badawcze nr 2 wykonane w ramach Strategicznego Projektu Badawczego pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” na zamówienie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Politechnika Poznańska, 2013 r. -43- Monitor Polski
\n
–45 – Poz. 614 v.p l Izolacja cieplna jest jednym z głównych czynników wpływających na wielkość zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania budynku, a co za tym idzie na koszt eksploatacji budynku.
\n
Jeżeli budynek ma dobrze zaizolowane wszystkie przegrody zewnętrzne, to wartości współczynnika przenikania ciepła tych przegród U są relatywnie małe. Powoduje to obniżenie strat energii oraz kosztów ogrzewania. Jednokrotna inwestycja w dobrą izolację cieplną pozwala zaoszczędzić na kosztach ogrzewania w czasie każdej zimy przez cały okres eksploatacji budynku.
\n
Grubość izolacji cieplnej powinna wynikać z wymaganej przepisami techniczno-budowlanymi maksymalnej wartości współczynnika przenikania ciepła, jednocześnie zależy od rodzaju zastosowanych materiałów izolacyjnych, dostępnych na rynku budowlanym rozwiązań materiałowych i konstrukcyjnych oraz kosztów możliwych do poniesienia przez inwestora. Przy określaniu grubości izolacji należy uwzględnić wpływ konstrukcyjnych mostków cieplnych oraz łączników mechanicznych mocujących warstwę izolacji cieplnej. .go Przegrody przezroczyste takie jak okna, drzwi balkonowe, ściany osłonowe czy świetliki składają się z dwóch podstawowych części: przeziernej, tj. pakietu szybowego oraz części nieprzeziernej, tj. ramy okien/drzwi lub słupów i rygli w lekkich ścianach osłonowych. Podstawowym parametrem decydującym o stratach cieplnych przez tego typu elementy obudowy jest współczynnik przenikania ciepła: Uw okien, UD drzwi, Ucw ścian osłonowych. O wartości współczynnika przenikania ciepła decydują składowe: od oszklenia Ug, od ramy okien i drzwi Uf, słupów i rygli Um/t oraz liniowe współczynniki przenikania ciepła charakteryzujące izolacyjność cieplną połączeń.
\n
Z punktu widzenia oszczędności energii, istotny jest także sposób montażu. Najmniejsze mostki cieplne występują, gdy okna i drzwi osadzane są w warstwie izolacji cieplnej lub na granicy muru i izolacji. w. rcl Nie bez znaczenia w gospodarowaniu energią dostarczaną do budynku są systemy przeciwsłoneczne, które powinny:
\n
1)
\n
2)
\n
3)
\n
4)
\n
5)zapewnić ochronę przed nadmiarem insolacji słonecznej (nasłonecznieniem) podczas lata; umożliwiać insolację słoneczną (podczas zimy oraz okresów przejściowych); podwyższać komfort przebywania ludzi; wpuścić do pomieszczenia promienie słoneczne; utrzymać chłód podczas sezonu letniego.
\n
Systemy przeciwsłoneczne dzielą się na stałe lub ruchome. Stałe systemy: wysunięte gzymsy, szersze lub dłuższe balkony, okapy, daszki, panele. Ruchome systemy: markizy, panele przesuwne, żaluzje zewnętrzne, rolety zewnętrzne, okiennice, daszki perforowane. ww Ze względu na pojawianie się i dopuszczenie do stosowania coraz nowszych materiałów, technologii na rynku budowlanym zaczynają być obecne nowe rozwiązania, które dają możliwość uzyskania parametrów bardziej korzystnych niż te unormowane przepisami. Dla przykładu maksymalna dopuszczalna izolacyjność termiczna ścian zewnętrznych zgodnie z obecnie obowiązującymi 2 przepisami techniczno-budowlanymi wynosi 0,25 W/(m ·K) podczas, gdy dostępne są już rozwiązania 2 pozwalające na uzyskanie parametru na poziomie 0,15 W/(m ·K). Ostateczny wybór pozostawiono projektantowi i inwestorowi, którzy przy zachowaniu obowiązujących przepisów i zasad wiedzy technicznej, mając na uwadze budżet inwestycji, decydują się na konkretne rozwiązania.
\n
W trakcie kolejnej rewizji przepisów technicznych będzie możliwość rozważenia zaostrzenia parametru izolacyjności termicznej ścian, tak aby ewentualne nowe rozwiązanie spełniało kryterium efektywności ekonomicznej w całym cyklu życia budynku. -44- Monitor Polski
\n
–46 – 4.5.5. Szczelność powietrzna Poz. 614
\n
28)v.p l Istotna pod kątem oszczędności energii jest odpowiednia szczelność budynku. Szczelność wyraża się przy pomocy współczynnika n50, który oznacza krotność ilości powietrza, jaka zostanie wymieniona w kubaturze budynku podczas różnicy ciśnień wewnątrz i na zewnątrz budynku wynoszącej 50 Pa.
\n
Szczelność budynku jest ściśle związana z izolacją cieplną, ale nie jest jej równoznaczna.
\n
Dobrze ocieplony budynek może nie być dostatecznie szczelny, z kolei odpowiednio szczelny budynek może nie mieć odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród.
\n
W zakresie szczelności powietrznej istotne są: .go
\n
1)przerwy w powłoce budynku powstałej na skutek przejść instalacyjnych;
\n
2)zwieńczenia ścian szczytowych przy połączeniu z elementami konstrukcyjnymi połaci dachowej (krokwie, murłaty itp.);
\n
3)elementy dachowe (dachówki, płyty pokrycia dachowego);
\n
4)przejścia instalacji sanitarnych w piwnicy lub na poddaszu;
\n
5)osadzenie drzwi;
\n
6)osadzenie okien;
\n
7)instalacje elektryczne w dachu i przy powierzchniach ścian zewnętrznych.
\n
W przepisach techniczno-budowlanych zawarto zalecenia dotyczące szczelności powietrznej budynku: -1
\n
1)budynek z wentylacją grawitacyjną lub hybrydową n50 ≤ 3,0 h ; -1
\n
2)budynek z wentylacją mechaniczną lub klimatyzacją n50 ≤ 1,5 h .
\n
Rekomendowane materiały do zapewnienia szczelności powietrznej i detale rozwiązań: w. rcl
\n
1)taśmy rozprężne do uszczelniania obwodowego przy osadzaniu okien i drzwi; po rozprężeniu dociskają się do powierzchni, eliminując nieszczelności;
\n
2)pianki poliuretanowe rozprężające się i wypełniające szczelinę lub otwór, przeznaczone do uszczelniania połączeń okien, drzwi oraz otworów wokół przewodów i innych nieszczelności montażowych;
\n
3)izolacja wiatrochronna do stosowania w przegrodzie szkieletowej wentylowanej, na izolacji cieplnej od strony szczeliny; izolacja ta eliminuje straty ciepła związane z przewiewaniem izolacji w wyniku ruchu powietrza w szczelinie.
\n
Sprawdzenie szczelności powietrznej całego budynku, którą najlepiej jest wykonywać bezinwazyjnym pomiarem przepuszczalności powietrznej budynków metodą ciśnieniową przy użyciu wentylatora.
\n
Procedury przeprowadzania testu oraz opracowanie wyników są wykonywane w oparciu o wytyczne Polskiej Normy PN-EN 13829: 2002 Właściwości cieplne budynków – Określanie przepuszczalności powietrznej budynków – Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora.
\n
4.6. Poprawa efektywności energetycznej budynków istniejących ww Art. 9 ust. 2 dyrektywy 2010/31/UE określa, że państwa członkowskie „idąc za przykładem sektora publicznego – opracowują polityki i podejmują działania, takie jak opracowywanie założeń służących pobudzaniu do przekształcania budynków poddawanych renowacji w budynki o niemal zerowym zużyciu energii, i informują o tym Komisję w swoich krajowych planach”.
