poszczególnych jednostek systemu, ich liczba, rozmieszczenie, jak również określone zasady i sposób współpracy jednostek między sobą w celu zapewnienia nie tylko niezakłóconej łączności, lecz przede wszystkim szybkiego i sprawnego ratowania życia i zdrowia przy udziale różnych służb ratowniczych, takich jak Państwowa Straż Pożarna czy Policja.
\nSumarycznie w Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonuje obecnie 241 SOR. W zakresie leczenia szpitalnego, stwierdzić należy, że liczba SOR wydaje się wystarczająca – jeden oddział tego typu ma zabezpieczać populację 150 tys. mieszkańców co zapewnia optymalną dostępność. Wyjątkiem jest województwo śląskie, gdzie obecnie jeden oddział tego typu przypada na blisko 319 tys. mieszkańców. Na mocy ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym planowanie, organizowanie, koordynowanie systemu oraz nadzór nad systemem na terenie województwa jest zadaniem wojewody, który określa bieżące potrzeby w zakresie planowanych do uruchomienia szpitalnych oddziałów ratunkowych w wojewódzkim planie działania systemu PRM. Wojewoda Śląski zidentyfikował deficyt w zakresie liczby funkcjonujących SOR, który wymaga wyrównania przez stworzenie 10 nowych SOR w lokalizacjach przewidzianych w ww. planie do łącznej liczby 24 SOR – obecnie w województwie śląskim działa 14 SOR.
\nZ systemem współpracują m.in. CU będące wydzielonymi funkcjonalnie częściami szpitali, w których działa SOR, zorganizowanymi tak, aby szybko i kompleksowo zdiagnozować i leczyć pacjenta urazowego oraz inne jednostki organizacyjne szpitali ujęte w poszczególnych wojewódzkich planach działania systemu, które udzielają świadczeń wysokospecjalistycznych, niedostępnych w większości innych szpitali, a ważnych dla systemu i szybkiego udzielania pomocy, np. oddziały neurochirurgiczne i kardiologiczne. Obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonuje 17 CU oraz 10 CUD, wyspecjalizowanych w udzielaniu kompleksowych i wysokospecjalistycznych świadczeń dzieciom35).
\nWYKRES 22. Mapa przedstawiająca liczbę SOR na 1 mln ludności – średnia wartość dla kraju wynosi 6,3 SOR/1 mln mieszkańców Źródło: Dane Ministerstwa Zdrowia.
\n51 Monitor Polski
\nMedyczne czynności ratunkowe na miejscu zdarzenia są udzielane przez ZRM. Zespoły te stanowią zarówno ZRM typu P – tzn. zespoły podstawowe, których skład to min. 2 ratowników medycznych/pielęgniarek systemu36), jak i ZRM typu S – tzn. zespoły specjalistyczne, w których poza min. 2 ratownikami medycznymi/pielęgniarkami systemu pomocy udziela również lekarz systemu 37).
\nW Rzeczypospolitej Polskiej w 2022 r. funkcjonuje 1594 ZRM, w tym 6 wodnych ZRM oraz zespoły naziemne (kołowe) uruchamiane sezonowo. Najwięcej zespołów stacjonuje w województwie mazowieckim (202 ZRM), które jest również najliczniejsze pod względem liczby ludności (5,43 mln mieszkańców w 2021 r.) najmniej w województwie opolskim (44 ZRM), które jest najsłabiej zaludnione (około 977 tys. mieszkańców w 2021 r.)38).
\nPrzy czym w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii w skład zespołu specjalistycznego mogą wchodzić trzy osoby posiadające kwalifikacje wymagane dla ratownika medycznego lub pielęgniarki systemu, bez lekarza systemu w składzie.
\nPielęgniarka systemu to pielęgniarka posiadająca tytuł specjalisty lub specjalizująca się w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego, anestezjologii i intensywnej opieki, chirurgii, kardiologii, pediatrii, a także pielęgniarka posiadająca ukończony kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego, anestezjologii i intensywnej opieki, chirurgii, kardiologii, pediatrii oraz posiadająca co najmniej 3-letni staż pracy w oddziałach tych specjalności, oddziałach pomocy doraźnej, izbach przyjęć lub pogotowiu ratunkowym.
\nZespoły te wchodzą w skład dysponenta ZRM – podmiotu leczniczego zapewniającego działanie przedszpitalnego ogniwa systemu PRM w danym rejonie operacyjnym na terenie województwa. W Rzeczypospolitej Polskiej obecnie działa 210 dysponentów ZRM – najwięcej w województwie wielkopolskim (33 dysponentów), najmniej zaś w województwie świętokrzyskim (jeden dysponent). Średnio na jednego dysponenta w kraju przypada 7 zespołów – tym samym dysponent jest zobowiązany do utrzymania odpowiedniej liczby floty ambulansów, umożliwiającej niezakłóconą pracę ZRM.
\nWYKRES 25. Zestawienie liczby dysponentów (210 jednostek) z liczbą ZRM (1594) w kraju w podziale na województwa Źródło: Dane Ministerstwa Zdrowia.
\n53 Monitor Polski
\nNa miejsce zdarzenia nagłego oprócz naziemnych ZRM może zostać zadysponowany również LZRM wykorzystujący do akcji ratunkowej śmigłowiec. W Rzeczypospolitej Polskiej funkcję Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego (HEMS – Helicopter Emergency Medical Service) pełni LPR, będące podmiotem leczniczym, do którego zadań należy przede wszystkim wykonywanie lotów do wypadków i nagłych zachorowań oraz pomoc ich ofiarom, a także transport pacjentów wymagających opieki medycznej między podmiotami leczniczymi w kraju i za granicę Polski. Obecnie śmigłowce stacjonują w 21 bazach stałych rozmieszczonych w całej Polsce oraz w jednej bazie sezonowej w Koszalinie uruchamianej w czasie letnich wakacji – Lokalizację baz przedstawia poniższy wykres.
\nWYKRES 26. Lokalizacja baz LPR w kraju Źródło: Dane LPR, https://www.lpr.com.pl/pl/strona-glowna/, dostęp: 12.11.2020.
\nGotowość załogi śmigłowca do startu do akcji ratunkowej wynosi 3 minuty od momentu przyjęcia zgłoszenia – dzięki wykorzystaniu nowoczesnej floty składającej się ze śmigłowców EC 135/H135 zespół jest w stanie w ciągu kilkunastu minut dolecieć do miejsca wypadku oddalonego o 60 km od miejsca stacjonowania. Około 80% wszystkich misji stanowią loty do zdarzeń nagłych (loty HEMS).
\n54 Monitor Polski
\nWedług danych LPR na 04.03.2022 r. w Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonują 262 lądowiska przyszpitalne:
\n209 szpitali ma lądowiska przyszpitalne (lub posiada dostęp do takiego lądowiska), spełniające wymaganie funkcjonowania całodobowego, natomiast 53 szpitale posiadają lądowisko przyszpitalne dzienne/niecałodobowe (co uniemożliwia przekazywanie pacjenta przez zespół lotniczy w porze nocnej).
