Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 września 2008 r. w sprawie sposobu monitorowania wielkości emisji substancji objętych wspólnotowym system

Dziennik Ustaw Nr 183 — 9720 — Poz. 1142 1142 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA1) z dnia 12 wrzeÊnia 2008 r. w sprawie sposobu monitorowania wielkoÊci emisji substancji obj´tych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji Na podstawie art. 41 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. Nr 281, poz. 2784) zarzàdza si´, co nast´puje: cji lub pierwiastka — odpowiadajàce handlowej klasyfikacji „czysty”, przy czym w przypadku biomasy wyra˝enie to odnosi si´ do frakcji w´gla z biomasy w ca∏kowitej iloÊci w´gla w paliwie lub materiale; § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) sposób monitorowania wielkoÊci emisji; 2) cz´stotliwoÊç przekazywania danych dotyczàcych monitorowanych wielkoÊci emisji; 3) zakres informacji zawartych w rocznym raporcie; 4) form´ i uk∏ad rocznego raportu; 5) sposób weryfikacji rocznych raportów. § 2. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o: 1) biomasie — rozumie si´ przez to niekopalny materia∏ organiczny ulegajàcy biodegradacji, pochodzàcy z roÊlin, zwierzàt i mikroorganizmów, a tak˝e produkty, produkty uboczne, pozosta∏oÊci i odpady z dzia∏alnoÊci w rolnictwie, leÊnictwie i z pokrewnych kategorii dzia∏alnoÊci przemys∏owej, niekopalne i ulegajàce biodegradacji frakcje organiczne odpadów przemys∏owych i komunalnych, w tym gazy i p∏yny odzyskiwane w procesie rozk∏adu niekopalnego i ulegajàcego biodegradacji materia∏u organicznego; wykaz materia∏ów uznawanych za biomas´ jest okreÊlony w cz´Êci F za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia; wskaênik emisji biomasy wynosi zero [Mg CO2/TJ lub Mg lub m3]; 2) ciàg∏ym pomiarze emisji — rozumie si´ przez to zestaw czynnoÊci majàcych na celu okreÊlenie wartoÊci wielkoÊci emisji poprzez kilkakrotne w ciàgu godziny pomiary, przy zastosowaniu pomiaru na miejscu w kominie lub procedur polegajàcych na pobieraniu prób przez przyrzàd pomiarowy zlokalizowany w pobli˝u komina; nie obejmujàc metod pomiarowych polegajàcych na pobieraniu pojedynczych próbek z komina w rozumieniu rozporzàdzenia Ministra Ârodowiska z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie wymagaƒ w zakresie prowadzenia pomiarów wielkoÊci emisji (Dz. U. Nr 283, poz. 2842); 3) CO2 zwiàzanym w paliwie — rozumie si´ przez to iloÊç CO2 b´dàcà cz´Êcià paliwa; 4) czystym materiale lub paliwie — rozumie si´ przez to materia∏ lub paliwo zawierajàce co najmniej 97 % (w odniesieniu do masy) okreÊlonej substan——————— 1) Minister Ârodowiska kieruje dzia∏em administracji rzàdo- wej — Êrodowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Ârodowiska (Dz. U. Nr 216, poz. 1606). 5) dok∏adnoÊci — rozumie si´ przez to stopieƒ zgodnoÊci wyniku pomiaru i rzeczywistej wartoÊci danej wielkoÊci (albo wartoÊci referencyjnej/odniesienia, okreÊlonej empirycznie przy zastosowaniu znormalizowanych metod przyj´tych w skali mi´dzynarodowej i materia∏ów kalibracyjnych sprawdzanych pod kàtem zgodnoÊci), przy uwzgl´dnieniu zarówno czynników losowych, jak i systematycznych; 6) g∏ównych êród∏ach w instalacji, ∏àcznie z g∏ównymi strumieniami paliw i materia∏ów — rozumie si´ przez to êród∏a, które nie nale˝à do grupy pomniejszych êróde∏; 7) grupie emisji — rozumie si´ przez to przedzia∏, w jakim znajduje si´ dana instalacja, okreÊlony zgodnie ze Êrednià wielkoÊcià rocznej emisji CO2 w poprzednim okresie rozliczeniowym z ca∏ej instalacji, gdzie:

1. a)grupa A oznacza Êrednià wielkoÊç rocznej emisji CO2 w poprzednim okresie rozliczeniowym ≤ 50 tys. Mg CO2,
2. b)grupa B oznacza Êrednià wielkoÊç rocznej emisji CO2 w poprzednim okresie rozliczeniowym > 50 tys. Mg CO2 i ≤ 500 tys. Mg CO2,
3. c)grupa C oznacza Êrednià wielkoÊç rocznej emisji CO2 w poprzednim okresie rozliczeniowym > 500 tys. Mg CO2; 8) przyrzàdzie pomiarowym — rozumie si´ przez to urzàdzenie, które ma byç u˝yte do dokonania pomiarów samodzielnie lub w po∏àczeniu z urzàdzeniem/urzàdzeniami uzupe∏niajàcymi; 9) istotnej niezgodnoÊci — rozumie si´ przez to niezgodnoÊç z wymaganiami planu monitorowania, która to niezgodnoÊç mo˝e byç potraktowana przez organ kontrolny jako niezgodna z warunkami zezwolenia i mo˝e prowadziç do innego traktowania instalacji przez organ w∏aÊciwy; 10) metodyce monitorowania — rozumie si´ przez to metody stosowane do ustalenia wielkoÊci emisji z instalacji, ∏àcznie z doborem poziomów dok∏adnoÊci dla poszczególnych elementów zestawu danych; 11) metodzie bilansu energii — rozumie si´ przez to metod´ s∏u˝àcà do szacowania iloÊci energii zawartej w paliwie zu˝ytym w kotle, obliczonej jako suma ciep∏a u˝ytecznego i wszelkich strat energii, mi´dzy innymi w drodze promieniowania, przenoszenia i emisji gazów spalinowych; Dziennik Ustaw Nr 183 — 9721 — 12) niepewnoÊci — rozumie si´ przez to parametr zwiàzany z wynikiem okreÊlania wielkoÊci, charakteryzujàcy rozproszenie wartoÊci, jakie mo˝na racjonalnie przypisaç danej wielkoÊci, przy uwzgl´dnieniu wp∏ywu zarówno czynników systematycznych, jak i losowych, i wyra˝ony w procentach dla przedzia∏u ufnoÊci wartoÊci Êredniej wynoszàcego 95 %, z uwzgl´dnieniem wszelkiej asymetrii w rozk∏adzie wartoÊci; 13) niezgodnoÊci — rozumie si´ przez to jakàkolwiek czynnoÊç lub pomini´cie czynnoÊci w instalacji podlegajàcej weryfikacji, zamierzone lub niezamierzone, które jest sprzeczne z planem monitorowania; 14) nieracjonalnych kosztach — rozumie si´ przez to koszty niewspó∏mierne do spodziewanego przez prowadzàcego instalacj´ efektu w postaci podniesienia poziomu dok∏adnoÊci monitorowania wielkoÊci emisji CO2, które prowadzàcy instalacj´ poniós∏by w przypadku zastosowania podwy˝szonego poziomu dok∏adnoÊci, z tym ˝e nieracjonalnoÊç kosztowa zosta∏a uzasadniona w zezwoleniu wydanym przez organ w∏aÊciwy z zachowaniem nale˝ytej starannoÊci; w odniesieniu do Êrodków podnoszàcych jakoÊç monitorowania emisji, ale niewywierajàcych bezpoÊredniego wp∏ywu na dok∏adnoÊç. Koszty mo˝na uznaç za nieracjonalne, je˝eli przekraczajà wskaênikowy poziom 1 % Êredniej wartoÊci dost´pnych danych dotyczàcych emisji podawanych w poprzednim okresie rozliczeniowym; w odniesieniu do instalacji nieposiadajàcych tego rodzaju danych historycznych, jako poziom odniesienia stosuje si´ dane z reprezentatywnych instalacji, w których prowadzi si´ takie same lub porównywalne dzia∏ania, skalowanych zgodnie z ich mocà produkcyjnà; 15) nieracjonalnoÊci technicznej — rozumie si´ przez to dzia∏ania nieuzasadnione pod wzgl´dem wykonalnoÊci technicznej, niewspó∏mierne do spodziewanego przez prowadzàcego instalacj´ efektu, w postaci podniesienia poziomu dok∏adnoÊci monitorowania wielkoÊci emisji CO2, które mogà byç zrealizowane przez prowadzàcego instalacj´ w wymaganym czasie, których nieracjonalnoÊç zosta∏a stwierdzona i udokumentowana przez prowadzàcego instalacj´ w raporcie; 16) organie w∏aÊciwym — rozumie si´ przez to organ w∏aÊciwy do wydania pozwolenia zintegrowanego lub pozwolenia na wprowadzanie gazów lub py∏ów do powietrza, o których mowa w art. 378 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony Êrodowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z póên. zm.2)); 17) partii paliwa (surowca, materia∏
4. u)— rozumie si´ przez to iloÊç paliwa (surowca, materia∏
5. u)dostarczanà jednorazowo lub w sposób ciàg∏y w okreÊlonej jednostce czasu, poddawanà reprezentatywnemu próbkowaniu, dla których okreÊla si´ wartoÊç opa∏owà i zawartoÊç w´gla oraz inne cechy sk∏adu chemicznego; ——————— 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 111, poz. 708, Nr 138, poz. 865, Nr 154, poz. 958 i Nr 171, poz. 1056. Poz. 1142 18) paliwie (materia∏ach) w obrocie handlowym — rozumie si´ przez to paliwa (materia∏
6. y)o okreÊlonym sk∏adzie, podlegajàce cz´stemu i swobodnemu obrotowi, jeÊli dana partia paliwa (materia∏
7. u)by∏a przedmiotem handlu mi´dzy stronami ekonomicznie niezale˝nymi, wliczajàc w to wszystkie komercyjne paliwa znormalizowane, gaz ziemny, ci´˝ki i lekki olej opa∏owy, w´giel, koks naftowy; 19) planie monitorowania — rozumie si´ przez to szczegó∏owà, kompletnà i przejrzystà dokumentacj´ metodyki monitorowania wielkoÊci emisji z instalacji, w tym dokumentacj´ w zakresie gromadzenia i obróbki danych, a tak˝e systemu kontroli poprawnoÊci danych; 20) pomniejszych êród∏ach, pomniejszych strumieniach paliw i materia∏ów wsadowych — rozumie si´ przez to êród∏a, strumienie materia∏ów wsadowych, które emitujà rocznie nie wi´cej ni˝ 5 tys. Mg CO2 lub na które przypada nie wi´cej ni˝ 10 % (do maksymalnej wielkoÊci wk∏adu 100 tys. Mg CO2 pochodzàcego z paliw kopalnych rocznie) ca∏kowitej rocznej wielkoÊci emisji CO2 z danej instalacji, przy czym chodzi o wielkoÊç wi´kszà w kategoriach bezwzgl´dnych wielkoÊci emisji; 21) powa˝nym zafa∏szowaniu — rozumie si´ przez to zafa∏szowanie (pomini´cie, b∏´dnà interpretacj´ i b∏´dy, bez uwzgl´dniania dopuszczalnej niepewnoÊci) w rocznym raporcie, które wed∏ug oceny weryfikatora mo˝e wp∏ynàç na wiarygodnoÊç raportu; 22) poziomie dok∏adnoÊci — rozumie si´ przez to metodyk´ ustalania poszczególnych elementów zestawu danych (dotyczàcych rodzaju instalacji i êróde∏ w ramach instalacji, wskaêników emisji oraz wspó∏czynników utleniania lub konwersji), w poszczególnych grupach emisji, w celu jak najdok∏adniejszego okreÊlenia wielkoÊci emisji CO2; poziom dok∏adnoÊci oznaczony jest kolejnymi liczbami od 1 do 4, z tym ˝e im wi´ksza liczba, tym poziom dok∏adnoÊci jest wy˝szy; równowa˝ne poziomy dok∏adnoÊci oznaczone sà lit. a lub b; 23) poziomie istotnoÊci — rozumie si´ przez to próg iloÊciowy lub punkt odci´cia zastosowany do okreÊlenia prawid∏owych wniosków z weryfikacji danych dotyczàcych wielkoÊci emisji, podanych w rocznym raporcie; 24) poziomie pewnoÊci — rozumie si´ przez to stopieƒ, do jakiego weryfikator jest przekonany, ˝e wnioski z weryfikacji dowodzà, i˝ informacje przekazane w rocznym raporcie dla instalacji sà wolne od powa˝nych zafa∏szowaƒ lub zafa∏szowania takie wyst´pujà; 25) racjonalnym zapewnieniu — rozumie si´ przez to