paliwem jądrowym; zaangażowanie polskiego przemysłu w budowę składowisk odpadów promieniotwórczych; analiza systemów finansowania i zarządzania funduszami: postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz zamknięcia składowisk i ich monitoringu w państwach trzecich.
\nDla zrealizowania wyżej wymienionych prac konieczne będzie włączenie przynajmniej części z nich do nowego strategicznego programu badawczego lub stworzenie nowego programu, poświęconego wyłącznie kwestiom związanym z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce.
\nPo rozpoczęciu budowy elektrowni jądrowej oraz NSOP należy też objąć badaniami tematykę związaną z transportem odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego. Kwestie te zostaną uwzględnione przy kolejnej aktualizacji Krajowego planu.
\nW przyszłości, po uruchomieniu elektrowni jądrowych, podmioty prowadzące postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym powinny przejąć na siebie realizację części tematów badawczych dotyczących między innymi: wpływu składowisk na środowisko w otoczeniu zewnętrznym i wewnętrznym; stosunków społecznych w otoczeniu składowisk; metod monitoringu radiacyjnego, geologicznego i hydrogeologicznego składowisk; zasad ochrony fizycznej składowisk oraz innych obiektów, w których prowadzi się postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
\n6.1. BADANIA NAD CYKLEM PALIWOWYM Jak wspomniano wcześniej, w Polsce będą prowadzone prace nad wdrożeniem otwartego cyklu paliwowego, który obecnie jest bardziej efektywny ekonomicznie niż cykl zamknięty. Polska będzie jednak uważnie obserwować zachodzące w tym zakresie zmiany na świecie i w razie potrzeby wprowadzać stosowne korekty w proponowanych do wdrożenia rozwiązaniach.
\nSzczegółowe prace badawcze w zakresie cyklu paliwowego będą się koncentrować na badaniach nad: metodami przerobu wypalonego paliwa jądrowego; wykorzystaniem toru jako materiału paliworodnego; paliwem dla reaktorów IV generacji; procesami zapobiegania migracji radionuklidów z rejonów składowisk:
\n45 Monitor Polski
\n6.2. PROGRAM PRAC BADAWCZ YCH DLA WYTYPOWANIA BEZPIECZNEJ SKŁADOWISKA POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH LOKALIZA CJI Celem prac w tym zakresie jest opracowanie metodyki oceny bezpieczeństwa, wsparcie w wyborze optymalnej lokalizacji składowiska, a następnie jego budowa z zapewnieniem maksymalnego poziomu bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska. Będą się one koncentrować na: badaniach geologicznych, w tym także geologiczno-inżynieryjnych, geofizycznych, hydrogeologicznych i geochemicznych; badaniach warunków społeczno-ekonomicznych; badaniach geograficzno-przyrodniczych; symulacji i modelowaniu transportu radionuklidów przez system barier ochronnych; ocenie technologicznej i ekonomicznej możliwości zastosowania nowoczesnych sorbentów, jako dodatkowego uszczelnienia otoczenia składowiska powierzchniowego.
\n6.3. PROGRAM PRAC BADAWCZ YCH DLA WYTYPOWANIA BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH WYSOKOAKTYWNYCH Celem prac w tym zakresie jest wsparcie w procesie poszukiwania optymalnej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych, a następnie jego budowa z zapewnieniem maksymalnego poziomu bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska. Będą się one koncentrować na: badaniach geologicznych (między innymi geologiczno-inżynierskich i geomechanicznych, strukturalnych i tektonicznych, sejsmologicznych, hydrogeologicznych, geomorfologicznych, geochemicznych oraz mineralogicznych); badaniach warunków społeczno-ekonomicznych; badaniach geograficzno-przyrodniczych; badaniach geofizycznych, w szczególności procesów termicznych wydzielania oraz transportu ciepła; transporcie radionuklidów przez system barier ochronnych (przez symulację i modelowanie wymiany masy i ciepła); symulacji i modelowaniu transportu radionuklidów przez system barier ochronnych.
\nJako miejsce lokalizacji składowiska głębokiego rozpatrywane będą struktury w postaci skał krystalicznych, kompleksów iłowców, formacji solnych oraz tufitów.
\n6.4. PROGRAM PRAC BADAWCZ YCH NAD ZAMKNIĘCIEM KSOP Celem prac w tym zakresie jest wybór optymalnej opcji zamknięcia KSOP z zapewnieniem maksymalnego poziomu bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska. Będą się one koncentrować na:
\n46 Monitor Polski
\n6.5. PROGRAM PRAC BADAWCZ YCH DLA ZUOP Celem prac w tym zakresie jest sprostanie potrzebom rozwoju ZUOP w zakresie zapewnienia odpowiednio bezpiecznego i sprawnego postępowania z odpadami promieniotwórczymi. Będą się one koncentrować na: rozwoju metod przetwarzania odpadów nisko- i średnioaktywnych; przechowywaniu i transporcie wypalonego paliwa jądrowego; technologiach pakowania odpadów promieniotwórczych; procedurach postępowania z odpadami promieniotwórczymi różnego rodzaju: z długożyciowymi średnioi wysokoaktywnymi oraz wypalonym paliwem jądrowym oraz z krótkożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi; transporcie lądowym odpadów i substancji promieniotwórczych; rozwoju metod numerycznych w celu lepszego zrozumienia procesów transportu masy i ciepła w obiektach jądrowych związanych z przechowywaniem i składowaniem wypalonego paliwa jądrowego oraz składowiskach odpadów promieniotwórczych; rozwoju metod dotyczących starzenia się materiałów w obiektach jądrowych; rozwoju technik pomiarowych oraz aparatury pomiarowej dla obiektów jądrowych oraz składowisk odpadów promieniotwórczych; kryteriach akceptacji odpadów promieniotwórczych dla składowisk powierzchniowych i geologicznych; symulacji i modelowaniu transportu radionuklidów przez system barier ochronnych.
