operacyjnych, finansowych i strategicznych zamawiającego, co przyczyni się do wzmocnienia funkcji zarządczej w obszarze zamówień publicznych.
\n54 Monitor Polski
\nOcena efektywności Polityki możliwa będzie dzięki m.in. danym i informacjom z następujących źródeł:
\nPonadto w ocenie skuteczności wykorzystane zostaną informacje otrzymane od uczestników rynku zamówień publicznych, przekazane w toku spotkań, konsultacji, szkoleń, a także analizowane w ramach bieżącej działalności ministra właściwego do spraw gospodarki i Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Informacje te posiadają niezwykle istotną wartość w obliczu dynamiki zmian gospodarczych.
\nW oparciu o Politykę Rada Ministrów może wyznaczyć zamawiającym wchodzącym w skład administracji rządowej szczegółowe cele do osiągnięcia w każdym z priorytetów. Cele mogą dotyczyć w szczególności procentowego udziału danego rodzaju rozwiązań, narzędzi czy aspektów w liczbie przeprowadzonych postępowań. Wyznaczonym celom mogą towarzyszyć rekomendacje i wytyczne dotyczące ich realizacji.
\nWieloaspektowy charakter działań wskazanych w treści Polityki wymaga dla jej skutecznej realizacji przypisania ich do poszczególnych instytucji posiadających wiedzę i kompetencję oraz możliwości do podjęcia w tym zakresie niezbędnych aktywności. W tym zakresie Polityka określa następujący podział kompetencyjny:
\nLp.
\n1.
\nZadanie Podmiot odpowiedzialny Priorytet I – Budowanie konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki Przygotowanie celów oraz wytycznych Podmioty wiodące: dotyczących organizacji postępowań w sprawie 1) minister właściwy do spraw gospodarki, zamówienia publicznego w branżach istotnych 55 Monitor Polski 2.
\n3.
\n4.
\n5.
\n6.
\n7.
\nProwadzenie działań związanych z promowaniem stosowania instrumentów uregulowanych w ustawie PZP, służących dobremu planowaniu i przygotowaniu postępowania (w tym organizacja szkoleń oraz przygotowanie dobrych praktyk i wytycznych).
\nOpracowanie preferencyjnych instrumentów i rekomendacji dotyczących finansowania i rozliczania realizacji zamówień publicznych.
\nPoz. 413
\nMinistrów).
\nKontynuacja wsparcia MŚP w formie cyklu Podmiot wiodący: bezpłatnych szkoleń dotyczących udziału 1) minister właściwy do spraw gospodarki w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego.
\nRealizacja kampanii promocyjnej zachęcającej Podmiot wiodący: przedsiębiorców z sektora MŚP do aktywnego 1) minister właściwy do spraw gospodarki udziału w postępowaniach zamówieniowych.
\nPodmioty współpracujące:
\n9.
\n10.
\n11.
\nRealizacja celowanych działań prowadzących do zwiększenia stopnia uwzględniania aspektów społecznych z tych obszarów, na których zjawiska te występują najczęściej.
\nPoz. 413 Podmiot wiodący:
\nZaleceń w sprawie uwzględniania przez 1) Rada Ministrów administrację rządową aspektów społecznych w zamówieniach publicznych, przyjętych przez Radę Ministrów w dniu 8 grudnia 2022 r.
\nPodjęcie działań promujących wykorzystanie Zaleceń.
\nPodjęcie działań zmierzających do opracowania przykładowych narzędzi nakierowanych na aktywizację młodych pracowników w kluczowych branżach w zamówieniach publicznych, które zostaną opracowane w konsultacji z zamawiającymi, wykonawcami i uczelniami technicznymi.
\n57 Podmiot wiodący:
\nWyznaczenie celów i rekomendacji związanych Podmiot wiodący: z wdrażaniem zielonych zamówień publicznych, 1) Międzyresortowy Zespół do spraw Zielonych Zamówień zapewniając współpracę pomiędzy instytucjami Publicznych publicznymi i odpowiednie formułowanie wymagań związanych z zielonymi aspektami zamówień publicznych.
\n13.
\nOpracowanie i promocja wymogów Podmiot wiodący: środowiskowych dla zamówień z kluczowych 1) Międzyresortowy Zespół do spraw Zielonych Zamówień branż.