\n
28)Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Mańkowskiego i Edwarda Szczechowiaka „Opracowanie optymalnych energetycznie typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych i instalacyjnych budynków”, tom drugi, część A, Rekomendacje w zakresie projektowania i optymalizacji energetycznej struktury budynku i rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych. Zadanie badawcze nr 2 wykonane w ramach Strategicznego Projektu Badawczego pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” na zamówienie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Politechnika Poznańska, 2013 r. -45- Monitor Polski
\n
–47 – Poz. 614 v.p l W przypadku budynków poddawanych termomodernizacji, kiedy zastosowanie mają też przepisy techniczno-budowlane w określonym zakresie kwestie związane z oszczędnością energii reguluje również treść przytoczona w załączniku nr 1 do Krajowego planu zwłaszcza dotycząca izolacyjności cieplnej przegród. .go Istotne jest ustalenie wskaźników zapotrzebowania na energię dla budynków, dostosowanych pod względem kosztów do warunków krajowych. W odniesieniu do istniejących zasobów budynków mieszkalnych optymalny poziom wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną oraz energii końcowej dla potrzeb ogrzewania i wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej kształtuje się następująco (rys. 12.):
\n
2 2. EP = 75-50 kWh/(m rok); EK = 68-45 kWh/(m rok) – w przypadku budynków istniejących wybudowanych po roku 1970;
\n
2 2. EP = 100-75 kWh/(m rok); EK = 90-65 kWh/(m rok), a w niektórych przypadkach po wprowadzeniu znacznego udziału OZE – będzie szansa na osiągnięcie 2 EP = 75-50 kWh/(m rok) – w przypadku budynków starszych. w. rcl Objaśnienia: 1 – pasmo zapotrzebowania EP po kompleksowej termomodernizacji budynków 2. istniejących [EP = 100-50 kWh/(m rok) – zależnie od stanu początkowego (wieku) budynku] Rysunek 12. Poziom wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) dla potrzeb ogrzewania i wentylacji oraz podgrzewania wody użytkowej, w budynkach mieszkalnych w Polsce, zależnie
\n
29)od ich wieku i poziomu zapotrzebowania energii - racjonalny ekonomicznie dla potencjalnej termomodernizacji Przedstawione powyżej prognozy wymagań należy traktować, jako wartości minimalne dla przypadków niewielkiego wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. Doprowadzenie do wskazanych parametrów charakterystyki energetycznej, wiąże się z kompleksową termomodernizacją budynku. ww Art. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2012/27/UE”, nakłada obowiązek ustanowienia długoterminowej strategii wspierania inwestycji w renowację krajowych zasobów budynków mieszkaniowych i użytkowych, zarówno publicznych, jak i prywatnych. Strategia ta obejmuje: przegląd krajowych zasobów budowlanych oparty, w stosownych przypadkach, na próbkach statystycznych, określenie opłacalnych sposobów renowacji właściwych dla typu budynków i strefy klimatycznej,
\n
29)Praca zbiorowa pod redakcją S. Mańkowskiego i E. Szczechowiaka, Strategiczny projekt badawczy pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” Zadanie badawcze nr 2. Tom I, część A: Uwarunkowania przekształceń w budownictwie, s. 67. -46- Monitor Polski Poz. 614 polityki i środki mające stymulować opłacalne gruntowne renowacje budynków, w tym gruntowne renowacje prowadzone etapami, przyjęcie przyszłościowej perspektywy w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych przez podmioty fizyczne, sektor budowlany i instytucje finansowe, oparte na faktach szacunki oczekiwanej oszczędności energii i szerszych korzyści. v.p l
\n
–48 – .go Na podstawie art. 4 dyrektywy 2012/27/UE w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju został opracowany dokument Wspieranie Inwestycji w Modernizację Budynków. Stanowi on załącznik do Krajowego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej dla Polski 2014, który został opracowany w Ministerstwie Gospodarki z zaangażowaniem Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Krajowy Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej dla Polski 2014 opracowano w związku z obowiązkiem przekazywania Komisji Europejskiej sprawozdań z wdrażania dyrektywy 2012/27/UE, a także na podstawie obowiązku nałożonego na Ministra Gospodarki w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej. Dokument ten zawiera m.in. opis planowanych środków poprawy efektywności energetycznej określających działania mające na celu poprawę efektywności energetycznej w poszczególnych sektorach gospodarki, niezbędnych do realizacji krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią na 2016 r., a także przegląd oszczędności energii finalnej przewidzianej do osiągnięcia w 2020 r.
\n
Mając na uwadze powyższe, należy również pamiętać, aby działania zmierzające do poprawy energochłonności budynków istniejących przy osiąganiu założonych celów technicznych i ekonomicznych nie doprowadzały do degradacji walorów historycznych i architektonicznych budynków i budowli, ze szczególnym uwzględnieniem budynków zabytkowych i budynków objętych innymi formami ochrony.
\n
4.7. Podejście kompleksowe w. rcl Omawiane w Krajowym planie zagadnienia wynikają ściśle z realizacji postanowień art. 9 dyrektywy 2010/31/UE. Zakres tematyczny zagadnienia budynków o niskim zużyciu energii, zarówno w odniesieniu do nowej, jak i istniejącej zabudowy, jest znacznie bardziej obszerny.
\n
Osiągnięcie odpowiedniego poziomu wskaźnika zapotrzebowania na energię pierwotną może być realizowane na wiele sposobów. Na jego niską wartość niewątpliwie wpływa znaczna izolacyjność cieplna przegród zewnętrznych, połączenia niepowodujące powstawania mostków termicznych, wysokosprawne instalacje i wykorzystanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
\n
Są to zagadnienia istotne, ale nie jedyne. Warto podkreślić wpływ planowania lokalnego i zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem sytuowania budynku na działce budowlanej, odpowiedniego ukształtowania jego bryły, rozmieszczenia pomieszczeń, jak również właściwego kształtowania otoczenia wokół budynku, które również pośrednio oddziałują na charakterystykę energetyczną. Jednocześnie należy stymulować działania uwzględniające lokalne warunki pozwalające na wykorzystanie energii pochodzącej z odnawialnych źródeł. ww Poszerzając aspekt oszczędności energii w budynkach o kwestie czysto ekologiczne, należy podkreślić korzystny wpływ wykorzystania materiałów naturalnych, które m.in. poprawiają mikroklimat wnętrz. Wpływa to również na jakość środowiska w całym cyklu „życia” budynku, od momentu powstania jego wizji, aż po etap końcowy, tj. rozbiórkę i utylizację zastosowanych materiałów budowlanych.
\n
Kształtowanie dobrych praktyk, pozytywnych „nawyków“ społeczeństwa w zakresie oszczędności energii, poprzez chociażby umiejętne wykorzystanie energii elektrycznej dla potrzeb oświetlenia, przyczynia się do poprawy bilansu energetycznego. W ostatnim czasie dostępne rozwiązania zostały poszerzone o coraz popularniejsze automatyczne, inteligentne systemy efektywnego zarządzania energią, często obejmujące nie tylko pojedynczy budynek, czyli tzw. „smart cities” oraz „smart grids”. -47- Monitor Polski
\n
–49 – Poz. 614 v.p l Wpływ na aspekt globalnej efektywności energetyczno-klimatycznej i poszanowania środowiska w kontekście użytkowania budynku, który jest jednym z elementów otaczającej człowieka przestrzeni, ma też odpowiednie kształtowanie bilansu wykorzystania wody, w tym opadowej, odprowadzenie ścieków, wykorzystanie odpadów, jak również transport, czy cały sektor energetyki. Warto więc, aby prowadzone działania były kompleksowe i dotyczyły możliwie wszystkich gałęzi gospodarki. .go W Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju opracowywany jest obecnie projekt Krajowej Polityki Miejskiej (KPM). Dokument zawiera m.in. treści odnoszące się do konkretnych zmian w przepisach mające na celu usprawnienie działań rewitalizacyjnych, tj. w zakresie ich powiązania z procesami planowania przestrzennego. Innym postulatem KPM jest tworzenie centrów wiedzy w celu wspierania propagowania pożądanych rozwiązań i przykładów dobrych praktyk. W projekcie KPM wskazuje się także na potrzebę działań w zakresie efektywności energetycznej, jako procesu dostosowania się miast do zmieniających się warunków zapotrzebowania na energię i dostępności do dotychczas wykorzystywanych źródeł energii. w. rcl Jednocześnie w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju prowadzone są także prace nad Narodowym Planem Rewitalizacji (NPR), który definiuje rewitalizację jako zaplanowany zespół działań, polegających na zintegrowanej odnowie obszaru zdegradowanego mających na celu ożywienie, poprawę funkcjonalności obszaru lub jakości życia na tym obszarze. Należy podkreślić, że w procesie rewitalizacji uznaje się, iż działania dokonywane w budynkach położonych na obszarze objętym przez samorząd gminy programem rewitalizacji powinny obejmować kompleksową modernizację w wymiarze infrastrukturalnym. Prace, których celem jest m.in. poprawa efektywności energetycznej budynków, w określonych przypadkach podlegać będą przepisom techniczno-budowlanym, co omówiono szczegółowo w dokumencie Wspieranie Inwestycji w Modernizację Budynków.
\n
Finansowanie przedsięwzięć rewitalizacyjnych w ramach Regionalnych i Krajowych Programów Operacyjnych odbywać się będzie na warunkach preferencyjnych, kiedy termomodernizacja budynków będzie jednym z elementów szerszych działań podejmowanych w celu wyprowadzenia ze stanu kryzysowego, do czego opracowywane są szczegółowe wytyczne. Prowadzone są zmiany przepisów dotyczących rewitalizacji. Przewiduje się, że nowe rozwiązania pozwolą m.in. pełnić samorządom bardziej aktywną rolę w przeprowadzaniu remontów i termomodernizacji w budynkach.
\n
Działania zmierzające do poprawy efektywności energetycznej w budynkach wpływają również na rozwój gospodarki niskoemisyjnej. Ministerstwo Gospodarki opracowuje Narodowy Program Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej (NPRGN). Opracowanie NPRGN wynika z potrzeby dokonania redukcji emisji gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzanych do powietrza we wszystkich obszarach gospodarki.
\n
Osiągnięcie efektu redukcyjnego będzie powiązane z racjonalnym wydatkowaniem środków. Istotą Programu jest zapewnienie korzyści ekonomicznych, społecznych i środowiskowych (zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju) płynących z działań zmniejszających emisje, osiąganych m.in. poprzez wzrost innowacyjności i wdrożenie nowych technologii, zmniejszenie energochłonności, utworzenie nowych miejsc pracy, a w konsekwencji sprzyjających wzrostowi ww konkurencyjności gospodarki. W części Planu dotyczącej budownictwa wskazano szereg obszarów związanych z efektywnością energetyczną budynków. -48- Monitor Polski
\n
–50 – Poz. 614 v.p l 5. PODSUMOWANIE I WNIOSKI Krajowy plan opracowano na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, która wdraża część postanowień dyrektywy 2010/31/UE do krajowego porządku prawnego. Opracowanie dokumentu przyczyni się również do uporządkowania zagadnień merytorycznych oraz zwrócenia uwagi na potrzebę poprawy efektywności energetycznej w sektorze budynków.
