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>konie i wozy z uprzężą.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów może określić również inne środki transportowe, narzędzia, maszyny i urządzenia podlegające przekazaniu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-221\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 221</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Środki transportowe, narzędzia, maszyny i urządzenia wraz z niezbędnym wyposażeniem, znajdujące się w posiadaniu instytucji państwowych, podmiotów gospodarczych i innych jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych, podlegają przekazaniu na zasadach i w trybie określonym przez Radę Ministrów.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-222\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 222</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obowiązek przekazania środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń wraz z niezbędnym wyposażeniem spoczywa również na osobach fizycznych i osobach prawnych nie będących przedsiębiorstwami państwowymi i organizacjami spółdzielczymi.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia rodzaje środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń podlegających przekazaniu, obowiązki ich posiadaczy, zasady i tryb przekazywania oraz właściwość organów w tych sprawach.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-223\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 223</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Posiadaczom środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń przewidzianych do przekazania mogą być wydane karty przeznaczenia tych środków, narzędzi, maszyn i urządzeń.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Na posiadaczach, którym wydano karty przeznaczenia, spoczywa obowiązek utrzymywania środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń w należytym stanie technicznym wraz z niezbędnym wyposażeniem, a także dostarczania ich w terminie i miejscu określonym w karcie przeznaczenia.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Posiadacze środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń przewidzianych do przekazania mogą być wzywani przez właściwe organy do próbnego dostarczenia na czas oznaczony tych środków, narzędzi, maszyn i urządzeń w określonym terminie i miejscu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-224\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 224</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Środki transportowe, narzędzia, maszyny i urządzenia oraz ich wyposażenie przekazane na czas oznaczony podlegają zwrotowi po upływie tego czasu, w innych zaś przypadkach</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">-</span>po ustaniu potrzeby korzystania z nich.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Za zniszczenie, uszkodzenie lub zużycie przekazanych środków transportowych, narzędzi, maszyn i urządzeń oraz ich wyposażenia przysługuje odszkodowanie na zasadach i w trybie określonym przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 4</h3>\n<p class=\"lf-p\">Świadczenia szczególne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-225\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 225</span><span class=\"lf-art-t\">Terenowe organy administracji państwowej są obowiązane do wykonywania w porozumieniu</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">z szefami wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowymi komendantami uzupełnień zadań związanych z potrzebą zapewnienia sprawnego uzupełnienia Sił Zbrojnych rezerwami osobowymi oraz zasobami środków transportowych, maszyn i urządzeń.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-226\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 226</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ministrowie oraz wojewodowie mogą być zobowiązani do wykonywania określonych zadań organizacyjno-mobilizacyjnych na rzecz Sił Zbrojnych przy udziale jednostek organizacyjnych im podległych lub przez nich nadzorowanych, a także przedsiębiorstw i zrzeszeń przedsiębiorstw państwowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Zadania, o których mowa w ust. 1, mogą być nałożone również na zarządy spółdzielni oraz związków spółdzielczych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-227\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 227</span><span class=\"lf-art-t\">Komitet Obrony Kraju wprowadza obowiązki, o których mowa w art. 226, oraz określa</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">zasady wykonywania zadań i właściwość organów w sprawach, o których mowa w art. 225 i 226.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Dział IX</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy karne, przejściowe i końcowe</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 1</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy karne</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-228\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 228</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy lub przepisów wydanych na jej podstawie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>nie zgłasza się do rejestracji lub poboru w określonym terminie i miejscu albo nie przedstawia dokumentów, których przedstawienie zostało nakazane,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nie zgłasza się w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony stosownie do art. 32,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu na wezwanie właściwych organów w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nie poddaje się przeglądowi lekarskiemu lub badaniom albo uchyla się od leczenia, na które został skierowany przez organ przeprowadzający rejestrację przedpoborowych lub komisję poborową,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>nie dopełnia w określonym terminie wojskowego obowiązku meldunkowego albo obowiązku, o którym mowa w art. 53 ust. 3,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>opuszcza obszar Państwa lub przebywa za granicą bez zezwolenia organów wojskowych, podlega karze aresztu do 3 miesięcy albo karze grzywny do 50.000 złotych.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>będąc obowiązany do prowadzenia ewidencji przewidzianej w art. 50 nie dopełnia obowiązków wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 50 ust. 2,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>umyślnie odmawia przyjęcia, niszczy lub pozbywa się karty powołania, wezwania imiennego, karty przydziału do formacji obrony cywilnej lub jednostki przewidzianej do militaryzacji, karty skierowania albo wojskowego dokumentu osobistego, uniemożliwia doręczenie mu takiej karty, wezwania lub dokumentu albo nie zawiadamia w określonym terminie wojskowej komendy uzupełnień o ich utracie.