Przepisy art. 234 stosuje się odpowiednio do kierowników komórek organizacyjnych zakładu, majstrów i brygadzistów oraz innych osób kierujących zespołami pracowników. Pracownicy ci są w szczególności obowiązani:
\n
1)organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy,
\n
2)zapewniać pracownikom odzież ochronną i sprzęt ochrony osobistej oraz dopilnować, aby środki te były stosowane zgodnie z przeznaczeniem,
\n
3)organizować, przygotowywać i prowadzić pracę w sposób zabezpieczający przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i schorzeniami związanymi z warunkami środowiska pracy,
\n
4)zapewniać bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego,
\n
5)zapewniać przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
\n
Rozdział VIII
\n
Obowiązki nadrzędnych jednostek organizacyjnych
\n
Art. 236Jednostki nadrzędne nad zakładami pracy powinny uwzględniać w swojej działalności
\n
potrzeby tych zakładów w zakresie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W szczególności jednostki te są obowiązane:
\n
1)udzielać zakładom pracy pomocy przy wykonywaniu zadań z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
\n
2)uwzględniać w wytycznych rozwoju zakładów pracy warunki bezpieczeństwa i higieny pracy,
\n
3)ustalać zadania planowe w taki sposób, aby ich wykonywanie mogło odbywać się w warunkach zapewniających bezpieczną i higieniczną pracę,
\n
4)kontrolować i oceniać co najmniej raz w roku stan realizacji zadań z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
\n
Rozdział IX
\n
Udział załogi w kształtowaniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy
\n
Art. 237
\n
§ 1W zakładach pracy przeprowadza się okresowe społeczne przeglądy warunków pracy mające
\n
na celu:
\n
1)badanie stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów,
\n
2)ocenę wykonania planu poprawy warunków pracy oraz racjonalności wydatkowania środków na to przeznaczonych,
\n
3)przedstawianie wniosków w zakresie poprawy warunków pracy.
\n
§ 2Rada Ministrów i Centralna Rada Związków Zawodowych określają zasady i tryb przeprowadzania
\n
okresowych społecznych przeglądów warunków pracy oraz realizacji wniosków wynikających z tych przeglądów.
\n
Dział jedenasty Układ zbiorowy pracy
\n
Art. 238Układ zbiorowy pracy określa:
\n
1)szczegółowe warunki wynagradzania pracowników oraz przyznawania innych świadczeń, w myśl zasad ustalonych przez Radę Ministrów zgodnie z art. 79,
\n
2)warunki pracy związane z właściwościami gałęzi pracy lub zawodu.
\n
Art. 239Postanowienia układu zbiorowego pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracowników
\n
niż przepisy kodeksu lub innych ustaw albo przepisy wydane przez Radę Ministrów.
\n
Art. 240
\n
§ 1Układ zbiorowy pracy zawierają:
\n
1)ze strony zakładów pracy - minister (kierownik urzędu centralnego), centralna organizacja spółdzielcza lub społeczna albo zrzeszenie nie uspołecznionych zakładów pracy,
\n
2)ze strony pracowników - zarząd główny związku zawodowego.
\n
§ 2
\n
Układ zbiorowy pracy wymaga uzgodnienia z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.
\n
§ 3Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych określi w drodze
\n
rozporządzenia zakres stosowania układów zbiorowych pracy, szczegółowe zasady i tryb zawierania i rozwiązywania układów oraz ich rejestracji i publikacji.
\n
Art. 241Postanowienia układu zbiorowego pracy zastępują z dniem wejścia w życie odpowiednie
\n
warunki umów o pracę wynikające z poprzednio obowiązującego układu.
\n
Dział dwunasty Rozpatrywanie sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy
\n
Rozdział I
\n
Przepisy ogólne
\n
Art. 242Spory o roszczenia pracowników ze stosunku pracy rozpatrują:
\n
1)zakładowe i powiatowe komisje rozjemcze, zwane komisjami rozjemczymi,
\n
2)powiatowe komisje odwoławcze do spraw pracy, zwane komisjami odwoławczymi do spraw pracy,
\n
3)okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, zwane sądami pracy i ubezpieczeń społecznych.
\n
Art. 243Zakładowe komisje rozjemcze powołuje się w uspołecznionych zakładach pracy zatrudniających
\n
stale co najmniej 100 pracowników.