wysoki, ale nie absolutny poziom zapewnienia, wyra˝ony pozytywnie we wnioskach z weryfikacji, czy weryfikowany roczny raport jest wolny od powa˝nych zafa∏szowaƒ oraz czy instalacja nie wykazuje powa˝nych niezgodnoÊci; 26) ryzyku zawodnoÊci systemów kontroli wewn´trznej — rozumie si´ przez to podatnoÊç parametru w rocznym raporcie na powa˝ne zafa∏szowanie, któremu system kontroli nie zapobiegnie, nie wykryje go ani nie skoryguje na czas; Dziennik Ustaw Nr 183 — 9722 — 27) ryzyku niewykrycia — rozumie si´ przez to ryzyko polegajàce na tym, ˝e weryfikator nie wykryje powa˝nego zafa∏szowania lub powa˝nej niezgodnoÊci; 28) ryzyku nieod∏àcznym — rozumie si´ przez to podatnoÊç zestawu danych okreÊlonych w rocznym raporcie na powa˝ne zafa∏szowania, przy za∏o˝eniu, ˝e nie prowadzono zwiàzanych z nim dzia∏aƒ kontrolnych; 29) ryzyku weryfikacyjnym — rozumie si´ przez to ryzyko wyra˝enia przez weryfikatora nieprawid∏owych wniosków z weryfikacji, b´dàcych funkcjà ryzyka nieod∏àcznego, ryzyka zawodnoÊci systemów kontroli wewn´trznej i ryzyka niewykrycia; 30) strumieniu materia∏ów wsadowych lub paliw — rozumie si´ przez to rodzaj paliwa, surowca lub produktu, który w wyniku zu˝ycia lub produkcji powoduje powstawanie emisji CO2 w jednym êródle lub w wi´kszej liczbie êróde∏; 31) systemie pomiarowym — rozumie si´ przez to kompletny zestaw przyrzàdów pomiarowych i innego sprz´tu, stosowany do okreÊlania elementów zestawu danych; 32) warunkach normalnych — rozumie si´ przez to temperatur´ wynoszàcà 273,15 K (tj. 0 °C) i ciÊnienie wynoszàce 101 325 Pa dla metra szeÊciennego (m3), wykorzystywane przez prowadzàcego instalacj´ do monitorowania wielkoÊci emisji CO2, które sà udokumentowane i przedstawione w rocznym raporcie; 33) weryfikatorze — rozumie si´ przez to uprawnionego, niezale˝nego audytora lub wojewódzkiego inspektora ochrony Êrodowiska, dokonujàcego weryfikacji w zakresie zgodnoÊci informacji zawartych w rocznym raporcie ze stanem faktycznym; 34) wzorcowaniu — rozumie si´ przez to zestaw czynnoÊci, które w danych warunkach okreÊlajà zale˝noÊci mi´dzy wartoÊciami wskazywanymi przez przyrzàd pomiarowy lub system pomiarowy lub wartoÊciami reprezentowanymi przez wzorzec miary lub materia∏ referencyjny a odpowiednimi wartoÊciami wielkoÊci uzyskanymi na podstawie wzorca porównawczego; 35) zachowawczoÊci — rozumie si´ przez to zestaw za∏o˝eƒ, który zosta∏ zdefiniowany w taki sposób, aby nie nastàpi∏o niedoszacowanie emisji; 36) zestawie danych — rozumie si´ przez to nast´pujàce wartoÊci odpowiednio: iloÊç zu˝ytego paliwa (surowca, materia∏u), wartoÊç opa∏owà paliwa, wskaênik emisji, wspó∏czynnik utleniania lub konwersji, zawartoÊç w´gla oraz frakcje biomasy; 37) znormalizowanych paliwach handlowych — rozumie si´ przez to znormalizowane paliwa handlowe w skali mi´dzynarodowej, których wartoÊç opa∏owa zosta∏a okreÊlona z dok∏adnoÊcià ±1 % z poziomem ufnoÊci 95 %; 38) êródle — rozumie si´ przez to urzàdzenie lub zespó∏ urzàdzeƒ mo˝liwy do zidentyfikowania w ramach instalacji jako oddzielne êród∏o, z którego emitowane sà gazy cieplarniane; Poz. 1142 39) êród∏ach de minimis, strumieniach materia∏ów wsadowych lub paliw de minimis — rozumie si´ przez to grup´ pomniejszych êróde∏, które ∏àcznie emitujà maksymalnie 1 tys. Mg CO2 lub mniej lub na które przypada nie wi´cej ni˝ 2 % (do maksymalnej wielkoÊci wk∏adu 20 tys. Mg CO2 pochodzàcych z paliw kopalnych rocznie) ca∏kowitej rocznej emisji CO2 z instalacji przed odj´ciem przenoszonego CO2, przy czym chodzi o wielkoÊç wi´kszà w kategoriach bezwzgl´dnych wielkoÊci emisji. § 3. 1. Monitoruje si´ ca∏kowità wielkoÊç emisji CO2 z instalacji, z podzia∏em na: 1) emisje powstajàce w warunkach normalnej eksploatacji instalacji oraz 2) emisje powstajàce w warunkach odbiegajàcych od normalnych, w∏àcznie z rozruchem i zamykaniem instalacji lub poszczególnych êróde∏ wchodzàcych w sk∏ad instalacji oraz sytuacjami awaryjnymi, wyst´pujàcymi w danym okresie rozliczeniowym. 2. Ogólny sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 dla wszystkich rodzajów instalacji obj´tych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia. 3. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z procesów spalania paliw okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia. 4. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z rafinerii ropy naftowej okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. 5. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z pieców koksowniczych okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia. 6. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji pra˝enia i spiekania rud metali, w tym rudy siarczkowej, okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia. 7. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji do pierwotnego lub wtórnego wytopu surówki ˝elaza lub stali surowej, w tym do ciàg∏ego odlewania stali, okreÊla za∏àcznik nr 6 do rozporzàdzenia. 8. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji do produkcji klinkieru cementowego w piecach obrotowych okreÊla za∏àcznik nr 7 do rozporzàdzenia. 9. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji do produkcji wapna okreÊla za∏àcznik nr 8 do rozporzàdzenia. 10. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji do produkcji szk∏a, w tym w∏ókna szklanego, okreÊla za∏àcznik nr 9 do rozporzàdzenia. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9723 — 11. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocà wypalania okreÊla za∏àcznik nr 10 do rozporzàdzenia. 12. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji do produkcji papieru lub tektury okreÊla za∏àcznik nr 11 do rozporzàdzenia. § 4. 1. Monitorowanie wielkoÊci emisji CO2, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, wykonuje si´ poprzez wskazanie zestawu danych stosowanego we wzorach obliczeniowych okreÊlonych w cz´Êci A za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia lub na podstawie pomiarów okreÊlonych w cz´Êci B za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia. 2. W przypadku prowadzenia monitorowania na podstawie pomiarów, prowadzàcy instalacj´ potwierdza uzyskane wielkoÊci emisji CO2 za pomocà wzorów obliczeniowych okreÊlonych w za∏àcznikach nr 1—11 do rozporzàdzenia. Poz. 1142 z dnia 16 lipca 2004 r. — Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z póên. zm.3)). § 6. Sposób weryfikacji rocznych raportów jest okreÊlony w za∏àczniku nr 13 do rozporzàdzenia. § 7. Szczegó∏owy sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 z instalacji za pomocà ciàg∏ych pomiarów emisji okreÊla za∏àcznik nr 14 do rozporzàdzenia. § 8. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Ârodowiska z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu monitorowania wielkoÊci emisji substancji obj´tych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji (Dz. U. Nr 16, poz. 124). § 9. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ od dnia 1 stycznia 2008 r. w zakresie dotyczàcym sposobu monitorowania wielkoÊci emisji, cz´stotliwoÊci przekazywania danych dotyczàcych monitorowanych wielkoÊci emisji, zakresu informacji zawartych w rocznym raporcie oraz formy i uk∏adu rocznego raportu. § 5. 1. Zakres informacji zawartych w rocznym raporcie oraz forma i uk∏ad rocznego raportu okreÊla za∏àcznik nr 12 do rozporzàdzenia. § 10. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. 2. Prowadzàcy instalacj´ przekazuje dane dotyczàce monitorowanych wielkoÊci emisji CO2 w rocznym raporcie. ——————— 3. Roczny raport przekazywany jest w formie pisemnej oraz elektronicznej za poÊrednictwem publicznych sieci telekomunikacyjnych w rozumieniu ustawy Minister Ârodowiska: M. Nowicki 3) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703, z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 267, poz. 2258, z 2006 r. Nr 12, poz. 66, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 170, poz. 1217, Nr 220, poz. 1600, Nr 235, poz. 1700 i Nr 249, poz. 1834, z 2007 r. Nr 23, poz. 137, Nr 50, poz. 331 i Nr 82, poz. 556 oraz z 2008 r. Nr 17, poz. 101. Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Ârodowiska z dnia 12 wrzeÊnia 2008 r. (poz. 1142) Za∏àcznik nr 1 OGÓLNY SPOSÓB MONITOROWANIA WIELKOÂCI EMISJI CO2 DLA WSZYSTKICH RODZAJÓW INSTALACJI OBJ¢TYCH WSPÓLNOTOWYM SYSTEMEM HANDLU UPRAWNIENIAMI DO EMISJI 1. Monitorowanie wielkoÊci emisji CO2 wykonuje si´ przez u˝ycie wzorów obliczeniowych okreÊlonych w za∏àcznikach do rozporzàdzenia lub na podstawie pomiarów, z wykorzystaniem zestawu danych okreÊlonych z poziomem dok∏adnoÊci wynikajàcym z zakwalifikowania instalacji do odpowiedniej grupy emisji, zgodnie ze Êrednià wielkoÊcià rocznej emisji CO2 w poprzednim okresie rozliczeniowym z instalacji obj´tej wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji. ——————— 1) Rodzaje instalacji okreÊlone w rozporzàdzeniu Ministra Ârodowiska z dnia 31 marca 2006 r. w sprawie rodzajów instalacji obj´tych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji (Dz. U. Nr 60, poz. 429, z póên. zm.). Dla rodzajów instalacji1) elementy zestawu danych podaje si´ z poziomem dok∏adnoÊci wynikajàcym z zakwalifikowania instalacji do odpowiedniej grupy emisji, zgodnie z tabelà nr 4. 2. W odniesieniu do rodzajów instalacji, dla których rozporzàdzenie przewiduje równowa˝ny poziom dok∏adnoÊci, mo˝na dowolnie zastosowaç jeden z poziomów, zamieniç jeden poziom na drugi, odnotowujàc takà zamian´ w rocznym raporcie, pod warunkiem ˝e w zezwoleniu znajduje si´ opis spe∏niania przez prowadzàcego instalacj´ wymagaƒ obu poziomów dok∏adnoÊci. 3. W odniesieniu do rodzajów instalacji, dla których rozporzàdzenie przewiduje alternatywnà metod´ obli- Dziennik Ustaw Nr 183 — 9724 — czeniowà2), mo˝na dowolnie zastosowaç jednà z podanych metod, zamieniç jednà metod´ na drugà, odnotowujàc takà zamian´ w rocznym raporcie, pod warunkiem ˝e w okreÊlonej w zezwoleniu procedurze monitorowania znajduje si´ opis spe∏niania przez prowadzàcego instalacj´ wymagaƒ obu metod obliczeniowych. 