\nSpośród 241 SOR, 189 jednostek posiada lądowiska spełniające wymagania rozporządzenia o SOR (część z nich wymaga jeszcze pewnego dostosowania do wymagań rozporządzenia o SOR, po jego nowelizacji w 2019 r.), natomiast 18 SOR dysponuje lądowiskami niedostosowanymi do wymagań w sposób znaczny, a 23 SOR nie posiadają lądowiska przyszpitalnego w ogóle. 11 SOR nie ma własnego lądowiska, lecz korzysta z lądowiska użyczonego, położonego przy innym szpitalu lub instytucji.
\nZespół HEMS jest w stanie rozpocząć proces leczenia od momentu przylotu na miejsce zdarzenia, a także szybko przetransportować chorego do często odległego od miejsca zdarzenia SOR w ramach tzw. złotej godziny (czyli w czasie 60 minut od wystąpienia zdarzenia do rozpoczęcia specjalistycznego leczenia szpitalnego, co jest uważany za międzynarodowy standard działania). Załogi LPR w 2021 roku zrealizowały łącznie 12 444 misje.
\nŚmigłowcami HEMS wykonano 12 088 misji, w tym 10 598 lotów do nagłych zdarzeń oraz 1490 transportów międzyszpitalnych. Samolotami PiaggioAvanti zrealizowano 356 transportów. 41) Jak pokazuje powyższy opis systemu ratownictwa medycznego w Rzeczypospolitej Polskiej, kompleksowy, zrównoważony system PRM to spójne działanie poszczególnych jego jednostek dysponujących odpowiednią infrastrukturą, wyposażonych w nowoczesny i kompatybilny sprzęt.
\nW celu zapewnienia pomocy każdej osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego (bez względu na zamożność, płeć, wiek czy narodowość) utworzono system, który umożliwia:
\nA. natychmiastowe wezwanie pomocy (dyspozytornie medyczne);
\n40)
\nC. podjęcie na miejscu zdarzenia właściwych działań ratowniczych według określonych kompetencji, standardów postępowania oraz zapewnienie stosownego do potrzeb transportu (naziemnego lub powietrznego);
\nD. niezwłoczne przyjęcie do najbliższego SOR lub CU lub oddziału szpitalnego stosownego do rodzaju nagłego zagrożenia życia lub zdrowia, gdzie zostanie wykonana kompleksowa diagnostyka oraz udzielona fachowa pomoc medyczna.
\nPowyższe elementy tworzą tzw. łańcuch przeżycia – ciąg powiązanych ze sobą czynności, których podjęcie zapewnia skuteczną i efektywną pomoc w przypadku nagłego zagrożenia zdrowotnego i warunkuje powodzenie akcji ratunkowej.
\nPoszczególne ogniwa systemu muszą ze sobą ściśle współpracować, aby osoba znajdująca się w stanie nagłego zagrożenia życia miała szansę na szybkie i skuteczne udzielenie pomocy. Bardzo ważne jest zapewnienie niezbędnej infrastruktury w odniesieniu do każdego z ww. elementów, gdyż braki w chociaż jednym z nich powodują, że system nie może działać lub działa w sposób dysfunkcjonalny. System ratownictwa medycznego stanowi swego rodzaju sieć naczyń połączonych, w przypadku której brak lub zaburzenie funkcjonowania któregokolwiek z elementów wpływa na skuteczność działania systemu jako całości.
\nStworzenie zatem kompleksowego, skutecznego i efektywnego systemu ratownictwa medycznego nie tylko warunkuje dłuższe życie ludności w zdrowiu, lecz także generuje oszczędności w systemie publicznych świadczeń zdrowotnych oraz ubezpieczeń społecznych.
\nSTAN TECHNICZNY AMBULANSÓW ZESPOŁÓW RATOWNICTWA MEDYCZNEGO W 2021 r. na 100 tys. ludności w Rzeczypospolitej Polskiej przypadały średnio ponad 4 zespoły ratownictwa medycznego. Najwyższą wartość wskaźnika odnotowano w województwie warmińsko-mazurskim (5,8 ZRM na 100 tys. mieszkańców), najniższą w województwie wielkopolskim (3,5 ZRM na 100 tys. mieszkańców).
\nZRM udzielają świadczeń opieki zdrowotnej nie tylko w aglomeracjach miejskich, ale także w oddalonych miejscowościach, często pokonując podmokłe lub górzyste tereny, co znacząco wpływa na szybsze zużycie i wyeksploatowanie ambulansów, czego efektem jest podwyższenie kosztów wykonywania świadczeń z powodu konieczności przeprowadzania licznych napraw. Z uwagi na częste wyjazdy odbywające się w warunkach jazdy ekstremalnej ambulanse ZRM uzyskują znaczny przebieg w krótkim czasie, a w konsekwencji ulegają szybkiemu zużyciu. Co do zasady, według przyjętych standardów i konsensusu ekspertów w ratownictwie medycznym, nie powinny być wykorzystywane pojazdy starsze niż 5-letnie.
\nJak podkreśla Krzysztof Janecki, dyrektor Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Łodzi: -Ambulanse ratunkowe, niosąc pomoc poszkodowanym, poruszają się często w trudnych warunkach. Sprzyja to częstym ich uszkodzeniom, otarciom, a także awariom mechanicznym. Mało kto jest świadomy, że polskie karetki powstają w wyniku przebudowy zwykłych samochodów dostawczych. Niejednokrotnie ich silniki nie są przygotowane na tak intensywną eksploatację. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której kierowca-ratownik medyczny po przybyciu na miejsce do pacjenta w stanie nagłego zatrzymania krążenia będzie przez dwie minuty oczekiwał w karetce na wystudzenie turbiny, co jest zalecane przez niektórych producentów po intensywnej jeździe. Nie ma na to czasu, te dwie minuty mogą oznaczać „być albo nie być” dla osoby, do której wezwano zespół ratownictwa.
\nDla wszystkich ambulansów ZRM funkcjonujących w Rzeczypospolitej Polskiej określono wiek pojazdów – dane są przekazywane przez dysponentów w ramach SWD PRM. W 1587 ZRM działających w rejonach operacyjnych, dysponenci wykazali, że 1183 ambulanse mają mniej niż 5 lat (rok produkcji 2017–2022), 404 pojazdy mają więcej 56 Monitor Polski
\nTABELA 10. Zestawienie ambulansów ZRM w kraju z uwzględnieniem wieku Ambulanse 5-letnie i młodsze Ambulanse starsze niż 5-letnie Liczba ambulansów ogółem liczba udział procentowy w liczbie ambulansów ogółem w danym województwie liczba udział procentowy w liczbie ambulansów ogółem w danym województwie 2 3 4 5 6 dolnośląskie 69 58,97% 48 41,03% 117 2 kujawsko-pomorskie 69 75,00% 23 25,00% 92 3 lubelskie 77 82,80% 16 17,20% 93 4 lubuskie 40 74,07% 14 25,93% 54 5 łódzkie 84 81,55% 19 18,45% 103 6 małopolskie 95 70,37% 40 29,63% 135 7 mazowieckie 173 86,07% 28 13,93% 201 8 opolskie 41 93,18% 3 6,82% 44 9 podkarpackie 82 85,42% 14 14,58% 96 10 podlaskie 53 92,98% 4 7,02% 57 11 pomorskie 59 63,44% 34 36,56% 93 12 śląskie 122 74,39% 42 25,61% 164 13 świętokrzyskie 34 69,39% 15 30,61% 49 14 warmińsko-mazurskie 51 66,23% 26 33,77% 77 15 wielkopolskie 89 73,55% 32 26,45% 121 45 1183 74,54 49,45% 46 404 25,25 50,55% 91 1587 100% Lp.
