📄 Tekst ustawy
Dokument
podpisany przez
Robert
Brochocki
Data: 2018.05.28
13:46:34 CEST
MONITOR POLSKI
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 28 maja 2018 r.
Poz. 506
UCHWAŁA NR 2/2018
RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ
z dnia 15 maja 2018 r.
w sprawie przyjęcia sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2017
Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2017 r. poz. 1373)
uchwala się, co następuje:
§ 1. Przyjmuje się sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2017, stanowiące załącznik do uchwały.
§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej: A. Glapiński
Członkowie Rady Polityki Pieniężnej: G
. Ancyparowicz, E. Gatnar, Ł. Hardt, J. Kropiwnicki, E. Łon, E. Osiatyński,
R. Sura, K. Zubelewicz, J. Żyżyński
Monitor Polski
–2–
Poz. 506
Załącznik do uchwały nr 2/2018 Rady Polityki
Pieniężnej z dnia 15 maja 2018 r. (poz. 506)
Załącznik do uchwały nr 2/2018 Rady Polityki Pieniężnej
z dnia 15 maja 2018 r. (poz. …..)
JEKT NA POSIEDZENIE RADNIU 10 M
Sprawozdanie z wykonania
założeń polityki pieniężnej
na rok 2017
AJA 2011
Warszawa, maj 2018 r.
Monitor Polski
–3–
Poz. 506
Przedkładając sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej, Rada Polityki Pieniężnej wypełnia
zobowiązanie zawarte w art. 227 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej do złożenia Sejmowi sprawozdania
z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego. Zgodnie
z art. 53 ustawy o Narodowym Banku Polskim sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej jest
ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Sprawozdanie prezentuje
główne elementy realizowanej strategii polityki pieniężnej, opis uwarunkowań makroekonomicznych
i decyzji podejmowanych w zakresie polityki pieniężnej w roku objętym sprawozdaniem, a także opis
stosowanych instrumentów polityki pieniężnej.
Do Sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2017 dołączono załączniki, w których
przedstawiono kształtowanie się istotnych zmiennych makroekonomicznych, a także Opisy dyskusji na
posiedzeniach decyzyjnych Rady Polityki Pieniężnej i Wyniki głosowania członków Rady Polityki Pieniężnej nad
wnioskami i uchwałami w roku objętym sprawozdaniem.
Przy ocenie polityki pieniężnej ex post należy brać pod uwagę jej uwarunkowania, w tym przede
wszystkim to, że działania władz monetarnych wpływają na gospodarkę ze znacznym opóźnieniem,
a jednocześnie są podejmowane w warunkach niepewności dotyczącej przyszłych procesów
makroekonomicznych.
Należy także
uwzględniać
to, że
w gospodarce
występują
wstrząsy
makroekonomiczne, które – choć pozostają poza kontrolą krajowej polityki pieniężnej – mogą w znacznej
mierze wpływać na sytuację gospodarczą i procesy inflacyjne w kraju w krótkim, a niekiedy także
w średnim okresie.
Monitor Polski
–4–
Poz. 506
Spis treści
1. Strategia polityki pieniężnej w 2017 r.......................................................................................................... 5
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2017 r. .................................................................................... 6
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r. ................................................................................................ 10
Załącznik 1. Otoczenie polskiej gospodarki ................................................................................................. 15
Załącznik 2. Produkt Krajowy Brutto............................................................................................................. 17
Załącznik 3. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych ................................................................................ 19
Załącznik 4. Bilans płatniczy ........................................................................................................................... 22
Załącznik 5. Pieniądz i kredyt ......................................................................................................................... 25
Załącznik 6. Opisy dyskusji na posiedzeniach decyzyjnych Rady Polityki Pieniężnej ...................... 27
Załącznik 7. Wyniki głosowania członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami
i uchwałami ......................................................................................................................................................... 58
Monitor Polski
–5–
Poz. 506
1. Strategia polityki pieniężnej w 2017 r.
1. Strategia polityki pieniężnej w 2017 r.
W 2017 r. Rada Polityki Pieniężnej, zwana dalej „Radą”, prowadziła politykę pieniężną zgodnie
z Założeniami polityki pieniężnej na rok 2017 przyjętymi we wrześniu 2016 r. Podobnie jak
w poprzednich latach głównym celem polityki pieniężnej było utrzymanie stabilności cen, przy
jednoczesnym wspieraniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz stabilności systemu
finansowego. W ten sposób Rada realizowała podstawowe zobowiązania Narodowego Banku
Polskiego zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. poz. 483, z późn. zm.) oraz
w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2017 r. poz. 1373). Zgodnie
z art. 227 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość
polskiego pieniądza”. Ustawa o Narodowym Banku Polskim, zwanym dalej „NBP”, w art. 3 ust. 1
stanowi, że „podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy
jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu
NBP”.
NBP dąży do zapewnienia stabilności cen, wykorzystując strategię celu inflacyjnego. W ramach tej
strategii od 2004 r. celem polityki pieniężnej jest utrzymanie inflacji na poziomie 2,5% z symetrycznym
przedziałem odchyleń o szerokości ±1 punktu procentowego w średnim okresie. Średniookresowy
charakter celu oznacza, że ze względu na silne zmiany cen surowców lub inne szoki makroekonomiczne
i finansowe inflacja może się okresowo odchylać od celu, kształtując się nawet poza przedziałem
odchyleń od celu. Reakcja polityki pieniężnej na szok zależy od jego przyczyn i charakteru oraz oceny
trwałości jego skutków, w tym wpływu na procesy cenotwórcze i oczekiwania inflacyjne.
Stabilizowanie inflacji na niskim poziomie jest bardzo ważnym, ale niewystarczającym warunkiem
utrzymywania równowagi w gospodarce. Rada prowadzi więc politykę pieniężną w taki sposób, aby
wspierać stabilność systemu finansowego i ograniczać ryzyko narastania nierównowag w gospodarce,
uwzględniając w swoich decyzjach kształtowanie się cen aktywów oraz dynamikę akcji kredytowej.
Rada uznaje jednocześnie, że w warunkach znacznej swobody przepływu kapitału i integracji rynków
finansowych politykę pieniężną w ograniczaniu nierównowag makroekonomicznych powinna
wspierać polityka makroostrożnościowa. Poprzez wywieranie selektywnego wpływu na kształtowanie
się agregatów kredytowych umożliwia ona stabilizowanie akcji kredytowej, przy mniejszych kosztach
dla wzrostu gospodarczego niż polityka pieniężna.
Rada realizuje strategię celu inflacyjnego w warunkach płynnego kursu walutowego. Reżim płynnego
kursu nie wyklucza interwencji na rynku walutowym, gdy jest to niezbędne do zapewnienia stabilności
makroekonomicznej i finansowej kraju.
Monitor Polski
–6–
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2017 r.
Poz. 506
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania
w 2017 r.
W 2017 r. koniunktura w Polsce była korzystna, a wzrost gospodarczy przyśpieszył (realny PKB
zwiększył się o 4,6%, wobec 3,0% w 2016 r.). Głównym czynnikiem wzrostu był popyt konsumpcyjny
wspierany przez systematyczny wzrost zatrudnienia i przyśpieszenie wzrostu płac, a także wypłaty
świadczeń. Jednocześnie nastąpiło ożywienie inwestycji. Wzrostowi PKB sprzyjał ponadto relatywnie
wysoki wzrost aktywności w otoczeniu polskiej gospodarki, głównie w strefie euro będącej głównym
partnerem handlowym Polski. W konsekwencji utrzymała się nadwyżka w handlu zagranicznym
Polski, a saldo na rachunku obrotów bieżących było dodatnie. Jednocześnie – pomimo ożywienia
gospodarczego – wzrost kredytu był niższy od dynamiki nominalnego PKB.
W takich warunkach dynamika cen towarów i usług konsumpcyjnych zwiększyła się w 2017 r.
i wyniosła 2,0% (wobec -0,6% w 2016 r.). Tym samym inflacja CPI – po kilku latach utrzymywania się
poniżej celu inflacyjnego NBP – ukształtowała się w jego pobliżu. Przyczyniła się do tego głównie
wyższa dynamika cen żywności i energii. Jednocześnie inflacja bazowa pozostała niska, czemu
sprzyjała ograniczona – mimo wzrostu – wewnętrzna presja popytowa, niska inflacja za granicą oraz
umocnienie się kursu złotego. Rynek pracy, pomimo spadku bezrobocia i przyśpieszenia dynamiki
płac, nie generował w 2017 r. nadmiernej presji inflacyjnej. Prognozy inflacji wskazywały, że
w kolejnych latach dynamika cen będzie się nadal kształtować w pobliżu celu inflacyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, w 2017 r. Rada utrzymywała stopy procentowe NBP na
niezmienionym poziomie, w tym stopę referencyjną na poziomie 1,5%. Podejmując decyzje o poziomie
stóp procentowych, Rada brała pod uwagę w szczególności to, że zarówno bieżąca, jak i prognozowana
na kolejne lata inflacja była zbliżona do celu inflacyjnego NBP. Jednocześnie stabilizacja stóp
procentowych sprzyjała utrzymaniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego, w tym ożywieniu
inwestycji oraz stabilności systemu finansowego.
Poniżej przedstawiono najważniejsze uwarunkowania decyzji Rady w 2017 r. w podziale na półrocza.