4. Je˝eli z rocznego raportu za rok „n” wynika, ˝e wielkoÊç emisji monitorowanego CO2 przekracza wielkoÊç granicznà w grupie emisji (odpowiednio 50 tys. Mg CO2 lub 500 tys. Mg CO2), to nale˝y zmieniç poziom dok∏adnoÊci na odpowiedni, okreÊlony dla danej grupy emisji; zmiana musi nastàpiç najpóêniej od dnia 1 stycznia roku „n+2” i mieç charakter trwa∏y. 5. Je˝eli sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 oparty na najwy˝szym poziomie dok∏adnoÊci jest czasowo niewykonalny z powodów nieracjonalnoÊci technicznej, mo˝na stosowaç poziom dok∏adnoÊci o jeden stopieƒ ni˝szy do czasu przywrócenia warunków umo˝liwiajàcych stosowanie poprzedniego wy˝szego poziomu dok∏adnoÊci. Nale˝y podjàç wszelkie mo˝liwe dzia∏ania niezb´dne dla umo˝liwienia jak najszybszego przywrócenia poziomu dok∏adnoÊci stosowanego pierwotnie do celów monitorowania. 6. Wszelkie zmiany poziomów dok∏adnoÊci oraz szczegó∏owe informacje na temat przejÊciowo stosowanej metodyki monitorowania, w tym czas jej stosowania oraz wielkoÊç emisji CO2, pochodzàcà z poszczególnych okresów odst´pstwa od metodyki okreÊlonej w zezwoleniu, nale˝y uzasadniç i w pe∏ni udokumentowaç w rocznym raporcie. Zmiana poziomów dok∏adnoÊci, jaka mia∏a miejsce w czasie danego roku okresu rozliczeniowego, powinna byç uj´ta w oddzielnej cz´Êci raportu za odpowiednie cz´Êci danego roku okresu rozliczeniowego. 7. Je˝eli do monitorowania wielkoÊci emisji CO2 stosuje si´ dla danego typu paliwa wartoÊci opa∏owe i wskaêniki emisji, w∏aÊciwe dla danego kraju, zg∏oszone w najnowszym wykazie przekazanym do Sekretariatu Konwencji Ramowej Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatycznych, nale˝y stosowaç wskaêniki emisji, wartoÊci opa∏owe z Tabel wartoÊci opa∏owych i wskaêników emisji CO2 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji obowiàzujàcych w danym roku kalendarzowym, przygotowanych w oparciu o dane zg∏oszone w najnowszym wykazie przekazanym do Sekretariatu Konwencji Ramowej Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatycznych i zastosowanych w Raporcie inwentaryzacji emisji gazów cieplarnianych i ich prekursorów do powietrza za ostatni dost´pny rok, og∏oszonych na stronach internetowych Ministerstwa Ârodowiska i informacyjnie na stronach internetowych Krajowego Administratora Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji. 8. Nie monitoruje si´ wielkoÊci emisji CO2 ze spalania paliw w silnikach spalinowych wykorzystywanych do celów transportowych. ——————— 2) „Metoda W — W´glany”, „Metoda G — Gips”, „Metoda P — Produkcja klinkieru” i „Metoda T — Tlenki alkaliczne” przedstawione w za∏àcznikach nr 2, 7, 8, 9, 10 do rozporzàdzenia. Poz. 1142 9. Sposób monitorowania wielkoÊci emisji CO2 przez ka˝dego prowadzàcego instalacj´ jest oparty na planie monitorowania. Monitorowanie emisji CO2 prowadzi prowadzàcy instalacj´ na podstawie planu monitorowania, który zawiera: 1) opis instalacji, która ma byç obj´ta monitorowaniem, w tym: oznaczenie prowadzàcego instalacj´ i jego adres zamieszkania lub siedziby, informacj´ o tytule prawnym do instalacji, informacj´ o rodzaju instalacji oraz charakterystyk´ technicznà êróde∏ powstawania i miejsca emisji substancji, informacje o rodzajach wykorzystywanych materia∏ów, surowców i paliw oraz o wielkoÊci produkcji w ka˝dym roku z ostatnich 5 lat; 2) informacje dotyczàce zakresu obowiàzków zwiàzanych z monitorowaniem i raportowaniem w odniesieniu do danej instalacji; 3) wykaz êróde∏ emisji i strumieni materia∏ów wsadowych, które majà byç obj´te monitorowaniem w ramach ka˝dego rodzaju instalacji prowadzonego w tej instalacji; 4) opis metody obliczeƒ lub metody pomiarów, która ma byç zastosowana; 5) wykaz poziomów dok∏adnoÊci dla poszczególnych elementów zestawu danych: danych dotyczàcych rodzaju instalacji, odpowiednio zu˝ytego paliwa i jego wartoÊci opa∏owej, wskaêników emisji, wspó∏czynników utleniania lub konwersji dla ka˝dego strumienia materia∏ów wsadowych, który ma byç obj´ty monitorowaniem; 6) opis systemów pomiarowych oraz specyfikacje i dok∏adnà lokalizacj´ przyrzàdów pomiarowych, które zostanà zastosowane do ka˝dego ze strumieni materia∏ów wsadowych lub paliw, który ma byç obj´ty monitorowaniem; 7) w stosownych przypadkach dowody wykazujàce zgodnoÊç z progami niepewnoÊci dla danych dotyczàcych rodzaju instalacji oraz innych parametrów dla poziomów dok∏adnoÊci zastosowanych dla ka˝dego ze strumieni materia∏ów wsadowych lub paliw; 8) w stosownych przypadkach opis metody stosowanej do próbkowania paliwa i materia∏ów w celu ustalenia wartoÊci opa∏owej, zawartoÊci w´gla, wskaêników emisji i wspó∏czynnika utleniania lub konwersji oraz zawartoÊci biomasy dla ka˝dego ze strumieni materia∏ów wsadowych lub paliw; 9) opis êróde∏ lub metod analitycznych, które prowadzàcy instalacj´ zamierza u˝yç do okreÊlenia wartoÊci opa∏owych, zawartoÊci w´gla, wskaênika emisji, wspó∏czynnika utleniania, wspó∏czynnika konwersji lub frakcji biomasy dla ka˝dego ze strumieni materia∏ów wsadowych lub paliw; 10) w stosownych przypadkach, wykaz i opis nieakredytowanych laboratoriów i odnoÊnych procedur analitycznych, wraz z wykazem wszelkich odnoÊnych procedur zapewnienia jakoÊci; Dziennik Ustaw Nr 183 — 9725 — Poz. 1142 11) w stosownych przypadkach, opis systemu ciàg∏ego pomiaru emisji do wykorzystania na potrzeby monitorowania êróde∏ emisji (w tym punktów pomiarowych, cz´stotliwoÊci pomiarów, stosowanych urzàdzeƒ, procedur wzorcowania, gromadzenia danych i procedur ich przechowywania oraz metod potwierdzania obliczeƒ i raportowania w zakresie danych dotyczàcych dzia∏alnoÊci, wskaêników emisji); 14) w stosownych przypadkach, informacje na temat odpowiednich powiàzaƒ z dzia∏aniami podejmowanymi w ramach programu ekozarzàdzania i audytu (EMAS)3) lub innych systemów zarzàdzania w dziedzinie ochrony Êrodowiska, w szczególnoÊci na temat procedur i kontroli majàcych znaczenie dla monitorowania i sprawozdawczoÊci w odniesieniu do wielkoÊci emisji CO2. 12) w stosownych przypadkach, kiedy zastosowano metod´ rezerwowà, wyczerpujàcy opis metody i analizy niepewnoÊci, je˝eli nie zosta∏a wczeÊniej obj´ta w ramach podpunktów 1—11; Uk∏ad planu monitorowania 13) opis procedur pozyskiwania danych i ich obróbki oraz dzia∏aƒ kontrolnych, jak równie˝ opis tych dzia∏aƒ zgodnie z niniejszym za∏àcznikiem; Plan monitorowania sporzàdza si´ zgodnie z tabelà A. Tabel´ A mo˝na adaptowaç stosownie do liczby rodzajów instalacji i êróde∏ oraz rodzajów paliw i procesów obj´tych monitorowaniem. Tabela A. Plan monitorowania ——————— 3) Europejski system ekozarzàdzania i audytu EMAS — na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o krajowym systemie ekozarzàdzania i audytu (EMAS) (Dz. U. Nr 70, poz. 631, z 2005 r. Nr 175, poz. 1462 oraz z 2007 r. Nr 93, poz. 621). 4) Nale˝y podaç liczb´ porzàdkowà okreÊlonà w rozporzàdzeniu Rady Ministrów w sprawie przyj´cia Krajowego Planu Roz- dzia∏u Uprawnieƒ do emisji dwutlenku w´gla na dany okres rozliczeniowy. 5) Czy jest wymagana, wstawiç tak lub nie. 6) Wype∏niaç tylko w przypadku, kiedy instalacja obj´ta jest obowiàzkiem sprawozdawczym na podstawie rozporzàdzenia (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeƒ i zmieniajàcego dyrektyw´ Rady 91/689/EWG i 96/61/WE, a w zezwoleniu dla instalacji nie ma wi´cej ni˝ jednej kategorii dzia∏alnoÊci obj´tej E-PRTR. Podanie tej informacji nie jest obowiàzkowe; stosuje si´ jà wy∏àcznie dla celów uzupe∏niajàcych identyfikacj´, jako dodatek do podanej nazwy i adresu. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9726 — Poz. 1142 ——————— 7) Maksymalna iloÊç wyrobu lub wyrobów, która mo˝e byç wytworzona w jednostce czasu w normalnych warunkach pra- cy instalacji. 8) IloÊç energii wprowadzonej do instalacji w paliwie w jednostce czasu przy jej nominalnym obcià˝eniu. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9727 — Poz. 1142 ——————— 9) Stosowany poziom dok∏adnoÊci — nale˝y wpisaç przy wykorzystywaniu przez prowadzàcego instalacj´ mo˝liwoÊci od- st´pstw. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9728 — Poz. 1142 Dziennik Ustaw Nr 183 — 9729 — Poz. 1142 Dziennik Ustaw Nr 183 — 9730 — 10. Zmiany w planie monitorowania muszà byç precyzyjnie sformu∏owane, uzasadnione i w pe∏ni udokumentowane w wewn´trznej dokumentacji prowadzonej przez prowadzàcego instalacj´ oraz w rocznym raporcie. Poz. 1142 Zp = C • NCV gdzie: C — oznacza zu˝yte paliwo [Mg] lub [m3], NCV — oznacza wartoÊç opa∏owà paliwa [TJ/Mg] lub [TJ/m3]. Cz´Êç A Obliczanie wielkoÊci emisji CO2 1. Do obliczania wielkoÊci emisji CO2 stosuje si´ nast´pujàcy wzór: E = D • We • Wu gdzie: E D We Wu — oznacza wielkoÊç emisji CO2 [Mg CO2], — oznacza dane dotyczàce rodzaju instalacji (zu˝yte paliwo i wartoÊç opa∏owa), — oznacza wskaênik emisji wyra˝ony w [Mg CO2/TJ], — oznacza wspó∏czynnik utleniania wyra˝ony jako u∏amek liczby ca∏kowitej, W´giel [C] zawarty w paliwie, który w procesie spalania nie uleg∏ ca∏kowitemu utlenieniu do postaci CO2, uwzgl´dnia si´ we wspó∏czynniku utleniania i wyra˝a jako u∏amek liczby ca∏kowitej. W przypadku gdy wspó∏czynnik utleniania uwzgl´dnia si´ we wskaêniku emisji, nie stosuje si´ oddzielnego wspó∏czynnika utleniania. 