\nNAJWAŻNIEJSZE WSKAŹN IKI SŁUŻĄCE MONITORO WANIU JEGO REALIZACJI PLANU ORAZ 7.1. MINISTER WŁAŚCIWY DO SPRAW ENERGII Minister właściwy do spraw energii jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację polityki państwa w zakresie gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz za przygotowanie i
\n47 Monitor Polski
\n7.2. MINISTER WŁAŚCIWY DO SPRAW NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZE GO Minister właściwy do spraw nauki i szkolnictwa wyższego, wspólnie z podległymi jednostkami (NCBiR i NCN), odpowiada za stworzenie programów naukowo-badawczych dotyczących gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
\n7.3. PREZES PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI Do zakresu działania Prezesa PAA należy wykonywanie zadań związanych z nadzorem nad
\n7.4. ZUOP
\n7.5. INWESTORZY LUB OPERATORZY OBIEKTÓW ENERGETYKI JĄDROWEJ Inwestorem obiektów energetyki jądrowej, a po rozpoczęciu ich eksploatacji – operatorem jest podmiot, który ma obowiązek zapewnienia odpowiednich zasobów finansowych, odpowiednio wykwalifikowanej kadry, a także posiada doświadczenie i wiedzę niezbędną do budowy i eksploatacji takich obiektów. Operator elektrowni jądrowej będzie miał obowiązek zapewnienia możliwości postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz wypalonym paliwem jądrowym, w tym ich przechowywania, od momentu ich powstania aż po ich przekazanie do składowania łącznie z finansowaniem składowania. W celu zapewnienia środków na pokrycie kosztów końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz wypalonym paliwem jądrowym operator utworzy fundusz likwidacyjny i będzie go zasilać wpłatami stosownie do ilości energii elektrycznej, wyprodukowanej przez elektrownię.
\n7.6. INSTYTUTY BADAWCZE Jednostki naukowo-badawcze posiadające odpowiednią wiedzę i potencjał do prowadzenia prac naukowo-badawczych w zakresie energetyki jądrowej, w tym w szczególności dotyczących postępowania
\n48 Monitor Polski
\n7.7. WSKAŹNIKI SŁUŻĄCE MONITOROWANIU REALIZACJI KRAJOWEGO PLANU W celu skwantyfikowania celów Krajowego planu oraz umożliwienia monitorowania stopnia jego wdrożenia, w odniesieniu do celów możliwych do skwantyfikowania, opracowany został zestaw wskaźników ich realizacji.
\nTabela nr 7.1. Zestaw wskaźników realizacji celów Krajowego planu Wartość bazowa 2019 r.
\n10% (obecny stan prac, przygotowane wstępne koncepcje zamknięcia)
\nWartość 2030 r.
\nWartość 2035 r.
\n15% (wybór opcji zamknięcia KSOP) 20% (przygotowanie Finalnej koncepcji zamknięcia KSOP) 50% (sporządzenie Programu zamknięcia składowiska) Cel 2: Wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji NSPOP.
\n10% (trwające poszukiwania lokalizacji NSOP, znaleziono 1 potencjalną lokalizację) 25% (wybór potencjalnej lokalizacji, przygotowanie projektu) 50% (rozpoczęcie budowy) 100% (rozpoczęcie eksploatacji NSOP) Cel 3: Przygotowanie do budowy SGOP, w tym realizacja programu PURL.
\n5% (obecny stan prac – wstępne rozeznanie możliwości budowy) 8% (podpisanie porozumienia w sprawie PURL) 12% (rozpoczęcie analizy) 18% (wytypowanie perspektywicznych obszarów do dalszych badań) Cel 4: Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi pod kątem uwzględnienia 20% (istniejący stan prawny, wstępne rozeznanie potencjalnych 30% (wstępna analiza możliwości) 100% (wdrożenie nowych zasad do porządku prawnego) 100% (rozpoczęcie stosowania nowych zasad) Nazwa wskaźnika Cel 1: Przygotowanie do zamknięcia, ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring KSOP w Różanie.
\n49 Monitor Polski odpadów promieniotwórczych pochodzących z energetyki jądrowej.
\n20% (istniejący stan prawny, wstępne rozeznanie potencjalnych możliwości zmian) 30% (wstępna analiza możliwości) 100% (wdrożenie nowych zasad do porządku prawnego) 100% (rozpoczęcie stosowania nowych zasad) Cel 6: Stworzenie strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
\n20% (istniejący stan – brak programu, określone potrzeby badawcze) 50% Przygotowanie i uruchomienie programu) 100% (wykonanie programu) 100% (przygotowanie nowego programu) 25% (obecny stan kadrowy oraz stan przeszkolenia pracowników) 50% (przeszkolenie połowy pracowników związanych z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi) 100% (docelowo – przeszkolenie wszystkich pracowników związanych z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi) 100% (docelowo) Cel 7: Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem (cel: przeszkolenie rocznie co najmniej 10 pracowników, a docelowo wszystkich).
\nPROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM Z ODPADAMI W Polsce obowiązuje zasada ,,zanieczyszczający płaci”, zgodnie z którą podmiot, w którym powstały odpady promieniotwórcze lub wypalone paliwo jądrowe, jest zobowiązany zapewnić finansowanie postępowania z nimi, od momentu ich powstania, aż po oddanie ich do składowania, łącznie z finansowaniem
\n50 Monitor Polski
\n8.1. FINANSOWANIE POSTĘPOWANIA Z WYPALONYM PALIWEM JĄ DROWYM I ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI POCHODZĄCYMI Z ENERGETYKI JĄDROWEJ Koszty końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, pochodzącymi z energetyki jądrowej, będą pokrywane ze środków funduszu likwidacyjnego.