\nWojewództwo 0 1 1 16 zachodniopomorskie Suma Średnia 25,45 Źródło: Dane Departamentu Bezpieczeństwa Ministerstwa Zdrowia za SWD PRM ( stan na 23.02.2021 r.).
\nNajwięcej ambulansów starszych niż 5 lat funkcjonuje w województwie dolnośląskim (48 spośród 117), zachodniopomorskim (46 spośród 91) i śląskim (42 spośród 164). Jednak biorąc pod uwagę odsetek pojazdów starszych niż 5 lat w liczbie pojazdów ogółem, największy procentowy udział ambulansów mających 5 lat i wyżej jest w województwie zachodniopomorskim (50,55%) dolnośląskim (41,03%) i pomorskim (36,56%). Sumarycznie w Rzeczypospolitej Polskiej pojazdy wyeksploatowane stanowią średnio około 25% floty dysponentów ZRM – od aż 50,55% spośród wszystkich ZRM w województwie zachodniopomorskim do 6,82% w województwie opolskim.
\nAmbulanse młodsze niż 5 lat stanowią średnio około 75% floty dysponentów ZRM – od 93,18% spośród wszystkich pojazdów wykorzystywanych w ZRM w województwie opolskim do jedynie 49,45% w województwie zachodniopomorskim. Najwięcej pojazdów młodszych operuje w województwie mazowieckim (173 spośród 201 pojazdów), śląskim (122 spośród 164), małopolskim (95 spośród 135) oraz wielkopolskim (89 spośród 121).
\nProcentowo największy udział ambulansów młodszych niż 5 lat we flocie dysponentów jest w województwie opolskim (93,18%), podlaskim (92,98%), mazowieckim (86,07%) i podkarpackim (85,42%).
\nMając na uwadze dane przedstawione wyżej, w tym znaczny odsetek ambulansów starszych niż 5 lat i wyeksploatowanych w całości pojazdów użytkowanych w ZRM, potrzebę wymiany pojazdów zauważa się przede wszystkim w województwach: zachodniopomorskim (powyżej 50% floty wyeksploatowanej), 57 Monitor Polski
\nW dalszej kolejności przy wymianie ambulansów dodatkowo należy mieć na uwadze przebieg, czyli liczbę kilometrów przejechanych przez dany pojazd – zgodnie ze stanowiskiem konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny ratunkowej i przedstawicieli dysponentów, można przyjąć, że w wypadku starszych modeli ambulansów, wciąż użytkowanych w kraju niezależnie od wieku pojazdu, również przebieg powyżej 300 tys. km może je kwalifikować do wymiany. Spośród wszystkich ambulansów ZRM, dysponenci w SWD PRM dla 106 pojazdów wskazali, że przebieg wynosi powyżej 300 tys. km. Jednak mając na uwadze różną specyfikę rejonów operacyjnych działania ZRM (tak tereny wiejskie, poza obszarami zabudowanymi, jak aglomeracje, z lepszym stanem infrastruktury drogowej) pierwszym kryterium wymiany ambulansu powinien być wiek powyżej 5 lat.
\nPowyższe dane jasno wskazują, że w całym kraju są użytkowane wyeksploatowane pojazdy, co uzasadnia ich wymianę – w celu utrzymania prawidłowego i efektywnego funkcjonowania systemu PRM, w którym podstawowym elementem są ZRM, udzielające pomocy bezpośrednio na miejscu zdarzenia. Niezbędne jest zapewnienie kadrom medycznym niezawodnego, nowoczesnego sprzętu w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, zwłaszcza w przypadkach pomocy nagłej, gdy każda minuta czy zwłoka spowodowana nieprawidłowym, wadliwym działaniem lub awarią sprzętu wpływa realnie na rokowanie i stan pacjenta.
\nWnętrze ambulansu ZRM jest swoistym małym oddziałem, w którym już na miejscu zdarzenia odbywają się kompleksowa diagnostyka pacjenta, wdrożenie odpowiedniego leczenia i monitorowanie czynności życiowych.
\nPowyższe umożliwia wykorzystanie wielu zaawansowanych technologicznie sprzętów medycznych oraz leków, które muszą zarówno być zawsze łatwo i szybko dostępne dla członków zespołu, jak i działać w każdych warunkach, co zapewni ich niezawodność i wysoką jakość pomiaru.
\nZakup nowych ambulansów zatem wzmocni gotowość, podniesie jakość udzielanych usług przez ZRM i poprawi warunki pracy członków zespołu. Brak dofinansowania zakupu ambulansów mógłby powodować pogłębiające się pogorszenie stanu technicznego taboru samochodowego wykorzystywanego przez ZRM, a w konsekwencji brak możliwości dojazdu do osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Tym samym niemożliwe byłoby realizowanie zadań przez pozostałe ogniwa systemu PRM, zależne od sprawnego transportu pacjenta z miejsca zdarzenia do miejsca rozpoczęcia specjalistycznej opieki szpitalnej.
\nBiorąc pod uwagę wysokie koszty zakupu nowoczesnych ambulansów i sprzętu stanowiącego ich wyposażenie oraz dużą ich liczbę kwalifikującą się do wymiany, ze względu na ograniczenia budżetowe, wojewodowie w ramach swoich planów nie mieli możliwości ujęcia środków na ten cel. Dodatkowo 1 kwietnia 2019 r. weszły w życie przepisy nowelizacji ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, które ograniczyły możliwość uczestniczenia w systemie jako dysponenci ZRM w ten sposób, że przyznały ją wyłącznie podmiotom publicznym, co spowodowało konieczność zastąpienia 138 karetek należących do prywatnych świadczeniodawców w ogólnej liczbie ZRM dodatkowymi ambulansami u dysponentów będących podmiotami publicznymi.
\nJak alarmuje prof. Jerzy Ładny, konsultant krajowy w dziedzinie medycyny ratunkowej: Infrastruktura ta nadal wymaga doinwestowania, czy też zakupu dodatkowego sprzętu medycznego niezbędnego do udzielania tego typu świadczeń.
\nW 2019 r. Ministerstwo Zdrowia podjęło działania w zakresie wymiany taboru samochodowego, który z uwagi na częste wyjazdy ZRM, odbywające się w trudnych warunkach drogowych, uzyskuje znaczny przebieg w krótkim czasie, a w konsekwencji podlega szybkiemu zużyciu.