\nPublicznych Podjęcie działań wspierających zamówienia Podmiot wiodący: publiczne na innowacje oraz zapewnienie 1) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju spójności i ciągłości działań już podjętych w tym obszarze.
\nZapewnienie wsparcia doradczego i finansowego Podmiot wiodący:
\n15.
\n16.
\n17.
\nWskazanie wytycznych dotyczących narzędzi i procedur dla zamówień publicznych na innowacje wraz z podjęciem działań zmierzających do ustanowienia warunków sprzyjających organizacji i finansowaniu innowacji w zamówieniach publicznych (przygotowanych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki).
\nZapewnienie zamawiającym wsparcia edukacyjnego m.in. poprzez materiały i kursy elearningowe na platformie pzp.gov.pl, wspomagającego w skutecznym uwzględnianiu rozwiązań Przemysłu 4.0 w zamówieniach.
\n58 Podmiot wiodący:
\n2.
\n3.
\n4.
\n5.
\nZespołu do spraw Udziału Komponentu Krajowego 1) minister właściwy do spraw aktywów państwowych w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych części adresowanej do podmiotów udzielających zamówień na podstawie ustawy PZP.
\nPodjęcie działań upowszechniających wyniki prac Podmiot wiodący:
\nZespołu do spraw Udziału Komponentu Krajowego 1) minister właściwy do spraw aktywów państwowych w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych połączonych z działaniami edukacyjnoPodmioty współpracujące: szkoleniowymi.
\nMonitorowanie sposobu stosowania przez Podmioty wiodące: jednostki podległe lub nadzorowane przepisów 1) ministrowie odpowiedzialni za nadzór nad realizacją ustawy PZP dotyczących udziału wykonawców strategicznych inwestycji z państw trzecich. infrastrukturalnych oraz krytycznej infrastruktury Przygotowanie i upowszechnienie „checklisty” Podmiot wiodący: dedykowanej do weryfikacji wykonawców pod 1) minister właściwy do spraw finansów publicznych kątem struktury właścicielskiej oraz powiązań kapitałowych i organizacyjnych.
\nPodmiot współpracujący:
\nZapewnienie efektywnej koordynacji zakupów dokonywanych przez jednostki i instytucje podległe i nadzorowane.
\n7.
\nPrzygotowanie i upowszechnienie rekomendacji dotyczących planowania, przygotowania udzielania i realizacji zamówień publicznych zawierających elementy o istotnym znaczeniu Podmioty współpracujące: z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa.
\n9.
\nPodjęcie działań wspierających uwzględnianie Podmiot wiodący: wymogów cyberbezpieczeństwa w zamówieniach 1) minister właściwy do spraw informatyzacji publicznych dotyczących produktów i usług ICT.
\nPrzygotowanie przykładowych specyfikacji dot. Podmiot współpracujący:
\nPublicznych 10.
\n11.
\n1.
\nPromocja dobrych praktyk w obszarze zamówień publicznych związanych z cyberbezpieczeństwem.
\nWsparcie bezpiecznego pozyskiwania usług chmurowych w zamówieniach publicznych poprzez rozwój i rozbudowę systemu Zapewniania Usług Chmurowych (ZUCH).
\nStworzenie katalogu kryteriów oceny poziomu suwerenności zamawianych produktów i usług ICT, z uwzględnieniem obiektywnych, merytorycznych i niedyskryminacyjnych kryteriów, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi.
\nPodmiot wiodący:
\n60 Monitor Polski 2.
\n3.
\n4.
\n5.
\n6.
\n7.
\n8.
\n9.
\nRozwój oferty Akademii Zakupów Publicznych.
\nPełnienie funkcji administratora biznesowego Platformy Internetowej pzp.gov.pl z zapewnieniem dalszego rozwoju tego narzędzia w celu m.in. operacjonalizacji celów Polityki zakupowej państwa.
\nRozbudowa Platformy Internetowej pzp.gov.pl w kierunku edukacyjnym (wdrożenie modułów elearning i Webinary).
\nRozbudowa Platformy Internetowej pzp.gov.pl w kierunku ułatwień proceduralnych (wdrożenie modułu Usługi formularzowej wnoszenia odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej oraz modułu Certyfikacji wykonawców zamówień publicznych).