W I połowie 2017 r. wzrost aktywności gospodarczej za granicą pozostawał umiarkowany, jednak
– w II kw. ub.r. – utrwalały się sygnały ożywienia światowej koniunktury widoczne zwłaszcza
w handlu i przemyśle. Sprzyjało to wzrostowi aktywności gospodarczej w strefie euro. W Stanach
Zjednoczonych również utrzymywała się korzystna koniunktura wspierana przez dalszą poprawę
sytuacji na rynku pracy oraz ożywienie inwestycji. Dynamika PKB w Chinach, mimo utrzymywania się
obaw o narastanie nierównowag w tej gospodarce, była relatywnie stabilna.
Ceny ropy naftowej i innych surowców, po wyraźnym wzroście w grudniu 2016 r., w I połowie 2017 r.
były stabilne. W efekcie inflacja na świecie, choć wzrosła na początku 2017 r., w kolejnych miesiącach
utrzymywała się na umiarkowanym poziomie. W strefie euro i większości krajów Europy Środkowo-Wschodniej inflacja pozostawała poniżej obowiązujących tam celów inflacyjnych. Jednocześnie inflacja
bazowa w tych gospodarkach nieco wzrosła, ale kształtowała się poniżej wieloletniej średniej.
W Stanach Zjednoczonych zarówno inflacja CPI, jak i inflacja bazowa pozostały wyższe niż w strefie
euro.
Monitor Polski
–7–
Poz. 506
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2017 r.
W tych warunkach Europejski Bank Centralny (EBC) utrzymywał stopy procentowe na poziomie
bliskim zera, w tym stopę depozytową poniżej zera, a także kontynuował program zakupu aktywów
finansowych, choć na mniejszą skalę niż w poprzednim roku. Natomiast Rezerwa Federalna (Fed)
dwukrotnie (w marcu i czerwcu) podwyższyła stopy procentowe, utrzymując jednak program
reinwestycji zapadających papierów dłużnych kupionych w trakcie luzowania ilościowego.
Z uwagi na utrwalające się sygnały poprawy koniunktury oraz wciąż ekspansywną politykę pieniężną
głównych banków centralnych nastroje na światowych rynkach finansowych polepszały się. Indeksy
giełdowe na świecie wzrosły, osiągając w przypadku niektórych gospodarek, w szczególności Stanów
Zjednoczonych, najwyższe wartości w historii. Poprawa nastrojów na światowych rynkach
finansowych sprzyjała spadkowi rentowności obligacji skarbowych rynków wschodzących i aprecjacji
ich walut, w tym złotego.
W Polsce, po przejściowym spowolnieniu w 2016 r., wzrost gospodarczy w I połowie 2017 r.
przyśpieszył. Głównym czynnikiem wzrostu pozostawał rosnący popyt konsumpcyjny wspierany
przez wzrost zatrudnienia i płac, bardzo dobre nastroje konsumentów oraz wypłaty świadczeń.
Jednocześnie dynamika inwestycji – pomimo wzrostu do dodatniego poziomu w I kw. ub.r.
– pozostawała niska. Inwestycje wzrosły w sektorze publicznym, podczas gdy w sektorze
przedsiębiorstw pogłębił się ich spadek. Wzrost aktywności gospodarczej w Polsce był wspierany
również przez poprawiającą się koniunkturę na świecie, przekładającą się na dalszy wzrost polskiego
eksportu.
Poprawie koniunktury w Polsce towarzyszyło dalsze ożywienie na rynku pracy. Wzrost liczby
pracujących w gospodarce ponownie przyśpieszył, po spowolnieniu w II połowie 2016 r. W efekcie
nadal obniżało się bezrobocie. W tych warunkach dynamika nominalnych wynagrodzeń była wyższa
niż w poprzednich latach. Nieco przyśpieszył również wzrost jednostkowych kosztów pracy, choć ich
dynamika pozostała umiarkowana.
Dynamika cen w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, wzrosła na przełomie lat 2016−2017,
przede wszystkim ze względu na wyższe niż rok wcześniej ceny surowców na rynkach światowych,
a następnie ustabilizowała się na umiarkowanym poziomie. Jednocześnie inflacja bazowa pozostała
niska, co było związane z nadal niską – pomimo poprawy koniunktury – presją popytową, wciąż
umiarkowaną dynamiką cen w otoczeniu polskiej gospodarki, a także aprecjacją złotego.
Dostępne w I połowie roku prognozy wskazywały na kontynuację poprawy koniunktury w kolejnych
kwartałach, czemu miał sprzyjać w szczególności wzrost inwestycji, przy wciąż rosnącym popycie
konsumpcyjnym. Jednocześnie – w świetle tych prognoz – inflacja miała pozostać umiarkowana.
Wobec takich uwarunkowań Rada uznała, że stopy procentowe NBP powinny pozostać niezmienione.
Rada oceniała, że mimo obserwowanego wzrostu dynamiki cen, ryzyko trwałego przekroczenia celu
inflacyjnego w średnim okresie jest ograniczone, a w gospodarce nie narastają nierównowagi.
Jednocześnie utrzymywanie stóp procentowych na niezmienionym poziomie wspierało oczekiwane
ożywienie inwestycji.
W II połowie 2017 r. w gospodarce światowej utrwalało się ożywienie koniunktury. W strefie euro
wzrost gospodarczy ponownie przyśpieszył, choć dostępne prognozy wskazywały na obniżenie
dynamiki PKB w kolejnych kwartałach. W Stanach Zjednoczonych koniunktura również pozostawała
dobra. Z kolei w Chinach dynamika PKB obniżyła się, choć mniej niż oczekiwano.
Monitor Polski
–8–
Poz. 506
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2017 r.
Poprawa koniunktury w gospodarce światowej oddziaływała w kierunku wyższego popytu na ropę
naftową. Wraz z ograniczeniem podaży – wynikającym z wcześniejszego porozumienia państw
należących do Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC) i niektórych innych
eksporterów – przełożyło się to na wzrost cen tego surowca w II połowie 2017 r. Wzrosły również ceny
innych surowców energetycznych, tj. gazu i węgla. Jednocześnie ceny surowców rolnych na rynkach
światowych obniżyły się. W efekcie inflacja w gospodarce światowej pozostała umiarkowana, czemu
w wielu krajach sprzyjała również nadal niska inflacja bazowa. W strefie euro inflacja pozostawała
niższa od poziomu zgodnego z definicją stabilności cen EBC. Z kolei w Stanach Zjednoczonych inflacja
pozostawała zbliżona do celu inflacyjnego Fed.
W tych warunkach EBC – podobnie jak w I półroczu – utrzymywał stopy procentowe na poziomie
bliskim zera, w tym stopę depozytową poniżej zera. Jednocześnie EBC wydłużył czas funkcjonowania
programu zakupu aktywów co najmniej do września 2018 r., ogłaszając jednocześnie ograniczenie
miesięcznej skali skupu o połowę od początku 2018 r. Z kolei Fed rozpoczął stopniowe zmniejszanie
swojej sumy bilansowej (w październiku) i po raz kolejny podniósł stopy procentowe (w grudniu).
Pomimo to na międzynarodowych rynkach finansowych utrzymywały się bardzo dobre nastroje.
Wzrostowi cen akcji na światowych rynkach towarzyszył dalszy, choć nieco mniejszy niż
w poprzednich kwartałach, napływ kapitału na rynki wschodzące. Oddziaływał on w kierunku
aprecjacji kursów walutowych tych krajów, w tym złotego. Obniżyły się też rentowności obligacji
skarbowych wielu gospodarek wschodzących, w tym Polski.
W Polsce w II połowie 2017 r. utrzymywała się dobra koniunktura, a wzrost gospodarczy wyraźnie
przyśpieszył. Istotnym czynnikiem wzrostu pozostał rosnący popyt konsumpcyjny wspierany przez
zwiększające się zatrudnienie i przyśpieszenie wzrostu płac, a także wciąż bardzo dobre nastroje
konsumentów oraz wypłaty świadczeń. Jednocześnie dynamika inwestycji była wyższa niż
w I półroczu. Wzrost nakładów brutto na środki trwałe dotyczył jednak nadal głównie sektora
publicznego. Aktywność gospodarcza wspierana była również przez znaczący wzrost eksportu, choć
jego dynamika obniżyła się nieco pod koniec roku.
Systematyczny wzrost popytu sprzyjał dalszemu wzrostowi zapotrzebowania na pracę. W efekcie
w II połowie roku nadal rosło zatrudnienie w polskiej gospodarce, co znalazło także odzwierciedlenie
w dalszym spadku bezrobocia. W takiej sytuacji przyśpieszył wzrost nominalnych wynagrodzeń. Ze
względu na równoczesne zwiększenie się dynamiki wydajności pracy jednostkowe koszty pracy rosły
jednak nadal w umiarkowanym tempie.
Dynamika cen konsumpcyjnych w Polsce w II połowie 2017 r. pozostała umiarkowana. Sprzyjała temu
nadal ograniczona – mimo stopniowego wzrostu – wewnętrzna presja popytowa. Dodatkowo na
niskim poziomie utrzymywała się dynamika cen importu, do czego przyczyniała się umiarkowana
inflacja w otoczeniu polskiej gospodarki wraz z mocniejszym kursem złotego. W konsekwencji inflacja
bazowa pozostała niska. Jednocześnie istotnie wzrosła dynamika cen żywności, co było związane
głównie z mniejszą podażą niektórych produktów rolnych w kraju. Czynnikiem oddziałującym
w kierunku wyższej inflacji przez większą część II półrocza było również zwiększenie się dynamiki cen
energii spowodowane wzrostem cen surowców na światowych rynkach.
