Uchwała nr 8 Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2019 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji wstępnej oceny stan

Dokument podpisany przez Marek Głuch Data: 2019.03.13 16:07:40 CET MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 marca 2019 r. Poz. 230 UCHWAŁA Nr 8 rADY MINISTRÓW z dnia 18 stycznia 2019 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich Na podstawie art. 151 ust. 12 i art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 oraz z 2019 r. poz. 125) Rada Ministrów uchwala, co następuje: § 1. Rada Ministrów wyraża zgodę na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich, która stanowi załącznik nr 1 do uchwały, wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, który stanowi załącznik nr 2 do uchwały. § 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki  Monitor Polski –2– Załączniki do uchwały nr 8Poz. 230 Rady Ministrów Załączniki do uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 18zstycznia r. (poz. 230)2019 r. dnia 2019 18 stycznia (poz. ...) Załącznik nr 1 Załącznik nr 1 AKTUALIZACJA WSTĘPNEJ OCENY STANU ŚRODOWISKA WÓD MORSKICH  Monitor Polski –3– Poz. 230  Wykaz skrótów określeń stosowanych w aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich: Skrót             ͷ           GIOŚ        Ǧ  IOŚǦ      Rozwinięcie ƒ‰Ǥ—–‘ƒ–‹  †‡–‹ˆ‹ ƒ–‹‘›•–‡Ǧ•›•–‡ ‹•–ƒŽ‘™ƒ›Œ‡•–œ‰‘†‹‡œ ™›‘‰ƒ‹‘™‡ Œ‹ƒwiększych jednostkach, na wszystkich statkach pasażerskich, a także dobrowolnie na wielu mniejszych statkach i jachtach ƒ‰Ǥ—•‹‡••ƒ••—ƒŽǦ„hipotetyczny rozwój sytuacji gdyby program działań (POM) zaproponowanych w ramach KPOWM nie został przyjęty i wdrożony” Bałtycki Terminal Kontenerowy’Ǥœ‘Ǥ‘Ǥ ƒ‰ǤƒŽ–‹ ‡ƒ ˆ‘”ƒ–‹‘‘–Š‡ ‘—•–‹ ‘—†• ƒ’‡ ƒ‰ǤBaltic Sea Action Plan (Bałtycki Plan Działań) Bałtycki wskaźnik oddziaływania (ƒ‰ǤƒŽ–‹ ‡ƒ ’ƒ – †‡šȌ Bałtycki wskaźnik presji (ƒ‰ǤƒŽ–‹ ‡ƒ”‡••—”‡ †‡šȌ ‹‘ Š‡‹ œ‡ ƒ’‘–”œ‡„‘™ƒ‹‡Ž‡—Ǧumowny wskaźnik określający biologiczne zapotrzebowanie tlenu, czyli ilość tlenu wymaganą do utlenienia związków ‘”‰ƒ‹ œ› Š’”œ‡œ‹”‘‘”‰ƒ‹œ›ȋ„ƒkterie aerobowe). Wartość tę uzyskuje się w wyniku pomiaru zużycia tlenu przez badaną próbkę wody lub ścieków w ciągu 5 dni.  ͷjest wskaźnikiem czystości wody i jakości oczyszczanych ścieków  ƒŽ‘ƒ‘‡Žƒ–—”ƒ‘™ƒ”‘™ƒ ƒ†Ž— ƒ‰”ƒ‹ œ‡‰‘ ƒ‰Ǥ‡‡’™ƒ–‡”‘–ƒ‹‡”‡”‹ƒŽǦ–‡”‹ƒŽ‘–‡‡”‘™›œŽ‘ƒŽ‹œ‘™ƒ›ƒ–‡”‡‹‡ portu morskiego Gdańsk Nośność Ǧciężar, jaki statek może przyjąć zanurzając się do letniej linii ładunkowej w ™‘†œ‹‡‘”•‹‡Œ —”‘’‡Œ•ƒ‘‹•Œƒ ‘•’‘†ƒ” œƒ”ganizacji Narodów Zjednoczonych  ƒ‰Ǥ—”‘’‡ƒ‘‹–‘”‹‰˜‹”‘‡–ƒŽǦ’”‘‰”ƒ‘‹–‘”‹‰—‘’”ƒ ‘™ƒ›’”œ‡œ Europejską Komisję Gospodarczą ONZ przy współpracy Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO), mający na celu uzyskanie informacji o —†œ‹ƒŽ‡ poszczególnych państw w zanieczyszczaniu środowiska innych państw, m.in. w celu kontroli wypełniania międzynarodowych ustaleń i porozumień w sprawie strategii zmniejszania zanieczyszczeń na obszarze Europy Europejski Trybunał Obrachunkowy  ƒ‰Ǥ—”‘’‡ƒ‹‘‹••‹‘•”ƒ†‹‰›•–‡Ǧ—‹Œ›•›•–‡Šƒ†Ž——’”ƒ™‹‡‹ƒ‹ †‘‡‹•Œ‹ Dobry stan środowiska wedłu‰ȋƒ‰Ǥ ‘‘†˜‹”‘‡–ƒŽ–ƒ–—•Ȍ Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Główny Inspektor Sanitarny pojemność brutto statku Ǧzgodnie z Międzynarodową konwencją o pomierzaniu pojemności statków z 1969 r. jest to miara całkowitej pojemności zamkniętych pomieszczeń statku wewnątrz kadłuba i nadbudówek Gdański Terminal Kontenerowy Główny Urząd Sta–›•–› œ› Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, znana również jako Komisja Helsińska–organizacja międzynarodowa proklamowana przez tzw. konwencję helsińską z 1974 roku jako jej organ wykonawczy Holistyczna Ocena Stanu Środowiska Morza Bałtyckiego •–›–—–‡–‡‘”‘Ž‘‰‹‹‹ ‘•’‘†ƒ”‹‘†‡Œ–Państwowy Instytut Badawczy Instytut Ochrony Środowiska –Państwowy Instytut Badawczy jednolite części wód p‘™‹‡”œ Š‹‘™› Š ‘‹•Œƒ—”‘’‡Œ•ƒ   Monitor Polski –4– Poz. 230 Skrót Rozwinięcie KPOŚK MGMiŻŚ  Krajowy program oczyszczania ścieków komunalnych  Krajowy Program Ochrony Wód Morskich przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 2 ‰”—†‹ƒʹͲͳ͸”Ǥ ƒ‰Ǥ‘˜‡–‹‘‘‘‰Ǧ”ƒ‰‡”ƒ•„‘—†ƒ”›‹”‘ŽŽ—–‹‘Ǧ‘™‡ Œƒ™•’”ƒ™‹‡ transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej ‹‹•–‡”•–™‘„”‘›ƒ”‘†‘™‡Œ ‹ ‹‹•–‡”–•™‘‘Ž‹ –™ƒ‹‘œ™‘Œ—•‹      Ǧ  ”ƒŒ‘™›Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami ‘”•‹ •–›–—›„ƒ ‹–Państwowy Instytut Badawczy  fr. Nomenclature statistique des Activités économiques Ǧ•–ƒ–›•–› œƒŽƒ•›ˆ‹ƒ Œƒ działalności