\n
Treść dokumentu pośrednio ma przybliżyć cel główny, którym jest zapewnienie, aby do dnia 31 grudnia 2020 r. wszystkie nowe budynki były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii oraz po dniu 31 grudnia 2018 r. nowe budynki zajmowane przez władze publiczne oraz będące ich własnością były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii. .go W ramach realizacji celu głównego opracowano definicję budynku o niemal zerowym zużyciu energii, która opiera się na obowiązujących przepisach techniczno-budowlanych i obejmuje liczbowy wskaźnik 2. zużycia energii pierwotnej wyrażony w kWh/(m rok). Jednocześnie przez metodologię obliczania charakterystyki energetycznej budynku, pośrednio promowane jest wykorzystanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
\n
Istotnym celem pośrednim na rok 2015 służącym poprawie charakterystyki energetycznej nowych budynków, z myślą o przygotowaniu realizacji celów głównych, jest zaostrzenie wymagań stawianych nowym budynkom w odniesieniu do oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. Od 1 stycznia 2014 r. zaczęła obowiązywać znowelizowana treść rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto za cel pośredni należy uznać wszystkie działania, dzięki którym zmiana wymagań w latach kolejnych będzie łatwiejsza do osiągnięcia. w. rcl Szczegółowo omówiono również informacje na temat polityk, środków finansowych i innych działań przyjętych w kontekście realizacji postanowień pośrednich i celu głównego. Nawiązano do wymagań oraz metod wsparcia dotyczących zużycia energii ze źródeł odnawialnych w budynkach nowych, jak i istniejących poddanych termomodernizacji.
\n
Krajowy plan zawiera szereg informacji odnoszących się do poprawy efektywności energetycznej w budynkach istniejących, tak aby możliwie najlepiej niwelować różnice standardu między zabudową nową i istniejącą. ww Poruszana tematyka jest tylko zasygnalizowaniem istoty zagadnienia, jakim są budynki o niskim zużyciu energii. Dążenie do realizacji celu głównego, niewątpliwie przyczyni się do poprawy jakości użytkowania budynków, komfortu cieplnego, wpłynie pozytywnie na finansowy aspekt utrzymania budynku, jak i jakość środowiska zewnętrznego, nawiązując do odpowiedniego kształtowania polityki klimatyczno-energetycznej. Jednocześnie jest to impuls do rozwoju rynku i techniki budowlanej.
\n
Budownictwo o niskim zużyciu energii stawia poważne wyzwanie wobec Państwa w tworzeniu przepisów prawa dla ekonomicznie uzasadnionej poprawy charakterystyki energetycznej, jak również w podnoszeniu świadomości społeczeństwa. -49- Monitor Polski
\n
–51 – Poz. 614 v.p l 6. BIBLIOGRAFIA „Analiza wymagań techniczno-budowlanych dotyczących ochrony cieplnej budynków, celem ustalenia minimalnych wymagań w zakresie charakterystyki energetycznej i przedstawienia propozycji zmian zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 roku w sprawie charakterystyki energetycznej budynków” Etap II - Opracowanie końcowe, Instytutu Techniki Budowlanej, Warszawa maj 2012 r.
\n
Budownictwo - wyniki działalności w 2013 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2014 r.
\n
Budynki wielkopłytowe - wymagania podstawowe. Zeszyt 11 - Oszczędność energii i izolacyjność cieplna przegród. Stan istniejący budynków wielkopłytowych, Instytut Techniki Budowlanej oraz materiały Zakładu Fizyki Cieplnej ITB, Pogorzelski J.A., Kasperkiewicz K., Geryło R., Warszawa 2003 r. .go Możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce do roku 2020, Praca wykonana na zamówienie Ministerstwa Gospodarki, Warszawa grudzień 2007 r.
\n
Opracowanie założeń do krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii wraz z informacją dotyczącą przyszłości budownictwa „zero energetycznego” w Polsce, Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa listopad 2011 r.
\n
Szósty raport rządowy i pierwszy raport dwuletni dla Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2013 r. w. rcl Uwarunkowania przekształceń w budownictwie, Tom I, część A, zadanie badawcze nr 2, Strategiczny projekt badawczy pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków”, Praca zbiorowa pod redakcją Mańkowskiego S. i Szczechowiaka E., Warszawa – Poznań 2013 r.
\n
Wpływ automatyki na efektywność energetyczną budynków. Poradnik dla studentów, Zadanie badawcze nr 5, Strategiczny projekt badawczy pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków”, Praca zbiorowa pod redakcją Nogi M.
\n
Dyrektywy, ustawy, rozporządzenia i normy Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz. Urz. UE L 153 z 18.06.2010, str. 13).
\n
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 16, z późn. zm.). ww Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, str. 1, z późn. zm.).
\n
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.).
\n
Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. poz. 1200, z późn. zm.).
\n
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.).
\n
Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462, z późn. zm.). -50- Monitor Polski
\n
–52 – Poz. 614 Inne Dane Banku Gospodarstwa Krajowego, www.bgk.pl v.p l Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej (Dz. U. poz. 376).
\n
Dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), www.stat.gov.pl Informacje Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), www.nfosigw.gov.pl 7. SPIS TABEL I RYSUNKÓW .go Dane dotyczące Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, www.pois.gov.pl w. rcl Tabela 1. Wielkość i struktura zużycia energii pierwotnej w gospodarce narodowej w latach 2008– 2011 wg nośników ................................................................................................................................. 12 Tabela 2. Produkcja i zużycie energii odnawialnej w Polsce wg źródeł wytwarzania [%] .................... 12 Tabela 3. Udział OZE w Polsce oraz cel na 2020 r. .............................................................................. 13 Tabela 4. Struktura wiekowa zasobów mieszkaniowych w Polsce i zużycie energii ............................ 16 2.
\n
Tabela 5. Zmiany wymagań w zakresie współczynnika przenikania ciepła U [W/m K] dla budynków wielorodzinnych – ogrzewanych do temperatury większej niż 16°C ..................................................... 17 Tabela 6. Główne akty prawne dotyczące efektywności energetycznej budynków w Polsce .............. 23 Tabela 7. Dostępność programów w ramach priorytetu inwestycyjnego 4c w RPO dla poszczególnych województw i określonych grup beneficjentów ...................................................................................... 34 ww Rysunek 1. Udział budynków według okresów wybudowania ................................................................ 7 Rysunek 2. Udział mieszkań według okresów wybudowania ................................................................. 8 Rysunek 3. Budynki oddane do użytkowania według województw i rodzajów budynków w 2013 r. ... 10 Rysunek 4. Budynki niemieszkalne oddane do użytkowania według województw i rodzajów budynków w 2013 r. ............................................................................................................................................... 11 Rysunek 5. Udział OZE w Polsce oraz cel na 2020 r. ........................................................................... 13 Rysunek 6. Struktura zużycia energii w budynkach mieszkalnych ....................................................... 14 Rysunek 7. Sposoby ogrzewania pomieszczeń wg technik ogrzewania .............................................. 15 Rysunek 8. Sposoby przygotowania ciepłej wody użytkowej ................................................................ 16 Rysunek 9. Średnie wartości wskaźników EP (kolor czerwony) i EK (kolor zielony) dla budynków według ich przeznaczenia określone na podstawie dotychczas wykonanych świadectw charakterystyki energetycznej ........................................................................................................................................ 17 Rysunek 10. Możliwe źródła dofinansowania inwestycji. ...................................................................... 25 Rysunek 11. Struktura wniosków w latach 1999–2013 ......................................................................... 36 Rysunek 12. Poziom wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) dla potrzeb ogrzewania i wentylacji oraz podgrzewania wody użytkowej, w budynkach mieszkalnych w Polsce, zależnie od ich wieku i poziomu zapotrzebowania energii – racjonalny ekonomicznie dla potencjalnej termomodernizacji ............................................................................................................. 47
\n
-52- Monitor Polski
\n
–53 – Poz. 614 v.p l ZAŁĄCZNIK NR 1 W załączniku nr 1 przytoczono treść działu X oraz wybrane wymagania wynikające z załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
\n
Przepisy rozporządzenia stosuje się m.in. przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków. .go Budynek i jego instalacje ogrzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne, ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynku użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnego, gospodarczego i magazynowego – również oświetlenia wbudowanego, powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby ilość ciepła, chłodu i energii elektrycznej, potrzebnych do użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, można było utrzymać na racjonalnie niskim poziomie w sposób zapewniający spełnienie następujących wymagań minimalnych:
\n
2 w. rcl
\n
1)wartość wskaźnika EP [kWh/(m ·rok)] określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospodarczych i magazynowych – również do oświetlenia wbudowanego, obliczona według przepisów dotyczących metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynków, jest mniejsza od wartości obliczonej zgodnie ze wzorem, o którym mowa w § 329 ust. 1 lub 3 rozporządzenia, przy uwzględnieniu cząstkowych maksymalnych wartości wskaźnika EP, o których mowa w § 329 ust. 2 rozporządzenia (tabela 7–11 Krajowego planu);
\n
2)przegrody oraz wyposażenie techniczne budynku odpowiadają przynajmniej wymaganiom izolacyjności cieplnej określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
\n
Wymagania minimalne, określone powyżej, uznaje się za spełnione dla budynku podlegającego przebudowie, jeżeli przegrody oraz wyposażenie techniczne budynku podlegające przebudowie odpowiadają przynajmniej wymaganiom izolacyjności cieplnej określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
\n
Budynek powinien być zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby ograniczyć ryzyko przegrzewania w okresie letnim.