\nRozbudowa Platformy Internetowej pzp.gov.pl w kierunku zwiększenia wiedzy zamawiających o podmiotach zainteresowanych udziałem w zamówieniach publicznych poprzez stworzenie bazy przedsiębiorców zainteresowanych zamówieniami publicznymi.
\nPodjęcie działań zmierzających do utworzenia w polskich uczelniach wyższych kierunku studiów kształcącego specjalistów/menadżerów zakupów publicznych.
\nZdefiniowanie nowego zawodu – specjalisty ds. zakupów publicznych/kupca/menadżera zakupów publicznych.
\nPodmiot wiodący:
\nProwadzenie działań promocyjnych związanych z wdrażaniem nowych usług i narzędzi.
\n61 Monitor Polski 10.
\n11.
\n1.
\nLp.
\nMiernik Wartość Bazowa5) 2027 2029 1.
\nOdsetek liczby ofert składanych przez wykonawców z sektora MŚP (postępowania o wartości mniejszej niż progi unijne) 88% >90% >90% 2.
\nOdsetek postępowań, w których przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia przeprowadzono wstępne konsultacje rynkowe 0,56% +2% +5% wartości bazowej wartości bazowej Liczba udzielonych zamówień publicznych, w których wykorzystano aspekty społeczne 42 363 +5% +10% udzielonych zamówień wartości bazowej wartości bazowej Liczba udzielonych zamówień publicznych, w których zawarto aspekty środowiskowe (w opisie przedmiotu, kryteriach oceny ofert, oznakowaniu, systemach zarządzania środowiskowego) 4330 +5% +10% wartości bazowej wartości bazowej 3.
\n4.
\n63 Monitor Polski 5.
\nMiernik Wartość Bazowa6) 2027 2029 1.
\nOdsetek stosowania trybu przetargu ograniczonego 0,94% >1,5% >3% 2.
\nLiczba materiałów oraz działań edukacyjno-szkoleniowych upowszechniających wyniki prac Zespołu do spraw Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych Brak danych 15 15 Dane pochodzące ze Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych w 2024 r.
\n64 Monitor Polski
\nOdsetek zamawiających Brak danych >25% znających lub wdrażających zalecenia dotyczące wzmocnienia odporności państwa 3.
\nPriorytet III – Profesjonalizacja rynku zamówień publicznych Lp.
\nMiernik Wartość Bazowa7) 1.
\nUdział aktywnych użytkowników Brak danych platformy pzp.gov.pl >50% 2027 2029 >75 000 >100 000 >50% >75% Ilość użytkowników, którzy zarejestrowali się, zalogowali i korzystają z co najmniej jednego modułu platformy Miernik będzie wymagał prowadzenia monitoringu i zbierania informacji od zamawiających. Jest to nowe narzędzie, które dopiero wchodzi do systemu zamówień publicznych w 2026 r.
\nPzp.gov.pl umożliwia zebranie takich danych 2.
\nInstytucjonalny udział Brak danych użytkowników platformy pzp.gov.pl Procent zamawiających, w stosunku do ilości sprawozdań zamawiających, którzy zarejestrowali się i logowali się na platformie pzp.gov.pl lub korzystają z co najmniej jednego modułu platformy
\n65 Monitor Polski
\nPzp.gov.pl umożliwia zebranie takich danych 3.
\nLiczba osób, które skorzystały 4293 z przedsięwzięć edukacyjnych realizowanych w ramach wdrażania Polityki zakupowej państwa 66 >4000 >4000 każdego roku każdego roku (łącznie co najmniej 8000 w latach 2026–27) (łącznie co najmniej 8000 w latach 2028–29) Monitor Polski
\nStan zamówień publicznych w Polsce i ich miejsce w strukturze gospodarczej Podstawowym celem zamówień publicznych jest właściwe i efektywne wydatkowanie środków publicznych. Realizacja potrzeb zakupowych sektora publicznego zwiększa bowiem popyt na dobra i usługi, co wspiera aktywność przedsiębiorców i stymuluje wzrost gospodarczy.
\nZamówienia publiczne są także instrumentem realizacji inwestycji infrastrukturalnych i społecznych, takich jak budowa obiektów infrastruktury oraz użyteczności publicznej (w tym m.in. szkół, szpitali, infrastruktury drogowej i kolejowej itp.), co przekłada się na jakość usług świadczonych przez państwo i uwarunkowania działalności takich sektorów jak np. budownictwo czy transport. Zamówienia publiczne są zatem jedną z kluczowych form udziału sektora publicznego w gospodarce. Proces udziału zamówień publicznych w rynku stale się rozwija, co potwierdzają dane Urzędu Zamówień Publicznych.