Projekcje makroekonomiczne z II połowy 2017 r. nie wskazywały na ryzyko nadmiernego
przyśpieszenia tempa wzrostu gospodarczego, w szczególności z uwagi na oczekiwane wygasanie
statystycznych efektów wpływu świadczeń wychowawczych na dynamikę konsumpcji oraz
Monitor Polski
–9–
Poz. 506
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2017 r.
prognozowane obniżenie wzrostu gospodarczego w otoczeniu polskiej gospodarki. Ponadto zgodnie
z tymi projekcjami inflacja w najbliższych latach miała pozostać w pobliżu celu inflacyjnego NBP.
Wobec powyższych uwarunkowań Rada utrzymywała stopy procentowe na niezmienionym poziomie
w II połowie 2017 r. Rada oceniała, że w świetle dostępnych informacji inflacja pozostanie zbliżona do
celu inflacyjnego NBP w horyzoncie projekcji. Ponadto stabilizacja stóp sprzyjała utrzymaniu
zrównoważonego wzrostu gospodarczego, w tym ożywieniu inwestycji.
Ważnym elementem realizacji polityki pieniężnej w 2017 r. była – podobnie jak w poprzednich latach
– komunikacja z otoczeniem polegająca na przedstawianiu przez Radę informacji o podejmowanych
decyzjach wraz z oceną przebiegu procesów gospodarczych wpływającą na te decyzje. Do
najważniejszych instrumentów komunikacji polityki pieniężnej w 2017 r. należały publikowane
cyklicznie: Informacje po posiedzeniach Rady Polityki Pieniężnej (i towarzyszące im konferencje prasowe po
posiedzeniach Rady), Opisy dyskusji na posiedzeniach decyzyjnych Rady Polityki Pieniężnej1, Raporty
o inflacji, a także: Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2016 i Założenia polityki
pieniężnej na rok 2018.
1 W Opisach dyskusji na posiedzeniach decyzyjnych Rady Polityki Pieniężnej, stanowiących Załącznik 6. niniejszego Sprawozdania,
znajduje się szersze omówienie zagadnień i argumentów, które wpływały na decyzje podejmowane przez Radę w 2017 r.
Monitor Polski
– 10 –
Poz. 506
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r.
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r.
W 2017 r. NBP wykorzystywał zestaw instrumentów przyjęty przez Radę w Założeniach polityki
pieniężnej na rok 2017.
Płynność sektora bankowego w 2017 r.
W 2017 r. NBP realizował politykę pieniężną w warunkach nadpłynności sektora bankowego2. Jej średni
poziom w roku wyniósł 73 632 mln zł3 i był wyższy w porównaniu do 2016 r. o 426 mln zł, tj. o 0,6%.
Średni poziom nadpłynności w grudniu 2017 r. wyniósł 83 377 mln zł i był o 6 433 mln zł (tj. o 8,4%)
wyższy niż w grudniu 2016 r.
Największy wpływ na kształtowanie płynności sektora bankowego w 2017 r. miały zmiany poziomu
pieniądza gotówkowego w obiegu oraz transakcje walutowe związane ze skupem walut obcych od
Ministerstwa Finansów. Zmiana pierwszego z wyżej wymienionych czynników przyczyniła się do
spadku płynności sektora bankowego w ciągu roku o 10 234 mln zł. Przewaga skupu walut obcych nad
ich sprzedażą przez NBP w 2017 r. spowodowała natomiast wzrost płynności sektora bankowego
o 9 578 mln zł.
Na wzrost płynności sektora bankowego wpłynęła również wpłata z zysku NBP do budżetu państwa
w kwocie 8 741 mln zł, a w kierunku jej ograniczenia oddziaływał wzrost wysokości rezerwy
obowiązkowej – średnio o 2 450 mln zł.
Stopy procentowe NBP
Najważniejsze znaczenie dla realizacji polityki pieniężnej w 2017 r. miała stopa referencyjna NBP. Stopa
ta, określając rentowność operacji otwartego rynku, wpływała na oprocentowanie krótkoterminowych
instrumentów
rynku
pieniężnego,
w
szczególności
niezabezpieczonych
depozytów
międzybankowych.
Stopa depozytowa oraz stopa lombardowa NBP wyznaczały pasmo wahań stóp procentowych
overnight na rynku międzybankowym.
Operacje otwartego rynku
W 2017 r. celem operacyjnym polityki pieniężnej, podobnie jak w 2016 r., było dążenie do kształtowania
stawki POLONIA w pobliżu stopy referencyjnej NBP. Głównym instrumentem służącym realizacji
wskazanego zadania były operacje otwartego rynku przeprowadzane z inicjatywy banku centralnego.
Za ich pomocą bank centralny zarządzał płynnością sektora bankowego. Realizację celu operacyjnego
2 Nadpłynność sektora bankowego jest to nadwyżka środków pozostająca w sektorze bankowym ponad wymagany poziom
rezerwy obowiązkowej. Miarą nadpłynności jest saldo przeprowadzanych przez NBP operacji otwartego rynku oraz operacji
depozytowo-kredytowych.
3 W okresach utrzymywania rezerwy obowiązkowej.
Monitor Polski
– 11 –
Poz. 506
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r.
polityki pieniężnej wspierały system rezerwy obowiązkowej oraz oferowane przez bank centralny
operacje depozytowo-kredytowe.
Za pomocą podstawowych operacji otwartego rynku bank centralny dążył do utrzymywania
zbilansowanych warunków płynnościowych w sektorze bankowym na przestrzeni całego okresu
utrzymywania rezerwy obowiązkowej. Jednocześnie rentowności poszczególnych operacji, równe
obowiązującemu w dniu ich przeprowadzania poziomowi stopy referencyjnej NBP, bezpośrednio
oddziaływały na cenę pieniądza kwotowaną na rynku międzybankowym (w tym na stawkę
POLONIA).
Wykres 1 Średnie w miesiącu saldo operacji
otwartego rynku w latach 1995−2017
Wykres 2 Instrumenty absorbujące nadpłynność
w poszczególnych miesiącach w 2017 r.
mld PLN
132
90
mld PLN
Saldo operacji otwartego rynku
85
110
Średni poziom bonów pieniężnych NBP w operacjach dostrajających
85
Średni poziom bonów pieniężnych NBP w operacjach podstawowych
88
66
44
22
0
1995
90
Średnie saldo operacji depozytowo-kredytowych
1997
1999
2001
Źródło: dane NBP.
2003
2005
2007
2009
2011
2013
2015
2017
80
80
75
75
70
70
65
65
60
60
55
55
50
17m1 17m2 17m3 17m4 17m5 17m6 17m7 17m8 17m9 17m10 17m11 17m12
50
Źródło: dane NBP.
Operacje podstawowe stosowane były w 2017 r. regularnie, raz w tygodniu, w formie emisji bonów
pieniężnych NBP z 7-dniowym terminem zapadalności. Za pomocą operacji podstawowych bank
centralny absorbował większość nadpłynności utrzymującej się w sektorze bankowym. W 2017 r. średni
poziom bonów pieniężnych NBP emitowanych w ramach operacji podstawowych wyniósł
71 090 mln zł i był niższy w porównaniu z 2016 r. o 85 mln zł.
Poza operacjami podstawowymi w 2017 r. NBP stosował również operacje dostrajające, które pełniły
rolę uzupełniającą w zakresie realizacji celu operacyjnego polityki pieniężnej. Przesłanką dla ich
stosowania było dążenie do zapewnienia bankom możliwości zbilansowania ich pozycji
płynnościowych w okresie utrzymywania rezerwy. Rentowności tych operacji były równe poziomowi
stopy referencyjnej NBP i – w sposób analogiczny jak w przypadku rentowności operacji
podstawowych – wpływały na cenę pieniądza na rynku międzybankowym.
W 2017 r. NBP przeprowadził 12 operacji dostrajających w ostatnich dniach roboczych okresów
utrzymywania rezerwy obowiązkowej. Ponadto w 2017 r. NBP zastosował 8 operacji dostrajających
w trakcie okresu utrzymywania rezerwy obowiązkowej. W ramach operacji emitowane były przez NBP
bony pieniężne z terminami zapadalności 1-, 2-, 3- i 4-dniowymi. Średni poziom operacji dostrajających
wyniósł 1 696 mln zł w 2017 r. i był wyższy niż w 2016 r. o 433 mln zł.
Sposób zarządzania płynnością sektora bankowego przez NBP stwarzał bankom warunki do
bilansowania własnych pozycji płynnościowych w perspektywie okresu utrzymywania rezerwy
obowiązkowej. Odzwierciedleniem powyższych uwarunkowań była skuteczność NBP w zakresie
Monitor Polski
– 12 –
Poz. 506
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r.
realizacji celu operacyjnego polityki pieniężnej w 2017 r. Stawka POLONIA kształtowała się
w opisywanym okresie na poziomach zbliżonych do wysokości stopy referencyjnej NBP. Średnie
absolutne odchylenie stawki POLONIA od stopy referencyjnej NBP w 2017 r. wyniosło 12 pb,
w porównaniu do 16 pb w 2016 r.4
Wykres 3 Stopy procentowe NBP oraz stawka POLONIA w latach 2016−2017
proc.
Stopa lombardowa NBP
Stopa depozytowa NBP
POLONIA
Stopa referencyjna NBP
3,0
3,0
2,5
2,5
2,0
2,0
1,5
1,5
1,0
1,0
0,5
0,5
0,0
16m1
16m3
16m5
16m8
16m10
16m12
17m3
17m5
17m8
17m10
0,0
17m12
Źródło: dane NBP.