gospodarczych w Unii Europejskiej  niemetanowe lotne związki organiczne ƒ™‘œ›–wieloskładnikowe nawozy mineralne zawierające azot (N), fosfor (P) i potas (K) w postaci przyswajalnej przez rośliny pojemność netto statku  ‘Ž•ƒŽƒ•›ˆ‹ƒ ŒƒDziałalności         PMŚ    ʹͲͳͶǦʹͲʹͲ     Wrocław   œ œ‡ ‹ PZW Gdańsk       •—„      ”‘†—–”ƒŒ‘™›”—––‘ Państwowa Komisja Badania Wypadków Morskich angǤ‘ŽŽ—–‹‘‘ƒ†‘’‹Žƒ–‹‘–kompilacja ładunku zanieczyszczeń angǤ’ƒ”–‹ —Žƒ–‡ƒ––‡”–pył zawieszony Państwowy Monitoring Środowiska Program Operacyjny „Rybactwo i Morze”  ‘Ž•‹‡„•œƒ”›‘”•‹‡ ‰Ǥ—” Šƒ•‹‰’‘™‡”’ƒ”‹–›–parytet siły nabywczej Polski Związek Wędkarski Oddział we Wrocławiu Polski Związek Wędkarski Oddział w Szczecinie Polski Związek Wędkarski Oddziałw Gdańsku ›”‡–›™ƒƒ”Žƒ‡–——”‘’‡Œ•‹‡‰‘‹ƒ†›ʹͲͲͺȀͷ͸Ȁœ†‹ƒͳ͹ œ‡”™ ƒʹͲͲͺ”Ǥ ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego ȋ†›”‡–›™ƒ”ƒ‘™ƒ™•’”ƒ™‹‡•–”ƒ–‡‰‹‹‘”•‹‡ŒȌȋœǤ”œǤͳ͸ͶœʹͷǤͲ͸ǤʹͲͲͺǡ•–”Ǥ ͳͻ, z późn.œǤ), zwana również „Ramową Dyrektywą w sprawie Strategii Morskiej” ›”‡–›™ƒʹͲͲͲȀ͸ͲȀƒ”Žƒ‡–——”‘’‡Œ•‹‡‰‘‹ƒ†›z dnia 23 października ʹͲͲͲ”Ǥustanawiającƒramy wspólnotowego działania w†œ‹‡†œ‹‹‡’‘Ž‹–›‹™‘†‡ŒȋœǤ ”œǤ͵ʹ͹œʹʹǤͳʹǤʹͲͲͲǡ•–”Ǥͳ, z późn. zm.–œǤ”œǤ‘Ž•‹‡™›†ƒ‹‡•’‡ ŒƒŽ‡ǡ ”‘œ†œǤͳͷǡ–Ǥͷǡ•–”Ǥʹ͹ͷȌǡœ™ƒƒrównież „Ramową Dyrektywą Wodną” Równoważnaliczba mieszkańców Ǧliczba wyrażająca wielokrotność ładunku zanieczyszczeń w ściekach odprowadzanych z obiektów przemysłowych i usługowych w stosunku do jednostkowego ładunku zanieczyszczeń w ściekach z gospodarstw †‘‘™› Šǡ‘†’”‘™ƒ†œƒ› Š‘†Œ‡†‡‰‘‹‡szkańca w ciągu doby Stacja Morska Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego niezadowalającystan środowiska wedłu‰ȋƒ‰Ǥ•—„ ‘‘† ‘Ž‘‰‹ ƒŽ–ƒ–—•Ȍ Studium Uwarunkowań Zagospodarowania Przestrzennego Polskich Obszarów ‘”•‹ Š   Monitor Polski Skrót      ™ Słupsku  Poz. 230 Rozwinięcie ƒ‰Ǥ‘–ƒŽŽŽ‘™ƒ„Ž‡ƒ– Š‡•Ǧmaksymalny dopuszczalny połów ƒ‰Ǥ–™‡–›Ǧˆ‡‡–‡“—‹˜ƒŽ‡–—‹–Ǧjednostka standardowa, odpowiadająca pojemności ʹͲǦ•–‘’‘™‡‰‘‘–‡‡”ƒ  Trwałe Zanieczyszczenia Organiczne ‹ƒ—”‘’‡Œ•ƒ Urząd Morski w Słupsku  ǤǤ ƒ‰Ǥ‹ŽŽ‹‰‡••–‘’ƒ›Ǧskłonność do ponoszenia wydatków ang. World Wide Fund for Nature; tłum. Światowy Fundusz na rzecz Przyrody; dawniej ‘”Ž†‹Ž†Ž‹ˆ‡ —†–organizacja pozarządowa i ekologiczna o charakterze międzynarodowym powstała w 1961 roku Zarząd Morskiego Portu Gdańsk ZMPSiŚ S.A. Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście    ǦƒǤǤ  –5–    Zarząd Morskiego Portu Gdynia    Monitor Polski –6– Poz. 230 Spis treści  WSTĘP 1 1. CHARAKTERYSTYKA EKOSYSTEMU MORSKIEGO W POLSKICH OBSZARACH MORSKICH .........12 1.1. 1.2. WARUNKI FIZYCZNO-GEOGRAFICZNE ................................................................................................... 12 WARUNKI METEOROLOGICZNE I HYDROLOGICZNE .................................................................................. 13 Wiatr ........................................................................................................................................... 13 Mieszanie wód ............................................................................................................................ 15 Poziomy morza ............................................................................................................................ 17 Zlodzenie ..................................................................................................................................... 19 OGÓLNE WARUNKI HYDROGRAFICZNE ................................................................................................. 21 Temperatura wody morskiej ....................................................................................................... 21 Zasolenie ..................................................................................................................................... 28 Odczyn wody morskiej................................................................................................................. 30 Prądy morskie i wymiana wód .................................................................................................... 32 SIEDLISKA I GATUNKI......................................................................................................................... 36 Ssaki morskie ............................................................................................................................... 