\nRok 2024 był pod tym względem rekordowy – liczba zamówień udzielonych z zastosowaniem przepisów ustawy PZP wyniosła ok. 153 tys. zamówień, a ich wartość przekroczyła 330 mld zł, co stanowiło 9,07% produktu krajowego brutto (PKB) z 2024 r.8) Uwzględniając w tym także zamówienia udzielane z wyłączeniem z obowiązku stosowania przepisów ustawy PZP (tj. zamówienia o wartości mniejszej od kwoty 130 tys. zł), to wartość całego rynku zamówień publicznych stanowiła w 2024 r. ok. 587 mld zł (ponad 16% PKB).
\nPonadto wzrostowe trendy utrzymują się w średniej liczbie ofert składanych w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego zarówno o wartości mniejszej niż progi unijne, jak i równej lub przekraczającej progi unijne, która w 2024 r. wynosiła 2,84 oferty (w 2023 r. – 2,41).
\nW przypadku jedynie zamówień o wartości poniżej progów unijnych wskaźnik ten na poziomie 2,89 oferty jest najlepszym wynikiem od 2015 r. Dane te doskonale obrazują, jak rozwinął się rynek zamówień publicznych i jak istotne znaczenie ma dla całej polskiej gospodarki.
\nWykres 1. Postępowania o wartości mniejszej niż progi unijne i równej lub przekraczającej progi unijne – średnia liczba składanych ofert.
\n67 Monitor Polski
\nWśród obszarów, dla których zamówienia publiczne mogą stanowić istotny impuls rozwojowy, wskazać należy m.in. innowacje, ochronę środowiska naturalnego, efektywność energetyczną, rozwój lokalnej gospodarki i transformację w kierunku modelu gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Potrzeby zakupowe sektora publicznego stanowią zatem nie tylko znaczące źródło popytu na towary i usługi sektora prywatnego, ale powinny również służyć unowocześnieniu gospodarki i jej długoterminowemu rozwojowi.
\n2.
\nAtuty i wyzwania polskiego rynku zamówień publicznych Dostępne dane dotyczące rynku zamówień publicznych zawarte m.in. w rocznych sprawozdaniach Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych wskazują na stabilizację i coraz pewniejsze wykorzystywanie przez zamawiających dostępnych narzędzi. Jednocześnie wzrasta poziom zaznajomienia uczestników rynku z procedurami i nowymi mechanizmami, wprowadzonymi do systemu zamówień publicznych w 2021 r. Potwierdzają to także wyniki ankiet prowadzonych przez Urząd Zamówień Publicznych, z których silnie wyłania się chęć uczestników rynku do zgłębiania także kwestii pozaprawnych, wspierających proces udzielania zamówień w kontekście np. strategicznym, organizacyjnym, zarządczym czy też finansowym, ze względu na drzemiący w nich potencjał do zwiększenia efektywności realizowanych zakupów i korzyści, jakie z nich wynikają w dłuższym horyzoncie.
\nKluczową kwestią z punktu widzenia rynku zamówień publicznych jest zaangażowanie przedsiębiorców z sektora MŚP. Stanowią oni bowiem aż 99,8% ogółu przedsiębiorstw w Polsce. W ramach tej grupy najliczniejszą reprezentację stanowią mikroprzedsiębiorstwa (97,3%; 2,2 mln)9). Udział małych przedsiębiorców w strukturze wszystkich polskich przedsiębiorstw wynosi 2,1% (48,7 tys.), średnich – 0,6% (14,4 tys.), natomiast dużych – tylko 0,2% (3,8) 10). Sektor przedsiębiorstw wytwarza 74,1% PKB, przy czym mikroprzedsiębiorstwa mają większy udział w jego tworzeniu niż duże podmioty (ok. 27,9% vs. 27,5%). Cały sektor MŚP generuje natomiast w Polsce 46,6% PKB (dane za 2022 r.).
\nPomimo powyższych danych udział MŚP w polskim rynku zamówień publicznych, szczególnie w porównaniu do innych państw UE, dalej pozostaje ograniczony, zarówno pod względem liczby, jak i wartości udzielonych zamówień.