\n
Art. 244Powiatowe komisje rozjemcze i komisje odwoławcze do spraw pracy tworzy się przy terenowych
\n
organach administracji państwowej w powiatach, miastach stanowiących powiaty oraz dzielnicach miast wyłączonych z województw.
\n
Art. 245Komisje rozjemcze i komisje odwoławcze do spraw pracy oraz sądy pracy i ubezpieczeń
\n
społecznych powinny:
\n
1)dążyć do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy,
\n
2)udzielać pracownikowi potrzebnych wskazówek co do jego uprawnień, wyjaśniać treść obowiązujących przepisów prawa oraz pouczać o przysługujących środkach odwoławczych,
\n
3)skłaniać strony do ugodowego załatwienia sprawy.
\n
Art. 246
\n
§ 1Komisje rozjemcze i komisje odwoławcze do spraw pracy oraz sądy pracy i ubezpieczeń
\n
społecznych powinny dążyć, by rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, w terminie do 2 tygodni od dnia wpływu wniosku lub odwołania, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności.
\n
§ 2Strony są obowiązane udzielać wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą
\n
oraz przedstawiać niezbędne dowody.
\n
Art. 247
\n
Postępowanie w sprawach ze stosunku pracy jest wolne od opłat.
\n
Rozdział II
\n
Zakres działania komisji rozjemczych
\n
Art. 248
\n
§ 1Zakładowe komisje rozjemcze rozpatrują sprawy ze stosunku pracy, a w szczególności
\n
dotyczące:
\n
1)wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń,
\n
2)urlopu i wynagrodzenia za urlop,
\n
3)czasu pracy,
\n
4)szczególnych uprawnień przysługujących kobietom i pracownikom młodocianym,
\n
5)świadczeń przysługujących od zakładu pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
\n
6)ustalania uprawnień wynikających ze stosunku pracy, jeżeli pracownik ma w tym interes prawny.
\n
§ 2Nie podlegają rozpatrzeniu przez zakładowe komisje rozjemcze sprawy pracowników zajmujących
\n
stanowiska kierownicze.
\n
Art. 249Powiatowe komisje rozjemcze rozpatrują sprawy wymienione w art. 248 dotyczące pracowników:
\n
1)zatrudnionych w zakładach pracy, w których nie działają zakładowe komisje rozjemcze,
\n
2)zajmujących stanowiska kierownicze.
\n
Art. 250Nie podlegają rozpatrzeniu przez komisje rozjemcze spory dotyczące:
\n
1)rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę,
\n
2)nawiązania stosunku pracy,
\n
3)sprostowania opinii o pracy,
\n
4)odszkodowania w związku z niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy albo opinii,
\n
5)ustanawiania nowych warunków pracy i płacy,
\n
6)stosowania norm pracy,
\n
7)mieszkań funkcyjnych i pomieszczeń w hotelach pracowniczych.
\n
Rozdział III
\n
Powoływanie i skład komisji rozjemczych
\n
Art. 251
\n
§ 1Członków zakładowej komisji rozjemczej powołują wspólnie kierownik zakładu pracy i
\n
rada zakładowa.
\n
§ 2Liczbę członków zakładowej komisji rozjemczej ustala kierownik zakładu pracy w porozumieniu
\n
z radą zakładową, biorąc pod uwagę liczebność załogi oraz strukturę organizacyjną zakładu pracy.
\n
§ 3
\n
Zakładowa komisja rozjemcza wybiera ze swego grona przewodniczącego i zastępców przewodniczącego.
\n
Art. 252
\n
§ 1Członkiem zakładowej komisji rozjemczej może być pracownik, który przepracował co
\n
najmniej 5 lat i jest zatrudniony w danym zakładzie pracy co najmniej 2 lata.
\n
§ 2Warunek zatrudnienia w danym zakładzie przez 2 lata nie ma zastosowania do członka
\n
komisji rozjemczej w nowo utworzonym zakładzie pracy.
\n
Art. 253
\n
§ 1Członków powiatowej komisji rozjemczej wybiera na okres swojej kadencji powiatowa
\n
rada narodowa, rada narodowa miasta stanowiącego powiat albo rada narodowa dzielnicy w mieście wyłączonym z województwa.
\n
§ 2Kandydatów na członków powiatowej komisji rozjemczej zgłaszają w równej liczbie naczelnik
\n
powiatu, prezydent lub naczelnik miasta stanowiącego powiat, naczelnik dzielnicy w mieście wyłączonym z województwa oraz właściwa instancja związków zawodowych.