\n58 Monitor Polski
\nZakup ambulansów objęto również wsparciem unijnym. W 2020 r. w związku z realizacją działań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz innych chorób zakaźnych, w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014–2020 (POIiŚ), działanie 9.1. Infrastruktura ratownictwa medycznego, wprowadzono możliwość zakupu ambulansów wraz z wyposażeniem. Działania te miały na celu przede wszystkim walkę z pandemią COVID-19, ale również wzmocnienie systemu ratownictwa medycznego w dłuższej perspektywie czasowej. Zakup ambulansów przez podmioty lecznicze świadczące usługi w zakresie ratownictwa medycznego oraz transportu sanitarnego stał się niezbędny do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pacjentom będącym w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego spowodowanego m.in. zakażeniem SARS-CoV-2 oraz do pracy personelu medycznego, do którego zadań należy pobieranie wymazów z gardła w warunkach domowych od osób podejrzanych o zakażenie oraz przewożenie ich do laboratoriów lub przewożenie do właściwych szpitali pacjentów podejrzanych o zakażenie SARS-CoV-2. W ramach podjętych działań w 2020 r. zawarto umowy na zakup 97 ambulansów wraz z niezbędnym wyposażeniem w postaci środków ochrony indywidualnej dla ZRM (w tym m.in. rękawiczki jednorazowe, gogle ochronne, przyłbice, kombinezony ochronne, ochraniacze na buty) oraz środków do dezynfekcji. Wartość całkowita wsparcia w 2020 r. wyniosła blisko 58 mln zł.
\nW 2021 r. w ramach kontynuacji podjętych działań dofinansowano ze środków POIiŚ zakup kolejnych 112 ambulansów wraz ze środkami ochrony indywidualnej i środkami do dezynfekcji w łącznej kwocie 58,24 mln zł dla 82 dysponentów ZRM w całym kraju, a następnie wsparto dodatkowo województwo śląskie dofinansowaniem w kwocie 6,24 mln zł przeznaczonej na zakup kolejnych 12 ambulansów. Łączne wsparcie ze środków POIiŚ pozwoliło na zakup 221 ambulansów z pełnym wyposażeniem, co znacznie zmieniło strukturę wieku ambulansów funkcjonujących w systemie. Wsparcie z POIiŚ i środków krajowych w latach 2019–2021 pozwoliło na zakup 421 karetek i zapewniło zwiększenie udziału ambulansów młodszych niż 5 lat w ogólnej liczbie ambulansów w Rzeczypospolitej Polskiej z około 60% do 74% czyli aż o 14%.
\nNależy zaznaczyć, że wymiana ambulansów powinna być procesem ciągłym i systematycznym. Rokrocznie bowiem przybywać będzie ambulansów kwalifikujących się do przedziału wiekowego powyżej 5 lat. W tym miejscu należy podkreślić wagę planowanego wsparcia ze środków Funduszu Medycznego. Zabezpieczone na ten cel środki pozwolą na utrzymanie pozytywnego trendu jakim jest odmładzanie floty ambulansów funkcjonujących w systemie w dłuższej perspektywie czasowej.
\nSTAN INFRASTRUKTURY LOTNICZYCH ZESPOŁÓW RATOWNICTWA MEDYCZNEGO42) W 2005 r. uchwalono ustawę z dnia 3 czerwca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego „Wymiana śmigłowców Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej – Lotnicze Pogotowie Ratunkowe w latach 2005–2010” (Dz. U. poz. 1022), którego wyniku konsorcjum Eurocopter dostarczyło 23 nowoczesne śmigłowce EC 135 oraz symulator lotu. Pierwsza maszyna przyleciała do LPR 7 września 2009 r., a w grudniu 2009 r. rozpoczęła służbę w krakowskiej bazie. W 2015 r. ze środków unijnych udało się zakupić 4 nowe śmigłowce H135, dzięki którym możliwe było utworzenie w 2016 r. na terenie kraju 4 nowych baz. Spowodowało to zwiększenie pokrycia kraju zasięgiem baz HEMS. To z kolei przekłada się na wzrost dostępności śmigłowców ratunkowych i skrócenie czasu dotarcia do pacjentów.
\nW ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 zrealizowana została modernizacja infrastruktury 10 baz Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego (HEMS) i jednej stacji obsługi technicznej (SOT) Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Inwestycje te zostały zrealizowane w ramach priorytetu XII
\n59 Monitor Polski
\nTrwa również realizacja kolejnych inwestycji. Projekt pn. „Wsparcie baz Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (roboty budowlane, doposażenie) – etap 2” przewiduje budowę i doposażenie baz Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego (HEMS) w Bydgoszczy, Katowicach oraz przebudowę i rozbudowę baz HEMS w Białymstoku i Szczecinie/Goleniowie. Wartość projektu to 30 655 128,78 zł.
\nW ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 realizowane są 3 etapy budowy i przebudowy baz, przy czym dwa z nich są zakończone i rozliczone. Etap 1 dotyczył infrastruktury baz zlokalizowanych w: Płocku, Olsztynie, Lublinie, Gdańsku i Sanoku, natomiast etap 2 baz zlokalizowanych w: Bydgoszczy, Katowicach, Białymstoku i Szczecinie/Goleniowie. Wartość etapu pierwszego projektu wyniosła 23 798 476,74 a etapu 2 – 28 079 337,28 zł. Obecnie realizowany jest ostatni etap projektu, który przewiduje budowę i doposażenie bazy HEMS i SOT (Stacja Obsługi Technicznej) w Warszawie oraz budowę FATO (miejsce startu i lądowania dla śmigłowców) w Białymstoku i Szczecinie Goleniowie. Wartość projektu to 37 678 662,60 zł.
\nW ramach wspomnianych projektów powstaną nowoczesne bazy HEMS, będące kontynuacją standaryzacji funkcjonalności baz w całym kraju. W przebudowywanych bazach planowana jest modernizacja budynku HEMS w zakresie pomieszczeń medycznych, warsztatowych, pokoi wypoczynku, przebudowy płyty przedhangarowej, budowy torowiska wraz z dostawą przesuwnicy, przebudowy stacji paliw i budowy FATO. Projekty te są finansowane ze środków Ministerstwa Zdrowia w ramach działania 9.1 Infrastruktura ratownictwa medycznego oś priorytetowa IX i ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
\nNa uwagę zasługuje program wieloletni ukierunkowany na wsparcie LZRM pn. „Program zapobieżenia negatywnym skutkom deficytu pilotów w Śmigłowcowej Służbie Ratownictwa Medycznego (HEMS) oraz modernizacji samolotowego zespołu transportowego w Lotniczym Pogotowiu Ratunkowym w Warszawie”, realizowany w latach 2018–2023 o łącznej wartości 144 mln zł. Celem tego programu oprócz inwestycji w zakup symulatorów lotu oraz śmigłowców do treningu pilotów jest również inwestycja w kadry i edukację pilotów, którzy dzięki wsparciu mogą zdobyć niezbędne doświadczenie wymagane do lotów HEMS.
