ze zmianą tempa, kierunku, pozycji ciała, skacze w dal dowolnym sposobem, skacze przez skakankę, wykonuje przeskok zawrotny przez ławeczkę, naskoki i zeskoki, skoki zajęcze;
\n
4)wykonuje ćwiczenia zwinnościowe: a) skłony, skrętoskłony, przetoczenie, czołganie, podciąganie, b) czworakowanie ze zmianą kierunku i tempa ruchu, c) wspina się, d) mocowanie w pozycjach niskich i wysokich, e) podnoszenie i przenoszenie przyborów;
\n
5)wykonuje przewrót w przód z przysiadu podpartego;
\n
6)wykonuje ćwiczenia równoważne bez przyboru i z przyborem np. na ławeczce gimnastycznej;
\n
7)samodzielnie wykonuje ćwiczenia prowadzące do zapobiegania wadom postawy. 3. Osiągnięcia w zakresie różnych form rekreacyjno-sportowych. Uczeń:
\n
1)organizuje zespołową zabawę lub grę ruchową z wykorzystaniem przyboru lub bez;
\n
2)zachowuje powściągliwość w ocenie sprawności fizycznej koleżanek i kolegów - uczestników zabawy, respektuje ich prawo do indywidualnego tempa rozwoju, radzi sobie w sytuacji przegranej i akceptuje zwycięstwo, np. drużyny przeciwnej, gratuluje drużynie zwycięskiej sukcesu;
\n
3)respektuje przepisy, reguły zabaw i gier ruchowych, przepisy ruchu drogowego w odniesieniu do pieszych, rowerzystów, rolkarzy, biegaczy i innych osób, których poruszanie się w miejscu publicznym może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa;
\n
4)uczestniczy w zabawach i grach zespołowych, z wykorzystaniem różnych rodzajów piłek;
\n
5)wykonuje prawidłowo elementy charakterystyczne dla gier zespołowych: rzuty i chwyty ringo, podania piłki do partnera jednorącz i oburącz w miejscu lub w ruchu, odbicia piłki, kozłowanie w miejscu i w ruchu, podania piłki w miejscu i w ruchu, prowadzenie piłki, strzał do celu;
\n
6)układa zespołowe zabawy ruchowe i w nich uczestniczy, ma świadomość, iż sukces w takiej zabawie odnosi się dzięki sprawności, zaradności i współdziałaniu;
\n
7)jeździ na dostępnym sprzęcie sportowym, np. hulajnodze, rolkach, rowerze, sankach, łyżwach.
\n
X.
\n
Edukacja językowa. Język obcy nowożytny.
\n
1.
\n
Uczeń posługuje się bardzo podstawowym zasobem środków językowych dotyczących jego samego i jego najbliższego otoczenia, umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:
\n
1)ja i moi bliscy (rodzina, przyjaciele);
\n
2)moje miejsce zamieszkania (mój dom, moja miejscowość);
\n
3)moja szkoła;
\n
4)popularne zawody;
\n
5)mój dzień, moje zabawy;
\n
6)jedzenie;
\n
7)sklep;
\n
8)mój czas wolny i wakacje;
\n
9)święta i tradycje, mój kraj;
\n
10)sport;
\n
11)moje samopoczucie;
\n
12)przyroda wokół mnie;
\n
13)świat baśni i wyobraźni.
\n
2.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi ustne, artykułowane wyraźnie i powoli, w standardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)rozumie sens krótkich wypowiedzi, opowiadań, bajek i historyjek oraz prostych piosenek i wierszyków, szczególnie gdy są wspierane np. obrazkami, rekwizytami, ruchem, mimiką, gestami, dodatkowymi dźwiękami;
\n
3)znajduje w wypowiedzi określone informacje.
\n
3.
\n
Uczeń rozumie wyrazy oraz jedno- lub kilkuzdaniowe, bardzo proste wypowiedzi pisemne (np. historyjki obrazkowe z tekstem, opowiadania):
\n
1)rozumie ogólny sens tekstu, szczególnie gdy jest wspierany obrazem lub dźwiękiem;
\n
2)znajduje w wypowiedzi określone informacje.
\n
4.
\n
W zakresie wypowiedzi ustnych uczeń:
\n
1)powtarza wyrazy i proste zdania;
\n
2)tworzy bardzo proste i krótkie wypowiedzi według wzoru, np. nazywa obiekty z otoczenia i opisuje je, nazywa czynności;
\n
3)recytuje wiersze, rymowanki, odgrywa dialogi, śpiewa piosenki - samodzielnie lub w grupie np. w realizacji małych form teatralnych;
\n
4)używa poznanych wyrazów i zwrotów podczas zabawy.
\n
5.
\n
W zakresie wypowiedzi pisemnych uczeń:
\n
1)przepisuje wyrazy i proste zdania;
\n
2)pisze pojedyncze wyrazy i zwroty;
\n
3)pisze bardzo proste i krótkie zdania według wzoru i samodzielnie.
\n
6.
\n
W zakresie reagowania uczeń:
\n
1)reaguje werbalnie i niewerbalnie na polecenia;
\n
2)przedstawia siebie i inne osoby - mówi np. jak się nazywa, ile ma lat, skąd pochodzi, co potrafi robić;
\n
3)zadaje pytania i udziela odpowiedzi w ramach wyuczonych zwrotów;
\n
4)stosuje podstawowe zwroty grzecznościowe (np. wita się i żegna, dziękuje, prosi, przeprasza);
\n
5)wyraża swoje upodobania.
\n
7.
\n
W zakresie przetwarzania tekstu uczeń nazywa w języku obcym nowożytnym np. osoby, zwierzęta, przedmioty, czynności - z najbliższego otoczenia oraz przedstawione w materiałach wizualnych i audiowizualnych.
\n
8.
\n
Uczeń:
\n
1)wie, że ludzie posługują się różnymi językami i aby się z nimi porozumieć, warto nauczyć się ich języka;
\n
2)posiada podstawowe informacje o krajach, w których ludzie posługują się danym językiem obcym.
\n
9.
\n
Uczeń potrafi określić, czego się nauczył, i wie, w jaki sposób może samodzielnie pracować nad językiem (np. przez oglądanie bajek w języku obcym nowożytnym, korzystanie ze słowników obrazkowych i gier edukacyjnych).
\n
10.
\n
Uczeń współpracuje z rówieśnikami w trakcie nauki.
\n
11.
\n
Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym (np. ze słowników obrazkowych, książeczek), również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych.
\n
XI.
\n
Edukacja językowa. Język mniejszości narodowej lub etnicznej.
\n
1.
\n
Świadomość własnego dziedzictwa narodowego lub etnicznego. Uczeń:
\n
1)dostrzega i rozumie wartość swego języka ojczystego, ma świadomość swojej tożsamości narodowej lub etnicznej;
\n
2)poznaje elementy przyrody, kultury materialnej i duchowej mniejszości narodowej lub etnicznej, do której należy;
\n
3)poznaje elementy historii mniejszości narodowej lub etnicznej, do której należy.
\n
2.
\n
Kształcenie językowe. Uczeń:
\n
1)uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji;
\n
2)czyta ze zrozumieniem teksty literackie oraz informacyjne;
\n
3)wyciąga wnioski z przesłanek zawartych w tekście;
\n
4)wyszukuje w tekście potrzebne informacje i w miarę możliwości korzysta ze słowników i encyklopedii przeznaczonych dla dzieci na I etapie edukacyjnym;
\n
5)zna formy użytkowe: życzenia, zaproszenie, zawiadomienie, list, notatka do kroniki;
\n
6)zna i stosuje formy grzecznościowe w kontaktach międzyludzkich;
\n
7)tworzy w formie ustnej i pisemnej kilkuzdaniową wypowiedź, krótkie opowiadanie i opis, list prywatny, życzenia, zaproszenie;
\n
8)dobiera właściwe formy komunikowania się w różnych sytuacjach społecznych;
\n
9)przejawia wrażliwość estetyczną w wypowiedziach inspirowanych twórczością dla dzieci, tworzy, przekształca i rozwija swoje wypowiedzi;
\n
10)uczestniczy w rozmowach: zadaje pytania, udziela odpowiedzi i prezentuje własne zdanie;
\n
11)poszerza zasób słownictwa, czytając teksty literackie oraz inne teksty kultury;
\n
12)zna alfabet: rozróżnia litery, głoski, znaki fonetyczne; dzieli wyrazy na sylaby; oddziela wyrazy w zdaniu, oddziela zdania w tekście i poprawnie je zapisuje (zgodnie z elementarnymi zasadami ortografii i interpunkcji);
\n
13)pisze czytelnie i estetycznie;
\n
14)przepisuje teksty, pisze z pamięci i ze słuchu; w miarę swoich możliwości samodzielnie realizuje pisemne zadania domowe.
\n
3.
\n
Kształcenie literackie i kulturowe. Uczeń:
\n
1)w tekście literackim wybiera określone fragmenty, określa czas i miejsce akcji, wskazuje głównych bohaterów;
\n
2)czyta i recytuje, z uwzględnieniem interpunkcji, intonacji, akcentów, poprawnej wymowy;
\n
3)wykorzystuje teksty literackie do tworzenia własnych wypowiedzi;
\n
4)czyta wskazane teksty literackie i wypowiada się na ich temat.
\n
XII.
\n
Edukacja językowa. Język regionalny ‒ język kaszubski.
\n
1.
\n
Znajomość środków językowych. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych dotyczących jego samego, najbliższego otoczenia i przeżywanej codzienności, umożliwiającym realizację wymagań ogólnych w zakresie następujących obszarów tematycznych:
\n
1)ja i moi bliscy: rodzina, przyjaciele;
\n
2)mój dom, pomieszczenia, meble, sprzęty użytku codziennego;
\n
3)jedzenie, artykuły spożywcze, owoce i warzywa, posiłki i potrawy;
\n
4)moja szkoła: moja klasa, przybory szkolne;
\n
5)przyroda wokół mnie;
\n
6)czas: kalendarz, pory roku, miesiące, dni tygodnia;
\n
7)Kaszuby, moje środowisko lokalne, moja miejscowość na mapie Kaszub i Polski;
\n
8)popularne i tradycyjne zawody związane z życiem na Kaszubach;
\n
9)zakupy, sklep, rynek, targowisko;
\n
10)mój dzień (plan dnia), mój czas wolny, wakacje;
\n
11)moje zainteresowania, zabawy i zabawki dziecięce;
\n
12)święta i tradycje (Gòdë i Jastrë);
\n
13)świat baśni i wyobraźni, bohaterowie bajek i mitów kaszubskich.
\n
2.
\n
Osiągnięcia w zakresie rozumienia wypowiedzi ustnych. Uczeń:
\n
1)rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, powoli;
\n
2)reaguje ruchem, gestem i słownie na polecenia;
\n
3)rozumie sens krótkich wypowiedzi, opowiadań, bajek i historyjek oraz prostych piosenek i wierszyków i innych tekstów, szczególnie gdy są wspierane, np. obrazkami, rekwizytami, ruchem, mimiką, gestami, dodatkowymi dźwiękami;
\n
4)rozumie sens tekstu, szczególnie gdy jest wspierany obrazem lub dźwiękiem;
\n
5)znajduje określone informacje w usłyszanym tekście;
\n
6)potrafi odróżniać ważne i mniej ważne informacje w usłyszanym tekście.
\n
3.
\n
Osiągnięcia w zakresie rozumienia wypowiedzi pisemnych. Uczeń:
\n
1)rozumie sens tekstu, szczególnie gdy jest wspierany obrazem lub dźwiękiem;
\n
2)znajduje określone informacje w tekście pisanym;
\n
3)poprawnie czyta bardzo krótkie teksty literackie;
\n
4)czyta proste nieliterackie teksty;
\n
5)podczas czytania uwzględnia dykcję, pauzy i akcent.
\n
4.
\n
Osiągnięcia w zakresie tworzenia wypowiedzi ustnych (mówienie). Uczeń:
\n
1)powtarza wyrazy i proste zdania w języku kaszubskim;
\n
2)wygłasza z pamięci bardzo proste i krótkie teksty w języku kaszubskim: wiersze, rymowanki, piosenki z repertuaru dziecięcego - samodzielnie lub w grupie (np. podczas miniprzedstawienia teatralnego);
\n
3)tworzy bardzo proste i krótkie wypowiedzi według wzoru, np. nazywa obiekty z otoczenia i opisuje je, nazywa czynności;
\n
4)używa poznanych wyrazów i zwrotów podczas zabawy.
\n
5.
\n
Osiągnięcia w zakresie tworzenia wypowiedzi pisemnych. Uczeń:
\n
1)przepisuje pojedyncze wyrazy i zwroty;
\n
2)pisze proste i krótkie zdania według wcześniej poznanych schematów;
\n
3)pisze, stosując w tekstach elementarne zasady ortografii kaszubskiej i interpunkcji.
\n
6.
\n
Osiągnięcia w zakresie reagowania na wypowiedzi. Uczeń:
\n
1)reaguje werbalnie i niewerbalnie na polecenia;
\n
2)przedstawia siebie i inne osoby - mówi np. jak się nazywa, ile ma lat, skąd pochodzi;
\n
3)zadaje pytania i udziela odpowiedzi w ramach wyuczonych zwrotów;
\n
4)stosuje podstawowe zwroty grzecznościowe typowe dla kultury kaszubskiej (np. wita się i żegna, dziękuje, prosi, przeprasza).
\n
7.
\n
Osiągnięcia w zakresie przetwarzania wypowiedzi. Uczeń:
\n
1)nazywa w języku kaszubskim przedstawione w materiałach wizualnych i audiowizualnych obiekty (np. osoby, zwierzęta, przedmioty) i czynności;
\n
2)podaje w języku polskim znaczenie prostych słów lub zwrotów sformułowanych w języku kaszubskim;
\n
3)podaje w języku kaszubskim znaczenie prostych słów lub zwrotów sformułowanych w języku polskim;
\n
4)przekazuje w języku polskim ogólny sens tekstu słuchanego w języku kaszubskim.
\n
8.
\n
Znajomość i rozumienie bardzo prostych elementów otaczającego świata przyrodniczo-geograficznego, bardzo prostych treści kultury materialnej, duchowej i tradycji kaszubskiej oraz umiejętność funkcjonowania we wspólnocie kaszubskiej (nabywane w czasie lekcji, wycieczek w środowisko lokalne i regionalne oraz warsztatów i projektów edukacyjnych). Uczeń posiada podstawowe informacje w zakresie następujących treści kształcenia:
\n
1)perspektywa świata: moja miejscowość, moja gmina i mój powiat na Kaszubach, mój region (geografia i przyroda regionu);
\n
2)przestrzeń regionu: architektura lokalna i obiekty zabytkowe typowe dla kultury lokalnej;
\n
3)geografia literacka: moja wieś, miasto, gmina, powiat w legendach i innych tekstach literackich;
\n
4)symbole Kaszub: godło;
\n
5)stworzenie świata i świat ludzi w kaszubskojęzycznej biblii dla dzieci i legendach;
\n
6)rok obrzędowy na Kaszubach: Gòdë, Jastrë, obchodzenie świąt w mojej rodzinie;
\n
7)obrzędowość rodzinna: ślub, wesele, narodziny, urodziny; tradycja chleba;
\n
8)wartości w kaszubskich bajkach: mądrość, przyjaźń;
\n
9)kaszubskie gry i zabawy dziecięce;
\n
10)skarby Kaszub w bajkach (np. bursztyn);
\n
11)morze i ziemia w legendach i przysłowiach;
\n
12)praca związana z morzem i z uprawą ziemi;
\n
13)sztuka ludowa i rzemiosło użytkowe: zabawki ludowe, tradycyjne malarstwo na szkle, tkactwo na ramkach, kwiaty papierowe, rzeźba w glinie;
\n
14)haft kaszubski (kolorystyka, wzornictwo na odzież);
\n
15)edukacja między kulturowa: różnice między polskimi a kaszubskimi tradycjami Bożego Narodzenia, dialog międzywyznaniowy (świątynie chrześcijańskie na Pomorzu, Boże Narodzenie w tradycjach chrześcijańskich);
\n
16)kuchnia i tradycyjne przetwórstwo kaszubskie;
\n
17)wycieczki edukacyjne w miejsca lokalne i do muzeów lokalnych;
\n
18)warsztaty i projekty edukacyjne, spotkania z ciekawymi ludźmi.