\nKońcowe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz wypalonym paliwem jądrowym obejmuje następujące koszty: składowania wypalonego paliwa jądrowego z całego okresu eksploatacji elektrowni jądrowej; składowania nisko-, średnio- i wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych wytworzonych w elektrowni jądrowej z całego okresu jej eksploatacji, w tym powstałych w przechowalnikach wypalonego paliwa jądrowego działających na potrzeby elektrowni jądrowej; likwidacji elektrowni jądrowej, magazynów odpadów promieniotwórczych oraz przechowalników wypalonego paliwa jądrowego działających na potrzeby elektrowni jądrowej; postępowania z odpadami promieniotwórczymi powstałymi w procesie likwidacji elektrowni jądrowej, magazynów odpadów promieniotwórczych oraz przechowalników wypalonego paliwa jądrowego działających na potrzeby elektrowni jądrowej.
\nZ funduszu likwidacyjnego nie będą pokrywane koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym od momentu ich wytworzenia w elektrowni jądrowej do czasu przekazania ich do końcowego postępowania do ZUOP. Koszt tej działalności pokrywany będzie ze środków bieżących operatora elektrowni jądrowej.
\nFundusz likwidacyjny, utworzony przez operatora elektrowni jądrowej, będzie wyodrębnionym funduszem specjalnym z przypisanym do niego wyodrębnionym rachunkiem bankowym. Będzie on zasilany poprzez kwartalne wpłaty dokonywane przez operatora elektrowni jądrowej, których wysokość uzależniona będzie od
\nRada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, wysokość wpłaty od każdej wyprodukowanej w elektrowni jądrowej MWh energii elektrycznej, biorąc pod uwagę przewidywany okres eksploatacji elektrowni jądrowej, ilość wyprodukowanych przez nią odpadów promieniotwórczych, w tym wypalonego paliwa jądrowego, koszt końcowego postępowania z tymi odpadami, a także koszt likwidacji elektrowni jądrowej, który podlega
\nAktualizowana prognoza kosztów likwidacji elektrowni jądrowej podlega weryfikacji przez ministra właściwego do spraw energii.
\nMinister właściwy do spraw energii będzie otrzymywać raporty od operatora elektrowni jądrowej, dotyczące wysokości wpłat dokonywanych na fundusz likwidacyjny oraz ilości wyprodukowanych MWh energii
\nArt. 38b ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
\nW przypadku opóźnienia wpłaty, trwającego co najmniej 18 miesięcy, będzie mógł wydać nakaz zawieszenia
\nZgromadzone środki finansowe w funduszu likwidacyjnym będą mogły być lokowane wyłącznie na lokatach terminowych lub przeznaczone na nabywanie za nie obligacji długoterminowych, emitowanych przez ministra
\nKażdorazowa wypłata z funduszu likwidacyjnego będzie wymagała pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw energii.
\n8.2. FINANSOWANIE POSTĘPOWANIA Z WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM I ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI SPOZA ENERGETYKI JĄDROWEJ Koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym pochodzącymi od wytwórców spoza energetyki jądrowej, to jest z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych, są pokrywane przez wytwórców tych odpadów.
\nZUOP pobiera od wytwórców odpadów promieniotwórczych opłaty z tytułu wykonywanych usług, zgodnie z cennikiem zatwierdzanym przez ministra właściwego do spraw energii.
\nZakres usług ZUOP obejmuje unieszkodliwianie i składowanie odpadów promieniotwórczych, unieszkodliwianie i składowanie zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych, usługi związane z wypalonym paliwem jądrowym, usługi w zakresie dekontaminacji oraz transportu i konwojowania.
\nKoszty związane z odbiorem, transportem, przetwarzaniem, przechowywaniem i składowaniem odpadów promieniotwórczych lub innych substancji promieniotwórczych pochodzących z: nielegalnego obrotu niewiadomego pochodzenia; działalności jednostki organizacyjnej, która kończąc działalność stała się niewypłacalna; powstałych w wyniku skażenia środowiska, którego sprawca nie jest znany pokrywane są z budżetu państwa.
\nZUOP otrzymuje z budżetu państwa dotację podmiotową na realizację określonego przez ustawę czynności, obejmującą:
\nArt. 38d ustawy – Prawo atomowe.
\nNa realizację inwestycji związanych z wykonywaniem działalności w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ZUOP może otrzymać z budżetu państwa dotację
\nPROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM 9.1. WSPÓLNA KONWENC JA BEZPIECZEŃSTWA W POS TĘPOWANIU Z WYPALONY M PALIWEM JĄDROWYM I BEZPIECZEŃSTWA W POSTĘPOWANIU Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI Podstawowym aktem prawa międzynarodowego regulującym kwestię postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest Wspólna konwencja bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami
\nWspólna konwencja zobowiązuje Strony do podjęcia, na wszystkich etapach postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, działań mających na celu ochronę jednostek,
\nW związku z tym Wspólna konwencja nakłada na Strony szereg szczegółowych obowiązków dotyczących między innymi: przeglądów obiektów służących do postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym istniejących w chwili jej wejścia w życie; lokalizacji nowych obiektów z uwzględnieniem wszelkich czynników wpływających na bezpieczeństwo obiektu, po dokonaniu oceny jego oddziaływania na społeczeństwo i środowisko; projektowania, budowy, eksploatacji i likwidacji obiektów służących do postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi; przeprowadzania ocen bezpieczeństwa obiektów służących do postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa po zamknięciu składowiska odpadów promieniotwórczych;
\nDz. U. z 2002 r. poz. 1704.
\nInstrumentem motywującym do wypełniania postanowień Wspólnej konwencji przez Strony jest obowiązek opracowywania i przedkładania na spotkaniach przeglądowych sprawozdań krajowych informujących o
\nPrzepisy ustawy – Prawo atomowe są zgodne z postanowieniami Wspólnej konwencji.
\n9.2. TRAKTAT USTANAWIAJĄC Y EUROPEJSKĄ WSPÓLNO TĘ ENERGII ATOMOWEJ 9.2.1. ART. 37 TRAKTA TU USTANAWIAJĄCEGO E UROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ ENERGII ATOMOWEJ (TRAKTAT EURATOM)
\nDecydującą opinię w tym zakresie wydaje Komisja Europejska, po konsultacji z grupą ekspertów wyznaczoną przez Komitet Naukowo-Techniczny.