3. Szczegó∏owe wzory obliczeƒ wielkoÊci emisji CO2 z procesu spalania sà okreÊlone w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia. 4. WielkoÊç emisji CO2 pochodzàcà z procesów technologicznych oblicza si´ za pomocà nast´pujàcego wzoru: E = D • We • Wk gdzie: lub wzór z alternatywnej metody, o ile metoda taka jest okreÊlona w za∏àcznikach nr 2—11 do rozporzàdzenia, dotyczàcych poszczególnych rodzajów instalacji. E D 2. WielkoÊç emisji CO2 pochodzàcà z procesu spalania paliw oblicza si´ za pomocà nast´pujàcego wzoru: We E = Zp • We • Wu Wk — oznacza wielkoÊç emisji CO2 [Mg CO2], — oznacza dane dotyczàce rodzaju instalacji oparte na parametrze zu˝ycia materia∏ów, wydajnoÊci przetwórczej lub wielkoÊci produkcji; wyra˝one jako [Mg] lub [m3], — oznacza wskaênik emisji wyra˝ony w [Mg CO2/Mg lub Mg CO2/m3], — oznacza wspó∏czynnik konwersji. gdzie: E Zp We Wu — oznacza wielkoÊç emisji CO2 [Mg CO2], — oznacza iloÊç zu˝ytego paliwa wyra˝onà w postaci zawartoÊci energii [TJ], — oznacza wskaênik emisji wyra˝ony w [Mg CO2/TJ], — oznacza wspó∏czynnik utleniania wyra˝ony jako u∏amek liczby ca∏kowitej. W´giel zawarty w materia∏ach wsadowych, który w trakcie procesu spalania nie ulega ca∏kowitemu utlenieniu do postaci CO2, uwzgl´dnia si´ we wspó∏czynniku konwersji i wyra˝a jako u∏amek liczby ca∏kowitej. W przypadku gdy wspó∏czynnik konwersji uwzgl´dnia si´ we wskaêniku emisji, nie stosuje si´ oddzielnego wspó∏czynnika konwersji. IloÊç u˝ytego materia∏u wsadowego wyra˝a si´ parametrami masy lub obj´toÊci [Mg lub m3]. ——————— 10) Europejski system ekozarzàdzania i audytu EMAS — na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o krajowym systemie ekozarzàdzania i audytu (EMAS) (Dz. U. Nr 70, poz. 631, z 2005 r. Nr 175, poz. 1462 oraz z 2007 r. Nr 93, poz. 621). Dziennik Ustaw Nr 183 — 9731 — 5. Szczegó∏owe okreÊlenie metody obliczania wielkoÊci emisji CO2 pochodzàcej z procesów technologicznych dotyczàcych ró˝nych rodzajów instalacji sà okreÊlone w za∏àcznikach nr 3—11 do rozporzàdzenia. Poziomy dok∏adnoÊci 1. Mo˝na zastosowaç ró˝ne poziomy dok∏adnoÊci dla ró˝nych elementów zestawu danych, je˝eli sà one opisane w procedurze monitorowania okreÊlonej w zezwoleniu. 2. Stosuje si´ metod´ najwy˝szego poziomu dok∏adnoÊci do ustalania wszystkich zmiennych dla wszystkich strumieni materia∏ów wsadowych lub paliw w odniesieniu do wszystkich instalacji nale˝àcych do grupy emisji B lub C. 3. Mo˝na zastosowaç ni˝szy poziom dok∏adnoÊci dla danego elementu zestawu danych, najbli˝szy w ramach metodyki monitorowania, wy∏àcznie w przypadku, gdy w sposób przekonywujàcy udokumentuje si´, ˝e zastosowanie najwy˝szego poziomu dok∏adnoÊci jest z przyczyn technicznych niewykonalne lub b´dzie skutkowa∏o nieracjonalnie wysokimi kosztami. 4. Stosuje si´ w stosunku do wszystkich g∏ównych êróde∏ w instalacji i g∏ównych strumieni materia∏ów wsadowych co najmniej poziomy dok∏adnoÊci okreÊlone w tabeli nr 4. 5. Mo˝na zastosowaç poziom dok∏adnoÊci 1 jako minimum dla elementów zestawu danych stosowanych w obliczeniach wielkoÊci emisji z pomniejszych êróde∏, pomniejszych strumieni materia∏ów wsadowych oraz zastosowaç metody monitorowania i sprawozdawczoÊci, korzystajàc z w∏asnej oceny szacunkowej dla êróde∏ de minimis i strumienia materia∏ów wsadowych lub paliw de minimis, nie stosujàc podzia∏u na poziomy dok∏adnoÊci. 6. W odniesieniu do paliwa z biomasy i materia∏ów kwalifikujàcych si´ jako czyste mo˝na zastosowaç metody monitorowania bez podzia∏u na poziomy dok∏adnoÊci, w odniesieniu do instalacji lub technicznie mo˝liwych do zidentyfikowania jej cz´Êci, chyba ˝e zastosuje si´ metod´ odejmowania obliczonej wartoÊci emisji pochodzàcej z biomasy od wartoÊci emisji okreÊlonej za pomocà ciàg∏ego pomiaru emisji. Takie metody niestosujàce podzia∏u na poziomy dok∏adnoÊci obejmujà metod´ bilansu energetycznego. 7. WielkoÊci emisji CO2 pochodzàce z paliw zawierajàcych zanieczyszczenia w formie skamielin i materia∏ów kwalifikujàcych si´ jako biomasa podaje si´ i szacuje si´ przy pomocy metod niestosujàcych podzia∏u na poziomy dok∏adnoÊci. Paliwa mieszane i materia∏y zawierajàce biomas´ charakteryzuje si´ z zastosowaniem wymagaƒ cz´Êci G pkt 4, chyba ˝e strumieƒ materia∏ów wsadowych kwalifikuje si´ jako êród∏a de minimis lub strumieƒ materia∏ów wsadowych lub paliw de minimis. 8. Je˝eli zastosowanie metodyki najwy˝szego poziomu dok∏adnoÊci lub zastosowanie poziomu dok∏adnoÊci okreÊlonego w zezwoleniu sà czasowo nie- Poz. 1142 wykonalne z powodów technicznych, mo˝na zastosowaç najwy˝szy z dost´pnych poziomów dok∏adnoÊci, do czasu przywrócenia warunków umo˝liwiajàcych stosowanie poprzedniego poziomu. Nale˝y podjàç wszelkie dzia∏ania niezb´dne do jak najszybszego przywrócenia poziomu dok∏adnoÊci stosowanego pierwotnie do celów monitorowania i raportowania. Zmiany poziomów dok∏adnoÊci muszà byç w pe∏ni udokumentowane i opisane w rocznym raporcie ze szczegó∏owymi informacjami na temat przejÊciowej metodyki monitorowania. 9. Luki w danych, wynikajàce z okresów przerw w pracy systemów pomiarowych, nale˝y traktowaç zgodnie z dobrà praktykà zawodowà, zapewniajàcà zachowawcze oszacowanie wielkoÊci emisji, z uwzgl´dnieniem przepisów dokumentu referencyjnego w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli11). 10. W przypadku zmiany poziomów dok∏adnoÊci w trakcie roku okresu rozliczeniowego wielkoÊç emisji CO2 okreÊla si´ jako oddzielne cz´Êci raportu w odniesieniu do odpowiednich cz´Êci danego roku okresu rozliczeniowego. Metody rezerwowe 1. W przypadkach, w których zastosowanie co najmniej poziomu dok∏adnoÊci 1 dla strumieni materia∏ów wsadowych, z wyjàtkiem êróde∏ de minimis, strumienia materia∏ów wsadowych lub paliw de minimis, jest technicznie niewykonalne lub skutkowa∏oby nieracjonalnymi kosztami, stosuje si´ tzw. metod´ rezerwowà. Zwalnia to z obowiàzku zastosowania wymagaƒ z cz´Êci A „Poziomy dok∏adnoÊci” niniejszego za∏àcznika do rozporzàdzenia i pozwala na opracowanie w pe∏ni zindywidualizowanej metodyki monitorowania. Przedstawia si´ przekonywujàce uzasadnienie, ˝e przez zastosowanie tej alternatywnej metodyki w odniesieniu do ca∏ej instalacji, ogólne poziomy niepewnoÊci podane w tabeli nr 1 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia dla rocznej wielkoÊci emisji CO2 zostajà spe∏nione dla ca∏ej instalacji. 2. Analiza niepewnoÊci ocenia iloÊciowo niepewnoÊci wszystkich elementów zestawu danych stosowanych do obliczenia rocznej wielkoÊci emisji CO212). Analiz´ przeprowadza si´ na podstawie danych z poprzedniego roku oraz aktualizuje si´ jà co roku i za∏àcza do rocznego raportu. 3. Stosuje si´ i podaje w rocznym raporcie dost´pne dane lub najlepsze szacunki zestawu danych, w stosownych przypadkach stosujàc analizy laboratoryjne. Odpowiednie metody zamieszcza si´ w planie monitorowania. Tabela nr 1 nie ma zastosowania do instalacji, w których wielkoÊç emisji CO2 okreÊla si´ za pomocà ciàg∏ego pomiaru emisji, zgodnie z za∏àcznikiem nr 14 do rozporzàdzenia. ——————— 11) „Dokument referencyjny w sprawie ogólnych zasad mo- nitorowania”, lipiec 2003 r. to the Expression of Uncertainty in Measurement, ISO”; wydanie polskie „Wyra˝anie niepewnoÊci pomiaru. Przewodnik”, G∏ówny Urzàd Miar, 1999 r., oraz norma ISO 5172. 12) „Guide Dziennik Ustaw Nr 183 — 9732 — Poz. 1142 Tabela nr 1. Rezerwowe progi ca∏kowitej niepewnoÊci Dane dotyczàce rodzaju instalacji 1. Dane dotyczàce rodzaju instalacji reprezentujà informacje o przep∏ywie materia∏ów, zu˝yciu paliwa, materia∏ach wsadowych lub o wielkoÊci produkcji, wyra˝onych w jednostkach energii [TJ] (w wyjàtkowych przypadkach równie˝ jako masa lub obj´toÊç [Mg lub m3]) odnoÊnie do paliwa oraz masy lub obj´toÊci surowców lub produktów [Mg lub m3]. nast´pny odpowiedni dzieƒ roboczy, który oddzieli dany rok rozliczeniowy od nast´pnego. Odchylenia, które mogà stosowaç si´ do jednego lub kilku strumieni materia∏ów wsadowych, odnotowuje si´, dajàc podstaw´ wartoÊci reprezentatywnej dla roku kalendarzowego, a nast´pnie konsekwentnie uwzgl´dnia si´ w nast´pnym roku. Wskaêniki emisji CO2 Mo˝na zastosowaç dane dotyczàce rodzaju instalacji okreÊlone na podstawie zakupionej iloÊci paliwa lub materia∏u — potwierdzonej rachunkiem, okreÊlonych zgodnie z poziomami dok∏adnoÊci opisanymi w zezwoleniu. 1. Wskaêniki emisji CO2 opierajà si´ na zawartoÊci w´gla [C] w paliwach lub materia∏ach wsadowych. Wyra˝a si´ je jako wspó∏czynniki spalania [Mg CO2/TJ] lub wspó∏czynniki procesu [Mg CO2/Mg albo Mg CO2/m3]. 2. W przypadku gdy danych dotyczàcych rodzaju instalacji na potrzeby obliczenia wielkoÊci emisji CO2 nie mo˝na okreÊliç bezpoÊrednio, dane te okreÊla si´ poprzez ocen´ zmian zapasów, obliczajàc przy u˝yciu nast´pujàcego wzoru: 2. W przypadku gdy stosowanie wskaêników emisji CO2 dla paliwa wyra˝onych w [Mg CO2/TJ] skutkowa∏oby nieracjonalnymi kosztami, to do monitorowania wielkoÊci emisji CO2 mo˝na stosowaç wzgl´dem paliw wskaênik emisji CO2 ze spalania, oparty na zawartoÊci w´gla w paliwach wyra˝ony w [Mg CO2/Mg]. Do przeliczania w´gla [C] na odpowiednià wartoÊç dla CO2 stosuje si´ wspó∏czynnik13) 3,664 [Mg CO2/Mg C]. MC = MP + (MS – ME) – MO gdzie: MC — oznacza materia∏ przetworzony w danym roku okresu rozliczeniowego, MP — oznacza materia∏ zakupiony w danym roku okresu rozliczeniowego, MS — oznacza zapas materia∏u istniejàcy na poczàtku danego roku okresu rozliczeniowego, ME — oznacza zapas materia∏u pozosta∏y na koƒcu danego roku okresu rozliczeniowego, MO — oznacza materia∏ wykorzystany do innych celów (do transportu lub odsprzeda˝y). 3. W przypadku gdy ustalenie iloÊci MS i ME za pomocà bezpoÊrednich pomiarów jest technicznie niewykonalne albo powodowa∏oby ponoszenie nieracjonalnie wysokich kosztów, mo˝na oszacowaç te dwie wielkoÊci w oparciu o dane z poprzednich lat w korelacji z wielkoÊcià produkcji w danym roku okresu rozliczeniowego lub udokumentowanych metod i odnoÊnych danych w zweryfikowanych sprawozdaniach finansowych za dany rok okresu rozliczeniowego. 4. W przypadku gdy okreÊlenie danych dotyczàcych rodzaju instalacji dla ca∏ego roku rozliczeniowego jest technicznie niewykonalne lub mog∏oby skutkowaç nieracjonalnie wysokimi kosztami, wybiera si´ 3. Wskaêniki emisji CO2 oraz sposoby wyznaczania wskaêników emisji CO2 dla konkretnych rodzajów instalacji sà okreÊlone w cz´Êciach E i G. 4. Wy˝sze poziomy dok∏adnoÊci wymagajà wyznaczenia specjalnych wskaêników emisji CO2 dla konkretnych rodzajów instalacji zgodnie ze sposobami okreÊlonymi w cz´Êci G. Metody oparte na poziomie dok∏adnoÊci 1 wymagajà u˝ycia referencyjnych wskaêników emisji CO2, okreÊlonych w cz´Êci E. 5. Biomas´ uznaje si´ za substancj´ neutralnà pod wzgl´dem emisji CO2, w zwiàzku z tym do biomasy stosuje si´ wskaênik emisji CO2 wynoszàcy zero [Mg CO2/TJ lub Mg lub m3]. Wykaz ró˝nych rodzajów materia∏ów uznawanych za biomas´ jest okreÊlony w cz´Êci F. 6. W odniesieniu do paliw lub materia∏ów zawierajàcych zarówno w´giel [C] pochodzenia kopalnego, jak i w´giel [C] w postaci biomasy stosuje si´ wa˝ony wskaênik emisji CO2 oparty na procentowej zawartoÊci w´gla kopalnego w ∏àcznej zawartoÊci w´gla w pa——————— 13) Wspó∏czynnik okreÊla si´ jako stosunek mas atomowych w´gla (12,011) i tlenu (15,9994). Dziennik Ustaw Nr 183 — 9733 — liwie. Obliczenie odpowiednio dokumentuje si´ zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci G. 7. CO2 zwiàzany w paliwie, który jest przenoszony do instalacji obj´tych wspólnotowym systemem jako cz´Êç paliwa, w∏àcza si´ do wskaênika emisji CO2 dla tego paliwa. CO2 zwiàzany w paliwie, pochodzàcy ze strumienia materia∏ów wsadowych, ale nast´pnie przeniesiony z instalacji jako cz´Êç paliwa, mo˝e zostaç odj´ty od wielkoÊci emisji CO2 z tej instalacji — niezale˝nie od tego, czy zostaje dostarczony do innej instalacji obj´tej systemem, czy nie. W ka˝dym przypadku zostaje on uwzgl´dniony w rocznym raporcie jako informacja dodatkowa. Poz. 1142 1,5 % bezpoÊrednio, stosujàc przep∏ywomierze masy lub obj´toÊci lub wa˝àc, albo poÊrednio z masy odnoÊnego produktu. 