\n
Lektury:
\n
1)Jan Brzechwa, Brzechwa dzecoma (tłum. na kaszubski: T. Fopke);
\n
2)Tomasz Fopke, wybór wierszy i piosenek;
\n
3)Stanisław Janke, Krôj czi pôjczi, wybrane utwory;
\n
4)Stanisław Janke, Żużónka jak mrzónka. Kołysanka z marzeń, wybrane utwory;
\n
5)Janusz Mamelski, Żëcé dzecy. Życie dzieci. Kaszubskie wierszyki dla dzieci, wybrane utwory;
\n
6)Alojzy Nagel, Bajki i bajeczki. Bôjczi i bôjeczci;
\n
7)Alojzy Nagel, wybór opowiadań;
\n
8)Jan Piepka, Moja kotka, mój kot, wybrane utwory;
\n
9)Jerzy Samp, Zaklęta stegna. Bajki kaszubskie, wybrane utwory;
\n
10)Jan Trepczyk, Ukłôdk dlô dzôtk, wybrane utwory;
\n
11)Ewa Warmowska, wybór wierszy i opowiadań;
\n
12)Marzena Dembek, Mój słowôrz;
\n
13)Inne legendy, bajki i podania ludowe lub autorskie (np. z: Janusz Mamelski Legendy kaszubskie. Kaszëbsczé legeńdë) ;
\n
14)Utwory literackie podkreślające identyfikację wspólnotową (np. B. Sychta, Kaszëba béł mój tatk, A. Labuda, Chto..., J. Trepczyk, Stark, E. Warmowska, Môłi ricérz);
\n
15)E. i P. Marczakowie, Pomorskie ABC przestrzeni. Ilustrowany słownik dla dzieci, wybrane hasła.
\n
XIII.
\n
Etyka.
\n
1.
\n
Osiągnięcia w zakresie rozumienia podstawowych zasad i pojęć etyki. Uczeń:
\n
1)ma świadomość, że jako człowiek posiada swoją niezbywalną godność oraz że wszystkie inne osoby posiadają taką godność;
\n
2)odkrywa wolność jako wartość przypisaną osobie, także osobie w jego wieku;
\n
3)dostrzega, że granice jego wolności wytycza godność i dobro innych osób, np. z kręgu rodziny, klasy, rówieśników;
\n
4)odkrywa, że jego wybór rodzi konsekwencje, które dotyczą jego samego;
\n
5)dostrzega, że każdy powinien brać odpowiedzialność za swoje wybory;
\n
6)dostrzega, że lepiej poznaje siebie, bardziej się rozwija i czerpie szczęście w relacji z innymi osobami niż w samotności;
\n
7)odkrywa, że współtworzy różne wspólnoty osób, np. rodzinę, klasę, państwo;
\n
8)ma świadomość, że każdej osobie ludzkiej, także jemu, należy się szacunek, że szacunkiem należy obdarzać także wspólnoty osób - rodzinę, klasę, naród (ojczyznę), w tym wspólnotę religijną - a także symbole tych wspólnot;
\n
9)określa, co jest dobre, a co jest złe, w otaczającym go świecie i w świecie poznawanych tekstów oraz podaje uzasadnienie swojego zdania;
\n
10)odróżnia szczęście od doraźnie odczuwanej przyjemności i poznaje, że dobro jest źródłem szczęścia własnego oraz innych osób;
\n
11)odkrywa, że wspólnota osób której jest członkiem, ustanawia swoje zasady (normy) i oczekuje ich respektowania.
\n
2.
\n
Osiągnięcia w zakresie stosowania poznanych zasad. Uczeń:
\n
1)szanuje godność każdej osoby ludzkiej oraz swoją, wyraża swoim komunikatem werbalnym i niewerbalnym;
\n
2)uwzględnia coraz częściej godność i dobro innych osób, podejmując decyzję o działaniu;
\n
3)wyraża szacunek wobec osób, wspólnot osób oraz ich symboli w sytuacjach codziennych i uroczystych, przejawiając właściwe zachowanie;
\n
4)wchodzi w relacje z innymi osobami (rówieśnikami, nauczycielami), szanując to, co jest wartością dla nich i nazywając to, co jest wartością dla niego;
\n
5)naśladuje i przyjmuje jako własne zachowania dobre na podstawie doświadczeń ze świata realnego oraz przykładów płynących z tekstów literackich, filmów i innych źródeł;
\n
6)przestrzega zasad obowiązujących we wspólnocie osób, której jest członkiem.
\n
Warunki i sposób realizacji Edukacja wczesnoszkolna jako pierwszy etap kształcenia w systemie szkolnym obejmuje trzy lata nauki w klasach I-III. Charakteryzują ją:
\n
1)spokój i systematyczność procesu nauki;
\n
2)wielokierunkowość;
\n
3)dostosowanie tempa pracy do możliwości psychoruchowych każdego ucznia;
\n
4)dostosowanie poznawanych zagadnień do możliwości percepcyjnych ucznia.
\n
Edukacja na tym etapie wymaga niezwykłej staranności w doborze treści, środków, strategii, metod kształcenia, aby ukazać uczniom scalony obraz świata i ułatwić jego rozumienie.
\n
Kształcenie na I etapie edukacyjnym kontynuuje rozpoczęty w przedszkolu proces adaptacji do współpracy w grupie oraz proces indywidualnej i grupowej aktywności poznawczej.
\n
Pozwala to uczniom na stopniowe rozpoznawanie różnych wzorów uczenia się, umożliwia pełne i bardziej świadome uczestnictwo w procesie edukacyjnym, a także optymalne wykorzystanie swojego potencjału.
\n
Edukacja w klasach I-III realizowana jest w postaci kształcenia zintegrowanego. Kształcenie zintegrowane obejmuje: integrację czynnościową, metodyczną, organizacyjną i treściową.
\n
Podstawową formą organizowania pracy dziecka powinien być dzień jego wielokierunkowej aktywności, a nie klasyczna lekcja szkolna. Kształcenie zintegrowane to koncepcja wieloaspektowej aktywizacji dziecka wraz z potrzebą stałego diagnozowania jego rozwoju, wspieranie funkcji stymulujących rozwój i jednocześnie odrzucenie funkcji selektywnych.
\n
Elementem integrującym kierunki edukacji jest język w swym aspekcie semiotycznym.
\n
Nauczyciele w klasach I-III, rozpoznając możliwości uczniów, w tym uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych, posługują się własnymi twórczymi rozwiązaniami w zakresie realizacji treści podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej.
\n
Uczenie się jako proces twórczy samo w sobie wyklucza jeden wzór organizacyjny czy metodyczny. Nauczyciele, organizując zajęcia, planują proces wychowania, w którym realizowane zadania pomagają uczniom:
\n
1)poznać wartości i adekwatne do nich zachowania;
\n
2)osiągnąć sukces budujący poczucie własnej wartości uczniów oraz rozwijający motywację i zamiłowanie do dalszej nauki.
\n
Proces edukacji przybiera różne formy: pracy z udziałem całego zespołu, pracy w grupach, pracy indywidualnej i jest wyprowadzany z naturalnych sytuacji edukacyjnych.
\n
Nauczyciele organizują edukację dzieci jako dynamiczny proces nadawania osobistego sensu i rozumienia ciągle zmieniającej się rzeczywistości, a nie jako przekaz gotowych informacji. Proces edukacji umożliwia eksplorację świata, zdobywanie nowych doświadczeń i interakcję z otoczeniem. Na tej podstawie uczeń buduje swoją wiedzę.
\n
Nauczyciele w klasach I-III uwzględniają:
\n
1)trzy naturalne strategie uczenia się dzieci: percepcyjno-odtwórczą (uczeń uczy się według przedstawionego wzoru - naśladuje), percepcyjno-wyjaśniającą (uczeń uczy się częściowo według wzoru, szuka wyjaśnień i podpowiedzi) i percepcyjno-innowacyjną (uczeń przekształca informacje i tworzy innowacje, w tym własne strategie myślenia);
\n
2)stosowanie różnorodnych metod kształcenia, w tym metod organizacyjnych (łącznie z klasami autorskimi). Nauczyciel prowadzący klasę zna funkcje stosowanych metod i dostosowuje je do stylu uczenia się swoich uczniów. Warsztat pracy nauczyciela opiera się na współczesnych podstawach naukowych.
\n
Istotą edukacji polonistycznej jest proces poznawania języka mówionego i pisanego w kontakcie ze światem zewnętrznym, w tym z otoczeniem społeczno-przyrodniczym oraz kulturą regionalną i narodową. Nadrzędną wartością edukacji polonistycznej staje się zatem komunikatywne posługiwanie się przez dzieci językiem ojczystym w mowie i w piśmie połączone z umiejętnością czytania w stopniu umożliwiającym płynne uczenie się przez dziecko tego języka na I i kolejnych etapach edukacyjnych. Budowanie umiejętności czytania powinno się odbywać przez codzienne czytanie przez nauczyciela fragmentów lektur oraz wspólne rozmowy o nich tak, aby każdy uczeń miał szansę na polisensoryczną eksplorację treści utworów. Taka forma pozwala uniknąć zniechęcenia do czytania, a wprost przeciwnie - zachęca, intryguje i poszerza zakres percepcji tekstu.
\n
Istota edukacji matematycznej prowadzi do stopniowego odkrywania i poznania pojęć podstawowych, takich jak liczba czy działanie arytmetyczne. Proces ten oparty jest na intuicji matematycznej dziecka oraz własnych strategiach myślenia dziecka. Nauczyciel zobowiązany jest zatem tak planować zajęcia, aby wiedza matematyczna stopniowo układała się w logicznie powiązany system prowadzący od myślenia konkretno-obrazowego w kierunku myślenia pojęciowego. Pomaga w tym spiralny i liniowy układ treści.
\n
Istotą edukacji społecznej i jej rezultatem jest odkrycie istnienia określonych procesów zachodzących w otoczeniu uczniów. Ich rozumienie jest zawsze pochodną obserwacji i doświadczenia jako wyniku celowego spostrzegania. Nauczyciel dba zatem o organizację przestrzeni, w której uczniowie mogą eksplorować, obserwować i doświadczać. Ta przestrzeń nie zamyka się wyłącznie w obrębie klasy czy budynku szkoły.
\n
Edukacja muzyczna, która z uwagi na swą specyfikę, doskonali percepcję słuchową, sferę emocjonalną, wrażliwość estetyczną i ekspresję twórczą, w kształceniu zintegrowanym jest codziennym elementem zajęć. Muzykowanie wspiera motywację do działań grupowych oraz wpływa na nastrój uczniów, co ma wielkie znaczenie w procesie organizacji grupy.
\n
Nieodzownym elementem codziennych doświadczeń uczniów w klasach I-III są wszelkie działania wykorzystujące mnogość technik plastycznych. Istotą edukacji plastycznej jest umożliwienie dzieciom postrzegania wartości wizualnych, które zawarte są w otoczeniu oraz w naturze. Uczeń przez ich przeżywanie rozwija swoją sferę duchową. Dzieci, mając naturalną potrzebę wyrażania swych doznań wewnętrznych, wykorzystują do tego techniki plastyczne, muzykowanie czy działania konstrukcyjne. Znaczenie tych działań jest równorzędne z aktywnością polonistyczną czy matematyczną, a dzięki integracji czynnościowej, organizacyjnej i metodycznej działania te wspomagają rozwój mowy i myślenia.
\n
Istotą edukacji technicznej jest praca dziecka, a podejmowane przez dziecko zadania techniczne prowadzą do konstrukcji form użytkowych. Te zaś nauczyciel włącza do kolejnych działań jako materiał dydaktyczny, ukazując dzieciom ich funkcjonalność. Nadrzędna wartość zadań technicznych to określone umiejętności oraz sprawności techniczne, w tym manualne.
\n
Proces edukacji w klasach I-III opiera się na podstawowych potrzebach dzieci. Jedną z najważniejszych jest potrzeba ruchu. Dla zabezpieczenia zdrowego rozwoju, zajęcia ruchowe odbywają się każdego dnia jako element kształcenia zintegrowanego. Wskazane jest, aby co najmniej jedna godzina zajęć wychowania fizycznego w tygodniu odbywała się w sali gimnastycznej z dostępem do wszelkich środków i sprzętów sportowych. Nauczyciel, planując pracę oddziału, uwzględnia wszelkie zabawy i gry ruchowe, zapobiegające wadom postawy oraz ćwiczenia kształtujące nawyki utrzymania prawidłowej postawy. Istnieje także potrzeba organizowania odrębnych zajęć gimnastyki kompensacyjno-korekcyjnej prowadzonych przez specjalistów posiadających odpowiednie kwalifikacje. W klasach I-III wiele zajęć, w tym ruchowych, nauczyciel organizuje na świeżym powietrzu.
\n
Rozwijanie kompetencji w zakresie języka obcego nowożytnego należy z założenia traktować jako proces wieloletni, naznaczony nierównomiernym rozwojem w zakresie poszczególnych umiejętności, zależny od warunków, w których kształcenie to się odbywa. Wprowadzenie do tego procesu stanowi I etap edukacyjny i na tym etapie język obcy nowożytny powinien przede wszystkim przyczyniać się do wszechstronnego rozwoju dziecka, a nie stanowić celu samego w sobie. Istotne jest, aby w tym okresie pomóc uczniom rozbudzić w sobie pozytywne nastawienie do nauki języka obcego nowożytnego oraz budować postawę otwartości i szacunku wobec różnorodności języków, kultur i narodowości, przy jednoczesnym wspieraniu ucznia w budowaniu poczucia własnej wartości i wiary we własne możliwości. Wprowadzenie w życie wszystkich tych założeń to zadanie niełatwe, wymagające odpowiednich warunków sprzyjających jego realizacji.