\n
Maksymalną wartość wskaźnika EP określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia, przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz oświetlenia oblicza się zgodnie z poniższym wzorem: ww EP = EPH+W + ΔEPC + ΔEPL; [kWh/(m2 · rok)] gdzie:
\n
EPH+W
\n
-cząstkowa wartość wskaźnika EP na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej (określone w rozporządzeniu), ΔEPC
\n
-cząstkowa wartość wskaźnika EP na potrzeby chłodzenia (określone w rozporządzeniu), ΔEPL
\n
-cząstkowa wartość wskaźnika EP na potrzeby oświetlenia (określone w rozporządzeniu). -52- Monitor Polski
\n
–54 – Poz. 614 Rodzaj budynku 1 1 2 Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej EPH+W na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody 2 użytkowej [kWh/(m ·rok)] od 1 stycznia od 1 stycznia od 1 stycznia *) 2014 r.
\n
2017 r.
\n
2021 r.
\n
3 2 Budynek mieszkalny:
\n
a)jednorodzinny
\n
b)wielorodzinny Budynek zamieszkania zbiorowego:
\n
120 105 95 95 85 70 65 85 75 .go Lp. v.p l Tabela Z.1. 1. Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej (EP) na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej Budynek użyteczności publicznej:
\n
3 390 65
\n
a)opieki zdrowotnej
\n
b)pozostałe 290 60 190 45 Budynek gospodarczy, 110 90 70 magazynowy i produkcyjny ) * Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością.
\n
4 w. rcl Tabela Z.1. 2. Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej (EP) na potrzeby chłodzenia Lp.
\n
1 1 2 3 4 Rodzaj budynku 2 Budynek mieszkalny:
\n
a)jednorodzinny
\n
b)wielorodzinny Budynek zamieszkania zbiorowego Budynek użyteczności publicznej:
\n
a)opieki zdrowotnej
\n
b)pozostałe Budynek gospodarczy, magazynowy i produkcyjny Cząstkowe wartości wskaźnika ΔEPC na potrzeby 2 *) chłodzenia [kWh/(m ·rok)] od 1 stycznia 2014 r. od 1 stycznia 2017 r.
\n
3 od 1 stycznia **) 2021 r.
\n
ΔEPC = 10·Af,C/Af ΔEPC = 10·Af,C/Af ΔEPC = 5·Af,C/Af ΔEPC = 25·Af,C/Af ΔEPC = 25·Af,C/Af ΔEPC = 25·Af,C/Af ww gdzie:
\n
2 Af - powierzchnia użytkowa ogrzewana budynku [m ], 2 Af,C - powierzchnia użytkowa chłodzona budynku [m ]. *) 2 Jeżeli budynek posiada instalację chłodzenia, w przeciwnym przypadku ΔEPC = 0 kWh/(m ·rok). **) Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością. -53- Monitor Polski
\n
–55 – Poz. 614 Lp. v.p l Tabela Z.1. 3. Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej (EP) na potrzeby oświetlenia Cząstkowe wartości wskaźnika ΔEPL na potrzeby 2 oświetlenia [kWh/(m ·rok)] w zależności od czasu *) działania oświetlenia w ciągu roku t0 [h/rok] od 1 stycznia od 1 stycznia od 1 stycznia **) 2014 r.
\n
2017 r.
\n
2021 r.
\n
3 Rodzaj budynku 2 Budynek mieszkalny:
\n
1 ΔEPL = 0 ΔEPL = 0 ΔEPL = 0
\n
a)jednorodzinny
\n
b)wielorodzinny Budynek zamieszkania 2 zbiorowego dla t0< 2500 dla t0< 2500 dla t0< 2500 Budynek użyteczności publicznej: ΔEPL = 50 ΔEPL = 50 ΔEPL = 25 3
\n
a)opieki zdrowotnej dla t0≥ 2500 dla t0≥ 2500 dla t0≥ 2500
\n
b)pozostałe ΔEPL = 100 ΔEPL = 100 ΔEPL = 50 Budynek gospodarczy, 4 magazynowy i produkcyjny *) Jeżeli w budynku należy uwzględnić oświetlenie wbudowane, w przeciwnym przypadku ΔEPL = 0 2 kWh/(m ·rok). **) Od 1 stycznia 2019 r. - w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością. .go 1 w. rcl Zgodnie z treścią załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wartości współczynnika przenikania ciepła UC ścian, dachów, stropów i stropodachów dla wszystkich rodzajów budynków, uwzględniające poprawki ze względu na pustki powietrzne w warstwie izolacji, łączniki mechaniczne przechodzące przez warstwę izolacyjną oraz opady na dach o odwróconym układzie warstw, obliczone zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi obliczania oporu cieplnego i współczynnika przenikania ciepła oraz przenoszenia ciepła przez grunt, nie mogą być większe niż wartości UC(max) określone w poniższej tabeli.
\n
Tabela Z.1. 4. Wartości współczynnika przenikania ciepła UC(max) ścian, dachów, stropów i stropodachów Lp.
\n
Rodzaj przegrody i temperatura w pomieszczeniu 1 2 Ściany zewnętrzne :
\n
a)przy ti ≥ 16°C
\n
b)przy 8°C ≤ ti < 16°C
\n
c)przy ti < 8°C Ściany wewnętrzne:
\n
a)przy Δti ≥ 8°C oraz oddzielające pomieszczenia ogrzewane od klatek schodowych i korytarzy
\n
b)przy Δti < 8°C
\n
c)oddzielające pomieszczenie ogrzewane od nieogrzewanego Ściany przyległe do szczelin dylatacyjnych o szerokości: ww 1 2 3 Współczynnik przenikania ciepła UC(max) 2 [W/(m ·K)] -54- od 1 stycznia 2014 r. od 1 stycznia 2017 r.
\n
3 od 1 stycznia *) 2021 r.
\n
0,25 0,45 0,90 0,23 0,45 0,90 0,20 0,45 0,90 1,00 1,00 1,00 bez wymagań bez wymagań bez wymagań 0,30 0,30 0,30 1 4 5 6 Współczynnik przenikania ciepła UC(max) 2 [W/(m ·K)] Rodzaj przegrody i temperatura w pomieszczeniu 2
\n
a)do 5 cm, trwale zamkniętych i wypełnionych izolacją cieplną na głębokości co najmniej 20 cm
\n
b)powyżej 5 cm, niezależnie od przyjętego sposobu zamknięcia i zaizolowania szczeliny Ściany nieogrzewanych kondygnacji podziemnych Dachy, stropodachy i stropy pod nieogrzewanymi poddaszami lub nad przejazdami:
\n
a)przy ti ≥ 16°C
\n
b)przy 8°C ≤ ti < 16°C
\n
c)przy ti < 8°C Podłogi na gruncie:
\n
a)przy ti ≥ 16°C
\n
b)przy 8°C ≤ ti < 16°C
\n
c)przy ti < 8°C Stropy nad pomieszczeniami nieogrzewanymi i zamkniętymi przestrzeniami podpodłogowymi:
\n
a)przy ti ≥ 16°C
\n
b)przy 8°C ≤ ti < 16°C
\n
c)przy ti < 8°C Stropy nad ogrzewanymi pomieszczeniami podziemnymi i stropy międzykondygnacyjne:
\n
a)przy Δti ≥ 8°C
\n
b)przy Δti < 8°C
\n
c)oddzielające pomieszczenie ogrzewane od nieogrzewanego od 1 stycznia 2014 r. od 1 stycznia 2017 r.
\n
3 od 1 stycznia *) 2021 r.
\n
1,00 1,00 1,00 0,70 0,70 0,70 bez wymagań bez wymagań bez wymagań 0,20 0,30 0,70 0,18 0,30 0,70 0,15 0,30 0,70 0,30 1,20 1,50 0,30 1,20 1,50 0,30 1,20 1,50 0,25 0,30 1,00 0,25 0,30 1,00 0,25 0,30 1,00 w. rcl 7 Poz. 614 .go Lp.