4. W przypadkach, w których cz´Êç przenoszonego CO2 zosta∏a wygenerowana z biomasy lub gdy instalacja tylko cz´Êciowo jest obj´ta wspólnotowym systemem, odejmuje si´ tylko odpowiednià frakcj´ masy przenoszonego CO2 pochodzàcego z paliw kopalnych i materia∏ów. Odpowiednie metody przypisywania tych frakcji szacuje si´ zachowawczo. Cz´ Êç B Pomiary wielkoÊci emisji CO2 Wspó∏czynnik utleniania lub konwersji 1. W przypadku gdy dany wskaênik emisji CO2 nie uwzgl´dnia procentowej zawartoÊci w´gla [C], który nie uleg∏ utlenieniu lub nie zosta∏ przetworzony w procesie, stosuje si´ dodatkowo wspó∏czynnik utleniania lub konwersji. 2. W przypadku gdy w danej instalacji stosowane sà ró˝ne paliwa lub materia∏y i oblicza si´ wspó∏czynniki utleniania dla konkretnych rodzajów instalacji, mo˝na okreÊliç jeden zbiorczy wspó∏czynnik utleniania dla rodzaju instalacji i stosowaç go wzgl´dem wszystkich paliw lub materia∏ów albo przypisaç nieca∏kowite utlenianie do jednego g∏ównego strumienia paliwa lub materia∏u, a wobec innych paliw lub materia∏ów stosowaç wartoÊç wspó∏czynnika utleniania równà 1. Przenoszony CO2 1. CO2, który nie zosta∏ wyemitowany z instalacji, lecz zosta∏ wyprowadzony z niej w postaci czystej substancji, lub zosta∏ bezpoÊrednio wykorzystany i zwiàzany w produkcie lub surowcu wsadowym, odejmuje si´ od obliczonej wielkoÊci emisji CO2, opisujàc sposób wyliczenia iloÊci przenoszonego CO2. OdnoÊnà iloÊç przenoszonego CO2 zg∏asza si´ jako pozycj´ dodatkowà w rocznym raporcie. 2. Za przenoszony CO2 mo˝na uznawaç czysty CO2, który zostaje wyprowadzony z instalacji m. in. w celu wykorzystania: 1) do nasycania napojów; 2) jako suchy lód do celów ch∏odniczych; 3) jako czynnik gaÊniczy, czynnik ch∏odniczy lub jako gaz laboratoryjny; 4) do dezynfekcji ziarna; 5) w produktach i surowcach w przemyÊle spo˝ywczym, chemicznym lub celulozowym; 6) jako w´glany zwiàzane w suszony rozpryskowo produkt z pó∏suchego oczyszczania gazów spalinowych (SDAP). 3. W stosownych przypadkach mas´ CO2 lub w´glanu przenoszonego rocznie okreÊla si´ z maksymalnà dopuszczalnà niepewnoÊcià wynoszàcà mniej ni˝ 1. WielkoÊç emisji CO2 mo˝e byç okreÊlona przy u˝yciu systemów ciàg∏ych pomiarów emisji, zwanych dalej „CEMS”, ze wszystkich lub z wybranych êróde∏, stosujàc do tego celu znormalizowane lub przyj´te metody potwierdzajàce, ˝e stosowanie metody CEMS umo˝liwia osiàgni´cie wi´kszej dok∏adnoÊci ni˝ obliczenie wielkoÊci emisji CO2 przy u˝yciu najwy˝szych poziomów dok∏adnoÊci. 2. Konkretne rozwiàzania w zakresie metod opartych na pomiarach przedstawiono w za∏àczniku nr 14 do rozporzàdzenia. 3. System CEMS po uruchomieniu poddaje si´ okresowym kontrolom pod kàtem jego funkcjonalnoÊci i prawid∏owoÊci dzia∏ania. Kontrole systemu obejmujà: 1) czas reakcji; 2) liniowoÊç; 3) interferencje; 4) dryft wartoÊci dla mierzonej wielkoÊci; 5) dok∏adnoÊç w porównaniu do metody referencyjnej. 4. W zmierzonych wielkoÊciach emisji CO2 wartoÊç emisji CO2 pochodzàcà z frakcji biomasy wyznaczonà w oparciu o metod´ obliczeniowà odejmuje si´ od ca∏kowitej emisji CO2 z instalacji i zg∏asza jako pozycj´ dodatkowà. Poziomy dok∏adnoÊci metod pomiarowych 1. Dla ka˝dego êród∏a wymienionego w zezwoleniu, dla którego odnoÊne wielkoÊci emisji CO2 ustalane sà z zastosowaniem CEMS, stosuje si´ najwy˝szy poziom dok∏adnoÊci zgodny z za∏àcznikiem nr 14 do rozporzàdzenia. 2. Ni˝szy poziom dok∏adnoÊci wobec danego elementu zestawu danych, najbli˝szy w hierarchii metodyki monitorowania, mo˝na zastosowaç tylko w przypadku przed∏o˝enia przekonywajàcych dowodów, ˝e zastosowanie najwy˝szego poziomu dok∏adnoÊci jest z przyczyn technicznych niewykonalne lub doprowadzi do nieracjonalnie wysokich kosztów. Dlatego wybrany poziom dok∏adnoÊci metody powinien zapewniaç najwy˝szy poziom dok∏adnoÊci, jaki jest technicznie wykonalny, i nie prowadziç do ponoszenia nieracjonalnie wysokich kosztów. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9734 — Poz. 1142 3. W odniesieniu do okresu rozliczeniowego 2008—2012 stosuje si´ co najmniej poziom dok∏adnoÊci 2, wskazany w za∏àczniku nr 14 do rozporzàdzenia, chyba ˝e nie jest to technicznie wykonalne. rozliczeniowego. JeÊli taki okres nie ma zastosowania ze wzgl´du na znaczne zmiany technologiczne w instalacji, okreÊla si´ w sposobie monitorowania reprezentatywne ramy czasowe, w miar´ mo˝liwoÊci trwajàce 1 rok. Dalsze procedury i wymagania Obliczenia Êredniej arytmetycznej i odchylenia standardowego przedstawia si´ weryfikatorowi. 1. Tempo zbierania prób danych — inne parametry Ârednie godzinowe („prawid∏owy godzinowy zbiór danych”) oblicza si´ w stosownych przypadkach dla wszystkich elementów ustalania emisji, zgodnie z za∏àcznikiem nr 14 do rozporzàdzenia, przez wykorzystanie wszystkich punktów danych dost´pnych dla tej konkretnej godziny. W przypadku sprz´tu, który nie by∏ kontrolowany lub który pozostawa∏ niesprawny przez cz´Êç tej godziny, Êrednià godzinowà oblicza si´ proporcjonalnie do pozosta∏ych punktów danych dla tej konkretnej godziny. W przypadku gdy nie ma mo˝liwoÊci obliczenia prawid∏owego godzinowego zbioru danych dla elementu ustalenia emisji z uwagi na fakt, ˝e dost´pnych jest mniej ni˝ 50 % maksymalnej liczby godzinowych punktów danych14), godzina taka jest stracona. W ka˝dym przypadku gdy obliczenie prawid∏owego godzinowego zbioru danych jest niemo˝liwe, oblicza si´ wartoÊci zast´pcze. 2. Brakujàce dane W przypadku gdy nie mo˝na otrzymaç prawid∏owego godzinowego zbioru danych dla jednego lub wi´cej elementów obliczeƒ emisji ze wzgl´du na brak kontroli nad sprz´tem (np. w przypadku wzorcowania lub b∏´dów wynikajàcych z zak∏óceƒ) lub jego niesprawnoÊci, okreÊla si´ wartoÊci zast´pcze dla ka˝dej z brakujàcych godzin z prawid∏owym zbiorem danych zgodnie z poni˝szym: — st´˝enia W przypadku gdy nie mo˝na uzyskaç prawid∏owego godzinowego zbioru danych dla parametru mierzonego bezpoÊrednio jako st´˝enie, wartoÊç zast´pczà C*zast dla tej godziny oblicza si´ w nast´pujàcy sposób: gdzie: – C — Êrednia arytmetyczna st´˝eƒ konkretnego parametru, σC_ —najlepsza wartoÊç szacunkowa odchylenia standardowego st´˝enia konkretnego parametru. Ârednià arytmetycznà i odchylenie standardowe oblicza si´ na koniec danego roku okresu rozliczeniowego z ca∏ego zbioru danych dotyczàcych emisji odnotowanych w trakcie tego roku okresu ——————— 14) W stosunku do maksymalnej liczby punktów danych go- dzinowych, wynikajàcych z cz´stotliwoÊci pomiarów. W przypadku gdy nie mo˝na uzyskaç prawid∏owego godzinowego zbioru danych dla parametrów niemierzonych bezpoÊrednio jako st´˝enia, wartoÊci zast´pcze tych parametrów otrzymuje si´ z modelu bilansu masowego lub metodà bilansu energetycznego w procesie. Pozosta∏e mierzone elementy obliczenia emisji wykorzystuje si´ do walidacji wyników. Model bilansu masowego lub energetycznego i za∏o˝enia stanowiàce ich podstaw´ dokumentuje si´ i przedstawia weryfikatorowi wraz z wynikami obliczeƒ. 3. Potwierdzajàce obliczenia emisji Równolegle z ustalaniem wielkoÊci emisji CO2 metodami opartymi na pomiarach, rocznà wielkoÊç emisji CO2 okreÊla si´ przez obliczenia oparte na jednym z poni˝szych rozwiàzaƒ: 1) obliczenia wielkoÊci emisji CO2 przedstawione w odnoÊnych za∏àcznikach do rozporzàdzenia dla poszczególnych rodzajów instalacji, przy czym w celu obliczenia wielkoÊci emisji CO2 mo˝na stosowaç ni˝sze poziomy dok∏adnoÊci, lub 2) obliczenia wielkoÊci emisji CO2 przedstawione w Wytycznych Mi´dzyrzàdowego Zespo∏u ds. Zmian Klimatu z 2006 r., zwanych dalej „wytycznymi IPCC”, przy czym mo˝na zastosowaç metody poziomu dok∏adnoÊci 1. Mi´dzy wynikami pomiarów i metody obliczeniowej mogà wystàpiç odchylenia. Bada si´ korelacje pomi´dzy wynikami z pomiarów i z metody obliczeniowej, uwzgl´dniajàc mo˝liwoÊç zaistnienia rodzajowego odchylenia wynikajàcego z zastosowania tych dwu ró˝nych metod. Bioràc pod uwag´ t´ korelacj´, wykorzystuje si´ wyniki metody obliczeniowej do skroÊnego sprawdzenia wyników uzyskanych metodà pomiarów. OkreÊla si´ i umieszcza w rocznym raporcie odnoÊne dane, je˝eli sà dost´pne, lub najlepsze mo˝liwe szacunki danych dotyczàcych rodzaju instalacji, wartoÊci opa∏owych, wskaêników emisji CO2, wspó∏czynników utleniania i innych parametrów wykorzystanych do ustalania wielkoÊci emisji CO2, zgodnie z za∏àcznikami nr 2—11 do rozporzàdzenia, wykorzystujàc w stosownych przypadkach analizy. W planie monitorowania okreÊla si´ odnoÊne metody, jak równie˝ wybranà metod´ potwierdzania obliczeƒ. W przypadku gdy porównanie z wynikami metody obliczeniowej wskazuje wyraênie na nieprawid∏owoÊci w wynikach pomiarów, stosuje si´ wartoÊci zast´pcze. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9735 — Poz. 1142 Cz´Êç C dwie dogodne regu∏y uwzgl´dniania nieskorelowanych niepewnoÊci przy ich dodawaniu i mno˝eniu, lub stosujàc odpowiednie zachowawcze przybli˝enia, je˝eli wyst´pujà niepewnoÊci wspó∏zale˝ne: 1) W odniesieniu do metodyki opartej na obliczeniach, opisanej w zezwoleniu, okreÊla si´ kombinacj´ poziomów dok∏adnoÊci dla ka˝dego strumienia materia∏ów wsadowych w ramach danej instalacji oraz wszystkie inne szczegó∏owe aspekty metodyki monitorowania wybranej dla danej instalacji. W ten sposób okreÊla si´ zakres niepewnoÊci wynikajàcych bezpoÊrednio z prawid∏owego stosowania metodyki monitorowania.