\n
W kształceniu językowym na I etapie edukacyjnym niezbędne jest:
\n
1)zapewnienie przez szkołę zajęć z takiego języka obcego nowożytnego, którego nauka może być kontynuowana na II i III etapie edukacyjnym (odpowiednio w klasach IV-VIII szkoły podstawowej i w szkole ponadpodstawowej);
\n
2)realizowanie treści zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego z zakresu języka obcego nowożytnego w sposób spójny z treściami podstawy programowej kształcenia ogólnego dla edukacji wczesnoszkolnej z zakresu edukacji polonistycznej, matematycznej, społecznej, plastycznej, technicznej, informatycznej i muzycznej. Niezbędne jest zatem, aby nauczyciel języka obcego nowożytnego zapoznał się z całą podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej z zakresu edukacji wczesnoszkolnej i na bieżąco śledził jej realizację, tak aby edukacja z zakresu języka obcego nowożytnego wspierała i była wspierana przez treści nauczania określone dla pozostałych edukacji, przede wszystkim w zakresie kluczowych pojęć i umiejętności, takich jak np. liczenie, pisanie;
\n
3)stosowanie przez nauczyciela technik uwzględniających możliwości i potrzeby rozwojowe dzieci, w tym przede wszystkim technik odwołujących się do multisensoryczności (wykorzystujących ruch, dźwięk, obraz), sprzyjających kształtowaniu twórczego podejścia i pozytywnego nastawienia do nauki języka obcego nowożytnego. Ważne jest, aby sala, w której odbywa się nauka języka obcego nowożytnego, dawała możliwość przeprowadzania ćwiczeń językowych wymagających ruchu, w tym ćwiczeń w parach i małych grupach oraz była odpowiednio wyposażona, tj. z dostępem do słowników, pomocy wizualnych, odtwarzacza płyt CD/plików dźwiękowych, komputera ze stałym łączem internetowym;
\n
4)stwarzanie sytuacji edukacyjnych sprzyjających poznawaniu i rozwijaniu przez dzieci własnych zainteresowań oraz pasji;
\n
5)używanie języka obcego nowożytnego nie tylko jako treści swoistej dla przedmiotu nauczania, ale również jako języka komunikacji podczas zajęć w różnych rodzajach interakcji, tj. zarówno nauczyciel - uczeń, jak i uczeń - uczeń. Język obcy nowożytny powinien
\n
-docelowo - stać się głównym narzędziem komunikacji podczas zajęć, nie wyklucza to jednak używania podczas zajęć języka rodzimego, np. do przekazania przez ucznia w języku polskim ogólnego sensu słuchanego tekstu w języku obcym nowożytnym;
\n
6)wykorzystywanie autentycznych materiałów źródłowych (zdjęć, filmów, nagrań audio, książeczek), w tym z użyciem narzędzi związanych z technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, takich jak np. tablice interaktywne z oprogramowaniem, urządzenia mobilne;
\n
7)przeprowadzanie „na bieżąco” nieformalnej diagnozy oraz systematyczne przekazywanie uczniowi i jego rodzicom (opiekunom prawnym) - w sposób zrozumiały i czytelny dla odbiorcy - informacji zwrotnej na temat poziomu osiągnięć/postępów ucznia w zakresie poszczególnych umiejętności językowych;
\n
8)zachęcanie uczniów do podejmowania próby samooceny własnej pracy i stosowania różnych technik służących uczeniu się. Nauczyciele powinni zachęcać uczniów do pracy własnej z wykorzystaniem filmów (np. bajek), zasobów internetu i książek (np. książeczek z obrazkami), w odpowiednim zakresie i stosownie do wieku uczniów. W szkole powinny być organizowane wydarzenia związane z językami obcymi nowożytnymi, np. konkursy, wystawy, dni języków obcych, zajęcia teatralne, udział w programach europejskich typu eTwinning;
\n
9)wykorzystanie zajęć z języka obcego nowożytnego do kształtowania postawy ciekawości, szacunku i otwartości wobec innych kultur, niekoniecznie tylko tych związanych z językiem docelowym, np. przez zachęcanie uczniów do refleksji nad zjawiskami typowymi dla kultur innych niż własna oraz stosowanie odniesień do kultury, tradycji i historii kraju pochodzenia uczniów.
\n
Przygotowując uczniów do myślenia abstrakcyjnego w przyszłości i rozwiązywania problemów, w tym programowania, nauczyciel wykorzystuje treści wszystkich edukacji.
\n
W początkowej fazie przeprowadza zajęcia informatyczne, wykorzystując przestrzeń klasy, organizując aktywność dzieci z wykorzystaniem liczmanów, gier planszowych, materiału naturalnego czy form plastycznych, technicznych wykonanych przez dzieci, nie zawsze używając komputerów czy innych urządzeń. Edukacja informatyczna wprowadza uczniów w świat języka informatyki. Uczeń np. układając sekwencje zdarzeń w logicznym porządku, poznaje intuicyjnie pojęcie „liniowa kolejność” formułując polecenia do wybranego obiektu i sterując nim poznaje znaczenie słowa „instrukcja”. Nauczyciel w pracy z uczniem wykorzystuje do tego zabawy i gry interakcyjne oraz planszowe, w tym strategiczne, które są wprowadzane systematycznie i umiejętnie. Praca z urządzeniem, np. komputerem powinna, w miarę możliwości, dotyczyć wszelkich zadań i ćwiczeń wynikających z programu nauczania w zakresie treści wszystkich edukacji. Jeżeli szkoła nie dysponuje możliwością organizacji kącika informatycznego w klasie, np. z dostępem do dwóch, trzech komputerów dla dzieci, nauczyciel powinien mieć dostęp do tzw. mobilnego sprzętu, który w razie potrzeby może sprawnie zainstalować w swojej klasie. Istotne jest, aby praca z komputerem lub innym urządzeniem cyfrowym łączona była z różnymi formami aktywności poznawczej ucznia w młodszym wieku szkolnym. Ważne jest, aby w miarę możliwości uczniowie mieli dostęp do pracowni komputerowej.
\n
Klasa w edukacji wczesnoszkolnej powinna być przestrzenią umożliwiającą swobodny ruch, pracę w różnorodnych grupach, przy stołach, a także na odpowiednio przygotowanej podłodze (np. na dywanie, wykładzinie). Wyposażenie klasy w meble potrzebne do zajęć nie powinno ograniczać uczniom możliwości przyjmowania różnorodnych pozycji ciała w trakcie nauki i zabawy. Krzesła, stoły i meble, a także tablice, wykładziny czy dywan umożliwiają zarówno pracę w pełnym zespole, jak i pracę w małych grupach, z możliwością indywidualizacji i dostosowaniem zajęć także dla uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Zagospodarowanie przestrzeni umożliwia skupienie uwagi uczniów, rozwijanie różnorodnej aktywności, a także możliwość odpoczynku. Sala do zajęć wyposażona jest w urządzenia techniczne, których parametry informują o możliwości stosowania urządzenia w edukacji, np. tablica interaktywna o charakterze pasywnym, oświetlenie zbliżone do naturalnego światła.
\n
Sala do zajęć wyposażona jest także w narzędzia i środki dydaktyczne ze szczególnym uwzględnieniem dużej liczby atrakcyjnych elementów manipulacyjnych, przeznaczonych do samodzielnego eksperymentowania i uczenia się zgodnego z preferowanymi zdolnościami poznawczymi.
\n
Nauczyciel ma dostęp do różnorodnych narzędzi i pomocy umożliwiających przeprowadzanie zajęć ruchowych, muzycznych, plastycznych lub technicznych, np. piłki, skakanki, woreczki, słupki, grzechotki.
\n
W sali do zajęć powinna znajdować się tablica gładka z liniaturą lub siecią kwadratową umożliwiającą dziecku naukę pisania. Nauczyciel dobiera środki i narzędzia dydaktyczne do sali zgodnie z potrzebami oddziału i specyfiką stosowanych metod. Wyposażenie sali umożliwia prezentację wytworów pracy uczniów, np. sztalugi, parawany, instalacje, tablice korkowe itp.
\n
Nauczyciel odpowiada za taką aranżację sali do zajęć, która umożliwia i zachęca dzieci do samodzielnego poszukiwania i odkrywania wiedzy. Wystrój sali ma charakter zmienny, odzwierciedla aktualną tematykę pracy dzieci. Zawiera elementy przygotowane przez nauczyciela i uczniów. Nauczyciel usuwa zbędne elementy dekoracji sali i pomoce dydaktyczne, które aktualnie nie służą realizacji programu. Dba, aby wystrój sali stwarzał optymalne warunki uczenia się. Aranżacja wnętrza, począwszy od ustawienia mebli, a także elementów dekoracji, umożliwia pracę metodą wybraną przez nauczyciela.
\n
Nauczyciel zobowiązany jest zapoznać się z podstawą programową kształcenia ogólnego dla edukacji wczesnoszkolnej, która określa osiągnięcia możliwe do uzyskania przez całą populację dzieci w danym wieku. Dla zapewnienia ciągłości procesu edukacji nauczyciele klas I-III powinni znać podstawę programową wychowania przedszkolnego oraz zorganizować dostosowany do potrzeb dzieci okres ich adaptacji w szkole.
\n
Codzienna praca nauczyciela wyznaczona jest przez realizowany i interpretowany program nauczania, oparty na podstawie programowej kształcenia ogólnego dla edukacji wczesnoszkolnej.
\n
Interpretacja programu to dostosowanie sposobów osiągania celów, czyli efektów do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. Nauczyciel, diagnozując umiejętności uczniów, ich możliwości i potrzeby, może tak organizować ich pracę, aby uczniowie osiągnęli cele wykraczające poza treści określone w podstawie programowej.
\n
II ETAP EDUKACYJNY: KLASY IV-VIII JĘZYK POLSKI Cele kształcenia - wymagania ogólne I.
\n
Kształcenie literackie i kulturowe.
\n
1.
\n
Wyrabianie i rozwijanie zdolności rozumienia utworów literackich oraz innych tekstów kultury.
\n
2.
\n
Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
\n
3.
\n
Kształtowanie umiejętności uczestniczenia w kulturze polskiej i europejskiej, szczególnie w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym.
\n
4.
\n
Rozwijanie zdolności dostrzegania wartości: prawdy, dobra, piękna, szacunku dla człowieka i kierowania się tymi wartościami.
\n
5.
\n
Kształcenie postawy szacunku dla przeszłości i tradycji literackiej jako podstawy tożsamości narodowej.
\n
6.
\n
Poznawanie wybranych dzieł wielkich pisarzy polskich w kontekście podstawowych informacji o epokach, w których tworzyli (zwłaszcza w klasach VII i VIII).
\n
7.
\n
Rozwijanie zainteresowania kulturą w środowisku lokalnym i potrzeby uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych.
\n
II.
\n
Kształcenie językowe.
\n
1.
\n
Rozwijanie rozumienia wartości języka ojczystego oraz jego funkcji w budowaniu tożsamości osobowej ucznia oraz wspólnot: rodzinnej, narodowej i kulturowej.
\n
2.
\n
Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych oraz formowanie odpowiedzialności za własne zachowania językowe.
\n
3.
\n
Poznawanie podstawowych pojęć oraz terminów służących do opisywania języka i językowego komunikowania się ludzi.
\n
4.
\n
Kształcenie umiejętności porozumiewania się (słuchania, czytania, mówienia i pisania) w różnych sytuacjach oficjalnych i nieoficjalnych, w tym także z osobami doświadczającymi trudności w komunikowaniu się.
\n
5.
\n
Kształcenie umiejętności poprawnego mówienia oraz pisania zgodnego z zasadami ortofonii oraz pisowni polskiej.
\n
6.
\n
Rozwijanie wiedzy o elementach składowych wypowiedzi ustnych i pisemnych oraz ich funkcjach w strukturze tekstów i w komunikowaniu się.
\n
III.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
1.
\n
Usprawnianie czynności fonacyjnych, artykulacyjnych i prozodycznych uczniów.
\n
2.
\n
Rozwijanie umiejętności wypowiadania się w określonych formach wypowiedzi ustnych i pisemnych.
\n
3.
\n
Kształcenie umiejętności wygłaszania, recytacji i interpretacji głosowej tekstów mówionych, doskonalenie dykcji i operowania głosem.
\n
4.
\n
Rozpoznawanie intencji rozmówcy oraz wyrażanie intencji własnych, rozpoznawanie języka jako działania (akty mowy).
\n
5.
\n
Rozwijanie umiejętności stosowania środków stylistycznych i dbałości o estetykę tekstu oraz umiejętności organizacji tekstu.
\n
6.
\n
Poznawanie podstawowych zasad retoryki, w szczególności argumentowania, oraz rozpoznawanie manipulacji językowej.
\n
7.
\n
Rozbudzanie potrzeby tworzenia tekstów o walorach estetycznych i podejmowania samodzielnych prób literackich.
\n
IV.
\n
Samokształcenie.
\n
1.
\n
Rozwijanie szacunku dla wiedzy, wyrabianie pasji poznawania świata i zachęcanie do praktycznego zastosowania zdobytych wiadomości.
\n
2.
\n
Rozwijanie umiejętności samodzielnego docierania do informacji, dokonywania ich selekcji, syntezy oraz wartościowania.
\n
3.
\n
Rozwijanie umiejętności rzetelnego korzystania ze źródeł wiedzy, w tym stosowania cudzysłowu, przypisów i odsyłaczy oraz szacunku dla cudzej własności intelektualnej.
\n
4.
\n
Kształcenie nawyków systematycznego uczenia się oraz porządkowania zdobytej wiedzy i jej pogłębiania.
\n
5.
\n
Zachęcanie do rozwijania swoich uzdolnień przez udział w różnych formach poszerzania wiedzy, na przykład w konkursach, olimpiadach przedmiotowych i wykładach oraz rozwijanie umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy.
\n
6.
\n
Rozwijanie umiejętności efektywnego posługiwania się technologią informacyjną w poszukiwaniu, porządkowaniu i wykorzystywaniu pozyskanych informacji.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe KLASY IV-VI I.
\n
Kształcenie literackie i kulturowe.
\n
1.
\n
Czytanie utworów literackich. Uczeń:
\n
1)omawia elementy świata przedstawionego, wyodrębnia obrazy poetyckie w poezji;
\n
2)rozpoznaje fikcję literacką; rozróżnia i wyjaśnia elementy realistyczne i fantastyczne w utworach, ze szczególnym uwzględnieniem ich w prozie realistycznej, fantastycznonaukowej lub utworach fantasy;
\n
3)rozpoznaje czytany utwór jako baśń, legendę, bajkę, hymn, przypowieść, mit, opowiadanie, nowelę, dziennik, pamiętnik lub powieść oraz wskazuje jego cechy gatunkowe; rozpoznaje odmiany powieści i opowiadania, np. obyczajowe, przygodowe, detektywistyczne, fantastycznonaukowe, fantasy;
\n
4)zna i rozpoznaje w tekście literackim: epitet, porównanie, przenośnię, wyrazy dźwiękonaśladowcze, zdrobnienie, zgrubienie, uosobienie, ożywienie, apostrofę, anaforę, pytanie retoryczne, powtórzenie oraz określa ich funkcje;
\n
5)omawia funkcje elementów konstrukcyjnych utworu, w tym tytułu, podtytułu, motta, puenty, punktu kulminacyjnego;
\n
6)rozpoznaje elementy rytmizujące wypowiedź, w tym wers, rym, strofę, refren, liczbę sylab w wersie;
\n
7)opowiada o wydarzeniach fabuły oraz ustala kolejność zdarzeń i rozumie ich wzajemną zależność;
\n
8)odróżnia dialog od monologu, rozumie ich funkcje w utworze;
\n
9)charakteryzuje podmiot liryczny, narratora i bohaterów w czytanych utworach;
\n
10)rozróżnia narrację pierwszoosobową i trzecioosobową oraz wskazuje ich funkcje w utworze;
\n
11)wskazuje w utworze bohaterów głównych i drugoplanowych oraz określa ich cechy;
\n
12)określa tematykę oraz problematykę utworu;
\n
13)wskazuje i omawia wątek główny oraz wątki poboczne;
\n
14)nazywa wrażenia, jakie wzbudza w nim czytany tekst;
\n
15)objaśnia znaczenia dosłowne i przenośne w tekstach;
\n
16)określa doświadczenia bohaterów literackich i porównuje je z własnymi;
\n
17)przedstawia własne rozumienie utworu i je uzasadnia;
\n
18)wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze;
\n
19)wyraża własny sąd o postaciach i zdarzeniach;
\n
20)wskazuje wartości w utworze oraz określa wartości ważne dla bohatera.
\n
2.
\n
Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
\n
1)identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, publicystyczny lub reklamowy;
\n
2)wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio;
\n
3)określa temat i główną myśl tekstu;
\n
4)dostrzega relacje między częściami wypowiedzi (np. tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie);
\n
5)odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od drugorzędnych;
\n
6)odróżnia informacje o faktach od opinii;
\n
7)charakteryzuje komiks jako tekst kultury; wskazuje charakterystyczne dla niego cechy;
\n
8)rozumie swoistość tekstów kultury przynależnych do: literatury, teatru, filmu, muzyki, sztuk plastycznych i audiowizualnych;
\n
9)wyodrębnia elementy składające się na spektakl teatralny (gra aktorska, reżyseria, dekoracja, charakteryzacja, kostiumy, rekwizyty, muzyka); wyodrębnia elementy dzieła filmowego i telewizyjnego (scenariusz, reżyseria, ujęcie, gra aktorska, muzyka); wskazuje cechy charakterystyczne przekazów audiowizualnych (filmu, programu informacyjnego, programu rozrywkowego);
\n
10)rozumie, czym jest adaptacja utworu literackiego (np. filmowa, sceniczna, radiowa) oraz wskazuje różnice między tekstem literackim a jego adaptacją;
\n
11)odnosi treści tekstów kultury do własnego doświadczenia;
\n
12)dokonuje odczytania tekstów poprzez przekład intersemiotyczny (np. rysunek, drama, spektakl teatralny);
\n
13)świadomie i z uwagą odbiera filmy, koncerty, spektakle, programy radiowe i telewizyjne, zwłaszcza adresowane do dzieci i młodzieży.