\n
–56 – v.p l Monitor Polski 8 1,00 1,00 1,00 bez wymagań bez wymagań bez wymagań 0,25 0,25 0,25 Pomieszczenie ogrzewane – pomieszczenie, w którym na skutek działania systemu ogrzewania lub w wyniku bilansu strat i zysków ciepła utrzymywana jest temperatura, której wartość określona została w § 134 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. ti - temperatura pomieszczenia ogrzewanego zgodnie z § 134 ust. 2 rozporządzenia. *) Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością. ww Wartości współczynnika przenikania ciepła U okien, drzwi balkonowych i drzwi zewnętrznych nie mogą być większe niż wartości U(max) określone w poniższej tabeli. -55- Monitor Polski
\n
–57 – Poz. 614 Okna, drzwi balkonowe i drzwi zewnętrzne 1 2 Okna (z wyjątkiem okien połaciowych), drzwi balkonowe i powierzchnie przezroczyste nieotwieralne:
\n
a)przy ti ≥ 16°C
\n
b)przy ti < 16°C Okna połaciowe:
\n
a)przy ti ≥ 16°C
\n
b)przy ti < 16°C Okna w ścianach wewnętrznych:
\n
a)przy Δti ≥ 8°C
\n
b)przy Δti < 8°C
\n
c)oddzielające pomieszczenie ogrzewane od nieogrzewanego 1 2 3 Współczynnik przenikania ciepła U(max) 2 [W/(m ·K)] od 1 od 1 od 1 stycznia stycznia stycznia *) 2014 r.
\n
2017 r.
\n
2021 r.
\n
3 1,3 1,8 1,1 1,6 0,9 1,4 1,5 1,8 1,3 1,6 1,1 1,4 .go Lp. v.p l Tabela Z.1. 5. Wartości współczynnika przenikania ciepła U(max) okien, drzwi balkonowych i drzwi zewnętrznych Drzwi w przegrodach zewnętrznych lub w przegrodach między pomieszczeniami ogrzewanymi i nieogrzewanymi 5 Okna i drzwi zewnętrzne w przegrodach zewnętrznych pomieszczeń nieogrzewanych 1,5 1,3 1,1 1,7 1,5 1,3 bez wymagań bez wymagań bez wymagań w. rcl 4 1,5 1,3 1,1 bez wymagań bez wymagań bez wymagań Pomieszczenie ogrzewane – pomieszczenie, w którym na skutek działania systemu ogrzewania lub w wyniku bilansu strat i zysków ciepła utrzymywana jest temperatura, której wartość określona została w § 134 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. ti - temperatura pomieszczenia ogrzewanego zgodnie z § 134 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. *) ww Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością. -56- FTiR program dostępny remontowa kompensacyjna Szwajcarsko-Polski Program Współpracy. Cel 2.
\n
POIiŚ. Priorytet inwestycyjny 4.3 termomodernizacyjna PL04 środki norweskie Dopłata do budowy domów energooszczędnych LEMUR Prosument BOCIAN Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach KAWKA GIS: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Program Stan budynku Rodzaj budynku w. rcl Poniżej przedstawiono dostępność środków finansowych w ramach poszczególnych programów omówionych w pkt 3 Krajowego planu.
\n
Tabela Z.2. 1. Podział dostępności środków finansowych w ramach poszczególnych programów ww ZAŁĄCZNIK NR 2 Nowo budowany Istniejący Mieszkalny Użyteczności publicznej Osoby fizyczne Wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe Jednostki sektora finansów publicznych małe duże Grupy beneficjentów .go Jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki Podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego niebędące przedsiębiorcami Uczelnie w rozumieniu ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz instytuty badawcze średnie Przedsiębiorstwa v.p l Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, podmioty lecznicze prowadzące przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych Organizacje pozarządowe, Kościoły i inne związki wyznaniowe wpisane do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych oraz kościelne osoby prawne WFOŚiGW Przedsiębiorcy art. 43 kodeksu cywilnego .
\n
Ochotnicza Straż Pożarna Monitor Polski
\n
–58 – Poz. 614 ww Cel interwencji w PI 4.III Wspieranie efektywności energetycznej, inteligentnego zarządzania energią i wykorzystania odnawialnych źródeł energii w infrastrukturze publicznej, w tym w budynkach publicznych, i w sektorze mieszkaniowym Województwo Dolnośląskie w. rcl 101500000 € 013 Renowacja infrastruktury publicznej celów efektywności energetycznej, projekty demonstracyjne i środki wsparcia 014 Renowacja istniejących budynków mieszkalnych dla celów efektywności energetycznej, projekty demonstracyjne i środki wsparcia 50072922 € Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego (JST), ich związki i stowarzyszenia,
\n
-podmioty publiczne, których właścicielem jest JST lub dla których podmiotem założycielskim jest JST,
\n
-jednostki organizacyjne JST,
\n
-spółdzielnie mieszkaniowe i wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-towarzystwa budownictwa społecznego,
\n
-podmioty zarządzające instrumentami inżynierii finansowej.
\n
Preferowane będą projekty:
\n
-kompleksowe obejmujące istotny fragment gminy, czy powiatu, bądź cały ich obszar, w formie programów inicjowanych przez jst, obejmujących działania o charakterze prosumenckim, zmierzających do ograniczenia niskiej emisji oraz zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym,
\n
-wykorzystujące systemy zarządzania energią,
\n
-zgodne z planami dotyczącymi gospodarki niskoemisyjnej,
\n
-dotyczące głębokiej termomodernizacji. v.p l Główne typy przedsięwzięć w PI 4.III .go Przewidywany typ beneficjentów w PI 4.III Monitor Polski 166 572 922 € Łącznie 013+014 Przewidywane kwoty wsparcia (wg kodów interwencji zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 215/2014 z dnia 7 marca 2014 r.) Poniżej zamieszczono szczegółowe informacje na temat programów wspierających efektywność energetyczną dla poszczególnych województw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych.
\n
Tabela Z.3. 1. Przedsięwzięcia w ramach poszczególnych RPO ZAŁĄCZNIK NR 3
\n
–59 – Poz. 614 Zwiększenie efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej i wielorodzinnych budynków mieszkaniowych Wdrażanie strategii niskoemisyjnych (4e) ww Kujawsko-Pomorskie w. rcl Typ beneficjentów:
\n
-JST, ich związki i stowarzyszenia oraz samorządowe jednostki organizacyjne,
\n
-inne jednostki sektora finansów publicznych,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-spółdzielnie mieszkaniowe oraz wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych.
\n
Dopuszcza się realizację projektów w oparciu o umowę długoterminową, zawartą pomiędzy podmiotem publicznym a podmiotem prywatnym, której celem jest stworzenie składników infrastruktury umożliwiającej świadczenie usług o charakterze publicznym. v.p l W ramach PI wspierane będą działania polegające na kompleksowej termomodernizacji budynków wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne. Zgodnie z przepisami prawa sektor publiczny pełnić ma wzorcową rolę w zakresie działań prowadzących do poprawy efektywności energetycznej, w związku z tym przewiduje się realizację znacznej części inwestycji w budynkach publicznych. Wsparcie przedsięwzięć polegających na przeprowadzeniu audytu energetycznego, kompleksowej termomodernizacji wraz z wykorzystaniem instalacji OZE i wymianą źródeł ciepła doprowadzi do znaczącej redukcji zużycia ciepła i energii elektrycznej. Przewidziane wsparcie jest niezbędne dla racjonalnego i sprawnego zarządzania administracyjnego w województwie uwidaczniającym się m.in. w racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu zasobami ekonomicznymi i środowiskowymi. .go Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jst,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych, inne niż wymienione powyżej,
\n
-przedsiębiorcy będący zarządcami infrastruktury lub świadczący usługi w zakresie transportu zbiorowego na terenach miejskich i podmiejskich,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-PGL Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne,
\n
-podmiot wdrażający instrument finansowy.
\n
Monitor Polski 15000000 25 918 411 € Preferowane będą projekty:
\n
-w miastach powyżej 20 tys. mieszkańców,
\n
-poprawiające dostępność do obszarów koncentracji ludności i/lub aktywności gospodarczej, a także do rynku pracy i usług publicznych,
\n
-projekty multimodalne uwzględniające połączenie różnych nisko i zero emisyjnych środków transportu,
\n
-realizowane w miejscowościach uzdrowiskowych,
\n
-dotyczące zakupu taboru o alternatywnych źródłach zasilania (elektryczne, gazowe, wodorowe, hybrydowe),
\n
-dotyczące systemów grzewczych opartych na paliwach inne niż stałe ,
\n
-wykorzystujące OZE,
\n
-realizowane w miejscowościach uzdrowiskowych,
\n
-wykorzystujące systemy zarządzania energią.
\n
-których efektem realizacji będzie redukcja emisji CO2 o więcej niż 30%,
\n
-w których wsparcie udzielane jest poprzez przedsiębiorstwa usług energetycznych (ESCO).
\n
–60 – Poz. 614 86 394 705 € 60 476 294 € Lubelskie Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich rodzajów terytoriów, w szczególności dla obszarów miejskich, w tym wspieranie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej i działań adaptacyjnych mających oddziaływanie łagodzące na zmiany klimatu (4e) Poprawa efektywności energetycznej w budownictwie użyteczności publicznej i sektorze mieszkaniowym v.p l W zakresie wymiany źródeł ciepła wspierane będą inwestycje w instalacje o jak najmniejszej emisji CO2, PM 10 oraz innych zanieczyszczeń powietrza. Wsparte projekty muszą skutkować redukcją CO2 o co najmniej 30% w odniesieniu do istniejących instalacji. Projekty powinny być uzasadnione ekonomicznie i społecznie oraz przeciwdziałać ubóstwu energetycznemu.
\n
Priorytetowo będą wspierane projekty wykorzystujące odnawialne źródła energii. Wsparcie będzie uwarunkowane wykonaniem inwestycji zwiększających efektywność energetyczną i ograniczających zapotrzebowanie na energię w budynkach, w których wykorzystywana jest energia ze wspieranych urządzeń.