\nSTAN INFRASTRUKTURY SZPITALNYCH ODDZIAŁÓW RATUNKOWYCH I CENTRÓW URAZOWYCH Wiele SOR w Rzeczypospolitej Polskiej jest lokowanych w pomieszczeniach szpitali, które nie zostały zaprojektowane z myślą o działalności tych jednostek, nieprzystosowanych do profilu ich zadań. Rozbudowa i modernizacja ich struktury, odbywająca się często bez zawieszenia działalności z uwagi na konieczność zabezpieczenia tych świadczeń w danym rejonie, stanowi znaczne obciążenie finansowe dla podmiotów leczniczych, w strukturach których działają oddziały ratunkowe.
\nDodatkowo intensywna eksploatacja całej infrastruktury i użytkowanie jej całodobowo, często bez jakiejkolwiek przerwy technicznej w działaniu sprzętów diagnostycznych i aparatury wspomagającej funkcje życiowe pacjenta, powodują szybkie zużywanie się sprzętu. Równolegle dokonujący się rokrocznie postęp technologiczny dotyczący m.in. technologii medycznych powoduje, że konieczna jest wymiana wyeksploatowanych, przestarzałych sprzętów na nowoczesną, łatwą w użytkowaniu i bardziej kompaktową aparaturę.
\nRozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2048, z późn. zm.) nałożyło na kierowników szpitali mających SOR obowiązek spełnienia do dnia 1 lipca 2022 r. wymogów w zakresie m.in. organizacji w szpitalu miejsca udzielania świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, obszaru do przeprowadzenia segregacji medycznej, miejsca izolacji w oddziale oraz pomieszczeń sanitarnohigienicznych przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami. Ponadto każdy SOR musi spełnić warunek posiadania dostępu do lotniska bądź lądowiska, umożliwiającego przyjęcie pacjenta z transportu lotniczego działającego w trybie całodobowym, zgodnego z wymaganiami określonymi ww.
\n60 Monitor Polski
\nRozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 czerwca 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. poz. 1305) wydłużono czas na dostosowanie SOR do wymagań w tym zakresie.
\nRównocześnie jest niezadowalający stan infrastruktury CU, także tych specjalizujących się w opiece nad pacjentem nieletnim. CU stanowi wydzieloną funkcjonalnie część szpitala, w której specjalistyczne oddziały są powiązane ze sobą organizacyjnie oraz zakresem zadań, w sposób pozwalający na szybkie diagnozowanie i leczenie pacjenta urazowego. Wielonarządowe obrażenia powstałe wskutek urazu są jednymi z najcięższych stanów nagłego zagrożenia zdrowotnego, wymagających od początku szerokiej diagnostyki i wdrożenia wielodyscyplinarnego leczenia. Utworzone w tym celu CU, mają nie tylko specjalistów medycznych tworzących zespół urazowy, będący całodobowo w stanie gotowości, lecz także wysokospecjalistyczną infrastrukturę diagnostyczno-terapeutyczną, złożoną z oddziałów szpitalnych, w tym oddziału anestezjologii i intensywnej terapii, bloku operacyjnego, pracowni diagnostyki laboratoryjnej, obrazowej, endoskopowej. CU musi również dysponować lądowiskiem lub lotniskiem dla śmigłowca ratunkowego, zlokalizowanym w takiej odległości, aby możliwe było przyjęcie pacjenta urazowego, bez pośrednictwa specjalistycznych środków transportu sanitarnego.
\nSkuteczne zaopatrzenie poszkodowanych oraz szybka diagnostyka warunkują możliwość uratowania życia i szybszego powrotu do zdrowia. Ma to bardzo istotne znaczenie w kontekście przebiegu dalszego leczenia pacjentów (m.in. liczba wykonywanych procedur, długość pobytu w szpitalu, długość rehabilitacji) oraz ich aktywności zawodowej, a w konsekwencji wpływa na koszty leczenia oraz wysokość świadczeń wypłacanych z ubezpieczeń społecznych, związanych z niezdolnością do pracy (renty, świadczenia rehabilitacyjne, zwolnienia od pracy).
\nW ramach IX osi priorytetowej POIiŚ wsparcie jest ukierunkowane na utworzenie dodatkowych jednostek systemu PRM, adekwatnie do zidentyfikowanych potrzeb, m.in. na podstawie danych demograficznych i danych z map potrzeb zdrowotnych, tak aby zapewnić równy dostęp mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej oraz przebywających na jej terenie obcokrajowców do świadczeń ratownictwa medycznego. Podejście to ma na celu realizowanie wyłącznie inwestycji zweryfikowanych zidentyfikowanymi deficytami i potrzebami, uwzględniającymi sytuację demograficzną i epidemiczną oraz dostępność infrastruktury.
\nWsparte zostają także istniejące jednostki systemu (SOR) i jednostki współpracujące z systemem (CU) w celu poprawy jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych i dostępności do nich oraz efektywności systemu ratownictwa medycznego. Ponadto tworzone są dodatkowe centra urazowe, co pozwoli na zwiększenie skuteczności udzielania świadczeń ratowniczych w przedziale do jednej godziny od chwili wystąpienia obrażeń mnogich u poszkodowanych.
\nW ramach POIiŚ do 31 grudnia 2021 r. Minister Zdrowia podpisał 241 umów o dofinansowanie w zakresie wsparcia istniejących oddziałów ratunkowych, których wartość całkowita wynosi ponad 719,8 mln zł. Do 31 grudnia 2021 r. zakończono 233 projekty, natomiast dalej jest realizowanych 9 projektów w ramach ww. umów. Ponadto w ramach POIiŚ na lata 2014–2020 zawarto 23 umowy o dofinansowanie inwestycji polegających na utworzeniu nowych SOR, powstałych od podstaw lub na bazie istniejących izb przyjęć ze szczególnym uwzględnieniem stanowisk wstępnej intensywnej terapii. Wartość całkowita projektów dotyczących utworzenia nowych SOR wynosi ponad 510,3 mln zł. Do 31 grudnia 2021 r. zakończono 14 projektów, dalej realizowanych jest 9 projektów.
\n61 Monitor Polski
\nW ramach POIiŚ do 31 grudnia 2021 r. zawarto 13 umów o dofinansowanie w zakresie wsparcia istniejących centrów urazowych dla dorosłych o łącznej wartości całkowitej wynoszącej ponad 39,5 mln zł oraz 12 umów o dofinansowanie utworzenia nowych centrów (2 dla osób dorosłych, 9 dla dzieci oraz 1 dla dzieci oraz osób dorosłych) – o łącznej wartości całkowitej wynoszącej ponad 148 mln zł. Do 31 grudnia 2021 r. zakończono realizację wszystkich 25 projektów.
\nV.3. Wyzwania Mimo znaczącej poprawy wyposażenia i funkcjonowania dotychczasowej infrastruktury ratownictwa medycznego nadal istnieją potrzeby doposażenia, wymiany sprzętu i modernizacji infrastruktury jednostek systemu oraz jednostek z nim współpracujących w każdym jego ogniwie, na każdym etapie udzielania pomocy w stanie nagłym w ramach łańcucha przeżycia.