\n
§ 3
\n
Przepis art. 251 § 3 stosuje się odpowiednio.
\n
Art. 254
\n
Sprawowanie obowiązków członka komisji rozjemczej jest funkcją społeczną.
\n
Art. 255
\n
§ 1Mandat członka komisji rozjemczej wygasa:
\n
1)z dniem powołania (wyboru) nowej komisji,
\n
2)w razie zrzeczenia się funkcji członka komisji,
\n
3)w razie odwołania z komisji.
\n
§ 2Mandat członka zakładowej komisji rozjemczej wygasa również w razie rozwiązania lub
\n
wygaśnięcia stosunku pracy.
\n
§ 3Członek komisji rozjemczej może być z uzasadnionych przyczyn odwołany z komisji w
\n
trybie przewidzianym dla powołania (wyboru).
\n
Art. 256Komisja rozjemcza rozpatruje sprawy w pięcioosobowych kompletach orzekających. Przewodniczącym
\n
kompletu orzekającego jest przewodniczący komisji lub jego zastępca.
\n
Rozdział IV
\n
Postępowanie przed komisją rozjemczą
\n
Art. 257Postępowanie przed komisją rozjemczą wszczyna się na wniosek pracownika, a w sprawie
\n
świadczeń przysługujących od zakładu pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową - także na wniosek uprawnionego członka rodziny pracownika.
\n
Art. 258
\n
§ 1Pełnomocnikiem pracownika może być:
\n
1)przedstawiciel rady zakładowej,
\n
2)inny pracownik zakładu, w którym wnioskodawca jest zatrudniony,
\n
3)członek rodziny pracownika.
\n
§ 2
\n
W imieniu zakładu pracy działa jego kierownik lub upoważniony przez niego pracownik.
\n
§ 3
\n
Pełnomocnictwo może być udzielone na piśmie lub ustnie do protokołu.
\n
Art. 259
\n
§ 1W razie stwierdzenia, że sprawa nie podlega właściwości komisji rozjemczej, przewodniczący
\n
komisji lub komisja wydaje orzeczenie o niewłaściwości komisji wraz z uzasadnieniem, wskazując organ powołany do załatwienia sprawy. Na żądanie pracownika przewodniczący komisji zwraca wniosek pracownikowi albo przekazuje go właściwemu organowi.
\n
§ 2Komisja rozjemcza rozpatrzy sprawę przekazaną jej według właściwości przez sąd, choćby
\n
uprzednio uznała się za niewłaściwą w tej sprawie.
\n
Art. 260
\n
§ 1Po otrzymaniu wniosku przewodniczący komisji rozjemczej podejmuje próbę polubownego
\n
załatwienia sprawy.
\n
§ 2Na podstawie oświadczenia pracownika o polubownym zaspokojeniu jego roszczeń przewodniczący
\n
komisji rozjemczej wydaje orzeczenie o umorzeniu postępowania, jeżeli uzna, że sposób zaspokojenia roszczeń odpowiada prawu oraz czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
\n
Jeżeli polubowne załatwienie sprawy następuje w drodze ugody zawartej na posiedzeniu komisji rozjemczej, orzeczenie o umorzeniu postępowania wydaje ta komisja.
\n
Art. 261Komisja rozjemcza może przyznać na rzecz pracownika należność nie objętą jego wnioskiem
\n
albo objętą w mniejszym zakresie, jeżeli ustalony w postępowaniu stan faktyczny daje do tego podstawę.
\n
Art. 262
\n
§ 1Komisja rozjemcza rozpatruje sprawy na posiedzeniu, przeprowadzając w razie potrzeby
\n
postępowanie wyjaśniające. O terminie posiedzenia zawiadamia się strony.
\n
§ 2Orzeczenie komisji rozjemczej zapada większością głosów i podlega niezwłocznie doręczeniu
\n
stronom wraz z uzasadnieniem.
\n
Art. 263Komisja rozjemcza może w wyjątkowych przypadkach przedstawić sprawę sądowi pracy i
\n
ubezpieczeń społecznych w celu przejęcia jej do rozpoznania, jeżeli jest to celowe ze względu na występujące w sprawie poważne wątpliwości prawne.
\n
Rozdział V
\n
Zakres działania komisji odwoławczych do spraw pracy
\n
Art. 264
\n
§ 1Komisje odwoławcze do spraw pracy rozpatrują:
\n
1)odwołania pracowników od wypowiedzenia umowy o pracę,
\n
2)wnioski pracowników o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy o pracę,
\n
3)wnioski pracowników o odszkodowanie w związku z niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy albo opinii,
\n
4)wnioski pracowników dotyczące nawiązania stosunku pracy.