\n
W przypadku indywidualnych urządzeń do ogrzewania wykorzystujących paliwa stałe..
\n
Inwestycje w transport miejski muszą wynikać z przygotowanych przez samorządy planów, zawierających odniesienia do kwestii przechodzenia na bardziej ekologiczne i zrównoważone systemy transportowe w miastach. Funkcję takich dokumentów mogą pełnić plany dotyczące gospodarki niskoemisyjnej lub Strategie ZIT lub plany mobilności miejskiej. .go w. rcl Realizacja celu oszczędności energii w sektorze publicznym i mieszkaniowym będzie obejmować wsparcie dla głębokiej termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej, w tym będących w zasobie JST (m.in. szpitali, szkół) oraz budynków mieszkalnych, w tym zmiany wyposażania tych obiektów w urządzenia o najwyższej, uzasadnionej ekonomicznie, klasie efektywności energetycznej (np. ocieplenie obiektów, wymiana drzwi i okien, modernizacja systemów grzewczych wraz z wymianą źródła ciepła, modernizacja systemów wentylacji, klimatyzacji). W ramach kompleksowej głębokiej termomodernizacji budynków wspierana będzie także generacja rozproszona, tj. budowa lokalnych, małych źródeł energii produkujących zarówno energię elektryczną, jak i ciepło na potrzeby lokalne, niewymagająca przesyłania jej na duże odległości oraz poprawa sprawności wytwarzania ciepła poprzez zmianę źródeł ciepła na jednostki wysokosprawnej kogeneracji.
\n
Monitor Polski 95143470 € 13770238 € ww Do grup beneficjentów należą m.in.:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki naukowe,
\n
-szkoły wyższe,
\n
-spółki prawa handlowego, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki, samorządu terytorialnego lub ich związki,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-Towarzystwa Budownictwa Społecznego,
\n
-służby ratownicze i bezpieczeństwa publicznego,
\n
-podmioty zarządzające instrumentami finansowymi.
\n
W ramach realizacji projektów wynikających z planów zrównoważonej mobilności miejskiej, planów gospodarki niskoemisyjnej i/lub strategii ZIT do głównych grup beneficjentów należą miasta o liczbie mieszkańców powyżej 30 tys. oraz obszary powiązane z nimi funkcjonalnie i działające na ich obszarze:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną,
\n
-podmioty świadczące usługi transportu publicznego na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na terenie miast objętych działaniem wyłonione do świadczenia tych usług zgodnie z Prawem zamówień publicznych.
\n
W ramach projektów wynikających z planów gospodarki niskoemisyjnej
\n
–61 – Poz. 614 131 531 252 € 22 617 544 € 11 760 631 € 32385196 € 27 441 473 € 89079306 € Racjonalizacja zużycia energii w sektorze publicznym i mieszkaniowym Poprawa efektywności energetycznej w sektorze publicznym i w sektorze budownictwa mieszkaniowego W ramach programu realizowana będzie:
\n
-kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej,
\n
-kompleksowa termomodernizacja budynków mieszkalnych,
\n
-wykorzystanie instalacji OZE w przypadku termomodernizacji budynków. v.p l Monitor Polski W ramach programu realizowana będzie kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej lub budynków mieszkalnych (części wspólnych wielorodzinnych budynków mieszkalnych) wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne (m.in. ocieplenie obiektu, wymiana okien, drzwi zewnętrznych oraz oświetlenia na energooszczędne, przebudowa systemów grzewczych wraz z wymianą i podłączeniem do źródła ciepła), modernizacja systemów wentylacji i klimatyzacji, instalacja OZE w termomodernizowanych budynkach. W ramach przedsięwzięcia możliwa będzie wymiana źródła ciepła z opartego na paliwach konwencjonalnych przede wszystkim na źródła ciepła wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych bądź na przyłącza sieciowe. Realizowane inwestycje będą wynikać z audytów energetycznych. .go Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego (JST), ich związki, stowarzyszenia i porozumienia oraz podmioty publiczne, których właścicielem jest JST lub dla których podmiotem założycielskim jest JST,
\n
-właściciele/zarządcy budynków mieszkaniowych.
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, związki, porozumienia i stowarzyszenia JST,
\n
-jednostki organizacyjne JST posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki naukowe,
\n
-szkoły wyższe,
\n
-osoby prawne i fizyczne będące organami prowadzącymi szkoły i placówki,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS,
\n
-podmioty lecznicze,
\n
-instytucje kultury,
\n
-kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych,
\n
-organizacje pozarządowe, w. rcl 39 202 104 € 213 703 958 € Lubuskie Łódzkie ww dla poszczególnych typów obszarów, do głównych grup beneficjentów należą:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną,
\n
-spółki prawa handlowego, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki,
\n
-MŚP,
\n
-służby ratownicze i bezpieczeństwa publicznego.
\n
–62 – Poz. 614 Przywrócenie lub nadanie funkcji społecznych i gospodarczych na terenach zdegradowanych (9b) Lepsza jakość powietrza (4e) w. rcl 29 360 599 € 34486536 € Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, związki, porozumienia i stowarzyszenia jst,
\n
-jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną,
\n
-organy administracji rządowej oraz ich jednostki podległe,
\n
-organizacje pozarządowe
\n
-kościoły, związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych,
\n
-instytucje kultury,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS,
\n
-LGD,
\n
-szkoły wyższe,
\n
-jednostki naukowe,
\n
-przedsiębiorcy. v.p l W ramach programu realizowane będą:
\n
-renowacja, adaptacja budynków, obiektów, terenów i przestrzeni prowadząca do przywrócenia lub nadania nowych funkcji, wraz z możliwością zakupu sprzętu i wyposażenia niezbędnego do realizacji celu interwencji 9b,
\n
-rewitalizacja tkanki mieszkaniowej w ramach części wspólnych wielorodzinnych budynków, w tym termomodernizacja budynków mieszkalnych (jako element szerszego projektu).
\n
Wspierane będą przedsięwzięcia, wynikające z kompleksowych, wieloletnich programów rewitalizacji opracowanych w oparciu o krajowe ramy dla działań rewitalizacyjnych oraz lokalnych programów rewitalizacji lub dokumentów równoważnych, np.
\n
Strategii ZIT.
\n
Zakłada się preferencje dla projektów:
\n
-komplementarnych z projektami realizowanymi z EFS,
\n
-przedsięwzięć infrastrukturalnych o mniejszej skali, uzupełniających inwestycje w zakresie rewitalizacji w ramach innych CT finansowanych w ramach RPO WŁ na lata 2014–2020,
\n
-projektów przyczyniających się do zmniejszenia zużycia energii w rewitalizowanych obiektach. parametrach energetycznych, polegające na projektach pilotażowych, demonstracyjnych dotyczących budynków użyteczności publicznej,
\n
-inwestycje w ramach modernizacji źródeł ciepła (kompleksowa wymiana lub renowacja), rozbudowy systemów zaopatrzenia w ciepło oraz doprowadzenia źródeł ciepła do budownictwa jednorodzinnego i wielorodzinnego oraz budynków użyteczności publicznej. Zastosowanie pieców węglowych nie będzie przedmiotem dofinansowania,
\n
-inwestycje w zakresie oświetlenia publicznego z wykorzystaniem urządzeń energooszczędnych i ekologicznych jako element szerszego projektu infrastrukturalnego.
\n
-inwestycje w zakresie budownictwa o znacznie podwyższonych W ramach programu realizowane będą: .go Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, związki, porozumienia i stowarzyszenia jst,
\n
-jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną,
\n
-przedsiębiorcy,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-jednostki naukowe, placówki oświatowe, szkoły wyższe,
\n
-spółdzielnie, wspólnoty mieszkaniowe, TBS.
\n
Monitor Polski 28392321 € ww
\n
-PGL Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne.
\n
–63 – Poz. 614 Głównym celem interwencji realizowanej w ramach priorytetu inwestycyjnego jest zwiększenie efektywności energetycznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii w sektorze mieszkaniowym i użyteczności publicznej ww Monitor Polski v.p l .go Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne JST posiadające osobowość prawną,
\n
-jednostki naukowe,
\n
-uczelnie,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-instytucje kultury,
\n
-podmioty lecznicze działające w publicznym systemie ochrony zdrowia,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych. w. rcl W ramach działań skierowanych do sektora mieszkaniowego i użyteczności publicznej realizacja będzie koncentrowała się na kompleksowej termomodernizacji budynków wraz z wykorzystaniem instalacji OZE. Kluczowym aspektem realizacji takich projektów będzie uzyskanie założonego efektu ekologicznego w postaci ilości zaoszczędzonej energii w odniesieniu do planowanych nakładów finansowych. W związku z czym wstępnym warunkiem rozpoczęcia takich inwestycji powinno być przeprowadzenie audytu energetycznego, opracowanie programów energooszczędnościowych, analizy opłacalności działań a następnie kompleksowa termomodernizacja, obejmująca swoim zakresem m.in.:
\n
-ocieplenie obiektu, wymianę okien, drzwi zewnętrznych oraz wymianę oświetlenia na energooszczędne,
\n
-przebudowę systemów grzewczych (wraz z wymianą i przyłączeniem źródła ciepła), systemów wentylacji i klimatyzacji, zastosowanie automatyki pogodowej i systemów zarządzania budynkiem,
\n
-budowę lub modernizację wewnętrznych instalacji odbiorczych oraz likwidację dotychczasowych źródeł ciepła,
\n
-instalację mikrogeneracji lub mikrotrigeneracji na potrzeby własne,
\n
-wykorzystanie technologii OZE w budynkach,
\n
-instalację systemów chłodzących, w tym również z OZE.