\nSystem PRM wymaga wzmocnienia na etapie zarówno pozaszpitalnym, czyli w zakresie wyposażenia zespołów ratownictwa medycznego w środki transportu sanitarnego (ambulanse), jak i szpitalnym, czyli w odniesieniu do SOR, CU i CUD.
\nRównolegle – podobnie jak jest to uregulowane w przepisach określających wymogi dla pojazdów wykorzystywanych w transporcie medycznym i normy jakościowe dla sprzętu medycznego – ambulanse, będące podstawową infrastrukturą użytkowaną w opiece przedszpitalnej, muszą działać niezawodnie w każdym terenie i w każdych warunkach atmosferycznych, zapewniając jednocześnie komfort użytkowania zarówno dla ZRM, jak i dla pacjenta.
\nKażdy sprzęt podczas normalnej eksploatacji ulega zużyciu. Następuje ono szczególnie szybko w przypadku sprzętu medycznego. Porównując zespoły ratownictwa medycznego ze służbami takimi jak policja czy straż pożarna, należy zwrócić uwagę, że realizują one najwięcej interwencji. Stopień zużycia sprzętu nie powinien zatem dziwić. Jeśli przeanalizowalibyśmy czas pracy części urządzeń w ambulansach zauważylibyśmy, że niejedno urządzenie pracuje 24 godziny na dobę. Przykładowo ekrany defibrylatorów elektrycznych na niejednym zespole ratownictwa medycznego niemalże nie gasną. Pacjent ma wykonywane EKG, jest monitorowany w trakcie transportu do szpitala, gdzie po przekazaniu zespół zgłasza gotowość i dysponowany jest do kolejnego pacjenta.
\nPętla eksploatacji wspomnianego urządzenia się ponawia – wskazuje Krzysztof Janecki, dyrektor Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Łodzi.
\nJak pokazują powyższe dane techniczne dotyczące eksploatacji ambulansu jako pojazdu oraz zużycia sprzętu, zasadna jest wymiana ambulansu po 5 latach użytkowania z uwagi na zwiększającą się znacznie po tym okresie awaryjność infrastruktury (jak wskazano wyżej, ambulansów mających powyżej 5 lat jest w kraju obecnie 404 w ramach floty podstawowej, działającej w strukturach ZRM, co stanowi aż około 25% liczby użytkowanych pojazdów ZRM). Pojazdy te z racji intensywnej eksploatacji częściej podlegają rutynowej konserwacji i wymianie części, a także są wyłączane czasowo z użytkowania w przypadku konieczności przeprowadzenia gruntownej dezynfekcji po zdarzeniach z udziałem czynnika zakaźnego. Powyższe jasno wskazuje na konieczność wymiany wyeksploatowanej i przestarzałej floty ambulansów, co umożliwi zapewnienie ciągłości i niezawodności działania opieki przedszpitalnej w ramach systemu PRM.
\nWyroby medyczne będące na wyposażeniu PRM, w tym LPR, również wymagają wymiany na nowsze modele.
\nPowszechnie przyjęta żywotność urządzeń medycznych to 8–10 lat. Częściowo wyeksploatowane wyroby wymagają intensywnego i niejednokrotnie kosztownego serwisu technicznego. Nowe modele urządzeń w stosunku do poprzednich mają wprowadzone innowacyjne rozwiązania techniczne, są dostosowane do bieżących potrzeb użytkowników, co pozwala na rozszerzenie diagnostyki pacjentów w pomocy przedszpitalnej i zwiększenie bezpieczeństwa wykonywanych interwencji PRM.
\n62 Monitor Polski
\nOprócz wsparcia opieki na miejscu zdarzenia, nacisk powinien zostać położony również na wsparcie opieki szpitalnej – mając na uwadze, że to właśnie po zabezpieczeniu pacjenta na miejscu zdarzenia, w SOR i CU toczą się procedury diagnostyczne decydujące o dalszej sprawności i warunkujące przeżycie oraz są udzielane nierzadko wysokospecjalistyczne świadczenia. Użytkowany sprzęt musi zapewniać wszechstronność działania, łatwość obsługi, a także możliwość wdrożenia właściwego leczenia już na etapie początkowej opieki.
\nRównocześnie sama struktura SOR i organizacja jego przestrzeni wpływa na jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń. Tym samym każdy SOR powinien być umiejscowiony w przestronnych, łatwych w utrzymaniu czystości pomieszczeniach, jednocześnie zapewniających dostęp do infrastruktury dostarczającej gazy medyczne oraz mieszczących niezbędny sprzęt ratunkowy – co mając na uwadze obecny stan większości infrastruktury podmiotów leczniczych, zlokalizowanych w budynkach w większości kilkudziesięcioletnich, stanowi wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia i kadry zarządzającej podmiotami.
\nWymogi stawiane jednostkom systemu PRM jasno określają, że każdy SOR powinien również dysponować bezpośrednio przy nim zlokalizowanym odpowiednim lądowiskiem lub lotniskiem dla śmigłowca ratunkowego w celu sprawnego przekazania pacjenta – zgodnie z obecnym prawodawstwem każdy SOR powinien spełnić ten wymóg do końca 2021 r. Mając na uwadze, że zapewnienie lądowiska dla LZRM umożliwia udzielenie kompleksowej pomocy i znacznie skraca czas dostępu pacjenta w stanie nagłym do opieki szpitalnej, jest konieczne dalsze wspieranie SOR w dostosowywaniu obecnie funkcjonujących lądowisk do całodobowej gotowości i w dążeniu do spełnienia wymagań technicznych, a także tworzenie nowych lądowisk w jednostkach ich nieposiadających.
\nPowyższe przepisy oraz warunki działalności oddziałów ratunkowych wskazują na potrzebę dalszych prac w zakresie modernizacji i dostosowania całości infrastruktury SOR do zwiększających się wymagań projakościowych w celu umożliwienia prawidłowego i niezakłóconego ich funkcjonowania w danym regionie, co stanowi wyzwanie pod względem zarówno organizacyjnym, jak i finansowym dla podmiotów leczniczych, w których działają SOR.
\nWymagania dla funkcjonowania CU i CUD jasno wskazują na konieczność zapewnienia w podmiotach leczniczych, w których działają, nowoczesnej, niezawodnej, wysokospecjalistycznej aparatury medycznej, pozwalającej przeprowadzać skomplikowane zabiegi operacyjne, ale i prowadzić wielotorową diagnostykę. Wykorzystywane pomieszczenia muszą zapewniać również komfort pracy zespołu urazowego oraz szybkie przemieszczanie pacjenta między oddziałami. Tym samym wsparcie powinno być nakierowane także na infrastrukturę CU i CUD, tak aby zapewnić ich niezakłócone funkcjonowanie i całodobową gotowość do zaopatrywania pacjentów w ciężkim stanie.