\n
II.
\n
Kształcenie językowe.
\n
1.
\n
Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
\n
1)rozpoznaje w wypowiedziach części mowy (czasownik, rzeczownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik) i określa ich funkcje w tekście;
\n
2)odróżnia części mowy odmienne od nieodmiennych;
\n
3)dostrzega rolę czasownika w wypowiedzi, odróżnia czasowniki dokonane od niedokonanych, rozpoznaje bezosobowe formy czasownika: formy zakończone na -no, -to, konstrukcje z się; rozumie ich znaczenie w wypowiedzeniu oraz funkcje w tekście;
\n
4)rozpoznaje formy przypadków, liczby, osoby, czasu, trybu i rodzaju gramatycznego odpowiednio: rzeczownika, przymiotnika, liczebnika, czasownika i zaimka oraz określa ich funkcje w wypowiedzi; oddziela temat fleksyjny od końcówki;
\n
5)rozumie konstrukcję strony biernej i czynnej czasownika, przekształca konstrukcję strony biernej i czynnej i odwrotnie, odpowiednio do celu i intencji wypowiedzi;
\n
6)stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych;
\n
7)poprawnie stopniuje przymiotniki i przysłówki, rozumie ich rolę w opisie świata oraz używa we właściwych kontekstach;
\n
8)nazywa części zdania i rozpoznaje ich funkcje składniowe w wypowiedzeniach (podmiot, orzeczenie, dopełnienie, przydawka, okolicznik);
\n
9)określa funkcję wyrazów poza zdaniem, rozumie ich znaczenie i poprawnie stosuje w swoich wypowiedziach;
\n
10)rozpoznaje związki wyrazów w zdaniu, wyróżnia człon nadrzędny i podrzędny oraz typy związków;
\n
11)rozpoznaje typy wypowiedzeń, uwzględniając cel wypowiedzi: wypowiedzenia oznajmujące, pytające i rozkazujące - rozumie ich funkcje i je stosuje;
\n
12)rozpoznaje w tekście typy wypowiedzeń: zdanie pojedyncze, zdania złożone (podrzędnie i współrzędnie), równoważniki zdań, rozumie ich funkcje i stosuje w praktyce językowej;
\n
13)przekształca konstrukcje składniowe, np. zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, zdania w równoważniki zdań i odwrotnie.
\n
2.
\n
Zróżnicowanie języka. Uczeń:
\n
1)wskazuje główne cechy języka mówionego i języka pisanego;
\n
2)posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą polszczyzny;
\n
3)używa stylu stosownego do sytuacji komunikacyjnej;
\n
4)rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi; rozpoznaje wyrazy wieloznaczne, rozumie ich znaczenie w tekście oraz świadomie wykorzystuje do tworzenia własnych wypowiedzi;
\n
5)rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, dostrzega ich bogactwo, rozumie ich znaczenie oraz poprawnie stosuje w wypowiedziach;
\n
6)rozpoznaje słownictwo neutralne i wartościujące, rozumie ich funkcje w tekście;
\n
7)dostosowuje sposób wyrażania się do zamierzonego celu wypowiedzi;
\n
8)rozróżnia synonimy, antonimy, rozumie ich funkcje w tekście i stosuje we własnych wypowiedziach;
\n
9)zna i stosuje zasady spójności formalnej i semantycznej tekstu.
\n
3.
\n
Komunikacja językowa i kultura języka. Uczeń:
\n
1)identyfikuje tekst jako komunikat; rozróżnia typy komunikatu: informacyjny, literacki, reklamowy, ikoniczny;
\n
2)identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi;
\n
3)określa sytuację komunikacyjną i rozumie jej wpływ na kształt wypowiedzi;
\n
4)rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikacji (np. gest, mimika, postawa ciała);
\n
5)rozumie pojęcie głoska, litera, sylaba, akcent; zna i stosuje reguły akcentowania wyrazów;
\n
6)stosuje intonację poprawną ze względu na cel wypowiedzi;
\n
7)rozumie, na czym polega etykieta językowa i stosuje jej zasady.
\n
4.
\n
Ortografia i interpunkcja. Uczeń:
\n
1)pisze poprawnie pod względem ortograficznym oraz stosuje reguły pisowni;
\n
2)poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania, znaku wykrzyknika, cudzysłowu, dwukropka, średnika, nawiasu.
\n
III.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
1.
\n
Elementy retoryki. Uczeń:
\n
1)uczestniczy w rozmowie na zadany temat, wydziela jej części, sygnały konstrukcyjne wzmacniające więź między uczestnikami dialogu, tłumaczące sens;
\n
2)rozróżnia argumenty odnoszące się do faktów i logiki oraz odwołujące się do emocji;
\n
3)tworzy logiczną, semantycznie pełną i uporządkowaną wypowiedź, stosując odpowiednią do danej formy gatunkowej kompozycję i układ graficzny; rozumie rolę akapitów w tworzeniu całości myślowej wypowiedzi;
\n
4)dokonuje selekcji informacji;
\n
5)zna zasady budowania akapitów;
\n
6)rozróżnia i wskazuje środki perswazji, rozumie ich funkcję.
\n
2.
\n
Mówienie i pisanie. Uczeń:
\n
1)tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: dialog, opowiadanie (twórcze, odtwórcze), opis, list, sprawozdanie (z filmu, spektaklu, wydarzenia), dedykacja, zaproszenie, podziękowanie, ogłoszenie, życzenia, opis przeżyć wewnętrznych, charakterystyka, tekst o charakterze argumentacyjnym;
\n
2)wygłasza z pamięci tekst, ze zrozumieniem oraz odpowiednią intonacją, dykcją, właściwym akcentowaniem, z odpowiednim napięciem emocjonalnym i z następstwem pauz;
\n
3)tworzy plan odtwórczy i twórczy tekstu;
\n
4)redaguje notatki;
\n
5)opowiada o przeczytanym tekście;
\n
6)rozróżnia współczesne formy komunikatów (np. e-mail, SMS) i odpowiednio się nimi posługuje, zachowując zasady etykiety językowej;
\n
7)tworzy opowiadania związane z treścią utworu, np. dalsze losy bohatera, komponowanie początku i zakończenia na podstawie fragmentu tekstu lub na podstawie ilustracji;
\n
8)redaguje scenariusz filmowy na podstawie fragmentów książki oraz własnych pomysłów;
\n
9)wykorzystuje wiedzę o języku w tworzonych wypowiedziach.
\n
IV.
\n
Samokształcenie. Uczeń:
\n
1)doskonali ciche i głośne czytanie;
\n
2)doskonali różne formy zapisywania pozyskanych informacji;
\n
3)korzysta z informacji zawartych w różnych źródłach, gromadzi wiadomości, selekcjonuje informacje;
\n
4)zna i stosuje zasady korzystania z zasobów bibliotecznych (np. w bibliotekach szkolnych oraz on-line);
\n
5)korzysta ze słowników ogólnych języka polskiego, także specjalnych, oraz słownika terminów literackich;
\n
6)zwraca uwagę na typy definicji słownikowych, określa ich swoistość;
\n
7)rozwija umiejętność krytycznej oceny pozyskanych informacji;
\n
8)poznaje życie kulturalne swojego regionu;
\n
9)rozwija umiejętności efektywnego posługiwania się technologią informacyjną oraz zasobami internetowymi i wykorzystuje te umiejętności do prezentowania własnych zainteresowań.
\n
Lektury obowiązkowe:
\n
1)Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa;
\n
2)Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks);
\n
3)René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Mikołajek (wybór opowiadań);
\n
4)Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi;
\n
5)Ignacy Krasicki, wybrane bajki;
\n
6)Clive Staples Lewis, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa;
\n
7)Adam Mickiewicz, Powrót taty, Pani Twardowska, Pan Tadeusz (fragmenty, w tym: opisy, zwyczaje i obyczaje, polowanie i koncert Wojskiego);
\n
8)Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni;
\n
9)Bolesław Prus, Katarynka;
\n
10)Juliusz Słowacki, W pamiętniku Zofii Bobrówny;
\n
11)John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem;
\n
12)Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy;
\n
13)Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego;
\n
14)Wybrane mity greckie, w tym mit o powstaniu świata oraz mity o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie, o Orfeuszu i Eurydyce;
\n
15)Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o siewcy, o talentach, o pannach roztropnych, o miłosiernym Samarytaninie;
\n
16)Wybrane podania i legendy polskie, w tym o Lechu, o Piaście, o Kraku i Wandzie;
\n
17)Wybrane baśnie polskie i europejskie, w tym: Charles Perrault, Kopciuszek, Aleksander Puszkin, Bajka o rybaku i rybce;
\n
18)Wybrane wiersze Władysława Bełzy, Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego oraz pieśni i piosenki patriotyczne.
\n
Lektury uzupełniające (obowiązkowo dwie w każdym roku szkolnym), na przykład:
\n
1)Adam Bahdaj, Kapelusz za 100 tysięcy;
\n
2)Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść;
\n
3)Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów;
\n
4)Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie;
\n
5)Olaf Fritsche, Skarb Troi;
\n
6)Joseph Rudyard Kipling, Księga dżungli;
\n
7)Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy;
\n
8)Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów;
\n
9)Selma Lagerlöf, Cudowna podróż;
\n
10)Stanisław Lem, Cyberiada (fragmenty);
\n
11)Kornel Makuszyński, wybrana powieść;
\n
12)Andrzej Maleszka, Magiczne drzewo;
\n
13)Karol May, Winnetou;
\n
14)Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza;
\n
15)Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść;
\n
16)Ewa Nowak, Pajączek na rowerze;
\n
17)Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa;
\n
18)Sat-Okh, Biały Mustang;
\n
19)Henryk Sienkiewicz, Janko Muzykant;
\n
20)Alfred Szklarski, wybrana powieść;
\n
21)Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera;
\n
22)Wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Curie-Skłodowska, Jan Paweł II i in.) lub inne utwory literackie i teksty kultury wybrane przez nauczyciela.
\n
KLASY VII i VIII Uczeń spełnia wymagania określone dla klas IV-VI.
\n
I.
\n
Kształcenie literackie i kulturowe.
\n
1.
\n
Czytanie utworów literackich. Uczeń:
\n
1)rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; określa cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i przypisuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju;
\n
2)rozróżnia gatunki epiki, liryki, dramatu, w tym: pamiętnik, komedia, fraszka, sonet, pieśń, tren, ballada, epopeja, tragedia - i wymienia ich podstawowe cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich;
\n
3)wskazuje elementy dramatu (rodzaj): akt, scena, tekst główny, didaskalia, monolog, dialog;
\n
4)rozpoznaje w tekście literackim: neologizm, eufemizm, porównanie homeryckie, inwokację, symbol, alegorię i określa ich funkcje;
\n
5)zna pojęcie komizmu, rozpoznaje jego rodzaje w tekstach oraz określa ich funkcje;
\n
6)zna pojęcie ironii, rozpoznaje ją w tekstach oraz określa jej funkcje;
\n
7)określa w poznawanych tekstach problematykę egzystencjalną i poddaje ją refleksji;
\n
8)określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich;
\n
9)wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji;
\n
10)wykorzystuje w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze;
\n
11)wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historycznoliteracki, kulturowy, filozoficzny, społeczny;
\n
12)recytuje utwór literacki w interpretacji zgodnej z jego tematem i stylem.
\n
2.
\n
Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
\n
1)wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego;
\n
2)porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie;
\n
3)interpretuje dzieła sztuki (obraz, grafika, rzeźba, fotografia);
\n
4)dostrzega różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką i określa funkcje tych rodzajów piśmiennictwa;
\n
5)rozpoznaje gatunki dziennikarskie: reportaż, wywiad, artykuł, felieton i określa ich podstawowe cechy;
\n
6)określa wartości estetyczne poznawanych tekstów kultury;
\n
7)znajduje w tekstach współczesnej kultury popularnej (np. w filmach, komiksach, piosenkach) nawiązania do tradycyjnych wątków literackich i kulturowych.
\n
II.
\n
Kształcenie językowe.
\n
1.
\n
Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
\n
1)rozumie mechanizm upodobnień fonetycznych, uproszczeń grup spółgłoskowych i utraty dźwięczności w wygłosie; rozumie rozbieżności między mową a pismem;
\n
2)rozpoznaje wyraz podstawowy i wyraz pochodny; rozumie pojęcie podstawy słowotwórczej; w wyrazie pochodnym wskazuje temat słowotwórczy i formant; określa rodzaj formantu, wskazuje funkcje formantów w nadawaniu znaczenia wyrazom pochodnym, rozumie realne i słowotwórcze znaczenie wyrazu, rozpoznaje rodzinę wyrazów, łączy wyrazy pokrewne, wskazuje rdzeń;
\n
3)zna zasady tworzenia wyrazów złożonych, odróżnia ich typy;
\n
4)rozpoznaje imiesłowy, rozumie zasady ich tworzenia i odmiany, poprawnie stosuje imiesłowowy równoważnik zdania i rozumie jego funkcje; przekształca go na zdanie złożone i odwrotnie;
\n
5)rozróżnia wypowiedzenia wielokrotnie złożone;
\n
6)odróżnia mowę zależną i niezależną, przekształca mowę zależną na niezależną i odwrotnie;
\n
7)rozumie i stosuje zasady dotyczące wyjątków od reguły polskiego akcentu.
\n
2.
\n
Zróżnicowanie języka. Uczeń:
\n
1)dostrzega zróżnicowanie słownictwa, w tym rozpoznaje słownictwo ogólnonarodowe i słownictwo o ograniczonym zasięgu (np. terminy naukowe, archaizmy, kolokwializmy); rozpoznaje wyrazy rodzime i zapożyczone, zna typy skrótów i skrótowców - określa ich funkcje w tekście;
\n
2)rozpoznaje nazwy osobowe i miejscowe, rodzaje nazw miejscowych, używa poprawnych form gramatycznych imion, nazwisk, nazw miejscowych i nazw mieszkańców;
\n
3)zna sposoby wzbogacania słownictwa;
\n
4)rozumie znaczenie homonimów;
\n
5)wyróżnia środowiskowe i regionalne odmiany języka;
\n
6)rozróżnia treść i zakres znaczeniowy wyrazu;
\n
7)rozumie pojęcie stylu, rozpoznaje styl potoczny, urzędowy, artystyczny, naukowy, publicystyczny.
\n
3.
\n
Komunikacja językowa i kultura języka. Uczeń:
\n
1)rozumie, na czym polega grzeczność językowa i stosuje ją w wypowiedziach;
\n
2)rozróżnia normę językową wzorcową oraz użytkową i stosuje się do nich;
\n
3)rozumie, na czym polega błąd językowy.
\n
4.
\n
Ortografia i interpunkcja. Uczeń:
\n
1)wykorzystuje wiedzę o wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych;
\n
2)poprawnie przytacza cudze wypowiedzi, stosując odpowiednie znaki interpunkcyjne;
\n
3)wykorzystuje wiedzę o różnicach w pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bezdźwięcznych;
\n
4)zna zasady pisowni wyrazów nieodmiennych i pisowni partykuły „nie” z różnymi częściami mowy.
\n
III.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
1.
\n
Elementy retoryki. Uczeń:
\n
1)funkcjonalnie wykorzystuje środki retoryczne oraz rozumie ich oddziaływanie na odbiorcę;
\n
2)gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi; redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi;
\n
3)tworzy wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami; rozumie rolę akapitów jako spójnych całości myślowych w tworzeniu wypowiedzi pisemnych oraz stosuje rytm akapitowy (przeplatanie akapitów dłuższych i krótszych);
\n
4)wykorzystuje znajomość zasad tworzenia tezy i hipotezy oraz argumentów przy tworzeniu rozprawki oraz innych tekstów argumentacyjnych;
\n
5)odróżnia przykład od argumentu;
\n
6)przeprowadza wnioskowanie jako element wywodu argumentacyjnego;
\n
7)zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie;
\n
8)rozpoznaje i rozróżnia środki perswazji i manipulacji w tekstach reklamowych, określa ich funkcję;
\n
9)rozpoznaje manipulację językową i przeciwstawia jej zasady etyki wypowiedzi.