8. a)dla niepewnoÊci sumy (np. poszczególnych wartoÊci wchodzàcych w sk∏ad wartoÊci rocznej): Ocena niepewnoÊci 1. Obliczenie 2) Przedstawienie kombinacji poziomów dok∏adnoÊci w raporcie uznaje si´ za okreÊlenie niepewnoÊci w zakresie sprawozdawczoÊci. W przypadku stosowania metodyki opartej na obliczeniach, nie ma wymogu przedstawienia sprawozdania na temat niepewnoÊci. 3) Dopuszczalne niepewnoÊci systemu pomiarowego dla poszczególnych poziomów dok∏adnoÊci obejmujà okreÊlone niepewnoÊci funkcjonowania zastosowanych urzàdzeƒ pomiarowych, niepewnoÊci zwiàzane z wzorcowaniem urzàdzeƒ (w stosownych przypadkach z wzorcowaniem) oraz wszelkie dodatkowe niepewnoÊci zwiàzane z wykorzystywaniem urzàdzeƒ w praktyce. Przedstawione wartoÊci progowe w ramach poziomów dok∏adnoÊci odnoszà si´ do niepewnoÊci zwiàzanych z wartoÊcià za jeden rok okresu rozliczeniowego. 4) W zakresie dotyczàcym paliw lub materia∏ów w obrocie handlowym zezwala si´ na okreÊlenie rocznego przep∏ywu paliwa/materia∏u wy∏àcznie na podstawie fakturowanej iloÊci paliwa/materia∏u, bez dalszego udowadniania towarzyszàcych niepewnoÊci, a zastosowanie odpowiednich norm krajowych lub mi´dzynarodowych zapewnia spe∏nienie odpowiednich wymagaƒ w odniesieniu do danych na temat rodzaju instalacji w zakresie transakcji handlowych. 5) We wszystkich pozosta∏ych przypadkach przedstawia si´ na piÊmie dowody dotyczàce poziomu niepewnoÊci zwiàzanego z okreÊleniem danych dotyczàcych rodzaju instalacji dla ka˝dego strumienia materia∏ów wsadowych, w celu wykazania zgodnoÊci z progami niepewnoÊci zdefiniowanymi w za∏àcznikach nr 2—11 do rozporzàdzenia. 6) Obliczenia sporzàdza si´ na podstawie specyfikacji dostarczonych przez dostawc´ przyrzàdów pomiarowych. Je˝eli specyfikacje takie nie sà dost´pne, zapewnia si´ oszacowanie niepewnoÊci takiego przyrzàdu pomiarowego. W obu przypadkach uwzgl´dnia si´ konieczne korekty do tych specyfikacji wynikajàce z rzeczywistych warunków u˝ytkowania, takich jak: starzenie si´ urzàdzenia, warunki Êrodowiska fizycznego, wzorcowanie i utrzymanie. Poprawki te mogà obejmowaç zachowawcze osàdy dokonywane przez ekspertów. 7) W przypadku stosowania systemów pomiarowych bierze si´ pod uwag´ zbiorczy wp∏yw wszystkich sk∏adowych systemu na niepewnoÊç danych dotyczàcych rodzaju instalacji, stosujàc prawo propagacji b∏´dów, z którego wynikajà dla nieskorelowanych niepewnoÊci: dla skorelowanych niepewnoÊci: gdzie: Uca∏k — niepewnoÊç iloczynu wyra˝ona w procentach, xn i Un — niepewne wielkoÊci i zwiàzane z nimi procentowe niepewnoÊci,
9. b)dla niepewnoÊci iloczynu (np. ró˝nych parametrów u˝ytych do przeliczenia odczytów przyrzàdu): dla nieskorelowanych niepewnoÊci: dla skorelowanych niepewnoÊci: gdzie: Uca∏k — niepewnoÊç produktu wyra˝ona w procentach, Un — procentowe niepewnoÊci z ka˝dà wielkoÊcià. zwiàzane 8) Poprzez proces zapewniania jakoÊci i kontroli jakoÊci panuje si´ nad zakresem i zmniejsza pozostajàce niepewnoÊci w danych dotyczàcych wielkoÊci emisji CO2 przedstawianych w rocznym raporcie. W trakcie procesu weryfikacji weryfikator sprawdza prawid∏owoÊç stosowania metodyki monitorowania opisanej w zezwoleniu, ocenia sposób zarzàdzania niepewnoÊciami i zmniejszanie pozostajàcych niepewnoÊci za pomocà stosowanych procedur zapewniania jakoÊci i kontroli jakoÊci. 2. Pomiary 1) Do monitorowania wielkoÊci emisji CO2 mo˝na zastosowaç sposób monitorowania oparty na pomiarach, je˝eli prowadzi on do wiarygodnych wyników o ni˝szym poziomie niepewnoÊci ni˝ odpowiednia metoda obliczeniowa. Zg∏asza si´ iloÊciowe wyniki poszerzonej analizy niepewnoÊci, uwzgl´dniajàcej nast´pujàce êród∏a niepewnoÊci:
10. a)okreÊlone niepewnoÊci urzàdzeƒ do prowadzenia ciàg∏ego pomiaru, Dziennik Ustaw Nr 183 — 9736 —
11. b)niepewnoÊci zwiàzane z wzorcowaniem urzàdzeƒ,
12. c)dodatkowe niepewnoÊci zwiàzane z praktycznym wykorzystaniem urzàdzeƒ monitorujàcych. 2) Uzasadnia si´ u˝ycie systemu ciàg∏ych pomiarów emisji dla wybranych lub wszystkich êróde∏ w ramach instalacji, jak równie˝ wszystkie szczegó∏owe aspekty metodyki monitorowania dla tych êróde∏. W ten sposób okreÊla si´ zakres niepewnoÊci wynikajàcych bezpoÊrednio z prawid∏owego stosowania metodyki monitorowania opisanej w zezwoleniu. 3) Przedstawia si´ w rocznym raporcie wielkoÊç niepewnoÊci, wynikajàcà z wst´pnej, poszerzonej analizy niepewnoÊci w odniesieniu do odpowiednich êróde∏ i strumieni materia∏ów wsadowych. Przedstawienie tej wielkoÊci niepewnoÊci w rocznym raporcie uznawane jest za okreÊlenie niepewnoÊci. 4) Poprzez proces zapewnienia i kontroli jakoÊci panuje si´ nad zakresem i zmniejsza pozostajàce niepewnoÊci w danych dotyczàcych emisji przedstawianych w rocznym raporcie. W trakcie procesu weryfikacji weryfikator sprawdza prawid∏owoÊç stosowania metodyki monitorowania, ocenia sposób zarzàdzania niepewnoÊciami i zmniejszanie pozostajàcych niepewnoÊci za pomocà stosowanych procedur zapewnienia i kontroli jakoÊci. Cz´Êç D Sposób zapewnienia jakoÊci i kontroli jakoÊci Warunki ogólne 1. W celu monitorowania wielkoÊci emisji CO2 opracowuje si´, dokumentuje, wprowadza i utrzymuje skuteczny system gromadzenia, zarzàdzania i obróbki danych w zakresie monitorowania i rozliczania wielkoÊci emisji CO2 zgodnie z za∏àcznikami nr 1—11 do rozporzàdzenia (zwane dalej „dzia∏aniami w zakresie przep∏ywu danych”). Wspomniane dzia∏ania w zakresie przep∏ywu danych obejmujà: pomiary, monitorowanie, przetwarzanie i obliczanie parametrów, umo˝liwiajàce sporzàdzanie rocznych raportów. Informacje przechowywane w systemie zarzàdzania danymi obejmujà informacje wymienione w za∏àczniku nr 12 do rozporzàdzenia. System kontroli 1. Skuteczny system kontroli powinien gwarantowaç, aby roczny raport wynikajàcy z dzia∏aƒ w zakresie przep∏ywu danych nie zawiera∏ zafa∏szowaƒ, oraz zapewniaç zgodnoÊç rocznego raportu z procedurà monitorowania okreÊlonà w zezwoleniu i niniejszym za∏àczniku. 2. System kontroli powinien sk∏adaç si´ z procesów majàcych na celu skuteczne monitorowanie i sprawozdawczoÊç, zgodnie z za∏o˝eniami projektu i procesu wdro˝enia go przez osoby odpowiedzialne za roczne raporty. System kontroli sk∏ada si´ z nast´pujàcych cz´Êci: 1) w∏asny system stosowany do oceny ryzyka nieod∏àcznego i ryzyka zawodnoÊci systemów kontroli Poz. 1142 wewn´trznej, przeinaczeƒ lub opuszczeƒ (zafa∏szowaƒ) w rocznych raportach oraz do oceny niezgodnoÊci z planem monitorowania, procedurà monitorowania okreÊlonà w zezwoleniu i niniejszym za∏àczniku do rozporzàdzenia; 2) dzia∏ania kontrolne, pomagajàce stwierdzone czynniki ryzyka. ograniczyç 3. Ocenia si´ i ulepsza system kontroli, w celu unikni´cia zafa∏szowaƒ i istotnych niezgodnoÊci z wymaganiami w rocznym raporcie. Oceny obejmujà wewn´trzne audyty systemu kontrolnego i danych sprawozdawczych. System kontroli mo˝e zawieraç odniesienia do innych procedur i dokumentów, w tym do tych zawartych w ramach programu ekozarzàdzania i audytu (EMAS)15) lub innych systemów zarzàdzania w dziedzinie ochrony Êrodowiska, a tak˝e systemów kontroli finansowej. W przypadku takiego odniesienia dba si´, by odpowiedni i mo˝liwy do zastosowania system uwzgl´dnia∏ wymagania zawarte w planie monitorowania, zezwoleniu i w∏aÊciwym za∏àczniku do rozporzàdzenia. Dzia∏ania kontrolne Dla potrzeb kontroli i ograniczenia ryzyka nieod∏àcznego i ryzyka zawodnoÊci systemów kontroli wewn´trznej wskazuje si´ i wdra˝a poni˝sze dzia∏ania kontrolne. Procedury i zakres obowiàzków 1. Opisuje si´ obowiàzki w zakresie dzia∏aƒ zwiàzanych z przep∏ywem danych, jak równie˝ dzia∏aƒ kontrolnych. W miar´ mo˝liwoÊci oddziela si´ obowiàzki kolidujàce ze sobà, w tym obowiàzki dotyczàce dzia∏aƒ w zakresie obróbki i kontroli, wprowadzajàc w zamian alternatywne Êrodki kontroli. 2. Dokumentuje si´ dzia∏ania w zakresie przep∏ywu danych oraz w zakresie dzia∏aƒ kontrolnych zgodnie z przepisami w postaci procedur pisemnych, w tym: 1) sekwencj´ i interakcj´ dzia∏aƒ gromadzenia i obróbki danych, w tym stosowanych metod obliczeniowych i pomiarowych; 2) dokonywanie oceny ryzyka definicji systemu kontroli oraz ocen systemu kontroli; 3) zarzàdzanie niezb´dnymi kompetencjami dla obowiàzków przypisanych; 4) zapewnianie jakoÊci w odniesieniu do stosowanego sprz´tu pomiarowego i technologii informatycznej; 5) wewn´trzne przeglàdy danych podlegajàcych sprawozdawczoÊci; 6) procesy zlecone na zewnàtrz; ——————— 15) Europejski system ekozarzàdzania i audytu EMAS (ang. Eco-Management and Audit Scheme) — na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o krajowym systemie ekozarzàdzania i audytu (EMAS) (Dz. U. Nr 70, poz. 631, z 2005 r. Nr 175, poz. 1462 oraz z 2007 r. Nr 93, poz. 621). Dziennik Ustaw Nr 183 — 9737 — 7) korekty i dzia∏ania naprawcze; 8) zapisy i dokumentacj´. 3. W stosownych przypadkach ka˝da z tych procedur dotyczy nast´pujàcych elementów: 1) obowiàzków; 2) zapisów (elektroniczne lub fizyczne); Poz. 1142 2. Dzia∏ania w zakresie zapewnienia i kontroli jakoÊci mo˝na realizowaç w sposób prosty i skuteczny na szczeblu operacyjnym, dokonujàc porównaƒ wartoÊci ustalanych w ramach monitorowania przy u˝yciu metod wertykalnych i horyzontalnych. 3. Metoda wertykalna porównuje dane dotyczàce emisji monitorowane dla tej samej instalacji w ró˝nych latach. B∏àd w zakresie monitorowania jest prawdopodobny, je˝eli ró˝nic mi´dzy danymi z ró˝nych lat nie mo˝na wyjaÊniç: 3) stosowanych systemów informatycznych; 1) zmianami w poziomie dzia∏alnoÊci; 4) wejÊç i wyjÊç, a tak˝e powiàzaƒ z poprzednim i nast´pnym dzia∏aniem; 2) zmianami dotyczàcymi paliw lub materia∏ów wsadowych; 5) cz´stotliwoÊci. 