{"html": "

mowa w § 32 ust. 12 rozporzàdzenia, powinien uwzgl´dniaç tematyk´ z zakresu:

\n
1)zasad post´powania i obowiàzków zast´powego podczas akcji ratowniczej,
\n
2)nowoczesnego sprz´tu,
\n
3)przyrzàdów pomiarowych, urzàdzeƒ i sprz´tu, wprowadzonego do stosowania w ratownictwie górniczym,
\n
4)charakterystycznych elementów akcji ratowniczych przeprowadzanych w ostatnim czasie.
\n

2.17. W∏aÊciwa jednostka ratownictwa powinna organizowaç i prowadziç szkolenia dla zast´powych z zakresu udzielania pomocy przedmedycznej.

\n
3.Szkolenia zast´pów specjalistycznych w podziemnych zak∏adach górniczych.
\n

3.1. Wyszkolenie specjalistyczne stanowi uzupe∏nienie podstawowych kwalifikacji ratowniczych.

\n

3.2. W przypadku utrzymania w kopalnianej dru˝ynie ratowniczej zast´pów specjalistycznych, tematyka çwiczeƒ powinna byç dostosowana do rodzaju prac prowadzonych w akcji ratowniczej.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6132 — Poz. 838 Za∏àcznik nr 3 SZCZEGÓ¸OWE ZASADY PROWADZENIA AKCJI RATOWNICZYCH W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH 1. Akcje ratownicze w przypadku po˝arów podziemnych.

\n

Akcje ratownicze w polach niemetanowych 1.1. Za akcj´ ratowniczà przeciwpo˝arowà, zwanà dalej „akcjà przeciwpo˝arowà”, uznaje si´ wszelkie prace prowadzone w celu:

\n
1)ratowania ludzi zagro˝onych w wyniku po˝aru podziemnego,
\n
2)ograniczenia rozwoju po˝aru,
\n
3)zlikwidowania po˝aru,
\n
4)otamowania wyrobisk, w których rejonie powsta∏ po˝ar,
\n
5)zacieÊnienia lub likwidacji pola po˝arowego,
\n
6)usuwania skutków po˝aru powsta∏ego w wyniku wybuchu metanu, py∏u w´glowego lub gazów po˝arowych.
\n

1.2. Kierownik akcji ratowniczej po zlokalizowaniu miejsca po˝aru powinien w szczególnoÊci okreÊliç stref´ zagro˝enia po˝arowego, liczb´ zagro˝onych ludzi oraz podjàç dzia∏ania zmierzajàce do ich wycofania ze strefy, uwzgl´dniajàc zaistnia∏à sytuacj´ wentylacyjnà i zagro˝enie po˝arowe.

\n

1.3. Prace ratownicze, prowadzone w celu ratowania za∏ogi, jak i likwidacji po˝aru, powinny byç wykonywane na podstawie planu akcji przeciwpo˝arowej, wpisanego do ksià˝ki prowadzenia akcji ratowniczej; ksià˝ka ta powinna znajdowaç si´ u kierownika akcji.

\n

1.3.1. Plan akcji przeciwpo˝arowej zawiera:

\n
1)ustalenie granic strefy zagro˝enia po˝arowego i sposobu wycofania z niej ludzi,
\n
2)zakres robót, jaki nale˝y wykonaç w celu likwidacji zagro˝enia po˝arowego,
\n
3)ustalenia dotyczàce Êrodków technicznych niezb´dnych do prowadzenia akcji przeciwpo˝arowej oraz sposób jej organizacji,
\n
4)liczb´ osób zaanga˝owanych w kierowaniu akcjà przeciwpo˝arowà i liczb´ zast´pów ratowniczych do wykonania zaplanowanych robót,
\n
5)sposób kontroli zaplanowanych zadaƒ,
\n
6)przypuszczalny czas realizacji zadaƒ.
\n

1.3.2. Plan akcji przeciwpo˝arowej powinien byç na bie˝àco korygowany i uwzgl´dniaç zmiany mogàce powstaç podczas jej trwania.

\n

1.4. Kierownik akcji ratowniczej powinien niezw∏ocznie zorganizowaç kontrol´ parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych (sk∏ad chemiczny, temperatura, wilgotnoÊç, pr´dkoÊç, iloÊç) w celu bie˝àcego rozpoznania stanu po˝aru oraz wyst´pujàcych w strefie zagro˝enia przemian gazowych, a tak˝e oceny zagro˝enia wybuchowego.

\n

1.5. Do pomiarów sk∏adu chemicznego powietrza i gazów po˝arowych powinny byç przede wszystkim wykorzystane urzàdzenia do zdalnego pobierania prób, wspó∏pracujàce z chromatografem gazowym lub innymi analizatorami gazów.

\n

1.6. Kontrol´ sk∏adu chemicznego powietrza i gazów po˝arowych prowadzi si´ tak˝e przy u˝yciu:

\n
1)prób pipetowych,
\n
2)rurek wskaênikowych,
\n
3)przenoÊnych analizatorów gazów,
\n
4)nowoczesnej aparatury kontrolno-pomiarowej.
\n

1.7. Kontrol´ temperatury powietrza i gazów po˝arowych oraz górotworu prowadzi si´ przy u˝yciu:

\n
1)odpowiednich urzàdzeƒ zainstalowanych w miejscach okreÊlonych przez kierownika akcji, zapewniajàcych pomiary zdalne,
\n
2)przyrzàdów przenoÊnych (termometrów, pirometrów, kamer termowizyjnych) w miejscach prowadzenia prac przez zast´py ratownicze.
\n

1.8. Kierownik akcji wyznacza miejsca, w których powinny byç wykonywane mi´dzy innymi pomiary: pr´dkoÊci, iloÊci, temperatury, wilgotnoÊci i ciÊnienia powietrza, oraz zakres pomiarów umo˝liwiajàcy pe∏nà ocen´ zmian przebiegu po˝aru.

\n

1.9. DojÊcia do strefy zagro˝enia po˝arowego powinny byç zabezpieczone w sposób trwa∏y lub przez obserwatorów we wszystkich wyrobiskach, stanowiàcych po∏àczenie tej strefy z rejonami niezagro˝onymi zak∏adu górniczego, dost´pnymi dla ludzi.

\n

1.10. Podczas akcji przeciwpo˝arowej sieç wentylacyjna zak∏adu górniczego powinna byç zabezpieczona przed przypadkowym otwarciem lub zamkni´ciem tam i Êluz wentylacyjnych, majàcych wp∏yw na zmiany potencja∏ów aerodynamicznych w sàsiedztwie strefy zagro˝onej, oraz przed przypadkowymi zmianami parametrów wentylatorów g∏ównych.

\n

1.11. W razie wyst´powania wysokiej temperatury dymów i gazów po˝arowych ustala si´ miejsca zagro˝one powstaniem wtórnych ognisk po˝arowych oraz sposób przeciwdzia∏ania temu zagro˝eniu.

\n

1.12. Podczas akcji przeciwpo˝arowej powinny byç podejmowane dzia∏ania zmierzajàce do aktywnego ugaszenia ognia, z zachowaniem warunków bezpieczeƒstwa ratowników. Kierownik akcji po aktywnym ugaszeniu po˝aru powinien ustaliç sposób i cz´stotliwoÊç kontroli miejsca po˝aru.

\n

1.13. Je˝eli aktywna likwidacja po˝aru nie jest mo˝liwa, przyst´puje si´ do izolacji rejonu po˝aru od czynnych wyrobisk zak∏adu górniczego.

\n

1.14. W razie koniecznoÊci stosowania do likwidacji po˝aru metod pasywnych, po zamkni´ciu rejonu Dziennik Ustaw Nr 94 — 6133 — po˝aru podejmuje si´ dzia∏ania umo˝liwiajàce dok∏adne uszczelnienie wszystkich tam izolacyjnych i po˝arowych w wyrobiskach wlotowych do tego rejonu i wylotowych z niego.

\n

1.15. Podczas akcji przeciwpo˝arowej powinny byç podejmowane dzia∏ania zmierzajàce do wyrównywania potencja∏u aerodynamicznego wokó∏ pola po˝arowego.

\n

1.16. Tamy po˝arowe w rejonach zagro˝onych tàpaniami powinny byç budowane w miejscach, gdzie prawdopodobieƒstwo ich uszkodzenia jest najmniejsze.

\n

1.17. Wszystkie prace ratownicze w strefie zagro˝enia po˝arowego powinny byç wykonywane przez zast´py ratownicze. W strefie zagro˝enia przebywaç mo˝e tylko taka liczba zast´pów, jaka jest niezb´dna do sprawnego wykonania zadania.

\n

Wszyscy ratownicy zatrudnieni w strefie zagro˝enia po˝arowego powinni byç ubrani w odpowiednià odzie˝ i posiadaç Êrodki ochrony indywidualnej.

\n

Akcje ratownicze w polach metanowych 1.18. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej przeciwpo˝arowej w polu metanowym stosuje si´ szczegó∏owe zasady okreÊlone dla akcji ratowniczej w polu niemetanowym, a tak˝e szczegó∏owe zasady, których celem jest niedopuszczenie do wybuchu metanu i gazów po˝arowych.

\n

1.19. Podczas wyznaczania strefy zagro˝enia po˝arowego powinno si´ uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç i zasi´g skutków ewentualnego wybuchu metanu, poszerzajàc odpowiednio t´ stref´.

\n

1.20. Podejmujàc decyzj´ o ograniczeniu iloÊci powietrza dop∏ywajàcego do miejsca po˝aru, uwzgl´dnia si´ mo˝liwoÊç:

\n
1)wzrostu koncentracji metanu w pràdzie wlotowym,
\n
2)zwi´kszenia iloÊci wydzielajàcego si´ metanu do pràdów powietrza w strefie zagro˝enia po˝arowego,
\n
3)dodatkowego wydzielania si´ metanu ze zrobów lub wyrobisk zb´dnych,
\n
4)zaburzenia funkcjonowania systemu odmetanowania.
\n

1.21. W rejonie po˝aru powinna byç prowadzona systematyczna kontrola pr´dkoÊci i iloÊci powietrza oraz jego sk∏adu, bioràc pod uwag´ mo˝liwoÊç powstania wybuchowej koncentracji gazów.

\n

1.22. Pomiary parametrów gazowych w miejscach zagro˝onych skutkami wybuchu metanu lub gazów po˝arowych prowadzi si´ z zastosowaniem urzàdzeƒ do zdalnego pobierania prób gazów i szybkiego oznaczania ich sk∏adu. Lokalizacj´ miejsc i cz´stotliwoÊç pomiarów ustala kierownik akcji przeciwpo˝arowej w zale˝noÊci od warunków lokalnych oraz stopnia zagro˝enia wybuchem metanu lub gazów po˝arowych.

\n

1.23. W celu przeciwdzia∏ania powstaniu zagro˝enia wybuchowego w rejonie po˝aru powinno si´ uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç:

\n

Poz. 838

\n
1)rozrzedzenia mieszanin gazowych przez zwi´kszenie iloÊci przep∏ywajàcego powietrza,
\n
2)ograniczenia przep∏ywu powietrza przez ogniska po˝aru,
\n
3)ograniczenia zawartoÊci tlenu w gazach po˝arowych przez zastosowanie inertyzacji atmosfery wszelkimi dost´pnymi Êrodkami.
\n

1.24. W przypadku utworzenia si´ wybuchowych nagromadzeƒ metanu lub gazów po˝arowych w rejonie po˝aru, powinny byç niezw∏ocznie wycofane ze strefy zagro˝enia po˝arowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji przeciwpo˝arowej oraz podj´te Êrodki dla usuni´cia tego zagro˝enia.

\n

1.25. Podczas akcji po˝arowej powinna byç prowadzona kontrola stanu tam i urzàdzeƒ wentylacyjnych w celu niedopuszczenia do przypadkowych zmian w stanie przewietrzania wyrobisk i zrobów w strefie zagro˝enia po˝arowego.