\n
§ 2Jeżeli wraz z odwołaniem lub wnioskiem, o których mowa w § 1, pracownik dochodzi również
\n
innych roszczeń, podlegających w myśl art. 248 i 249 rozpatrzeniu przez komisję rozjemczą
\n
-komisja odwoławcza do spraw pracy rozpatrzy łącznie wszystkie roszczenia pracownika.
\n
§ 3Komisja odwoławcza do spraw pracy rozpatruje również wnioski o ustalenie uprawnień
\n
wynikających ze stosunku pracy w związku ze sprawami, o których mowa w § 1.
\n
Rozdział VI
\n
Powoływanie i skład komisji odwoławczych do spraw pracy
\n
Art. 265Przewodniczącego komisji odwoławczej do spraw pracy, przewodniczących składów orzekających
\n
i innych członków komisji wybiera na okres swojej kadencji powiatowa rada narodowa, rada narodowa miasta stanowiącego powiat albo rada narodowa dzielnicy w mieście wyłączonym z województwa.
\n
Art. 266
\n
§ 1Kandydatów na członków komisji odwoławczej do spraw pracy zgłaszają w równej liczbie
\n
naczelnik powiatu, prezydent lub naczelnik miasta stanowiącego powiat, naczelnik dzielnicy w mieście wyłączonym z województwa oraz właściwa instancja związków zawodowych.
\n
§ 2Kandydatów na przewodniczących komisji odwoławczych do spraw pracy oraz przewodniczących
\n
składów orzekających zgłasza prezes sądu wojewódzkiego spośród sędziów sądów powiatowych i sądu wojewódzkiego.
\n
Art. 267
\n
§ 1Mandat członka komisji odwoławczej do spraw pracy wygasa:
\n
1)z dniem wyboru nowej komisji,
\n
2)w razie zrzeczenia się funkcji członka komisji,
\n
3)w razie odwołania z komisji.
\n
§ 2Członek komisji odwoławczej do spraw pracy może być z uzasadnionych przyczyn odwołany
\n
z komisji w trybie przewidzianym dla wyboru.
\n
Art. 268
\n
§ 1Komisja odwoławcza do spraw pracy rozpatruje sprawy w składzie:
\n
1)sędzia sądu powiatowego lub wojewódzkiego jako przewodniczący,
\n
2)dwóch członków komisji, w tym jeden spośród kandydatów zgłoszonych przez właściwą instancję związków zawodowych.
\n
§ 2Przewodniczący komisji odwoławczej do spraw pracy może zarządzić rozpatrzenie sprawy
\n
w pięcioosobowym składzie orzekającym, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. W tym przypadku w składzie orzekającym bierze udział dwóch członków komisji spośród kandydatów zgłoszonych przez właściwą instancję związków zawodowych.
\n
Rozdział VII
\n
Postępowanie przed komisją odwoławczą do spraw pracy
\n
Art. 269
\n
§ 1Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do komisji odwoławczej do spraw
\n
pracy w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.
\n
§ 2Wniosek o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie wnosi się do komisji odwoławczej
\n
do spraw pracy w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę.
\n
§ 3Wniosek o nawiązanie stosunku pracy wnosi się do komisji odwoławczej do spraw pracy
\n
w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o odmowie przyjęcia do pracy.
\n
§ 4W uzasadnionych przypadkach komisja odwoławcza do spraw pracy może rozpatrzyć odwołanie
\n
lub wniosek wniesione w spóźnionym terminie, jeżeli opóźnienie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne.
\n
Art. 270
\n
§ 1Przepisy art. 258-263 stosuje się odpowiednio. Pełnomocnikiem pracownika może być
\n
również inny przedstawiciel związku zawodowego.
\n
§ 2
\n
O terminie posiedzenia zawiadamia się strony oraz radę zakładową.
\n
§ 3W razie uwzględnienia odwołania od wypowiedzenia lub wniosku o przywrócenie do pracy
\n
albo odszkodowanie komisja odwoławcza do spraw pracy orzeka stosownie do przepisów art. 44-51 i 55-62.
\n
Rozdział VIII
\n
Sądy pracy i ubezpieczeń społecznych
\n
Art. 271
\n
§ 1Sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpatrują odwołania od orzeczeń komisji rozjemczych
\n
i komisji odwoławczych do spraw pracy.