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-229\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 229</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto bez usprawiedliwionej przyczyny:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>będąc żołnierzem rezerwy nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu na ćwiczenia wojskowe trwające 1 dzień,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>będąc przeznaczony do szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu do tej służby,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>posiadając przydział organizacyjno-mobilizacyjny do jednostki przewidzianej do militaryzacji nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu do odbycia ćwiczeń w tej jednostce, podlega karze aresztu do 3 miesięcy albo karze grzywny do 50.000 złotych.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>będąc powołany do odbycia przysposobienia wojskowego uporczywie nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu na zajęcia szkoleniowe lub szkolenie na obozie,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>złośliwie lub uporczywie uchyla się od wykonywania poleceń służbowych w czasie odbywania szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej albo w czasie odbywania ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w czasie odbywania ćwiczeń w jednostce przewidzianej do militaryzacji samowolnie opuszcza wyznaczone miejsce przebywania.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-230\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 230</span><span class=\"lf-art-t\">Kto uporczywie uchyla się od wykonania obowiązków w zakresie powszechnej samoobrony</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">ludności, przewidzianych w art. 173, 177-179 lub w przepisach wydanych na ich podstawie, podlega karze grzywny do 50.000 złotych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-231\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 231</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy lub przepisów wydanych na jej podstawie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>uchyla się od wykonania obowiązku świadczenia osobistego lub rzeczowego,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>nie udostępnia pomieszczeń, terenów, środków transportowych, narzędzi lub innego sprzętu albo nie dostarcza materiałów dla potrzeb związanych z realizacją powszechnego obowiązku obrony,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>nie utrzymuje w należytym stanie środków transportowych, narzędzi, maszyn lub urządzeń przewidzianych do przekazania dla potrzeb obrony Państwa,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>nie zawiadamia właściwego organu o zmianach w stanie technicznym środków transportowych, narzędzi, maszyn lub urządzeń,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>uchyla się od próbnego dostarczenia w określonym terminie i miejscu środków transportowych, narzędzi, maszyn lub urządzeń, podlega karze aresztu do 3 miesięcy albo karze grzywny do 50.000 złotych.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto umyślnie:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>utrudnia lub uniemożliwia wykonanie świadczenia określonego w ust. 1 pkt 1 lub 2,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>odmawia przyjęcia, niszczy lub pozbywa się karty przeznaczenia środka transportowego, narzędzia, maszyny lub urządzenia, uniemożliwia doręczenie mu takiej karty albo nie zawiadamia w określonym terminie wojskowej komendy uzupełnień o jej utracie.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-232\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 232</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto w celu dłuższego lub trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej albo innej służby przewidzianej w ustawie dopuszcza się czynu określonego w art. 228, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto będąc obowiązany do prowadzenia ewidencji przewidzianej w art. 50 nie dopełnia obowiązków wynikających z przepisów wydanych na podstawie art.</p>\n<p class=\"lf-p\">50 ust. 2 w celu ułatwienia innej osobie dłuższego lub trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej lub innej służby przewidzianej w ustawie.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-233\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 233</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto odmawia przyjęcia, niszczy lub pozbywa się karty mobilizacyjnej, uniemożliwia doręczenie mu takiej karty albo nie zawiadamia wojskowej komendy uzupełnień o jej utracie, podlega karze pozbawienia wolności do roku albo grzywny.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto korzysta z cudzej karty powołania, karty mobilizacyjnej, wezwania imiennego, karty przydziału do formacji obrony cywilnej, karty przydziału do jednostki przewidzianej do militaryzacji, karty skierowania, karty przeznaczenia środka transportowego, narzędzia, maszyny lub urządzenia albo wojskowego dokumentu osobistego bądź takiej karty lub dokumentu innej osobie w tym celu użycza albo przewozi, przenosi lub przesyła za granicę, podlega karze pozbawienia wolności do roku albo grzywny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-234\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 234</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>w celu uzyskania zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby powoduje u siebie lub dopuszcza, by kto inny spowodował u niego uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>w celu ułatwienia innej osobie zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby powoduje u niej uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>w inny sposób działa podstępnie w celu uzyskania dla siebie lub innej osoby zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1, będąc powołany do zasadniczej służby w obronie cywilnej lub skierowany do służby zastępczej, albo wobec tych osób.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto działa podstępnie w celu uzyskania dla siebie lub innej osoby zwolnienia od obowiązku służby zastępczej, szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej albo w jednostkach zmilitaryzowanych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-235\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 235</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto będąc powołany do czynnej służby wojskowej albo do zasadniczej służby w obronie cywilnej nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2 albo grzywny.