\nCelem niniejszego przepisu jest zatem wyeliminowanie jakiejkolwiek możliwości skażenia promieniotwórczego innego państwa członkowskiego.
\nUszczegółowienie art. 37 stanowi zalecenie Komisji z dnia 11 października 2010 r. w sprawie stosowania art. 37
\n9.2.2. DYREKTYWA RADY 2006/117/EURATOM Z DNIA 20 LISTOPADA 20 06 R. W SPRAWIE NADZORU I KONTROLI NAD PRZEMIESZCZANIEM ODPADÓW PROMIENIOTWÓ RCZYCH ORAZ
\nDz. Urz. UE C 327 z 26.10.2012, str. 20.
\nZgodnie z niniejszą dyrektywą, transgraniczne przemieszczenie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego jest oparte na systemie zgód i zezwoleń wydawanych przez właściwe organy państw członkowskich Unii Europejskiej oraz, w określonych przypadkach, przez organy państw niebędących członkami Unii Europejskiej.
\nDyrektywa Rady 2006/117/Euratom została implementowana do krajowego systemu prawnego przepisami
\n9.2.3. DYREKTYWA RADY 201 1/70/EURATOM Z DNIA 19 LIPCA 2011 R. UST ANAWIAJĄCA RAMY WSPÓLNOTOWE W ZAKRESIE ODPOWIEDZIALNEGO I BEZPIECZNEGO GOSPODAROWANIA WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM I ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI Przedmiotowa dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia krajowych ram ustawodawczych, regulacyjnych i organizacyjnych zapewniających wysoki poziom bezpieczeństwa postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Ponadto gwarantuje dostęp społeczeństwa do informacji oraz jego uczestnictwo w zagadnieniach związanych z postępowaniem z tymi materiałami. Dyrektywa Rady 2011/70/Euratom wprowadza również obowiązek opracowania i wdrożenia przez każde państwo członkowskie krajowego planu postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, który ma być narzędziem do realizacji przez państwo obowiązków wynikających z faktu, że ponosi ono ostateczną odpowiedzialność za wyprodukowane na jego terytorium odpady promieniotwórcze i wypalone paliwo jądrowe.
\nNiniejsza dyrektywa została implementowana do polskiego systemu prawa przez przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz niektórych innych ustaw.
\n9.2.4. ZALECENIE KOMISJI 2006/851/EURATOM DOT YCZĄCE ZARZĄDZANIA F UNDUSZAMI LIKWIDACYJNYMI, PRZEZNACZONYMI NA LIKWID ACJĘ INSTALACJI JĄDROWYCH, ZUŻYTEGO
\nZgodnie z zaleceniem, instalacje jądrowe powinny gromadzić adekwatne fundusze likwidacyjne z dochodów uzyskanych z działalności w okresie eksploatacji. Ponadto zalecenie zawiera wytyczne w zakresie szacowania kosztów likwidacji oraz zasad wykorzystania funduszy likwidacyjnych oraz stanowi, że ze względu na różnice w wykorzystaniu funduszy likwidacyjnych, likwidacja techniczna oraz zarządzanie odpadami powinny być traktowane oddzielnie, na podstawie odrębnych kalkulacji kosztów.
\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 października 2008 r. w sprawie udzielania zezwolenia oraz zgody na przywóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wywóz z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tranzyt przez to terytorium odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego (Dz. U. poz. 1402).
\nPodstawą prawną realizacji celów inicjatywy GTRI przez Polskę są umowy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki oraz Federacją Rosyjską.
\n9.3.1. UMOWY ZE STANAMI ZJEDNOCZONYMI AMERYKI Umowa z dnia 8 września 2009 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotycząca współpracy przy przekazywaniu na terytorium Federacji Rosyjskiej paliwa jądrowego, które zostało dostarczone przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich lub Federację Rosyjską i jest przechowywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (porozumienie
\nPowyższe umowy przewidywały m.in. bezpłatną pomoc Stanów Zjednoczonych w wywozie do Federacji Rosyjskiej paliwa jądrowego i wypalonego paliwa jądrowego, dostarczonego przez były ZSRR lub Federację Rosyjską. W ramach realizacji umów wywieziono 1204 elementów paliwowych WWR o wzbogaceniu początkowym 36% oraz 475 elementów paliwowych MR o wzbogaceniu początkowym 80% lub 36%. Ponadto wysłane zostały 23 elementy wysokowzbogaconego paliwa jądrowego, które nie zostały wykorzystane w reaktorze MARIA, ze względu na proces konwersji rdzenia na paliwo niskowzbogacone. Wywieziono także 2595 elementów paliwowych EK-10. Wywóz zakończono w 2016 r.
\n9.3.2. UMOWA Z FEDERACJĄ RO SYJSKĄ Umowa z dnia 1 września 2009 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej dotycząca współpracy przy wwozie do Federacji Rosyjskiej napromieniowanego paliwa jądrowego
\nUmowa została zawarta na okres 20 lat, który będzie automatycznie wydłużany na kolejne dwuletnie okresy do czasu jej rozwiązania przez jedną ze stron.
\nNiepublikowana.
\nNa podstawie umowy: do Federacji Rosyjskiej zostało wywiezione niskowzbogacone wypalone paliwo jądrowe. Wywozem zostało objęte 2595 elementów paliwowych o wzbogaceniu początkowym 10%; w Federacji Rosyjskiej pozostaną odpady promieniotwórcze powstałe w wyniku przerobu przywiezionego z Polski wysokowzbogaconego i niskowzbogaconego wypalonego paliwa jądrowego.