\n

1.26. Podczas prowadzenia akcji po˝arowej nie przerywa si´ odmetanowania górotworu. Proces odmetanowania w strefie zagro˝enia po˝arowego powinien byç kontrolowany poprzez wykonywanie pomiarów iloÊci i temperatury odsysanego gazu oraz zawartoÊci w nim metanu i tlenku w´gla w rurociàgach:

\n
1)metanowych, przechodzàcych przez zaognione wyrobiska,
\n
2)odprowadzajàcych metan z tych uj´ç, w których zak∏ócenie procesu odmetanowania mo˝e spowodowaç wzrost zawartoÊci metanu w wyrobiskach obj´tych po˝arem, w wyrobiskach z pràdami powietrza kierowanymi do ogniska po˝aru lub w wyrobiskach odprowadzajàcych goràce gazy po˝arowe.
\n

1.27. W przypadku stwierdzenia uszkodzenia rurociàgu przechodzàcego przez rejon po˝aru i zmniejszenia w nim zawartoÊci metanu, rurociàg powinien byç zamkni´ty od strony stacji odmetanowania i w miar´ mo˝liwoÊci od strony uj´ç metanu.

\n

1.28. Podczas akcji przeciwpo˝arowej powinno si´ wykorzystaç wszystkie dost´pne Êrodki do aktywnego gaszenia ognia. Decyzja o aktywnym gaszeniu ognia w polach metanowych powinna byç szczegó∏owo przeanalizowana, tak aby nie spowodowaç dodatkowego zagro˝enia osób zatrudnionych w akcji. RównoczeÊnie z gaszeniem po˝aru Êrodkami aktywnymi wyznacza si´ miejsce na budow´ tam po˝arowych i transportuje materia∏y do ich budowy.

\n

1.29. Aktywne gaszenie ognia jest niedopuszczalne w warunkach:

\n
1)powstania po˝aru w bezpoÊrednim sàsiedztwie zrobów, w których mogà byç nagromadzone znaczne iloÊci metanu,
\n
2)du˝ej metanowoÊci bezwzgl´dnej w rejonie po˝aru, szczególnie w przypadkach ograniczonego przep∏ywu powietrza.
\n

1.30. W przypadku gdy aktywne gaszenie po˝aru nie jest mo˝liwe, przyst´puje si´ do odizolowania Dziennik Ustaw Nr 94 — 6134 — po˝aru od czynnych wyrobisk tamami izolacyjnymi o odpowiedniej konstrukcji.

\n

1.31. W polach metanowych oraz w przypadku wyst´powania mieszaniny gazów wybuchowych, rejon po˝aru powinien byç izolowany przeciwwybuchowymi tamami izolacyjnymi.

\n

Szczegó∏owe zasady i warunki budowy tam izolacyjnych przeciwwybuchowych 1.31.1. Przeciwwybuchowe tamy izolacyjne powinno si´ wykorzystywaç do zabezpieczenia przed przeniesieniem si´ wybuchu od strony zrobów, zb´dnych wyrobisk oraz pól po˝arowych, w których mogà wystàpiç wybuchowe mieszaniny gazów palnych.

\n

1.31.2. Przeciwwybuchowe tamy izolacyjne mogà byç wykonane w postaci:

\n
1)korków podsadzkowych,
\n
2)korków wodnych,
\n
3)korków podsadzkowych na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami,
\n
4)tamy z worków wype∏nionych materia∏ami niepalnymi,
\n
5)tamy ze spoiw szybkowià˝àcych,
\n
6)tamy przeciwwybuchowej o innej konstrukcji odpowiednio udokumentowanej i pozytywnie zaopiniowanej przez jednostk´ ratownictwa górniczego.
\n

1.31.3. Kierownik akcji, podczas akcji ratowniczej, ustala sposób zabezpieczenia przeciwwybuchowego wyrobisk. W ramach profilaktyki po˝arowej decyzj´ w tym zakresie podejmuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

\n

Lokalizacja tam przeciwwybuchowych, warunki ich doboru oraz kontroli 1.31.4. Kierownik akcji, podczas akcji ratowniczej, po zasi´gni´ciu opinii specjalistów w sztabie akcji, wyznacza wyrobiska, w których powinny byç budowane tamy przeciwwybuchowe.

\n

1.31.5. Kierownik akcji na dole, podczas akcji ratowniczej, wyznacza miejsca budowy tam w wyrobiskach, o których mowa w pkt 1.31.4, uwzgl´dniajàc mi´dzy innymi:

\n
1)warunki naturalne i techniczne w wyrobisku, a w szczególnoÊci stan górotworu i obudowy wyrobiska,
\n
2)mo˝liwoÊç zastosowania do gaszenia po˝aru urzàdzeƒ do inertyzacji atmosfery,
\n
3)koniecznoÊç lokalizacji tamy, aby znajdowa∏a si´ jak najbli˝ej ogniska po˝aru,
\n
4)koniecznoÊç takiej lokalizacji tamy, aby jej odleg∏oÊç od najbli˝szego skrzy˝owania wyrobisk umo˝liwia∏a wykonanie komory dla wyrównania ciÊnieƒ, jakie b´dà wyst´powaç w izolowanym polu po˝arowym.
\n

1.31.6. Tamy izolacyjne, o których mowa w pkt 1.31.2, powinno si´ wykonywaç w sposób okreÊlony przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

\n

1.31.7. Podstawowe warunki doboru tam przeciwwybuchowych i przepustów tamowych.

\n

Poz. 838 1.31.7.1. Kierownik akcji ratowniczej dobiera rodzaj tam przeciwwybuchowych i sposób ich wykonania, bioràc pod uwag´ mo˝liwoÊci techniczne zak∏adu górniczego.

\n

1.31.7.2. W przypadku górotworu s∏abego i sp´kanego powinny byç stosowane korki podsadzkowe o odpowiedniej d∏ugoÊci lub, w zale˝noÊci od warunków geologiczno-górniczych, korki wodne.

\n

1.31.7.3. Kierownik akcji ustala liczb´ przepustów tamowych instalowanych w tamie przeciwwybuchowej, w zale˝noÊci od stanu zagro˝enia wybuchowego w rejonie po˝aru oraz od warunków górniczych.

\n

1.31.7.4. Monta˝ obudowy przeciwwybuchowej przepustu tamowego powinien byç wykonany zgodnie z instrukcjà producenta.

\n

1.31.8.

\n

Kontrola tam przeciwwybuchowych.

\n

1.31.8.1. Wykonanà tam´ przeciwwybuchowà, przed zamkni´ciem przepustów tamowych, powinno si´ szczegó∏owo skontrolowaç, uwzgl´dniajàc:

\n
1)stan oryglowania i rozparcia tamy,
\n
2)wype∏nienie tamy materia∏em podsadzkowym lub stopieƒ zalania muldy wodà,
\n
3)mo˝liwoÊç uzyskania nale˝ytej szczelnoÊci zamkni´ç przepustów tamowych,
\n
4)stan wyposa˝enia tamy i stan pod∏àczeƒ do przyrzàdów kontrolno-pomiarowych.
\n

1.31.8.2. Kontrole, o których mowa w pkt 1.31.8.1, przeprowadzajà:

\n
1)zast´powy zast´pu ratowniczego,
\n
2)osoby wyznaczone przez kierownika akcji ratowniczej,
\n
3)przedstawiciel jednostki ratownictwa.
\n

1.31.8.3. Kontrol´ tam przeciwwybuchowych, w strefie zagro˝enia po˝arowego, przeprowadzajà wy∏àcznie osoby b´dàce ratownikami górniczymi.

\n

1.31.8.4. Kierownik akcji ratowniczej, przed podj´ciem decyzji o zamkni´ciu przepustów tamowych zabudowanych w tamach przeciwwybuchowych, powinien mieç informacje o sk∏adzie chemicznym gazów, z charakterystycznych miejsc dla danej sytuacji oraz zza tam wlotowych i wylotowych z rejonu po˝aru.

\n

1.32. Przepusty w tamach przeciwwybuchowych w wlotowych i wylotowych pràdach powietrza z rejonu po˝aru powinny byç zamykane jednoczeÊnie.

\n

1.33. Przed przystàpieniem do zamykania tam (przepustów w tamach) powinno si´ wycofaç ze strefy zagro˝enia po˝arowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji po˝arowej, z wyjàtkiem zast´pów ratowniczych niezb´dnych do zamkni´cia tam (przepustów w tamach).

\n

1.34. Podczas zamykania przepustów w tamach przeciwwybuchowych w strefie zagro˝enia nie powinny byç wykonywane ˝adne inne prace; zast´- Dziennik Ustaw Nr 94 — 6135 — py ratownicze po wykonaniu zadania powinny byç wycofane natychmiast do bazy ratowniczej.

\n

1.35. WejÊcie do strefy zagro˝enia po˝arowego, po zamkni´ciu tam, jest dozwolone po obni˝eniu zawartoÊci tlenu w utworzonym polu po˝arowym poni˝ej 8% lub po up∏ywie czasu wyznaczonego, w zale˝noÊci od obj´toÊci pola po˝arowego i wydzielania si´ metanu, przy czym czas wyznaczony nie powinien byç krótszy od 12 godzin. Dwunastogodzinny czas wyczekiwania nie musi byç dotrzymany, je˝eli wyniki pomiarów sk∏adu gazów w polu po˝arowym wskazujà, ˝e nie istnieje mo˝liwoÊç wybuchu tych gazów.

\n

1.36. Po zamkni´ciu tam po˝arowych powinno si´ prowadziç zdalnà kontrol´ parametrów gazów w polu po˝arowym. Je˝eli wyniki analiz sk∏adu gazów w polu po˝arowym, po jego zamkni´ciu, wskazujà st´˝enie wybuchowe, w rejonie strefy zagro˝onej mogà byç prowadzone wy∏àcznie prace zmierzajàce do neutralizacji atmosfery, w trybie akcji przeciwpo˝arowej.

\n

1.37. Otwieranie pola po˝arowego (tam po˝arowych) jest dopuszczalne tylko pod warunkiem stosowania zasad obowiàzujàcych przy prowadzeniu akcji po˝arowej.

\n

1.38. Plan akcji przeciwpo˝arowej, opracowany w celu otwarcia (zacieÊnienia) pola po˝arowego, okreÊla w szczególnoÊci:

\n
1)zasady kontroli parametrów gazów w polu po˝arowym,
\n
2)zasady kontroli temperatury i wilgotnoÊci powietrza w polu po˝arowym,
\n
3)Êrodki ochrony przed zagro˝eniem wybuchu metanu i gazów po˝arowych oraz przed dzia∏aniem podwy˝szonej temperatury powietrza.
\n

1.39. Po otwarciu tam po˝arowych (przepustów w tych tamach) i wznowieniu przewietrzania wyrobisk w polu po˝arowym powinno si´ wycofaç, poza stref´ zagro˝enia po˝arowego, wszystkie osoby zatrudnione w akcji po˝arowej oraz prowadziç zdalnà kontrol´ zawartoÊci gazów w polu po˝arowym i iloÊci powietrza przep∏ywajàcego przez to pole. WejÊcie do otwartego pola po˝arowego, w którym wznowiono przewietrzanie, oraz do strefy zagro˝enia po˝arowego, wyznaczonej dla tego pola, mo˝e nastàpiç po up∏ywie czasu okreÊlonego przez kierownika akcji ratowniczej.

\n

Poz. 838 1.43. Lokalizacja zabudowy tamy (tam) po˝arowej powinna byç tak dobrana, a prace przy jej wykonaniu by∏y zorganizowane w taki sposób, aby zatrudnieni ratownicy nie byli nara˝eni na bezpoÊrednie skutki ewentualnego wybuchu gazów po˝arowych.

\n

1.44. Stan zagro˝enia wybuchowego gazów po˝arowych powinien byç w sposób systematyczny zdalnie kontrolowany.

\n

1.45. W przypadku stwierdzenia w Êlepym wyrobisku zagro˝enia wybuchem gazów po˝arowych, prace zwiàzane z likwidacjà zagro˝enia powinny byç prowadzone z miejsc, które nie zostanà dotkni´te skutkami ewentualnego wybuchu.

\n

1.46. Je˝eli nie jest mo˝liwe usuni´cie zagro˝enia wybuchowego, dokonuje si´ nowego wyboru miejsc tamowania wyrobisk w celu izolacji po˝aru.

\n

1.47. Górotwór w sàsiedztwie tamy (tam) izolujàcej zaognione wyrobisko od czynnych wyrobisk zak∏adu górniczego powinien byç uszczelniony, w szczególnoÊci przez wt∏aczanie substancji uszczelniajàcych.

\n

1.48. W celu izolacji po˝aru w Êlepym wyrobisku, w przypadku korzystnego uk∏adu niwelacyjnego w wyrobiskach, w sàsiedztwie ogniska po˝arowego powinny byç zdalnie wykonane korki wodne lub z podsadzki hydraulicznej.