\n
2.
\n
Mówienie i pisanie. Uczeń:
\n
1)tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: recenzja, rozprawka, podanie, życiorys, CV, list motywacyjny, przemówienie, wywiad;
\n
2)wykonuje przekształcenia na tekście cudzym, w tym skraca, streszcza, rozbudowuje i parafrazuje;
\n
3)formułuje pytania do tekstu;
\n
4)dokonuje interpretacji głosowej czytanych i wygłaszanych tekstów.
\n
IV.
\n
Samokształcenie. Uczeń:
\n
1)rzetelnie, z poszanowaniem praw autorskich, korzysta z informacji;
\n
2)rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania;
\n
3)uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie;
\n
4)uczestniczy w projektach edukacyjnych (np. tworzy różnorodne prezentacje, projekty wystaw, realizuje krótkie filmy z wykorzystaniem technologii multimedialnych);
\n
5)pogłębia swoją wiedzę przedmiotową i uczestniczy w wykładach publicznych, konkursach itp.;
\n
6)rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy;
\n
7)rozwija nawyki systematycznego uczenia się;
\n
8)rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania opinii.
\n
Lektury obowiązkowe:
\n
1)Charles Dickens, Opowieść wigilijna;
\n
2)Aleksander Fredro, Zemsta;
\n
3)Jan Kochanowski, wybór fraszek, pieśni i trenów, w tym tren I, V, VII i VIII;
\n
4)Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec;
\n
5)Ignacy Krasicki, Żona modna;
\n
6)Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Śmierć Pułkownika, Świtezianka, Dziady część II, wybrany utwór z cyklu Sonety krymskie, Pan Tadeusz (całość);
\n
7)Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę;
\n
8)Henryk Sienkiewicz, Quo vadis, Latarnik;
\n
9)Juliusz Słowacki, Balladyna;
\n
10)Stefan Żeromski, Syzyfowe prace;
\n
11)Sławomir Mrożek, Artysta;
\n
12)Melchior Wańkowicz, Ziele na kraterze (fragmenty), Tędy i owędy (wybrany reportaż).
\n
Wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV-VI, a ponadto Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Barańczaka, Cypriana Norwida, Bolesława Leśmiana, Mariana Hemara, Jarosława Marka Rymkiewicza, Wisławy Szymborskiej, Kazimierza Wierzyńskiego, Jana Lechonia, Jerzego Lieberta oraz fraszki Jana Sztaudyngera i aforyzmy Stanisława Jerzego Leca.
\n
Lektury uzupełniające (obowiązkowo dwie w każdym roku szkolnym), na przykład:
\n
1)Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty);
\n
2)Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna;
\n
3)Arkady Fiedler, Dywizjon 303;
\n
4)Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze;
\n
5)Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka;
\n
6)Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei (fragmenty);
\n
7)Nancy H. Kleinbaum, Stowarzyszenie Umarłych Poetów;
\n
8)Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy;
\n
9)Eric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża;
\n
10)Melchior Wańkowicz, Monte Cassino (fragmenty);
\n
11)Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939-5 IV 1945 (fragmenty) lub inne utwory literackie i teksty kultury wybrane przez nauczyciela, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże.
\n
Warunki i sposób realizacji Klasy IV-VIII szkoły podstawowej to okres kształtowania sposobów poznawania świata i postaw wobec niego, poznawania kultury i jej wytworów, rozwijania umiejętności komunikowania się z innymi ludźmi, doskonalenia myślenia konkretnego oraz abstrakcyjnego. To również czas formowania indywidualnej osobowości i charakteru młodego człowieka oraz internalizacji systemu wartości, w tym szczególnie prawdy, dobra i piękna.
\n
Zadaniem nauczyciela języka polskiego na II etapie edukacyjnym jest przede wszystkim:
\n
1)wychowywanie świadomego odbiorcy i uczestnika kultury, szczególnie dzieł literackich;
\n
2)rozwijanie poczucia tożsamości narodowej oraz szacunku dla tradycji;
\n
3)rozwijanie w uczniu ciekawości świata, motywacji do poznawania kultury własnego regionu oraz dziedzictwa narodowego;
\n
4)kształtowanie postawy otwartości wobec innych kultur i szacunku dla ich dorobku;
\n
5)rozwijanie umiejętności komunikowania się w różnych sytuacjach oraz sprawnego posługiwania się językiem polskim w zależności od celu wypowiedzi;
\n
6)rozwijanie umiejętności formułowania myśli, operowania bogatym słownictwem oraz wykorzystywania go do opisywania świata, oceniania postaw i zachowań ludzkich z zachowaniem zasad etyki i kultury języka;
\n
7)kształcenie umiejętności posługiwania się różnymi gatunkami wypowiedzi ustnej i pisemnej, potrzebnymi w dalszej edukacji oraz różnych sytuacjach życiowych;
\n
8)kształtowanie samodzielności w docieraniu do informacji, rozwijanie umiejętności ich selekcjonowania, krytycznej oceny oraz wykorzystania we własnym rozwoju;
\n
9)wychowanie do przyjmowania aktywnych postaw w życiu i brania odpowiedzialności za własne czyny.
\n
Praca nauczyciela języka polskiego w klasach IV-VIII szkoły podstawowej obejmuje tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi zainteresowań uczniów i ich zdolności poznawczych.
\n
Nauczyciel w organizowaniu procesu dydaktycznego jest zobowiązany do stosowania rozwiązań metodycznych, które zapewnią integrację kształcenia literackiego, językowego i kulturowego oraz rozwój intelektualny i emocjonalny uczniom o różnym typie inteligencji. W swojej pracy powinien wykorzystywać metody takie jak dyskusja i debata, drama lub projekt edukacyjny, które wspomagają rozwój samodzielnego docierania do informacji i prezentowania efektów kształcenia przez uczniów.
\n
JĘZYK OBCY NOWOŻYTNY Podstawa programowa - wersja II.1.
\n
Język obcy nowożytny nauczany jako pierwszy (II etap edukacyjny, klasy IV-VIII) Cele kształcenia - wymagania ogólne I.
\n
Znajomość środków językowych.
\n
Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów wskazanych w wymaganiach szczegółowych.
\n
II.
\n
Rozumienie wypowiedzi.
\n
Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, a także proste wypowiedzi pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
III.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
Uczeń samodzielnie formułuje krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
IV.
\n
Reagowanie na wypowiedzi.
\n
Uczeń uczestniczy w rozmowie i w typowych sytuacjach reaguje w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub pisemnie w formie prostego tekstu, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
V.
\n
Przetwarzanie wypowiedzi.
\n
Uczeń zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe I.
\n
Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:
\n
1)człowiek (np. dane personalne, okresy życia, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania);
\n
2)miejsce zamieszkania (np. dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, prace domowe);
\n
3)edukacja (np. szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się, przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne);
\n
4)praca (np. popularne zawody i związane z nimi czynności i obowiązki, miejsce pracy, wybór zawodu);
\n
5)życie prywatne (np. rodzina, znajomi i przyjaciele, czynności życia codziennego, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości, styl życia, konflikty i problemy);
\n
6)żywienie (np. artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, nawyki żywieniowe, lokale gastronomiczne);
\n
7)zakupy i usługi (np. rodzaje sklepów, towary i ich cechy, sprzedawanie i kupowanie, środki płatnicze, wymiana i zwrot towaru, promocje, korzystanie z usług);
\n
8)podróżowanie i turystyka (np. środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa, wycieczki, zwiedzanie);
\n
9)kultura (np. dziedziny kultury, twórcy i ich dzieła, uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje, media);
\n
10)sport (np. dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, obiekty sportowe, imprezy sportowe, uprawianie sportu);
\n
11)zdrowie (np. tryb życia, samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie);
\n
12)nauka i technika (np. odkrycia naukowe, wynalazki, korzystanie z podstawowych urządzeń technicznych i technologii informacyjno-komunikacyjnych);
\n
13)świat przyrody (np. pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz, zagrożenie i ochrona środowiska naturalnego);
\n
14)życie społeczne (np. wydarzenia i zjawiska społeczne).
\n
II.
\n
Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje) artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)określa główną myśl wypowiedzi lub fragmentu wypowiedzi;
\n
3)określa intencje nadawcy/autora wypowiedzi;
\n
4)określa kontekst wypowiedzi (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);
\n
5)znajduje w wypowiedzi określone informacje;
\n
6)rozróżnia formalny i nieformalny styl wypowiedzi.
\n
III.
\n
Uczeń rozumie proste wypowiedzi pisemne (np. listy, e-maile, SMS-y, kartki pocztowe, napisy, broszury, ulotki, jadłospisy, ogłoszenia, rozkłady jazdy, historyjki obrazkowe z tekstem, artykuły, teksty narracyjne, recenzje, wywiady, wpisy na forach i blogach, teksty literackie):
\n
1)określa główną myśl tekstu lub fragmentu tekstu;
\n
2)określa intencje nadawcy/autora tekstu;
\n
3)określa kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, czas, miejsce, sytuację);
\n
4)znajduje w tekście określone informacje;
\n
5)rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu;
\n
6)układa informacje w określonym porządku;
\n
7)rozróżnia formalny i nieformalny styl tekstu.
\n
IV.
\n
Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
\n
7)wyraża uczucia i emocje;
\n
8)stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
\n
V.
\n
Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. notatkę, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, wiadomość, SMS, pocztówkę, e-mail, historyjkę, list prywatny, wpis na blogu):
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
\n
7)wyraża uczucia i emocje;
\n
8)stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
\n
VI.
\n
Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę; podtrzymuje rozmowę w przypadku trudności w jej przebiegu (np. prosi o wyjaśnienie, powtórzenie, sprecyzowanie; upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź);
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia;
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami;
\n
5)wyraża swoje upodobania, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, intencje i pragnienia innych osób;
\n
6)składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje, zachęca; prowadzi proste negocjacje w sytuacjach życia codziennego;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, zdziwienie, nadzieję, obawę);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
VII.
\n
Uczeń reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, SMS, krótki list prywatny, e-mail, wpis na czacie/forum) w typowych sytuacjach:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. podczas rozmowy na czacie);
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz/ankietę);
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami;
\n
5)wyraża swoje upodobania, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, intencje i pragnienia innych osób;
\n
6)składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje, zachęca; prowadzi proste negocjacje w sytuacjach życia codziennego;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, zdziwienie, nadzieję, obawę);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
VIII.
\n
Uczeń przetwarza prosty tekst ustnie lub pisemnie:
\n
1)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
\n
2)przekazuje w języku obcym nowożytnym lub polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
\n
3)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim.
\n
IX.
\n
Uczeń posiada:
\n
1)podstawową wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, oraz o kraju ojczystym, z uwzględnieniem kontekstu lokalnego, europejskiego i globalnego;
\n
2)świadomość związku między kulturą własną i obcą oraz wrażliwość międzykulturową.
\n
X.
\n
Uczeń dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym).
\n
XI.
\n
Uczeń współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych).
\n
XII.
\n
Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym (np. z encyklopedii, mediów, instrukcji obsługi), również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych.
\n
XIII.
\n
Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) i strategie kompensacyjne, w przypadku gdy nie zna lub nie pamięta wyrazu (np. upraszczanie formy wypowiedzi, zastępowanie innym wyrazem, opis, wykorzystywanie środków niewerbalnych).
\n
XIV.
\n
Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami).
\n
Podstawa programowa - wersja II.1.DJ Język obcy nowożytny nauczany jako pierwszy (II etap edukacyjny, oddziały dwujęzyczne w klasach VII-VIII) Cele kształcenia - wymagania ogólne Uczeń spełnia wymagania określone w podstawie programowej II.1. Podczas dodatkowych godzin uczeń rozwija znajomość środków językowych oraz doskonali umiejętności językowe, w tym - w przypadku przedmiotów nauczanych dwujęzycznie - również w zakresie tych przedmiotów.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe W zakresie wymagań szczegółowych określonych w dziale I-VIII: uczeń spełnia wymagania określone w podstawie programowej II.1.
\n
W zakresie wymagania określonego w dziale IX: uczeń spełnia wymagania określone w podstawie programowej II.1. W szczególności - w odniesieniu do kultury krajów obszaru nauczanego języka - posiada podstawową wiedzę dotyczącą m.in. ich literatury, historii, geografii.
\n
W zakresie wymagań określonych w działach X-XIV: uczeń spełnia wymagania określone w podstawie programowej II.1., ze szczególnym uwzględnieniem wymagań określonych w dziale XIV.
\n
Podstawa programowa - wersja II.2.
\n
Język obcy nowożytny nauczany jako drugi (II etap edukacyjny, klasy VII i VIII) Cele kształcenia - wymagania ogólne I.
\n
Znajomość środków językowych.
\n
Uczeń posługuje się bardzo podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów wskazanych w wymaganiach szczegółowych.
\n
II.
\n
Rozumienie wypowiedzi.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, a także bardzo proste wypowiedzi pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
III.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
Uczeń samodzielnie formułuje bardzo krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
IV.
\n
Reagowanie na wypowiedzi.
\n
Uczeń uczestniczy w rozmowie i w typowych sytuacjach reaguje w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub pisemnie w formie bardzo prostego tekstu, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
V.
\n
Przetwarzanie wypowiedzi.
\n
Uczeń zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe I.
\n
Uczeń posługuje się bardzo podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:
\n
1)człowiek (np. dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania);
\n
2)miejsce zamieszkania (np. dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, prace domowe);
\n
3)edukacja (np. szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się, przybory szkolne, życie szkoły);
\n
4)praca (np. popularne zawody, miejsce pracy);
\n
5)życie prywatne (np. rodzina, znajomi i przyjaciele, czynności życia codziennego, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, urodziny, święta);
\n
6)żywienie (np. artykuły spożywcze, posiłki, lokale gastronomiczne);
\n
7)zakupy i usługi (np. rodzaje sklepów, towary i ich cechy, sprzedawanie i kupowanie, środki płatnicze, korzystanie z usług);
\n
8)podróżowanie i turystyka (np. środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, hotel, wycieczki);
\n
9)kultura (np. uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje);
\n
10)sport (np. dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, obiekty sportowe, uprawianie sportu);
\n
11)zdrowie (np. samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie);
\n
12)świat przyrody (np. pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz).
\n
II.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia) artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)określa główną myśl wypowiedzi;
\n
3)określa intencje nadawcy/autora wypowiedzi;
\n
4)określa kontekst wypowiedzi (np. czas, miejsce, uczestników);
\n
5)znajduje w wypowiedzi określone informacje;
\n
6)rozróżnia formalny i nieformalny styl wypowiedzi.
\n
III.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi pisemne (np. listy, e-maile, SMS-y, kartki pocztowe, napisy, ulotki, jadłospisy, ogłoszenia, rozkłady jazdy, historyjki obrazkowe z tekstem, teksty narracyjne, wpisy na forach i blogach):
\n
1)określa główną myśl tekstu;
\n
2)określa intencje nadawcy/autora tekstu;
\n
3)określa kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę);
\n
4)znajduje w tekście określone informacje;
\n
5)rozróżnia formalny i nieformalny styl tekstu.
\n
IV.
\n
Uczeń tworzy bardzo krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne:
\n
1)opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
\n
3)przedstawia intencje i plany na przyszłość;
\n
4)przedstawia upodobania;
\n
5)wyraża swoje opinie;
\n
6)wyraża uczucia i emocje;
\n
7)stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
\n
V.
\n
Uczeń tworzy bardzo krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. notatkę, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, wiadomość, SMS, pocztówkę, e-mail, historyjkę, wpis na blogu):
\n
1)opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
\n
3)przedstawia intencje i plany na przyszłość;
\n
4)przedstawia upodobania;
\n
5)wyraża swoje opinie;
\n
6)wyraża uczucia i emocje;
\n
7)stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
\n
VI.