\n9.4. MISJA ARTEMIS Zgodnie z przepisami dyrektywy i ustawy – Prawo atomowe, Polska jest zobowiązana do poddania swojego systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi przeglądowi międzynarodowemu. Na zaproszenie Ministra Energii eksperci Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) w ramach misji ARTEMIS dokonali przeglądu polskiego systemu zarządzania odpadami promieniotwórczymi. Misja ARTEMIS jest oparta na standardach bezpieczeństwa i wytycznych Agencji oraz dobrych praktykach z całego świata. Misja ARTEMIS w Polsce była pierwszą, która odbyła się na prośbę państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Jej celem była ocena wypełnienia wymagań unijnych w zakresie przeprowadzenia niezależnego przeglądu krajowego systemu zarządzania odpadami promieniotwórczymi. Zespół ARTEMIS składał się z 5 ekspertów z Belgii, Finlandii, Francji, RPA i Wielkiej Brytanii oraz z 3 przedstawicieli MAEA. Zespół odbył szereg spotkań w Warszawie z przedstawicielami Ministerstwa Energii, ZUOP i PAA oraz odwiedził obiekty w Otwocku–Świerku związane z procesem postępowania z odpadami promieniotwórczymi. Gospodarzem misji ARTEMIS, która odbyła się na zaproszenie polskiego Rządu, było Ministerstwo Energii. Misja ARTEMIS odbyła się w dniach 1–10 października 2017 r.
\nZespół ekspertów MAEA stwierdził, że Polska podchodzi kompleksowo do bezpiecznego postępowania z odpadami promieniotwórczymi, oraz wskazał pola możliwych ulepszeń w związku z wdrażaniem programu polskiej energetyki jądrowej.
\nMisja ARTEMIS potwierdziła, że Polska realizuje większość elementów wymaganych w Krajowym planie postępowania, w szczególności w zakresie przechowywania. Przegląd wskazał silne strony Polski w zakresie postępowania z odpadami oraz wskazał obszary do dalszych ulepszeń. Misja ARTEMIS stwierdziła ponadto, że Polska stworzyła dobrą bazę dla bezpiecznego i odpowiedzialnego zarządzania odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym i podkreśliła duże zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron, zwłaszcza w kontekście planowanego rozwoju energetyki jądrowej.
\nPrzedstawiciele MAEA pochwalili rząd za rozwój i utrzymanie krajowej ewidencji odpadów promieniotwórczych oraz dostrzegli, że składowisko odpadów promieniotwórczych jest eksploatowane z sukcesem przez dziesiątki lat. Zespół stwierdził, że Polska jest świadoma, jakie działania należy wprowadzić, aby rozwijać i wdrażać Krajowy plan.
\nZespół zakończył pracę rekomendacjami i sugestiami w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi: Rząd powinien zapewnić możliwość prowadzenia działań o charakterze naukowo-badawczym wspierających krajowy system postępowania z odpadami, określając priorytety z jasno określonymi ramami czasowymi oraz niezbędnymi zasobami tych działań; ZUOP powinien przygotować aktualną analizę bezpieczeństwa dla składowiska w Różanie, wraz z kryteriami i przedstawić ją do oceny Regulatorowi;
\n57 Monitor Polski
\nZalecenia Misji ARTEMIS zostały uwzględnione w działaniach przewidywanych przez Krajowy plan.
\nW PROCESY DECYZYJNE W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTW ÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ OCHRONA ŚRODOWISKA 10.1. PODSTAWY PRAWN E INFORMOWANIA I UDZ IAŁU SPOŁECZEŃSTWA W PROCESIE DECYZYJNYM Zasady informowania społeczeństwa oraz jego udziału w procesie decyzyjnym w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym regulują następujące akty normatywne: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
\nPrzepisy wyżej wymienionych aktów normatywnych są zgodne z następującymi, obowiązującymi aktami prawa międzynarodowego i europejskiego: Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podpisana dnia 25 czerwca 1998 r. w Aarhus, w Danii (Dz. U. z 2003 r. poz. 706); Konwencja o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, podpisana w Espoo dnia 25 lutego 1991 r. (Dz. U. z 1999 r. poz. 1110); Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (dyrektywa 2001/42/WE) (wdrożona przepisami ustawy OOŚ); Dyrektywa 2011/70/EURATOM (wdrożona przepisami ustawy – Prawo atomowe).
\n10.2. INFORMOWANIE SPOŁECZEŃSTWA Przepisy ustawy – Prawo atomowe zapewniają społeczeństwu możliwość pozyskania informacji dotyczących: stanu ochrony radiologicznej składowiska odpadów promieniotwórczych; jego wpływu na zdrowie ludzi i na środowisko; wielkości i składu izotopowego uwolnień substancji promieniotwórczych ze składowiska do środowiska.
\nKażdy może uzyskać taką informację w formie pisemnej od kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej działalność związaną z narażeniem polegającą na eksploatacji lub zamknięciu składowiska odpadów promieniotwórczych (kierownik jednostki). Ponadto, nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy, kierownik jednostki ma obowiązek zamieścić wyżej wymienione informacje na stronie internetowej jednostki organizacyjnej. Należy podkreślić, że przepisy nie przewidują żadnych sytuacji, w których kierownik jednostki może odmówić
\n58 Monitor Polski
\nDo udzielania informacji, w trybie ustawy OOŚ, jest zobowiązany również prezes PAA, który udostępnia informacje o: stanie ochrony radiologicznej składowisk odpadów promieniotwórczych, ich wpływie na zdrowie ludzi i środowisko; wielkości i składzie izotopowym uwolnień substancji promieniotwórczych ze składowisk odpadów promieniotwórczych do środowiska; zdarzeniach w składowiskach odpadów promieniotwórczych powodujących powstawanie zagrożenia; wydanych zezwoleniach dotyczących składowisk odpadów promieniotwórczych.
\nUdostępnieniu nie podlegają jedynie informacje dotyczące ochrony fizycznej, zabezpieczeń materiałów jądrowych oraz informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
\nRównież w tym przypadku, zgodnie z art. 4 ustawy OOŚ, każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą.