\n

1.49. Kierownik akcji ratowniczej, podczas trwania akcji przeciwpo˝arowej, podejmuje wy∏àcznie decyzj´ o zatrzymaniu przewietrzania Êlepego wyrobiska w polu metanowym, ustalajàc jednoczeÊnie sposób zabezpieczenia przed zagro˝eniem wybuchem gazów po˝arowych lub metanu.

\n

1.50. Podczas prowadzenia prac zmierzajàcych do likwidacji po˝aru w Êlepym wyrobisku stosuje si´ odpowiednio wymagania okreÊlone w niniejszym za∏àczniku.

\n

Wycofanie za∏ogi ze strefy zagro˝enia po˝arowego 1.51. W przypadku stwierdzenia zagro˝enia po˝arowego powinny byç podj´te dzia∏ania majàce na celu ratowanie ludzi, nawet gdyby nastàpi∏ rozwój po˝aru, je˝eli ratowania ludzi i gaszenia po˝aru nie mo˝na by∏o prowadziç jednoczeÊnie.

\n

1.40. Po stwierdzeniu po˝aru w Êlepym wyrobisku przewietrzanym za pomocà wentylacji lutniowej powinny byç natychmiast podj´te dzia∏ania w celu wyprowadzenia ludzi do bezpiecznego rejonu.

\n

1.52. W warunkach silnie rozwini´tego po˝aru, je˝eli zagro˝eni ludzie sà wyposa˝eni w aparaty regeneracyjne ucieczkowe (powietrzne butlowe), przy wycofywaniu ich ze strefy zagro˝enia powinna byç brana pod uwag´ mo˝liwoÊç ograniczenia iloÊci powietrza dop∏ywajàcego do ogniska po˝aru pod warunkiem, ˝e nie utrudni to ratowania ludzi i nie spowoduje powstania wybuchowych nagromadzeƒ metanu lub gazów po˝arowych.

\n

1.41. Podczas gaszenia wodà po˝aru w Êlepym wyrobisku powinno si´ braç pod uwag´ mo˝liwoÊç poparzenia osób wykonujàcych t´ czynnoÊç.

\n

1.53. W przypadku koniecznoÊci wycofywania si´ ludzi w dymach i gazach po˝arowych wygasza si´ wszystkie lampy benzynowe.

\n

1.42. Je˝eli niemo˝liwe jest aktywne ugaszenie ognia, podejmuje si´ dzia∏ania zmierzajàce do jego izolacji przez tamowanie wyrobiska.

\n

1.54. Podczas wycofywania si´ ludzi w gazach i dymach po˝arowych powinno si´ unikaç poÊpiechu.

\n

Akcja przeciwpo˝arowa w przypadku po˝aru w Êlepym wyrobisku z wentylacjà lutniowà Dziennik Ustaw Nr 94 — 6136 — 1.55. Wycofujàc si´ w g´stych dymach, w których widocznoÊç jest bardzo ograniczona lub jej brak, powinny byç wykorzystane jako drogowskazy ciàgi urzàdzeƒ odstawczych, przewody energetyczne lub telefoniczne. Powinno si´ przechodziç wzd∏u˝ ociosu wyrobiska, po tej jego stronie, po której znajduje si´ skrzy˝owanie z chodnikiem, w którym mo˝e byç pràd powietrza p∏ynàcy od strony szybu wdechowego.

\n

1.56. Na skrzy˝owaniu wyrobiska (wyrobisk) z pràdem powietrza p∏ynàcym od strony szybu wdechowego w wyrobisku zadymionym wykonuje si´ takie zabezpieczenia z lin, desek lub innych materia∏ów, aby ludzie wycofujàcy si´ w dymach trafiali do wyrobisk z pràdem powietrza, o którym mowa w pkt 1.55, i nie zab∏àdzili.

\n

1.57. Na ka˝dym skrzy˝owaniu wyrobisk ze strefà zadymionà, z której mogà wycofywaç si´ ludzie, powinien byç zorganizowany punkt pomocy, natomiast pracowników w nim zatrudnionych powinno si´ zobowiàzaç do Êcis∏ego ewidencjonowania tych, którzy wyszli ze strefy zagro˝onej.

\n

1.58. W przypadku zagro˝enia ludzi przez dymy lub gazy po˝arowe powinno si´ rozpatrzyç mo˝liwoÊç:

\n
1)wykonania krótkiego spi´cia wentylacyjnego, które pozwoli∏oby odprowadziç dymy i gazy do szybu wentylacyjnego najkrótszà drogà, z pomini´ciem rejonu, w którym znajdujà si´ ludzie,
\n
2)wykonania rewersji wentylacji w celu skierowania dymów do szybu wyrobiskami, w których nie ma ludzi lub skàd wczeÊniej zostali oni wycofani,
\n
3)skrócenia dróg zadymionych, przez zatrzymanie ruchu wentylatora w jednym lub wi´cej szybach.
\n

W planie akcji przeciwpo˝arowej zak∏adu górniczego powinno si´ przewidzieç ró˝ne warianty zabezpieczeƒ dla rejonów o wzmo˝onym zagro˝eniu po˝arowym.

\n

1.59. Rewersj´ wentylacji stosuje si´ wówczas, gdy iloÊç metanu lub gazów po˝arowych w pràdzie powietrza dop∏ywajàcym do po˝aru nie stwarza zagro˝enia wybuchowego.

\n

1.60. Podczas prowadzenia akcji przeciwpo˝arowej do odprowadzenia gazów po˝arowych mo˝na wykorzystaç otwory wentylacyjne, ale powinna byç równie˝ inna droga do odprowadzania tych gazów.

\n

1.61. W przypadku koniecznoÊci wycofania za∏ogi z wyrobiska przewietrzanego za pomocà wentylacji lutniowej, w którym powsta∏ po˝ar, przy podejmowaniu decyzji co do dalszej pracy wentylatora lutniowego powinno si´ uwzgl´dniç, czy za∏oga ma aparaty regeneracyjne ucieczkowe (powietrzne butlowe), czy tylko sprz´t oczyszczajàcy ucieczkowy, oraz jakie jest st´˝enie metanu w tym rejonie.

\n

1.62. Decyzja o natychmiastowym zatrzymaniu wentylatora lutniowego w celu ograniczenia rozwoju po˝aru mo˝e byç podj´ta, gdy wyrobisko nie znajduje si´ w granicach pola metanowego, i tyl- Poz. 838 ko wtedy, gdy za∏oga przebywajàca w tym wyrobisku ma aparaty regeneracyjne ucieczkowe (powietrzne butlowe). W przeciwnym razie przewietrzanie powinno byç prowadzone w sposób ciàg∏y.

\n

Szczegó∏owe zasady wykonywania pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych 1.63.1. Kierownik akcji ratowniczej podczas akcji przeciwpo˝arowej wyznacza miejsca, w których systematycznie dokonuje si´ pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych (sk∏ad chemiczny, temperatur´, wilgotnoÊç, pr´dkoÊç i iloÊç), w sposób umo˝liwiajàcy posiadanie bie˝àcej informacji o stanie po˝aru oraz o przemianach gazowych, wyst´pujàcych w strefie zagro˝enia, a tak˝e o zagro˝eniu wybuchem.

\n

1.63.2. W wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopaliny palne powinno si´ utrzymywaç odpowiednio wyposa˝one stanowisko do wykonywania pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych podczas akcji przeciwpo˝arowych.

\n

1.63.3. Kierownik akcji ratowniczej ustala lokalizacj´ stanowiska pomiarowego.

\n

1.63.4. Stanowisko pomiarowe powinno si´ lokalizowaç w miejscu dogodnym z ustabilizowanym pràdem powietrza i poza strefà zagro˝enia po˝arowego. Zaleca si´ lokalizowanie stanowisk pomiarowych w bazie ratowniczej lub innym miejscu, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 98 rozporzàdzenia.

\n

1.63.5. Stanowisko pomiarowe powinno si´ wyposa˝yç w nast´pujàcà aparatur´ kontrolno-pomiarowà:

\n
1)zestaw chromatograficzny umo˝liwiajàcy wykonanie analizy chemicznej gazów po˝arowych lub zestaw analizatorów gazowych umo˝liwiajàcych szybkie wykonanie analizy chemicznej gazów po˝arowych,
\n
2)urzàdzenie do zdalnego pobierania prób gazowych, wraz z oprzyrzàdowaniem, zapewniajàce pobieranie prób gazowych z odleg∏oÊci co najmniej 1000 m,
\n
3)urzàdzenie do zdalnego pomiaru temperatury, zapewniajàce pomiar na odleg∏oÊç co najmniej 1000 m,
\n
4)anemometr,
\n
5)przyrzàd do pomiaru wilgotnoÊci wzgl´dnej powietrza,
\n
6)przyrzàdy do ciàg∏ego pomiaru zawartoÊci O2, CO, CO2 i CH4.
\n

Zestawy analizatorów gazowych, umo˝liwiajàcych natychmiastowe wykonanie analizy chemicznej gazów po˝arowych, oraz zestaw chromatograficzny powinny posiadaç parametry metrologiczne co najmniej takie, jak wymienione w tabelach 1 i 2.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6137 — Poz. 838 Tabela 1 Zestaw do szybkiej analizy gazów Sk∏adnik Zakres pomiaru (%) Dok∏adnoÊç pomiaru (%) Czas odpowiedzi(s) O2 O2 CO2 CH4 CH4 CO CO H2 0-25 0-10 0-10 0-10 0-100 0-0,05 0-10 0-5 0,2 0,1 0,1 0,1 5 0,001 0,1 0,05 10 10 20 20 20 20 20 15 Tabela 2 Zestaw chromatograficzny Sk∏adnik Zakres pomiaru (%) Dok∏adnoÊç pomiaru (%) Czas odpowiedzi (min) CH4 CO2 C2H4 C2H6 O2 N2 H2 0—100 0—100 0—100 0—100 0—100 0—100 0—100 0,02 0,02 0,002 0,002 0,02 0,02 0,05 ¸àczny czas analizy wszystkich sk∏adników nie mo˝e przekroczyç 20 minut 1.63.6. Stanowisko pomiarowe powinno byç wyposa˝one w indywidualne oÊwietlenie i ∏àcze telefoniczne oraz powinno byç zabezpieczone metanomierzem o dzia∏aniu ciàg∏ym, z ustawionym progiem alarmowania 1,5%; stanowisko to wyposa˝a si´ tak˝e w odpowiedniej wielkoÊci i wytrzyma∏oÊci stó∏ do zainstalowania sprz´tu pomiarowego oraz zabezpieczenia os∏onami p∏óciennymi.

\n

1.63.7. Zak∏ad górniczy mo˝e korzystaç z pogotowia pomiarowego, utrzymywanego przez jednostk´ ratownictwa górniczego.

\n

1.63.8. W przypadku po˝aru, w op∏ywowym pràdzie powietrza, punkty zdalnego pobierania prób gazowych powinny byç usytuowane:

\n
1)w wyrobiskach z wyp∏ywajàcymi z ogniska gazami po˝arowymi od strony najbli˝szego dojÊcia,
\n
2)od strony dop∏ywu powietrza do po˝aru, mo˝liwie jak najbli˝ej ogniska, przed zabudowaniem tam izolacyjnych, je˝eli w pràdzie tym mo˝e pojawiç si´ metan (zroby, sàsiednie wyrobiska).
\n

1.63.9. W przypadku po˝aru w zrobach Êcian punkty zdalnego pobierania prób gazowych powinny byç zlokalizowane w:

\n
1)wylotowym pràdzie powietrza mi´dzy ogniskiem po˝aru a najbli˝szym dojÊciem do tego wyrobiska,
\n
2)dost´pnych miejscach przy zrobach Êcian od strony dop∏ywu powietrza do ogniska po˝aru.
\n

1.63.10. W przypadku otamowania po˝aru tamami izolacyjnymi punkty pobierania prób gazowych rozmieszcza si´ za ka˝dà tamà (wlotowà i wylotowà).

