c)rozwiązuje zadania tekstowe, tworząc własne strategie, wyjaśnia innym zastosowany sposób rozwiązania,
\n
d)weryfikuje rozwiązania uzyskane przez siebie i innych i rozmawia o nich,
\n
e)korzysta z umiejętności strategicznego myślenia, także podczas gier planszowych, kościanych, karcianych,
\n
f)dostrzega, kontynuuje i opisuje rytmy i regularności przedstawione w różny sposób,
\n
g)klasyfikuje obiekty i wyjaśnia kryterium klasyfikacji,
\n
h)wykorzystuje umiejętności matematyczne w codziennych sytuacjach, w tym sytuacjach zakupowych czy związanych z zarządzaniem kieszonkowym czy oszczędzaniem – moduł ekonomiczno-finansowy. ––58 60 –– Dziennik Ustaw 6.
\n
Poz. 378 Edukacja przyrodnicza:
\n
1)procesy życiowe i różnorodność biologiczna – uczeń:
\n
a)bada znaczenie kluczowych procesów życiowych, w tym oddychania, odżywiania i rozmnażania się, dla prawidłowego funkcjonowania organizmów żywych, w tym człowieka,
\n
b)rozróżnia, na schemacie lub modelu, główne narządy wewnętrzne i zewnętrzne organizmu człowieka, w tym mózg, serce, płuca, żołądek, jelita, skórę, oczy, uszy, nos, i projektuje na podstawie obserwacji i doświadczeń sposoby wspierania ich działania przez ruch, zdrową dietę, higienę oraz regularny kontakt z przyrodą,
\n
c)rozróżnia podstawowe potrzeby organizmów żywych, w tym potrzebę wody do przebiegu reakcji chemicznych, transportu substancji oraz termoregulacji, potrzebę pokarmu do zapewnienia energii i materiałów budulcowych do rozwoju oraz rozmnażania się, potrzebę tlenu do oddychania komórkowego, potrzebę odpowiedniej temperatury do zachowania funkcji życiowych, opisuje zależności między nimi i formułuje wnioski na podstawie własnych analiz,
\n
d)obserwuje i dokumentuje zmiany zachodzące w ciele człowieka w cyklu życia,
\n
e)obserwuje w terenie i rozpoznaje podstawowe gatunki zwierząt i roślin żyjących w najbliższym środowisku oraz wyjaśnia ich znaczenie dla różnorodności biologicznej i konieczność ich ochrony,
\n
f)na podstawie własnych obserwacji terenowych podaje przykłady sposobów, w jakie rośliny i zwierzęta przystosowują się do różnych warunków środowiskowych (np. długość i głębokość korzeni, kształt, struktura i barwa liści, ubarwienie zwierząt, narządy służące do życia na lądzie, w wodzie, powietrzu, pod ziemią),
\n
g)wyjaśnia na podstawie badań, że życie i rozwój roślin zależy od czynników takich, jak: energia słoneczna, gleba, woda, powietrze,
\n
h)wykazuje w działaniu poczucie odpowiedzialności za przyrodę, szacunek dla wszystkich form życia, m.in. przez segregację odpadów, opiekę nad roślinami i zwierzętami, oszczędzanie wody i energii, niemarnowanie żywności;
\n
2)procesy fizyczne w codzienności ucznia – uczeń:
\n
a)obserwuje w terenie i bada działanie różnych sił, w tym grawitacji, tarcia, sprężystości i nacisku, oraz ich wpływ na ruch i zachowanie przedmiotów, ––59 61 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
b)bada właściwości światła (np. tworzy cienie, bada odbicie światła od lśniących powierzchni i rozszczepienie światła, rozpoznaje naturalne i sztuczne źródła światła) i prezentuje wyniki swoich badań,
\n
c)obserwuje źródła ciepła (np. Słońce, ogień, grzejnik, kuchenka, czajnik), analizuje różne sposoby wykorzystania ciepła w codziennym życiu i prezentuje wyniki swoich badań,
\n
d)wyjaśnia rolę Słońca jako głównego źródła energii na Ziemi i Układu Słonecznego, korzystając z różnych źródeł informacji i własnych obserwacji,
\n
e)rozróżnia dźwięki w otoczeniu, eksperymentuje z wytwarzaniem dźwięku i bada jego przemieszczanie się w różnych mediach (np. powietrze, woda, ciała stałe); podaje przykłady pozytywnego i negatywnego wpływu dźwięków na ludzi i zwierzęta,
\n
f)zachowuje zasady bezpieczeństwa własnego i innych osób podczas działań badawczych;
\n
3)materiały i ich właściwości – uczeń:
\n
a)bada materiały, takie jak papier, metal, drewno, plastik, skórę, wełnę, wodę, tkaniny, kamienie, testując ich właściwości, w tym wytrzymałość, higroskopijność, fakturę, twardość, plastyczność, klasyfikuje materiały na naturalne i sztuczne, surowce i przetworzone oraz podaje sposoby ich wykorzystania w codziennym życiu,
\n
b)rozpoznaje na podstawie wyników własnych badań materiały występujące w trzech stanach skupienia – stałe, ciekłe, gazowe,
\n
c)bada wpływ wybranych czynników (np. temperatury, siły, zanieczyszczenia) na zmiany zachodzące w materiałach,
\n
d)przejawia zachowania ukazujące racjonalne korzystanie z materiałów i minimalizujące negatywny wpływ na przyrodę, w tym ograniczające zachowania konsumpcyjne – moduł ekonomiczno-finansowy;
\n
4)edukacja klimatyczno-środowiskowa – uczeń:
\n
a)na podstawie własnych badań terenowych identyfikuje zależności między elementami przyrody ożywionej i nieożywionej, w tym wpływ światła i wody na wzrost oraz budowę rośliny, zależności pokarmowe, wpływ pogody i warunków atmosferycznych na rośliny oraz zwierzęta, rolę gleby i skał w rozwoju roślin, cykle natury: cykl wody lub cykl życia roślin i zwierząt, ––60 62 – – Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
b)opisuje podstawowe zjawiska związane ze zmianą klimatu, w tym wzrost średnich temperatur w zimie i lecie, przesunięcia sezonów, wcześniejsze kwitnienie roślin, pojawienie się nowych gatunków zwierząt w okolicy lub wymarcie niektórych gatunków, czas migracji ptaków, nowe formy zanieczyszczeń środowiska, nowe formy aktywności ludzi związane z ochroną przyrody, topnienie lodowców, korzystając z wyników własnych działań badawczych (np. prowadzenie dziennika pogody, fotoalbumów zmian w otoczeniu, analiz prognoz pogody i pomiarów ilości opadów, poziomu rzek czy zanieczyszczeń powietrza i wody),
\n
c)prezentuje wyniki badań własnych, wskazując przykłady pozytywnego i negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko,
\n
d)wyjaśnia konieczność oszczędzania zasobów Ziemi w codziennym życiu i proponuje własne pomysły takich działań poparte eksperymentami lub obserwacjami – moduł ekonomiczno-finansowy,
\n
e)analizuje przykłady działań na rzecz klimatu i lokalnego środowiska przyrodniczego i w miarę możliwości włącza się w nie;
\n
5)warsztat przyrodnika – uczeń:
\n
a)rozwija ciekawość poznawczą,
\n
b)formułuje pytania badawcze, planuje i przeprowadza działania badawcze, w tym zbiera oraz dokumentuje dane, analizuje je i wyciąga wnioski,
\n
c)przedstawia wyniki w wybranej formie graficznej,
\n
d)posługuje się narzędziami badawczymi, w tym kluczami do oznaczania roślin i zwierząt, lupą, mikroskopem, lornetką, prostym szkłem laboratoryjnym, kompasem, globusem, mapą fizyczną, wagą szalkową, termometrem,
\n
e)prowadzi badania przyrodnicze w taki sposób, aby nie szkodzić obserwowanym obiektom i uwzględniać ich dobro i potrzeby,
\n
f)rozpoznaje sytuacje niebezpieczne dla zdrowia i życia oraz stosuje zasady bezpiecznego postępowania wobec zagrożeń ze strony niebezpiecznych zwierząt, trujących roślin i substancji, ruchu drogowego, chorób zakaźnych oraz groźnych zjawisk pogodowych,
\n
g)wyjaśnia istotę pracy naukowców i nauki. ––61 63 – – Dziennik Ustaw 7.
\n
Poz. 378 Edukacja społeczna:
\n
1)kompetencje osobiste – uczeń:
\n
a)rozpoznaje i nazywa swoje mocne strony, rozwija świadomość swoich osiągnięć oraz wykorzystuje je w działaniu,
\n
b)wskazuje obszary, w których szczególnie pragnie się rozwijać, a także przykładowe sposoby dbania o rozwój w tych obszarach,
\n
c)podejmuje próby samooceny; na jej podstawie wprowadza zmiany w swoich zachowaniu i działaniach,
\n
d)rozpoznaje i nazywa swoje potrzeby i emocje, komunikuje je innym i zwraca się o pomoc do odpowiednich osób w razie potrzeby,
\n
e)stosuje poznane strategie regulacji emocji adekwatnie do sytuacji,
\n
f)stosuje poznane strategie radzenia sobie ze stresem i porażką oraz potrafi prosić o wsparcie,
\n
g)asertywnie reaguje w sytuacjach przekraczania swoich granic, wyrażając własne potrzeby i emocje z poszanowaniem siebie i innych,
\n
h)rozpoznaje negatywne zachowania ze strony innych związane z namawianiem do niebezpiecznych zachowań, przekraczaniem granic lub łamaniem zasad i reaguje na nie, i) rozpoznaje wpływ innych osób, a także mediów i reklamy na swoje decyzje dotyczące wydatków – moduł ekonomiczno-finansowy, j) rozważa problem z różnych perspektyw, wskazuje jego przyczyny i podejmuje decyzje dotyczące sposobu jego rozwiązania,
\n
k)ustala priorytety działań, układa plan wykonania zadań, w tym szkolnych lub z życia codziennego, a także realizuje i doprowadza do końca podjęte działania, ocenia ich skuteczność, l) dokonuje wyboru sposobu realizacji zadania,
\n
m)docenia przydatność informacji zwrotnej, korzysta z niej,
\n
n)pracuje wytrwale nawet w obliczu wyzwań lub trudności,
\n
o)uczestniczy w aktywnościach związanych z osobistymi zainteresowaniami,
\n
p)stosuje podstawowe zasady dotyczące zdrowego trybu życia, w tym dbania o higienę jamy ustnej, zbilansowanej diety, aktywności ruchowej oraz regularnego kontaktu z przyrodą,
\n
q)uświadamia sobie wpływ swoich decyzji na zdrowie; ––62 64 – – Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 kompetencje społeczne – uczeń:
\n
a)okazuje szacunek dla wszystkich ludzi bez względu na ich narodowość, obywatelstwo, przynależność kulturową, wyznanie, kolor skóry, pozycję społeczną, wiek, stan zdrowia itp.,
\n
b)nawiązuje i podtrzymuje relacje społeczne w najbliższym otoczeniu: w rodzinie, klasie i szkole oraz lokalnej wspólnocie,
\n
c)inicjuje i podtrzymuje współpracę w grupie, a także współtworzy, negocjuje i stosuje zasady działania w grupie,
\n
d)zgłasza własne pomysły podczas podejmowania decyzji w grupie, przestrzega wspólnie podjętych ustaleń,
\n
e)rozpoznaje emocje innych i reaguje na nie w adekwatny sposób,
\n
f)zwraca uwagę na potrzeby innych członków grupy, oferuje pomoc osobie, która jest w potrzebie, nawet jeśli wymaga to od niego wysiłku,
\n
g)podejmuje próby samodzielnego rozwiązywania konfliktów, stosując elementy mediacji rówieśniczej,
\n
h)rozpoznaje przejawy przemocy wobec siebie i innych, w tym zastraszanie, dręczenie, cyberprzemoc, i przeciwstawia się im samodzielnie lub prosząc o pomoc dorosłego, i) odgrywa odpowiedzialnie role społeczne, j) planuje i realizuje we współpracy z innymi działania w klasie i środowisku lokalnym, realizując inicjatywy, współpracując z rówieśnikami i dorosłymi oraz rozwijając postawę obywatelską i odpowiedzialność za wspólne dobro;
\n
3)edukacja obywatelska – uczeń:
\n
a)przedstawia na podstawie własnych obserwacji terenowych i różnych źródeł podstawowe elementy krajobrazu lokalnego oraz zagospodarowania przestrzeni i opisuje ich wartość przyrodniczą i kulturową – moduł kultura,
\n
b)określa główne kierunki geograficzne na mapie, wskazuje na niej swoje miejsce zamieszkania i region oraz odczytuje z niej cechy charakterystyczne krajobrazu,
\n
c)korzysta z map i ilustracji, aby wyjaśnić podstawowe pojęcia geograficzne, takie jak: kontynent, ocean, morze, wyspa, kraj, granica; podaje przykłady z własnego otoczenia,
\n
d)rozpoznaje Polskę na mapie Europy i świata oraz wskazuje jej stolicę, główne miasta, rzeki i pasma górskie; wskazuje kraje sąsiadujące z Polską, ––63 65 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
e)prezentuje wybrane wydarzenia, obiekty, miejsca i postaci z lokalnej, polskiej oraz europejskiej historii i teraźniejszości oraz wyjaśnia ich znaczenie – moduł kultura,
\n
f)prezentuje w różnych formach informacje o Polakach, którzy są przykładami postaw wartościowych etycznie, w tym dobra, odwagi, mądrości i patriotyzmu – moduł kultura,
\n
g)charakteryzuje patrona swojej szkoły oraz wskazuje aktualnego prezydenta, premiera i marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej,
\n
h)rozróżnia i opisuje symbole państwowe Polski: flagę, godło i hymn oraz flagę i hymn Unii Europejskiej, a także zachowuje się z szacunkiem podczas śpiewania lub słuchania hymnu oraz wciągania flagi na maszt, i) wskazuje wybrane święta państwowe, rozpoznaje zwyczaje lokalne, tradycyjne elementy kultury i języka oraz w miarę możliwości zachowuje je, uczestnicząc w życiu społecznym – moduł kultura, j) wyjaśnia znaczenie praw i obowiązków ucznia, podstawowych praw człowieka oraz podstawowych praw i obowiązków obywatela, dostrzega ich obecność lub brak w codziennym życiu oraz opisuje konsekwencje niewypełniania praw i obowiązków,
\n
k)analizuje podstawowe różnice między życiem ludzi w przeszłości i obecnie, korzystając z doświadczeń rodzinnych oraz innych źródeł, l) rozumie podstawowe zależności geograficzno-ekonomiczne, w tym skąd pochodzą żywność i inne dobra konsumpcyjne, na czym polega obieg pieniądza w gospodarce,
\n
m)odróżnia polskie banknoty i monety od banknotów i monet innych państw oraz wie, że waluty można wymieniać – moduł ekonomiczno-finansowy,
\n
n)nazywa różne formy i źródła dochodu w rodzinie i zauważa różnice w dochodach ludzi – moduł ekonomiczno-finansowy,
\n
o)tworzy listę zakupów, odróżniając potrzeby od pragnień (zachcianek), jest przygotowany do podejmowania prostych decyzji zakupowych uwzględniających dostępne środki oraz korzyści wynikające z oszczędzania – moduł ekonomiczno-finansowy,
\n
p)wyjaśnia cel przechowywania pieniędzy w odpowiednich instytucjach finansowych – moduł ekonomiczno-finansowy. ––64 66 – – Dziennik Ustaw 8.