\nDodatkowo, zgodnie z art. 55c ust. 3 i 4 ustawy – Prawo atomowe, w przypadku zaistnienia w składowisku odpadów promieniotwórczych zdarzeń mogących powodować lub powodujących zagrożenia, na kierowniku jednostki spoczywają również dodatkowe obowiązki informacyjne, mianowicie: informuje on niezwłocznie Prezesa PAA, wojewodę, starostę oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy, na której terenie jest zlokalizowane składowisko, oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gmin sąsiadujących z tą gminą o zdarzeniach w składowisku mogących spowodować lub powodujących powstanie zagrożenia; zamieszcza na stronie internetowej tej jednostki oraz przekazuje Prezesowi PAA informację o zaistniałych, w okresie poprzednich 12 miesięcy, zdarzeniach powodujących powstanie zagrożenia.
\nW analogiczny jak wskazano powyżej sposób ustawa – Prawo atomowe reguluje informowanie społeczeństwa
\n10.3. UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA W PROCESIE DECYZYJNYM 10.3.1. OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO Dla wyboru najkorzystniejszych pod względem ewentualnych skutków dla środowiska rozwiązań w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz dla zapewnienia udziału społeczeństwa w planowanych działaniach związanych z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym przeprowadzona została procedura strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (procedura SOOŚ) dla projektu Krajowego planu.
\nW ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu Krajowego planu została sporządzona prognoza oddziaływania na środowisko. Następnie projekt wraz z prognozą został poddany konsultacjom społecznym oraz opiniowaniu przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Głównego Inspektora Sanitarnego, zgodnie z przepisami ustawy OOŚ. Ponieważ Prognoza nie wykazała możliwości oddziaływań transgranicznych, nie przeprowadzono konsultacji transgranicznych. Po zakończeniu procedury SOOŚ zostało sporządzone, zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy OOŚ, pisemne podsumowanie zawierające m.in. informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w prognozie
\n59 Monitor Polski
\nZgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć
\nAktualizacja Krajowego planu spełnia przesłanki określone w art. 48 ustawy OOŚ, dlatego też odstąpiono od przeprowadzenia procedury strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.
\n10.3.2. DECYZJE WYDA WANE PRZEZ PREZESA P AA Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, Prezes PAA wydaje zezwolenie na budowę, eksploatację i zamknięcie składowisk odpadów promieniotwórczych oraz na budowę, rozruch, eksploatację i likwidację obiektów jądrowych (art. 4 ust. 1).
\nW obu przypadkach ustawa przewiduje analogiczne regulacje dotyczące udziału społeczeństwa w procesie
\nZgodnie z art. 55n ust. 1, Prezes PAA, po otrzymaniu wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem polegającej na budowie składowiska odpadów promieniotwórczych, niezwłocznie ogłasza na swoich stronach podmiotowych w Biuletynie Informacji Publicznej treść wniosku wraz ze skróconym raportem bezpieczeństwa oraz informacje o: wszczęciu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na budowę składowiska; możliwości składania uwag i wniosków; sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania; terminie i miejscu rozprawy administracyjnej.
\nSzczególnymi regulacjami ustawy – Prawo atomowe gwarantującymi udział społeczeństwa są: art. 55n ust. 3, który stanowi, że rozprawa, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, jest otwarta dla społeczeństwa; art. 55n ust. 4, zgodnie z którym Prezes PAA w uzasadnieniu decyzji podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały uwzględnione zgłoszone uwagi i wnioski.
\n10.4. OPŁATA ZA LOKALIZACJĘ KSOP NA TERENIE GMIN Y Gminie, na terenie której zlokalizowane jest KSOP, w okresie eksploatacji składowiska przysługuje coroczna opłata z budżetu państwa w wysokości 400% dochodu gminy z tytułu podatku od nieruchomości uzyskanych w roku poprzednim, jednak nie większa niż 10 500 tys. zł. Po podjęciu decyzji o zamknięciu składowiska gminie przysługuje opłata w wysokości 50% dochodu gminy z tytułu podatku od nieruchomości uzyskanych w roku
\nGmina, która otrzymała opłatę, o której mowa w art. 57, upowszechnia na swoim terenie informację
\nArt. 39d i art. 55n ustawy – Prawo atomowe.
\nOpłata z budżetu państwa przysługuje gminie niezależnie od rodzaju odpadów promieniotwórczych składowanych na składowisku. Warunkiem jest uznanie składowiska za KSOP, stosownie do art. 53 ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
\n61 Monitor Polski
\nPOSTĘPOWANIE I ŚREDNIOAKTYWNYMI Z ODPADAMI PROMIENIOTW ÓRCZYMI NISKO- 1. Przygotowanie do zamknięcia i ostateczne zamknięcie KSOP Różan Działanie 1.1.1.
\nOcena bezpieczeństwa dla istniejącego KSOP Instrumenty realizacji Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii Minister właściwy do spraw środowiska ZUOP PIG–PIB Przygotowanie dokumentacji do wykonania postępowania na wyłonienie wykonawcy – 2019 r.
\nZapewnienie finansowania – 2019 r.
\nWybór wykonawcy Oceny – 2019 r.
\nWykonanie Oceny – 2019–20 r.
\nOdbiór Oceny – 2020 r.
\nUzyskanie zatwierdzenia ERB przez zmianę zezwolenia Prezesa PAA na eksploatację KSOP
\nPrzygotowanie koncepcji wydobycia nieprzetworzonych odpadów historycznych w latach 2021–24 Wydobycie i przetworzenie odpadów historycznych w latach 2025–30 Terminy realizacji Źródła finansowania Środki własne ministra właściwego do spraw energii w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy Ewentualnie, przy powstaniu takiej możliwości, środki NFOŚiGW (zgodnie z zapisami PPEJ) W przypadku braku możliwości sfinansowania tych działań z obu wyżej wymienionych źródeł realizacja tych zadań zostanie sfinansowana ze środków programu wieloletniego Działanie 1.1.2.
\nPrzygotowanie do zamknięcia KSOP w Różanie Instrumenty realizacji Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii 62 Monitor Polski Terminy realizacji Źródła finansowania
\nPrzygotowanie koncepcji zamknięcia – 2033–2034 r.