\n

1.63.11. Punkty próbobiorcze do zdalnego pobierania prób, o których mowa w pkt 1.63.8 i 1.63.9, powinno si´ lokalizowaç w wyrobiskach górniczych na wysokoÊci oko∏o 2/3 wyrobiska, w odleg∏oÊci co najmniej 5—10 m od skrzy˝owania z dost´pnym wyrobiskiem w kierunku wyp∏ywajàcych gazów po˝arowych. W przypadku lokalizowania punktów zdalnego pobierania prób gazowych w szybach wentylacyjnych powinny byç umiejscowione oko∏o 10 m poni˝ej wlotu kana∏u wentylacyjnego do szybu lub w dyfuzorze wentylatora. Sposób rozmieszczania punktów zdalnego pobierania prób okreÊlajà rys. 1a—1d.

\n

1.63.12. Z poszczególnych punktów pomiarowych próby gazowe pobiera si´ do analizy za pomocà urzàdzenia do zdalnego pobierania prób gazowych — linii w´˝owej oraz pompki próbobiorczej, wraz z oprzyrzàdowaniem.

\n

1.63.13. Kierownik akcji ratowniczej powinien na bie˝àco analizowaç wyniki pomiarów sk∏adu gazów z punktów pomiarowych, szczególnie pod wzgl´dem zagro˝enia wybuchowego. Przeka- Dziennik Ustaw Nr 94 — 6138 — zywane do sztabu akcji wyniki dokumentuje si´.

\n

1.63.14. Ocen´ stanu zagro˝enia wybuchowego powinno si´ przeprowadzaç metodà opracowanà przez jednostk´ ratownictwa.

\n

1.64. Akcje ratownicze i prace profilaktyczne prowadzone z wykorzystaniem gazów inertnych prowadzi si´ w sposób okreÊlony przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

\n
2.Akcje ratownicze prowadzone w trudnych warunkach mikroklimatu.
\n

Akcje ratownicze w trudnych warunkach mikroklimatu prowadzi si´ w sposób ustalony przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

\n
3.Akcje ratownicze w przypadku wyp∏ywu gazów do wyrobisk, wybuchu gazów i py∏u w´glowego oraz wyrzutu gazów i ska∏.
\n

3.1. W przypadku koniecznoÊci rozpocz´cia akcji ratowniczej z powodu wyp∏ywu gazu, wybuchu gazów i py∏u w´glowego lub wyrzutu gazów i ska∏, kierownik akcji ratowniczej ustala niezw∏ocznie:

\n
1)miejsce zdarzenia,
\n
2)stan zagro˝enia za∏ogi wynikajàcy z tych zdarzeƒ oraz wtórnych zagro˝eƒ,
\n
3)skutki, jakie zdarzenia te spowodowa∏y w stanie: przewietrzania, obudowy, wyposa˝enia wyrobisk oraz urzàdzeƒ metanometrycznych i odmetanowania,
\n
4)inne skutki niebezpieczne dla ruchu zak∏adu górniczego.
\n

3.2. Kierownik akcji ratowniczej po dokonaniu ustaleƒ, o których mowa w pkt 3.1, wyznacza stref´ zagro˝enia obejmujàcà:

\n
1)wyrobiska i rejony, do których przedosta∏y si´ lub którymi p∏ynà gazy szkodliwe,
\n
2)wyrobiska lub cz´Êci wyrobisk zniszczone w wyniku tych zdarzeƒ,
\n
3)wyrobiska wype∏nione masà powyrzutowà oraz kawerny powyrzutowe (w przypadku wyrzutu gazów i ska∏),
\n
4)wyrobiska lub cz´Êci wyrobisk, w których na skutek wyp∏ywu gazów, wybuchu lub wyrzutu nastàpi∏o os∏abienie struktury górotworu lub uszkodzenie konstrukcji obudowy wyrobisk,
\n
5)rejony zak∏adu górniczego, w których zdarzenia te spowodowa∏y zaburzenia w systemie przewietrzania wyrobisk.
\n

3.3. W przypadku gdy w strefie zagro˝enia znajdujà si´ poszkodowani lub osoby, które nie zdà˝y∏y si´ wycofaç, kierownik akcji ratowniczej wysy∏a do strefy zagro˝onej zast´py ratownicze w celu skontrolowania wszystkich miejsc, w których mogà przebywaç ludzie.

\n

3.4. Zast´py, o których mowa pkt 3.3, powinny byç wyposa˝one w sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego przystosowany do ewakuacji poszkodowanych oraz nosze i inny sprz´t, zgodnie z ustaleniami kierownika akcji ratowniczej.

\n

Poz. 838 3.5. Wszelkie dzia∏ania zwiàzane z kontrolà wyrobisk w strefie zagro˝enia powinno si´ prowadziç w szczególnoÊci od strony dop∏ywu powietrza p∏ynàcego od strony szybu wdechowego. Kontrolowanie strefy zagro˝enia przerywa si´ w przypadku stwierdzenia bezpoÊredniego zagro˝enia dla ratowników.

\n

3.6. Zast´py ratownicze, kontrolujàce wyrobiska w strefie zagro˝enia oraz wykonujàce prace zwiàzane z ratowaniem ludzi, powinny braç pod uwag´ specyfik´ zachowania si´ poszkodowanych w wyniku dzia∏ania tlenku w´gla, dwutlenku w´gla lub innych gazów.

\n

3.7. W celu zlokalizowania osób, które zosta∏y przysypane masà powyrzutowà w wyniku wyrzutu gazów i ska∏, stosuje si´ specjalistyczne urzàdzenia do poszukiwania ludzi w wyrobiskach.

\n

3.8. Ka˝da osoba, która uleg∏a wypadkowi w wyniku wybuchu gazu i py∏u w´glowego lub wyrzutu gazów i ska∏, powinna byç poddana specjalistycznemu badaniu, zwiàzanemu z zatruciem gazami, niezale˝nie od braku objawów zewn´trznych.

\n

3.9. Podstawowymi dzia∏aniami w ramach akcji ratowniczej zwiàzanej z wyp∏ywem gazów, wybuchem lub wyrzutem, prowadzonych równoczeÊnie z poszukiwaniem i ratowaniem ludzi, jest wykonywanie prac zmierzajàcych do zwi´kszenia iloÊci powietrza doprowadzanego do strefy zagro˝enia.

\n

3.10. W rejonie obj´tym skutkami wyp∏ywu metanu, wybuchów gazów i py∏u w´glowego oraz wyrzutu metanu i dwutlenku w´gla, po powstaniu zagro˝enia powinien byç wy∏àczony dop∏yw pràdu elektrycznego w celu unikni´cia mo˝liwoÊci zainicjowania wybuchu lub spowodowania zapalenia materia∏ów palnych przez uszkodzone przewody i urzàdzenia elektryczne.

\n

3.11. W razie wyrzutu dwutlenku w´gla powinna byç uwzgl´dniona mo˝liwoÊç wystàpienia zagro˝enia na powierzchni zak∏adu górniczego, w rejonie szybu lub otworu wentylacyjnego, którym gaz ten b´dzie odprowadzany z wyrobisk.

\n

3.12. W przypadku gdy w zak∏adzie górniczym, w strefie obj´tej wybuchem lub wyrzutem, uszkodzeniu ulegnà zabezpieczenia przeciw wybuchowi py∏u w´glowego, w pierwszej fazie akcji ratowniczej powinny byç podj´te dzia∏ania majàce na celu odbudow´ tych zabezpieczeƒ oraz odpowiednie zabezpieczenie wyrobiska czynnego od strefy zagro˝enia.

\n

3.13. W przypadku gdy w strefie wybuchu lub wyrzutu znajdujà si´ izolowane pola po˝arowe, zroby stanowiàce zbiornik metanu lub tamy zabezpieczajàce zbiorniki wodne, powinien byç w pierwszej fazie akcji ratowniczej szczegó∏owo skontrolowany stan tam i wyrobisk w tym rejonie.

\n

3.14. Po zakoƒczeniu prac zwiàzanych z ratowaniem ludzi zagro˝onych w wyniku wyp∏ywu gazu, wybuchu lub wyrzutu, kierownik akcji ratowniczej ustala zakres pozosta∏ych prac zwiàzanych z likwidacjà skutków zagro˝enia, prowadzonych w ramach akcji ratowniczej.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6139 — 3.15. Prace, o których mowa w pkt 3.14, mogà dotyczyç:

\n
1)uzupe∏nienia uszkodzonej konstrukcji obudowy wyrobisk,
\n
2)usuni´cia lub zabezpieczenia mas powyrzutowych,
\n
3)zabezpieczenia kawern powyrzutowych,
\n
4)usuni´cia uszkodzonego wyposa˝enia wyrobisk i zainstalowania nowego,
\n
5)naprawy urzàdzeƒ wentylacyjnych.
\n
4.Akcje ratownicze w przypadku tàpni´cia i zawa∏u ska∏ do wyrobisk.
\n

4.1. W przypadku zawa∏u ska∏ do wyrobisk kierownik akcji ratowniczej wyznacza zasi´g strefy zagro˝enia, która powsta∏a na skutek zawa∏u, oraz ustala, czy w strefie znajdujà si´ ludzie. Strefa zagro˝enia obejmuje nast´pujàce rejony zak∏adu górniczego:

\n
1)wyrobiska, w których nastàpi∏o przemieszczenie si´ ska∏,
\n
2)cz´Êci wyrobisk, w których na skutek powsta∏ego zjawiska nastàpi∏o os∏abienie struktury górotworu lub uszkodzenie konstrukcji obudowy wyrobiska w stopniu umo˝liwiajàcym dalsze grawitacyjne obrywanie si´ mas skalnych,
\n
3)rejony, w których zawa∏ ska∏ spowodowa∏ zaburzenia w systemie przewietrzania, powodujàce powstanie zagro˝enia gazowego, wodnego lub po˝arowego.
\n

4.2. DojÊcia do strefy zagro˝enia w wyrobiskach powinny byç zabezpieczone w sposób trwa∏y lub przez posterunki obserwacyjne, wyposa˝one w przyrzàdy do kontroli stanu przewietrzania, o ile jest taka potrzeba.

\n

4.3. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia akcji ratowniczej zwiàzanej z zawa∏em ska∏ spowodowanym tàpni´ciem, przed podj´ciem prac ratowniczych powinny byç wykonane analizy stanu zagro˝enia tàpaniami i od wyników tych analiz uzale˝niona mo˝liwoÊç prowadzenia dalszych prac ratowniczych.

\n

4.4. Kierownik akcji na dole, przed przystàpieniem do prac ratowniczych bezpoÊrednio przy powsta∏ym gruzowisku skalnym, ustala miejsce i sposób dodatkowych wzmocnieƒ konstrukcji obudowy wyrobisk, aby uniemo˝liwiç rozprzestrzenianie si´ zawa∏u.

\n

4.5. Przed rozpocz´ciem ratowania ludzi powinno si´ ustaliç liczb´ zagro˝onych i ewentualne miejsce ich przebywania, wykorzystujàc mi´dzy innymi informacje przekazane przez obecnych podczas zdarzenia, jak równie˝ dane uzyskane za pomocà urzàdzeƒ do lokalizacji ludzi.

\n

4.6. Pracownicy wykonujàcy prace pomocnicze i osoby kontrolujàce przebieg akcji powinni przebywaç w miejscu ustalonym przez kierownika akcji na dole.

\n

4.7. Wszystkie urzàdzenia elektryczne, znajdujàce si´ w rejonie wyrobisk obj´tych zawa∏em ska∏, powinny byç od∏àczone od dop∏ywu energii elek- Poz. 838 trycznej natychmiast po powstaniu zdarzenia.

\n

Ponowne w∏àczenie energii elektrycznej mo˝e nastàpiç z chwilà odzyskania dost´pu do tych urzàdzeƒ i po sprawdzeniu ich stanu technicznego.

\n

4.8. Podczas akcji ratowania ludzi znajdujàcych si´ w gruzowisku zawa∏owym lub odci´tych od wyrobisk czynnych, w ka˝dym przypadku powinien byç zwi´kszony przep∏yw powietrza przez zawa∏.

\n

Sposób zwi´kszenia przep∏ywu powietrza przez zawa∏ okreÊla kierownik akcji ratowniczej, uwzgl´dniajàc potrzeb´ wt∏aczania tlenu lub spr´˝onego powietrza do gruzowiska zawa∏owego.

\n

4.9. Prace ratownicze, w miar´ mo˝liwoÊci, prowadzi si´ z kilku kierunków jednoczeÊnie, pod warunkiem ˝e ratujàcy nie b´dà przeszkadzali sobie wzajemnie oraz ˝e swoimi dzia∏aniami nie zwi´kszà zagro˝enia dla ratowanych.