\n
–64 – Poz. 614 96 000 000 € 26000000 € 70000000 € Małopolskie Głównym celem działania jest wspieranie interwencji zwiększających efektywność energetyczną, także poprzez wykorzystanie udziału odnawialnych źródeł energii w budynkach użyteczności publicznej i mieszkalnych, a także wsparcie sektora MŚP w zakresie zmniejszenia strat energii, ciepła i wody Przedsięwzięcia:
\n
-wsparcie kompleksowej termomodernizacji budynków użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych,
\n
-zmniejszenie energochłonności małych i średnich przedsiębiorstw,
\n
-budowa lub przebudowa jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w wysokosprawnej kogeneracji.
\n
Monitor Polski v.p l .go w. rcl 69 578 968 € 20847340 € 48731628 € Mazowieckie ww Do grup beneficjentów należą m.in.:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną,
\n
-podmioty wykonujące usługi publiczne na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego, w których większość udziałów lub akcji posiada samorząd,
\n
-administracja rządowa,
\n
-spółki prawa handlowego, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki,
\n
-podmioty wybrane w drodze ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907, z późn. zm.) wykonujące usługi publiczne na podstawie obowiązującej umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego na świadczenie usług z danej dziedziny,
\n
-małe i średnie przedsiębiorstwa,
\n
-dostawcy usług energetycznych,
\n
-przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi,
\n
-Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne,
\n
-instytucje kultury,
\n
-instytucje naukowe,
\n
-szkoły wyższe,
\n
-spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, TBS-y,
\n
-kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-podmioty odpowiedzialne ze realizację działań naprawczych określonych w programach ochrony powietrza oraz planach działań krótkoterminowych.
\n
–65 – Poz. 614 Opolskie Podkarpackie Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich rodzajów terytoriów, w szczególności dla obszarów miejskich, w tym wspieranie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej i działań adaptacyjnych mających oddziaływanie łagodzące na zmiany klimatu (4e) Poprawa efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym i budynkach użyteczności publicznej Zmniejszenie energochłonności sektora publicznego oraz mieszkalnictwa Przedsięwzięcia:
\n
-kompleksowa energetyczna termomodernizacja budynków użyteczności publicznej wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne,
\n
-audyty energetyczne dla sektora publicznego jako element kompleksowy projektu,
\n
-dokapitalizowanie funduszy pożyczkowych,
\n
-dokapitalizowanie innych publicznych instytucji finansowych oferujących zwrotne instrumenty finansowe.
\n
Przedsięwzięcia:
\n
-wymiana lub modernizacja źródeł ciepła (kryterium wsparcia – przekroczenia pyłu PM10, PM2,5, benzo(a)pirenu),
\n
-zmniejszenie strat energii w dystrybucji ciepła w tym z OZE,
\n
-rozwój sieci ciepłowniczej,
\n
-realizacja zintegrowanych strategii zrównoważenia energetycznego dla obszarów miejskich, w tym publicznych systemów oświetleniowych,
\n
-wsparcie dla projektów mogących wynikać z planów gospodarki niskoemisyjnej/ programów ograniczenia niskiej emisji dla poszczególnych typów obszarów miast i niekwalifikujących się do dofinansowania w ramach innego PI np. działania dotyczące oszczędności energii, inwestycje w zakresie budownictwa pasywnego. v.p l Przedsięwzięcia:
\n
-kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne,
\n
-kompleksowa modernizacja energetyczna budynków mieszkaniowych (wielorodzinnych budynków mieszkalnych) wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne,
\n
-wprowadzenie systemów zarządzania energią (np. smart metering) jako element kompleksowy projektu. .go w. rcl 17400000 € 64898653 € 17625941€ 4 100 000 € 60667080 € Monitor Polski 21 500 000 € 143 191 674 € ww Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki, porozumienia i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych,
\n
-jednostki naukowe,
\n
-szkoły wyższe,
\n
-przedsiębiorstwa,
\n
-kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-pośrednicy finansowi charakteryzujący się odpowiednim doświadczeniem oraz potencjałem administracyjnym.
\n
Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-podmioty w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-podmioty wykonujące działalność leczniczą, w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 618 i 788).
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-podmioty w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych
\n
-przedsiębiorstwa,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS,
\n
-porozumienia podmiotów wyżej wymienionych, reprezentowane przez lidera.
\n
–66 – Poz. 614 Podlaskie Pomorskie Zwiększona sprawność funkcjonowania komunalnej infrastruktury energetycznej (4e) Poprawa efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej i mieszkaniowych oraz systemów oświetlenia zewnętrznego Wdrożenie programów oszczędnego gospodarowania energią, w tym działań termomodernizacyjnych W celu podniesienia efektywności energetycznej niezbędna będzie kompleksowa termomodernizacja budynków mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne w zakresie związanym m.in. z ociepleniem obiektu, wymianą okien, drzwi zewnętrznych oraz oświetlenia. Planowane są inwestycje polegające na przebudowie systemów grzewczych wraz z wymianą i podłączeniem do źródła ciepła, systemów wentylacji i klimatyzacji, systemów wodno-kanalizacyjnych. Zgodnie z ideą energetyki prosumenckiej promowane będzie zastosowanie instalacji OZE w termomodernizowanych budynkach. Będzie istniała możliwość dofinansowania instalacji systemów chłodzących, w tym również z OZE. Wykorzystanie instalacji OZE musi być w pełni uzasadnione potrzebami energetycznymi obiektu, a jedynie niewykorzystana część energii elektrycznej może być oddawana do sieci dystrybucyjnej.
\n
W zakresie scentralizowanych systemów ciepłowniczych (w tym źródeł ciepła) preferowane będą przedsięwzięcia:
\n
1)realizowane w gminach, w których stwierdzono przekroczenia standardów jakości powietrza,
\n
2)zapewniające największy efekt ekologiczny (m.in. redukcję emisji gazów cieplarnianych) w stosunku do nakładów finansowych,
\n
3)wykorzystujące innowacyjne rozwiązania w zakresie zastosowanych urządzeń i systemów, np. projekty stanowiące element „wyspy energetycznej” bądź wykorzystujące v.p l Wspierane będą inwestycje podnoszące efektywność energetyczną budynków użyteczności publicznej, w tym przedsięwzięcia termomodernizacyjne. Możliwa będzie także poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych.
\n
W ramach kompleksowych projektów przewiduje się termomodernizację energetyczną budynku wraz z wykorzystaniem instalacji OZE i wymianą źródła ciepła. Zakres prac musi wynikać z przeprowadzonej uprzednio analizy możliwych rozwiązań w ramach sporządzanego audytu energetycznego, a wybrany wariant realizacyjny musi uwzględniać kryterium kosztowe odnoszące się do efektu ekologicznego (np. redukcji emisji gazów cieplarnianych) w stosunku do nakładów finansowych. .go w. rcl 22 500 000 € 110377399 € 14186766 45 000 000 € 27943630 € Monitor Polski 67 500 000 € 152 507 795 € ww Typ beneficjentów:
\n
-spółdzielnie mieszkaniowe i ich związki, wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-towarzystwa budownictwa społecznego (TBS),
\n
-podmioty sprawujące zarząd nieruchomościami mieszkalnymi.
\n
Natomiast projekty dotyczące budynków użyteczności publicznej realizowane będą m.in. przez:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną,
\n
-podmioty, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki i stowarzyszenia,
\n
-podmioty działające w ramach partnerstw publiczno-prywatnych, -jednostki naukowe, szkoły wyższe, -kościoły i związki wyznaniowe.
\n
Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne,
\n
-związki i stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego,
\n
-jednostki administracji rządowej,
\n
-inne jednostki sektora finansów publicznych,
\n
-jednostki naukowe,
\n
-instytucje edukacyjne, szkoły wyższe,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-kościoły i związki wyznaniowe,
\n
-przedsiębiorcy,
\n
-instytucje finansowe.
\n
-Jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne, -związki i stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, -jednostki administracji rządowej, -inne jednostki sektora finansów publicznych, -organizacje pozarządowe, -jednostki naukowe, -instytucje edukacyjne,
\n
–67 – Poz. 614 Zwiększona atrakcyjność transportu publicznego dla pasażerów (4e) Przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom klimatu oraz poprawa konkurencyjności regionalnej gospodarki, poprzez zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w stosunku do energii ze źródeł konwencjonalnych.
\n
Zmniejszenie energochłonności infrastruktury publicznej i sektora mieszkaniowego, Poprawa jakości powietrza w regionie. ww 231 838 404 € 90834827 € • • • • • v.p l Budowa, przebudowa liniowej i punktowej infrastruktury transportu zbiorowego (np. zintegrowane węzły przesiadkowe, drogi rowerowe, parkingi Park&Ride i Bike&Ride, bus pasy).
\n
Wdrażanie inteligentnych systemów transportowych (ITS).