\n9)
\nDane z publikacji Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2023 r., GUS 2024 – tabl. 1, 2.
\n68 Monitor Polski
\nPomimo faktu, że wśród ofert składanych w przedziale zamówień poniżej progów unijnych w 2024 r. 88% (wzrost o 6 pp. w porównaniu do 2020 r.) ofert pochodziło od przedsiębiorców z sektora MŚP11), to udział MŚP w liczbie publikowanych w TED 12) w 2023 r. ogłoszonych postępowań i udzielonych zamówień jest w Polsce niski. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wzrost liczby ofert nie musi odpowiadać zamówieniom udzielonym dla MŚP. W roku 2024, w porównaniu do 2020 r., w zakresie udzielonych zamówień poniżej progów unijnych odnotowano spadek udziału MŚP zarówno w liczbie zamówień – z 81% do 67%, jak i w ich wartości – z 85% do 78%.
\nWykres 2. Udział MŚP w liczbie ogłoszonych postępowań o udzielenie zamówienia (publikowanych w TED) w 2023 r.
\nŹródło: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en, data dostępu 2025-09-04.
\n11)
\nTED (Tenders Electronic Daily) – internetowa wersja „Suplementu do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej\". Umożliwia bezpłatny dostęp do ogłoszeń o zamówieniach publicznych publikowanych w Unii Europejskiej, w Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz w innych krajach.
\n69 Monitor Polski
\nŹródło: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en, data dostępu 2025-09-04.
\nCo więcej średnia liczba składanych ofert wskazuje na możliwość zwiększenia aktywności przedsiębiorstw w obszarze zamówień publicznych, gdyż pomimo zauważalnej poprawy statystyk w 2023 r. Polska odnotowała najwyższy wśród państw UE odsetek udzielonych zamówień (opublikowanych w TED), w których uczestniczył tylko jeden oferent.
\nRysunek 2. Odsetek udzielonych zamówień, w których uczestniczył tylko 1 oferent (wg danych opublikowanych w TED) w 2023 r.13) Źródło: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en, data dostępu 2025-09-04.
\nInnym istotnym zagadnieniem, z którym boryka się polski system zamówień publicznych, jest niski poziom stosowania zamówień zrównoważonych i innowacyjnych, a tym samym niski poziom korzyści, jakie można otrzymać przy ich wykorzystaniu.
\n70 Monitor Polski
\nTabela 2. Stan zrównoważonych i innowacyjnych zamówień publicznych w latach 2022–2024 2022 2023 2024 Liczba zamawiających, którzy udzielili zamówień publicznych o charakterze środowiskowym 609 693 714 Liczba udzielonych zamówień uwzględniających aspekty środowiskowe 3322 4052 4330 Liczba zamawiających, którzy udzielili zamówień publicznych o charakterze innowacyjnym 41 51 49 Liczba udzielonych zamówień uwzględniających aspekty innowacyjne 160 96 113 Źródło: Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych za lata 2022–2024.
\nKolejnym wyzwaniem rynku zamówień jest nadmierność wyłącznego kierowania się kryterium najniższej ceny. Mimo rosnącej świadomości zamawiających w zakresie korzyści ze stosowania aspektów środowiskowych, społecznych czy innowacyjnych, to właśnie na tym kryterium wciąż w dużej mierze opierają się zamówienia publiczne w Polsce. Często również zastosowanie przez zamawiających innych kryteriów pozostaje bez decydującego wpływu na wybór najkorzystniejszej oferty i całościowy charakter możliwych do osiągnięcia korzyści, jakie wynikają z udzielonego zamówienia. Stosowane kryteria oceny ofert nie mają wpływu na wzrost efektywności wydatkowania środków publicznych. Sięganie przez zamawiających po kryteria jedynie ekonomiczne nie pozwala na wykorzystanie potencjału zamówień publicznych we wdrażaniu założeń innych polityk, zwiększeniu zaangażowania lokalnych społeczności, osób niepełnosprawnych czy też poprawy stanu środowiska naturalnego.