Rezerwa obowiązkowa
System rezerwy obowiązkowej sprzyjał realizacji celu operacyjnego polityki pieniężnej, oddziałując
w kierunku stabilizacji krótkoterminowych rynkowych stóp procentowych. Uśredniony charakter
systemu rezerwy obowiązkowej stwarzał podmiotom swobodę decydowania o wysokości środków
gromadzonych na rachunkach w banku centralnym w trakcie okresu rezerwowego, pod warunkiem
utrzymywania średniego stanu środków na rachunkach w NBP na poziomie nie niższym od wartości
rezerwy wymaganej. Jednocześnie obowiązek utrzymywania rezerwy obowiązkowej ograniczał skalę
operacji otwartego rynku NBP, konieczną do absorpcji nadpłynności utrzymującej się w 2017 r.
w sektorze bankowym.
W 2017 r. obowiązkowi utrzymania rezerwy obowiązkowej podlegały banki, oddziały instytucji
kredytowych,
oddziały
banków
zagranicznych
działające
w
Polsce,
spółdzielcze
kasy
oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa.
Podstawowa stopa rezerwy obowiązkowej w 2017 r. wynosiła 3,5% od wszystkich zobowiązań,
z wyjątkiem środków uzyskanych z tytułu transakcji repo i sell-buy-back, w przypadku których
analogiczny parametr wynosił 0,0%.
4 Przytoczony wskaźnik obliczono jako średnie dzienne absolutne odchylenie stawki POLONIA od stopy referencyjnej NBP
(uśredniony moduł różnicy) przeliczone według bazy 365 dni.
Monitor Polski
– 13 –
Poz. 506
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r.
Na dzień 31 grudnia 2017 r. wysokość rezerwy obowiązkowej ukształtowała się na poziomie 42 581 mln
zł, w tym rezerwa obowiązkowa sektora bankowego wynosiła 42 282 mln zł, a rezerwa obowiązkowa
spółdzielczych
kas
oszczędnościowo-kredytowych
oraz
Krajowej
Spółdzielczej
Kasy
Oszczędnościowo-Kredytowej wynosiła 299 mln zł. Rezerwa obowiązkowa ogółem była wyższa o 2 548
mln zł w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2016 r., co oznacza wzrost o 6,36%. Głównym
czynnikiem kształtującym przyrost rezerwy obowiązkowej w 2017 r. był wzrost depozytów w sektorze
bankowym, od których naliczana była rezerwa obowiązkowa.
W 2017 r. we wszystkich okresach rezerwowych odnotowana została nadwyżka średniego stanu
środków na rachunkach podmiotów w porównaniu z wymaganym poziomem rezerwy obowiązkowej.
Jej
minimalna
wartość
została
osiągnięta
w
marcu
(101
mln
zł),
a
maksymalna
– w październiku (254 mln zł). Przeciętna nadwyżka średniego stanu środków na rachunkach
podmiotów rezerwy w 2017 r. wyniosła 183 mln zł i stanowiła 0,43% średniego poziomu wymaganej
rezerwy obowiązkowej.
W 2017 r. odnotowano dwa przypadki nieutrzymania wymaganego poziomu rezerwy obowiązkowej
przez banki komercyjne.
Wykres 4 Zmiany wielkości rezerwy obowiązkowej i odchylenia od rezerwy wymaganej w 2017 r.
Źródło: dane NBP.
Oprocentowanie środków rezerwy obowiązkowej w 2017 r. wynosiło 0,9 stopy referencyjnej NBP.
Oznacza to, iż przeciętnie w trakcie roku kształtowało się ono na poziomie 1,35%.
W 2017 r. Rada zdecydowała o wprowadzeniu dwóch zmian w zakresie funkcjonowania systemu
rezerwy obowiązkowej.
Zgodnie z decyzją z dnia 8 listopada 2017 r. – począwszy od rezerwy obowiązkowej podlegającej
utrzymywaniu od dnia 30 kwietnia 2018 r. – stopa rezerwy od środków przyjętych przez banki oraz
sektor SKOK na okres co najmniej 2 lat wynosi 0,0%. Główną przesłanką wskazanej decyzji było
ujednolicenie podejścia stosowanego wobec tych środków pozyskiwanych od podmiotów krajowych
oraz zagranicznych objętych systemem rezerwy.
Monitor Polski
– 14 –
Poz. 506
3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2017 r.
W dniu 5 grudnia 2017 r. Rada zdecydowała o obniżeniu od dnia 1 stycznia 2018 r. wysokości
oprocentowania środków rezerwy obowiązkowej do poziomu 0,5%.
Obie zmiany w zakresie funkcjonowania systemu rezerwy obowiązkowej mają sprzyjać zmniejszaniu
skali niedopasowania struktury terminowej aktywów i pasywów polskich instytucji objętych
obowiązkiem utrzymywania rezerwy, poprzez wspieranie długoterminowego oszczędzania.
W 2017 r. Zarząd NBP podjął decyzję o kontynuacji zwolnienia banku spółdzielczego z obowiązku
utrzymywania rezerwy obowiązkowej w okresie realizacji programu postępowania naprawczego.
Operacje depozytowo-kredytowe
Operacje depozytowo-kredytowe (depozyt na koniec dnia oraz kredyt lombardowy) pełniły rolę
instrumentów stabilizujących poziom płynności w sektorze bankowym oraz skalę wahań stóp
procentowych na rynku międzybankowym. Operacje te przeprowadzane były z inicjatywy banków.
Przy ich wykorzystaniu podmioty te uzupełniały niedobory płynności albo lokowały nadwyżki
środków w NBP, w obu przypadkach na okresy jednodniowe.
Stopa oprocentowania kredytu lombardowego, wyznaczająca maksymalną cenę pozyskania pieniądza
w NBP, określała górną granicę wahań stóp procentowych na rynku międzybankowym. Z kolei stopa
depozytowa stanowiła ograniczenie korytarza ich odchyleń od dołu.
W 2017 r., podobnie jak w latach poprzednich, banki sporadycznie korzystały z kredytu lombardowego.
Łączna kwota wykorzystanego kredytu w skali roku wyniosła 13 mln zł (liczona za dni ich
wykorzystania) w porównaniu do 1 350 mln zł w 2016 r. Średnie dzienne wykorzystanie kredytu
lombardowego ukształtowało się w 2017 r. na poziomie 35 tys. zł (przy 3 667 tys. zł w 2016 r.).
W 2017 r. banki złożyły lokaty terminowe (depozyty na koniec dnia) w NBP ogółem w kwocie 309 mld
zł (liczone za dni ich utrzymywania). Wspomniana wartość była o 8,8% wyższa od wyznaczonej
w analogiczny sposób w roku poprzednim (284 mld zł). Łączna wysokość lokat składanych przez banki
w danym dniu wahała się od 29 mln zł do 10 936 mln zł. Średni dzienny poziom depozytu na koniec
dnia w 2017 r. wyniósł 846 mln zł, w porównaniu do 772 mln zł w 2016 r. Najwyższe kwoty środków
banki lokowały w formie depozytu na koniec dnia w ostatnich dniach okresów utrzymywania rezerwy
obowiązkowej.
Swapy walutowe
Wykorzystując transakcje typu swap walutowy, NBP może dokonywać kupna (lub sprzedaży) złotego
za walutę obcą na rynku kasowym, przy jednoczesnej jego odsprzedaży (lub odkupie)
w ramach transakcji terminowej w określonej dacie.
W 2017 r. NBP nie przeprowadzał tego rodzaju operacji.
Interwencje walutowe
W ramach obowiązującej strategii polityki pieniężnej NBP może dokonywać zakupu lub sprzedaży na
rynku walut obcych za złote.
W 2017 r. NBP nie przeprowadzał tego rodzaju operacji.
Monitor Polski
– 15 –
Poz. 506
Załącznik 1. Otoczenie polskiej gospodarki
Załącznik 1. Otoczenie polskiej gospodarki
W 2017 r. utrzymywało się ożywienie aktywności gospodarczej na świecie (Wykres 5; Wykres 6).
Korzystnej koniunkturze w wielu krajach sprzyjał rosnący popyt konsumpcyjny, a także wzrost
aktywności inwestycyjnej i ożywienie w handlu światowym. Mimo poprawy koniunktury
w gospodarce światowej dynamika cen w otoczeniu polskiej gospodarki pozostała umiarkowana.
W strefie euro, będącej głównym partnerem handlowym Polski, w 2017 r. dynamika PKB wzrosła (do
2,4% wobec 1,8% w 2016 r.; Wykres 6). Głównym źródłem wzrostu gospodarczego pozostał popyt
wewnętrzny – w tym zarówno konsumpcja prywatna, jak i inwestycje. Dalszemu wzrostowi popytu
wewnętrznego sprzyjał systematyczny wzrost zatrudnienia i płac, optymizm konsumentów
i przedsiębiorców oraz ekspansywna polityka pieniężna EBC. W II połowie 2017 r. dodatkowym
źródłem wzrostu aktywności gospodarczej był rosnący eksport. Poprawa koniunktury w strefie euro
wspierała ożywienie gospodarcze w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.
W Stanach Zjednoczonych dynamika PKB również wzrosła (do 2,3% wobec 1,5% w 2016 r.), czemu
sprzyjało ożywienie inwestycji przedsiębiorstw, choć nadal głównym popytowym czynnikiem wzrostu
gospodarczego była konsumpcja prywatna. Popyt konsumpcyjny wspierany był przez rosnące
zatrudnienie i płace, a także zwiększenie się – na skutek wzrostu cen aktywów finansowych – majątku
gospodarstw domowych.