\n
§ 2Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych może przejąć do rozpoznania sprawę przedstawioną
\n
mu przez komisję rozjemczą lub komisję odwoławczą do spraw pracy na podstawie art.
\n
263, jeżeli jest to celowe ze względu na występujące w sprawie poważne wątpliwości prawne.
\n
Art. 272Stronom przysługuje prawo wniesienia odwołania od orzeczenia komisji rozjemczej lub
\n
komisji odwoławczej do spraw pracy do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
\n
Art. 273Od orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie przysługuje odwołanie, z wyjątkiem
\n
orzeczeń wydanych w sprawach, o których mowa w art. 271 § 2.
\n
Art. 274Organizacją sądów pracy i ubezpieczeń społecznych oraz tryb postępowania przed tymi
\n
sądami regulują odrębne przepisy.
\n
Rozdział IX
\n
Rewizja nadzwyczajna
\n
Art. 275Od prawomocnego orzeczenia komisji rozjemczej, komisji odwoławczej do spraw pracy
\n
oraz sądu pracy i ubezpieczeń społecznych może być wniesiona rewizja nadzwyczajna, jeżeli orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
\n
Art. 276Do wniesienia rewizji nadzwyczajnej są uprawnieni:
\n
1)Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych,
\n
2)Minister Sprawiedliwości,
\n
3)Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego,
\n
4)Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,
\n
5)Centralna Rada Związków Zawodowych.
\n
Art. 277
\n
§ 1
\n
Rewizję nadzwyczajną wnosi się do Sądu Najwyższego.
\n
§ 2Do postępowania przed Sądem Najwyższym wywołanego złażeniem rewizji nadzwyczajnej
\n
stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące rewizji nadzwyczajnej.
\n
§ 3W razie uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do ponownego
\n
rozpatrzenia organowi, który wydał orzeczenie, a w przypadku gdy orzeczenie wydała komisja rozjemcza - tej komisji lub sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych.
\n
Rozdział X
\n
Nadzór nad komisjami rozjemczymi, komisjami odwoławczymi do spraw pracy oraz sądami pracy i ubezpieczeń społecznych
\n
Art. 278
\n
§ 1Nadzór nad organizacją i trybem działania komisji rozjemczych i komisji odwoławczych
\n
do spraw pracy sprawuje Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, działając w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych. W tym trybie Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych może wydawać wytyczne w zakresie sprawowanego nadzoru.
\n
§ 2Nadzór nad organizacją i trybem działania sądów pracy i ubezpieczeń społecznych sprawuje
\n
Minister Sprawiedliwości, działając w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Centralną Radą Związków Zawodowych.
\n
Art. 279Sąd Najwyższy ustala wytyczne orzecznictwa dla sądów pracy i ubezpieczeń społecznych
\n
oraz podejmuje uchwały zawierające odpowiedzi na pytania prawne w trybie i na zasadach określonych odrębnymi przepisami.
\n
Rozdział XI
\n
Wykonanie orzeczeń
\n
Art. 280
\n
§ 1
\n
Orzeczenie komisji rozjemczej lub komisji odwoławczej do spraw pracy staje się prawomocne, gdy nie wniesiono od niego odwołania albo gdy zostało utrzymane w mocy w postępowaniu odwoławczym.
\n
§ 2Prawomocne orzeczenia komisji rozjemczych i komisji odwoławczych do spraw pracy oraz
\n
ugody zawarte przed tymi komisjami powinny być niezwłocznie wykonane przez zakład pracy. Jeżeli zachodzi potrzeba przeprowadzenia egzekucji stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Prawomocne orzeczenia komisji i ugody są tytułami egzekucyjnymi.
\n
§ 3Gdy dłużnikiem jest państwowy zakład pracy, a wynikająca z tytułu egzekucyjnego należność
\n
nie zostania uiszczona w ciągu 7 dni od dnia złożenia tytułu, jednostka nadrzędna dłużnika na wniosek wierzyciela zarządzi natychmiastowe pokrycie należności z funduszów dłużnika, w szczególności z jego rachunku bankowego.