\nPowyższe problemy definiowane są w następujący sposób:
\n71 Monitor Polski
\n2)
\n3)
\n4)
\n5)
\nZ monitoringu realizacji Polityki zakupowej państwa za lata 2022–2024, na podstawie ankiet skierowanych do zamawiających z sektora administracji rządowej, wynika, że wciąż jedną ze wskazywanych przez zamawiających barier jest niewystarczająca wiedza, kompetencje i doświadczenie w zamówieniach publicznych. Jedna trzecia ankietowanych nie posiada wystarczającej wiedzy, czym są Europejskie Ramy Kompetencji dla specjalistów ds. zamówień publicznych (ProcurCompEU) i jakie są ich cele. Wciąż w niewielkiej liczbie jednostek dokonano wdrożenia pierwszego etapu ProcurCompEU (tj. dostosowania matrycy kompetencji).
\nWiększość ankietowanych stosuje natomiast robocze kontakty z innymi zamawiającymi na potrzeby przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia publicznego (dot. np. dobrych praktyk, doświadczeń, kryteriów i wymagań), jednakże mniej więcej tylko co siódmy ankietowany wskazał, że w jego jednostce korzystano przy przygotowaniu lub udzielaniu zamówień z wiedzy wyspecjalizowanych instytucji i jednostek naukowych (np. Centrum Oceny Technologii). Ankietowani coraz częściej korzystają z możliwości dzielenia zamówień na części
\nPotrzeba rozwoju działań nakierowanych na zwiększenie efektywności zamówień publicznych została również zaakcentowana w projekcie średniookresowej strategii rozwoju kraju (Strategia Rozwoju Polski do 2035 r.), wskazując na kwestie dalszego otwarcia zamówień publicznych na MŚP, rozwijania zamówień publicznych na innowacje, wykorzystania zamówień publicznych do wzrostu krajowych przedsiębiorstw, jak również upowszechnienia w zamówieniach publicznych stosowania kryteriów promujących niskoemisyjność, cyrkularność, bezpieczeństwo i odporność.
\n72 Monitor Polski
\nWskazano też, że chociaż w krajach OECD poczyniono znaczny postęp w systemach ezamówień, to nadal istnieją możliwości i obszary dalszego rozwoju w tym zakresie. Technologie takie jak sztuczna inteligencja (AI) i analityka danych mają potencjał do dalszej poprawy relacji jakości do ceny, wzmocnienia rozliczalności i przejrzystości oraz zapobiegania niewłaściwemu wykorzystaniu zasobów publicznych. W ocenie wskazano, że funkcje zorientowane na użytkownika mogłyby zwiększyć dostępność, rozliczalność i responsywność, zwiększając tym samym efektywność zamówień publicznych. Praktyki ewaluacyjne dotyczące skuteczności i wpływu zamówień publicznych rozwijają się nieznacznie, jednakże mogłyby zostać dodatkowo udoskonalone poprzez gromadzenie i wykorzystywanie danych wysokiej jakości i o wystarczającej szczegółowości. Rośnie świadomość potencjału zamówień publicznych w zakresie wspierania Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, poprzez szersze wykorzystanie celów społecznych, takich jak ochrona środowiska, innowacje i aspekty społeczne.
\nW świetle wydarzeń geopolitycznych, rosnącego znaczenia firm technologicznych względem państw narodowych oraz występującego zaburzenia konkurencji na rynku ICT rośnie znaczenie suwerenności technologicznej Europy. Jednocześnie trwające prace nad rewizją unijnego programu polityki „Droga do cyfrowej dekady” kładą szczególny nacisk na suwerenność technologiczną – również w kontekście zamówień publicznych.
\nRównież w projekcie Strategii Cyfryzacji Państwa wskazano, iż: „Postępująca globalna rywalizacja przekłada się na dążenie do odbudowy unijnej i krajowej produkcji kluczowych komponentów technologicznych oraz upraszczania i dywersyfikacji łańcuchów dostaw.
\nSuwerenność technologiczna zyskuje na znaczeniu jako warunek dalszego rozwoju, w tym utrzymania zdolności produkcyjnych w UE. Równolegle jednak UE towarzyszy pogłębiająca się współpraca z państwami spoza Europy, które podzielają podobne wartości i podejście do rozwoju cyfrowego (tzw. like-minded). Coraz wyraźniej widoczna jest konwergencja technologiczna i regulacyjna między tymi ośrodkami na świecie.”
\n73 Monitor Polski 3.