\n

4.10. W przypadku gdy w rejonie obj´tym zawa∏em ulegnie uszkodzeniu rurociàg odmetanowania powinien byç on odci´ty od strony dop∏ywu metanu i od strony stacji odmetanowania.

\n

4.11. Po zakoƒczeniu akcji ratowania ludzi zagro˝onych zawa∏em ska∏ przyst´puje si´ do prac zwiàzanych z usuwaniem skutków zawa∏u. Prac tych nie prowadzi si´ w trybie akcji ratowniczej.

\n

4.12. W przypadku gdy bezpoÊrednio po zakoƒczeniu akcji ratowania ludzi w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny palne nie prowadzi si´ likwidacji skutków zawa∏u, kierownik akcji ratowniczej ustala sposób zabezpieczenia rejonu, w szczególnoÊci w zakresie przeciwpo˝arowym.

\n

4.13. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia akcji likwidacji skutków zawa∏u w warunkach wystàpienia innych zagro˝eƒ, w szczególnoÊci zagro˝enia gazowego, po˝arowego lub wodnego, stosuje si´ odpowiednio te ustalenia, które obowiàzujà przy prowadzeniu akcji ratowniczych zwiàzanych z tymi zagro˝eniami.

\n
5.Akcje ratownicze w przypadku wdarcia si´ do wyrobisk wody tub wody z luênym materia∏em skalnym.
\n

5.1. W przypadku nag∏ego wdarcia si´ do wyrobisk wody lub wody z luênym materia∏em skalnym kierownik akcji ratowniczej ustala:

\n
1)miejsce, z którego nastàpi∏ wyp∏yw wody,
\n
2)czy nie zagra˝a dalsze wdarcie wody,
\n
3)rejon wyrobisk, do których przedosta∏a si´ woda i do których mo˝e si´ jeszcze przedostaç,
\n
4)wielkoÊç wyp∏ywu, jaki mia∏ miejsce lub jaki mo˝e jeszcze nastàpiç,
\n
5)charakter powsta∏ych zniszczeƒ i ich wp∏yw na przewietrzanie zak∏adu górniczego,
\n
6)stan zagro˝enia dla ludzi, w szczególnoÊci: liczb´ zagro˝onych ludzi i miejsce ich przebywania.
\n

Na podstawie tych ustaleƒ kierownik akcji powinien wyznaczyç zasi´g strefy zagro˝enia, która powsta∏a na skutek wdarcia si´ wody.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6140 — 5.2. Strefa zagro˝enia zwiàzana z wdarciem si´ wody do wyrobisk powinna obejmowaç nast´pujàce rejony zak∏adu górniczego:

\n
1)wyrobiska zatopione ca∏kowicie lub cz´Êciowo,
\n
2)wyrobiska lub cz´Êci czynnych wyrobisk, w których nastàpi∏o os∏abienie struktury górotworu lub uszkodzenie obudowy w stopniu zagra˝ajàcym zawa∏em ska∏ albo w których wystàpi∏o przemieszczenie si´ ska∏ do wyrobiska,
\n
3)rejony, w których wdarcie si´ wody spowodowa∏o zaburzenie w systemie przewietrzania, powodujàce powstanie zagro˝enia gazowego lub po˝arowego, 5.3. DojÊcia do strefy zagro˝enia zwiàzanej z wdarciem si´ wody powinny byç zabezpieczone w sposób uniemo˝liwiajàcy przypadkowe wejÊcie do niej osób nieupowa˝nionych.
\n

5.4. Prace zwiàzane z usuwaniem skutków wdarcia si´ wody prowadzi si´ w pierwszej kolejnoÊci w kierunku miejsca wyp∏ywu wody, tak aby zapobiec powtórzeniu lub rozszerzeniu si´ zagro˝enia.

\n

5.5. Sposób prowadzenia prac ratowniczych zwiàzanych z ratowaniem ludzi lub usuwaniem skutków wdarcia si´ wody ustala kierownik akcji ratowniczej. W przypadku ratowania ludzi prace te powinno si´ prowadziç przez:

\n
1)wypompowanie wody z zatopionych wyrobisk,
\n
2)rekonstrukcj´ wyrobisk obj´tych skutkami wdarcia si´ wody,
\n
3)wykonanie wyrobisk ratunkowych w zniszczonym wyrobisku, caliênie lub zrobach, w bezpoÊredniej bliskoÊci zniszczonego wyrobiska,
\n
4)zastosowanie techniki wiertniczej — wykonanie wierceƒ ratowniczych z powierzchni lub z sàsiednich wyrobisk do∏owych do miejsca, w którym mogà znajdowaç si´ zagro˝eni ludzie,
\n
5)zastosowanie techniki nurkowej.
\n

5.6. Podczas wykonywania prac ratowniczych sposobem rekonstrukcji wyrobisk lub drà˝enia wyrobisk ratunkowych powinny byç przestrzegane odpowiednie ustalenia obowiàzujàce w akcjach zwiàzanych z zawa∏em ska∏ do wyrobisk, o których mowa w pkt 4.

\n

5.7. Prace ratownicze zwiàzane z wdarciem si´ wody lub wody z luênym materia∏em prowadzi si´ równoczeÊnie ze wszystkich mo˝liwych kierunków, z zachowaniem bezpieczeƒstwa ratowanych i ratujàcych.

\n

5.8. Przy zagro˝eniu wyst´pujàcym ze strony wodonoÊnego uskoku ustalenia dotyczàce usuwania skutków zdarzenia powinny byç szczególnie wnikliwie analizowane i powinny uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç wznowienia wyp∏ywu wody.

\n

5.9. Rejon zagro˝ony wyp∏ywem wody z uskoku powinien zostaç zamkni´ty odpowiednio wytrzyma∏ymi tamami lub korkami izolacyjnymi.

\n

Poz. 838 5.10. W ramach akcji ratowniczej lub prac profilaktycznych wykonywanie prac w sàsiedztwie wodonoÊnego uskoku jest dopuszczalne wtedy, gdy przy uskoku pozostawione sà filary ochronne.

\n

5.11. Podczas ratowania ludzi zagro˝onych w wyniku wdarcia wody powinny byç podj´te wszelkie dzia∏ania w celu doprowadzenia jak najwi´kszej iloÊci powietrza do miejsc, w których mogà znajdowaç si´ ludzie.

\n

5.12. Kierownik akcji ratowniczej okreÊla potrzeby podawania powietrza siecià rurociàgów spr´˝onego powietrza lub za pomocà zainstalowanych rurociàgów i innych przewodów do miejsc, w których znajdujà si´ osoby zagro˝one w wyniku wdarcia si´ wody.

\n

5.13. Po stwierdzeniu, za pomocà ∏àcznoÊci przewodowej lub akustycznej, obecnoÊci ludzi w rejonie zagro˝onym powinny byç podj´te dzia∏ania zmierzajàce do przewiercenia otworu kontaktowego, przez który podaje si´ specjalnymi pojemnikami ˝ywnoÊç, wod´ i lekarstwa, a w razie potrzeby otwory wykorzystaç do podawania tlenu lub powietrza.

\n

5.14. Podczas analizowania mo˝liwoÊci prowadzenia akcji metodà wierceƒ ratunkowych powinny byç wykonane analizy powstania dekompresji poduszki powietrznej w wyrobisku, w którym znajdujà si´ ludzie, oraz ewentualnie zatopienie tej cz´Êci wyrobiska.

\n

5.15. W przypadku gdy podczas wdarcia si´ wody wystàpi∏y równoczeÊnie zawa∏y ska∏ do wyrobisk, powodujàce zagro˝enie ludzi, w akcji ratowania ludzi stosuje si´ odpowiednio ustalenia okreÊlone w pkt 4.

\n

Zasady dzia∏ania zast´pów specjalistycznych nurków 5.16.1. Specjalistyczne zast´py do wykonywania prac podwodnych podejmujà dzia∏ania podczas organizowanych w zak∏adzie górniczym podwodnych prac:

\n
1)ratowniczych, prowadzonych w nast´pstwie wystàpienia zagro˝enia wodnego,
\n
2)profilaktycznych, prowadzonych w celu niedopuszczenia do powstania zagro˝enia wodnego lub zaplanowanych w celu usuni´cia tego zagro˝enia.
\n

5.16.2. Przez podwodne prace ratownicze rozumie si´ dzia∏ania zast´pów nurkowych, z u˝yciem aparatów nurkowych, w wyrobiskach górniczych lub w obiektach hydroin˝ynierskich, funkcjonujàcych w ciàgu technologiczno-produkcyjnym zak∏adu górniczego, obj´tych skutkami zagro˝enia wodnego.

\n

5.16.3. Przez podwodne prace profilaktyczne rozumie si´ zaplanowane dzia∏ania zast´pów nurkowych z u˝yciem aparatów nurkowych, w zatopionych wyrobiskach górniczych lub obiektach hydroin˝ynierskich, prowadzone w celu utrzymania ruchu zak∏adu górniczego, zapewnienia prawid∏owego funkcjonowania urzàdzeƒ oraz w celu zapobie˝enia awariom.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6141 — 5.16.4. W przypadku prowadzenia podwodnych prac ratowniczych powinno si´ zatrudniaç zast´py nurkowe, w szczególnoÊci w czasie wykonywania zadaƒ zwiàzanych z:

\n
1)poszukiwaniem w zatopionych wyrobiskach zagro˝onych ludzi i nawiàzywaniem kontaktu z zagro˝onymi, którym woda odci´∏a drogi ucieczkowe,
\n
2)wyprowadzeniem ludzi z rejonów zagro˝enia, z zastosowaniem ewakuacji podwodnej,
\n
3)dostarczaniem, w drodze transportu podwodnego, osobom odci´tym w wyniku zatopienia wyrobisk Êrodków niezb´dnych do ˝ycia do czasu ich ewakuowania.
\n

5.16.5. Jednostka ratownictwa lub kopalniana stacja ratownictwa górniczego przeprowadza mobilizacj´ zast´pów nurkowych w zakresie niezb´dnym do wykonania przewidywanych zadaƒ w akcji ratowniczej.

\n

5.16.6. U˝ycie zast´pów nurkowych do wykonywania podwodnych prac profilaktycznych ka˝dorazowo uzgadnia si´ z kierownikiem ruchu zak∏adu górniczego i kierownikiem jednostki ratownictwa.

\n

5.16.7. Dzia∏aniami zast´pów nurkowych w podwodnych akcjach ratowniczych i pracach profilaktycznych kieruje bezpoÊrednio kierownik prac podwodnych.

\n

5.16.8. Podczas wykonywania podwodnych prac profilaktycznych na g∏´bokoÊci do 13 m w sprzyjajàcych warunkach geologiczno-górniczych i nurkowych, a tak˝e w odpowiednio zabezpieczonych obiektach hydroin˝ynierskich, kierownik prac podwodnych zleca zast´powemu zast´pu nurkowego bezpoÊrednie kierowanie pracami podwodnymi.

\n

5.16.9. Ratownicy górniczy nurkowie, wchodzàcy w sk∏ad zast´pu nurkowego, pe∏nià nast´pujàce funkcje podczas akcji ratowniczej i prac profilaktycznych:

\n
1)zast´powy jest bezpoÊrednio prze∏o˝onym zast´pu, odpowiedzialnym za w∏aÊciwe i bezpieczne wykonanie zadaƒ przez zast´p nurkowy,
\n
2)nurek operacyjny wykonuje prace podwodne w ramach zadaƒ zleconych zast´powi,
\n
3)chronometra˝ysta utrzymuje sta∏à ∏àcznoÊç telefonicznà z nurkiem operacyjnym, prowadzi chronometra˝ czynnoÊci podwodnych w okresie zgodnym z okresem bezpiecznego pobytu nurka (nurków) pod wodà, sporzàdza zapisy z przebiegu prac podwodnych, jest zast´pcà zast´powego; w przypadku wykonywania specjalistycznych prac podwodnych dodatkowo obs∏uguje lin´ sygnalizacyjnà nurka operacyjnego,
\n
4)nurek ubezpieczajàcy ubezpiecza nurka operacyjnego wykonujàcego prac´ pod wodà i powinien byç w stanie gotowoÊci do natychmiastowego zejÊcia pod wod´; w razie wejÊcia nurka ubezpieczajàcego pod wod´ Poz. 838 jego lin´ asekuracyjnà przejmuje zast´powy,
\n
5)sygnalista utrzymuje ∏àcznoÊç z nurkiem operacyjnym za pomocà liny asekuracyjno-sygna∏owej lub w przypadkach szczególnych wykonuje inne czynnoÊci okreÊlone przez zast´powego.
\n

5.16.10. W przypadku gdy wykonanie zadania dla zast´pu nurkowego wymaga wielokrotnego wejÊcia pod wod´, zast´powy zmienia, wymienione w pkt 5.16.9, funkcje cz∏onków zast´pu, stosownie do wymagaƒ fizjologii nurkowania.