W 2017 r. poprawiła się także koniunktura w gospodarkach wschodzących. W Chinach wzrost
gospodarczy ustabilizował się po kilku latach spowalniania. Jednocześnie utrzymywały się obawy
o narastanie nierównowag w tej gospodarce.
Wykres 5 Roczna dynamika PKB na świecie w latach
2004−2017 z podziałem na grupy krajów
Wykres 6 Roczna dynamika PKB w wybranych gospodarkach
w latach 2004−2017
proc.
6
6
proc.
6
4
4
4
2
2
2
0
0
0
-2
-2
-2
-4
-4
-4
-6
-6
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Strefa euro
Stany Zjednoczone
Chiny (prawa os)
proc.
20
15
10
5
0
-5
-10
-6
Kraje europejskie
Stany Zjednoczone
BRICs
Pozostałe
Świat
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Źródło: dane Bloomberg, Eurostat, MFW, obliczenia NBP.
-15
-20
Źródło: dane Bloomberg.
Średnia dynamika PKB gospodarek stanowiących 80% światowego PKB (Australii,
Brazylii, Chin, Francji, Hiszpanii, Indii, Indonezji, Japonii, Kanady, Korei
Południowej, Meksyku, Niemiec, Rosji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Turcji,
Wielkiej Brytanii i Włoch), ważona PKB.
Inflacja na świecie – po wzroście na początku roku – utrzymywała się na umiarkowanym poziomie,
czemu w wielu krajach sprzyjała nadal niska inflacja bazowa. Dotyczyło to w szczególności strefy euro,
gdzie dynamika cen pozostała niższa od celu inflacyjnego EBC. Z kolei w Stanach Zjednoczonych
inflacja kształtowała się w pobliżu celu Fed (Wykres 7). Wzrost inflacji na świecie wynikał głównie
Monitor Polski
– 16 –
Poz. 506
Załącznik 1. Otoczenie polskiej gospodarki
z wyższej dynamiki cen energii związanej ze zwiększeniem się cen surowców energetycznych.
W kierunku wyższych cen surowców energetycznych oddziaływała poprawa koniunktury
w gospodarce światowej, która przekładała się na wzrost popytu na te surowce. Ponadto do wzrostu
cen ropy naftowej przyczyniało się ograniczenie podaży tego surowca związane z porozumieniem
zawartym pod koniec 2016 r. przez kraje należące do OPEC i niektórych innych eksporterów.
Jednocześnie ceny większości surowców rolnych na rynkach światowych – mimo utrzymującego się
silnego wzrostu konsumpcji w gospodarce globalnej – spadły.
Wykres 7 Wskaźniki inflacji cen konsumpcyjnych na świecie
i w wybranych gospodarkach (r/r) w latach 2004−2017
Wykres 8 Roczna dynamika cen surowców energetycznych
i rolnych (w dolarach amerykańskich) w latach 2004−2017
proc.
proc.
200
6
5
6
Świat
Strefa euro
Stany Zjednoczone
5
4
4
3
3
2
2
1
1
0
0
-1
-1
-2
-2
-3
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
-3
200
150
150
Surowce energetyczne
Surowce rolne
100
100
50
50
0
0
-50
-50
-100
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
-100
Źródło: dane Bloomberg, obliczenia NBP.
Źródło: dane Bloomberg, obliczenia NBP.
Świat – średnia inflacja cen konsumpcyjnych w gospodarkach stanowiących 80%
światowego PKB, ważona PKB. Stany Zjednoczone – roczna inflacja CPI. Strefa
euro – roczna inflacja HICP.
W skład indeksu cen surowców rolnych wchodzą ceny: pszenicy, rzepaku,
wieprzowiny, ziemniaków, cukru, kakao, kawy, odtłuszczonego mleka w proszku,
masła, zagęszczonego mrożonego soku pomarańczowego. System wag odwzorowuje
strukturę konsumpcji polskich gospodarstw domowych. W skład indeksu cen
surowców energetycznych wchodzą ceny: węgla, ropy i gazu. System wag
odwzorowuje strukturę zużycia nośników energii pierwotnej w gospodarce polskiej.
EBC – wobec wciąż umiarkowanej inflacji w strefie euro – utrzymywał w 2017 r. stopy procentowe
w pobliżu zera, w tym stopę depozytową poniżej zera, a także nadal skupował aktywa finansowe.
W październiku zdecydował dodatkowo o przedłużeniu programu luzowania ilościowego
przynajmniej do września 2018 r., zmniejszając przy tym skalę miesięcznych zakupów z 60 do 30 mld
euro od początku 2018 r. Jednocześnie EBC sygnalizował, że stopy procentowe pozostaną niezmienione
przez pewien czas po zakończeniu zakupów aktywów netto. Z kolei w Stanach Zjednoczonych Fed
trzykrotnie podniósł przedział dla stopy fed funds (każdorazowo o 0,25 pkt proc.) – do 1,25−1,50%.
Ponadto rozpoczął stopniowe zmniejszanie swojej sumy bilansowej, ograniczając reinwestycje
aktywów. Sygnalizował jednak, że w kolejnych latach jego suma bilansowa nie wróci do poziomu
sprzed globalnego kryzysu finansowego, a stopy procentowe pozostaną prawdopodobnie niższe niż
przed tym kryzysem.
Ceny akcji na świecie wyraźnie wzrosły w 2017 r. w warunkach ożywienia koniunktury w gospodarce
światowej oraz nadal relatywnie łagodnej polityki pieniężnej głównych banków centralnych.
Ekspansywna polityka pieniężna oddziaływała także w kierunku aprecjacji walut gospodarek
wschodzących oraz nadal relatywnie niskich rentowności obligacji skarbowych. Dotyczyło to
w szczególności rentowności obligacji głównych krajów członkowskich strefy euro, które – pomimo
wzrostu – nadal kształtowały się na poziomie zbliżonym do zera. W Stanach Zjednoczonych
rentowności pozostały na wyraźnie wyższym poziomie niż w strefie euro z uwagi na stopniowe
zacieśnianie polityki pieniężnej przez Fed.
Monitor Polski
– 17 –
Poz. 506
Załącznik 2. Produkt Krajowy Brutto
Załącznik 2. Produkt Krajowy Brutto
Wzrost realnego PKB w 2017 r. przyśpieszył do 4,6% z 3,0% rok wcześniej (Wykres 9; Tabela 1).
Głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego był popyt konsumpcyjny. Jednocześnie nastąpiło
ożywienie inwestycji. Wzrostowi gospodarczemu sprzyjała również dobra koniunktura w otoczeniu
polskiej gospodarki, jednak dynamika eksportu nieco się obniżyła. W konsekwencji, przy szybszym
wzroście importu, wkład eksportu netto do dynamiki PKB był jedynie nieznacznie dodatni.
Wykres 9 Roczna dynamika PKB i jej struktura w latach
2004−2017
Wykres 10 Roczna dynamika wartości dodanej i jej struktura
w latach 2004−2017
proc.
proc.
12
12
Spożycie indywidualne
Spożycie publiczne
Nakłady brutto na środki trwałe
Przyrost zapasów
Eksport netto
PKB
12
Przemysł
Budownictwo
Usługi rynkowe i rolnictwo
Usługi nierynkowe
12
10
10
8
8
8
6
6
6
4
4
4
4
2
2
2
2
0
0
0
0
-2
-2
-2
-2
-4
-4
-4
-4
-6
-6
10
8
6
-6
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Źródło: dane GUS.
Wartość dodana ogółem
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
10
-6
Źródło: dane GUS, obliczenia NBP.
Usługi rynkowe i rolnictwo obejmują sekcje A i G-N klasyfikacji PKD: rolnictwo,
handel, transport, zakwaterowanie i gastronomię, informację i komunikację,
działalność finansową i ubezpieczeniową, obsługę rynku nieruchomości, działalność
profesjonalną,
naukową
i
techniczną
oraz
administrowanie
i działalność wspierającą.
Usługi nierynkowe obejmują sekcje O, P i Q klasyfikacji PKD: administrację
publiczną i obronę narodową, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, edukację,
a także ochronę zdrowotną i pomoc społeczną
Wzrostowi dynamiki spożycia indywidualnego w 2017 r. sprzyjało zwiększanie się dochodów do
dyspozycji gospodarstw domowych wynikające z dalszego wzrostu zatrudnienia i wyższej niż rok
wcześniej dynamiki płac, a także wypłat świadczeń wychowawczych w ramach programu „Rodzina
500 plus”. Na wzrost konsumpcji prywatnej pozytywnie wpływały również bardzo dobre nastroje
konsumentów. Ograniczająco na dynamikę spożycia indywidualnego w ujęciu realnym oddziaływała
natomiast wyższa niż w poprzednich latach dynamika cen konsumpcyjnych.
W 2017 r. wzrosły nakłady brutto na środki trwałe, po spadku w 2016 r. Największy wkład do tego
wzrostu miały inwestycje publiczne, co było związane ze stopniową intensyfikacją wykorzystania
środków unijnych z perspektywy finansowej 2014-2020. Rosły również inwestycje mieszkaniowe,
którym sprzyjała zwiększająca się zdolność do finansowania zakupu mieszkań przez gospodarstwa
domowe w warunkach wzrostu dochodów do dyspozycji i relatywnie niskiego oprocentowania
kredytów.
W 2017 r. wkład eksportu netto do dynamiki PKB był nieznacznie dodatni, jednak niższy niż rok
wcześniej, co wynikało z pewnego obniżenia się dynamiki eksportu w warunkach przyśpieszenia
wzrostu importu.