\n
§ 4Jeżeli obowiązek wypłaty wynagrodzenia zasądzonego w orzeczeniu przywracającym do
\n
pracy lub ustalonego w ugodzie, jest uzależniony od podjęcia przez pracownika pracy, klauzulę wykonalności w części dotyczącej tego wynagrodzenia nadaje się dopiero po stwierdzeniu, że pracownik podjął pracę. W przypadku gdy dochodzenie tego wynagrodzenia następuje w trybie określonym w § 3, stwierdzenia, że pracownik podjął pracę, dokonuje jednostka nadrzędna dłużnika.
\n
§ 5Przepisy § 2-4 stosuje się odpowiednio do orzeczeń sądów pracy i ubezpieczeń społecznych
\n
oraz do ugód zawartych przed tymi sądami.
\n
Dział trzynasty Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika
\n
Rozdział I
\n
Wykroczenia przeciwko prawom pracownika
\n
Art. 281Kto, działając w imieniu zakładu pracy:
\n
1)rozwiązuje z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy,
\n
2)stosuje wobec pracownika kary za naruszanie porządku i dyscypliny pracy nie przewidziane w przepisach prawa pracy,
\n
3)narusza przepisy o czasie pracy lub ochronie pracy kobiet i młodocianych, podlega karze grzywny do 5.000 złotych.
\n
Art. 282
\n
§ 1Kto, wbrew obowiązkowi:
\n
1)nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń,
\n
2)nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu,
\n
3)nie wydaje pracownikowi świadectwa pracy lub opinii, podlega karze grzywny do 5.000 złotych.
\n
§ 2Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje podlegającego wykonaniu
\n
orzeczenia, komisji, rozjemczej lub innego organu przyznającego pracownikowi lub członkowi rodziny pracownika określone świadczenie, jak również ugody zawartej przed tymi organami.
\n
Art. 283
\n
§ 1Kto, kierując zakładem pracy albo zespołem pracowników, nie przestrzega przepisów
\n
lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny do 5.000 złotych.
\n
§ 2Tej samej karze podlega, kto:
\n
1)wbrew obowiązkowi nie zawiadamia w terminie inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego, organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub sprawozdania z takich wypadków i chorób,
\n
2)nie wykonuje w terminie nakazu inspektora pracy,
\n
3)utrudnia działalność organu inspekcji pracy, a w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu lub nie udziela temu organowi informacji niezbędnych do wykonywania jego zadań.
\n
Rozdział II
\n
Postępowanie w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika
\n
Art. 284W sprawach o wykroczenia, o których mowa w art. 281-233, orzekają inspektorzy pracy
\n
oraz kolegia do spraw wykroczeń, zwane dalej kolegiami.
\n
Art. 285
\n
§ 1
\n
Inspektor pracy orzeka karę grzywny do 1.500 złotych.
\n
§ 2Od orzeczenia inspektora pracy obwiniony, jego obrońca albo prokurator mają prawo
\n
w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia odwołać się do właściwego miejscowo kolegium przy terenowym organie administracji państwowej w powiecie, mieście stanowiącym powiat lub dzielnicy miasta wyłączonego z województwa. Kolegium utrzymuje zaskarżone orzeczenie w mocy lub je uchyla i wydaje nowe orzeczenie.
\n
§ 3Orzeczenie, od którego nie wniesiono w terminie odwołania, oraz orzeczenie wydane
\n
na skutek odwołania jest prawomocne.
\n
Art. 286
\n
§ 1Inspektor pracy składa wniosek o rozpatrzenie sprawy do kolegium, o którym mowa w
\n
art. 285 § 2, jeżeli uzna, że społeczna szkodliwość czynu, stopień winy lub inne ważne okoliczności sprawy wymagają wymierzenia kary surowszej niż określona w art. 285 § 1.
\n
§ 2W razie złożenia wniosku inspektorowi pracy przysługują w postępowaniu przed kolegium
\n
uprawnienia oskarżyciela publicznego.
\n
§ 3Od orzeczenia kolegium rozpatrującego sprawę, przekazaną w trybie przewidzianym w
\n
§ 1, obwiniony, jego obrońca oraz oskarżyciel publiczny mają prawo w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia odwołać się do kolegium drugiej instancji.
\n
Art. 287
\n
§ 1Nadzór nad działalnością inspektorów pracy w zakresie orzekania sprawuje Główny Inspektor
\n
Pracy. W ramach nadzoru może on w szczególności uchylać prawomocne orzeczenia tych inspektorów, jeżeli są one sprzeczne z prawem lub oczywiście niesłuszne.