3) zmianami dotyczàcymi procesów emisji (np. poprawa efektywnoÊci energetycznej). Procedury te stosuje si´ do ograniczania wskazanych elementów ryzyka. Zapewnianie jakoÊci 1. W stosownych przypadkach, zgodnie z istniejàcymi przepisami ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach16) i odpowiednich rozporzàdzeƒ wykonawczych, zapewnia si´ regularne wzorcowanie, regulacj´ i kontrol´ stosownych urzàdzeƒ pomiarowych przed ich u˝yciem oraz ich sprawdzenie pod kàtem zgodnoÊci z wzorcami odpowiadajàcymi mi´dzynarodowym normom pomiarowym, zgodnie z wymaganiami dotyczàcymi elementów ryzyka. Je˝eli cz´Êci sk∏adowe przyrzàdu pomiarowego nie mogà byç wzorcowane, wskazuje si´ je w planie monitorowania i proponuje si´ alternatywne metody kontroli. W przypadku uznania danego urzàdzenia za niezgodne z wymogami, podejmuje si´ natychmiast niezb´dne dzia∏ania naprawcze. Wyniki wzorcowania przechowuje si´ przez okres 10 lat. 2. Je˝eli wykorzystuje si´ technologie informacyjno-komunikacyjne, to systemy informatyczne s∏u˝àce kontroli procesu projektuje si´, dokumentuje, wdra˝a si´, kontroluje i utrzymuje w taki sposób, by zapewniç rzetelne, dok∏adne i prowadzone w odpowiednim czasie przetwarzanie danych, zgodnie z wymaganiami dotyczàcymi elementów ryzyka. Obejmuje to poprawne wykorzystanie wzorów zawartych w planie monitorowania. Kontrola systemów informatycznych obejmuje kontrole dost´pu, sporzàdzanie kopii zapasowych, odzyskiwanie danych, planowanie ciàg∏oÊci oraz zabezpieczenia. Przeglàdy i walidacja danych 1. W celu zarzàdzania przep∏ywem danych projektuje si´ i wdra˝a przeglàdy i walidacj´ danych, zgodnie z wymaganiami dotyczàcymi elementów ryzyka. Walidacje mo˝na przeprowadzaç r´cznie lub elektronicznie. Uk∏ad ich powinien byç tak rozplanowany, aby granice kwalifikujàce dane do odrzucenia by∏y w miar´ mo˝liwoÊci jasne. ——————— 16) Tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441. 4. Metoda horyzontalna porównuje wartoÊci wynikajàce z ró˝nych systemów gromadzenia danych operacyjnych, w∏àcznie z: 1) porównaniem dat zakupu paliw lub materia∏ów z danymi o zmianie zapasów (opartymi na poczàtkowych i koƒcowych stanach zapasów) oraz z danymi o zu˝yciu dla stosownych strumieni materia∏ów wsadowych; 2) porównaniem wskaêników emisji obliczonych lub otrzymanych od dostawcy paliwa z referencyjnymi — krajowymi lub mi´dzynarodowymi — wskaênikami emisji w zakresie porównywalnych paliw; 3) porównaniem wskaêników emisji opartych na analizie paliwa z referencyjnymi — krajowymi lub mi´dzynarodowymi — wskaênikami emisji w zakresie porównywalnych paliw; 4) porównaniem wielkoÊci emisji mierzonych i obliczanych. Procesy zlecane na zewnàtrz Je˝eli zleca si´ osobie trzeciej jakikolwiek proces w zakresie przep∏ywu danych, kontroluje si´ jakoÊç takich procesów zgodnie z wymaganiami dotyczàcymi elementów ryzyka. OkreÊla si´ w∏aÊciwe wymagania dotyczàce dostarczonych wyników i metod oraz dokonuje przeglàdu ich jakoÊci. Korekty i dzia∏ania naprawcze W przypadku stwierdzenia, ˝e jakiekolwiek ogniwo dzia∏aƒ w zakresie przep∏ywu danych lub dzia∏aƒ kontrolnych (urzàdzenie, sprz´t, pracownik, dostawca, procedura lub inne) nie dzia∏a skutecznie lub dzia∏a poza ustalonymi granicami, podejmuje si´ niezw∏ocznie w∏aÊciwe dzia∏ania naprawcze w celu poprawy b∏´dnych danych. Ocenia si´ prawid∏owoÊç wyników podj´cia stosownych kroków, okreÊla przyczyn´ êród∏owà nieprawid∏owego funkcjonowania lub b∏´du i podejmuje w∏aÊciwe dzia∏anie naprawcze. Zapisy i dokumentacja 1. W celu zagwarantowania mo˝liwoÊci wykazania i zapewnienia zgodnoÊci, a tak˝e zapewnienia mo˝li- Dziennik Ustaw Nr 183 — 9738 — woÊci odtworzenia podanych w rocznych raportach, przechowuje si´ zapisy wszystkich dzia∏aƒ kontrolnych (w tym zapewnienia jakoÊci/kontroli jakoÊci w odniesieniu do sprz´tu i systemów informatycznych, a tak˝e przeglàdu i walidacji danych i korekt), jak równie˝ wszelkich informacji, przez okres co najmniej 10 lat. 2. Przechowuje si´ odpowiednie dokumenty, aby by∏y dost´pne, w przypadku gdy sà one potrzebne do wykonania dzia∏aƒ w zakresie przep∏ywu danych oraz dzia∏aƒ kontrolnych. Zapewnia si´ procedur´ na potrzeby identyfikowania, tworzenia, rozprowadzania i kontrolowania wersji tych dokumentów. Poz. 1142 Cz´Êç E Wskaêniki emisji 1. Cz´Êç E za∏àcznika do niniejszego rozporzàdzenia zawiera referencyjne wskaêniki emisji CO2 dla poziomu dok∏adnoÊci 1, pozwalajàce na korzystanie w zakresie spalania paliw ze wskaêników nieb´dàcych specjalnymi wskaênikami dla konkretnych rodzajów instalacji. 2. Je˝eli dane paliwo nie nale˝y do ˝adnego rodzaju paliw okreÊlonych w tabeli nr 2, przypisuje si´ we w∏asnym zakresie stosowane paliwo do jednego z tych rodzajów paliw. Tabela nr 2. Wskaêniki emisji CO2 dla paliw odniesione do wartoÊci opa∏owej (NCV) oraz wartoÊci opa∏owe w przeliczeniu na jednostk´ masy paliwa Dziennik Ustaw Nr 183 — 9739 — Poz. 1142 Dziennik Ustaw Nr 183 — 9740 — Poz. 1142 Cz´Êç F Cz´Êç G Wykaz materia∏ów uznawanych za biomas´ neutralnà pod wzgl´dem CO2 OkreÊlanie zestawu danych dla konkretnych rodzajów instalacji 1. Za biomas´, której przydzielony jest wskaênik emisji CO2 wynoszàcy 0 [Mg CO2/TJ lub Mg lub m3], uznaje si´: 1. OkreÊlanie wartoÊci opa∏owej i wskaêników emisji CO2 dla paliw 1) Grupa 1: RoÊliny i cz´Êci roÊlin mi´dzy innymi: s∏oma, siano i trawa, liÊcie, drewno, korzenie, pnie, kora, roÊliny uprawne, w tym kukurydza i pszen˝yto; 2) Grupa 2: Odpady biomasy, produkty i produkty uboczne z biomasy mi´dzy innymi: odpady przemys∏owe drewna, w tym odpady z obróbki i przetwórstwa drewna, wytwarzanie przedmiotów i konstrukcji drewnianych oraz powstajàce przy wytwarzaniu materia∏ów drewnopochodnych, drewno pou˝ytkowe, w tym produkty i materia∏y drewniane oraz pou˝ytkowe produkty finalne i pó∏produkty przetwórstwa drzewnego, odpady na bazie drewna z przemys∏u celulozowego, drzewne i drewnopochodne odpady przemys∏u papierniczego, np. ∏ug czarny, surowy olej talowy, olej talowy oraz olej smo∏owy z produkcji celulozy, pozosta∏oÊci z leÊnictwa, lignina z przetwarzania roÊlin zawierajàcych lignoceluloz´, màczka zwierz´ca, rybna i spo˝ywcza, t∏uszcze, oleje i ∏ój zwierz´cy, rybne i spo˝ywcze, pierwotne (biomasowe) pozosta∏oÊci przy produkcji ˝ywnoÊci i napojów, oleje i t∏uszcze jadalne; nawóz zwierz´cy, pozosta∏oÊci roÊlin uprawnych, osady Êciekowe, biogaz wytwarzany podczas procesów gnilnych, fermentacji lub gazyfikacji biomasy, szlam portowy i inne szlamy i osady wodne, gaz sk∏adowiskowy; w´giel drzewny; 3) Grupa 3: Frakcje biomasy z materia∏ów mieszanych mi´dzy innymi: frakcja biomasy z ∏adunku zbieranego z powierzchni zbiorników wodnych w ramach ich utrzymywania, frakcja biomasy z pozosta∏oÊci mieszanych pochodzàcych z produkcji ˝ywnoÊci i napojów, frakcja biomasy z kompozytów zawierajàcych drewno, frakcja biomasy z odpadów w∏ókienniczych, frakcja biomasy z papieru, tektury i tektury wielowarstwowej, frakcja biomasy z odpadów komunalnych i przemys∏owych, frakcja biomasy ∏ugu siarczynowego zawierajàca w´giel pochodzenia organicznego, frakcja biomasy z przetworzonych odpadów komunalnych i przemys∏owych; frakcja biomasy z eteru etylowo-tert-butylowego (ETBE); frakcja biomasy z butanolu; 1) Szczególnà procedur´ okreÊlenia wskaêników emisji CO2 dla konkretnych rodzajów instalacji, wraz z procedurà próbkowania dla konkretnych rodzajów paliwa, okreÊla si´ w procedurze monitorowania opisanej w zezwoleniu. 2) Stosuje si´ procedury próbkowania paliwa i ustalania jego wartoÊci opa∏owej, zawartoÊci w´gla i wskaênika emisji CO2 zgodnie ze znormalizowanà metodà, która ogranicza b∏´dy w zakresie próbkowania i dokonywania pomiarów i której niepewnoÊç pomiaru jest znana, zgodnie z dost´pnymi normami CEN17). Je˝eli odpowiednie normy CEN nie sà dost´pne, stosuje si´ odpowiednie normy ISO18) lub odpowiednie normy krajowe. Je˝eli nie istnieje ˝adna odpowiednia norma, dane procedury mo˝na stosowaç zgodnie z zasadami okreÊlajàcymi dobre praktyki produkcyjne dla danej bran˝y. 3) Laboratorium wykorzystane przy okreÊlaniu wskaênika emisji CO2, zawartoÊci w´gla i wartoÊci opa∏owej powinno spe∏niaç wymagania przedstawione w niniejszym za∏àczniku. W celu osiàgni´cia odpowiedniej dok∏adnoÊci wskaênika emisji CO2 dla konkretnego rodzaju instalacji (poza dok∏adnoÊcià procedury analitycznej w celu okreÊlenia zawartoÊci w´gla i wartoÊci opa∏owej), decydujàce znaczenie majà cz´stotliwoÊç próbkowania, procedura próbkowania i przygotowanie próbkowania. Czynniki te sà w znacznym stopniu uzale˝nione od stanu i stopnia jednorodnoÊci danego paliwa/materia∏u. Wymagana liczba próbek b´dzie wi´ksza w wypadku materia∏ów bardzo niejednorodnych, takich jak sta∏e odpady komunalne, a znacznie mniejsza w wypadku wi´kszoÊci paliw gazowych lub p∏ynnych w obrocie handlowym. 4) Procedura próbkowania i cz´stotliwoÊç analiz okreÊlajàcych zawartoÊç w´gla, wartoÊci opa∏owe i wskaêniki emisji CO2 muszà byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci G pkt 6. 5) Pe∏nà dokumentacj´ procedur stosowanych w danym laboratorium do okreÊlania wskaênika emisji CO2 oraz pe∏en zestaw wyników przechowuje si´ i udost´pnia weryfikatorowi rocznego raportu. ——————— 17) Na przyk∏ad: PN-EN ISO 6976 „Gaz ziemny — Obliczanie 4) Grupa 4: Paliwa, których wszystkie sk∏adniki i produkty poÊrednie zosta∏y wyprodukowane z biomasy mi´dzy innymi: bioetanol, biodiesel, eteryfikowany bioetanol, biometanol, bioeter dimetylowy, bioolej i biogaz. 