\nMimo podejmowanych licznych inwestycji w zakresie wsparcia infrastruktury SOR i CU, mając na uwadze ciągły stan gotowości, nieprzerwaną eksploatację sprzętu oraz rosnące wymagania w zakresie jakości i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń, a także potrzebę i plany dotyczące utworzenia nowych jednostek w celu zapewnienia równego dostępu do świadczeń we wszystkich regionach kraju, istnieje konieczność ich dalszego cyklicznego doposażania i modernizacji.
\nWsparcie poszczególnych jednostek systemu PRM oraz jednostek współpracujących pozwala nie tylko zwiększać jego efektywność, poprawiać jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń, lecz także wypełniać luki 63 Monitor Polski
\nV.4. Cel interwencji Priorytetem wsparcia dla infrastruktury ratownictwa medycznego ze środków Funduszu Medycznego będzie wymiana wyeksploatowanych ambulansów ZRM, których wiek wynosi 5 lat i więcej, mając na uwadze ich kluczowe znaczenie dla prawidłowości funkcjonowania systemu PRM.
\nRównolegle strategiczną interwencją do podjęcia ze środków Funduszu Medycznego będzie tworzenie całodobowych lądowisk przy SOR lub dostosowanie obecnie funkcjonujących w celu spełnienia przez wszystkie jednostki wymagań wskazanych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego.
\nWymienione poniżej pozostałe interwencje skierowane do jednostek systemu PRM i jednostek z nim współpracujących będą podejmowane i finansowane w ramach Funduszu po bieżącej analizie potrzeb i przy dostępności środków finansowych. ✓ Interwencją planuje się objąć szereg działań skierowanych do jednostek systemu PRM, którymi są SOR oraz ZRM (w tym LZRM), ze szczególnym uwzględnieniem wymiany wyeksploatowanych ambulansów, których wiek wynosi 5 lat i więcej oraz w dalszej kolejności ambulansów o przebiegu większym niż 300 tys. km. ✓ W ramach Programu planuje się zakupić 241 nowych ambulansów dla ZRM, co pozwoli zapewnić wymianę floty kwalifikującej się obecnie do wymiany z uwagi na wiek. ✓ Planuje się również skierowanie interwencji do pozostałych jednostek systemu PRM i jednostek z nim współpracujących w ramach dalszego rozwoju systemu pomocy w stanach nagłych. Mając na uwadze potrzebę spełniania wymagań jakościowych dotyczących nowoczesnej infrastruktury i użytkowania wysokospecjalistycznego sprzętu medycznego, wsparciem powinny zostać objęte te spośród obecnie funkcjonujących 240 SOR, które wymagają dalszej modernizacji pomieszczeń i wymiany sprzętu i nie zostały objęte do tej pory wsparciem ze środków POIŚ, tj. około 50 SOR oraz w dłuższej perspektywie około 25% jednostek spośród 190 dotychczas wspartych, czyli 50 SOR. Tym samym w ramach Programu przewiduje się wsparcie sumarycznie dla 100 istniejących SOR. ✓ Dodatkowo, biorąc pod uwagę plany utworzenia nowych SOR na terenach, gdzie jest utrudniony dostęp i większe zapotrzebowanie na świadczenia w nich udzielane, wynikające z dużego zagęszczenia ludności (np. województwo śląskie), jest zasadne wsparcie tworzenia nowych SOR lub przekształcania istniejących struktur izb przyjęć w SOR. Uwzględniając, że jeden SOR powinien obejmować 150 tys. mieszkańców, jest zasadne utworzenie na terenie województwa śląskiego 10 nowych SOR i zaplanowanie wsparcia w tym zakresie dla 5 jednostek. Województwo śląskie zamieszkuje zgodnie z aktualnymi danymi GUS ponad 4,5 mln osób – w przeliczeniu na jeden SOR przypada tam 319 tys. mieszkańców, a więc ponad dwukrotnie więcej niż przyjęte założenia sprawnego funkcjonowania systemu PRM. Przy planowanym zwiększeniu liczby SOR o 10 nowych jednostek (z 14 do 24 na Śląsku), jeden SOR obejmie tam zasięgiem około 1865 tys. mieszkańców, co pozwoli znacznie zredukować deficyt w tym zakresie i zapewnić bezpieczne i efektywne funkcjonowanie systemu PRM w województwie śląskim. ✓ Z uwagi na zmieniające się przepisy prawa w zakresie wymagań, jakie powinny spełniać SOR, jest zasadne
\nobjęcie wsparciem podmiotów leczniczych, które w swoich strukturach mają SOR w celu budowy i dostosowania lądowisk przyszpitalnych do obecnych wymagań – spośród obecnie działających 241 SOR, 23 SOR nie mają lądowisk wcale, a 18 SOR ma lądowiska, ale niedostosowane do obecnych przepisów.
\n64 Monitor Polski
\npozwoli na zwiększenie efektywności systemu ratownictwa medycznego. Zwiększy się nasycenie zaawansowanej aparatury medycznej, pozwalającej na szybkie i całodobowe diagnozowanie urazów.
\nV.5. Wskaźniki 422 zakupione ambulanse 387 zmodernizowanych i doposażonych jednostek systemu PRM i jednostek z nim współpracujących 22 doposażone bazy LPR V.6. Budżet Przewidywany maksymalny budżet: 1 721 mln zł
\n65 Monitor Polski
\nProgram Modernizacji Podmiotów Leczniczych, który powstał w celu realizacji zadań subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych, będzie finansowany ze środków Funduszu Medycznego a dofinansowanie zaplanowanych w nim zadań następuje w formie dotacji celowej.
\nPlanowane nakłady z Funduszu Medycznego na realizację wszystkich działań przewidzianych w ramach Programu wynoszą łącznie 6 767 mln zł.
\nHarmonogram działań w podziale na lata wraz z alokacją finansową:
\n5.
\n6.
\n7.
\n8.
\nPoz. 908 wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego (utworzenie nowych SOR lub przekształcenie Izb Przyjęć w SOR) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 100 mln zł; w 2025 r. planowane jest ogłoszenie konkursów w zakresie: − wsparcia rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych (opieka długoterminowa/geriatria) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 1 918 mln zł, − wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego (modernizacja i doposażenie SOR) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 300 mln zł, − wymiany łóżek szpitalnych – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 129 mln zł; w 2026 r. planowane jest ogłoszenie konkursów w zakresie: − wsparcia rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych (opieka długoterminowa/geriatria) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 594 mln zł, − wymiany łóżek szpitalnych – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 129 mln zł, − wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego (zakup ambulansów dla ZRM) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 147 mln zł; w 2027 r. planowane jest ogłoszenie konkursów w zakresie: − wymiany łóżek szpitalnych – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 128 mln zł, − wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego (modernizacja i doposażenie istniejących centrów urazowych oraz centrów urazowych dla dzieci) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 200 mln zł; w 2028 r. planowane jest ogłoszenie konkursów w zakresie: − wymiany łóżek szpitalnych – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 137 mln zł, − wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego (zakup ambulansów dla ZRM) – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 148 mln zł; w 2029 r. planowane jest ogłoszenie konkursu w zakresie: − wymiany łóżek szpitalnych – wartość środków przeznaczonych na konkurs to 129 mln zł.