\n
§ 2W razie uchylenia orzeczenia inspektora pracy sprawa podlega przekazaniu do rozpatrzenia
\n
przez właściwe miejscowo kolegium, a decyzja Głównego Inspektora Pracy o uchyleniu orzeczenia zastępuje wniosek, o którym mowa w art. 286 § 1. Przepisy art. 286 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
\n
Art. 288Uchylenie prawomocnego orzeczenia może nastąpić w terminie 3 miesięcy od jego uprawomocnienia
\n
się. Nie dotyczy to przypadku uchylenia orzeczenia wyłącznie na korzyść obwinionego.
\n
Art. 289Wpływy z kar stanowią dochód właściwego budżetu terenowego. Terenowy organ administracji
\n
państwowej, będący wykonawcą budżetu, jest wierzycielem tych należności w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
\n
Art. 290
\n
§ 1Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, w postępowaniu w sprawach
\n
o wykroczenia przeciwko prawom pracownika mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
\n
§ 2Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych określi w drodze
\n
rozporządzenia szczegółowy tryb postępowania przed inspektorami pracy, jak również zasady i tryb sprawowania nadzoru, o którym mowa w art. 287.
\n
Dział czternasty Przedawnienie roszczeń
\n
Art. 291
\n
§ 1Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym
\n
roszczenie stało się wymagalne.
\n
§ 2Jednakże roszczenia zakładu pracy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika
\n
wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym zakład pracy powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia.
\n
§ 3Jeżeli pracownik dopuścił się zagarnięcia mienia społecznego albo w inny sposób umyślnie
\n
wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia o naprawienie tej szkody stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.
\n
§ 4
\n
Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.
\n
§ 5Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem organu powołanego do rozstrzygania
\n
sporów, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w kodeksie przed takim organem, ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody.
\n
Art. 292
\n
§ 1Roszczenia przedawnionego nie można dochodzić, chyba że ten, przeciwko komu roszczenie
\n
przysługuje, zrzeka się korzystania z przedawnienia; zrzeczenie dokonane przed upływem przedawnienia jest nieważne.
\n
§ 2Organ powołany do rozstrzygania sporów uwzględnia upływ przedawnienia z urzędu. Może
\n
jednak nie uwzględnić upływu przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne.
\n
Art. 293Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na czas trwania
\n
przeszkody, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić przysługujących mu roszczeń przed właściwym organem powołanym do rozstrzygania sporów.
\n
Art. 294Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych
\n
albo co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od dnia ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od dnia ustania przyczyny jego ustanowienia. Jeżeli termin przedawnienia wynosi 1 rok, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.
\n
Art. 295
\n
§ 1Bieg przedawnienia przerywa się:
\n
1)przez każdą czynność przed właściwym organem powołanym do rozstrzygania sporów lub egzekwowania roszczeń przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,
\n
2)przez uznanie roszczenia.
\n
§ 2Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Jeżeli przerwa, biegu przedawnienia
\n
nastąpiła wskutek jednej z przyczyn przewidzianych w § 1 pkt 1, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie wszczęte w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, nie zostanie zakończone.
\n
Dział piętnasty Przepisy końcowe
\n
Art. 296Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych ustali zasady
\n
i tryb określania kierowniczych i innych samodzielnych stanowisk pracy dl'a celów przewidzianych w kodeksie.
\n
Art. 297Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych po porozumieniu z Centralną Radą Związków
\n
Zawodowych określi w drodze rozporządzenia:
\n
1)zasady ustalania wynagrodzenia: a) przysługującego w okresie niewykonywania pracy, b) stanowiącego podstawę ustalania wysokości kar pieniężnych, potrąceń, odszkodowań, odpraw pośmiertnych lub innych należności przewidzianych przepisami prawa pracy,
\n
2)zasady ustalania wysokości dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia.
\n
Art. 298
\n
§ 1Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych może określić
\n
w drodze rozporządzenia w sposób szczególny niektóre prawa i obowiązki pracowników zatrudnionych w urzędach państwowych, w innych działach służby państwowej, w zakładach służby zdrowia, w jednostkach wojskowych i w innych zakładach pracy na stanowiskach związanych ze służbą zagraniczną lub z obronnością kraju, a także zatrudnionych za granicą przez polskie przedsiębiorstwa.