\n

5.16.11. Kierownik prac podwodnych wspó∏dzia∏a w porozumieniu z kierownikiem akcji na dole i uzgadnia podejmowane decyzje dotyczàce prac podwodnych wykonywanych przez ratowników górniczych nurków.

\n

5.16.12. Kierownik prac podwodnych ocenia mo˝liwoÊç realizacji zadaƒ przez zast´py nurkowe i decyduje w sprawach techniki i organizacji nurkowania.

\n

5.16.13. Zak∏ad górniczy, w którym prowadzone sà podwodne akcje ratownicze lub prace profilaktyczne, zapewnia sta∏à dostaw´ sprz´tu, materia∏ów i innych Êrodków okreÊlonych przez kierownika prac podwodnych, niezb´dnych do wykonywania tych prac.

\n

5.16.14. W celu prowadzenia podwodnych akcji ratowniczych kierownik akcji ratowniczej opracowuje plan dzia∏ania zast´pów nurkowych.

\n

5.16.15. Stosownie do zadaƒ nurkowych okreÊlonych w planie dzia∏ania zast´pów nurkowych kierownik prac podwodnych ustala:

\n
1)zasi´g penetracji w wyrobiskach kopalnianych i obiektach hydroin˝ynierskich,
\n
2)sposób skutecznego ubezpieczenia podwodnego, w przypadku pokonywania za∏amaƒ trasy penetracji podwodnej,
\n
3)maksymalnà, w danych warunkach, g∏´bokoÊç nurkowania,
\n
4)technologi´ wykonywania prac podwodnych z u˝yciem sprz´tu do spawania i ci´cia metalu, betonowania podwodnego lub usuwania przeszkód podwodnych z zastosowaniem wybuchu podwodnego,
\n
5)czas i liczb´ stacji dekompresji wynikajàcych z warunków nurkowania.
\n

5.16.16. Porozumiewanie si´ mi´dzy sygnalistà a nurkiem operacyjnym, za pomocà liny asekuracyjno-sygna∏owej, powinno si´ odbywaç zgodnie z nast´pujàcymi znakami:

\n
1)jedno szarpni´cie liny przez sygnalist´ — „pytanie o samopoczucie nurka”,
\n
2)jedno szarpni´cie liny przez nurka — „odpowiedê wszystko w porzàdku”,
\n
3)dwa szarpni´cia liny przez sygnalist´ — „kontynuuj prac´”,
\n
4)dwa szarpni´cia liny przez nurka — „udaj´ si´ g∏´biej, dalej, kontynuuj´ prac´”, Dziennik Ustaw Nr 94 — 6142 —
\n
5)trzy szarpni´cia liny przez sygnalist´ — „wezwanie do wynurzenia si´ (seria szarpni´ç)”,
\n
6)trzy szarpni´cia liny przez nurka — „wynurzam si´”, „ wybieraj lin´”, „wyciàgaj (seria szarpni´ç)”.
\n

5.16.17. W przypadku gdy po trzech szarpni´ciach, o których mowa w pkt 5.16.16, wynurzenie nurka operacyjnego jest utrudnione, do akcji powinno si´ w∏àczyç nurka ubezpieczajàcego.

\n

5.16.18. Porozumiewanie si´ nurków pod wodà odbywa si´ przy u˝yciu telefonu nurkowego; w razie awarii po∏àczenia telefonicznego lub podczas wykonywania zadaƒ pod wodà bez ∏àcznoÊci telefonicznej obowiàzujà sygna∏y mi´dzynarodowego kodu nurkowego (CMAS), w tym wymienione w pkt 5.16.16.

\n

5.16.19. Ratownik górniczy nurek wykonujàcy prace pod wodà w ca∏kowicie zatopionych wyrobiskach kopalnianych powinien byç wyposa˝ony w pasy balastowe, zabezpieczone przed przypadkowym zrzuceniem.

\n

Prowadzenie penetracji podwodnej w wyrobiskach górniczych 5.16.20. Penetracja podwodna mo˝e byç przeprowadzona w celu odszukania i nawiàzania kontaktu z ludêmi odci´tymi przez wod´ oraz rozeznania i oceny stanu zatopionych wyrobisk, obiektów lub urzàdzeƒ zak∏adu górniczego.

\n

5.16.21. Kierownik prac podwodnych ustala zadania dla ratowników górniczych, nurków, stosownie do sytuacji, a w szczególnoÊci:

\n
1)nakazuje ubezpieczenie nurków ∏àcznoÊcià telefonicznà lub linà asekuracyjnà,
\n
2)decyduje o potrzebie utrzymywania bezpoÊredniej asekuracji pod wodà, umo˝liwiajàcej udzielenie wzajemnej pomocy któremukolwiek z nurków, w razie wystàpienia zagro˝enia.
\n

5.16.22. W przypadku gdy penetracji dokonuje jeden nurek, w bazie nurkowej powinien znajdowaç si´ nurek ubezpieczajàcy w pe∏nej gotowoÊci do natychmiastowego udzielenia pomocy nurkowi penetrujàcemu wyrobiska.

\n

5.16.23. W przypadku penetracji krzy˝ujàcych si´ wyrobisk dopuszcza si´ oddalenie nurka za dwa kolejne za∏amania trasy podwodnej, przy czym na ka˝dym za∏amaniu trasy powinien znajdowaç si´ aparat nurkowy z pod∏àczonym pierwszym stopniem redukcji.

\n

5.16.24. W trakcie penetracji podwodnej, gdy zaistnieje potrzeba, nurkowie rozwijajà wzd∏u˝ trasy lin´ kierunkowà, w celu u∏atwienia przeprowadzenia ewakuacji podwodnej. Lina kierunkowa powinna byç stabilizowana na za∏amaniach trasy do trwa∏ych elementów obudowy górniczej w taki sposób, aby po nadaniu jej naciàgu utrzymywa∏a si´ w wodzie w zatopionym wyrobisku.

\n

Poz. 838 5.16.25. Je˝eli odcinki proste trasy penetracji podwodnej przekraczajà 50 m, w po∏owie ka˝dego z nich jest dopuszczalne umieszczenie aparatu rezerwowego z pod∏àczonym pierwszym stopniem redukcji.

\n

5.16.26. W przypadku bardzo trudnych warunków nurkowania penetracj´ podwodnà prowadzi si´ jedynie dla ratowania ˝ycia ludzkiego. W takich przypadkach nurek penetrujàcy wyrobisko, w celu utrzymania za∏o˝onego kierunku penetracji, powinien wykorzystaç ciàg trwa∏ych elementów instalacji zabudowanych w wyrobisku (rurociàgi, kable). W przypadku utraty kontaktu z elementami wyznaczajàcymi kierunek penetracji, kierunek po∏o˝enia bazy ratowniczej wyznacza naciàg liny asekuracyjnej (telefonicznej). Warunki widocznoÊci powinny pozwoliç na odczytanie przyrzàdów kontrolnych przez nurka dokonujàcego penetracji podwodnej.

\n

5.16.27. W przypadku gdy liny kierunkowa i asekuracyjna stawiajà zbyt du˝y opór, uniemo˝liwiajàcy aktywne p∏yni´cie w p∏etwach, nurek powinien przejÊç na technik´ kroczenia po spàgu, w czym pomocne jest lekkie obcià˝enie ci´˝arkami stóp nurka.

\n

5.16.28. Nurkowà baz´ ratowniczà lokalizuje si´ w ustabilizowanym op∏ywowym pràdzie powietrza.

\n

5.16.29. Nurkowa baza ratownicza powinna byç wyposa˝ona w sta∏à ∏àcznoÊç z kierownictwem akcji i ze stanowiskiem nurkowym.

\n

5.16.30. W nurkowej bazie ratowniczej powinno byç przygotowane miejsce do:

\n
1)ubierania i rozbierania nurków,
\n
2)pracy mechanika nurkowego sprz´tu ratowniczego,
\n
3)pracy lekarza,
\n
4)sk∏adowania sprz´tu stosowanego podczas akcji.
\n

5.16.31. Poza podstawowym wyposa˝eniem bazy nurkowej kierownik prac podwodnych ustala dodatkowe wyposa˝enie bazy w sprz´t, w szczególnoÊci ustala zabezpieczenie techniczno-medyczne akcji, stosownie do warunków prowadzenia prac podwodnych.

\n

Nawiàzywanie kontaktu z ludêmi zagro˝onymi przez wod´ i ich ewakuacja 5.16.32. Po dotarciu do miejsca niezatopionego, które mo˝e stanowiç schronienie dla zagro˝onych ludzi, nurek przed zdj´ciem maski aparatu nurkowego upewnia si´, czy sk∏ad powietrza w tym miejscu umo˝liwia oddychanie bez u˝ycia ucieczkowego sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego.

\n

5.16.33. Po nawiàzaniu kontaktu z zagro˝onymi ludêmi nurek przekazuje do bazy informacj´ o liczbie i stanie fizycznym zagro˝onych osób.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6143 — 5.16.34. W przypadku u˝ycia przez zespó∏ penetrujàcy liny kierunkowej jej koniec mocuje si´ w wyrobisku odci´tym przez wod´.

\n

5.16.35. Kierownik prac podwodnych wydaje polecenie o doprowadzeniu linii telefonicznej do odci´tego wyrobiska, dla utrzymania sta∏ej ∏àcznoÊci z bazà.

\n

5.16.36. Lekarz przygotowany do wspó∏dzia∏ania z zast´pami nurkowymi w bazie przeprowadza wywiad medyczny, na podstawie którego decyduje o mo˝liwoÊci i kolejnoÊci wykonania podwodnej ewakuacji zagro˝onych ludzi.

\n

5.16.37. Ewakuacj´ podwodnà przeprowadza si´ w zespo∏ach, w sk∏adzie dwóch nurków na jednà ewakuowanà osob´. Do wykonania tej operacji nurkowie powinni zabraç z bazy zapasowy aparat, mask´ pe∏notwarzowà, a po dotarciu do odci´tego wyrobiska oraz przeprowadzeniu odpowiednich czynnoÊci przygotowawczych powinni ubraç ewakuowanà osob´ w sprz´t nurkowy i po jej zanurzeniu kontrolnym oraz adaptacji przystàpiç do ewakuacji.

\n

5.16.38. Ewakuowany powinien poruszaç si´ wzd∏u˝ liny kierunkowej lub innego elementu wyznaczajàcego kierunek z odci´tego przez wod´ wyrobiska do bazy. Podczas ewakuacji nurkowie zajmujà miejsca obok ratowanej osoby, oÊwietlajàc wyrobisko lampami, a je˝eli warunki na to nie pozwalajà, zajmujà miejsce przed osobà ewakuowanà i za nià, asekurujàc jà podczas ewakuacji.

\n

5.16.39. Je˝eli w odci´tym przez wod´ wyrobisku powietrze by∏o spr´˝one ciÊnieniem hydrostatycznym s∏upa wody, osob´ po ewakuacji umieszcza si´ w komorze dekompresyjnej, gdzie przechodziç powinna stopniowà dekompresj´.

\n

5.16.40. Stosownie do warunków, w jakich jest prowadzona akcja ratownicza, kierownik prac podwodnych zarzàdza ewakuacj´ z zachowaniem ubezpieczenia wodnego lub te˝ bez ubezpieczenia.

\n

5.16.41. W sprzyjajàcych warunkach (brak za∏amaƒ trasy, dobra widocznoÊç, brak przeszkód wodnych, odleg∏oÊç nieprzekraczajàca 50 m), dopuszczalne jest przeprowadzanie ewakuacji technikà nurkowania swobodnego (bez lin asekuracyjnych). Decyzj´ w tej sprawie podejmuje kierownik prac podwodnych na podstawie rozpoznania warunków nurkowych po przeprowadzonej penetracji podwodnej.