\n
Poz. 378 Edukacja artystyczna – plastyka i muzyka:
\n
1)percepcja i interpretacja dzieł plastycznych – uczeń:
\n
a)rozpoznaje podstawowe środki wyrazu plastycznego w oglądanych dziełach, w tym barwę, linię, kształt, fakturę,
\n
b)nazywa emocje wywoływane przez dzieło sztuki – moduł kultura,
\n
c)porównuje dzieła sztuki, uwzględniając różne kryteria, w tym barwę, nastrój – moduł kultura,
\n
d)opisuje wybrane dzieła sztuki, w tym obrazy, rzeźby, ilustracje, filmy, fotografie – moduł kultura,
\n
e)interpretuje znaczenie wybranych symboli lub elementów obecnych w dziele sztuki – moduł kultura;
\n
2)twórcze działania plastyczne – uczeń:
\n
a)stosuje podstawowe środki wyrazu plastycznego w działaniach twórczych, w tym kontrast barw, rytm, linie, proporcje,
\n
b)tworzy prace plastyczne inspirowane motywem, wzorem lub obserwacją obiektów i zjawisk przyrodniczych,
\n
c)stosuje podstawowe techniki plastyczne, w tym rysunek, malarstwo, grafikę, rzeźbę, kolaż, a także dobiera odpowiednie narzędzia i materiały do ich realizacji,
\n
d)planuje etapy tworzenia pracy plastycznej,
\n
e)tworzy kompozycje plastyczne inspirowane różnymi doświadczeniami, emocjami, kontaktem ze sztuką i przyrodą,
\n
f)wykonuje fotografie przyrodnicze, portretowe lub inscenizowane oraz proste animacje,
\n
g)rozmawia o rezultatach pracy twórczej własnej i zespołowej;
\n
3)kształcenie wrażliwości estetycznej – uczeń:
\n
a)dostrzega ład i nieład, regularność i nieregularność, harmonię i dysharmonię w otoczeniu oraz podobieństwa między światem przedstawionym w poznawanej sztuce a otaczającą go rzeczywistością,
\n
b)na elementarnym poziomie charakteryzuje i ocenia estetykę otoczenia, w tym wystrój otaczających go wnętrz, uporządkowanie przestrzeni i wygląd przedmiotów,
\n
c)porządkuje, także w wypowiedzi ustnej lub artystycznej, własne otoczenie i przedmioty codziennego użytku; –– 65 67 –– Dziennik Ustaw
\n
4)Poz. 378 percepcja i interpretacja muzyki – uczeń:
\n
a)słucha, także aktywnie, utworów muzyki klasycznej, rozrywkowej i tradycyjnej z różnych kultur i epok – moduł kultura,
\n
b)określa tempo, dynamikę, nastrój utworów w różnorodny sposób,
\n
c)reaguje ruchem na zmiany tempa, dynamiki, nastroju czy wysokości dźwięku w utworze,
\n
d)rozpoznaje utwory wykonywane solo i zespołowo: chóralnie lub instrumentalnie,
\n
e)rozpoznaje w piosence zwrotkę i refren, w utworze muzycznym budowę AB, ABA,
\n
f)identyfikuje i różnicuje dźwięki, rytmy i melodie w zabawach i grach słuchowych,
\n
g)rozpoznaje wybrane instrumenty muzyczne, nazywa je i przyporządkowuje do wysłuchanych fragmentów muzyki oraz ilustracji;
\n
5)aktywności muzyczne: śpiew, ruch i gra na instrumentach – uczeń:
\n
a)śpiewa piosenki dziecięce, ludowe i okolicznościowe, hymn państwowy i wybrane pieśni patriotyczne – moduł kultura,
\n
b)uczestniczy w zabawach głosowych, ćwiczeniach emisyjnych,
\n
c)gra na instrumentach melodycznych i niemelodycznych zgodnie z prostym zapisem graficznym – nutowym i beznutowym,
\n
d)odtwarza proste układy taneczne do piosenek dziecięcych, w tym z użyciem rekwizytów, oraz uczestniczy w zabawach muzyczno-ruchowych i tańcach integracyjnych,
\n
e)wykonuje podstawowe kroki wybranych tańców narodowych lub ludowych – moduł kultura,
\n
f)odczytuje, używając tataizacji, innych sylab rytmicznych lub gestodźwięków, proste schematy rytmiczne z różnych zapisów,
\n
g)współpracuje z innymi podczas wspólnego, zespołowego muzykowania;
\n
6)twórcze działania muzyczne – uczeń:
\n
a)twórczo wykorzystuje dźwięk, ruch i rytm do wyrażania emocji, nastrojów i pomysłów,
\n
b)wykorzystuje przedmioty codziennego użytku do zabaw muzycznych,
\n
c)wykonuje improwizacje instrumentalne i ruchowe, w tym inspirowane dźwiękami przyrody, projektuje rytmy na instrumentach perkusyjnych, odgrywa dialogi muzyczne w parach i zespołowo, ––66 68–– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
d)tworzy ruchowe improwizacje do muzyki instrumentalnej lub wokalnej, w tym taniec swobodny, układ gestów zgodnych z rytmem,
\n
e)tworzy i wykonuje proste akompaniamenty do wybranych utworów muzycznych z użyciem dostępnych instrumentów lub rekwizytów;
\n
7)inne działania artystyczne – uczeń:
\n
a)demonstruje wybrane emocje i stany przez ekspresję artystyczną, w tym głosową, muzyczną i ruchową, oraz opowiada o własnych przeżyciach artystycznych,
\n
b)kreuje postacie sceniczne, nadając im charakter za pomocą różnych środków wyrazu,
\n
c)interpretuje wybrane teksty kultury, w tym muzyczne i wizualne, i przekłada je na własny język artystyczny – moduł kultura,
\n
d)tworzy scenki dramowe inspirowane literaturą dziecięcą i wydarzeniami z życia codziennego,
\n
e)stosuje środki wyrazu artystycznego, w tym ruch, głos, rytm, przestrzeń, rekwizyt, instrument; posługuje się elementami scenografii i kostiumu w działaniach teatralnych,
\n
f)podejmuje we współpracy z innymi działania artystyczne, uwzględniając różne formy komunikacji.
\n
9.
\n
Edukacja techniczna i informatyczna:
\n
1)bezpieczeństwo i higiena – uczeń:
\n
a)wskazuje sytuacje niebezpieczne i sposoby reagowania, w tym wymienia podstawowe numery alarmowe, telefon zaufania i szkolne procedury bezpieczeństwa, z których może skorzystać w miarę swoich możliwości – moduł bezpieczeństwo i obrona,
\n
b)potrafi wezwać pomoc, w tym przekazać informacje o zdarzeniu i swoje dane – moduł bezpieczeństwo i obrona,
\n
c)stosuje podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia – moduł bezpieczeństwo i obrona,
\n
d)reaguje na instrukcje oraz komunikaty wizualne i dźwiękowe, a także stosuje zasady bezpieczeństwa, w tym bezpieczeństwa drogowego, w trakcie wyjść i wycieczek oraz zajęć w bezpośrednim otoczeniu szkoły, także podczas próbnych ewakuacji – moduł bezpieczeństwo i obrona, –– 67 69 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
e)przygotowuje miejsce pracy i zachowuje w nim porządek, przestrzegając zasad bezpieczeństwa, w tym higieny cyfrowej oraz ergonomii określonych w regulaminie pracowni lub klasy – moduł bezpieczeństwo i obrona,
\n
f)zachowuje zasady bezpieczeństwa i higieny w sytuacjach życia codziennego, w tym podczas przygotowywania oraz spożywania posiłków,
\n
g)używa odpowiednich materiałów i posługuje się w sposób bezpieczny prostymi narzędziami, w tym młotkiem, śrubokrętem, igłą, nożyczkami, oraz prostymi urządzeniami technicznymi i cyfrowymi – moduł bezpieczeństwo i obrona,
\n
h)stosuje zasady ochrony prywatności i bezpieczeństwa w codziennym i cyfrowym świecie, rozpoznaje i odpowiednio reaguje na sytuacje ryzykowne, dbając o wizerunek i dane osobowe – moduł bezpieczeństwo i obrona, i) współpracuje w grupie, w tym on-line, z poszanowaniem zasad komunikacji i etykiety lub netykiety, j) podejmuje samodzielne próby ustalenia przydatności i weryfikowania poprawności informacji uzyskanych z różnych źródeł, w tym generowanych przez sztuczną inteligencję;
\n
2)projektowanie i tworzenie – uczeń:
\n
a)planuje i wykonuje własne projekty, w tym projekty zagospodarowania swojego otoczenia i lokalnej przestrzeni, z uwzględnieniem rozwiązań z zakresu adaptacji do zmiany klimatu, wykonując szkice i notatki oraz określając algorytmy w formie słownej, graficznej, a także z wykorzystaniem aplikacji do programowania blokowego,
\n
b)wykonuje przedmioty użytkowe, dekoracyjne i modele techniczne, a także montuje wybrane urządzenia i przedmioty, wykorzystując oszczędnie dostępne materiały oraz poznane technologie,
\n
c)wykonuje i edytuje proste materiały cyfrowe, wykorzystując przeglądarkę internetową, podstawowe programy, w tym aplikacje tekstowe, graficzne, filmowe, programowanie blokowe oraz narzędzia oparte na sztucznej inteligencji,
\n
d)redaguje prostą instrukcję lub wskazówki dotyczące wykorzystania dostępnych narzędzi i urządzeń, w tym cyfrowych,
\n
e)wykorzystuje zasoby cyfrowe w sposób etyczny, zgodny z prawem autorskim,
\n
f)analizuje wpływ stosowanych materiałów i technik na środowisko oraz zdrowie, w tym rozpoznaje materiały szkodliwe i bezpieczne, ––68 70 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
g)poszukuje alternatywnych zastosowań materiałów, narzędzi technicznych i rozwiązań algorytmicznych,
\n
h)prezentuje efekty pracy własnej, w parze lub grupie na forum klasy, wykorzystując dostępne urządzenia i formy, i) zauważa i nazywa pozytywne aspekty swojej pracy oraz pracy innych, ocenia efekty działań, formułując i wykorzystując konstruktywną informację zwrotną, j) kończy rozpoczętą pracę i potrafi opowiedzieć o jej przebiegu oraz rezultacie ustnie lub pisemnie, także z wykorzystaniem technologii cyfrowych,
\n
k)wykorzystuje narzędzia i technologie do rozwiązania problemów i realizacji prac z innych obszarów przedmiotowych.
\n
10.Wychowanie fizyczne:
\n
1)aktywność fizyczna i bezpieczeństwo – uczeń:
\n
a)podejmuje działania na rzecz utrzymania zdrowia, takie jak: dbanie o higienę ciała, wybór stroju sportowego odpowiedniego do miejsca zajęć i pogody, zdrowa dieta, regularny kontakt z przyrodą,
\n
b)wymienia i rozpoznaje przykłady aktywności fizycznej możliwej do wykonania w domu, w szkole i na świeżym powietrzu,
\n
c)podejmuje aktywność fizyczną w celu utrzymania zdrowia i zapobiegania wadom postawy, wykonuje systematycznie ćwiczenia fizyczne,
\n
d)wykonuje rozgrzewkę i wyjaśnia jej cel,
\n
e)przestrzega zasad zabaw i gier ruchowych oraz zespołowych,
\n
f)stosuje zasady bezpiecznego poruszania się pieszo, na rowerze, hulajnodze i rolkach, a także zna główne znaki drogowe – moduł bezpieczeństwo i obrona,
\n
g)stosuje zasady bezpieczeństwa w czasie aktywności plenerowych, w tym nad wodą, w lesie i górach – moduł bezpieczeństwo i obrona;
\n
2)sprawność fizyczna – uczeń:
\n
a)chodzi, maszeruje, biega ze zmianą kierunku i tempa, zachowując rytm i koordynację,
\n
b)skacze, podskakuje i przeskakuje – obunóż, jednonóż, w miejscu i w ruchu, przez przeszkody, w dal z miejsca i rozbiegu, przez skakankę lub gumę,
\n
c)wspina się na niskich wysokościach,
\n
d)czołga się w różnych kierunkach i pod przeszkodami,
\n
e)rzuca jednorącz małymi przyborami do celu nieruchomego i ruchomego, ––69 71 – – Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
f)podaje przybory oburącz sprzed klatki piersiowej i znad głowy, w miejscu i w ruchu, a także chwyta je w miejscu i w ruchu,
\n
g)uderza piłkę nogą w miejscu i w ruchu, do partnera lub celu, z różną siłą i w różnych kierunkach,
\n
h)odbija piłkę oburącz lub jednorącz w górę i w kierunku partnera, i) wykonuje podstawowe ćwiczenia techniczne z piłką lub innym przyborem charakterystycznym dla gier zespołowych: kozłuje w miejscu i w ruchu, podaje i chwyta, odbija, uderza, prowadzi, rzuca, uderza do celu, j) toczy, podnosi i przenosi przybory,
\n
k)utrzymuje równowagę w pozycjach statycznych i dynamicznych, z przyborem i bez, l) wykonuje rotacje ciała wokół osi pionowej i poziomej, w tym obroty w miejscu i w ruchu, przewroty w przód z przysiadu podpartego,
\n
m)przenosi ciężar ciała z jednej strony na drugą,
\n
n)utrzymuje prawidłową postawę ciała w różnych pozycjach,
\n
o)wykonuje ćwiczenia rytmiczne przy muzyce,
\n
p)uczestniczy w zabawach i grach ruchowych oraz grach zespołowych,
\n
q)korzysta z dostępnego sprzętu sportowego, zachowując zasady bezpieczeństwa,
\n
r)współpracuje z innymi przy planowaniu i realizacji zabaw ruchowych,
\n
s)przestrzega zasad fair play w zabawach i grach ruchowych oraz grach zespołowych.
\n
11.Etyka:
\n
1)ja i etyka – uczeń:
\n
a)odróżnia ocenę etyczną, w tym dobre i złe działania, postawy, cele, od innych ocen, w tym: estetycznej – piękne i brzydkie wytwory kultury praktycznej – użyteczne i nieużyteczne przedmioty, działania, a także poznawczej – prawdziwe i fałszywe sądy,
\n
b)formułuje proste oceny etyczne w odniesieniu do codziennych doświadczeń oraz poznanych tekstów kultury i uzasadnia je w dyskusji – moduł kultura,
\n
c)posługuje się nazwami postaw etycznie wartościowych, takimi jak: sprawiedliwość, szacunek, życzliwość, uczciwość, odpowiedzialność, odwaga, solidarność, troska, przyjaźń, miłość, a także wskazuje przykłady działań będących ich przejawem, ––70 72 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
d)odróżnia działania, postawy i cele etycznie wartościowe od nieetycznych – moduł kultura,
\n
e)na podstawie codziennych doświadczeń i poznanych tekstów kultury formułuje normy moralne, w tym obowiązki moralne, wynikające z tych doświadczeń i tekstów – moduł kultura;
\n
2)ja i moje życie – uczeń:
\n
a)ocenia pod względem etycznym własne postawy, cele i działania oraz określa konsekwencje tych działań dla siebie i innych,
\n
b)wskazuje i podejmuje działania będące przejawem szacunku dla siebie i troski o samego siebie,
\n
c)wskazuje przykłady swoich praw i obowiązków – dziecka, ucznia, człowieka – i korzysta z nich we własnym codziennym doświadczeniu;
\n
3)ja wśród ludzi – uczeń:
\n
a)ocenia pod względem etycznym postawy innych osób, ich cele i działania oraz określa konsekwencje tych działań dla siebie i pozostałych członków społeczności,
\n
b)wskazuje postawy etycznie wartościowe wobec innych, w tym szacunek, życzliwość, solidarność, troskę, odpowiedzialność, oraz podejmuje działania będące ich przejawem, zwłaszcza wobec słabszych, wykluczanych, należących do mniejszości,
\n
c)wskazuje i ocenia pod względem etycznym normy moralne ustanawiane przez grupy i wspólnoty, do których należy, w tym także nieformalne grupy rówieśnicze,
\n
d)wskazuje postawy służące współpracy, zaufaniu, integracji w grupie i wspólnocie i podejmuje działanie będące ich przejawem,
\n
e)przeciwstawia się w sposób etycznie wartościowy działaniom agresywnym wobec siebie i innych;
\n
4)ja i przyroda – uczeń:
\n
a)ocenia pod względem etycznym postawy, cele i działania wobec przyrody oraz określa konsekwencje tych działań dla środowiska,
\n
b)wskazuje i podejmuje działania będące przejawem odpowiedzialności za środowisko i troski o przyrodę,
\n
c)wskazuje przykłady zachowań zwierząt jako istot czujących,
\n
d)przeciwstawia się w sposób etycznie wartościowy działaniom szkodliwym dla środowiska i krzywdzącym zwierzęta.