\nNieoceniony jest także wpływ Polityki oraz działań podejmowanych w jej ramach na opisane na początku rozdziału pozytywne trendy rynku zamówień publicznych. Kluczowa w tym zakresie była przede wszystkim działalność szkoleniowa prowadzona przez Urząd Zamówień Publicznych na wszelkich szczeblach (merytorycznym, proceduralnym, strategicznym), szkolenia dla przedsiębiorców z sektora MŚP organizowane przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz w ramach inicjatywy Akademia Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).
\nW oparciu o powyższą diagnozę, zidentyfikowane strategie rozwoju i polityki rządowe oraz dostępne dane o zamówieniach w dokumencie Polityki przedstawiono kluczowe aspekty strategiczne związane z udzielaniem zamówień przez podmioty należące do administracji rządowej w kolejnych czterech latach jej obowiązywania.
\n74 Monitor Polski
\nProwadzenie wstępnych konsultacji rynkowych (art. 84 ustawy PZP) Konsultacje rynkowe umożliwiają zamawiającym ukształtowanie warunków zamówienia oraz kryteriów oceny ofert w sposób premiujący technologie proekologiczne, przy jednoczesnym zachowaniu pełnej otwartości procesu. GreenEvo może być systemowo wykorzystywane jako: • baza ekspertów oraz przedsiębiorców, którzy mogą zostać zaproszeni do udziału we wstępnych konsultacjach rynkowych, • źródło informacji do badania innowacyjności, efektywności energetycznej i ekologicznej technologii.
\n3 Stosowanie kryteriów pozacenowych wspierających technologie zielone (art.
\n242 ustawy PZP) Na podstawie informacji z GreenEvo zamawiający może opracować kryteria oceny ofert premiujące: • efektywność środowiskową, • innowacyjność zastosowanych rozwiązań, • niskoemisyjność produktu lub procesu, • energooszczędność lub oszczędność zasobów.
\nKatalog GreenEvo może służyć stworzeniu matrycy oceny efektów środowiskowych, przy pełnym zachowaniu konkurencyjności i otwartości postępowania.
\n4 Wykorzystanie GreenEvo przy zamówieniach publicznych na innowacje: dialog konkurencyjny i partnerstwo innowacyjne (art. 169–207 ustawy PZP) GreenEvo może tu pełnić funkcję katalogu przedsiębiorstw o potwierdzonej innowacyjności, bez ograniczania udziału innych wykonawców.
\nZamawiający poszukujący rozwiązań niedostępnych jeszcze na rynku mogą zapraszać uczestników GreenEvo do udziału w dialogu konkurencyjnym jako podmioty dysponujące 75 Monitor Polski
\nGreenEvo może pełnić rolę zasobu technicznego i merytorycznego, wspierającego zamawiających na wszystkich etapach przygotowania i realizacji zamówień publicznych, bez naruszania zasad ustawy PZP.
\nMoże być wykorzystywany jako źródło informacji o dostępnych technologiach środowiskowych, jako baza do prowadzenia konsultacji rynkowych, kształtowania kryteriów oceny ofert, realizacji zamówień publicznych na innowacje i projektów pilotażowych. Dzięki temu zamawiający będą mogli efektywniej korzystać z innowacyjnych i proekologicznych rozwiązań oferowanych przez krajowe przedsiębiorstwa, przy zachowaniu pełnej konkurencji i przejrzystości postępowań.