\n

Prowadzenie specjalistycznych prac podwodnych 5.16.42. Specjalistyczne prace podwodne w zakresie spawania i ci´cia podwodnego oraz usuwania elementów za pomocà wybuchów podwodnych powinny byç wykonywane wy∏àcznie przez ratowników górniczych nurków, posiadajàcych uprawnienia do przeprowadzania tego rodzaju prac.

\n
6.Akcje ratownicze zwiàzane z awariami energomechanicznymi w wyrobiskach.
\n

Poz. 838 6.1. Podczas kierowania akcjami ratowniczymi zwiàzanymi z awariami energomechanicznymi przepisy dotyczàce kierownika akcji na dole, sztabu akcji i organizacji bazy ratowniczej stosuje si´ odpowiednio.

\n

6.2. Kierownik akcji ratowniczej powinien ustaliç sk∏ad zespo∏ów pracowniczych, które uczestniczyç b´dà w usuwaniu skutków awarii.

\n

6.3. W przypadku koniecznoÊci, w ramach akcji ratowniczej, pogotowie specjalistyczne przewoênych wyciàgów awaryjnych w∏àcza si´ do wykonywania nast´pujàcych prac:

\n
1)ewakuacji ludzi w szybie podczas awarii urzàdzeƒ wyciàgowych,
\n
2)kontroli stanu szybu i jego wyposa˝enia, gdy wystàpi awaria urzàdzenia wyciàgowego,
\n
3)kontroli szybu, w którym brak jest urzàdzeƒ wyciàgowych,
\n
4)naprawy urzàdzeƒ i wyposa˝enia szybu, gdy wystàpi awaria urzàdzenia wyciàgowego w razie braku takiego urzàdzenia w szybie.
\n

6.4. Wszystkie prace zwiàzane z monta˝em i obs∏ugà urzàdzeƒ pogotowia przewoênych wyciàgów ratowniczych wykonujà specjaliÊci pogotowia.

\n

6.5. W rejonie wykonywania prac ratowniczych zwiàzanych z awariami energomechanicznymi przebywajà wy∏àcznie pracownicy zatrudnieni przy wykonywaniu i kontroli tych prac.

\n

6.6. Miejsce, w którym prowadzone sà prace ratownicze, powinno byç odpowiednio oÊwietlone.

\n

6.7. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia prac ratowniczych, w wyrobiskach pionowych lub o du˝ym nachyleniu powinno si´ zatrudniaç specjalistyczne zast´py do wykonywania takich prac.

\n

6.8. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia akcji likwidacji skutków awarii energomechanicznych w warunkach wystàpienia innych zagro˝eƒ: gazowego, po˝arowego, wodnego i zawa∏u ska∏, stosuje si´ odpowiednio ustalenia, które obowiàzujà przy przeprowadzaniu akcji ratowniczych zwiàzanych z tymi zagro˝eniami.

\n
7.Akcja ratownicza w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi.
\n

Akcja ratownicza w trudnych warunkach cieplnych 7.1. Za akcj´ ratowniczà w trudnych warunkach cieplnych, z wyjàtkiem po˝arów, uznaje si´ prace przeprowadzane przez ratowników, w celu ratowania ˝ycia ludzkiego bàdê likwidacji zagro˝eƒ, gdy temperatura w miejscu akcji przekracza 40°C i wszelkie prace wykonywane sà przez ratowników w izolujàcych kombinezonach gazoszczelnych i kwasoodpornych.

\n

7.2. Podczas wykonywania prac ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych czas pracy zast´pu w akcji powinien byç odpowiednio skrócony; czas ten okreÊla kierownik akcji na podstawie wyników pomiaru temperatury w miejscu prowadzonej akcji.

\n

7.3. Ratownicy powinni byç zabezpieczeni w odpowiednie ubrania izolujàce, w zale˝noÊci od temperatury wyst´pujàcej w miejscu prowadzenia akcji ratowniczej.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6144 — 7.3.1. W temperaturze do 60°C, w górnictwie otworowym siarki, ratownik powinien byç zabezpieczony ubraniem kwasoodpornym i gazoszczelnym oraz powinien byç wyposa˝ony w aparat powietrzny butlowy na ubranie lub zasilany powietrzem z aparatu w´˝owego.

\n

7.3.2. W temperaturze powy˝ej 60°C ratownik powinien byç zabezpieczony ubraniem gazoszczelnym i kwasoodpornym oraz powinien byç wyposa˝ony w aparat powietrzny butlowy pod ubranie; o potrzebie zastosowania urzàdzenia klimatyzacyjnego decyduje kierownik akcji ratowniczej.

\n

7.4. Ratownicy podczas akcji przeprowadzanej w trudnych warunkach cieplnych powinni zg∏aszaç zast´powemu ka˝dy objaw przegrzania organizmu, w szczególnoÊci zawroty i bóle g∏owy, bóle koƒczyn, zaburzenia wzroku lub s∏uchu oraz md∏oÊci. Po otrzymaniu takiego zg∏oszenia od ratowników zast´powy natychmiast wycofuje ca∏y zast´p do bazy.

\n

7.5. Dla ratowników powracajàcych do bazy, po wykonaniu prac w trudnych warunkach cieplnych, powinny byç przygotowane w bazie: odzie˝ na wymian´, koce i ciep∏e napoje.

\n

7.6. W celu zwi´kszenia bezpieczeƒstwa pracy zast´pu w trudnych warunkach cieplnych powinno si´ wykorzystaç wszelkie mo˝liwe Êrodki do obni˝enia temperatury, a w razie bardzo silnego promieniowania cieplnego korzystaç ze Êrodków ochrony, takich jak ekrany, tarcze os∏onowe, ubrania ˝aroodporne lub przeciwp∏omienne.

\n

7.7. Ratownicy kierowani do prac w trudnych warunkach cieplnych, wyposa˝eni w ochronne kombinezony gazoszczelne, powinni byç ka˝dorazowo pouczeni przez kierownika bazy o sposobie pracy w kombinezonie.

\n

Akcja ratownicza w przypadku zalania wodà, zatopienia oraz powstania zapadlisk 7.8. Za akcj´ ratowniczà uznaje si´ wszelkie prace wykonywane przez ratowników lub pracowników zak∏adu górniczego w celu ratowania ludzi, zabezpieczenia urzàdzeƒ i wyposa˝enia zak∏adu.

\n

7.9. Kierownik akcji wyznacza strefy zagro˝enia wodnego. W strefie tej przebywajà tylko osoby bioràce udzia∏ bezpoÊrednio w akcji ratowniczej.

\n

7.10. W przypadku zatopienia obiektu w akcji ratowniczej biorà udzia∏ pracownicy zak∏adu oraz ratownicy. Ratownicy powinni byç zatrudnieni w szczególnoÊci przy obs∏udze urzàdzeƒ i sprz´tu specjalnie przygotowanego do usuwania skutków zatopienia.

\n

7.11. Kierownik akcji powinien przeprowadziç rozeznanie co do niebezpieczeƒstwa dalszego zatopienia zak∏adu. Po ustaleniu, ˝e nie istnieje takie niebezpieczeƒstwo, dokonuje on podzia∏u na grupy osób bioràcych udzia∏ w akcji i rozdziela zadania mi´dzy poszczególne grupy.

\n

7.12. Akcj´ ratowniczà w przypadku zatopienia prowadzi si´ wszelkimi dost´pnymi Êrodkami, a zw∏aszcza z u˝yciem:

\n

Poz. 838

\n
1)sprz´tu i urzàdzeƒ do zatrzymywania dop∏ywu wody i jej usuwania,
\n
2)techniki nurkowania.
\n

7.13. Przy stosowaniu techniki nurkowania podczas prowadzenia akcji ratowniczej wykorzystuje si´ specjalistyczne zast´py ratowników nurków.

\n

7.14. Akcj´ ratowania ludzi rozpoczyna si´ od ustalenia miejsca, w którym znajdujà si´ zagro˝eni ludzie i prowadzi do czasu ich uwolnienia.

\n

7.15. Je˝eli w wyniku zatopienia powsta∏y gazy szkodliwe lub wyst´puje przedostawanie si´ substancji szkodliwych do atmosfery, prace w strefie zagro˝enia powinny byç prowadzone wy∏àcznie przez ratowników, z u˝yciem aparatów regeneracyjnych lub powietrznych butlowych.

\n

7.16. Przy zasypywaniu zapadlisk powsta∏ych na polu otworowym lub przy przemieszczaniu mas podsadzkowych w szczególnoÊci:

\n
1)wyznacza si´ osoby prowadzàce obserwacj´ kraw´dzi zapadliska,
\n
2)okreÊla i zabezpiecza stref´ wp∏ywów i oddzia∏ywania zapadliska,
\n
3)wyznacza drogi dojazdowe i miejsca, do których mo˝na doje˝d˝aç ci´˝kim sprz´tem,
\n
4)podejmuje prace zabezpieczajàce zagro˝ony obiekt oraz prace likwidacyjne zapadliska, w zale˝noÊci od wyst´pujàcych zagro˝eƒ,
\n
5)ustala zasady bezpiecznej pracy ludzi oraz sposób ich ubezpieczania.
\n

Akcja ratownicza w przypadku wystàpienia erupcji p∏ynu z∏o˝owego oraz po˝aru przy poszukiwaniu i wydobywaniu ropy naftowej i gazu ziemnego 7.17. Podczas pracy ratowników powinny byç przestrzegane nast´pujàce ogólne zasady:

\n
1)prace w warunkach niskich temperatur, poni˝ej –15°C, powinno si´ ograniczyç do niezb´dnego minimum,
\n
2)kierownik akcji ratowniczej decyduje o u˝yciu ubraƒ gazoszczelnych podczas prac prowadzonych w atmosferze zawierajàcej H2S,
\n
3)je˝eli w miejscu pracy st´˝enie par i gazów palnych przekracza 20% dolnej granicy wybuchowoÊci, eliminuje si´ urzàdzenia i sprz´t mogàcy powodowaç iskrzenie i podejmuje decyzj´ dotyczàcà ewentualnego wycofania zast´pu,
\n
4)prace pod strumieniem wyp∏ywajàcej z otworu ropy mo˝na prowadziç po wyposa˝eniu ratowników w ubrania ochronne nieelektryzujàce i olejowo odporne,
\n
5)ratowników powinno si´ wyposa˝yç w ochronniki s∏uchu oraz okreÊliç dla nich dopuszczalny czas przebywania w strefie o du˝ym nat´˝eniu ha∏asu,
\n
6)w warunkach zagro˝enia wybuchem zast´p powinien pracowaç w odzie˝y i obuwiu niepowodujàcych iskrzenia,
\n
7)w warunkach zagro˝enia termicznego, pochodzàcego od wyp∏ywajàcej z otworu cieczy o wysokiej temperaturze, ratowników wyposa˝a si´ w ubrania zabezpieczajàce przed dzia∏aniem Dziennik Ustaw Nr 94 — 6145 — temperatury oraz ubrania ochronne wodoszczelne,
\n
8)podczas pracy w trudnych warunkach czas odpoczynku nie powinien byç krótszy od czasu pracy,
\n
9)przy znanym i kontrolowanym st´˝eniu gazów toksycznych dopuszcza si´ udzia∏ w akcji pracowników nieb´dàcych ratownikami górniczymi, zgodnie z zasadami okreÊlonymi przez kierownika akcji ratowniczej.
\n

7.18. Podczas erupcji otwartej gazu ziemnego, prowadzàc akcj´ ratowniczà, w szczególnoÊci:

\n
1)wyznacza si´ stref´ zagro˝enia wybuchem,
\n
2)okreÊla si´ wielkoÊç nat´˝enia ha∏asu i wyznacza ewentualnà stref´ nat´˝enia niebezpiecznego dla zdrowia,
\n
3)zapewnia odpowiednià iloÊç Êrodków zabezpieczajàcych ratowników oraz s∏u˝by pomocnicze przed dzia∏aniem ha∏asu,
\n
4)prowadzi si´ w obr´bie stanowisk pracy ciàg∏y pomiar st´˝eƒ wybuchowych i zawartoÊci tlenu w powietrzu,
\n
5)prowadzi si´ prace ratownicze z u˝yciem narz´dzi nieiskrzàcych,
\n
6)powinien byç obni˝ony stan zagro˝enia wybuchem,
\n
7)przygotowuje si´ urzàdzenia zabezpieczajàce wylot otworu oraz sprz´t do naprowadzenia go na strumieƒ gazu,
\n
8)przyst´puje si´ do opanowania wyp∏ywu.
\n