Monitor Polski
– 18 –
Poz. 506
Załącznik 2. Produkt Krajowy Brutto
Dekompozycja sektorowa dynamiki wartości dodanej wskazuje, że w 2017 r. wzrost gospodarczy
obejmował wszystkie sektory. Głównymi motorami wzrostu były usługi i przemysł. Dodatni wkład do
wzrostu wartości dodanej miało również budownictwo, czemu sprzyjał zarówno wzrost budowy
obiektów infrastrukturalnych, jak i budynków mieszkalnych oraz komercyjnych (Wykres 10; Tabela 1).
Tabela 1 PKB i jego komponenty w latach 2009−2017
2017
PKB
Popyt krajowy
Spożycie
Spożycie
indywidualne
Akumulacja
Nakłady brutto
na środki trwałe
Eksport
Import
Wartość dodana
Przemysł
Budownictwo
Usługi rynkowe
i rolnictwo
Usługi nierynkowe
2009
Ceny
bieżące
(mld
PLN)
proc.
PKB
1982,1
1900,4
1510,9
100,0
95,9
76,2
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2017
Roczna dynamika (w proc., ceny stałe roku poprzedniego)
2,8
-0,2
3,6
3,6
4,2
2,8
5,0
4,2
2,0
1,6
-0,5
0,5
1,4
-0,6
0,8
3,3
4,7
2,8
3,8
3,3
2,8
3,0
2,2
3,4
4,6
4,7
4,4
Q1
Q2
Q3
Q4
4,4
4,1
3,9
4,0
5,8
4,4
5,2
4,0
4,3
4,9
5,1
4,9
1145,6
57,8
3,5
2,6
3,3
0,8
0,3
2,6
3,0
3,9
4,8
4,5
4,9
4,7
5,0
389,6
19,7
-12,6
9,4
12,8
-3,9
-5,8
12,8
4,9
-2,4
6,2
5,0
11,9
2,8
5,5
350,3
17,7
-2,7
0,0
8,8
-1,8
-1,1
10,0
6,1
-8,2
3,4
1,4
1,3
3,6
5,4
1070,9
989,3
1743,3
473,4
128,0
54,0
49,9
88,0
23,9
6,5
-5,9
-12,4
3,1
0,3
10,1
13,1
14,3
3,5
8,4
4,9
7,9
5,8
5,0
7,9
13,5
4,6
-0,3
1,7
2,8
-4,0
6,1
1,7
1,5
0,9
-5,0
6,7
10,0
3,3
4,5
9,0
7,7
6,6
3,7
3,8
6,4
8,8
7,6
2,9
3,5
-8,5
8,2
8,7
4,4
6,2
11,5
11,2
11,1
4,1
7,3
4,9
4,5
8,0
3,8
3,9
10,0
9,2
7,0
5,1
5,4
19,5
8,2
8,9
4,6
7,7
9,6
893,8
45,1
2,7
1,9
3,4
2,6
2,9
2,3
3,7
4,9
3,5
3,1
3,8
4,3
3,0
248,1
12,5
5,3
-0,3
1,1
0,1
0,9
1,7
2,0
1,3
0,7
1,5
0,3
0,0
1,0
Popyt krajowy
Spożycie
Spożycie
indywidualne
Akumulacja
Nakłady brutto
na środki trwałe
Eksport netto
-
-
-0,2
2,9
Przemysł
Budownictwo
Usługi rynkowe
i rolnictwo
Usługi nierynkowe
-
Wkład do rocznej dynamiki PKB (w pkt proc., ceny stałe roku poprzedniego)
4,2
2,3
4,3
1,6
-0,5
0,4
-0,6
0,6
4,7
2,2
3,2
2,2
2,2
2,7
4,5
3,3
3,9
3,2
5,5
3,4
3,9
3,4
4,9
3,4
-
-
2,1
1,6
2,0
0,5
0,2
1,5
1,8
2,3
2,7
2,8
2,9
2,8
2,5
-
-
-3,1
1,9
2,7
-0,9
-1,2
2,5
1,0
-0,5
1,2
0,7
2,1
0,5
1,5
-
-
-0,6
0,0
1,8
-0,4
-0,2
1,9
1,2
-1,7
0,6
0,2
0,2
0,6
1,4
-
-
3,1
-0,6
0,7
2,1
2,0
-1,4
0,6
0,8
0,1
0,5
-1,5
1,3
0,0
-
0,1
0,8
Wkład do rocznej dynamiki wartości dodanej (w pkt proc., ceny stałe roku poprzedniego)
2,1
0,4
1,9
1,1
0,7
-0,3
0,2
-0,4
1,1
0,7
1,0
0,5
0,9
-0,7
1,6
0,8
2,1
0,2
1,0
0,7
1,3
1,5
2,2
0,8
-
-
1,4
1,0
1,7
1,3
1,5
1,2
1,9
2,5
1,8
1,6
2,1
2,3
1,5
-
-
0,8
0,0
0,2
0,0
0,1
0,3
0,3
0,2
0,1
0,2
0,0
0,0
0,1
Źródło: dane GUS, obliczenia NBP.
Usługi rynkowe i rolnictwo obejmują sekcje A i G-N klasyfikacji PKD: rolnictwo, handel, transport, zakwaterowanie i gastronomię, informację i komunikację, działalność
finansową i ubezpieczeniową, obsługę rynku nieruchomości, działalność profesjonalną, naukową i techniczną oraz administrowanie i działalność wspierającą.
Usługi nierynkowe obejmują sekcje O, P i Q klasyfikacji PKD: administrację publiczną i obronę narodową, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, edukację, a także ochronę
zdrowotną i pomoc społeczną. Wkłady do dynamiki PKB i dynamiki wartości dodanej mogą nie sumować się do łącznej dynamiki PKB i dynamiki wartości dodanej ze względu
na zaokrąglenia.
Monitor Polski
– 19 –
Poz. 506
Załącznik 3. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych
Załącznik
3.
Ceny
towarów
i
usług
konsumpcyjnych
Średnioroczna dynamika cen towarów i usług konsumpcyjnych wzrosła w 2017 r. do 2,0% (z -0,6%
w roku poprzednim), kształtując się tym samym w pobliżu celu inflacyjnego NBP (Wykres 11; Wykres
12).
Wykres 11 Roczna dynamika cen towarów i usług
konsumpcyjnych na tle celu inflacyjnego w latach 2004−2017
Wykres 12 Roczna dynamika cen konsumpcyjnych
i wkład głównych kategorii cen do dynamiki CPI w latach
2004−2017
proc.
proc.
Żywność i napoje bezalkoholowe
Energia
Towary
Usługi
CPI
6
6
6
5
5
5
5
4
4
4
4
3
3
3
3
2
2
2
2
1
1
1
1
0
0
0
0
-1
-1
-1
-1
-2
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
-2
-2
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
-2
6
CPI
Cel inflacyjny
Źródło: dane GUS.
Źródło: dane GUS, obliczenia NBP.
W 2017 r. głównym czynnikiem oddziałującym w kierunku wyższej średniorocznej dynamiki cen
w Polsce był wzrost dynamiki cen żywności i energii, przy wciąż niskiej – choć wyższej niż
w poprzednim roku – inflacji bazowej (Wykres 12; Wykres 13; Wykres 14).
Do zwiększenia się dynamiki cen żywności przyczynił się spadek podaży niektórych produktów
rolnych na świecie (mięsa, nabiału i masła) w warunkach utrzymującego się wysokiego globalnego
popytu na te produkty. Ponadto wyższa dynamika cen żywności była związana z niekorzystnymi
warunkami agrometeorologicznymi najpierw na południu Europy, a następnie w Polsce, które
oddziaływały w kierunku niższej podaży warzyw i owoców. Jednocześnie – wraz z rosnącymi
dochodami gospodarstw domowych – zwiększał się popyt konsumpcyjny, co dodatkowo sprzyjało
wyższej dynamice krajowych cen żywności.
Roczna dynamika cen energii była w 2017 r. wyraźnie wyższa niż w poprzednich latach (Wykres 12;
Wykres 13). Było to związane ze wzrostem cen ropy naftowej i innych surowców energetycznych na
światowych rynkach. Pod koniec roku dynamika cen energii obniżyła się na skutek oddziaływania
statystycznych efektów bazy.
Utrzymywaniu się niskiej inflacji bazowej w 2017 r. sprzyjał dalszy spadek cen towarów związany
z umiarkowaną inflacją w otoczeniu polskiej gospodarki oraz aprecjacją złotego. Jednocześnie krajowa
presja popytowa – mimo stopniowego wzrostu – była nadal ograniczona. Choć rosnący popyt
konsumpcyjny oddziaływał w kierunku szybszego wzrostu cen usług, to w II połowie 2017 r. ich
dynamika ustabilizowała się na umiarkowanym poziomie (Wykres 13; Wykres 14).
Monitor Polski
– 20 –
Poz. 506
Załącznik 3. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych
Wykres 13 Roczna dynamika cen żywności i napojów
bezalkoholowych, energii, towarów oraz usług w latach
2004−2017
proc.
Żywność i napoje bezalkoholowe
Energia
Usługi
Towary
12
proc.
12
10
10
8
8
6
Wykres 14 Wskaźniki inflacji bazowej w latach 2004−2017
(r/r)
6
6
6
5
5
4
4
3
3
2
4
4
2
2
2
1
1
0
0
0
0
-2
-1
-2
-1
CPI po wyłączeniu cen administrowanych
CPI po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych
15% średnia obcięta
CPI po wyłączeniu cen żywności i energii
-4
-4
-2
-6
-6
-3
-8
-4
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
-8
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Źródło: dane GUS, obliczenia NBP.