\n
–71 – Dziennik Ustaw
\n
–73 – Poz. 378 W ramach edukacji wczesnoszkolnej uczniowie zdobywają doświadczenia edukacyjne, które wspierają ich rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny oraz budują poczucie sprawczości. Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracę.
\n
1.
\n
Uczeń przynajmniej cztery razy w roku szkolnym uczestniczy w rozgrywkach klasowych lub szkolnych z wykorzystaniem gier planszowych, kościanych lub karcianych, które są dobrane pod kątem rozwijania logicznego i strategicznego myślenia, a także bierze udział w wyborze gier, przygotowuje i notuje wyniki rozgrywek w zaplanowany przez siebie sposób, a po zakończeniu gry analizuje zastosowane strategie.
\n
2.
\n
Uczeń przynajmniej raz w roku szkolnym:
\n
1)wybiera książkę do indywidualnej lektury i prezentuje ją;
\n
2)w grupie wybiera lekturę do pracy podczas zajęć;
\n
3)w grupie realizuje zadanie, używając nauczanego języka obcego nowożytnego (np. wymiana listów, kartek z równoległą klasą ze szkoły za granicą, spotkanie z native speaker);
\n
4)tworzy własny instrument, lalkę, maskę lub scenografię, wykorzystując je w działaniach artystycznych;
\n
5)bierze udział w wydarzeniu kulturalnym (w zwiedzaniu muzeum, koncercie, spektaklu) na żywo lub on-line.
\n
3.
\n
Uczeń przynajmniej raz w trakcie etapu edukacyjnego:
\n
1)w grupie zakłada i prowadzi uprawę roślin (np. kwietnej łąki z roślinami nektaroi pyłkodajnymi, ogródka ziołowego, ogródka warzywnego);
\n
2)uczestniczy w przygotowaniu i realizacji wydarzenia artystycznego prezentowanego poza klasą (np. w spektaklu teatralnym);
\n
3)pracując w grupie, realizuje pod opieką nauczyciela przynajmniej po jednym projekcie edukacyjnym z każdego z obszarów, które dotyczą:
\n
a)przedsiębiorczości (np. sklepik, kiermasz charytatywny),
\n
b)tożsamości i społeczności lokalnej lub regionalnej (np. dziedzictwo lokalne, tradycje i zwyczaje, gwary, atrakcyjność regionu),
\n
c)ochrony środowiska, ekologii, klimatu (np. różnorodność biologiczna, oszczędzanie zasobów, recykling, odpowiedzialne zakupy), ––72 74 – – Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
d)zagospodarowania przestrzeni (np. projektowanie przestrzeni osiedla, parku, placu zabaw, z uwzględnieniem uwarunkowań estetycznych, przyrodniczych, w tym ochrony przyrody, i potrzeb społecznych),
\n
e)konstrukcji prostych maszyn technicznych (np. proste maszyny z przekładniami zębatymi i dźwigniami, maszyny przepływowe, pochylnie),
\n
f)modelowania (np. tworzenie modelu urządzenia lub układu elementów, który umożliwia obserwację siły grawitacji, oporu, tarcia, siły napędowej, naprężającej, rozciągającej, elektromotorycznej lub innych sił),
\n
g)programowania (np. sekwencja ruchów robota po trasie, programowanie urządzenia, przesuwanie przedmiotów po macie, budowanie wieży z kubków, algorytm opisujący kroki działania),
\n
h)problemów społecznych (np. rozwiązanie problemu, który uczniowie zaobserwowali w klasie, szkole lub okolicy, w tym opieka nad zwierzętami, aktywność na rzecz lokalnej społeczności), i) zdrowia (np. odżywianie, ruch, zdrowe nawyki, monitorowanie zdrowia).
\n
Warunki i sposób realizacji Edukacja wczesnoszkolna to ważny etap zdobywania przez uczniów doświadczeń związanych z rolą ucznia, rozwijania samodzielności w procesie zdobywania wiedzy o świecie i rozumienia celu tego procesu, nawiązywania relacji w zróżnicowanym społecznie i kulturowo środowisku szkolnym. Wiedza i umiejętności dzieci są różnorodne, co jest naturalną cechą rozwojową, zatem realizacja podstawy programowej wiąże się z koniecznością dostosowania procesu uczenia się do indywidualnych potrzeb i tempa rozwoju każdego dziecka.
\n
Podstawowym założeniem edukacji językowej we wszystkich nauczanych językach jest położenie nacisku na kompetencje komunikacyjne stanowiące fundament funkcjonowania w społeczeństwie oraz podstawę procesu uczenia się. W szczególności oznacza to rozszerzenie kształcenia umiejętności związanych z mówieniem i słuchaniem oraz uczestnictwem w rozmowie na obszary wszystkich edukacji oraz takie kształtowanie doświadczeń edukacyjnych, które umożliwią rozwijanie wskazanych wyżej kompetencji w naturalnych sytuacjach komunikacyjnych, przykładowo przez uczenie się kooperacyjne czy tworzenie tekstów kierowanych do rzeczywistych adresatów. ––73 75 – – Dziennik Ustaw Poz. 378 Istotnym warunkiem realizacji celów nauczania w zakresie edukacji polonistycznej jest nauczanie czytania oparte przede wszystkim na rozumieniu czytanego tekstu (oprócz podejścia lingwistycznego, które koncentruje się na technicznym aspekcie czytania, czyli prawidłowym rozpoznawaniu znaków graficznych i ich przekładzie na elementy brzmieniowe). Jego podstawą jest rozwijanie motywacji wewnętrznej do czytania oraz doskonalenie umiejętności analizy i interpretacji tekstu, a efektem – korzystanie przez uczniów z umiejętności czytania w celu samodzielnego zdobywania informacji oraz dla przyjemności wynikającej z przeżycia literackiego. Decyzja doboru lektur należy do nauczycieli i jest uwarunkowana specyfiką danej szkoły, danego oddziału, uczniów i lokalnego środowiska. Nauczyciel, znając potrzeby i możliwości swoich uczniów oraz ich zainteresowania, umiejętności językowe i sprawność czytelniczą, wybiera utwory oraz stwarza uczniom możliwość rozszerzenia zestawu lektur o ich własne propozycje. W ciągu roku szkolnego uczniowie powinni przeczytać w całości niemniej niż 4 pozycje książkowe. W wyborze lektur nauczyciel i uczniowie współpracują z nauczycielem bibliotekarzem, który stanowi wsparcie w tym wyborze, wskazując wartościowe pozycje z zakresu literatury dziecięcej klasycznej i współczesnej.
\n
W nauczaniu pisania od początku edukacji szkolnej powinno dominować podejście rozwojowe, w którym nauczyciel zachęca uczniów do kreślenia znaków i tworzenia wypowiedzi pisemnych bez obawy o poprawność i charakter pisma, wykorzystując naturalne zainteresowanie dzieci językiem pisanym oraz jego funkcją w przekazywaniu i utrwalaniu informacji, a także kreowaniu własnych wypowiedzi. Uczniowie, pisząc swoje teksty do adresatów innych niż nauczyciel, mogą używać – zwłaszcza w początkowym okresie nauki – rysunków, piktogramów i pojedynczych wyrazów. Podejście rozwojowe do nauczania pisania opiera się na zrozumieniu przez dziecko funkcji różnych elementów pisma. Nauczyciel, obserwując uczniów, zdobywa informacje, w jaki sposób dzieci nabywają umiejętność pisania, co umożliwia mu podejmowanie decyzji o tym, kiedy i jak należy interweniować, aby rozwinąć kreatywność i umiejętność konstruowania poprawnych wypowiedzi u każdego ucznia.
\n
W zakresie języka obcego nowożytnego na zakończenie klasy III uczeń powinien osiągnąć poziom biegłości językowej A1 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. Nauczanie języka obcego nowożytnego na I etapie edukacyjnym opiera się na podejściu holistycznym, integrującym proces z pozostałymi obszarami edukacji wczesnoszkolnej. nabywania kompetencji językowych Dziennik Ustaw ––74 76 – – Poz. 378 W trakcie edukacji matematycznej uczniowie powinni mieć stałą możliwość korzystania z liczmanów, klocków, patyczków, palców oraz innych konkretnych przedmiotów umożliwiających budowanie modeli sytuacji matematycznych, wspomagających obliczenia, rozumienie pojęć, rozumowania matematyczne oraz intuicje geometryczne. Umiejętności rachunkowe i rozumowanie należy rozwijać u uczniów od samego początku edukacji, nie czekając, aż będą oni umieli czytać i pisać, bez ograniczania zakresu używanych przez nich liczb. Nauczyciel może przedstawiać zadania ustnie, a o ich rozwiązaniach uczniowie mogą dyskutować z kolegami i nauczycielem bez konieczności przedstawienia rozwiązania za pomocą zapisu. Rozmawianie o liczeniu i rozumowaniach powinno być jedną z podstawowych metod pracy na I etapie edukacyjnym. Ważne jest budowanie u uczniów przekonania, że mają prawo popełniać błędy. Warto, aby błąd popełniony przez ucznia był powodem do rozwijającej rozmowy o sposobach rozumowania. Nauczyciel powinien analizować i odczytywać tok myślenia ucznia także wtedy, gdy ostateczna odpowiedź nie jest poprawna.
\n
Należy uwzględnić zróżnicowane potrzeby edukacyjne uczniów – także tych, którzy wymagają więcej czasu i wsparcia w przechodzeniu od manipulacji do myślenia abstrakcyjnego.
\n
Uczniowie powinni być zachęcani do przedstawiania danych i rozwiązań zadań za pomocą rysunków, schematów i diagramów. Wspólna praca nad zadaniami (w grupach, parach) sprzyja rozwojowi myślenia i argumentowania. Ważne jest zachowanie równowagi między ćwiczeniem podstawowych umiejętności rachunkowych (np. sprawnego dodawania, odejmowania, porównywania) czy typowych zadań tekstowych a stwarzaniem okazji do rozwiązywania zadań nietypowych, wymagających poszukiwania sposobu rozwiązania i tworzenia własnych strategii. Zaleca się integrowanie treści edukacji matematycznej z grami, zabawami oraz zadaniami związanymi z edukacją finansową (w tym zabawy w sklep, planowanie zakupów, tworzenie planu finansowania wycieczki) i architektoniczną (w tym konstruowanie budowli z klocków, projektowanie układów przestrzennych). Takie działania nie tylko rozwijają kompetencje matematyczne, ale także wzmacniają motywację do uczenia się matematyki i jej stosowania w codziennym życiu.
\n
Edukacja przyrodnicza obejmuje nie tylko poznawanie przyrody, ale także rozwijanie postaw proekologicznych. Kluczowe znaczenie ma tu uczenie się przez bezpośredni kontakt z otoczeniem (w środowisku przyrodniczym). W związku z tym ważne jest, aby dzieci jak najwięcej czasu spędzały poza salą lekcyjną, w bezpośrednim otoczeniu szkoły, wykorzystując jego edukacyjny potencjał. Specyfika edukacji przyrodniczej wyraża się także w tym, że ––75 77 – – Dziennik Ustaw Poz. 378 wprowadza ona dziecko w podstawy myślenia i działania naukowego. Dzieci powinny mieć zatem jak najwięcej okazji do dociekania, prowadzenia obserwacji, eksperymentów, eksploracji, które pozwalają im budować rozumienie zależności, jakie występują w ekosystemach i między nimi oraz między ludźmi, przyrodą i miejscem, w którym żyją.
\n
Ponadto należy wspierać uczniów i angażować ich w promowanie odpowiedzialnego stylu życia oraz zachęcać do udziału w decyzjach i działaniach na rzecz środowiska, co pozwoli im rozwinąć postawę troski o nie. Edukacja przyrodnicza wymaga dostępu uczniów do różnorodnych środków dydaktycznych umożliwiających prowadzenie działalności badawczej, jak lupy, mikroskopy, podstawowe szkło laboratoryjne, mapy, globusy, kompasy, termometry, wagi i inne.
\n
W przypadku edukacji społecznej istotne jest stworzenie przestrzeni edukacyjnej, która pozwala uczniom na doświadczanie, współdziałanie, refleksję, dialog oraz rozwijanie samoświadomości i odpowiedzialności za siebie i innych, a także umożliwienie uczniom partycypacji w działaniach społecznych i obywatelskich podejmowanych na terenie szkoły oraz poza nią. Nauczyciel stwarza sytuacje dydaktyczne sprzyjające rozwojowi emocjonalnemu i społecznemu uczniów z wykorzystaniem metod aktywizujących, w tym dramy, storytelling, debaty, kręgów komunikacyjnych, projektów edukacyjnych. Uczniowie możliwie często powinni pracować w parach i większych zespołach. Kluczowe jest wdrażanie dzieci do wyrażania opinii, stawiania pytań, dokonywania wyborów oraz podejmowania decyzji w bezpiecznym i wspierającym środowisku. Ważnym elementem jest włączanie strategii edukacyjnych służących rozpoznawaniu i nazywaniu emocji, trenowaniu uważności, regulowaniu napięcia oraz wspieraniu uczniów w sytuacjach społecznych, w tym konfliktowych. Nauczyciel modeluje postawy oparte na empatii, otwartości i szacunku, również przez dawanie własnego przykładu.
\n
Szkoła zapewnia:
\n
1)przestrzeń sprzyjającą pracy zespołowej, rozmowie i wspólnym działaniom (np. strefy do pracy w grupach, miejsce do pracy w kręgu, do odpoczynku i wyciszenia);
\n
2)możliwość korzystania z materiałów dydaktycznych wspomagających rozwój kompetencji osobistych, społecznych i obywatelskich (np. plansz do komunikacji, scenariuszy sytuacyjnych, mapy, globusu);
\n
3)czas w planie dnia umożliwiający realizację zajęć w formie cyklicznych spotkań klasowych, rozmów, projektów społecznych oraz aktywności integracyjnych; Dziennik Ustaw
\n
4)––76 78 – – Poz. 378 współpracę z rodzicami, pedagogiem szkolnym, psychologiem i wychowawcami świetlicy tak, aby działania na rzecz rozwoju osobistego i społecznego uczniów były spójne i systemowe.