\n
Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę; podtrzymuje rozmowę w przypadku trudności w jej przebiegu (np. prosi o wyjaśnienie, powtórzenie, sprecyzowanie; upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź);
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia;
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami;
\n
5)wyraża swoje upodobania, intencje i pragnienia; pyta o upodobania, intencje i pragnienia innych osób;
\n
6)składa życzenia, odpowiada na życzenia;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje;
\n
9)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
10)nakazuje, zakazuje;
\n
11)wyraża prośbę oraz zgodę lub odmowę spełnienia prośby;
\n
12)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek);
\n
13)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
VII.
\n
Uczeń reaguje w formie bardzo prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, SMS, e-mail, wpis na czacie/forum) w typowych sytuacjach:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. podczas rozmowy na czacie);
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz/ankietę);
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami;
\n
5)wyraża swoje upodobania, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, intencje i pragnienia innych osób;
\n
6)składa życzenia, odpowiada na życzenia;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje;
\n
9)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
10)nakazuje, zakazuje;
\n
11)wyraża prośbę oraz zgodę lub odmowę spełnienia prośby;
\n
12)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek);
\n
13)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
VIII.
\n
Uczeń przetwarza bardzo prosty tekst ustnie lub pisemnie:
\n
1)przekazuje w języku obcym nowożytnym podstawowe informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
\n
2)przekazuje w języku obcym nowożytnym lub polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
\n
3)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim.
\n
IX.
\n
Uczeń posiada:
\n
1)podstawową wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, oraz o kraju ojczystym, z uwzględnieniem kontekstu lokalnego, europejskiego i globalnego;
\n
2)świadomość związku między kulturą własną i obcą oraz wrażliwość międzykulturową.
\n
X.
\n
Uczeń dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym).
\n
XI.
\n
Uczeń współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych).
\n
XII.
\n
Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym (np. z encyklopedii, mediów), również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych.
\n
XIII.
\n
Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) i strategie kompensacyjne, w przypadku gdy nie zna lub nie pamięta wyrazu (np. upraszczanie formy wypowiedzi, wykorzystywanie środków niewerbalnych).
\n
XIV.
\n
Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami).
\n
Podstawa programowa - wersja II.2.DJ Język obcy nowożytny nauczany jako drugi (II etap edukacyjny, oddziały dwujęzyczne w klasach VII i VIII) Cele kształcenia - wymagania ogólne Uczeń spełnia wymagania określone w podstawie programowej II.2. Podczas dodatkowych godzin uczeń utrwala i rozwija znajomość środków językowych oraz doskonali umiejętności językowe - przede wszystkim w zakresie rozumienia wypowiedzi, w tym - w przypadku przedmiotów nauczanych dwujęzycznie - również w zakresie tych przedmiotów.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe Uczeń spełnia wymagania określone w podstawie programowej II.2.
\n
Warunki i sposób realizacji Skuteczne porozumiewanie się w języku obcym nowożytnym - zarówno w mowie, jak i w piśmie - stanowi nadrzędny cel kształcenia językowego na wszystkich etapach edukacyjnych wyodrębnionych w podstawie programowej. Tak zarysowany cel sprawia, że język obcy nowożytny powinien być przede wszystkim traktowany jako narzędzie umożliwiające uczniowi osiągnięcie różnych, właściwych dla danej sytuacji i motywacji, celów komunikacyjnych.
\n
Założenie to nie wyklucza jednoczesnego dążenia do osiągania przez ucznia coraz wyższego stopnia poprawności językowej, choć z pewnością, zwłaszcza na początkowych etapach procesu kształcenia językowego, będzie to poprawność w zakresie kilku, kilkunastu najprostszych struktur.
\n
Rozwijanie kompetencji w zakresie języka obcego nowożytnego należy z założenia traktować jako proces wieloletni, naznaczony nierównomiernym rozwojem w zakresie poszczególnych umiejętności, zależny od warunków, w których kształcenie to się odbywa. Zadaniem szkoły jest zapewnienie takich warunków, w których godziny przeznaczone na kształcenie językowe zostaną wykorzystane w sposób optymalny, tak dla języka nauczanego jako pierwszy (wiodący), jak i dla języka nauczanego jako drugi (od klasy VII).
\n
W kształceniu językowym na II etapie edukacyjnym niezbędne jest:
\n
1)zapewnienie przez szkołę zajęć z języka obcego nowożytnego, którego uczeń uczył się na I etapie edukacyjnym (w klasach I-III), i którego nauka może być również kontynuowana na III etapie edukacyjnym (w szkole ponadpodstawowej), szczególnie w przypadku języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy;
\n
2)zapewnienie przez szkołę kształcenia uczniów w grupach o zbliżonym poziomie biegłości w zakresie języka obcego nowożytnego. Realizacja tego wymagania może wiązać się z podziałem klasy na grupy bądź stworzeniem grup językowych międzyoddziałowych;
\n
3)prowadzenie zajęć z języka obcego nowożytnego w odpowiednio wyposażonej sali, z dostępem do słowników, pomocy wizualnych, odtwarzacza płyt CD/plików dźwiękowych, komputera ze stałym łączem internetowym, umożliwiającej przeprowadzanie ćwiczeń językowych w parach i grupach;
\n
4)używanie języka obcego nowożytnego nie tylko jako treści swoistej dla przedmiotu nauczania, ale również jako języka komunikacji podczas zajęć w różnych rodzajach interakcji, tj. zarówno nauczyciel - uczeń, jak i uczeń - uczeń;
\n
5)tworzenie i wykorzystywanie takich zadań językowych, które będą stanowiły ilustrację przydatności języka obcego nowożytnego do realizacji własnych celów komunikacyjnych, oraz stwarzanie sytuacji edukacyjnych sprzyjających poznawaniu i rozwijaniu przez uczniów własnych zainteresowań oraz pasji. Wszystkie te działania powinny docelowo służyć rozwijaniu u uczniów świadomości znaczenia języków obcych nowożytnych w różnych dziedzinach życia społecznego, w tym w pracy, również w odniesieniu do ścieżki własnej kariery zawodowej;
\n
6)wykorzystywanie autentycznych materiałów źródłowych (zdjęć, filmów, nagrań audio, tekstów), w tym z użyciem narzędzi związanych z technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, takich jak np. tablice interaktywne z oprogramowaniem, urządzenia mobilne;
\n
7)przeprowadzanie „na bieżąco” nieformalnej oraz formalnej diagnozy oraz systematyczne przekazywanie uczniowi i jego rodzicom - w sposób zrozumiały i czytelny dla odbiorcy
\n
-informacji zwrotnej na temat poziomu osiągnięć/postępów ucznia w zakresie poszczególnych umiejętności językowych;
\n
8)zachęcanie uczniów do samooceny własnej pracy i stosowania różnych technik służących uczeniu się. Realizacja tego zalecenia stanowi szczególne zadanie nauczycieli i szkoły.
\n
Nauczyciele powinni zachęcać uczniów do pracy własnej z wykorzystaniem filmów, zasobów internetu, książek (np. uproszczonych lektur), komunikatorów i mediów społecznościowych w odpowiednim zakresie i stosownie do wieku uczniów. W szkole powinny być organizowane wydarzenia związane z językami obcymi nowożytnymi, np. konkursy, wystawy, seanse filmowe, spotkania czytelnicze, dni języków obcych nowożytnych, zajęcia teatralne, udział w programach europejskich typu eTwinning, umożliwiające uczniom kontakt z rodzimymi użytkownikami języka oraz innymi użytkownikami języka docelowego;
\n
9)wykorzystanie zajęć z języka obcego nowożytnego do rozwijania wrażliwości międzykulturowej oraz kształtowania postawy ciekawości, szacunku i otwartości wobec innych kultur, niekoniecznie tylko tych związanych z językiem docelowym, np. przez zachęcanie uczniów do refleksji nad zjawiskami typowymi dla kultur innych niż własna, stosowanie odniesień do kultury, tradycji i historii kraju pochodzenia uczniów oraz tworzenie sytuacji komunikacyjnych umożliwiających uczniom rozwijanie umiejętności interkulturowych.
\n
Kształcenie w zakresie języka obcego nowożytnego powinno wspierać i być wspierane przez kształcenie w zakresie pozostałych przedmiotów oraz umiejętności ogólnych. Należy mieć świadomość, że wiele technik stosowanych podczas zajęć z języka obcego nowożytnego, np. planowanie i analizowanie zasobu środków i umiejętności językowych posiadanych i wymaganych do wykonania danego zadania językowego, twórcze wykorzystanie języka, traktowanie popełnionego błędu jako narzędzia rozwoju własnych umiejętności językowych, wykorzystywanie domysłu językowego w procesie rozumienia tekstu słuchanego i czytanego, odkrywanie wzorców i formułowanie reguł, sprzyja nie tylko rozwojowi umiejętności językowych, ale przyczynia się do rozwoju umiejętności rozumowania w ogóle. Zajęcia z języka obcego nowożytnego, dla których naturalne i pożądane są ćwiczenia bazujące na pracy w parach lub w grupach, dają również doskonałą możliwość rozwijania tzw. umiejętności miękkich, w tym umiejętności współpracy, oceny mocnych i słabych stron własnych oraz kolegów/koleżanek, doceniania wkładu pracy kolegów/ koleżanek np. w ramach pracy projektowej.
\n
MUZYKA Cele kształcenia - wymagania ogólne I.
\n
Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.
\n
Uczeń indywidualnie i zespołowo muzykuje, tworzy i improwizuje proste struktury dźwiękowe i układy ruchowo-taneczne, przedstawia cechy i charakter wykonywanych utworów werbalnie i pozawerbalnie, rozwijając swoje zdolności i umiejętności muzyczne, preferencje oraz umiejętności wartościowania wytworów kultury.
\n
II.
\n
Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania.
\n
Uczeń rozumie podstawowe pojęcia i terminy muzyczne niezbędne w praktyce wykonawczej, percepcji oraz prowadzeniu rozmów o muzyce, poszukiwaniu informacji i twórczym działaniu, dostrzegając przy tym wzajemne relacje między nimi.
\n
III.
\n
Wiedza o kulturze muzycznej, narodowym i światowym dziedzictwie kulturowym.
\n
Uczeń interpretuje zjawiska związane z kulturą muzyczną, słucha muzyki, rozpoznaje, rozróżnia i omawia jej cechy, przedstawia własny stosunek do słuchanego i wykonywanego repertuaru, jest świadomym odbiorcą sztuki.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe I.
\n
Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.
\n
1.
\n
W zakresie śpiewu. Uczeń:
\n
1)śpiewa ze słuchu lub/i z wykorzystaniem nut (w zespole, solo, a cappella, z akompaniamentem) minimum 10 różnorodnych utworów wokalnych w roku szkolnym: a) piosenki z repertuaru dziecięcego, młodzieżowego, popularnego i ludowego, b) wybrane pieśni (w tym artystyczne i patriotyczne), c) kanony;
\n
2)poprawnie śpiewa z pamięci, zachowując należytą postawę, hymn państwowy „Mazurek Dąbrowskiego”;
\n
3)śpiewa, dbając o emisję i higienę głosu, stosuje ćwiczenia oddechowe, dykcyjne i inne, zachowując naturalne właściwości głosu;
\n
4)wykonuje solo lub w zespole „rapowanki”, rytmiczne recytacje itp.;
\n
5)tworzy z pomocą nauczyciela i samodzielnie: a) struktury melodyczne, b) sygnały dźwiękowe (w kontekście danej tonalności), c) prosty dwugłos (burdon, ostinato, głos towarzyszący górny lub dolny), d) głosowe ilustracje dźwiękowe (onomatopeje) do scen sytuacyjnych, tekstów literackich i obrazów;
\n
6)improwizuje wokalnie oraz tworzy - pod kierunkiem nauczyciela i samodzielnie - różnorodne wypowiedzi muzyczne według ustalonych zasad.
\n
2.
\n
W zakresie gry na instrumentach. Uczeń:
\n
1)gra na instrumentach ze słuchu lub/i przy pomocy nut (w zespole lub/i solo) na jednym lub kilku instrumentach melodycznych (do wyboru np. flet podłużny, flażolet /flecik polski/, pianino, keyboard, gitara, dzwonki, metalofon, ksylofon i inne) oraz perkusyjnych niemelodycznych: a) schematy rytmiczne, b) melodie, c) proste utwory, d) akompaniamenty;
\n
2)gra na wybranym instrumencie melodycznym Hymn Europy (instrumentalną wersję „Ody do radości” L. van Beethovena);
\n
3)odtwarza gestodźwiękami proste rytmy i schematy rytmiczne;
\n
4)tworzy z pomocą nauczyciela i samodzielnie: a) proste struktury rytmiczne, b) swobodny akompaniament rytmiczny i melodyczny, c) instrumentalne ilustracje dźwiękowe do scen sytuacyjnych, tekstów literackich i obrazów;
\n
5)improwizuje oraz tworzy - pod kierunkiem nauczyciela lub/i samodzielnie - różnorodne wypowiedzi muzyczne według ustalonych zasad, z użyciem dostępnych lub wykonanych przez siebie instrumentów.
\n
3.
\n
W zakresie ruchu przy muzyce. Uczeń:
\n
1)odtwarza ruchem proste rytmy i schematy rytmiczne;
\n
2)wykonuje podstawowe kroki, figury i układy taneczne: a) polskich tańców narodowych: poloneza, kujawiaka i krakowiaka, b) wybranych tańców ludowych (szczególnie własnego regionu), c) wybranych tańców różnych narodów, d) wybranych tańców towarzyskich (fakultatywnie);
\n
3)improwizuje za pomocą gestu i ruchu oraz tworzy ilustracje ruchowe do muzyki.
\n
4.
\n
W zakresie słuchania i percepcji muzyki. Uczeń:
\n
1)świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej (fragmentów lub/i w całości): a) reprezentatywnych dla kolejnych epok (od średniowiecza do współczesności), b) muzyki jazzowej i rozrywkowej, c) polskich pieśni artystycznych i patriotycznych, d) utworów ludowych w postaci oryginalnej i artystycznie opracowanej;
\n
2)rozpoznaje ze słuchu: a) brzmienie instrumentów muzycznych, b) brzmienie głosów ludzkich: sopran, alt, tenor, bas, c) podstawowe formy muzyczne: AB, ABA, ABA1, rondo i wariacje, d) polskie tańce narodowe, e) aparat wykonawczy: solista, zespół kameralny, chór, orkiestra, big-band i zespół folkowy;
\n
3)rozpoznaje i analizuje utwory muzyczne określając ich elementy, nastrój i charakter, formułuje wypowiedzi, stosując pojęcia charakterystyczne dla języka muzycznego;
\n
4)przedstawia słuchaną muzykę za pomocą środków pozamuzycznych (łącząc muzykę z innymi obszarami wiedzy): a) odzwierciedla graficznie cechy muzyki i strukturę form muzycznych, b) rysuje, maluje oraz układa teksty do muzyki, c) werbalizuje emocje i odczucia, d) opisuje słowami cechy i charakter słuchanych utworów.
\n
II.
\n
Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania.
\n
1.
\n
Uczeń zna, rozumie i wykorzystuje w praktyce:
\n
1)podstawowe pojęcia i terminy muzyczne (pięciolinia, klucz, nuta, pauza, wartość rytmiczna, dźwięk, gama, akord, akompaniament) oraz zależności między nimi;
\n
2)określa podstawowe elementy muzyki (rytm, melodię, harmonię, agogikę, dynamikę, kolorystykę, artykulację).
\n
2.
\n
Uczeń odczytuje i zapisuje elementy notacji muzycznej:
\n
1)nazywa dźwięki gamy, rozpoznaje ich położenie na pięciolinii;
\n
2)różnicuje wartości rytmiczne nut i pauz;
\n
3)zna skróty pisowni muzycznej: repetycja, volty, da capo al fine;
\n
4)zna podstawowe oznaczenia: metryczne, agogiczne, dynamiczne i artykulacyjne oraz fermatę;
\n
5)potrafi posługiwać się symboliką beznutową (np. tabulaturą, fonogestyką, uproszczoną fonogestyką, tataizacją).