7.19. Podczas erupcji otwartej ropy naftowej (wody z∏o˝owej), prowadzàc akcj´ ratowniczà, w szczególnoÊci:

\n
1)wyznacza si´ stref´ po˝arowà,
\n
2)zabezpiecza istniejàce cieki wodne przed przedostaniem si´ do nich ropy (wody z∏o˝owej),
\n
3)wykonuje obwa∏owania, wykorzystujàc istniejàce zag∏´bienia terenu,
\n
4)organizuje Êrodki do transportu ropy z miejsca jej gromadzenia,
\n
5)przygotowuje si´ sprz´t i narz´dzia s∏u˝àce do zamkni´cia wylotu otworu,
\n
6)podczas prowadzenia prac ratunkowych w obr´bie rozlewisk ropy naftowej, w obr´bie miejsc pracy, powinna byç po∏o˝ona piana gaÊnicza,
\n
7)prowadzi si´ ciàg∏à kontrol´ wybuchowoÊci.
\n

7.20. Podczas erupcji otwartej p∏ynu z∏o˝owego z zawartoÊcià siarkowodoru:

\n
1)wykonuje si´ zadania okreÊlone w pkt 7.18 lub 7.19,
\n
2)okreÊla si´ stref´ zagro˝enia i ska˝enia toksycznego,
\n
3)prace ratownicze prowadzi si´ z u˝yciem sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego (nie stosuje si´ aparatów regeneracyjnych),
\n
4)przeprowadza si´ sta∏à lub okresowà ewakuacj´ okolicznej ludnoÊci, w zale˝noÊci od powsta∏ych zagro˝eƒ, Poz. 838
\n
5)neutralizuje siarkowodór w p∏ynie z∏o˝owym, w miejscach jego nagromadzeƒ.
\n

7.21. Podczas zagro˝enia po˝arowego przy erupcji otwartej p∏ynu z∏o˝owego kierownik akcji powinien:

\n
1)okreÊliç sk∏ad oraz obj´toÊç wyp∏ywajàcego p∏ynu z∏o˝owego, rodzaj i kszta∏t strugi oraz zagro˝enia mogàce spowodowaç po˝ar,
\n
2)podjàç dzia∏ania zapobiegajàce po˝arowi przez eliminowanie zagro˝eƒ i obni˝enie zapalnoÊci p∏ynu z∏o˝owego wyp∏ywajàcego z otworu,
\n
3)przygotowaç obiekt do prowadzenia akcji gaÊniczej,
\n
4)ustaliç wspó∏dzia∏anie odpowiednich jednostek na wypadek po˝aru, zgodnie z planem ratownictwa oraz planem ochrony przeciwpo˝arowej.
\n

7.22. Je˝eli powstanie po˝ar, kierownik akcji ratowniczej powinien:

\n
1)dokonaç oceny zagro˝enia oraz podjàç dzia∏ania mo˝liwe do wykonania w pierwszej fazie po˝aru, obejmujàce:
\n
a)ewakuacj´ ludzi przebywajàcych w zasi´gu zagro˝enia,
\n
b)podj´cie akcji gaÊniczej Êrodkami gaÊniczymi, dost´pnymi w obiekcie,
\n
c)wyznaczenie strefy zagro˝enia,
\n
2)przygotowaç obiekt do w∏aÊciwej akcji gaÊniczej poprzez:
\n
a)oczyszczenie terenu po˝aru z zabudowy pomocniczej, zniszczonych elementów konstrukcji,
\n
b)wykonanie w przypadku erupcji ropy naftowej obwa∏owania obiektu i systemu jej doprowadzania,
\n
c)zabezpieczenie odpowiedniej iloÊci wody i innych Êrodków gaÊniczych,
\n
d)wezwanie odpowiednich jednostek wyspecjalizowanych w gaszeniu po˝arów,
\n
3)ustaliç podstawowe etapy gaszenia po˝aru, obejmujàce:
\n
a)wst´pne och∏adzanie terenu po˝aru, gaszenie lokalnych ognisk po˝aru oraz przygotowanie do gaszenia w∏aÊciwego,
\n
b)w∏aÊciwe gaszenie p∏onàcej strugi z doborem metody dzia∏ania oraz zastosowanych Êrodków gaÊniczych,
\n
c)koƒcowe och∏adzanie.
\n

7.23. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej powinny byç przestrzegane nast´pujàce warunki:

\n
1)wspó∏dzia∏anie s∏u˝b bioràcych udzia∏ w akcji powinno przebiegaç wed∏ug ustalonego planu,
\n
2)sprz´t u˝yty do dzia∏aƒ ratowniczo-gaÊniczych powinien mieç zapewnionà mo˝liwoÊç przemieszczania,
\n
3)przed ka˝dà czynnoÊcià konieczne jest przeprowadzenie krótkiego instrukta˝u dla jej uczestników; operacje bardziej skomplikowa- Dziennik Ustaw Nr 94 — 6146 — ne lub szczególnie niebezpieczne powinny byç wczeÊniej przeçwiczone na innym terenie,
\n
4)po ugaszeniu po˝aru, do momentu obni˝enia si´ nat´˝enia promieniowania cieplnego do wartoÊci 4 190 W/m2, nie powinny byç wykonywane ˝adne prace przy otworze ani w jego sàsiedztwie,
\n
5)w zakresie ochrony przed promieniowaniem cieplnym:
\n
a)ratowników oraz stra˝aków pracujàcych w bezpoÊrednim sàsiedztwie po˝aru wyposa˝a si´ w ubrania ˝aroodporne; osoby te oraz sprz´t i urzàdzenia dodatkowo powinny byç chronione przed dzia∏aniem ˝aru za pomocà tarcz odbijajàcych z blachy aluminiowej, rozpylonego strumienia wody lub w inny sposób okreÊlony przez kierownika akcji,
\n
b)uczestników akcji znajdujàcych si´ blisko miejsca po˝aru w jakiejkolwiek odzie˝y ochronnej powinno si´ zraszaç wodà w sposób ciàg∏y i z dostatecznà wydajnoÊcià,
\n
c)na aluminiowe pow∏oki ubraƒ ˝aroodpornych niedopuszczalne jest nanoszenie ˝adnych znaków i napisów,
\n
d)kierownik akcji ustala stref´, w której mogà pracowaç osoby bez specjalnych os∏on i odzie˝y ˝aroodpornej,
\n
e)czas jednorazowego pobytu w strefie dzia∏ania wysokich temperatur nie mo˝e przekraczaç 10 minut, po których powinien byç zapewniony co najmniej 2-godzinny odpoczynek,
\n
f)w strefie o nat´˝eniu promieniowania cieplnego powy˝ej 13 500 W/m2, nawet w ubraniach ˝aroodpornych zraszanych wodà, przebywaç mogà jednorazowo tylko do 5 minut,
\n
g)osoby przewidziane do pracy w strefie wysokich temperatur powinno si´ stopniowo przyzwyczajaç do warunków cieplnych w niej panujàcych oraz osobom tym zapewniç dostaw´ odpowiednich napojów,
\n
h)grupa ratownicza, wchodzàca w stref´ dzia∏ania wysokich temperatur, nie mo˝e liczyç mniej ni˝ 3 osoby; w ka˝dym przypadku powinna byç przewidziana grupa dodatkowa, przeznaczona do dokonania natychmiastowej, awaryjnej zamiany grupy pracujàcej na terenie po˝aru lub do udzielenia jej pomocy,
\n
i)w przypadku odczuwania bólów i zawrotów g∏owy, cià˝enia w nogach, dusznoÊci, powinno si´ powiadomiç o tym dowódc´ grupy, a sama grupa powinna natychmiast wycofaç si´ poza stref´ zagro˝enia,
\n
6)pracownicy oraz ratownicy bioràcy udzia∏ w akcji powinni byç wyposa˝eni w ochronniki s∏uchu oraz okulary chroniàce przed pora˝eniem Êwietlnym,
\n
7)w przypadku wystàpienia zagro˝eƒ toksycznych powinno si´:
\n

Poz. 838

\n
a)dokonywaç ciàg∏ych pomiarów st´˝eƒ zwiàzków toksycznych wydobywajàcych si´ z otworu w kierunkach ich rozprzestrzeniania si´, ustaliç zasi´g stref zagro˝enia i odpowiednio je oznakowaç,
\n
b)ustaliç zasady ewakuacji ludzi z terenu akcji i ludnoÊci z okolicznych terenów w razie przewidywanego obj´cia tych terenów zasi´giem ska˝enia toksycznego; powinny byç zapewnione si∏y i Êrodki do realizacji ewakuacji ludnoÊci.
\n

7.24. Wymagania techniczne oraz szczegó∏owe zasady gaszenia po˝arów otworów naftowych okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

\n

7.24.1. W przypadku powstania erupcji kierownik obiektu powinien natychmiast powiadomiç jednostk´ stra˝y po˝arnej, zgodnie z planem ratownictwa górniczego.

\n

7.24.2. Przed przystàpieniem do akcji okreÊla si´:

\n
1)rodzaj i charakterystyk´ erupcji (sk∏ad p∏ynu z∏o˝owego, wielkoÊç wyp∏ywu, kszta∏t i ukierunkowanie strugi, ciÊnienie z∏o˝owe),
\n
2)rodzaj i wielkoÊç zagro˝eƒ,
\n
3)zakres i sposób ochrony erupcji przed po˝arem.
\n
8.Prowadzenie akcji ratowniczej w przypadku wspó∏wyst´powania zagro˝eƒ.
\n

8.1. Przez akcj´ ratowniczà prowadzonà w warunkach wspó∏wyst´powania zagro˝eƒ rozumie si´ prowadzenie akcji ratowniczej w przypadku wystàpienia równoczeÊnie co najmniej dwóch zagro˝eƒ spoÊród, takich jak: tàpaniowe, zawa∏owe, po˝arowe, metanowe, wyrzutu gazów i ska∏, przekroczenie dopuszczalnych st´˝eƒ gazów w przekrojach wyrobisk, wodne, wybuchu py∏u w´glowego, trudnych warunków mikroklimatu, erupcyjne, siarkowodorowe i innych.

\n

8.2. Kierownik akcji ratowniczej powinien dokonaç rozeznania, jakie zagro˝enia równoczeÊnie wyst´pujà lub mogà wystàpiç i jakie sà ich wzajemne oddzia∏ywania oraz dostosowaç do wyst´pujàcych zagro˝eƒ prowadzenie akcji.

\n

8.3. W zale˝noÊci od rodzaju zagro˝eƒ, podczas prowadzenia akcji ratowniczej powinno si´ zatrudniaç zast´py jednostek ratownictwa górniczego, wyspecjalizowane w zwalczaniu danego zagro˝enia.

\n

8.4. W przypadku ratowania ludzi, gdy miejsce lokalizacji bazy ratowniczej ze wzgl´dów organizacyjnych i technicznych jest oddalone od miejsca prowadzenia akcji, dopuszcza si´ za∏o˝enie podbazy.

\n

8.5. Kierownik akcji ratowniczej, w konsultacji ze sztabem akcji, podejmuje decyzj´ o za∏o˝eniu podbazy oraz jej obsadzie i wyposa˝eniu.

\n

8.6. Podbaza powinna byç zlokalizowana w miejscu z ustabilizowanym pràdem powietrza, zapewniajàcym mo˝liwoÊç wykonywania pomiarów st´˝enia gazów, zapewniaç warunki dla szybkiego wycofania obsady podbazy i posiadaç niezawodnà ∏àcznoÊç z bazà.

\n

Dziennik Ustaw Nr 94 — 6147 — Poz. 838 SPOSÓB ROZMIESZCZENIA PUNKTÓW ZDALNEGO POBIERANIA PRÓB GAZOWYCH ORAZ LOKALIZACJI STANOWISK POMIAROWYCH W KOPALNIACH W CZASIE PROWADZENIA AKCJI PO˚AROWEJ Rys. 1a. W czasie aktywnego gaszenia po˝aru Rys. 1b. W otamowanym polu po˝arowym Dziennik Ustaw Nr 94 — 6148 — Rys. 1c. W czasie pracy urzàdzenia do podawania gazów inertnych Rys. 1d. Podczas zwalczania po˝aru endogenicznego ObjaÊnienia: --— linia w´˝owa próbobiorcza I, II, III — punkty zdalnego pobierania prób gazowych St. p. — stanowisko pomiarowe — urzàdzenie do podawania gazów inertnych Poz. 838

", "next": 0}