\n
Edukacja artystyczna odgrywa istotną rolę w całościowym rozwoju dziecka, wspierając jego wrażliwość estetyczną, ekspresję emocji i kreatywność, dlatego powinna odbywać się w atmosferze radości tworzenia, poczucia bezpieczeństwa oraz wzajemnego szacunku.
\n
Nauczyciel stosuje zróżnicowane metody pracy, angażujące zmysły, emocje i ruch dziecka, oparte na naturalnej ciekawości, zabawie, eksperymentowaniu i współdziałaniu. Szczególnie ważne jest wspieranie samodzielności dzieci w podejmowaniu decyzji twórczych i refleksji nad efektami własnej aktywności. Proces jest w tym wypadku równie ważny jak ostateczne efekty pracy. Edukacja artystyczna powinna być elastyczna, uwzględniać indywidualne potrzeby dzieci i wspierać ich rozwój społeczny, kulturowy i emocjonalny, także przez kontakt ze sztuką i kulturą w różnorodnych formach.
\n
Szkoła zapewnia odpowiednią przestrzeń i wyposażenie (np. materiały plastyczne, instrumenty muzyczne, rekwizyty teatralne) umożliwiające swobodną ekspresję indywidualną i zespołową.
\n
Zajęcia z edukacji technicznej i informatycznej powinny być prowadzone w sposób praktyczny, funkcjonalny i dostosowany do możliwości percepcyjnych i motorycznych uczniów. Istotne jest, aby uczniowie mieli możliwość działania (indywidualnego lub grupowego) w ramach konkretnych zadań i problemów do rozwiązania. Nauczyciel organizuje pracę uczniów tak, aby umożliwić im wykonywanie prostych czynności technicznych, w tym składanie, łączenie, planowanie, konstruowanie przedmiotów użytkowych, a także korzystanie z urządzeń cyfrowych w sposób bezpieczny i świadomy. Ważne jest wykorzystywanie prostych narzędzi, materiałów oraz sprzętu komputerowego i oprogramowania edukacyjnego. W procesie nauczania ważne jest stopniowe wprowadzanie uczniów w świat technologii i informatyki, z uwzględnieniem podstawowych pojęć, zasad działania urządzeń oraz możliwości ich zastosowania w życiu codziennym. Zadania powinny wspierać rozwój logicznego myślenia, orientacji przestrzennej, planowania działań oraz rozumienia relacji przyczynowo-skutkowych.
\n
Organizacja zajęć technicznych i informatycznych ma sprzyjać nie tylko pracy indywidualnej, ale także rozwijaniu współpracy w parach i grupach.
\n
Wychowanie fizyczne jest oparte na koncepcji alfabetu ruchowego, która zakłada rozwijanie czterech powiązanych obszarów: kompetencji fizycznych, motywacji i pewności siebie, wiedzy Dziennik Ustaw ––77 79 – – Poz. 378 oraz zrozumienia w zakresie aktywności fizycznej i zdrowia oraz nawyków codziennego uczestnictwa w aktywności fizycznej. W ramach kompetencji fizycznych kluczowe jest rozwijanie podstawowych umiejętności ruchowych, które stanowią fundament dla opanowywania bardziej złożonych form aktywności fizycznej, podnoszenia sprawności fizycznej oraz przygotowania do regularnego podejmowania aktywności fizycznej przez całe życie.
\n
Wychowanie fizyczne opiera się na zaspokojeniu jednej z podstawowych potrzeb dzieci, jaką jest ruch. Dla zapewnienia zdrowego rozwoju zajęcia ruchowe odbywają się każdego dnia jako element edukacji zintegrowanej. Ważną funkcję pełnią w niej zabawy ruchowe i gry zespołowe oraz ćwiczenia kształtujące nawyki utrzymania prawidłowej postawy ciała w różnych pozycjach.
\n
Tak często, jak to możliwe, zajęcia ruchowe są realizowane w plenerze (np. w ogrodzie lub na boisku szkolnym). Wskazane jest również, aby co najmniej jedna godzina zajęć wychowania fizycznego w tygodniu odbywała się w sali gimnastycznej z dostępem do sprzętu sportowego.
\n
Ze względu na potrzeby psychomotoryczne uczniów klas I–III elementy krótkich rozgrzewek czy zabaw ruchowych wplatane są również między pozostałe zajęcia, bez ograniczenia się tylko do zajęć wychowania fizycznego.
\n
W ramach zajęć wychowania fizycznego realizuje się treści nauczania związane z diagnozowaniem i interpretowaniem rozwoju fizycznego i sprawności fizycznej uczniów.
\n
W każdym roku szkolnym w okresie od lutego do kwietnia nauczyciel przeprowadza odpowiednie testy sprawnościowe, które obejmują:
\n
1)bieg wahadłowy 10 razy po 5 metrów – służący pomiarowi zdolności szybkościowo-siłowo-koordynacyjnych;
\n
2)20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy wykonywany według Europejskiego Testu Sprawności Fizycznej – Eurofit opracowanego przez Radę Europy – służący pomiarowi zdolności wytrzymałościowych w biegu;
\n
3)podpór leżąc przodem na przedramionach (deska) – służący pomiarowi zdolności siłowo-wytrzymałościowych całego ciała;
\n
4)skok w dal z miejsca – służący pomiarowi skoczności i siły.
\n
Zwraca się uwagę na rozróżnienie pojęć diagnozowania i oceniania. Pomiary sprawności fizycznej powinny być wykorzystywane wyłącznie do wskazania mocnych i słabych stron sprawności fizycznej ucznia w celu planowania dalszego jej rozwoju.
\n
Podczas zajęć z etyki uczniowie uczestniczą w rozmowach lub wykonują ćwiczenia, w tym interaktywne oraz oparte na przekładzie intersemiotycznym, służące ocenie i analizie intencji, działań i postaw zarówno postaci realnych, jak i bohaterów tekstów kultury.
\n
–78 – Dziennik Ustaw
\n
–80 – Szkoła i nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej Poz. 378 podejmują działania wspierające zaangażowanie rodziców i społeczności lokalnej w proces edukacyjny, co sprzyja wzmacnianiu poczucia przynależności uczniów do wspólnoty, ich partycypacji w działaniach społecznych oraz tworzeniu spójnego, bezpiecznego i wspierającego środowiska rozwojowego.
\n
W szczególności zaleca się:
\n
1)systematyczne budowanie partnerskich relacji z rodzicami, opartych na wzajemnym zaufaniu, szacunku i otwartości;
\n
2)tworzenie przestrzeni do regularnej i merytorycznej komunikacji z rodzicami na temat rozwoju, potrzeb i sukcesów dziecka, a także na temat programu pracy szkoły, form i metod kształcenia i wychowania;
\n
3)uwzględnianie perspektywy i wiedzy rodziców o dziecku przy planowaniu i dostosowywaniu procesu dydaktyczno-wychowawczego, szczególnie w przypadku dzieci o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych.
\n
II ETAP EDUKACYJNY (KLASY IV–VIII) JĘZYK POLSKI Cele kształcenia – wymagania ogólne 1.
\n
Etyczne, kreatywne i skuteczne komunikowanie się w mowie i piśmie w różnych sytuacjach i formach gatunkowych, także w środowisku cyfrowym.
\n
2.
\n
Interpretowanie różnorodnych utworów z uwzględnieniem kluczowych pojęć i istotnych kontekstów, w tym kulturowego, historycznego i filozoficznego.
\n
3.
\n
Rozumienie i analizowanie tekstów nieliterackich, w tym publicystycznych, użytkowych, popularnonaukowych i medialnych.
\n
4.
\n
Świadome i krytyczne korzystanie z przekazów medialnych.
\n
5.
\n
Rozwijanie zainteresowań lekturowych i kształtowanie pozytywnych nawyków czytelniczych.
\n
6.
\n
Rozwijanie świadomości językowej oraz poprawne i adekwatne do sytuacji posługiwanie się zasobami językowymi.
\n
7.
\n
Rozwijanie sprawczości przez działania twórcze i aktywne, odpowiedzialne uczestnictwo w życiu społecznym i kulturalnym.
\n
8.
\n
Autorefleksja i budowanie tożsamości osobistej oraz wspólnotowej, w odniesieniu do kultury lokalnej, narodowej, europejskiej i światowej, z uwzględnieniem wpływu człowieka na środowisko oraz klimat. ––79 81 – – Dziennik Ustaw Poz. 378 Uczenie się języka polskiego odgrywa kluczową rolę w procesie poznawania i rozumienia rzeczywistości oraz budowania tożsamości i relacji społecznych. W obliczu przemian współczesnego świata język polski stanowi pomost między tradycyjną kulturą pisma a nowymi formami przekazów audialnych i audiowizualnych. Zajęcia z języka polskiego służą przede wszystkim przygotowaniu do aktywnego i świadomego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym.
\n
Kluczowe w nauczaniu języka polskiego są interdyscyplinarność i otwarcie na wykorzystanie różnorodnych kontekstów w interpretacji wypowiedzi. Język polski obejmuje także edukację medialną, filmową i teatralną. Wiąże się to z rozwijaniem krytycznego odbioru przekazów i odpowiedzialnym korzystaniem z technologii cyfrowych. Pozwala to na przygotowanie do funkcjonowania w świecie łączącym tradycyjne i nowoczesne formy komunikacji.
\n
Treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności Wybrane wymagania szczegółowe zostały oznaczone jako należące do modułów: kultura, medialny oraz filozoficzny.
\n
Klasy IV–VI 1.
\n
Komunikacja.
\n
Pytanie wiodące: Jak komunikować się w sposób skuteczny, etyczny i budujący dobre relacje z innymi ludźmi w różnych sytuacjach życiowych?
\n
Uczeń:
\n
1)tworzy wypowiedź w mowie i piśmie w sposób pozwalający wyrazić myśl zgodnie z własną intencją;
\n
2)słucha rozmówcy w sposób uważny i zaangażowany;
\n
3)dostosowuje wypowiedź do sytuacji i odbiorcy;
\n
4)wyraża swoje potrzeby, emocje i uczucia w sposób zrozumiały, adekwatny do sytuacji i akceptowany społecznie;
\n
5)stosuje zasady grzeczności językowej;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje stanowisko w rozmowie – moduł filozoficzny;
\n
7)rozpoznaje komunikaty niewerbalne;
\n
8)przedstawia się, mówi o swoich doświadczeniach i zainteresowaniach;
\n
9)wykorzystuje pojęcia: komunikacja, nadawca, odbiorca, intencja wypowiedzi, komunikat niewerbalny, grzeczność językowa.
\n
–80 – Dziennik Ustaw
\n
–82 – 2.
\n
Poz. 378 Odbiór tekstów kultury.
\n
Pytanie wiodące: Jak i za pomocą jakich zabiegów wypowiedzi i zjawiska kultury oddziałują na odbiorcę?
\n
Uczeń:
\n
1)przedstawia uzasadnioną propozycję odczytania tekstów należących do różnych sztuk, w tym literatury, filmu, teatru, komiksu, muzyki, sztuk plastycznych, audialnych i audiowizualnych – moduł kultura;
\n
2)określa i porównuje perspektywy oraz intencje nadawców, tematykę i problematykę wypowiedzi jako różnych sposobów wyrażania postaw, intencji, emocji oraz myśli;
\n
3)określa i odnosi do rzeczywistych sytuacji wrażenia, jakie wywołują w nim wypowiedzi oraz zabiegi służące wywołaniu reakcji odbiorcy, w tym rozśmieszenia, wzruszenia, przestraszenia;
\n
4)określa elementy świata przedstawionego i specyfikę fikcjonalnych tekstów literackich, w tym realistycznych oraz fantastycznych, jako różnych sposobów wyrażania myśli i emocji;
\n
5)porównuje i ocenia postępowanie bohaterów, w tym w odniesieniu do własnych doświadczeń;
\n
6)rozpoznaje różne środki językowe i zabiegi artystyczne oraz określa ich oddziaływanie na wyobraźnię, przekonania, emocje oraz zmysły;
\n
7)interpretuje głosowo wybrane teksty;
\n
8)wykorzystuje pojęcia: tekst, tekst kultury, argument, fikcja, utwór realistyczny, utwór fantastyczny, mit, baśń, legenda, przypowieść, powieść, opowiadanie, świat przedstawiony, narrator, bohater, fabuła, podmiot mówiący, epitet, porównanie, wyliczenie, powtórzenie, metafora lub przenośnia, wyraz dźwiękonaśladowczy, rymy.
\n
3.
\n
Świadomość języka.
\n
Pytanie wiodące: Jak porozumiewać się skutecznie, poprawnie i etycznie, świadomie wykorzystując wiedzę o języku oraz zasoby językowe?
\n
Uczeń:
\n
1)rozpoznaje w wypowiedziach odmienne i nieodmienne części mowy, przypisuje im właściwe kategorie gramatyczne, stosuje poprawne formy wyrazów odmiennych w wypowiedziach ustnych i pisemnych; ––81 83 – – Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 analizuje nacechowanie emocjonalne i stylistyczne wyrazów oraz związków wyrazowych w zdaniu;
\n
3)bada różnice i zależności między częściami mowy a częściami zdania;
\n
4)buduje zdania poprawne pod względem logicznym i gramatycznym w mowie oraz piśmie, określa zależności między wyrazami w zdaniu, identyfikuje funkcje głównych części zdania oraz ich określeń;
\n
5)wyjaśnia znaczenie wyrazów w kontekście, korzystając ze słowników i innych źródeł informacji;
\n
6)wzbogaca słownictwo, stosuje w swoich wypowiedziach różne elementy leksykalne (np. wyrazy neutralne i wartościujące, wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne, związki frazeologiczne);
\n
7)wyjaśnia różnice między znaczeniem dosłownym a przenośnym wyrazów i związków wyrazowych;
\n
8)stosuje zasady pisowni, także z wykorzystaniem wiedzy o odmianie i wymowie wyrazów;
\n
9)stosuje znaki interpunkcyjne w różnych typach wypowiedzeń z wykorzystaniem wiedzy o składni;
\n
10)wykorzystuje pojęcia: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, spójnik, przyimek, liczba, osoba, rodzaj, przypadek, czas, tryb, stopniowanie, podmiot, orzeczenie, wypowiedzenie (oznajmujące, pytające, rozkazujące, wykrzyknikowe), równoważnik zdania, zdanie, zdanie pojedyncze, zdanie złożone, synonim, antonim, związek frazeologiczny, głoska dźwięczna i bezdźwięczna, głoska ustna i nosowa, samogłoska, spółgłoska, sylaba, kropka, przecinek, znak zapytania, wykrzyknik, cudzysłów, nawias, dwukropek.
\n
4.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
Pytanie wiodące: Jak za pomocą różnych form wypowiedzi i środków wyrazu przekazywać myśli, emocje i opinie różnym odbiorcom w różnych sytuacjach?