\n
Zakup taboru autobusowego i tramwajowego na potrzeby transportu publicznego wraz z budową infrastruktury.
\n
Budowa i przebudowa liniowej infrastruktury tramwajowej.
\n
Poprawa efektywności energetycznej oświetlenia.
\n
Typy przedsięwzięć W ramach priorytetu inwestycyjnego 4.3, wspierane będą działania polegające na termomodernizacji w budynkach użyteczności publicznej i budynkach mieszkalnych wraz z budową i przebudową infrastruktury służącej do produkcji i dystrybucji energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w termomodernizowanych budynkach i/lub likwidacji „niskiej emisji” poprzez wymianę/modernizację indywidualnych źródeł ciepła. wysokosprawną kogenerację,
\n
4)realizowane z udziałem kapitału prywatnego,
\n
5)o możliwie jak największym zasięgu oddziaływania,
\n
6)uzgodnione w ramach ZPT. .go Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-podmioty, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych (nie wymienione wyżej),
\n
-podmioty wykonujące działalność leczniczą, w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, posiadające osobowość prawną lub zdolność prawną,
\n
-szkoły wyższe,
\n
-organizacje pozarządowe,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-towarzystwa budownictwa społecznego,
\n
-porozumienia podmiotów wymienionych wyżej reprezentowane przez lidera,
\n
-podmioty działające w oparciu o umowę/porozumienie w ramach partnerstwa publiczno- prywatnego (tzw. projekty hybrydowe).
\n
Typ beneficjentów: -jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki, których statutowym zadaniem jest wykonywanie ustawowych zadań jednostek samorządu terytorialnego w zakresie transportu publicznego, -podmioty działające na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, realizujące zadania z zakresu transportu publicznego, wybrane zgodnie z prawem zamówień publicznych, -podmioty, w których większość udziałów posiada jednostka samorządu terytorialnego lub związek JST, w. rcl 91003577 € 50000000 € Monitor Polski Śląskie -szkoły wyższe, -przedsiębiorcy.
\n
–68 – Poz. 614 Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich rodzajów terytoriów, w szczególności dla obszarów miejskich, w tym wspieranie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej i działań adaptacyjnych mających oddziaływanie łagodzące na zmiany klimatu (4e) Wspieranie efektywności energetycznej, inteligentnego zarządzania energią i wykorzystywania odnawialnych źródeł energii w infrastrukturze publicznej, w tym w budynkach publicznych i w sektorze mieszkaniowym Projekty, dotyczące kompleksowej termomodernizacji budynków publicznych (z wyłączeniem jednostek podległych administracji centralnej) oraz mieszkalnych wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne, w zakresie związanym m.in. z: ociepleniem obiektu, wymianą okien, drzwi zewnętrznych oraz oświetlenia na energooszczędne, przebudową systemów grzewczych (wraz z wymianą źródła ciepła – likwidacja pieców grzewczych na opał stały), systemów wentylacji i klimatyzacji, systemów wodno-kanalizacyjnych, instalacją OZE w termomodernizowanych budynkach, instalacją systemów chłodzących, w tym również z OZE, instalowaniem urządzeń energooszczędnych najnowszej generacji (np. kolektory słoneczne). v.p l Dofinansowanie znajdą projekty, realizujące założenia planów niskoemisyjnych dla poszczególnych obszarów.
\n
Wsparcie dla projektów powinny wynikać z planów gospodarki niskoemisyjnej dla poszczególnych typów obszarów i niekwalifikujących się do dofinansowania w ramach innego PI, np.
\n
1)modernizacja oświetlenia ulicznego (ulic, placów, terenów publicznych)na energooszczędne,
\n
2)budowa lub modernizacja sieci ciepłowniczej,
\n
3)wymiana źródeł ciepła,
\n
4)mikrokogeneracja,
\n
5)działania informacyjno-promocyjne dotyczące np. oszczędności energii,
\n
6)kampanie promujące:
\n
-budownictwo zeroemisyjne,
\n
-inwestycje w zakresie budownictwa pasywnego. .go Typ beneficjentów: -jednostki samorządu terytorialnego, -przedsiębiorstwa duże, średnie, małe, mikro świadczące usługi publiczne na terenie województwa świętokrzyskiego, -partnerzy społeczni i gospodarczy działający na terenie województwa świętokrzyskiego, -organizacje pozarządowe (NGO), -samorządowe osoby prawne,
\n
-instytucje otoczenia biznesu, -uczelnie, -państwowe jednostki budżetowe, -instytucje kultury. w. rcl 54 754 121 € 22 852 471 € Świętokrzyskie ww realizujące na podstawie statutu zadania publiczne z zakresu transportu publicznego, -porozumienia ww. podmiotów Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego,
\n
-spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-związki i stowarzyszenia JST, TBS,
\n
-samorządowe jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną, uczelnie, inne podmioty prowadzące działalność w sferze usług publicznych w różnych formach organizacyjnych, posiadających osobowość prawną np. fundacje i stowarzyszenia, policja, podmioty lecznicze wykonujące na terenie województwa świętokrzyskiego działalność leczniczą finansowaną ze środków publicznych,
\n
-samorządowe osoby prawne,
\n
-jednostki ochotniczej i Państwowej Straży Pożarnej. Monitor Polski
\n
–69 – Poz. 614 87 886 445 € 10 279 853 € Zmniejszenie energochłonności sektorów mieszkaniowego i publicznego Warmińsko-Mazurskie Wielkopolskie Zmniejszenie energochłonności budynków publicznych i mieszkaniowych Wzrost efektywności energetycznej budynków mieszkalnych oraz użyteczności publicznej Przedsięwzięcia:
\n
-kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej, która będzie realizowana na podstawie wcześniej przeprowadzonych audytów energetycznych,
\n
-kompleksowa termomodernizacja wielorodzinnych budynków mieszkaniowych. v.p l Przedsięwzięcia: termomodernizacja budynków oraz wymiana wyposażenia tych obiektów na energooszczędne, projekty modernizacji infrastruktury ciepłowniczej i energetycznej w termomodernizowanych budynkach, a także podłączanie budynków do sieci, instalacje OZE w termomodernizowanych budynkach. .go w. rcl Przedsięwzięcia:
\n
-kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej/części wspólnych wielorodzinnych budynków mieszkalnych wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne (m.in. ocieplenie budynku, wymiana okien i drzwi zewnętrznych oraz oświetlenia na energooszczędne), przebudowa systemów grzewczych (wraz z wymianą i podłączeniem do źródła ciepła), przebudowa systemów wentylacji i klimatyzacji, instalacja OZE, instalacja systemów chłodzących, w tym również OZE),
\n
-audyty energetyczne dla sektora mieszkaniowego i publicznego (wyłącznie jako element projektów kompleksowej termomodernizacji, opisanych powyżej),
\n
-instalacja inteligentnych systemów zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej/budynkach mieszkaniowych w oparciu m.in. o technologie TIK (wyłącznie jako element projektów kompleksowej termomodernizacji, opisanych powyżej).
\n
Monitor Polski Zachodniopomorskie 35 659 567 € 60060000 € 20576416 € 15 282 672 € 30940000 € 20 000 000 € 50 942 239 € 91 000 000 € 47 576 416 € ww Typ beneficjentów:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego,
\n
-jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną,
\n
-samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (tj. działające w publicznym systemie ochrony zdrowia), dla których podmiotem założycielskim jest/są JST,
\n
-przedsiębiorstwa (tylko podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego),
\n
-spółdzielnie mieszkaniowe/wspólnoty mieszkaniowe.
\n
Typ beneficjentów:
\n
-spółdzielnie mieszkaniowe oraz wspólnoty mieszkaniowe,
\n
-jednostki samorządy terytorialnego, ich związki oraz jednostki organizacyjne,
\n
-podmioty posiadające osobowość prawną, w tym podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego,
\n
-podmioty działające na podstawie umowy o partnerstwie publiczno- prywatnym.
\n
Typ beneficjentów: w zakresie typu 1:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne JST,
\n
-osoby prawne JST, partnerstwa wymienionych podmiotów, w zakresie typu 2:
\n
-jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
\n
-jednostki organizacyjne JST, TBS,
\n
-wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe,
\n
-organizacje pozarządowe;
\n
-partnerstwa wymienionych podmiotów.
\n
–70 – Poz. 614 Łącznie ww Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich rodzajów terytoriów, w szczególności dla obszarów miejskich, w tym wspieranie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej i działań adaptacyjnych mających oddziaływanie łagodzące na zmiany klimatu (4e) v.p l Przedsięwzięcia: -budowa, przebudowa obiektów/systemu infrastruktury zintegrowanego systemu transportu publicznego w celu ograniczenia ruchu drogowego w centrach miast, -projekty zwiększające świadomość ekologiczną, -zakup lub modernizacja taboru transportu miejskiego. .go w. rcl Typ beneficjentów:
\n
-przedsiębiorstwa świadczące usługi publicznego transportu zbiorowego, -jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia, -jednostki organizacyjne jst, -organizacje pozarządowe, -zarządcy infrastruktury kolejowej, -państwowe jednostki budżetowe, -przedsiębiorstwa. Monitor Polski
\n
–71 – Poz. 614 539 010 705 € kat. 014 1 157 919 117 € kat. 013 7000000 € 1 696 929 822 013+014