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tej służby przez czas dłuższy niż czternaście dni kalendarzowych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tej służby w celu trwałego uchylenia się od niej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 8.</p>\n<p class=\"lf-p\">4.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 zgłosił się do odbywania służby nie później niż przed upływem dwóch dni kalendarzowych, można z pominięciem postępowania karnego wymierzyć mu karę dyscyplinarną przewidzianą w przepisach o dyscyplinie wojskowej albo w art. 157.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-236\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 236</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy art. 235 nie mają zastosowania w razie niezgłoszenia się żołnierza rezerwy na ćwiczenia wojskowe trwające jeden dzień.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto złośliwie lub uporczywie nie zgłasza się na ćwiczenia wojskowe określone w ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2 albo grzywny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-237\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 237</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto będąc skierowany do służby zastępczej nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2 albo grzywny.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tej służby przez czas dłuższy niż czternaście dni kalendarzowych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca nie zgłasza się do odbywania tej służby w celu trwałego uchylenia się od niej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 8.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-238\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 238</span><span class=\"lf-art-t\">Kto odbywając służbę zastępczą złośliwie lub uporczywie odmawia wykonywania poleceń</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w sprawach służbowych, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-239\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 239</span><span class=\"lf-art-t\">Kto odbywając służbę zastępczą opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">służbowych na czas powyżej czternastu dni kalendarzowych lub przez taki czas samowolnie poza nim pozostaje, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-240\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 240</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto odbywając służbę zastępczą w celu trwałego uchylenia się od tej służby opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków służbowych lub w takim celu poza nim pozostaje, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 8.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 z zamiarem ucieczki za granicę lub urzeczywistnia taki zamiar w czasie uchylania się od służby zastępczej albo przebywając za granicą uchyla się od powrotu do kraju, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-241\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 241</span><span class=\"lf-art-t\">Kto będąc przeznaczony do szkolenia poborowych lub ćwiczeń w obronie cywilnej uporczywie</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">nie zgłasza się lub uchyla od ich odbywania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2 albo grzywny.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-242\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 242</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto uchyla się od przewidzianego w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie obowiązku przekazania środka transportowego, narzędzia, maszyny lub urządzenia wraz z niezbędnym wyposażeniem albo kto udaremnia wykonanie tego obowiązku, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto umyślnie nie wykonuje albo utrudnia wykonanie zadań, o których mowa w art. 225-227.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-243\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 243</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Obywatel polski, który przyjmuje bez zgody właściwego organu obowiązki w obcym wojsku lub w obcej organizacji wojskowej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 10.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto werbuje obywateli polskich lub przebywających w Polsce cudzoziemców do służby w obcym wojsku lub w obcej organizacji wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub 2 w czasie mobilizacji lub wojny, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze śmierci.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-244\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 244</span><span class=\"lf-art-t\">Obywatel polski, który - w celu uchylenia się od obowiązku służby wojskowej lub innej</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">służby przewidzianej w ustawie - w czasie mobilizacji lub wojny przebywając czasowo za granicą nie zgłasza niezwłocznie swego adresu w najbliższym polskim urzędzie konsularnym (przedstawicielstwie dyplomatycznym) lub nie spełnia wydanych przez ten urząd (przedstawicielstwo) nakazów dotyczących wykonania obowiązku służby, podlega karze pozbawienia wolności.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-245\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 245</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny będąc powołany do czynnej służby wojskowej nie zgłasza się do tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 2.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny dopuszcza się czynu określonego w art. 228 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">2 pkt 2 albo w art. 233, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-246\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 246</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny w celu dłuższego lub trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>dopuszcza się czynu określonego w art. 228 ust. 1 albo w art. 234 ust. 1 pkt 1 lub 3,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>będąc powołany do czynnej służby wojskowej nie zgłasza się do tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze śmierci.