36 Ptaki ............................................................................................................................................ 38 Ryby ............................................................................................................................................. 51 Siedliska bentosowe .................................................................................................................... 59 Siedliska pelagiczne ..................................................................................................................... 67 GATUNKI NIERODZIME W POLSKICH OBSZARACH MORSKICH ................................................................... 70 Ryby ............................................................................................................................................. 71 Fitoplankton, makrofity, makrozoobentos i zooplankton ........................................................... 86 CZYNNIKI SPRAWCZE I SKUTKI EUTROFIZACJI.......................................................................................... 94 Czynniki sprawcze........................................................................................................................ 94 Skutki bezpośrednie..................................................................................................................... 96 Skutki pośrednie ........................................................................................................................ 106 ODPADY W ŚRODOWISKU MORSKIM W LATACH 2015-2016................................................................. 108 Odpady deponowane na brzegu ............................................................................................... 108 TOP 20 ....................................................................................................................................... 113 Odpady zdeponowane na dnie .................................................................................................. 114 Mikrocząstki w wodzie morskiej i osadach dennych ................................................................. 115 SUBSTANCJE NIEBEZPIECZNE W ELEMENTACH ŚRODOWISKA MORSKIEGO I EFEKTY ICH ODDZIAŁYWANIA ORAZ SUBSTANCJE NIEBEZPIECZNE W RYBACH PRZEZNACZONYCH DO SPOŻYCIA ................................................. 116 Radionuklidy .............................................................................................................................. 117 Metale ciężkie............................................................................................................................ 120 Trwałe zanieczyszczenia organiczne ......................................................................................... 127 Test mikrojądrowy..................................................................................................................... 134 Choroby ryb ............................................................................................................................... 136 1.3. 1.4. 1.5. 1.6. 1.7. 1.8. 2. OCENA STANU POLSKICH WÓD MORZA BAŁTYCKIEGO ...................................................... 142 2.1. CECHY STANU................................................................................................................................ 142 Ssaki morskie ............................................................................................................................. 162 Ptaki .......................................................................................................................................... 175 Ryby ........................................................................................................................................... 225 Siedliska bentosowe .................................................................................................................. 237 Siedliska pelagiczne ................................................................................................................... 276 Ekosystemy i sieci troficzne ....................................................................................................... 297 CECHY PRESJI ................................................................................................................................ 301 2.2.     