\n
§ 2Rada Ministrów może w szczególności w stosunku do pracowników, o których mowa w §
\n
1, ustalić specjalne wymagania w zakresie kwalifikacji osobistych i zawodowych, zasady i tryb przenoszenia na inne stanowiska, zasady odpowiedzialności służbowej i zawieszania w czynnościach, niezbędne odstępstwa od przepisów kodeksu w zakresie czasu pracy i wynagradzania za godziny nadliczbowe.
\n
§ 3W trybie określonym w § 1 Rada Ministrów może wobec pracowników, o których mowa w
\n
tym przepisie:
\n
1)wprowadzić nawiązywanie stosunku pracy na podstawie mianowania, a także na podstawie powołania przez właściwy organ w szerszym zakresie niż ustalony w art. 68,
\n
2)wyłączyć stosowanie przepisów kodeksu o rozpatrywaniu sporów podlegających właściwości komisji odwoławczych do spraw pracy i wprowadzić odmienny tryb rozpatrywania tych spraw.
\n
Art. 299
\n
§ 1Jeżeli poszczególne przepisy kodeksu nie stanowią inaczej, przepisy dotyczące zakładu
\n
pracy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych zatrudniających pracowników.
\n
§ 2Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych może w drodze
\n
rozporządzenia wyłączyć stosowanie niektórych przepisów kodeksu w stosunkach pracy, w których pracodawcą jest osoba fizyczna, jak również w zakresie niezbędnym ze względu na szczególne warunki pracy uregulować odmiennie niektóre prawa i obowiązki pracowników zatrudnionych w gospodarstwach domowych i gospodarstwach rolnych.
\n
Art. 300W sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio
\n
przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
\n
Art. 301
\n
§ 1Szczególne uprawnienia związane ze stosunkiem pracy osób powołanych do czynnej służby
\n
wojskowej i zwolnionych z tej służby normują przepisy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
\n
§ 2Okres czynnej służby wojskowej wlicza się do okresu zatrudnienia w zakresie i na zasadach
\n
przewidzianych w przepisach, o których mowa w § 1.
\n
Art. 302Do okresu zatrudnienia wlicza się okres służby w organach Milicji Obywatelskiej i
\n
Służby Więziennej w zakresie i na zasadach przewidzianych odrębnymi przepisami.
\n
Art. 303
\n
§ 1Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych określi w drodze
\n
rozporządzenia zakres stosowania przepisów prawa pracy do osób wykonujących pracę nakładczą, ze zmianami wynikającymi z odmiennych warunków wykonywania tej pracy.
\n
§ 2Rada Ministrów może w tym samym trybie określić zakres stosowania przepisów prawa
\n
pracy do osób stale wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy lub umowa o pracę nakładczą, ze zmianami wynikającymi z odmiennych warunków, wykonywania tej pracy.
\n
Art. 304
\n
§ 1Zakład pracy jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki zajęć odbywanych
\n
na jego terenie przez studentów i uczniów nie będących jego pracownikami.
\n
§ 2Obowiązek określony w § 1 ciąży także na szkołach i innych zakładach naukowych w stosunku
\n
do osób pobierających naukę w tych szkołach i zakładach albo odbywających zajęcia praktyczno-techniczne lub wykonujących prace społecznie użyteczne. Szczegółowy zakres tego obowiązku ustalają ministrowie, którym podlegają szkoły i zakłady naukowe.
\n
§ 3Przepisy art. 207 stosuje się odpowiednio do organów państwowych kierujących pracą
\n
wykonywaną przez obywateli na innej podstawie niż stosunek pracy oraz do jednostek organizujących pracę w ramach czynów społecznych.
\n
§ 4Właściwi ministrowie w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz
\n
po porozumieniu z zarządami głównymi właściwych związków zawodowych określą w drodze rozporządzeń zakres i sposób stosowania przepisów działu dziesiątego:
\n
1)przy wykonywaniu zadań, przez członków straży pożarnych,
\n
2)przy wykonywaniu pracy przez członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i członków kółek rolniczych,
\n
3)przy wykonywaniu pracy przez osoby przebywające w zakładach karnych, w zakładach dla nieletnich i w ośrodkach przystosowania społecznego.
\n
Art. 305Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych określi w drodze
\n
rozporządzenia kategorie uspołecznionych zakładów pracy, w których nie powołuje się zakładowych komisji rozjemczych, organizację i zasady powoływania (wyboru) komisji rozjemczych, zasady wyboru komisji odwoławczych do spraw pracy, organizację i tryb postępowania przed tymi komisjami oraz zasady odwoływania i zawieszania w czynnościach członków komisji.
\n
Pokaż całość