Kategoria energia obejmuje nośniki energii (energia elektryczna i cieplna, gaz oraz
opał), a także paliwa silnikowe (do prywatnych środków transportu); kategoria
towary nie obejmuje żywności i napojów bezalkoholowych oraz energii.
Źródło: dane GUS, obliczenia NBP.
-2
-3
-4
Monitor Polski
– 21 –
Poz. 506
Załącznik 3. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych
Tabela 2 Roczna dynamika cen towarów i usług konsumpcyjnych oraz wkład głównych grup do rocznej dynamiki CPI
CPI
Inflacja bazowa
Towary
Usługi
Żywność i napoje
bezalkoholowe
Przetworzona
Mleko, sery i jaja
Oleje i tłuszcze
Nieprzetworzona
Mięso
Warzywa
Owoce
Energia
Nośniki energii
Paliwa
Żywność i napoje
bezalkoholowe
Napoje alkoholowe
i wyroby tytoniowe
Odzież i obuwie
Użytkowanie mieszkania
i nośniki energii
Wyposażenie
mieszkania
i prowadzenie gosp.
dom.
Zdrowie
Transport
Łączność
Rekreacja i kultura
Edukacja
Restauracje i hotele
Inne towary i usługi
CPI
Inflacja bazowa
Towary
Usługi
Żywność i napoje
bezalkoholowe
Przetworzona
Mleko, sery i jaja
Oleje i tłuszcze
Nieprzetworzona
Mięso
Warzywa
Owoce
Energia
Nośniki energii
Paliwa
Żywność i napoje
bezalkoholowe
Napoje alkoholowe
i wyroby tytoniowe
Odzież i obuwie
Użytkowanie mieszkania
i nośniki energii
Wyposażenie
mieszkania
i prowadzenie gosp.
dom.
Zdrowie
Transport
Łączność
Rekreacja i kultura
Edukacja
Restauracje i hotele
Inne towary i usługi
Wagi
2017
proc.
100,0
59,6
31,1
28,5
I
1,7
0,2
-0,8
1,2
II
2,2
0,3
-0,7
1,4
III
2,0
0,6
-0,6
1,9
IV
2,0
0,9
-0,8
2,7
Roczna dynamika (w proc.)
2017
V
VI
VII
VIII
IX
1,9
1,5
1,7
1,8
2,2
0,8
0,8
0,8
0,7
1,0
-0,9
-1,1
-0,9
-1,0
-0,5
2,7
2,8
2,7
2,6
2,6
4,4
XI
2,5
0,9
-0,7
2,6
XII
2,1
0,9
-0,7
2,6
średnio
w roku
2,0
0,7
-0,8
2,4
24,2
3,3
3,9
3,1
2,8
3,7
3,7
5,0
5,4
6,0
5,4
4,2
13,2
3,1
1,0
11,1
6,2
2,5
1,5
16,1
11,3
4,8
2,6
2,5
9,6
4,1
3,2
4,1
7,4
5,2
0,7
16,5
2,7
3,4
10,4
5,3
3,8
8,7
5,6
6,5
0,8
21,2
2,9
3,8
11,4
3,4
4,1
1,3
3,7
5,6
0,6
18,1
2,5
4,0
8,9
3,1
5,1
-1,0
2,4
5,1
1,4
14,4
3,3
4,6
12,3
4,1
5,9
-2,2
8,1
3,2
1,3
7,6
3,5
4,1
4,6
4,8
4,9
5,4
5,9
6,5
12,8
16,9
21,5
23,9
3,9
4,8
3,9
5,2
5,8
5,7
4,8
4,9
-2,0
1,6
0,8
5,2
6,2
6,6
5,3
7,9
1,0
0,9
2,1
2,5
1,3
1,4
1,6
2,1
0,4
-0,1
3,5
3,6
wg 12 grup COICOP
4,6
7,1
23,2
6,3
4,6
7,6
14,4
2,2
2,5
1,6
5,6
11,5
21,9
6,6
4,6
8,0
16,3
3,4
2,8
4,7
5,2
11,4
17,5
5,7
4,8
4,9
13,3
1,3
2,6
-1,3
3,9
5,9
16,0
4,7
4,8
2,9
8,0
3,2
1,6
7,2
24,2
3,3
3,9
3,1
2,8
3,7
3,7
5,4
6,0
5,4
4,2
4,4
4,3
X
2,1
0,8
-0,8
2,6
4,3
5,0
6,4
0,9
1,1
1,3
0,8
0,9
0,7
1,0
0,9
1,2
0,9
1,0
0,9
1,0
5,7
-5,5
-5,5
-5,5
-5,3
-5,1
-5,4
-5,7
-5,7
-4,6
-4,7
-4,6
-4,8
-5,2
20,5
1,2
1,3
1,3
1,8
1,8
1,8
1,9
2,0
2,3
2,6
2,7
2,6
1,9
5,1
0,5
0,6
0,9
0,3
0,4
0,4
0,2
0,1
0,0
-0,1
0,3
0,1
0,3
5,6
8,7
5,2
6,9
1,0
5,2
5,5
Wagi
2017
proc.
100,0
59,6
31,1
28,5
0,6
8,7
-1,1
-1,2
0,8
1,8
3,3
0,9
11,2
-1,2
-0,7
0,8
1,9
3,5
1,2
9,4
-1,3
1,1
0,8
1,9
3,2
1,9
2,3
1,5
1,7
1,8
2,7
0,7
1,8
-0,8
1,5
1,7
1,9
2,8
0,7
1,2
3,8
0,7
1,4
1,2
2,2
2,2
I
1,7
0,1
-0,2
0,3
II
2,2
0,2
-0,2
0,4
III
2,0
0,3
-0,2
0,5
1,2
0,2
0,3
1,1
1,0
2,0
2,0
8,7
4,2
0,0
-0,8
1,8
1,6
0,4
-0,7
1,7
1,6
1,7
1,2
1,7
1,6
2,4
2,1
2,5
2,3
1,8
1,9
1,4
0,9
1,0
0,9
1,0
1,0
1,3
1,8
1,8
1,9
2,1
2,3
2,4
2,2
2,5
3,1
2,7
2,1
2,2
1,7
1,9
1,3
Wkład do rocznej dynamiki CPI (w pkt proc.)
2017
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
2,0
1,9
1,5
1,7
1,8
2,2
2,1
0,5
0,5
0,5
0,5
0,4
0,6
0,5
-0,2
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,2
-0,2
0,8
0,8
0,8
0,8
0,8
0,8
0,7
XI
2,5
0,5
-0,2
0,7
XII
2,1
0,5
-0,2
0,7
średnio
w roku
2,0
0,4
-0,2
0,7
24,2
0,8
1,0
0,8
0,7
0,9
0,9
1,2
1,3
1,5
1,3
1,0
13,2
3,1
1,0
11,1
6,2
2,5
1,5
16,1
11,3
4,8
0,3
0,1
0,1
0,5
0,2
0,1
0,1
0,8
0,1
0,8
0,4
0,1
0,1
0,6
0,2
0,2
0,1
1,0
0,1
0,9
0,4
0,1
0,1
0,4
0,2
0,0
0,1
0,9
0,1
0,8
0,3
0,1
0,1
0,4
0,3
0,0
0,0
0,8
0,2
0,7
0,4
0,1
0,1
0,5
0,4
-0,1
0,1
0,5
0,2
0,4
0,5
0,5
0,6
0,2
0,2
0,2
0,1
0,2
0,2
0,4
0,5
0,4
0,4
0,4
0,3
-0,1
0,0
0,0
0,1
0,1
0,1
0,2
0,1
0,3
0,1
0,2
0,2
0,0
0,0
0,2
wg 12 grup COICOP
0,6
0,2
0,2
0,6
0,3
0,1
0,1
0,4
0,2
0,2
0,6
0,2
0,2
0,7
0,3
0,2
0,2
0,4
0,3
0,1
0,7
0,4
0,2
0,7
0,3
0,2
0,2
0,6
0,3
0,2
0,7
0,4
0,2
0,6
0,3
0,1
0,2
0,2
0,3
-0,1
0,5
0,2
0,2
0,5
0,3
0,1
0,1
0,5
0,2
0,3
24,2
0,8
1,0
0,8
0,7
0,9
0,9
1,2
1,3
1,5
1,3
1,0
1,1
1,1
1,0
1,0
6,4
0,1
0,1
0,1
0,0
0,1
0,0
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
5,7
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
-0,3
20,5
0,2
0,3
0,3
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,5
0,5
0,6
0,5
0,4
5,1
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
5,6
8,7
5,2
6,9
1,0
5,2
5,5
0,0
0,7
-0,1
-0,1
0,0
0,1
0,2
0,0
0,9
-0,1
0,0
0,0
0,1
0,2
0,1
0,8
-0,1
0,1
0,0
0,1
0,2
0,1
0,7
0,0
0,2
0,0
0,1
0,2
0,0
0,4
0,1
0,1
0,0
0,1
0,1
0,0
0,0
0,1
0,2
0,0
0,1
0,1
0,1
-0,1
0,1
0,2
0,0
0,1
0,1
0,1
0,2
0,1
0,1
0,0
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,0
0,1
0,1
0,1
0,0
0,1
0,1
0,0
0,1
0,1
0,1
0,2
0,1
0,1
0,0
0,1
0,0
0,1
-0,1
0,1
0,1
0,0
0,1
0,0
0,1
0,3
0,0
0,1
0,0
0,1
0,1
Źródło: dane GUS, obliczenia NBP.