\n
3.
\n
Uczeń wykazuje się znajomością i dokonuje podziału:
\n
1)instrumentów muzycznych ze względu na źródło dźwięku - nazywa i charakteryzuje je;
\n
2)głosów ludzkich (sopran, alt, tenor, bas) oraz technik wokalnych (np. śpiew estradowy, śpiew biały, jodłowanie i inne);
\n
3)aparatu wykonawczego (solista, zespół kameralny, chór, orkiestra, big-band, zespół folkowy).
\n
4.
\n
Uczeń wykazuje się znajomością i dokonuje charakterystyki:
\n
1)muzyki ze względu na jej rodzaj (wokalna, instrumentalna, wokalno-instrumentalna, artystyczna, rozrywkowa, ludowa oraz do wyboru: sakralna, filmowa, teatralna i inne);
\n
2)stylów muzycznych (do wyboru: pop, rock, jazz, folk, rap, techno, disco, reggae i inne);
\n
3)form muzycznych: budowa okresowa, AB, ABA, ABA1, kanon, rondo, wariacje, pieśń, opera, balet, operetka, musical, koncert, symfonia;
\n
4)faktury muzycznej: homofoniczna, polifoniczna.
\n
5.
\n
Uczeń określa charakterystyczne cechy:
\n
1)polskich tańców narodowych: poloneza, mazura, kujawiaka, oberka, krakowiaka;
\n
2)wybranych polskich tańców ludowych z uwzględnieniem własnego regionu;
\n
3)wybranych tańców towarzyskich i współczesnych.
\n
6.
\n
Wymienia nazwy epok w dziejach muzyki (średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, romantyzm, muzyka XX w.) oraz potrafi wskazać kompozytorów reprezentatywnych dla nich.
\n
7.
\n
Porządkuje chronologicznie postacie kompozytorów: np. Mikołaj Gomółka, Jan Sebastian Bach, Antonio Vivaldi, Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven, Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Karol Szymanowski, Witold Lutosławski, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki, Krzysztof Penderecki i inni).
\n
8.
\n
Potrafi uzasadnić własne preferencje muzyczne, argumentując swoje wybory.
\n
9.
\n
Tworzy, odtwarza i zapisuje muzykę przy użyciu dostępnych technologii.
\n
III.
\n
Kultura muzyczna, narodowe i światowe dziedzictwo kulturowe. Uczeń:
\n
1)zna repertuar kulturalnego człowieka, orientując się w sztandarowych utworach z dziejów historii muzyki i współczesnej kultury muzycznej oraz wartościowej muzyki popularnej;
\n
2)zna i wymienia instytucje upowszechniające kulturę muzyczną we własnym regionie, kraju i na świecie oraz ich działalność, a także śledzi wydarzenia artystyczne;
\n
3)poszukuje informacji o muzyce w wydawnictwach książkowych, multimedialnych i innych dostępnych źródłach;
\n
4)poznaje przykłady muzycznej twórczości ludowej, obrzędy, zwyczaje, tradycje swojego regionu;
\n
5)wyszukuje nagrania z literatury muzycznej w celu zilustrowania twórczości kompozytorów, cech epoki, charakterystyki stylów, przygotowując prezentacje lub/i, muzyczne portfolio;
\n
6)uczestniczy w tworzeniu artystycznych projektów edukacyjnych o charakterze interdyscyplinarnym (również z wykorzystaniem technologii informacyjnej);
\n
7)angażuje się w kreowanie kultury artystycznej swojej szkoły i najbliższego środowiska;
\n
8)uczestniczy realnie lub wirtualnie w różnorodnych wydarzeniach muzycznych;
\n
9)stosuje zasady wynikające ze świadomego korzystania i uczestniczenia w dorobku kultury muzycznej: odpowiednie zachowanie podczas koncertu, przedstawienia operowego itp., tolerancja dla preferencji muzycznych innych osób oraz szacunek dla twórców i wykonawców.
\n
Warunki i sposób realizacji Podczas organizowania procesu dydaktyczno-wychowawczego należy pamiętać, że działania praktyczne muszą dominować nad zagadnieniami teoretycznymi. Wszelkie wiadomości z zakresu teorii i historii muzyki stanowią ich uzupełnienie.
\n
Do prawidłowego prowadzenia zajęć z muzyki ważne jest, aby pracownia była wyposażona w:
\n
1)instrumenty muzyczne: perkusyjne niemelodyczne i melodyczne, instrument lub instrumenty klawiszowe (akustyczne lub elektroniczne), instrumenty dęte, instrumenty strunowe;
\n
2)tablicę z pięciolinią, rzutnik multimedialny i ekran lub tablicę multimedialną;
\n
3)sprzęt do odtwarzania, nagrywania i nagłaśniania dźwięku, komputer z oprogramowaniem muzycznym (np. edytory tekstu muzycznego, obróbki cyfrowej dźwięku, ministudio muzyczne itp.) i z dostępem do internetu;
\n
4)bibliotekę muzyczną (nuty, śpiewniki, podręczniki), fonotekę i filmotekę;
\n
5)plansze dydaktyczne (papierowe lub multimedialne).
\n
Monitorując rozwój muzyczny uczniów, nauczyciel powinien zaproponować dostosowaną odpowiednio ofertę zajęć pozalekcyjnych, a w szczególnych przypadkach, w porozumieniu z rodzicami, skierować dziecko do placówki kształcenia artystycznego.
\n
Szkoła powinna stwarzać warunki do obcowania z muzyką „na żywo” poprzez udział uczniów w koncertach i spektaklach muzycznych, organizowanych w szkole i poza szkołą oraz do publicznej prezentacji umiejętności muzycznych uczniów. Lekcje szkolne mogą być uzupełniane innymi formami zajęć, wśród których wymienić można:
\n
1)udział w koncertach, przedstawieniach i audycjach muzycznych;
\n
2)lekcje w salach koncertowych, szkołach muzycznych, muzeach;
\n
3)współtworzenie koncertów, prezentacji, imprez muzycznych;
\n
4)organizowanie, propagowanie i udział w koncertach typu „dzieci - dzieciom”;
\n
5)udział w projektach interdyscyplinarnych klasowych i szkolnych;
\n
6)spotkania z artystami;
\n
7)poznawanie lokalnego folkloru muzycznego i jego twórców, w miarę możliwości współtworzenie kultury regionalnej w powiązaniu z instytucjami zajmującymi się upowszechnianiem kultury i sztuki;
\n
8)udział w przeglądach, festiwalach i konkursach muzycznych.
\n
Należy zachować szczególną dbałość o jakość edukacji muzycznej warunkowaną wielością i różnorodnością doświadczeń w zakresie śpiewu, gry na instrumentach, tworzenia i improwizowania muzyki, kreatywności muzycznej, słuchania i percepcji muzyki oraz ruchu z muzyką i tańca.
\n
Wszelka aktywność muzyczna prowadzi do zdobycia niezbędnych wiadomości teoretycznych przez uczniów.
\n
Rodzaj aktywności muzycznej powinien być elastycznie dostosowany do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia.
\n
Realizacja zajęć winna umożliwiać każdemu uczniowi rozwijanie kreatywności oraz kompetencji społecznych, takich jak: współdziałanie, współodpowiedzialność, umiejętność prezentacji osiągnięć indywidualnych i zespołowych, pełnienie różnorodnych funkcji w grupie, tolerancję dla gustów i upodobań oraz tradycji kulturowych odmiennych od własnych.
\n
PLASTYKA Cele kształcenia - wymagania ogólne I.
\n
Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła.
\n
II.
\n
Doskonalenie umiejętności plastycznych - ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych.
\n
III.
\n
Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe I.
\n
Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła. Uczeń:
\n
1)wykazuje się znajomością dziedzin sztuk plastycznych: malarstwa, rzeźby, grafiki, architektury (łącznie z architekturą wnętrz), rysunku, scenografii, sztuki użytkowej dawnej i współczesnej (w tym rzemiosła artystycznego); rozumie funkcje tych dziedzin i charakteryzuje ich język; rozróżnia sposoby i style wypowiedzi w obrębie dyscyplin; zna współczesne formy wypowiedzi artystycznej, wymykające się tradycyjnym klasyfikacjom, jak: happening, performance, asamblaż; sztuka nowych mediów;
\n
2)rozróżnia cechy i rodzaje kompozycji w naturze oraz w sztukach plastycznych (odnajduje je w dziełach mistrzów, a także w tworach i zjawiskach przyrody); tworzy różnorodne układy kompozycyjne na płaszczyźnie i w przestrzeni (kompozycje otwarte i zamknięte, rytmiczne, symetryczne, statyczne i dynamiczne); ustala właściwe proporcje poszczególnych elementów kompozycyjnych, umiejętnie równoważy kompozycję, wykorzystując kształt i kontrast form;
\n
3)klasyfikuje barwy w sztukach plastycznych; wykazuje się znajomością pojęć: gama barwna, koło barw, barwy podstawowe i pochodne, temperatura barwy, walor barwy; rozróżnia i identyfikuje w dziełach mistrzów i własnych kontrasty barwne: temperaturowe, dopełnieniowe i walorowe; podejmuje działania twórcze z wyobraźni i z zakresu interpretacji natury, uwzględniające problematykę barwy;
\n
4)charakteryzuje i rozróżnia sposoby uzyskania iluzji przestrzeni w kompozycjach płaskich; rozpoznaje rodzaje perspektyw (w tym m.in.: rzędowa, kulisowa, aksonometryczna, barwna, powietrzna, zbieżna); rozpoznaje i świadomie stosuje światłocień, jako sposób uzyskania iluzji przestrzeni; podejmuje działania kreatywne z wyobraźni i z natury, skoncentrowane wokół problematyki iluzji przestrzeni;
\n
5)charakteryzuje pozostałe środki wyrazu artystycznego, takie jak: linia, plama, faktura; wykorzystuje wskazane środki w działaniach plastycznych (kompozycjach z wyobraźni i transpozycji natury);
\n
6)rozróżnia gatunki i tematykę dzieł w sztukach plastycznych (portret, autoportret, pejzaż, martwa natura, sceny: rodzajowa, religijna, mitologiczna, historyczna i batalistyczna); niektóre z tych gatunków odnajduje w grafice i w rzeźbie; w rysunku rozpoznaje studium z natury, karykaturę, komiks, rozumie, czym jest w sztuce abstrakcja i fantastyka; podejmuje działania z wyobraźni i z natury w zakresie utrwalania i świadomości gatunków i tematów w sztuce, stosuje w tym zakresie różnorodne formy wypowiedzi (szkice rysunkowe, fotografie zaaranżowanych scen i motywów, fotomontaż).
\n
II.
\n
Doskonalenie umiejętności plastycznych - ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych. Uczeń:
\n
1)w zadaniach plastycznych interpretuje obserwowane przedmioty, motywy i zjawiska, stosując środki wyrazu zgodnie z własnym odczuciem; w wyższych klasach podejmuje również próby rysunkowego studium z natury;
\n
2)wyraża w pracach plastycznych uczucia i emocje wobec rzeczywistości, a także płynące z inspiracji muzycznych czy literackich (impresja i ekspresja); rysuje, maluje, ilustruje zjawiska i wydarzenia realne i wyobrażone (także w korelacji z innymi przedmiotami);
\n
3)modeluje bryły i reliefy, konstruuje samodzielnie małe rzeźbiarskie formy przestrzenne i bryły architektoniczne, a większe projekty realizuje we współpracy z innymi; tworzy aranżacje przestrzenne z gotowych elementów stosując układy kompozycyjne właściwe dla uzyskania zamierzonego wyrazu;
\n
4)projektuje graficzne formy użytkowe (zaproszenie, okładka, plakat); kształtuje przestrzenne formy dekoracyjne i scenograficzne - indywidualnie i w zespole; umiejętności te wykorzystuje w przygotowywaniu imprez i uroczystości szkolnych, np. powiązanych z kalendarzem różnego typu świąt;
\n
5)podejmuje próby integracji sztuk tworząc zespołowo teatr plastyczny (animacja form plastycznych w przestrzeni plus światło i dźwięk) oraz realizując inne rodzaje kreacji z pogranicza plastyki i pokrewnych dziedzin jak pantomima, taniec, film animowany;
\n
6)stosuje różnorodne techniki plastyczne (proste techniki graficzne, rzeźbiarskie, malarskie, elementy obrazowania cyfrowego fotograficznego i z wykorzystaniem wybranych graficznych programów komputerowych);
\n
7)podejmuje działania z zakresu estetycznego kształtowania otoczenia; projektuje i realizuje formy dekoracyjne, podnoszące estetykę otoczenia (wykorzystuje elementy gotowe, aranżując własny pokój, np. projektując nakrycie stołu na uroczystość rodzinną z wykorzystaniem m.in. dekoracji kwiatowej; uwzględnia zasady estetyki podawania potraw).
\n
III.
\n
Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:
\n
1)zna dziedzictwo kulturowe najbliższego otoczenia, wymienia zabytki i dzieła architektury (historycznej i współczesnej);
\n
2)zapoznaje się z twórczością artystów w obrębie „małej ojczyzny”;
\n
3)rozumie znaczenie twórczości ludowej; rozróżnia różne jej formy; zna pojęcia sztuka ludowa i etnografia;
\n
4)wymienia, rozpoznaje i charakteryzuje najważniejsze obiekty kultury wizualnej w Polsce, wskazuje ich twórców;
\n
5)rozpoznaje wybrane, najbardziej istotne dzieła z dorobku innych narodów;
\n
6)rozumie i charakteryzuje na wybranych przykładach z różnych dziedzin pojęcie stylu w sztuce;
\n
7)wykazuje się znajomością najważniejszych muzeów i kolekcji dzieł sztuki w Polsce i na świecie;
\n
8)zna i stosuje zasady prezentacji i upowszechniania dzieł zgodnie z prawem i etyką.
\n
Warunki i sposób realizacji Zajęcia plastyki mają przede wszystkim rozwijać wyobraźnię i kreatywność, niezbędną w rozwoju osobowości młodego człowieka. Mają także aspekt poznawczy i wychowawczy.
\n
Plastykę należy traktować jako szansę integralnego rozwoju, w którym uczniowie nie tylko wyrażają przez sztukę własne odczucia i emocje, ale także uczą się cierpliwości, dyscypliny i samokontroli w trakcie powstawania prac oraz angażują się, poprzez sztukę, w życie społeczne.
\n
Należy pamiętać, że zagadnienia teoretyczne nie mogą dominować nad ćwiczeniami praktycznymi, a plastyka w szkole podstawowej nie powinna zamienić się w regularną historię sztuki.
\n
Wszelkie wiadomości dotyczące teorii sztuki oraz jej historii stanowią jedynie uzupełnienie i bazę poznawczą do podejmowanych działań artystycznych. Dzieje sztuki powinny być zatem przedstawiane problemowo, a nie zgodnie z jej historycznym rozwojem.
\n
Bardzo ważną kwestią w nauczaniu plastyki jest takie planowanie pracy, aby było zgodne z psychofizycznym rozwojem dziecka. W pierwszym rzędzie dotyczy to treści kształcenia.