</div>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tej samej karze podlega, kto w czasie mobilizacji lub wojny:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>powoduje u innej osoby uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo w inny sposób działa podstępnie w celu uzyskania dla niej zwolnienia od obowiązku służby wojskowej lub odroczenia tej służby,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>będąc obowiązany do prowadzenia ewidencji przewidzianej w art. 50 nie dopełnia obowiązków wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 50 ust. 2 w celu ułatwienia innej osobie dłuższego lub trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-247\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 247</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">Kto w czasie mobilizacji lub wojny dopuszcza się czynu określonego w art. 231, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-248\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 248</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W sprawach o czyny określone w art. 228-247, jeżeli czyn polega na nieuczynieniu zadość obowiązkowi stawienia się do służby lub zgłoszenia do właściwego organu, przedawnienie ścigania i wyrokowania biegnie od chwili uczynienia zadość temu obowiązkowi lub od chwili, w której na sprawcy obowiązek przestał ciążyć.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Przedawnienie ścigania i wyrokowania w sprawach o czyny określone w art. 232 ust.</p>\n<p class=\"lf-p\">1 oraz w art. 243-246 nie biegnie w czasie samowolnego przebywania sprawcy za granicą.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-249\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 249</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie mobilizacji lub wojny osoby pełniące służbę w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych albo do niej powołane ponoszą odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą, według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sprawy o przestępstwa określone w ust. 1 należą do właściwości sądów wojskowych.</p>\n<p class=\"lf-p\">3.</p>\n<p class=\"lf-p\">W rozumieniu przepisów karnych w czasie mobilizacji lub wojny:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>niezgłoszenie się do służby w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych w określonym terminie i miejscu jest równoznaczne z niezgłoszeniem się do pełnienia służby wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>obowiązek służby w obronie cywilnej i w jednostkach zmilitaryzowanych jest równoznaczny z obowiązkiem służby wojskowej,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>służba w obronie cywilnej i w jednostkach zmilitaryzowanych jest równoznaczna z czynną służbą wojskową,</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>niewykonanie lub odmowa wykonania polecenia przełożonego, wydanego w sprawach służbowych osobie pełniącej służbę w obronie cywilnej lub w jednostce zmilitaryzowanej, jest równoznaczna z niewykonaniem lub odmową wykonania rozkazu.</div>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-250\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 250</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Osoby odbywające zasadniczą służbę w obronie cywilnej ponoszą odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w czasie tej służby, według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Sprawy o przestępstwa określone w ust. 1 należą do właściwości sądów wojskowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-251\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 251</span><span class=\"lf-art-t\">Sprawy o przestępstwa określone w art. 235, 236, 243 ust. 3 oraz w art. 244-246 należą</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">do właściwości sądów wojskowych.</p>\n<h3 class=\"lf-part\">Rozdział 2</h3>\n<p class=\"lf-p\">Przepisy przejściowe i końcowe</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-252\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 252</span><span class=\"lf-art-t\">Przewidzianym w ustawie obowiązkom służby wojskowej, służby w obronie cywilnej i służby</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">w jednostkach zmilitaryzowanych oraz świadczeń osobistych nie podlegają osoby pełniące służbę wojskową z mocy szczególnego obowiązku określonego w przepisach o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-253\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 253</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie obowiązywania stanu wojennego stosuje się w zakresie obowiązku służby wojskowej, służby w obronie cywilnej i służby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz świadczeń na rzecz obrony przepisy obowiązujące w czasie wojny, jeżeli Rada Państwa wprowadzając stan wojenny nie postanowi inaczej.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W czasie obowiązywania stanu wyjątkowego stosuje się w zakresie obowiązku służby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz w zakresie świadczeń na rzecz obrony przepisy obowiązujące w czasie wojny, jeżeli organ wprowadzający stan wyjątkowy nie postanowi inaczej.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-254\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 254</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych uprawnienia Ministra Obrony Narodowej przewidziane w ustawie przysługują odpowiednio Ministrowi Spraw Wewnętrznych.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">Ministrowie Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych ustalą, które z uprawnień określonych w ust. 1 będą wykonywane we wzajemnym porozumieniu.</p>\n<h4 class=\"lf-art\" id=\"a-255\"><span class=\"lf-art-num\">Art. 255</span></h4>\n<p class=\"lf-p\">1.</p>\n<p class=\"lf-p\">Tracą moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczące przedmiotów unormowanych w ustawie.</p>\n<p class=\"lf-p\">2.</p>\n<p class=\"lf-p\">W szczególności tracą moc:</p>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">1)</span>ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. z 1963 r. Nr 20, poz. 108),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">2)</span>ustawa z dnia 26 lutego 1951 r. o terenowej obronie przeciwlotniczej (Dz. U. Nr 14, poz. 109),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">3)</span>dekret z dnia 24 czerwca 1953 r. o dostarczaniu środków transportowych dla potrzeb obrony Państwa (Dz. U. z 1953 r. Nr 34, poz. 142 i z 1956 r. Nr 58, poz. 270),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">4)</span>rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o świadczeniach osobistych (Dz. U. z 1939 r. Nr 55, poz. 354),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">5)</span>ustawa z dnia 30 marca 1939 r. o komunikacjach w służbie obrony Państwa (Dz. U. Nr 29, poz. 195 z późniejszymi zmianami),</div>\n<div class=\"lf-abs\"><span class=\"lf-abs-num\">6)</span>ustawa z dnia 30 marca 1939 r. o powszechnym obowiązku świadczeń rzeczowych (Dz. U. Nr 30, poz. 200).</div>\n<p class=\"lf-p\">Pokaż całość</p></div>", "next": 0}