Podana w tabeli inflacja bazowa oznacza CPI po wyłączeniu cen żywności i energii.
Monitor Polski
– 22 –
Poz. 506
Załącznik 4. Bilans płatniczy
Załącznik 4. Bilans płatniczy
Saldo na rachunku obrotów bieżących w 2017 r. było nieznacznie dodatnie (wyniosło 6,5 mld zł, co
w relacji do PKB stanowiło 0,3% wobec -0,3% rok wcześniej). W efekcie większość wskaźników
nierównowagi zewnętrznej Polski poprawiła się lub utrzymała na zbliżonym poziomie do ubiegłego
roku (Tabela 4).
Wykres 15 Saldo obrotów bieżących i kapitałowych
oraz jego dekompozycja w latach 2005−2017 (cztery kwartały
krocząco)
proc. PKB
Saldo dochodów pierwotnych
Saldo usług
Saldo obrotów towarowych
Saldo dochodów wtórnych
Rachunek bieżący
Saldo obrotów bieżących i kapitałowych
Wykres 16 Saldo rachunku finansowego oraz jego
dekompozycja w latach 2005−2017 (cztery kwartały
krocząco)
proc. PKB
Oficjalne aktywa rezerwowe
Saldo pozostałych inwestycji
Saldo inwestycji portfelowych
Saldo inwestycji bezpośrednich
Rachunek finansowy
10
10
5
5
0
0
0
0
-5
-5
-5
-5
-10
-10
-10
-10
-15
-15
10
5
-15
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Źródło: dane NBP i GUS, obliczenia NBP.
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
10
5
-15
Źródło: dane NBP i GUS, obliczenia NBP.
Dodatnie saldo na rachunku obrotów bieżących w 2017 r. było głównie wynikiem wysokiej nadwyżki
w wymianie handlowej (Wykres 15; Tabela 3). Utrzymaniu się dodatniego salda handlowego sprzyjała
rosnąca nadwyżka w handlu usługami. Ponadto w warunkach ożywienia koniunktury w otoczeniu
polskiej gospodarki zwiększyła się wartość polskiego eksportu towarów. Towarzyszył temu jednak
silniejszy wzrost wartości importu towarów, któremu sprzyjały w szczególności wyższe ceny ropy
naftowej na światowych rynkach oraz przyśpieszenie popytu krajowego. W konsekwencji saldo
obrotów towarowych pozostało dodatnie, ale obniżyło się wobec poprzedniego roku. Jednocześnie
saldo dochodów pierwotnych pozostało znacząco ujemne, co wynikało przede wszystkim
z utrzymującego się wysokiego poziomu dochodów zagranicznych inwestorów bezpośrednich,
uzyskanych w warunkach dobrej sytuacji finansowej przedsiębiorstw działających w Polsce.
W ślad za wzrostem napływu funduszy unijnych w 2017 r. – zwłaszcza z Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności – zwiększyła się nadwyżka na rachunku kapitałowym.
W konsekwencji łączne saldo rachunku bieżącego i kapitałowego wzrosło do 1,6% PKB z 0,8%
w 2016 r.
Monitor Polski
– 23 –
Poz. 506
Załącznik 4. Bilans płatniczy
Tabela 3 Bilans płatniczy (w mln PLN) w latach 2009−20175
Bilans płatniczy
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
-54 261
-77 770
-81 497
-60 477
-21 039
-35 655
-10 229
-5 380
6 498
Saldo obrotów towarowych
-33 187
-43 677
-54 790
-34 128
-1 345
-13 634
9 326
12 834
3 541
Saldo usług
21 715
13 174
21 073
25 145
32 070
37 922
45 610
61 428
79 117
Saldo dochodów pierwotnych
-38 603
-47 108
-50 914
-50 874
-50 016
-58 369
-61 535
-73 544
-75 712
Saldo dochodów wtórnych
-4 186
-159
3 134
-620
-1 748
-1 575
-3 630
-6 098
-448
Rachunek kapitałowy
22 097
25 705
30 618
35 711
37 857
41 990
42 510
19 536
25 038
Rachunek finansowy
Rachunek bieżący
-60 189
-92 928
-80 227
-37 276
-18 676
-19 557
2 296
-2 111
5 523
Inwestycje bezpośrednie: aktywa
19 262
28 075
12 944
4 237
-10 502
21 297
18 194
44 732
16 247
Inwestycje bezpośrednie: pasywa
43 754
53 939
53 575
23 929
2 809
62 025
56 860
66 444
23 178
Inwestycje portfelowe: aktywa
4 270
-488
-2 796
1 395
6 891
17 603
41 711
-24 840
4 776
Inwestycje portfelowe: pasywa
47 935
87 130
47 426
65 455
7 289
9 964
29 846
-9 403
23 652
Pozostałe inwestycje: aktywa
-17 026
11 878
11 060
7 179
5 286
12 751
19 478
9 547
19 182
Pozostałe inwestycje: pasywa
25 254
39 231
18 942
-11 668
11 067
1 097
-10 166
64 316
-47 072
Pochodne instrumenty finansowe
5 850
1 789
525
-8 942
-2 200
-62
-3 663
539
-4 372
Oficjalne aktywa rezerwowe
44 398
46 118
17 983
36 571
3 014
1 940
3 116
89 268
-30 552
-28 025
-40 863
-29 348
-12 510
-35 494
-25 891
-29 985
-16 267
-26 013
Saldo błędów i opuszczeń
Źródło: dane NBP.
Saldo rachunku finansowego pozostało w 2017 r. zbliżone do zera. W kierunku poprawy salda
oddziaływało niższe niż w 2016 r. zaangażowanie inwestorów bezpośrednich w Polsce, związane
w szczególności ze znaczącą jednostkową transakcją kupna przez podmiot krajowy od inwestora
zagranicznego jednego z największych polskich banków (Wykres 16). Jednocześnie, przy dobrych
nastrojach na światowych rynkach i korzystnych danych z polskiej gospodarki, utrzymał się znaczący
napływ kapitału portfelowego na rynek skarbowych papierów wartościowych. Największa zmiana
wobec poprzedniego roku dotyczyła salda transakcji w pozostałych inwestycjach i wartości oficjalnych
aktywów rezerwowych, co wynikało głównie z transakcji dokonywanych przez NBP6 (Wykres 16;
Tabela 3).
Tabela 4 Wybrane wskaźniki nierównowagi zewnętrznej w latach 2009−2017
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
Saldo obrotów bieżących/PKB (w proc.)
-4,0
-5,4
-5,2
-3,7
-1,3
-2,1
-0,6
-0,3
0,3
Saldo obrotów bieżących i kapitałowych/PKB (w proc.)
-2,3
-3,6
-3,2
-1,5
1,0
0,4
1,8
0,8
1,6
Saldo obrotów towarowych i usług/PKB (w proc.)
-0,8
-2,1
-2,2
-0,6
1,9
1,4
3,1
4,0
4,2
Oficjalne aktywa rezerwowe (w miesiącach importu towarów i usług)
5,2
5,5
5,7
5,5
5,2
5,3
5,3
6,4
4,8
Zadłużenie zagraniczne brutto/PKB (w proc.)
58,3
65,5
70,7
70,2
69,8
72,7
71,8
75,9
66,5
Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto/PKB (w proc.)
-57,3
-65,1
-62,4
-65,3
-68,9
-69,1
-62,1
-60,7
-60,7
Źródło: dane NBP i GUS, obliczenia NBP.
Korzystne dane z polskiej gospodarki i dobre nastroje na rynkach finansowych, związane
w szczególności z nadal ekspansywną polityką pieniężną głównych banków centralnych, sprzyjały
aprecjacji walut rynków wschodzących, w tym złotego. W konsekwencji kurs polskiej waluty w 2017 r.
5 W przypadku rachunku finansowego prezentowane wielkości powinny być interpretowane następująco: dodatnia (ujemna)
wielkość inwestycji rezydentów za granicą (pozycje: inwestycje bezpośrednie: aktywa, inwestycje portfelowe: aktywa, pozostałe
inwestycje: aktywa, oficjalne aktywa rezerwowe) oznacza zwiększenie (zmniejszenie) polskich aktywów za granicą. Z kolei
dodatnia (ujemna) wartość inwestycji nierezydentów w Polsce (pozycje: inwestycje bezpośrednie: pasywa, inwestycje portfelowe:
pasywa, pozostałe inwestycje: pasywa) oznacza zwiększenie (zmniejszenie) polskich zobowiązań wobec zagranicy.
6 Zmiana salda transakcji w pozostałych inwestycjach była przede wszystkim związana z zamykaniem przez NBP transakcji repo.
Transakcje NBP służyły zarządzaniu płynnością aktywów rezerwowych i zwiększeniu dochodowości rezerw. Towarzyszył temu
spadek oficjalnych aktywów rezerwowych.
Monitor Polski
– 24 –
Poz. 506
Załącznik 4. Bilans płatniczy
umocnił się względem głównych walut, czego efektem było także umocnienie kursu efektywnego, tj.
wobec najważniejszych parterów handlowych Polski (Wykres 17; Wykres 18).
Wykres 17 Nominalny kurs złotego względem głównych
walut w latach 2012−2017
2,5
3,5
EUR/PLN
USD/PLN (prawa oś)
Wykres 18 Realny i nominalny efektywny kurs walutowy
w latach 2012−2017
indeks,
sty-12=100
110
110
NEER
REER deflowany CPI
3,0
4,0
105
100
100
95
95
3,5
4,5 …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.