Monitor Polski –7– Poz. 230 Cecha D2 - Gatunki Obce........................................................................................................... 301 Cecha D3 - Ryby i skorupiaki eksploatowane w celach komercyjnych ...................................... 310 Cecha D5 - Eutrofizacja ............................................................................................................. 331 Cecha D6 - Integralność dna morskiego .................................................................................... 351 Cecha D7 - Trwała zmiana warunków hydrograficznych .......................................................... 367 Cecha D8 - Stężenie substancji zanieczyszczających utrzymuje się na poziomie, który nie wywołuje skutków charakterystycznych dla zanieczyszczenia. ................................................ 368 Cecha D9 - Poziom substancji zanieczyszczających w rybach i owocach przeznaczonych do spożycia przez ludzi nie przekracza poziomów ustanowionych w prawodawstwie Wspólnoty ani innych odpowiednich norm. ...................................................................................................... 440 Cecha D10 - Właściwości ani ilość odpadów morskich nie powodują szkód w środowisku przybrzeżnym i morskim............................................................................................................ 447 Cecha D11- Hałas podwodny .................................................................................................... 454 3. PODSUMOWANIE OCENY STANU ŚRODOWISKA ............................................................... 468 3.1. 3.2. PODSTAWY PRAWNE ...................................................................................................................... 468 CECHY STANU................................................................................................................................ 470 Ssaki .......................................................................................................................................... 471 Ptaki .......................................................................................................................................... 472 Ryby ........................................................................................................................................... 475 Siedliska bentosowe .................................................................................................................. 478 Siedliska pelagiczne ................................................................................................................... 480 Cecha D4 – łańcuchy pokarmowe ............................................................................................. 482 CECHY PRESJI ................................................................................................................................ 485 Cecha D2 ................................................................................................................................... 485 Cecha D3 ................................................................................................................................... 485 Cecha D5 ................................................................................................................................... 488 Cecha D6 ................................................................................................................................... 491 Cecha D7 ................................................................................................................................... 492 Cecha D8 ................................................................................................................................... 492 Cecha D9 ................................................................................................................................... 494 Cecha D10 ................................................................................................................................. 495 Cecha D11 ................................................................................................................................. 497 3.3. 4. PRESJE NA ŚRODOWISKO MORSKIE .................................................................................. 501 4.1. PRESJE POCHODZENIA LĄDOWEGO NA WODY MORSKIE......................................................................... 