\n
Uczeń:
\n
1)tworzy notatki w różnych formach, syntetycznie ujmujące najważniejsze informacje z różnych źródeł, w tym z zajęć i podręcznika;
\n
2)przekształca cudze teksty, w tym formułuje pytania do tekstu i sporządza jego plan odtwórczy; ––82 84 – – Dziennik Ustaw
\n
3)Poz. 378 komponuje krótsze i dłuższe wypowiedzi o charakterze użytkowym, takie jak sprawozdanie i inne wypowiedzi relacjonujące, korespondencja tradycyjna i elektroniczna, samodzielnie przygotowana prezentacja multimedialna;
\n
4)tworzy różnorodne wypowiedzi argumentacyjne na tematy poruszane na zajęciach, formułuje i uzasadnia swoją opinię;
\n
5)opisuje przedmiot, krajobraz, sytuację, przeżycia oraz charakteryzuje postać, także w dłuższych wypowiedziach o charakterze twórczym;
\n
6)podejmuje różne działania o charakterze twórczym z wykorzystaniem języka i różnych form literackich, w tym lirycznych i narracyjnych, takich jak opowiadania o zróżnicowanej kompozycji, fabule, kreacji świata przedstawionego, oraz form dziennikarskich;
\n
7)posługuje się kompozycją i układem graficznym adekwatnymi do formy i charakteru wypowiedzi;
\n
8)wykorzystuje pojęcia: opinia, opis, charakterystyka, opowiadanie, list tradycyjny i elektroniczny, sprawozdanie, akapit, wstęp, rozwinięcie, zakończenie.
\n
5.
\n
Rozwijanie umiejętności autorefleksji i tworzenie tożsamości.
\n
Pytanie wiodące: Jak wyznawane wartości i role odgrywane w różnych wspólnotach kształtują tożsamość i odpowiedzialność za otaczający świat?
\n
Uczeń:
\n
1)opisuje istotne dla siebie wartości i prezentuje stanowisko wobec uniwersalnych wartości – moduł filozoficzny;
\n
2)omawia różne aspekty doświadczenia wspólnotowego, w tym dotyczące ich wartości w odniesieniu do różnych wspólnot, takich jak rodzina, społeczność szkolna, lokalna, narodowa – moduł filozoficzny;
\n
3)określa role, jakie odgrywa w różnych wspólnotach, w tym w rodzinie, szkole, grupie rówieśniczej, kraju itd. – moduł filozoficzny;
\n
6.
\n
4)omawia i ocenia swoje zaangażowanie w procesie uczenia się;
\n
5)rozpoznaje i nazywa emocje własne i innych.
\n
Elementy edukacji medialnej.
\n
Pytanie wiodące: Jak skutecznie, krytycznie i z dbałością o higienę psychiczną poruszać się w świecie przekazów medialnych i wzmacniać podmiotowość informacyjno-komunikacyjną? ––83 85 – – Dziennik Ustaw Poz. 378 Uczeń:
\n
1)aktywnie wyszukuje potrzebne informacje w różnorodnych źródłach – moduł medialny;
\n
2)odróżnia informacje o faktach od opinii – moduł medialny;
\n
3)korzysta z różnorodnych źródeł informacji do poszerzania własnej wiedzy i rozwijania zainteresowań – moduł medialny;
\n
4)rozpoznaje, w jaki sposób przekazy, w tym reklamy, wpływają na zachowania i kluczowe życiowe decyzje – moduł medialny;
\n
5)stosuje zasady higieny cyfrowej i opisuje zagrożenia wynikające z korzystania z Internetu, w tym uzależnienia od ekranów, telefonów, gier, komputerów i konsekwencje przeładowania informacyjnego – moduł medialny.
\n
7.
\n
Praktyki lekturowe.
\n
Pytanie wiodące: W jaki sposób teksty i nawyki lekturowe mogą pomóc zrozumieć siebie i świat?
\n
Uczeń:
\n
1)wybiera teksty zgodnie z preferencjami i zainteresowaniami oraz uzasadnia swój wybór;
\n
2)planuje proces czytania;
\n
3)dzieli się pierwszymi wrażeniami z przeczytanego tekstu;
\n
4)czyta w każdym roku szkolnym niemniej niż 4 dłuższe teksty literackie dla dzieci i młodzieży:
\n
a)wybrane wspólnie przez nauczyciela i uczniów z listy przykładowych tekstów do omówienia w klasach IV–VIII lub spoza tej listy,
\n
b)wśród których znajdują się teksty poruszające zagadnienia bliskie doświadczeniom uczniów, takie jak: dom, rodzina, relacje rówieśnicze, przyjaźń, emocje, relacje człowieka i natury, różnorodność, wspólnotowość;
\n
5)zapoznaje się z wybranymi fragmentami Biblii, w tym z opisem stworzenia świata oraz przypowieściami o miłosiernym Samarytaninie i o synu marnotrawnym, z wybranymi mitami greckimi, w tym o stworzeniu świata, o Syzyfie, o Dedalu i Ikarze, o Demeter i Korze, z baśniami i legendami ważnymi dla kultury światowej, europejskiej, narodowej i regionalnej; ––84 86 – – Dziennik Ustaw
\n
6)Poz. 378 czyta krótsze teksty literackie, w tym:
\n
a)utwory narracyjne,
\n
b)utwory liryczne,
\n
c)utwory o charakterze patriotycznym, w tym Mazurek Dąbrowskiego Józefa Wybickiego i Rotę Marii Konopnickiej;
\n
7)zapoznaje się z tekstami kultury należącymi do różnych sztuk, w tym filmu, teatru, malarstwa, rzeźby, muzyki, komiksu.
\n
Klasy VII i VIII 1.
\n
Komunikacja.
\n
Pytanie wiodące: Jak komunikować się w sposób skuteczny, etyczny i budujący dobre relacje z innymi ludźmi w różnych sytuacjach życiowych?
\n
Uczeń:
\n
1)komunikuje się w sposób asertywny, z uważnością na innych rozmówców;
\n
2)aktywnie słucha, parafrazuje wypowiedzi innych oraz zadaje pytania pogłębiające rozmowę i podtrzymujące kontakt – moduł medialny;
\n
3)uczestniczy w dyskusji i debacie z poszanowaniem perspektywy i przekonań innych uczestników, przekonuje do swoich racji – moduł medialny;
\n
4)udziela informacji zwrotnej i przyjmuje ją w różnych sytuacjach komunikacyjnych – moduł medialny;
\n
5)rozpoznaje przejawy agresji, dyskryminacji i manipulacji w języku oraz przeciwstawia się im – moduł medialny;
\n
6)wykorzystuje pojęcia: parafrazowanie, dyskusja, debata, informacja zwrotna, asertywność, agresja językowa, manipulacja, dyskryminacja, perswazja – moduł medialny.
\n
2.
\n
Odbiór tekstów kultury.
\n
Pytanie wiodące: Jak i za pomocą jakich zabiegów wypowiedzi oraz zjawiska kultury oddziałują na odbiorcę?
\n
Uczeń:
\n
1)interpretuje teksty należące do różnych sztuk, w tym literatury, filmu, teatru, komiksu, sztuk plastycznych, audialnych i audiowizualnych, z wykorzystaniem różnorodnych kontekstów – moduł kultura; ––85 87 –– Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 omawia różnice między utworami epickimi, lirycznymi i dramatycznymi, w tym jako różnymi sposobami wyrażania myśli, emocji i oddziaływania na odbiorców;
\n
3)określa różne perspektywy narratora i sposoby prowadzenia narracji, w tym narratora pierwszo- i trzecioosobowego, wszechwiedzącego, oraz opisuje ich wpływ na odbiorcę;
\n
4)rozpoznaje sposób prowadzenia argumentacji i kompozycję wypowiedzi jako formy porządkowania i wyrażania myśli oraz oddziaływania na odbiorców;
\n
5)wyszukuje, selekcjonuje, syntetyzuje i krytycznie ocenia informacje oraz opinie zawarte w wypowiedziach;
\n
6)porównuje teksty pod względem kryteriów zaproponowanych przez siebie i nauczyciela, w tym porównuje stanowiska i argumenty;
\n
7)wykorzystuje pojęcia: epika, liryka, dramat, tren, fraszka, bajka, argumentacja, kompozycja, tytuł, podtytuł, motto, nowela, punkt kulminacyjny, alegoria, kontrast, symbol, pytanie retoryczne, informacja, opinia.
\n
3.
\n
Świadomość językowa.
\n
Pytanie wiodące: Jak porozumiewać się skutecznie, poprawnie i etycznie, świadomie wykorzystując wiedzę o języku i zasoby językowe?
\n
Uczeń:
\n
1)tworzy rodzinę wyrazów i bada relacje między jej elementami, wykorzystuje wiedzę ze słowotwórstwa do bogacenia słownictwa;
\n
2)stosuje w swoich wypowiedziach czasowniki w różnych aspektach, trybach i stronach oraz określa ich funkcje w tekście, a także stosuje w swoich wypowiedziach różne rodzaje podmiotów, orzeczeń, przydawek, dopełnień i okoliczników w celu składniowego urozmaicenia wypowiedzi;
\n
3)określa relacje między zdaniami składowymi w zdaniu złożonym;
\n
4)rozpoznaje imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe oraz stosuje je w swoich wypowiedziach;
\n
5)wykorzystuje mowę zależną i niezależną w swoich wypowiedziach;
\n
6)dobiera różnorodne środki językowe adekwatnie do intencji, stylu i formy wypowiedzi;
\n
7)stosuje reguły interpunkcyjne w zdaniach złożonych i wielokrotnie złożonych, wykorzystuje interpunkcję jako narzędzie organizacji tekstu i podkreślania intencji wypowiedzi; ––86 88 –– Dziennik Ustaw
\n
8)Poz. 378 dokonuje korekty własnych wypowiedzi pod względem poprawności językowej i skuteczności komunikacyjnej;
\n
9)wykorzystuje pojęcia: formant, wyraz podstawowy, wyraz pochodny, rodzina wyrazów, aspekt, strona czasownika, przydawka, dopełnienie, okolicznik, zdanie złożone współrzędnie, zdanie złożone podrzędnie, imiesłów przymiotnikowy i przysłówkowy, imiesłowowy równoważnik zdania, mowa zależna, mowa niezależna, przysłowie, archaizm, neologizm, termin naukowy, wyraz potoczny, wulgaryzm.
\n
4.
\n
Tworzenie wypowiedzi.
\n
Pytanie wiodące: Jak za pomocą różnych form wypowiedzi i środków wyrazu przekazywać myśli, emocje oraz opinie różnym odbiorcom w różnych sytuacjach?
\n
Uczeń:
\n
1)przekształca cudze teksty, w tym streszcza je i parafrazuje;
\n
2)opisuje dzieło sztuki (np. obraz, grafikę, rzeźbę, fotografię, utwór muzyczny) z wykorzystaniem elementów interpretacji – moduł kultura;
\n
3)tworzy dłuższe wypowiedzi argumentacyjne ustne i pisemne, w tym rozprawkę, list otwarty i przemówienie;
\n
4)formułuje stanowisko, wspiera je argumentami i przykładami;
\n
5)tworzy wypowiedzi nieoficjalne i oficjalne o charakterze użytkowym, służące realizacji różnych celów, w tym prośby i zapytania, także w formie korespondencji elektronicznej;
\n
6)dostosowuje tworzone przez siebie wypowiedzi do sytuacji, słuchaczy i celu wypowiedzi, wykorzystuje wiedzę o języku, zasadach kompozycji i retoryce;
\n
7)wykorzystuje pojęcia: apostrofa, pytanie retoryczne, argument, kontrargument, wywód, teza, hipoteza, stanowisko, rozprawka, przemówienie, streszczenie, przykład.
\n
5.
\n
Rozwijanie umiejętności autorefleksji i tworzenie tożsamości.
\n
Pytanie wiodące: Jak wyznawane wartości i role odgrywane w różnych wspólnotach kształtują tożsamość i odpowiedzialność za otaczający świat?
\n
Uczeń:
\n
1)podejmuje refleksję o roli dziejów kultury i historii w rozumieniu współczesności; ––87 89 –– Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 omawia znaczenie symboli, języka i literatury w budowaniu tożsamości narodowej – moduł kultura;
\n
3)wyraża refleksję o charakterze filozoficznym inspirowaną tekstami – moduł filozoficzny;
\n
4)wyraża refleksję nad relacjami między człowiekiem a naturą w kontekście odpowiedzialności za Ziemię i na jej podstawie kształtuje swoje postawy życiowe;
\n
5)określa znaczenie własnej twórczości i uczestnictwa w kulturze w budowaniu odporności psychicznej – moduł kultura;
\n
6)wykorzystuje pojęcia: relacje, wartości uniwersalne, wspólnota, rodzina, społeczność szkolna, społeczność lokalna, naród, tożsamość narodowa, tożsamość osobista, współpraca w grupie, autorefleksja, odporność psychiczna, empatia, dialog, solidarność społeczna oraz dobro wspólne – moduł filozoficzny.
\n
6.
\n
Elementy edukacji medialnej.
\n
Pytanie wiodące: Jak skutecznie, krytycznie i z dbałością o higienę psychiczną poruszać się w świecie przekazów medialnych i wzmacniać podmiotowość informacyjno-komunikacyjną?
\n
Uczeń:
\n
1)rozpoznaje czynniki wpływające na dostępność, wiarygodność i bezstronność przekazów oraz na ich odbiór, a także rozpoznaje fałsz i dezinformację – moduł medialny;
\n
2)odnajduje różne treści w mediach i Internecie, ocenia ich wartość i uzasadnia swoją ocenę – moduł medialny;
\n
3)uzyskuje informacje za pomocą narzędzi opartych na sztucznej inteligencji i weryfikuje je w innych źródłach – moduł medialny;
\n
4)stosuje zasady etycznego wykorzystania treści medialnych – moduł medialny;
\n
5)wykorzystuje pojęcia: analiza krytyczna, bańka informacyjna, błędy poznawcze, higiena cyfrowa, krytyczne myślenie, profilowanie treści, przekaz informacyjny, przekaz medialny, przeładowanie informacyjne, fałszywe informacje, dezinformacja – moduł medialny. ––88 90 – – Dziennik Ustaw 7.
\n
Poz. 378 Praktyki lekturowe.
\n
Pytanie wiodące: W jaki sposób teksty i nawyki lekturowe mogą pomóc zrozumieć siebie i świat?
\n
Uczeń:
\n
1)czyta następujące teksty z klasyki literatury polskiej:
\n
a)Jan Kochanowski, Tren VII i Tren VIII, wybrane fraszki,
\n
b)Ignacy Krasicki, wybrane bajki,
\n
c)Adam Mickiewicz, Dziady część II, Reduta Ordona, Śmierć pułkownika, Pan Tadeusz – Inwokacja, wybrana ballada,
\n
d)Juliusz Słowacki, Balladyna,
\n
e)wybrana nowela Bolesława Prusa lub Henryka Sienkiewicza,
\n
f)Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec,
\n
g)wybrane opowiadanie lub jednoaktówka Sławomira Mrożka,
\n
h)wybrane opowiadanie Idy Fink;
\n
2)czyta w każdym roku szkolnym niemniej niż 4 dłuższe utwory literackie, w tym:
\n
a)wybrane wspólnie przez nauczyciela i uczniów z listy przykładowych tekstów do omówienia w klasach IV–VIII lub spoza tej listy: – teksty epickie reprezentujące różne sposoby prowadzenia narracji, – utwory należące do literatury gatunkowej (np. fantasy, science fiction, kryminalne, przygodowe, obyczajowe),
\n
b)teksty z kanonu literatury światowej;
\n
3)zapoznaje się ze zróżnicowanymi tematycznie i gatunkowo tekstami, w tym:
\n
a)wybranymi utworami poetyckimi Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Julii Hartwig, Zbigniewa Herberta, Marii Konopnickiej, Urszuli Kozioł, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Agnieszki Osieckiej, Haliny Poświatowskiej, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, Wisławy Szymborskiej, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego,
\n
b)wypowiedziami i przekazami medialnymi: relacjonującymi (np. wiadomość prasowa, reportaż, sprawozdanie), wyrażającymi stanowisko (np. felieton, przemówienie), popularnonaukowymi i filozoficznymi – moduł filozoficzny,
\n
c)podejmującymi refleksję nad relacjami między człowiekiem a naturą, jednostką a społeczeństwem oraz obywatelem a władzą. –– 91 89–– Dziennik Ustaw Poz. 378 Przykładowe teksty do omówienia w klasach IV–VIII 1.