\n76 Monitor Polski
\n1 Aspekty społeczne Link: https://www.gov.pl/web/uzp/spoleczne-zamowienia2 • • • • • • • • • • • • • 2 Przykładowe zapisy do dokumentacji postępowań o udzielenie zamówień uwzględniających aspekty społeczne Klauzula dotycząca zatrudnienia na podstawie stosunku pracy osób wykonujących wskazane przez zamawiającego czynności w zakresie realizacji zamówienia (art. 95 ustawy PZP) Klauzula dotycząca zatrudnienia do realizacji zamówienia osób, o których mowa w art. 96 ust. 2 ustawy PZP Pakiet dobrych praktyk w zakresie społecznych i środowiskowych kryteriów oceny ofert Etykiety o charakterze społecznym Zamówienia publiczne na rzecz włączenia społecznego Kwestie społeczne w zakupach. Przewodnik dotyczący uwzględniania kwestii społecznych w zamówieniach publicznych – wydanie drugie Dostępność cyfrowa w zamówieniach – poradnik Dostępność architektoniczna. Katalog dobrych praktyk Dostępność środków transportu miejskiego Dostępność architektoniczna i informacyjno-komunikacyjna infrastruktury transportu Dostępne wydarzenie – przykładowe zapisy do dokumentacji postępowania Dostępność cyfrowa i dostępność wydarzeń online Aspekty środowiskowe Link: https://www.gov.pl/web/uzp/publikacje-z-obszaru-zzp • • Aspekty środowiskowe w ustawie PZP Przewodnik po regulacjach związanych z zielonymi zamówieniami publicznymi 77 Monitor Polski • • • • • • • • • 3
\nPartnerstwo innowacyjne – krótki przewodnik przygotowany przez praktyków Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz instrumenty wspierające innowacje Bliżej rynku, bliżej nowoczesnych rozwiązań – Zamówienia Przedkomercyjne i Partnerstwo Innowacyjne w praktyce NCBR C(2021)4320 Wytyczne dotyczące zamówień publicznych na innowacje COM(2007)799 Zamówienia przedkomercyjne: wspieranie innowacyjności w celu zapewnienia trwałości i wysokiej jakości usług publicznych w Europie 78 Monitor Polski
\nJak wskazują Wytyczne, w pierwszym przypadku nabywcy publiczni kupują usługi badawcze i rozwojowe służące stworzeniu produktów, usług lub procesów, które jeszcze nie istnieją.
\nW takiej sytuacji zamawiający opisują swoją potrzebę, zachęcając przedsiębiorstwa i naukowców do opracowania innowacji, które pozwolą ją zaspokoić. W drugim przypadku nabywcy publiczni, zamiast kupować gotowe i typowe produkty istniejące od dawna na rynku, występują w charakterze pierwszego użytkownika i dokonują zakupu nowego lub znacznie udoskonalonego produktu, usługi lub procesu, który istnieje na rynku od niedawna, a jego charakter jest w znacznym stopniu nowatorski. Dotyczy to produktów, usług lub procesów, które zostały już zaprezentowane na niewielką skalę i mogą znajdować się w obrocie w niewielkiej ilości, ale nie zostały jeszcze powszechnie przyjęte przez rynek, lub też istniejących rozwiązań, które planuje się wykorzystać w nowy i innowacyjny sposób.
\nJedną z form nabywania innowacji przez sektor publiczny są zamówienie przedkomercyjne (pre-commercial procurement, PCP). Zgodnie z komunikatem Komisji (COM(2007) 799 – Zamówienia przedkomercyjne: wspieranie innowacyjności w celu zapewnienia trwałości i wysokiej jakości usług publicznych w Europie) zamówienia przedkomercyjne oznaczają podejście do udzielania zamówień na usługi badawczo-rozwojowe inne niż usługi, z których korzyści przypadają wyłącznie instytucji zamawiającej, dla potrzeb jej własnej działalności, pod warunkiem że całość wynagrodzenia za świadczoną usługę wypłaca instytucja zamawiająca i że wynagrodzenie to nie stanowi pomocy państwa. W zamówieniach przedkomercyjnych: zakres zamówienia obejmuje jedynie usługi badawczo-rozwojowe; stosuje się podział ryzyka i korzyści pomiędzy zamawiającym a wykonawcą; udzielanie zamówień odbywa się na zasadach konkurencyjnych, aby wykluczyć pomoc państwa. Komunikat Komisji dotyczy zasad ramowych pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną (2022/C 414/01 – Komunikat Komisji Zasady ramowe pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną), definiuje zamówienia przedkomercyjne jako zamówienia na usługi badawcze i rozwojowe, gdzie zamawiający nie przejmują wszystkich wyników i korzyści zlecenia na wyłączność do wykorzystania w ramach prowadzenia własnej działalności, ale dzielą je z usługodawcami na warunkach rynkowych; zamówienie takie musi być ograniczone w czasie i może obejmować opracowanie prototypów lub ograniczonej ilości nowych produktów lub usług w formie serii testowej; nabycie produktów lub usług do komercyjnego rozpowszechniania 80 Monitor Polski
\nPojęcie usług badawczych i rozwojowych należy rozumieć w kontekście definicji określonych w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.)). Zgodnie z art. 4 ust. 2 i 3 tej ustawy badania naukowe są działalnością obejmującą: 1) badania podstawowe rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne, 2) badania aplikacyjne rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń. Natomiast prace rozwojowe są działalnością obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.
\n81