501 Emisja ciepła do wody ............................................................................................................... 501 Wprowadzanie substancji niebezpiecznych .............................................................................. 501 Wprowadzanie substancji biogennych ...................................................................................... 517 Wprowadzanie radionuklidów .................................................................................................. 538 Wprowadzanie odpadów .......................................................................................................... 539 Wprowadzanie materii organicznej .......................................................................................... 540 Wprowadzanie i przemieszczanie się gatunków obcych ........................................................... 543 Zmiany warunków klimatycznych ............................................................................................. 549 Drobnoustroje patogenne ......................................................................................................... 554 PRESJE POCHODZENIA MORSKIEGO NA WODY MORSKIE POLSKIEJ STREFY MORZA BAŁTYCKIEGO .................. 556 Presje biologiczne ...................................................................................................................... 557 Presje fizyczne ........................................................................................................................... 560 PRESJE I ODDZIAŁYWANIA POCHODZENIA MORSKIEGO NA WODY MORSKIE WYNIKAJĄCE Z DZIAŁALNOŚCI RYBACKIEJ ..................................................................................................................................... 595 Struktura gatunkowa wyładunku polskiego rybołówstwa ........................................................ 596 Eksploatacja rybacka na Zalewie Szczecińskim ......................................................................... 656    4.2. 4.3.  Monitor Polski –8– Poz. 230 Eksploatacja rybacka na Zalewie Wiślanym ............................................................................. 668 Eksploatacja rybacka na Zatoce Puckiej.................................................................................... 678 Informacja na temat eksploatacji selektywnej gatunków zwierząt obejmująca przypadkowe połowy gatunków niebędących gatunkami docelowymi, w tym powodowana przez połowy komercyjne i rekreacyjne........................................................................................................... 690 Morskie połowy rekreacyjne dorsza .......................................................................................... 692 Presja rybołówstwa na dno morskie - nakład połowowy narzędzi dennych ............................. 699 5. ANALIZA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA UŻYTKOWANIA WÓD MORSKICH ORAZ KOSZTÓW DEGRADACJI ŚRODOWISKA WÓD MORSKICH (ZGODNIE Z ART. 8 UST. 1 LIT. C RDSM) ........ 705 5.1. ANALIZA DOSTĘPNYCH MATERIAŁÓW, PRZYJĘTE ZAŁOŻENIA METODYCZNE ............................................... 705 Kwestie terminologiczne ........................................................................................................... 705 Kompatybilność sekcji według PKD oraz sektorów analizy ....................................................... 705 CHARAKTERYSTYKA OBSZARU BADAŃ................................................................................................. 707 IDENTYFIKACJA I OPIS SEKTORÓW WYKORZYSTUJĄCYCH WODY MORSKIE .................................................. 711 Żegluga morska ......................................................................................................................... 711 Porty morskie ............................................................................................................................ 714 Port Gdańsk ............................................................................................................................... 723 Port Gdynia................................................................................................................................ 725 Port Szczecin i Świnoujście ........................................................................................................ 726 Przemysł stoczniowy.................................................................................................................. 