\n
Teksty narracyjne i dramatyczne:
\n
1)Adam Bahdaj, Do przerwy 0:1 lub inna powieść;
\n
2)Justyna Bednarek, Dom numer 5;
\n
3)Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka, Szeptane lub inna powieść;
\n
4)Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty);
\n
5)Karol Olgierd Borchardt, Znaczy Kapitan;
\n
6)Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść;
\n
7)Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów;
\n
8)Marine Carteron, wybrana powieść z serii Podpalacze książek;
\n
9)Joanna Chmielewska, Nawiedzony dom, Zwyczajne życie;
\n
10)Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna;
\n
11)Carlo Collodi, Pinokio;
\n
12)Sarah Crossan, Kasieńka, My dwie, my trzy, my cztery, Tippi i ja, Kończy się czas;
\n
13)Charles Dickens, Opowieść wigilijna;
\n
14)Lloyd Cassel Douglas, Wielki Rybak;
\n
15)Jacek Dukaj, Wroniec;
\n
16)Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie;
\n
17)Michael Ende, Momo, Niekończąca się historia;
\n
18)John Flanagan, wybrana powieść z cyklu Zwiadowcy;
\n
19)Aleksander Fredro, Zemsta, Śluby panieńskie;
\n
20)Olaf Fritsche, Skarb Troi;
\n
21)Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze;
\n
22)Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania;
\n
23)Grzegorz Kasdepke, wybrana powieść;
\n
24)Jacqueline Kelly, Ewolucja według Calpurnii Tate;
\n
25)Emilia Kiereś, Rzeka;
\n
26)Joseph Rudyard Kipling, Księga dżungli;
\n
27)Nancy H. Kleinbaum, Stowarzyszenie umarłych poetów;
\n
28)Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka;
\n
29)Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi;
\n
30)Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka;
\n
31)Zofia Kossak-Szczucka, Topsy i Lupus, wybrane opowiadanie z tomu Bursztyny;
\n
32)Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów; ––90 92 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
33)Alice Kuipers, Najgorsza rzecz, jaką zrobiła, Życie na drzwiach lodówki: powieść w notatkach;
\n
34)Selma Lagerlöf, Cudowna podróż;
\n
35)Ursula K. Le Guin, Czarnoksiężnik z Archipelagu;
\n
36)Stanisław Lem, Cyberiada, Bajki robotów;
\n
37)Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe;
\n
38)Clive Staples Lewis, wybrana powieść z cyklu Opowieści z Narnii;
\n
39)Astrid Lindgren, Bracia Lwie Serce, Ronja, córka zbójnika;
\n
40)Kornel Makuszyński, wybrana powieść;
\n
41)Andrzej Maleszka, wybrana powieść z cyklu Magiczne drzewo;
\n
42)Alan Aleksander Milne, Kubuś Puchatek;
\n
43)Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni (Chłopcy z ulicy Pawła);
\n
44)Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza (Anne z Zielonych Szczytów);
\n
45)Brandon Mull, Wojna cukierkowa, Baśniobór;
\n
46)Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść z cyklu Jeżycjada;
\n
47)Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa;
\n
48)Ewa Nowak, Pajączek na rowerze;
\n
49)Longin Jan Okoń, Tecumseh;
\n
50)George Orwell, Folwark zwierzęcy;
\n
51)Ferdynand Antoni Ossendowski, Słoń Birara;
\n
52)Raquel Jaramillo Palacio, Cudowny chłopak;
\n
53)Katherine Paterson, Most do Terabithii;
\n
54)Sara Pennypacker, Pax;
\n
55)Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny;
\n
56)Rick Riordan, wybrana powieść z cyklu Percy Jackson i bogowie olimpijscy;
\n
57)J.K. Rowling, wybrana powieść o Harrym Potterze;
\n
58)Katarzyna Ryrych, Król, Wyspa mojej siostry, Lato na Rodos;
\n
59)Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę;
\n
60)Éric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża;
\n
61)William Shakespeare, Romeo i Julia, Sen nocy letniej;
\n
62)Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy, W pustyni i w puszczy, Quo vadis;
\n
63)Linn Skåber, Młodość. Wyznania nastolatków;
\n
64)Nancy Springer, wybrana powieść z cyklu Enola Holmes;
\n
65)Erin Stewart, Blizny jak skrzydła; ––91 93 – – Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
66)Marcin Szczygielski, Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka Czasu, czyli wielka ucieczka Rafała od kiedyś przez wtedy do teraz i wstecz;
\n
67)Alfred Szklarski, wybrana powieść o Tomku Wilmowskim;
\n
68)Dorota Terakowska, Tam, gdzie spadają anioły, Córka czarownic;
\n
69)John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem;
\n
70)Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera;
\n
71)Katarzyna Wasilkowska, Już, już!;
\n
72)Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13;
\n
73)Louis de Wohl, Posłaniec króla;
\n
74)Karol Wojtyła, wybrany utwór;
\n
75)Markus Zusak, Złodziejka książek;
\n
76)Stefan Żeromski, Syzyfowe prace, Siłaczka.
\n
2.
\n
Antologie i wybory tekstów:
\n
1)Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach, autorzy: Paweł Beręsewicz, Wojciech Cesarz, Barbara Kosmowska, Andrzej Maleszka, Katarzyna Ryrych, Katarzyna Terechowicz;
\n
2)Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni);
\n
3)Wszystkie kolory świata, autorzy zebrani (Michał Rusinek i inni);
\n
4)wiersze poetów dawnych i współczesnych niewymienionych w podstawie programowej;
\n
5)3. zbiory mitologii światowej (np. słowiańskiej, skandynawskiej, staroegipskiej).
\n
Teksty publicystyczne, popularnonaukowe, filozoficzne, biograficzne, literatura faktu:
\n
1)Francesco D’Adamo, Iqbal;
\n
2)Jacek Dąbała, wybrany tekst ze zbioru Media ćwiczą rozum. Vademecum rozsądku dla obywateli, polityków i dziennikarzy;
\n
3)Anna Dziewit-Meller, Damy, dziewuchy, dziewczyny. Historia w spódnicy;
\n
4)Umberto Eco, wybrany felieton ze zbiorów Zapiski na pudełku od zapałek;
\n
5)Arkady Fiedler, Dywizjon 303;
\n
6)Rachel Firth, Minna Lacey, Jordan Akpojaro, Filozofia dla początkujących;
\n
7)André Frossard, Nie lękajcie się! Rozmowy z Janem Pawłem II;
\n
8)Natalia Gancarz, Mietek na wojnie; ––92 94 – – Dziennik Ustaw
\n
9)Poz. 378 Magdalena Grzebałkowska, Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia (wybrany reportaż);
\n
10)Boguś Janiszewski, wybrana pozycja z serii To, o czym dorośli ci nie mówią lub Wyzwania;
\n
11)Leszek Kołakowski, Mini-wykłady o maxi-sprawach, 13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych (wybrany fragment);
\n
12)Simona Kossak, Serce i pazur. Opowieści o uczuciach zwierząt;
\n
13)Anna Kowalczyk, Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich;
\n
14)Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty);
\n
15)Anna Mieszkowska, Dzieci Ireny Sendlerowej;
\n
16)Nela Mała Reporterka, wybrany utwór;
\n
17)Lidia Ostałowska, Bezprizorni;
\n
18)Marie Pavlenko, A kiedy zniknie pustynia;
\n
19)Łukasz Pilip, Podwórko bez trzepaka. Reportaże z dzieciństwa (wybrany reportaż);
\n
20)Michel Piquemal, Bajki filozoficzne;
\n
21)Magdalena Rigamonti, Niewygodni. Mówią prawdę o wojnie (wywiad z Adą Willenberg lub inny);
\n
22)Michał Rusinek, Szalik. O Wisławie Szymborskiej dla dzieci;
\n
23)Maria Strzelecka, Simona;
\n
24)Justyna Suchecka, Young power. 30 historii o tym, jak młodzi zmieniają świat;
\n
25)Zbigniew Urbanyi, Na szlaku kliprów i windjammerów (fragmenty);
\n
26)Melchior Wańkowicz, Bitwa o Monte Cassino, Ziele na kraterze;
\n
27)Urszula Zajączkowska, Patyki, badyle.
\n
W ramach zajęć z języka polskiego uczniowie zdobywają doświadczenia edukacyjne, które wspierają ich rozwój osobisty, psychiczny i społeczny oraz budują poczucie sprawczości.
\n
Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracę.
\n
W przypadku klas IV–VI uczeń:
\n
1)raz w roku szkolnym uczestniczy w spektaklu teatralnym (np. w teatrze tradycyjnym, muzycznym, w teatrze lalek) lub w innym wydarzeniu kulturalnym (np. koncercie, wystawie na żywo lub on-line); ––93 95 – – Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 raz w trakcie nauki w klasach IV–VI: a) tworzy w grupie krótką formę artystyczną (np. przedstawienie teatralne, film, teledysk, słuchowisko lub podcast na podstawie wybranej baśni, legendy, mitu lub innego tekstu literackiego), a następnie prezentuje ją na forum klasy, b) realizuje indywidualnie lub w grupie projekt twórczy związany z przeczytaną lekturą (np. przygotowuje konkurs lub grę fabularną opartą na fabule dzieła, tworzy nowe okładki lub obwoluty korelujące z treścią, opracowuje komiks na podstawie tekstu, odgrywa scenki lub przygotowuje improwizacje na podstawie lektury), c) projektuje w grupie i realizuje projekt czytelniczy mający na celu rozwijanie zainteresowania literaturą oraz promujący kulturę czytelnictwa.
\n
W przypadku klas VII i VIII uczeń:
\n
1)raz w roku szkolnym: a) uczestniczy w spektaklu teatralnym (np. w teatrze tradycyjnym, muzycznym, w teatrze lalek) lub w innym wydarzeniu kulturalnym (np. koncercie, wystawie na żywo lub on-line), b) przygotowuje i przedstawia indywidualnie przegląd prasy, mediów i innych źródeł na zadany temat;
\n
2)raz w trakcie nauki w klasach VII i VIII: a) tworzy w grupie krótką formę artystyczną (np. przedstawienie teatralne, film, teledysk, słuchowisko lub podcast na podstawie własnego scenariusza), a następnie prezentuje ją na forum klasy, b) uczestniczy w zorganizowanej dyskusji lub debacie (np. oksfordzkiej, „za i przeciw”, sokratejskiej, panelowej) na temat związany z przeczytaną lekturą.
\n
Warunki i sposób realizacji Nauka w klasach IV–VIII przypada na kluczowy okres rozwojowy, w którym młodzi ludzie kształtują poczucie sprawczości i uczą się samodzielnego oraz krytycznego myślenia, szczególnie wobec przekazów medialnych. To jednocześnie czas budowania dobrostanu psychicznego uczniów przez wspieranie formowania się ich tożsamości indywidualnej i zbiorowej oraz wzmacnianie odporności psychicznej w obliczu wyzwań rozwojowych.
\n
Nauczyciel, planując pracę, powinien uwzględniać wiedzę o dynamice rozwojowej charakterystyczną dla tego etapu, uwzględniając fakt, że uczniowie przechodzą intensywne procesy: poznawania świata i kształtowania postaw wobec niego, odkrywania kultury i jej Dziennik Ustaw ––94 96 – – Poz. 378 wytworów, doskonalenia umiejętności komunikowania się z innymi oraz rozwoju myślenia od konkretnego ku abstrakcyjnemu.
\n
Fundamenty edukacji w zakresie języka polskiego w klasach IV–VI są budowane przez praktykę komunikacyjną i doświadczenia czytelnicze – uczniowie poznają różnorodne teksty dostosowane do ich możliwości, co wspiera rozwój zainteresowań czytelniczych. W klasach VII i VIII wzrasta poziom złożoności pracy z tekstami i przekazami medialnymi przy jednoczesnym wprowadzaniu elementów wiedzy teoretycznej – tam, gdzie to konieczne, uczniowie posługują się stosownymi terminami. Uczniowie zapoznają się także z tekstami literackimi wskazanymi na liście obejmującej wybrane dzieła klasyki polskiej, które umożliwiają zaznajomienie się z różnymi zjawiskami literackimi istotnymi dla kultury narodowej. W procesie dydaktycznym ważne jest także zapewnienie nauczycielom i uczniom swobody w doborze tekstów oraz zaplanowanie wystarczającego czasu na ich pogłębioną analizę, co sprzyja rozwijaniu kreatywności, samodzielności myślenia i sprawczości oraz umożliwia dostosowanie procesu uczenia się do indywidualnych potrzeb i zainteresowań uczniów.
\n
Nauczyciele dobierają teksty różnorodne tematycznie i gatunkowo, wykorzystując zróżnicowane formy ich odbioru: e-booki, audiobooki i zasoby cyfrowe. W zakresie nauki o języku ograniczają kategorie gramatyczne do niezbędnych, koncentrując się na perspektywie komunikologicznej, wprowadzają elementy teorii literatury, wyjaśniając funkcje zabiegów artystycznych i retorycznych, oraz wspierają budowanie i doskonalenie warsztatu pisarskiego.
\n
Proces edukacyjny obejmuje kształtowanie umiejętności komunikacyjnych przez wypowiedzi ustne, aktywne słuchanie i udział w dyskusji, a także funkcjonalne rozwijanie świadomości językowej przez tworzenie warunków do odkrywania języka przez obserwację oraz analizę intencji i funkcji wypowiedzi.
\n
Odpowiedzialność nauczycieli polega na stworzeniu środowiska uczenia się, które nie tylko respektuje naturalne procesy rozwojowe, ale także aktywnie je wspiera przez dostosowywanie metod nauczania, form współpracy i wymagań do indywidualnych potrzeb oraz możliwości każdego ucznia. Nauczyciele tworzą wspierające środowisko uczenia się na podstawie zasad projektowania uniwersalnego dla edukacji, rozwijając podmiotowość i sprawczość uczniów przez włączanie ich w podejmowanie decyzji takich jak wybór lektury. Stwarzają sytuacje edukacyjne umożliwiające działania grupowe, współpracę i pracę projektową, a także systematycznie wykorzystują informację zwrotną w procesie uczenia się.
\n
Realizacji tych założeń sprzyja ukierunkowanie na działania praktyczne, kształtowanie umiejętności i nawyków, w tym mówienia, pisania, słuchania i czytania, oraz wykorzystywanie ––95 97 – – Dziennik Ustaw Poz. 378 doświadczeń uczniów do budowania sytuacji dydaktycznych i poszerzania ich wiedzy.
\n
Istotnym elementem edukacji jest również aktywność społeczna i lokalna: stymulowanie działań na rzecz wspólnoty, organizowanie debat, projektów i tworzenie petycji dotyczących problemów lokalnych oraz wykorzystywanie narzędzi polonistycznych do promowania inicjatyw uczniowskich.