2. Za biomas´ nie uznaje si´ frakcji torfowych i frakcji skamielin wymienionych wy˝ej materia∏ów. Nie wymaga si´ stosowania procedur analitycznych wykazujàcych czystoÊç materia∏ów zaliczonych do grup 1 i 2, chyba ˝e domieszka innych materia∏ów lub paliw jest widoczna przy oglàdzie lub wyczuwalna w´chem. wartoÊci kalorycznych, g´stoÊci, g´stoÊci wzgl´dnej i liczby Wobbego na podstawie sk∏adu”, PN-EN ISO 4259 „Przetwory naftowe — Wyznaczanie i stosowanie precyzji metod badania”. 18) Na przyk∏ad: PN-ISO 13909-1,2,3,4 W´giel kamienny i koks — Mechaniczne pobieranie próbek; PN-ISO 5069-1,2 W´gle brunatne (lignity) — Zasady pobierania próbek; PN-ISO PN-G-04525 Paliwa sta∏e — okreÊlanie zawartoÊci w´gla i wodoru; PN-ISO 925 Paliwa sta∏e — Oznaczanie zawartoÊci w´gla w´glanowego — Metoda wagowa; PN-EN ISO 9300 Pomiary strumienia masy gazu za pomocà dysz Venturiego o przep∏ywie krytycznym; ISO 9951-1993/94: Pomiar przep∏ywu gazu w obwodach zamkni´tych — mierniki turbinowe. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9741 — 2. OkreÊlanie wspó∏czynników utleniania dla konkretnych rodzajów instalacji 1) Szczególnà procedur´ okreÊlenia wspó∏czynników utleniania dla konkretnych rodzajów instalacji wraz z procedurà próbkowania dla konkretnych rodzajów paliwa okreÊla si´ w procedurze monitorowania opisanej w zezwoleniu. 2) Stosowane procedury próbkowania i okreÊlania sk∏adu danego materia∏u lub wyprowadzania wskaênika emisji CO2 procesu (wspó∏czynników utleniania) powinny, jeÊli sà dost´pne, byç zgodne ze znormalizowanà metodà, która ogranicza b∏´dy w zakresie próbkowania i dokonywania pomiarów i której niepewnoÊç pomiaru jest znana, zgodnie z dost´pnymi normami CEN. Je˝eli odpowiednie normy CEN nie sà dost´pne, stosuje si´ odpowiednie normy ISO lub odpowiednie normy krajowe. Je˝eli nie istnieje ˝adna odpowiednia norma, dane procedury mo˝na stosowaç zgodnie z zasadami okreÊlajàcymi dobre praktyki produkcyjne dla danej bran˝y. 3) Wykorzystane w tym celu laboratorium musi spe∏niaç wymagania przedstawione w cz´Êci G pkt 5. Procedura próbkowania i cz´stotliwoÊç analiz muszà byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci G pkt 6. 4) Pe∏nà dokumentacj´ procedur stosowanych w danym laboratorium do okreÊlania wspó∏czynników utleniania oraz pe∏en zestaw wyników przechowuje si´ i udost´pnia weryfikatorowi rocznego raportu. 3. OkreÊlanie wspó∏czynników emisji pochodzàcych z procesów technologicznych, wspó∏czynników konwersji i danych dotyczàcych sk∏adu. 1) Szczególnà procedur´ okreÊlenia wspó∏czynników emisji pochodzàcych z procesów technologicznych dla konkretnych rodzajów instalacji, wraz z procedurà próbkowania dla konkretnych rodzajów paliwa, okreÊla si´ w procedurze monitorowania opisanej w zezwoleniu. 2) Stosowane procedury próbkowania i okreÊlania sk∏adu danego materia∏u lub wyprowadzania wskaênika emisji procesu powinny, jeÊli sà dost´pne, byç zgodne ze znormalizowanà metodà, która ogranicza b∏´dy w zakresie próbkowania i dokonywania pomiarów i której niepewnoÊç pomiaru jest znana, zgodnie z dost´pnymi normami CEN. Je˝eli odpowiednie normy CEN nie sà dost´pne, stosuje si´ odpowiednie normy ISO lub odpowiednie normy krajowe. Je˝eli nie istnieje ˝adna odpowiednia norma, dane procedury mo˝na stosowaç zgodnie z zasadami okreÊlajàcymi dobre praktyki produkcyjne dla danej bran˝y. 3) Wykorzystane w tym celu laboratorium musi spe∏niaç wymagania przedstawione w cz´Êci G pkt 5. Procedura próbkowania i cz´stotliwoÊç analiz muszà byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci G pkt 6. 4) Pe∏nà dokumentacj´ procedur stosowanych w danym laboratorium do okreÊlania wspó∏czynników utleniania oraz pe∏en zestaw wyników przechowuje si´ i udost´pnia weryfikatorowi rocznego raportu. Poz. 1142 4. OkreÊlanie frakcji biomasy 1) Wyra˝enie „frakcja biomasy” na potrzeby niniejszego rozporzàdzenia odnosi si´ do procentowej zawartoÊci w´gla w spalanej biomasie, zgodnie z definicjà biomasy, w ∏àcznej masie w´gla w mieszaninie paliwowej. 2) Paliwo lub materia∏ kwalifikuje si´ jako czysta biomasa, podlegajàca uproszczonym wymaganiom w zakresie monitorowania i sprawozdawczoÊci, przedstawionym w cz´Êci A „Poziomy dok∏adnoÊci”, jeÊli zawartoÊç substancji nieb´dàcej biomasà nie przekracza 3 % ca∏kowitej iloÊci danego paliwa lub materia∏u. 3) Szczególnà procedur´ okreÊlenia frakcji biomasy w konkretnym rodzaju paliwa wraz z procedurà próbkowania dla konkretnych rodzajów paliwa okreÊla si´ w procedurze monitorowania opisanej w zezwoleniu. 4) Stosowane procedury próbkowania i okreÊlania sk∏adu danego materia∏u lub wyprowadzania wskaênika emisji procesu powinny, jeÊli sà dost´pne, byç zgodne ze znormalizowanà metodà, która ogranicza b∏´dy w zakresie próbkowania i dokonywania pomiarów i której niepewnoÊç pomiaru jest znana, zgodnie z dost´pnymi normami CEN. Je˝eli odpowiednie normy CEN nie sà dost´pne, stosuje si´ odpowiednie normy ISO lub odpowiednie normy krajowe. Je˝eli nie istnieje ˝adna odpowiednia norma, dane procedury mo˝na stosowaç zgodnie z zasadami okreÊlajàcymi dobre praktyki produkcyjne dla danej bran˝y. 5) Metody majàce zastosowanie do okreÊlania frakcji biomasy w paliwie mogà byç bardzo zró˝nicowane, od r´cznego sortowania sk∏adników materia∏ów mieszanych, poprzez ró˝ne metody okreÊlania wartoÊci ogrzewczych mieszaniny dwusk∏adnikowej i jej dwóch sk∏adników czystych, do analizy izotopowej w´gla-14, w zale˝noÊci od szczególnego charakteru odnoÊnej mieszaniny paliwowej. Dla paliw lub materia∏ów pochodzàcych z procesów produkcji, o zdefiniowanych i dajàcych si´ wskazaç strumieniach wejÊciowych, mo˝na alternatywnie zastosowaç okreÊlenie frakcji biomasy na bilansie masowym w´gla pochodzenia kopalnego i pochodzàcego z biomasy wchodzàcej do danego procesu i wychodzàcej z niego. Odpowiednie metody podlegajà opisaniu w metodyce monitorowania. 6) Je˝eli okreÊlenie frakcji biomasy w mieszaninie paliwowej jest technicznie niewykonalne lub skutkowa∏oby nieracjonalnie wysokimi kosztami, przyjmuje si´ udzia∏ biomasy wynoszàcy 0 %, oznaczajàcy, ˝e ca∏y w´giel zawarty w danym rodzaju paliwa jest pochodzenia kopalnego, albo proponuje metod´ szacowania we w∏asnym zakresie, opisanà w sposobie monitorowania. 7) Wykorzystane w tym celu laboratorium musi spe∏niaç wymagania przedstawione w cz´Êci G pkt 5. Procedura próbkowania i cz´stotliwoÊç analiz muszà byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci G pkt 6. Dziennik Ustaw Nr 183 — 9742 — 8) Pe∏nà dokumentacj´ procedur stosowanych w danym laboratorium do okreÊlania wspó∏czynników utleniania oraz pe∏en zestaw wyników przechowuje si´ i udost´pnia weryfikatorowi rocznego raportu. 5. Wymagania w zakresie okreÊlania w∏aÊciwoÊci paliw i materia∏ów Korzystanie z akredytowanych laboratoriów 1) Zapewnia si´ okreÊlenie wskaênika emisji CO2, wartoÊci opa∏owej, wspó∏czynnika utleniania, zawartoÊci w´gla, frakcji biomasy i danych dotyczàcych sk∏adu przez akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z póên. zm.) w zakresie powy˝szych badaƒ. 2) Mo˝na korzystaç z laboratoriów, które obj´te sà systemem zarzàdzania jakoÊcià zgodnie z art. 147a ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony Êrodowiska. Korzystanie z nieakredytowanych laboratoriów 1) Preferowane jest korzystanie z akredytowanych laboratoriów w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci. 2) Korzystanie z nieakredytowanych laboratoriów ogranicza si´ do sytuacji, w których mo˝na wykazaç, ˝e laboratorium to spe∏nia wymagania równowa˝ne okreÊlone w normie PN- EN ISO/IEC 17025. 3) Równowa˝noÊç w zakresie zarzàdzania jakoÊcià mo˝na wykazaç dla laboratorium certyfikatem na zgodnoÊç zarzàdzania jakoÊcià z wymaganiami normy PN- EN ISO 9001. 4) Dodatkowo przedstawia si´ dowody potwierdzajàce, ˝e takie laboratorium dysponuje technicznymi kwalifikacjami i jest w stanie uzyskiwaç technicznie prawid∏owe wyniki, stosujàc odpowiednie procedury analityczne. 5) Laboratoria i stosowane procedury analityczne okreÊla si´ w planie monitorowania dla instalacji. 6) Ka˝de nieakredytowane laboratorium wykorzystywane do wyznaczania wyników wykorzystywanych do obliczania wielkoÊci emisji CO2 podejmuje nast´pujàce dzia∏ania:
13. a)atestacja Atestacja ka˝dej metody analitycznej, jaka ma byç stosowana w nieakredytowanym laboratorium, pod kàtem zgodnoÊci z metodà referencyjnà musi byç przeprowadzona przez laboratorium akredytowane zgodnie z normà PN-EN ISO/IEC 17025. Procedur´ atestacji przeprowadza si´ przed lub przy zawarciu umowy mi´dzy prowadzàcym instalacj´ a laboratorium. Obejmuje ona wystarczajàcà liczb´ powtórzeƒ analiz zestawu co najmniej pi´ciu próbek reprezentatywnych dla oczekiwanego rozk∏adu wartoÊci, w tym próby Êlepej, dla ka˝dego odnoÊnego parametru i paliwa lub materia∏u, w celu scharakteryzowania powtarzalnoÊci metody oraz uzyskania krzywej wzorcowej przyrzàdu. Poz. 1142
14. b)porównanie wyników Porównanie wyników metod analitycznych wykonuje si´ raz w roku przez laboratorium akredytowane zgodnie z normà PN-EN ISO/IEC 17025 i polega ono na co najmniej pi´ciokrotnym powtórzeniu analizy reprezentatywnej próby, z wykorzystaniem metody referencyjnej dla ka˝dego odnoÊnego parametru oraz dla ka˝dego paliwa lub materia∏u. Stosuje si´ korekty zachowawcze — nale˝y unikaç niedoszacowania wielkoÊci emisji CO2, dla wszystkich danych w danym roku, w przypadkach kiedy odnotowana zostaje ró˝nica mi´dzy wynikami otrzymanymi przez laboratorium nieakredytowane i akredytowane, która to ró˝nica mog∏aby skutkowaç niedoszacowaniem wielkoÊci emisji CO2. Wszelkie statystycznie istotne ró˝nice