\nŚrodki finansowe zostaną przeznaczone na działania, którym w wyniku przeprowadzonej analizy nadano status priorytetowy, a które z uwagi na znaczne potrzeby finansowe systemu ochrony zdrowia w innych obszarach były dotychczas w niewystarczającym stopniu dofinansowane., tj.:
\nŚrodki finansowe na realizację zadań w ww. obszarze będą przeznaczone na przeprowadzenie niezbędnych robót remontowo-budowlanych oraz zakup sprzętu medycznego i wyposażenia, które są niezbędne w procesie przekształcania oddziałów oraz modernizacji złego stanu infrastrukturalnego istniejących struktur. W dalszej kolejności środki będą przeznaczone na inwestycje w rozwój infrastruktury w zakresie opieki długoterminowej i geriatrii w tym m.in. na tworzenie nowych oddziałów i struktur w podmiotach leczniczych oraz rozwój istniejących przez zwiększenie liczby łóżek na oddziałach.
\n68 Monitor Polski
\nWsparcie w zakresie wymiany łóżek szpitalnych będzie polegało na wymianie zużytych i przestarzałych łóżek szpitalnych, wykorzystywanych w procesie hospitalizacji pacjenta, dostosowanych do specyfiki działalności danego oddziału, w tym łóżek intensywnej opieki medycznej i łóżek specjalistycznych. Środki finansowe na realizację zadań w ww. obszarze będą przeznaczone także na zakup łóżek szpitalnych, w tym łóżek intensywnej opieki medycznej wraz z materacami, szafkami przyłóżkowymi oraz niezbędnym dodatkowym wyposażeniem.
\nZe wsparcia będą mogły skorzystać podmioty lecznicze udzielające całodobowych, stacjonarnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie leczenia szpitalnego. Szczegółowy zakres każdego naboru oraz wymogi, jakie będzie musiał spełnić wnioskodawca w celu uzyskania dofinansowania, zostaną przedstawione w regulaminie poszczególnych naborów ogłaszanych przez Ministra Zdrowia;
\nWsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego będzie realizowane na etapie zarówno pozaszpitalnym, czyli w zakresie wyposażenia ZRM w środki transportu sanitarnego (ambulanse), modernizacji i doposażenia infrastruktury śmigłowcowej oraz zaplecza naziemnego na potrzeby działań ratowniczych i szkoleniowych LZRM, jak i szpitalnym, czyli w odniesieniu do SOR i CU, w tym w zakresie budowy i dostosowania lądowisk przyszpitalnych w miejscu działalności SOR.
\nJako jeden z pierwszych konkursów planowany jest nabór wniosków w zakresie budowy i modernizacji lądowisk przy SOR, co wynika z konieczności wypełnienia zapisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego przez kierowników szpitali mających SOR.
\nPlanowane są również nabory w zakresie modernizacji i doposażenia SOR, wsparcia naziemnych ZRM i LZRM, a także wsparcia CU oraz CUD.
\nZe wsparcia będą mogły skorzystać podmioty lecznicze, w których skład wchodzą jednostki systemu PRM (zespoły ratownictwa medycznego, w tym LZRM oraz SOR), jednostki współpracujące z systemem PRM (CU dla dorosłych i CUD). Szczegółowy zakres każdego naboru oraz wymogi, jakie będzie musiał spełnić wnioskodawca w celu uzyskania dofinansowania, zostaną przedstawione w regulaminie poszczególnych naborów ogłaszanych przez Ministra Zdrowia.
\nTABELA 11. Zestawienie poszczególnych działań w ramach Programu Lp.
\nPlanowane interwencje 1.
\nWsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych Wsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych przekształcających oddziały szpitalne lub ich części w oddziały geriatryczne udzielające stacjonarnych świadczeń w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie geriatria oraz w struktury opieki długoterminowej, w ramach których będą udzielane 1.1. stacjonarne świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze finansowane ze środków publicznych 69 Planowana kwota wsparcia 4 007 mln zł 1 351 mln zł Monitor Polski 1.2.
\n1.3.
\nWsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze środków publicznych z zakresu ratownictwa medycznego – naziemne zespoły ratownictwa medycznego (ZRM) i lotnicze zespoły ratownictwa medycznego (LZRM) 3.2.
\nWsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze środków publicznych z zakresu leczenia szpitalnego, w których skład wchodzą jednostki systemu PRM
\nWsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze środków publicznych z zakresu leczenia szpitalnego, w których skład wchodzą jednostki współpracujące z systemem PRM – centra urazowe (CU) oraz centra urazowe dla dzieci (CUD) 2.
\n2.1.
\n3.
\n1 039 mln zł 1 721 mln zł 726 mln zł 200 mln zł Przy realizacji działań Programu minister właściwy do spraw zdrowia będzie miał na względzie potrzeby zdrowotne w poszczególnych regionach kraju, biorąc pod uwagę m.in. mapy potrzeb zdrowotnych, o których mowa w art. 95a ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), tak aby w miarę możliwości stopniowo zmniejszać nierówności w dostępie do usług zdrowotnych w poszczególnych województwach.
\n70 Monitor Polski
\nMonitorowanie Programu odbywać się będzie na dwóch poziomach:
\nI. poszczególnych umów zawartych w ramach Programu – przez bieżący monitoring postępu rzeczowego i finansowego umów;
\nII.
\nProgramu – w cyklu trzyletnim będzie publikowany raport z wdrażania Programu opisujący poziom osiągnięcia poszczególnych wskaźników oraz analizujący stopień osiągnięcia celów Programu.
\nRealizatorzy zadań będą zobowiązani do przedstawiania sprawozdań finansowych i merytorycznych z realizacji zadań w terminie określonym w zawartych umowach. Na podstawie przekazywanych sprawozdań Ministerstwo Zdrowia będzie monitorować prawidłową realizację zadań oraz stopień osiągnięcia poszczególnych wskaźników Programu.
\nW ramach Programu przyjęto następujące wskaźniki realizacji interwencji:
\nLp.
\nNazwa wskaźnika Wartość docelowa44) 1 Liczba zmodernizowanych i doposażonych podmiotów leczniczych udzielających świadczeń w zakresie opieki długoterminowej 177 2 Liczba zmodernizowanych i doposażonych podmiotów leczniczych udzielających świadczeń w zakresie geriatrii 60 3 Liczba utworzonych łóżek w opiece długoterminowej 15 000 4 Liczba utworzonych łóżek w geriatrii 1000 5 Liczba wymienionych łóżek, w tym intensywnej opieki medycznej 90 000 6 Liczba zakupionych ambulansów 422 7 Liczba zmodernizowanych i doposażonych jednostek systemu PRM i jednostek z nim współpracujących 387 8 Liczba doposażonych baz LPR 22 Na koniec II kwartału następującego po 2023 r., 2026 r. i 2029 r. zostaną opublikowane raporty z wdrażania Programu opisujące poziom osiągnięcia poszczególnych wskaźników oraz analizujące stopień osiągnięcia celów Programu.
\n72