\nPrzygotowanie do zamknięcia, sporządzenie Programu zamknięcia i uzyskanie zezwolenia na zamknięcie planu zamknięcia wraz z kosztami i harmonogramem – 2034–37 r. Środki własne Ministra Klimatu i Środowiska w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy Środki programu wieloletniego 2. Wybór lokalizacji i przygotowanie do budowy NSPOP Działanie 1.2.1.
\nWybór lokalizacji i przygotowanie do budowy NSPOP Instrumenty realizacji Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii ZUOP PIG–PIB Terminy realizacji Znalezienie potencjalnych lokalizacji NSPOP – do 2022 r.
\nWybór lokalizacji NSPOP – do 2023 r.
\nPrzygotowanie projektu składowiska i wykonanie oceny bezpieczeństwa – 2023–24 r.
\nUzyskiwanie niezbędnych dla budowy decyzji i pozwoleń – 2025–27 r. Środki własne ministra właściwego do spraw energii w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy Środki programu wieloletniego Źródła finansowania DZIAŁANIE II. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI WYSOKOAKTYWNYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄ DROWYM 1.
\nWytypowanie bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych Działanie 2.1.1.
\nBudowa PURL Instrumenty realizacji Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi oraz ustawa – Prawo geologiczne i górnicze wraz z aktami wykonawczymi Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii 63 Monitor Polski Terminy realizacji Źródła finansowania
\nRewizja lokalizacji w oparciu o kryteria prawne – 2026 r.
\nWytypowanie perspektywicznych obszarów do badań – 2027 r. Środki NFOŚiGW Środki własne ministra właściwego do spraw energii w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy DZIAŁANIE III. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄ DROWYM ORAZ LIKWIDACJI ELEKTROWN I JĄDROWYCH Działanie 3.1.
\nSystem instytucjonalno-prawny Instrumenty realizacji Nowelizacja ustawy – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii Prezes PAA (w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej) Opracowanie wstępnej koncepcji instytucjonalnej systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej do roku 2026 Opracowanie szczegółowej koncepcji instytucjonalnej systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2029 r.
\nWprowadzenie niezbędnych zmian do systemu prawnego – 2029–30 r.
\nTerminy realizacji Źródła finansowania Środki własne Ministra Klimatu i Środowiska w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy Działanie 3.2.
\nSystem finansowania gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, uwzględniający energetykę jądrową Instrumenty realizacji Nowelizacja ustawy – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii 64 Monitor Polski
\nOpracowanie szczegółowej koncepcji finansowania systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2029 r.
\nWprowadzenie niezbędnych zmian systemu prawnego – 2029–30 r.
\nŚrodki własne Ministra Klimatu i Środowiska w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy DZIAŁANIE IV.
\nSTWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCE GO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTW ÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM Działanie 4.1.
\nStworzenie strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym Ustawa Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1383) Instrumenty realizacji Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii ZUOP Instytuty naukowe i badawcze Terminy realizacji Opracowanie projektu programu naukowo-badawczego – 2020–22 r.
\nWyłonienie wykonawców – 2023 r.
\nRealizacja – 2023–26 r.
\nŹródła finansowania Środki własne Ministra Klimatu i Środowiska* *Minister właściwy do spraw energii będzie poszukiwał innych możliwości sfinansowania realizacji tego działania.
\nDZIAŁANIE V. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTU CJI I PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRC ZYMI ORAZ NADZÓR NAD TYM POSTĘP OWANIEM Działanie 5.1.
\nPrzygotowanie kadr Instrumenty realizacji Ustawa o służbie cywilnej Ustawa – Prawo atomowe Ustawa o finansach publicznych Odpowiedzialni Minister właściwy do spraw energii Prezes PAA 65 Monitor Polski
\nRealizacja działań – charakter ciągły Źródła finansowania Budżet poszczególnych instytucji Program wieloletni (ZUOP) 66 Monitor Polski
\nEtapem poprzedzającym analizę finansową było określenie wartości referencyjnych dla gospodarki odpadami promieniotwórczymi w Polsce. Benchmarki zostały przygotowane przy uwzględnieniu przeliczenia historycznych kosztów postępowania z odpadami promieniotwórczymi, wypalonym paliwem jądrowym, likwidacji elektrowni jądrowych oraz kosztów związanych z budową, eksploatacją, zamknięciem i monitoringiem składowisk, wyrażonych w walutach obcych na PLN.
\nDane dotyczące inflacji pochodzą z Europejskiego Urzędu Statystycznego Eurostat, z kalkulatora inflacji w przypadku danych prezentowanych dla USA oraz z bazy danych inflation.eu, w przypadku inflacji dotyczących państw spoza Europy oraz USA.
\nAnaliza finansowa kosztów postępowania z wypalonym paliwem jądrowym oraz odpadami promieniotwórczymi została opracowana na podstawie prognozy ilości odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego, opartej na danych prezentowanych w Krajowym planie.
\nAnaliza została przeprowadzona oddzielnie dla następujących kategorii: odpadów niskoaktywnych, średnioaktywnych, wysokoaktywnych, zużytych źródeł promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego.