\n
W klasach IV-VI powinny być wprowadzane zagadnienia z zakresu funkcji i języka plastyki, ujęte w dziale I. Pamiętać jednak należy, że wszystkie zagadnienia teoretyczne, uczniowie przyswajają przede wszystkim poprzez działania praktyczne. W klasach starszych (VI i VII) wiadomości powinny być utrwalane, zgodnie ze spiralnym modelem nauczania, poprzez powracanie do działań twórczych, w których wykorzystywane są zagadnienia dotyczące formy i struktury dzieła. Wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego, opisane w dziale III proponuje się wprowadzić w klasie VII. Natomiast doskonalenie umiejętności plastycznych i ekspresja twórcza dotyczy wszystkich klas II etapu edukacyjnego (z uwzględnieniem możliwości percepcyjnych uczniów). Przejawia się to między innymi w odpowiednim dobieraniu zadań, technik, formatów i czasu realizacji. Należy pamiętać, że im młodsze dziecko, tym więcej zadań powinno się wprowadzać z wyobraźni i pamięci. Jedynie w klasach starszych mogą być wprowadzane ćwiczenia oparte na bezpośredniej obserwacji natury. Z tego powodu zagadnienia związane np. z iluzją przestrzeni, należy wprowadzać w klasach VI i VII. Podobnie różnicowanie technik powinno być ściśle związane z możliwościami psychofizycznymi uczniów oraz z możliwościami bazowymi szkoły. Do działań artystycznych na płaszczyźnie poleca się w klasach młodszych formaty mniejsze, a w klasach starszych sukcesywnie zwiększane.
\n
Ćwiczenia praktyczne powinny być planowane na pojedyncze godziny lekcyjne, w niektórych przypadkach (jedynie w klasach starszych), praca może być kontynuowana na kolejnej lekcji. Przeważać powinny zajęcia w pracowniach szkolnych, w ramach których dominować mają aktywności warsztatowe. W trakcie realizacji programu należy uwzględniać różne formy i metody kształcenia. Powinno się w tym również uwzględnić działania zespołowe, zwłaszcza przy pracach wymagających dużego wkładu i wysiłku. Tego rodzaju działania (realizowane np. w formie projektów edukacyjnych), dają szansę powiązań interdyscyplinarnych i rozwijają różnorodne formy ekspresji twórczej. Pobudzają one sferę emocjonalną, poprzez angażowanie różnych zmysłów. Płaszczyzną wspólną może być na przykład teatr, w którym integrują się języki: literatury (słowo), muzyki (oprawa muzyczna), plastyki (scenografia i kostiumy) i gestu lub przygotowanie uroczystości szkolnych. Warto poszukać tego rodzaju wspólnych płaszczyzn i podjąć współpracę z innymi nauczycielami w ich realizacji. Praca metodą projektu istotna jest szczególnie w klasach starszych.
\n
Lekcje w miarę możliwości powinny być uzupełniane innymi formami zajęć, realizowanymi we wszystkich latach nauki. Ich celem jest m.in. upowszechnianie kultury i współpraca z instytucjami i osobami działającymi na rzecz rozwoju kultury i sztuki. Do takich form należą:
\n
1)lekcje w: galeriach, muzeach, obiektach sakralnych, pracowniach twórców;
\n
2)wycieczki, w tym zajęcia plenerowe;
\n
3)tworzenie wystaw prac własnych, klasowych i szkolnych;
\n
4)zwiedzanie wystaw;
\n
5)spotkania z artystami;
\n
6)poznawanie zabytków i twórców regionu oraz, w miarę możliwości, współtworzenie kultury regionalnej w powiązaniu z instytucjami zajmującymi się upowszechnianiem kultury i sztuki;
\n
7)udział w konkursach plastycznych.
\n
Nauczyciele plastyki mają obowiązek dostosowywania wymagań do indywidualnych potrzeb, możliwości i predyspozycji uczniów. Dotyczy to zwłaszcza uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, których charakteryzuje szczególna wrażliwość artystyczna i zdolności twórcze. Uczniów przejawiających szczególne pasje artystyczne, należy wspierać w rozwoju.
\n
Istotne znaczenie w rozwoju ma też wychowanie w poczuciu odpowiedzialności i szacunku dla prac własnych i cudzych, w tym dziedzictwa kulturowego. Może się to przejawiać także w tworzeniu zbioru własnych prac, ich dokumentowaniu i zgodnym z prawem publikowaniu.
\n
Nauczyciele powinni zwracać uwagę i uwrażliwiać uczniów na ochronę własności intelektualnej i nie dopuszczać do tworzenia plagiatów oraz publikowania m.in. w mediach prac bez zgody twórcy oraz prac przedstawiających inne osoby bez ich zgody (ochrona wizerunku).
\n
Powinni też kształtować postawy właściwie rozumianej tolerancji dla twórczości innych osób z uwzględnieniem poszanowania godności człowieka oraz postawy odpowiedzialności za treść i formę własnej twórczości plastycznej.
\n
HISTORIA Cele kształcenia - wymagania ogólne I.
\n
Chronologia historyczna.
\n
1.
\n
Odróżnianie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
\n
2.
\n
Posługiwanie się podstawowymi określeniami czasu historycznego: epoka, okres p.n.e., okres n.e., tysiąclecie, wiek, rok.
\n
3.
\n
Obliczanie upływu czasu między wydarzeniami historycznymi.
\n
4.
\n
Umieszczanie procesów, zjawisk i faktów historycznych w czasie oraz porządkowanie ich i ustalanie związków przyczynowo-skutkowych.
\n
5.
\n
Dostrzeganie zmiany w życiu politycznym i społecznym oraz ciągłości w rozwoju kulturowym.
\n
II.
\n
Analiza i interpretacja historyczna.
\n
1.
\n
Krytyczne analizowanie informacji uzyskanych z różnych źródeł (w tym kartograficznych), próba wyciągania z nich wniosków.
\n
2.
\n
Lokalizacja w przestrzeni procesów, zjawisk i faktów historycznych przy wykorzystaniu map i planów w różnych skalach.
\n
3.
\n
Rozróżnianie w narracji historycznej warstwy informacyjnej, wyjaśniającej i oceniającej.
\n
4.
\n
Objaśnianie związków przyczynowo-skutkowych, analizowanie zjawisk i procesów historycznych.
\n
5.
\n
Dostrzeganie potrzeby poznawania przeszłości dla rozumienia procesów zachodzących we współczesności.
\n
III.
\n
Tworzenie narracji historycznej.
\n
1.
\n
Konstruowanie ciągów narracyjnych przy wykorzystaniu zdobytych informacji źródłowych.
\n
2.
\n
Posługiwanie się pojęciami historycznymi i wyjaśnianie ich znaczenia.
\n
3.
\n
Przedstawianie argumentów uzasadniających własne stanowisko w odniesieniu do procesów i postaci historycznych.
\n
4.
\n
Tworzenie krótkich i długich wypowiedzi: planu, notatki, rozprawki, prezentacji.
\n
Treści nauczania - wymagania szczegółowe KLASA IV I.
\n
Elementy historii rodzinnej i regionalnej. Uczeń:
\n
1)zbiera informacje na temat historii swojej rodziny, gromadzi pamiątki rodzinne i opowiada o nich;
\n
2)poznaje historię i tradycje swojej okolicy i ludzi dla niej szczególnie zasłużonych; zna lokalne zabytki i opisuje ich dzieje.
\n
II.
\n
Najważniejsze elementy polskiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:
\n
1)zna symbole narodowe (barwy, godło, hymn państwowy), najważniejsze święta narodowe i państwowe, potrafi wytłumaczyć ich znaczenie;
\n
2)zna legendy o początkach państwa polskiego;
\n
3)wiąże najważniejsze zabytki i symbole kultury polskiej z właściwymi regionami.
\n
III.
\n
Refleksja nad historią jako nauką. Uczeń:
\n
1)wyjaśnia, na czym polega praca historyka;
\n
2)wskazuje sposoby mierzenia czasu w historii i posługuje się pojęciami chronologicznymi;
\n
3)rozpoznaje rodzaje źródeł historycznych;
\n
4)odróżnia historię od dziejów legendarnych.
\n
IV.
\n
Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej. Uczeń sytuuje w czasie i opowiada o:
\n
1)księciu Mieszku i czeskiej Dobrawie - chrzcie Polski;
\n
2)Bolesławie Chrobrym - pierwszym królu - i zjeździe w Gnieźnie;
\n
3)ostatnim z Piastów - Kazimierzu Wielkim;
\n
4)królowej Jadwidze, Władysławie Jagielle, Zawiszy Czarnym, unii polsko-litewskiej i zwycięstwie grunwaldzkim;
\n
5)Mikołaju Koperniku i krakowskich żakach;
\n
6)Janie Zamoyskim - wodzu i mężu stanu;
\n
7)bohaterach wojen XVII wieku - przeorze Augustynie Kordeckim, hetmanie Stefanie Czarnieckim i królu Janie III Sobieskim;
\n
8)Tadeuszu Kościuszce i kosynierach spod Racławic;
\n
9)Janie Henryku Dąbrowskim i Józefie Wybickim oraz polskim hymnie;
\n
10)Romualdzie Traugutcie i powstańczym państwie;
\n
11)laureatce Nagrody Nobla - Marii Skłodowskiej-Curie;
\n
12)Józefie Piłsudskim i jego żołnierzach;
\n
13)Eugeniuszu Kwiatkowskim i budowie Gdyni;
\n
14)„Zośce”, „Alku”, „Rudym” i „Szarych Szeregach”;
\n
15)żołnierzach niezłomnych - Witoldzie Pileckim i Danucie Siedzikównie „Ince”;
\n
16)papieżu Janie Pawle II;
\n
17)„Solidarności” i jej bohaterach.
\n
Treści dodatkowe, nieobowiązkowe, do wyboru przez nauczyciela w porozumieniu z uczniem.
\n
1.
\n
Piastowie. Plemiona słowiańskie i ich warunki życia na terenie dzisiejszej Polski.
\n
Ród Piastów - legendy związane z rodem.
\n
2.
\n
Chrzest Polski. Chrystianizacja i przemiany kulturowe na ziemiach polskich. Misja św. Wojciecha. Nowe słowa i nowe znaczenie starych słów w języku polskim.
\n
3.
\n
Wojny z Niemcami. Obrona kraju, wojowie. Obrona Głogowa.
\n
4.
\n
Zakony w Polsce. Rozwój piśmiennictwa i rolnictwa.
\n
5.
\n
Zamki i rycerze. Znaczenie, uzbrojenie, obyczaje.
\n
6.
\n
Złoty wiek kultury polskiej. Osiągnięcia architektury i sztuki - Wawel.
\n
7.
\n
Gdańsk - Polska spichlerzem Europy. Miasto, port, rozwój handlu zbożem.
\n
8.
\n
Zygmunt III Waza. Warszawa stolicą Polski.
\n
9.
\n
Obiady czwartkowe króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Rozkwit kultury za ostatniego króla.
\n
10.
\n
Strajk dzieci we Wrześni. Udręki niewoli, germanizacja, rusyfikacja.
\n
11.
\n
Bitwa Warszawska. Ocalenie Polski przed najazdem bolszewickim.
\n
KLASY V-VIII I.
\n
Cywilizacje starożytne. Uczeń:
\n
1)porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym i wyjaśnia skutki rewolucji neolitycznej;
\n
2)lokalizuje w czasie i przestrzeni cywilizacje Starożytnego Wschodu (Mezopotamii, Egiptu i Izraela), cywilizacje nad wielkimi rzekami (Indie i Chiny) oraz cywilizacje starożytnej Grecji i Rzymu;
\n
3)charakteryzuje strukturę społeczeństwa i system wierzeń w Egipcie, Grecji i Rzymie, religię starożytnego Izraela; wyjaśnia różnicę między politeizmem a monoteizmem;
\n
4)umiejscawia w czasie i zna różne systemy sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Egipcie, Atenach peryklejskich i Rzymie;
\n
5)charakteryzuje najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej świata starożytnego w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, prawie, architekturze, sztuce, literaturze;
\n
6)umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny oraz rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa.
\n
II.
\n
Bizancjum i świat islamu. Uczeń:
\n
1)umiejscawia w czasie i przestrzeni zasięg ekspansji arabskiej i wyjaśnia wpływ cywilizacji muzułmańskiej na Europę;
\n
2)lokalizuje w czasie i przestrzeni cesarstwo bizantyjskie i rozpoznaje osiągnięcia kultury bizantyjskiej (prawo, architektura, sztuka).
\n
III.
\n
Średniowieczna Europa. Uczeń:
\n
1)umiejscawia w czasie i przestrzeni państwo Franków;
\n
2)umiejscawia w czasie i przestrzeni nowe państwa w Europie;
\n
3)wyjaśnia przyczyny i skutki rozłamu w Kościele w XI wieku oraz opisuje relacje między władzą cesarską a papieską;
\n
4)charakteryzuje przyczyny i skutki krucjat.
\n
IV.
\n
Społeczeństwo i kultura średniowiecznej Europy. Uczeń:
\n
1)przedstawia instytucje systemu lennego, wyjaśnia pojęcie stanu i charakteryzuje podziały społeczne w średniowieczu;
\n
2)opisuje warunki życia średniowiecznego miasta i wsi;
\n
3)porównuje kulturę rycerską i kulturę miejską, opisuje charakterystyczne cechy wzoru rycerza średniowiecznego, rozpoznaje zabytki kultury średniowiecza, wskazuje różnice między stylem romańskim a stylem gotyckim;
\n
4)wyjaśnia rolę Kościoła (w tym zakonów) w dziedzinie nauki, architektury, sztuki i życia codziennego.
\n
V.
\n
Polska w okresie wczesnopiastowskim. Uczeń:
\n
1)sytuuje w czasie i przestrzeni państwo pierwszych Piastów oraz przedstawia jego genezę;
\n
2)wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa kulturowe, społeczne i polityczne chrystianizacji Polski;
\n
3)charakteryzuje rozwój i kryzys monarchii Bolesława Chrobrego i Mieszka II;
\n
4)charakteryzuje odbudowę i rozwój państwa Piastów za rządów Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego;
\n
5)przedstawia dokonania Bolesława Krzywoustego; opisuje konflikt z Cesarstwem Niemieckim;
\n
6)opisuje społeczeństwo Polski pierwszych Piastów.
\n
VI.
\n
Polska w okresie rozbicia dzielnicowego. Uczeń:
\n
1)umieszcza w czasie i przestrzeni Polskę okresu rozbicia dzielnicowego;
\n
2)opisuje przyczyny oraz wskazuje skutki rozbicia dzielnicowego;
\n
3)umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi oraz zagrożeniem najazdami tatarskimi w okresie rozbicia dzielnicowego;
\n
4)opisuje przemiany społeczne i gospodarcze, z uwzględnieniem ruchu osadniczego;
\n
5)charakteryzuje proces zjednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, wskazując na rolę władców piastowskich (ze szczególnym uwzględnieniem roli Władysława Łokietka) oraz Kościoła.
\n
VII.
\n
Polska w XIV i XV wieku. Uczeń:
\n
1)opisuje rozwój terytorialny państwa polskiego w XIV i XV wieku;
\n
2)analizuje dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej (system obronny, urbanizacja kraju, prawo, nauka) oraz w polityce zagranicznej;
\n
3)opisuje związki Polski z Węgrami w XIV i XV wieku;
\n
4)wyjaśnia przyczyny i ocenia następstwa unii Polski z Wielkim Księstwem Litewskim;
\n
5)charakteryzuje dokonania w dziedzinie polityki wewnętrznej i zagranicznej Jagiellonów w XV wieku;
\n
6)porządkuje i umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w XIV i XV wieku;
\n
7)charakteryzuje rozwój monarchii stanowej i uprawnień stanu szlacheckiego (rozwój przywilejów szlacheckich do konstytucji nihil novi).
\n
VIII.
\n
Wielkie odkrycia geograficzne. Uczeń:
\n
1)wyjaśnia przyczyny i ocenia wpływ odkryć geograficznych na życie społeczno-gospodarcze i kulturowe Europy oraz Nowego Świata;
\n
2)umieszcza w czasie i przestrzeni wyprawy Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana oraz sytuuje w przestrzeni posiadłości kolonialne Portugalii i Hiszpanii.
\n
IX. „Złoty wiek” w Polsce na tle europejskim. Uczeń:
\n
1)rozpoznaje charakterystyczne cechy renesansu europejskiego; charakteryzuje największe osiągnięcia Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela Santi, Erazma z Rotterdamu, Mikołaja Kopernika, Galileusza i Jana Gutenberga;
\n
2)wymienia przyczyny i następstwa reformacji, opisuje cele i charakteryzuje działalność