\n
Szkoła powinna wspierać nauczycieli w prowadzeniu procesu dydaktycznego, zapewniając odpowiednie warunki, w tym:
\n
1)dostęp do księgozbioru, z uwzględnieniem zarówno współczesnych utworów literatury dziecięcej i młodzieżowej, dostosowanych do potrzeb i zainteresowań uczniów, jak i utworów z listy lektur dla klas IV–VIII;
\n
2)sprzęt elektroniczny oraz dostęp do Internetu i różnorodnych narzędzi cyfrowych, w tym platform edukacyjnych i portali informacyjnych, wspierających realizację wymagań szczegółowych z zakresu edukacji medialnej;
\n
3)promowanie czytelnictwa przez tworzenie kącików czytelniczych w klasach lub we wspólnej przestrzeni szkolnej;
\n
4)organizowanie spotkań z lokalnymi twórcami kultury lub dziennikarzami.
\n
JĘZYK OBCY NOWOŻYTNY Cele kształcenia − wymagania ogólne 1.
\n
Posługiwanie się środkami językowymi: leksykalnymi, gramatycznymi, fonetycznymi i ortograficznymi.
\n
2.
\n
Rozumienie wypowiedzi ustnych i pisemnych.
\n
3.
\n
Tworzenie wypowiedzi ustnych i pisemnych.
\n
4.
\n
Uczestniczenie w rozmowie i reagowanie w sytuacjach życia codziennego, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub pisemnie.
\n
5.
\n
Przekształcanie przekazu w ramach tego samego języka obcego nowożytnego oraz między językami, a także z formy ustnej, pisemnej lub wizualnej na inną formę.
\n
6.
\n
Posługiwanie się strategiami i technikami uczenia się języka obcego nowożytnego.
\n
7.
\n
Rozwijanie otwartości na różnorodność kulturową.
\n
Podstawa programowa w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny jest wspólna dla wszystkich języków obcych nowożytnych.
\n
–96 – Dziennik Ustaw
\n
–98 – Poz. 378 Nadrzędnym celem kształcenia w zakresie języka obcego nowożytnego jest skuteczne porozumiewanie się, w szczególności w mowie, przy czym w przypadku języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi dotyczy to najbardziej typowych sytuacji życia codziennego. Osiągnięcie tak zarysowanego celu jest możliwe przede wszystkim dzięki zorientowaniu kształcenia w zakresie języka obcego nowożytnego na wykorzystanie tego języka w kontekstach praktycznych, m.in. przez aranżowanie na zajęciach sytuacji komunikacyjnych bliskich doświadczeniom uczniów oraz adekwatnych do ich wieku.
\n
Uczniowie rozwijają umiejętność rozumienia innych, wyrażania swoich myśli i reagowania na wypowiedzi sformułowane w języku obcym nowożytnym, co stwarza im możliwość ekspresji własnej, pogłębia rozumienie świata, a także konfrontuje z różnorodnością językową i kulturową. Zajęcia z języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy i drugi powinny również przyczynić się do rozwijania przez uczniów umiejętności uczenia się języków obcych nowożytnych.
\n
Podstawa programowa w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny określa wymagania dla czterech poziomów biegłości językowej, zwanych dalej „poziomami”. Poziomy te zostały oznaczone symbolami wynikającymi z Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego i są to: A1, A1+, A2 i B1. Ze względu na specyfikę danego języka obcego nowożytnego, wynikającą m.in. ze stopnia skomplikowania systemu gramatycznego lub reguł dotyczących zachowania grzeczności językowej, przyjęto, że oczekiwanym od ucznia na zakończenie nauki w klasie VIII poziomem biegłości językowej w przypadku:
\n
1)języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy jest – poziom A2;
\n
2)języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi jest – poziom A1.
\n
Każdy nauczyciel języka obcego nowożytnego – zarówno nauczanego jako pierwszy, jak i jako drugi – uwzględniając możliwości i kompetencje językowe uczniów, może podjąć decyzję o realizacji podstawy programowej w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny na poziomie wyższym niż oczekiwany. ––97 99 – – Dziennik Ustaw Poz. 378 Tabela nr 1. Możliwości realizacji podstawy programowej w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny nauczany jako pierwszy albo drugi Klasy Język obcy nowożytny nauczany jako pierwszy Język obcy nowożytny nauczany jako drugi poziom oczekiwany poziom wyższy poziom oczekiwany poziom wyższy IV–VIII A2*) B1 – – VII i VIII – – A1*) A1+ Dla każdego poziomu podstawy programowej w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny założono do realizacji 7 celów, które są jednakowe dla wszystkich języków obcych nowożytnych nauczanych w szkole podstawowej. Treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności, których liczba i złożoność rośnie adekwatnie do realizowanego poziomu (A1, A1+, A2, B1) – służą realizacji założonych celów.
\n
W nauczaniu języka obcego nowożytnego obowiązują zasady spiralności, czyli cyklicznego powracania do wcześniej omawianych zagadnień, i kumulatywności, czyli nadbudowywania wiadomości i umiejętności przy każdym powrocie do zagadnienia wcześniej omawianego.
\n
W przypadku przedmiotu język obcy nowożytny realizowanego w rozszerzonym wymiarze godzin w oddziale dwujęzycznym nauczyciel prowadzi proces dydaktyczny w taki sposób, aby uczniowie osiągali wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności określone w poniższej tabeli.
\n
Tabela nr 2. Możliwości realizacji podstawy programowej w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny w oddziałach dwujęzycznych Poziom podstawy programowej realizowanej w zakresie języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy albo drugi *) Poziom podstawy programowej realizowanej w zakresie języka obcego nowożytnego w oddziale dwujęzycznym A1 A1+ A1+ A2 Najniższy poziom podstawy programowej w zakresie przedmiotu język obcy nowożytny realizowany w:
\n
1)klasach IV–VIII – w przypadku języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy;
\n
2)klasach VII i VIII – w przypadku języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi. –– 98 100–– Dziennik Ustaw Poz. 378 A2 A2 oraz wybrane wymagania szczegółowe podstawy programowej na poziomie B1 B1 B1 oraz wybrane zakresy leksykalne i teksty (czytane, słuchane, tworzone) w zakresie przedmiotów nauczanych dwujęzycznie W przypadku przedmiotu język obcy nowożytny realizowanego w oddziale dwujęzycznym, w którym będą rozszerzane wymagania szczegółowe określone dla:
\n
1)poziomu A1 – nauczyciel powinien prowadzić proces dydaktyczny w taki sposób, aby uczniowie osiągali wymagania szczegółowe dla poziomu A1+,
\n
2)poziomu A1+ – nauczyciel powinien prowadzić proces dydaktyczny w taki sposób, aby uczniowie osiągali wymagania szczegółowe dla poziomu A2,
\n
3)poziomu A2 – nauczyciel powinien prowadzić proces dydaktyczny w taki sposób, aby uczniowie osiągali wymagania szczegółowe dla poziomu A2 oraz wybrane wymagania szczegółowe określone w podstawie programowej dla poziomu B1, adekwatnie do możliwości grupy,
\n
4)poziomu B1 – nauczyciel powinien prowadzić proces dydaktyczny w taki sposób, aby uczniowie osiągali wymagania szczegółowe dla poziomu B1
\n
–przy czym podczas dodatkowych godzin uczeń powinien rozwijać znajomość środków językowych oraz doskonalić umiejętności językowe, a w przypadku przedmiotów nauczanych dwujęzycznie rozwijać je także w odniesieniu do treści nauczania tych przedmiotów, a wymaganie szczegółowe z działu dziesiątego pkt 1 powinno się rozszerzyć o podstawową wiedzę dotyczącą m.in. literatury, historii, geografii kraju nauczanego języka.
\n
Treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności Poziom A1 1.
\n
Uczeń posługuje się elementarnym zasobem środków leksykalnych i fonetycznych oraz minimalnym zasobem środków gramatycznych i ortograficznych niezbędnych do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności w zakresie tematów:
\n
1)człowiek: dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania; ––99 101–– Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 miejsce zamieszkania: dom, pomieszczenia i wyposażenie domu, obowiązki domowe;
\n
3)edukacja: szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się, przybory szkolne, zajęcia pozalekcyjne;
\n
4)praca: zawody i związane z nimi czynności, miejsce pracy;
\n
5)życie prywatne: rodzina, znajomi i przyjaciele, czynności życia codziennego, przedmioty codziennego użytku, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego;
\n
6)żywienie: artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, lokale gastronomiczne;
\n
7)zakupy i usługi: rodzaje sklepów, towary i ich cechy, odzież, sprzedawanie i kupowanie;
\n
8)podróżowanie i turystyka: środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa;
\n
9)sport: dyscypliny sportu, obiekty sportowe, uprawianie sportu;
\n
10)zdrowie: części ciała, samopoczucie, choroby i ich objawy;
\n
11)świat przyrody: pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz.
\n
2.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje) artykułowane wyraźnie i powoli, w standardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje nadawcy lub autora, kontekst (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);
\n
3)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w niej określone informacje.
\n
3.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi pisemne (np. e-maile, SMS-y, napisy, ulotki, etykiety, jadłospisy, ogłoszenia, rozkłady jazdy, historyjki obrazkowe z tekstem, posty, teksty narracyjne):
\n
1)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje autora, kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, czas, miejsce, sytuację);
\n
2)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w nim określone informacje.
\n
–100 – Dziennik Ustaw
\n
–102 – 4.
\n
Poz. 378 Uczeń tworzy bardzo krótkie i proste wypowiedzi ustne, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z teraźniejszości;
\n
3)opowiada o czynnościach i doświadczeniach z przeszłości z użyciem kilkunastu wybranych czasowników (np. być, mieć, iść, robić, brać, widzieć, kupować, jeść, pić, grać, dawać, dostawać);
\n
5.
\n
4)przedstawia intencje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża swoje opinie;
\n
7)wyraża uczucia i emocje.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy bardzo krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. wiadomość, post, e-mail, historyjkę), z zachowaniem zasad grzeczności językowej oraz, jeżeli to konieczne, zasad konstruowania tekstów danego rodzaju:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z teraźniejszości;
\n
3)opowiada o czynnościach z przeszłości z użyciem kilku do kilkunastu wybranych czasowników (np. być, mieć, iść, robić, brać, widzieć, kupować, jeść, pić, grać, dawać, dostawać);
\n
6.
\n
4)przedstawia intencje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża swoje opinie;
\n
7)wyraża uczucia i emocje.
\n
Uczeń reaguje ustnie w najbardziej typowych sytuacjach życia codziennego w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby; ––101 103 –– Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 nawiązuje kontakty towarzyskie, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę, podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie, powtórzenie lub sprecyzowanie, upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia;
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
\n
5)wyraża swoje upodobania i intencje, pyta o upodobania i intencje innych osób;
\n
6)składa życzenia i odpowiada na nie;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, złość);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
7.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy – w reakcji na najbardziej typowe sytuacje życia codziennego – bardzo prosty tekst pisany (np. wiadomość, formularz, post, e-mail, komentarz, wpis na czacie lub forum) w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, z zachowaniem zasad grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. na czacie), podtrzymuje rozmowę, w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie lub sprecyzowanie;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz);
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
\n
5)wyraża swoje upodobania i intencje, pyta o upodobania i intencje innych osób;
\n
6)składa życzenia i odpowiada na nie;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje; ––102 104 – – Dziennik Ustaw
\n
9)Poz. 378 prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, złość);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
8.
\n
Uczeń przetwarza bardzo prosty tekst ustnie lub pisemnie:
\n
1)przekazuje w języku obcym nowożytnym lub języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
\n
2)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim;
\n
3)pracując w parze lub w grupie, uzgadnia znaczenie przeczytanego lub wysłuchanego tekstu;
\n
4)pracując w parze lub w grupie, współtworzy wypowiedź pisemną lub ustną;
\n
5)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
\n
6)przekazuje w języku polskim informacje zawarte w obcojęzycznych materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach).
\n
9.
\n
Uczeń posługuje się strategiami i technikami uczenia się języka obcego nowożytnego, w tym z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych, adekwatnymi do realizowanego zadania oraz zgodnymi z jego indywidualnymi preferencjami:
\n
1)posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami);
\n
2)wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym);
\n
3)współdziała w parze lub w grupie w celu doskonalenia własnych umiejętności językowych lub pomocy innym uczniom w rozwijaniu ich umiejętności językowych;
\n
4)korzysta z różnych źródeł informacji w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych; ––103 105 – – Dziennik Ustaw
\n
5)Poz. 378 stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) oraz strategie kompensacyjne w przypadku braków leksykalnych (np. upraszczanie wypowiedzi, zastępowanie wyrazu innym, opisywanie, wykorzystywanie środków niewerbalnych);
\n
6)dokonuje samooceny własnej pracy oraz własnych postępów w nauce języka obcego nowożytnego;
\n
7)wykorzystuje informację zwrotną, w tym o popełnionym błędzie, jako wskazówkę dotyczącą zakresu wiedzy lub umiejętności, które wymagają doskonalenia lub rozwijania.
\n
10.Uczeń rozwija wiedzę, umiejętności oraz postawy, w tym rozumienie własnej tożsamości kulturowej, niezbędne do efektywnego funkcjonowania w wielokulturowym świecie:
\n
1)wykorzystuje wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności;
\n
2)dostrzega podobieństwa i różnice między kulturą własną, kulturą kraju ojczystego a kulturą społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, uwzględniając kontekst lokalny, europejski i globalny;
\n
3)przejawia wrażliwość międzykulturową;
\n
4)odróżnia stereotypy od faktów dotyczących kultury własnej, kultury kraju ojczystego oraz kultury społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym;
\n
5)wykazuje ciekawość poznawczą oraz otwartość wobec innych kultur.
\n
Poziom A1+ 1.
\n
Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych: leksykalnych, gramatycznych, fonetycznych i ortograficznych, niezbędnych do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności, w zakresie tematów:
\n
1)człowiek: dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania;
\n
2)miejsce zamieszkania: dom, pomieszczenia i wyposażenie domu, obowiązki domowe;
\n
3)edukacja: szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się, przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne;
\n
––104 106 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
4)praca: zawody i związane z nimi czynności, miejsce pracy;
\n
5)życie prywatne: rodzina, znajomi i przyjaciele, czynności życia codziennego, przedmioty codziennego użytku, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości;
\n
6)żywienie: artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, nawyki żywieniowe, lokale gastronomiczne;
\n
7)zakupy i usługi: rodzaje sklepów, towary i ich cechy, odzież, sprzedawanie i kupowanie;
\n
8)podróżowanie i turystyka: środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa, wycieczki, zwiedzanie;
\n
9)kultura: uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje;
\n
10)sport: dyscypliny sportu, obiekty sportowe, uprawianie sportu;
\n
11)zdrowie: części ciała, tryb życia, samopoczucie, choroby, ich objawy;
\n
12)świat przyrody: pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz.
\n
2.
\n
Uczeń rozumie bardzo proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje) artykułowane wyraźnie i powoli, w standardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje nadawcy lub autora, kontekst (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);
\n
3)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w niej określone informacje.
\n
3.
\n
Uczeń rozumie proste wypowiedzi pisemne (np. e-maile, SMS-y, napisy, ulotki, etykiety, jadłospisy, ogłoszenia, newsy, rozkłady jazdy, instrukcje, historyjki obrazkowe z tekstem, wywiady, posty, teksty narracyjne i literackie):
\n
1)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje autora, kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, formalny i nieformalny styl tekstu, czas, miejsce, sytuację);
\n
2)rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu;
\n
3)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w nim określone informacje. ––105 107 – – Dziennik Ustaw 4.
\n
Poz. 378 Uczeń tworzy bardzo krótkie i proste wypowiedzi ustne, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości oraz teraźniejszości;
\n
5.