\nW ramach analizy finansowej poszczególne koszty gospodarki odpadami promieniotwórczymi zostały przypisane podmiotowi, który jest odpowiedzialny za konkretne działania. Poniżej przedstawiono sposób agregacji kosztów:
\nTabela 1. Agregacja kosztów na podmioty zaangażowane w gospodarkę odpadami promieniotwórczymi Kategoria Elementy kosztów Podmioty odpowiedzialne za składowiska odpadów promieniotwórczych (sektor publiczny) Nakłady inwestycyjne, koszty operacyjne, zamknięcia i monitoringu składowiska powierzchniowego i głębokiego NCBJ Koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym generowanymi podczas eksploatacji i likwidacji reaktora badawczego MARIA Operator elektrowni jądrowych Koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym generowanymi podczas eksploatacji i likwidacji elektrowni jądrowych Podmioty z branży medycznej, przemysłowej i naukowej (poza NCBJ) Koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi Źródło: Opracowanie własne EY
\n67 Monitor Polski
\nTabela 2. Wartości referencyjne dla Polski (2018) Wartość referencyjna Wartość Jednostka Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi niskoaktywnymi 18 755 PLN / m Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi średnioaktywnymi 86 288 PLN / m Postępowanie z odpadami wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym 3 500 000 PLN / tHM Postępowanie z wypalonym paliwem jądrowym z reaktora MARIA 4 000 000 PLN / tHM Nakłady inwestycyjne na składowisko powierzchniowe 1 794 PLN / m Koszty operacyjne składowiska powierzchniowego 6 617 PLN / m Koszty zamknięcia składowiska powierzchniowego 1 063 PLN / m Nakłady inwestycyjne na składowisko głębokie 10,9 mld PLN Koszty operacyjne składowiska głębokiego 323,7 mln PLN / rok Koszty zamknięcia składowiska głębokiego 1,8 mld PLN Koszty przechowalników wypalonego paliwa jądrowego 0,47 mln PLN / tHM Postępowanie z zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi 1 676 PLN / szt.
\nKoszty likwidacji elektrowni jądrowych 2,75 mld PLN / GW Koszty likwidacji reaktora MARIA 10,2 mln PLN 3 3 3 3 3 Źródło: Opracowanie własne E@Y Tabela 3. Ilość odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego w Polsce w latach (2019–2152) Kategoria Wartość Jednostka 138,3 tys. m3 W tym odpady stałe i ciekłe krótkożyciowe 138,1 tys. m3 W tym odpady stałe długożyciowe 0,3 tys. m3 Odpady promieniotwórcze krótkożyciowe średnioaktywne 16,8 tys. m3 Liczba zamkniętych źródeł promieniotwórczych 385,5 tys. szt.
\nWypalone paliwo jądrowe z reaktora MARIA 800 tHM Wypalone paliwo jądrowe z dwóch elektrowni jądrowych 6 700 tHM Odpady promieniotwórcze niskoaktywne Źródło: Opracowanie własne EY Łączne koszty gospodarki odpadami promieniotwórczymi w Polsce do 2152 r. wyniosą około 16 mld PLN.
\nPoniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat łącznych kosztów gospodarki odpadami promieniotwórczymi.
\n68 Monitor Polski
\nKoszty dwu ostatnich grup mogą być zaliczone do wydatków sektora publicznego i pokrywane w całości lub części przez budżet.
\nWykres 2. Rozbicie łącznych kosztów na podmioty zaangażowane [%] 3% 24% 14% 59% Podmioty odpowiedzialne za składowiska odpadów promieniotwórczych (sektor publiczny) NCBJ Operator elektrowni jądrowych Podmioty z branży medycznej, przemysłowej i naukowej (poza NCBJ) Źródło: Opracowanie własne EY 69 Monitor Polski
\n70 11,85 5,89 OR POLATOM [m3] ZUOP [m3] 3 Aktywność (na dzień 31 grudnia w danym roku) [TBq] Objętość [m3] Odpady przekazane do składowania/przechowywania w KSOP Różan zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze [szt.] średnioaktywne [m ] niskoaktywne [m3] Kategoria odpadów promieniotwórczych - 1,40 44,87 898 63,22 84,76 0,40 274,81 275,20 1,30 8,50 0,41 - 265,00 ciekłe - 1,57 0,33 119,40 119,73 1,39 8,00 0,34 - 110,00 ciekłe 137,16 875 128,14 145,48 41,98 76,95 10,75 1,20 14,60 stałe 2001 - - 71 0,21 100,64 100,85 1,59 4,00 0,26 - 95,00 Ciekłe 2,41 40,72 1235 39,77 48,03 29,73 3,10 7,200 8,00 stałe 2002 - 0,02 39,66 39,68 1,45 8,00 0,23 - 30,00 ciekłe 1,24 40,99 1195 1,88 47,62 59,54 26,79 18,95 7,80 6,00 stałe 2003 - 0,03 101,19 101,22 2,88 - 0,13 - 98,21 ciekłe 0,52 33,03 619 1,35 40,17 52,48 31,39 7,06 8,03 6,00 stałe 2004 - 26,68 26,68 1,66 4,00 0,02 - 21,00 ciekłe 1,87 36,30 825 0,65 31,26 42,32 26,13 2,56 8,60 - 5,030 stałe 2005 0,02 153,08 153,08 0,96 0,00 0,03 - 152,09 ciekłe 1,74 67,95 1 397 0,60 41,57 42,17 21,17 0,33 7,75 - 12,92 stałe 2006 - 0,02 84,48 84,50 0,48 0 0,02 - 84,00 ciekłe 1,37 48,88 1 508 0,60 29,92 30,48 17,27 1,51 6,20 5,50 stałe 2007 Monitor Polski Ogółem [m3] 45,83 4,65 Reaktor EWA [m3] Instytucje spoza NCBJ (zastosowania medyczne, przemysłowe, naukowe) [m3] 16,55 Reaktor MARIA [m3] Pochodzenie odpadów promieniotwórczych stałe 2000 ZAŁĄCZNIK NR 3. BILANS ODPADÓW PROMI ENIOTWÓRCZYCH ODEBRANYCH PRZEZ ZUOP W LA TACH 2000–2019
\nNie zostały uwzględnione natomiast postulaty wpisania do dokumentu zapisów o charakterze bardzo szczegółowym, które mogą być rozważane dopiero na etapie wdrażania poszczególnych działań.
\nNie uwzględniono również uwagi sugerującej konieczność przeprowadzenia postępowania transgranicznego, uznając, że o konieczności prowadzenia takiego postępowania będzie można decydować, kiedy określona zostanie lokalizacja nowego składowiska odpadów promieniotwórczych. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w swojej opinii podzielił takie stanowisko przedstawione w Prognozie.
\n74