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża swoje opinie;
\n
7)wyraża uczucia i emocje;
\n
8)udziela wskazówek i instrukcji.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy bardzo krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. wiadomość, post, e-mail, historyjkę), z zachowaniem zasad grzeczności językowej oraz, jeżeli to konieczne, zasad konstruowania tekstów danego rodzaju:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości oraz teraźniejszości;
\n
6.
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża swoje opinie;
\n
7)wyraża uczucia i emocje;
\n
8)udziela wskazówek i instrukcji.
\n
Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach życia codziennego w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę, podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie, powtórzenie lub sprecyzowanie, upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia; ––106 108 – – Dziennik Ustaw
\n
4)Poz. 378 wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
\n
5)wyraża swoje upodobania i intencje, pyta o upodobania i intencje innych osób;
\n
6)składa życzenia i odpowiada na nie;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, złość);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
7.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy – w reakcji na najbardziej typowe sytuacje życia codziennego – bardzo prosty tekst pisany (np. wiadomość, formularz, post, e-mail, komentarz, wpis na czacie lub forum) w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, z zachowaniem zasad grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. na czacie), podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie, sprecyzowanie;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz);
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
\n
5)wyraża swoje upodobania i intencje, pyta o upodobania i intencje innych osób;
\n
6)składa życzenia i odpowiada na nie;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, złość);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
–107 – Dziennik Ustaw
\n
–109 – 8.
\n
Poz. 378 Uczeń przetwarza bardzo prosty tekst ustnie lub pisemnie:
\n
1)przekazuje w języku obcym nowożytnym lub języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
\n
2)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim;
\n
3)pracując w parze lub w grupie, uzgadnia znaczenie przeczytanego lub wysłuchanego tekstu;
\n
4)pracując w parze lub w grupie, współtworzy wypowiedź pisemną lub ustną;
\n
5)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. na wykresach, mapach, w symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. w filmach, reklamach);
\n
6)przekazuje w języku polskim informacje zawarte w obcojęzycznych materiałach wizualnych (np. na wykresach, mapach, w symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. w filmach, reklamach);
\n
7)przedstawia publicznie w języku obcym wcześniej przygotowany materiał (np. prezentację, film).
\n
9.
\n
Uczeń posługuje się strategiami i technikami uczenia się języka obcego nowożytnego, w tym z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych, adekwatnymi do realizowanego zadania oraz zgodnymi z jego indywidualnymi preferencjami:
\n
1)posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami);
\n
2)wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym);
\n
3)współdziała w parze lub w grupie w celu doskonalenia własnych umiejętności językowych lub pomocy innym uczniom w rozwijaniu ich umiejętności językowych;
\n
4)korzysta z różnych źródeł informacji w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych;
\n
5)stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) oraz strategie kompensacyjne w przypadku braków leksykalnych (np. upraszczanie wypowiedzi, zastępowanie wyrazu innym, opisywanie, wykorzystywanie środków niewerbalnych); ––108 110 – – Dziennik Ustaw
\n
6)Poz. 378 dokonuje samooceny własnej pracy oraz własnych postępów w nauce języka obcego nowożytnego;
\n
7)wykorzystuje informację zwrotną, w tym o popełnionym błędzie, jako wskazówkę dotyczącą zakresu wiedzy lub umiejętności, które wymagają doskonalenia lub rozwijania.
\n
10.Uczeń rozwija wiedzę, umiejętności oraz postawy, w tym rozumienie własnej tożsamości kulturowej, niezbędne do efektywnego funkcjonowania w wielokulturowym świecie:
\n
1)wykorzystuje wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności;
\n
2)dostrzega podobieństwa i różnice między kulturą własną, kulturą kraju ojczystego a kulturą społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, uwzględniając kontekst lokalny, europejski i globalny;
\n
3)przejawia wrażliwość międzykulturową;
\n
4)odróżnia stereotypy od faktów dotyczących kultury własnej, kultury kraju ojczystego oraz kultury społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym.
\n
Poziom A2 1.
\n
Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych: leksykalnych, gramatycznych, fonetycznych i ortograficznych, niezbędnych do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności, w zakresie tematów:
\n
1)człowiek: dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania;
\n
2)miejsce zamieszkania: dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, obowiązki domowe, przeprowadzka;
\n
3)edukacja: szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się (w tym uczenie się przez całe życie), przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne;
\n
4)praca: zawody i związane z nimi czynności, miejsce pracy, wybór zawodu;
\n
5)życie prywatne: rodzina, znajomi i przyjaciele, relacje międzyludzkie, czynności życia codziennego, przedmioty codziennego użytku, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości; ––109 111 – – Dziennik Ustaw
\n
6)Poz. 378 żywienie: artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, nawyki żywieniowe, lokale gastronomiczne;
\n
7)zakupy i usługi: rodzaje sklepów, towary i ich cechy, odzież, sprzedawanie i kupowanie, środki płatnicze, promocja i reklama, korzystanie z usług;
\n
8)podróżowanie i turystyka: środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa, wycieczki, zwiedzanie;
\n
9)kultura: dziedziny kultury, uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje;
\n
10)sport: dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, obiekty sportowe, wydarzenia sportowe, uprawianie sportu;
\n
11)zdrowie: części ciała, tryb życia, samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie;
\n
12)postęp technologiczny: wynalazki, media, korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych;
\n
13)świat przyrody: pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz, zagrożenia i ochrona środowiska;
\n
14)społeczeństwo: problemy współczesnego świata.
\n
2.
\n
Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje, informacje, newsy czytane, prezentacje), artykułowane wyraźnie, przede wszystkim w standardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje nadawcy lub autora, kontekst (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);
\n
3)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w niej określone informacje;
\n
4)3. wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w wypowiedzi.
\n
Uczeń rozumie proste wypowiedzi pisemne (np. e-maile, SMS-y, napisy, ulotki, etykiety, jadłospisy, ogłoszenia, newsy, rozkłady jazdy, instrukcje, historyjki obrazkowe z tekstem, artykuły, wywiady, posty, teksty narracyjne i literackie):
\n
1)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje autora, kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, formalny i nieformalny styl tekstu, czas, miejsce, sytuację);
\n
2)rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu; ––110 112 – – Dziennik Ustaw
\n
3)Poz. 378 rozumie tekst lub jego fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w nim określone informacje;
\n
4)4. wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w tekście.
\n
Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości oraz teraźniejszości;
\n
5.
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
\n
7)wyraża uczucia i emocje;
\n
8)udziela wskazówek i instrukcji.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. wiadomość, post, e-mail, historyjkę), z zachowaniem zasad grzeczności językowej oraz, jeżeli to konieczne, zasad konstruowania tekstów danego rodzaju:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości oraz teraźniejszości;
\n
6.
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
\n
7)wyraża uczucia i emocje;
\n
8)udziela wskazówek i instrukcji.
\n
Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach życia codziennego w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby; ––111 113 – – Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę, podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie, powtórzenie lub sprecyzowanie, upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia;
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
\n
5)wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób;
\n
6)składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje, prowadzi proste negocjacje;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, złość, zdziwienie, nadzieję, obawę, współczucie);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
7.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy – w reakcji na najbardziej typowe sytuacje życia codziennego – prosty tekst pisany (np. wiadomość, formularz, post, e-mail, komentarz, wpis na czacie lub forum) w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, z zachowaniem zasad grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. na czacie), podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie lub sprecyzowanie;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz lub ankietę);
\n
4)wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
\n
5)wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób; ––112 114 – – Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
6)składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje, prowadzi proste negocjacje;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, złość, zdziwienie, nadzieję, obawę, współczucie);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
8.
\n
Uczeń przetwarza prosty tekst ustnie lub pisemnie:
\n
1)przekazuje w języku obcym nowożytnym lub języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
\n
2)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim;
\n
3)pracując w parze lub w grupie, uzgadnia znaczenie przeczytanego lub wysłuchanego tekstu;
\n
4)pracując w parze lub w grupie, współtworzy wypowiedź pisemną lub ustną;
\n
5)przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. na wykresach, mapach, w symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. w filmach, reklamach);
\n
6)przekazuje w języku polskim informacje zawarte w obcojęzycznych materiałach wizualnych (np. na wykresach, mapach, w symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. w filmach, reklamach);
\n
7)tworzy krótką notatkę jako tekst zwarty lub w punktach na podstawie wysłuchanego lub przeczytanego tekstu;
\n
8)przedstawia publicznie w języku obcym wcześniej przygotowany materiał (np. prezentację, film).
\n
9.
\n
Uczeń posługuje się strategiami i technikami uczenia się języka obcego nowożytnego, w tym z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych, adekwatnymi do realizowanego zadania oraz zgodnymi z jego indywidualnymi preferencjami:
\n
1)posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami); ––113 115 –– Dziennik Ustaw
\n
2)Poz. 378 wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym);
\n
3)współdziała w parze lub grupie w celu doskonalenia własnych umiejętności językowych lub pomocy innym uczniom w rozwijaniu ich umiejętności językowych;
\n
4)korzysta z różnych źródeł informacji w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych;
\n
5)stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) oraz strategie kompensacyjne w przypadku braków leksykalnych (np. upraszczanie wypowiedzi, zastępowanie wyrazu innym, opisywanie, wykorzystywanie środków niewerbalnych);
\n
6)dokonuje samooceny własnej pracy oraz własnych postępów w nauce języka obcego nowożytnego;
\n
7)wykorzystuje informację zwrotną, w tym o popełnionym błędzie, jako wskazówkę dotyczącą zakresu wiedzy lub umiejętności, które wymagają doskonalenia lub rozwijania.
\n
10.Uczeń rozwija wiedzę, umiejętności oraz postawy, w tym rozumienie własnej tożsamości kulturowej, niezbędne do efektywnego funkcjonowania w wielokulturowym świecie:
\n
1)wykorzystuje wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności;
\n
2)dostrzega podobieństwa i różnice między kulturą własną, kulturą kraju ojczystego a kulturą społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, uwzględniając kontekst lokalny, europejski i globalny;
\n
3)przejawia wrażliwość międzykulturową;
\n
4)odróżnia stereotypy od faktów dotyczących kultury własnej, kultury kraju ojczystego oraz kultury społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym. ––114 116 –– Dziennik Ustaw Poz. 378 Poziom B1 1.
\n
Uczeń posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych: leksykalnych, gramatycznych, fonetycznych i ortograficznych, niezbędnych do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności, w zakresie tematów:
\n
1)człowiek: dane personalne, okresy życia, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania;
\n
2)miejsce zamieszkania: dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, obowiązki domowe, przeprowadzka;
\n
3)edukacja: szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się (w tym uczenie się przez całe życie), przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne;
\n
4)praca: zawody i związane z nimi czynności, miejsce pracy, wybór zawodu, poszukiwanie pracy;
\n
5)życie prywatne: rodzina, znajomi i przyjaciele, relacje międzyludzkie, czynności życia codziennego, przedmioty codziennego użytku, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości, styl życia, konflikty i problemy;
\n
6)żywienie: artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, nawyki żywieniowe (w tym diety), lokale gastronomiczne;
\n
7)zakupy i usługi: rodzaje sklepów, towary i ich cechy, odzież, sprzedawanie i kupowanie, środki płatnicze, promocja i reklama, korzystanie z usług, reklamacja;
\n
8)podróżowanie i turystyka: środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa, wycieczki, zwiedzanie, awarie i wypadki w podróży, ruch uliczny;
\n
9)kultura: dziedziny kultury, twórcy i ich dzieła, uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje;
\n
10)sport: dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, obiekty sportowe, wydarzenia sportowe, uprawianie sportu, pozytywne i negatywne skutki uprawiania sportu;
\n
11)zdrowie: części ciała, tryb życia, samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie, niepełnosprawność;
\n
12)postęp technologiczny: wynalazki, media, korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych, szanse i zagrożenia związane z postępem technologicznym;
\n
13)świat przyrody: pogoda, pory roku, klimat, rośliny i zwierzęta, krajobraz, zagrożenia i ochrona środowiska, klęski żywiołowe;
\n
14)społeczeństwo: wydarzenia i zjawiska społeczne, problemy współczesnego świata. ––115 117 – – Dziennik Ustaw 2.
\n
Poz. 378 Uczeń rozumie wypowiedzi ustne o średnim stopniu trudności (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje, informacje, newsy czytane, podcasty, relacje, wywiady i prezentacje), artykułowane wyraźnie w standardowej i niestandardowej odmianie języka:
\n
1)reaguje na polecenia;
\n
2)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje nadawcy lub autora, kontekst (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);
\n
3)rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w niej określone informacje;
\n
4)3. wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w wypowiedzi.
\n
Uczeń rozumie wypowiedzi o średnim stopniu trudności (np. e-maile, SMS-y, napisy, ulotki, etykiety, jadłospisy, ogłoszenia, newsy, rozkłady jazdy, instrukcje, komiksy, artykuły, recenzje, wywiady, posty, teksty narracyjne i literackie):
\n
1)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje autora, kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, formalny i nieformalny styl tekstu, czas, miejsce, sytuację);
\n
2)rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu;
\n
3)rozumie tekst lub jego fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w nim określone informacje;
\n
4.
\n
4)wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w tekście;
\n
5)odróżnia informacje o faktach od opinii.
\n
Uczeń tworzy proste, spójne i logiczne, w miarę płynne wypowiedzi ustne, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości oraz teraźniejszości;
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy, przedstawia opinie i poglądy oraz ustosunkowuje się do opinii i poglądów innych osób;
\n
––116 118 –– Dziennik Ustaw Poz. 378
\n
7)wyraża i opisuje uczucia i emocje;
\n
8)przedstawia zalety i wady różnych rozwiązań;
\n
9)wyraża pewność, przypuszczenie, wątpliwości dotyczące zdarzeń z teraźniejszości i przyszłości;
\n
10)udziela wskazówek i instrukcji.
\n
5.
\n
Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. wiadomość, post, e-mail, historyjkę), z zachowaniem zasad grzeczności językowej oraz, jeżeli to konieczne, zasad konstruowania tekstów danego rodzaju:
\n
1)opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
\n
2)opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości oraz teraźniejszości;
\n
3)przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
\n
4)przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
\n
5)opisuje upodobania;
\n
6)wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy, przedstawia opinie i poglądy oraz ustosunkowuje się do opinii i poglądów innych osób;
\n
7)wyraża i opisuje uczucia i emocje;
\n
8)przedstawia zalety i wady różnych rozwiązań;
\n
9)wyraża pewność, przypuszczenie, wątpliwości dotyczące zdarzeń z teraźniejszości i przyszłości;
\n
10)udziela wskazówek i instrukcji.
\n
6.
\n
Uczeń reaguje ustnie w typowych, również w miarę złożonych sytuacjach, w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, zachowując zasady grzeczności językowej:
\n
1)przedstawia siebie i inne osoby;
\n
2)nawiązuje kontakty towarzyskie, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę, podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie, powtórzenie lub sprecyzowanie, upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź;
\n
3)uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia; ––117 119 – – Dziennik Ustaw
\n
4)Poz. 378 wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób, wyraża wątpliwość;
\n
5)wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób;
\n
6)składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
\n
7)zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
\n
8)proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje, prowadzi proste negocjacje;
\n
9)prosi o radę i udziela rady;
\n
10)pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
\n
11)ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
\n
12)wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
\n
13)wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, złość, zdziwienie, nadzieję, obawę, współczucie);
\n
14)stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
\n
7.