728 Rybołówstwo morskie ............................................................................................................... 736 Turystyka morska i przybrzeżna ................................................................................................ 743 Morski przemysł wydobywczy ................................................................................................... 747 Sektor komunalny...................................................................................................................... 750 Rolnictwo................................................................................................................................... 752 Energetyka odnawialna - farmy wiatrowe ................................................................................ 755 Morska turystyka wrakowa ...................................................................................................... 757 Działalność militarna ................................................................................................................. 757 Badania naukowe, analizy i działania edukacyjne .................................................................... 760 ANALIZA UŻYTKOWANIA WÓD MORSKICH (MARINE WATER ACCOUNTING APPROACH) ............................. 763 Opis korzyści ekonomicznych dla sektorów wykorzystujących wody morskie .......................... 763 Identyfikacja i próba określenia ilościowego presji generowanych przez badane sektory ....... 771 ANALIZA UŻYTKOWANIA WÓD MORSKICH (ECOSYSTEM SERVICES APPROACH) .......................................... 773 Identyfikacja świadczeń ekosystemowych na obszarach morskich, przy wykorzystaniu analiz stanu i analiz presji i oddziaływań............................................................................................. 774 Identyfikacja oraz próba szacunku ilościowego korzyści osiągniętych usług ekosystemowych przy wykorzystaniu metod szacowania właściwych dla dóbr rynkowych i nierynkowych ........ 775 Identyfikacja wskaźników i presji wywierających wpływ na świadczenia ekosystemowe........ 777 ANALIZA KOSZTÓW DEGRADACJI ŚRODOWISKA WÓD MORSKICH ............................................................. 780 IDENTYFIKACJA DOBREGO STANU ŚRODOWISKA, KTÓRY POWINIEN ZOSTAĆ OSIĄGNIĘTY W 2020 ROKU, ORAZ PUNKTU ODNIESIENIA (SCENARIUSZ BAU) ......................................................................................... 781 Identyfikacja dobrego stanu środowiska, który powinien zostać osiągnięty w 2020 roku – ustalone cele środowiskowe dla wód morskich ........................................................................ 781 Scenariusz BAU .......................................................................................................................... 783 Opis luk pomiędzy scenariuszami .............................................................................................. 793 Opis skutków dla dobrobytu człowieka wyrażony w wartościach monetarnych albo ilościowo albo jakościowo ......................................................................................................................... 793 5.2. 5.3. 5.4. 5.5. 5.6. 5.7. SPIS LITERATURY I WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH.......................................................................... 800 SPIS RYSUNKÓW: ...................................................................................................................... 832 SPIS TABEL ................................................................................................................................ 851     Monitor Polski –9– Poz. 230 ZAŁĄCZNIK 1 ............................................................................................................................. 865 ZAŁĄCZNIK 2 ............................................................................................................................. 866       Monitor Polski – 10 – Poz. 230 AKTUALIZACJA WSTĘPNEJ OCENY STANU ŚRODOWISKA WÓD MORSKICH ZA LATA 2011-2016  Wstęp Morze Bałtyckie pełni istotną rolę w gospodarce krajowej i warunkuje istnienie sektorów takich jak transport morski, rybołówstwo, turystyka regionalna oraz jest potencjalnym‘„•œƒ”‡ dla rozwoju energetyki wiatrowej. Zagrożenie stanu środowiska morskiego może ograniczać rozwój powyższych sektorów, które jednocześnie mogą w znacznym stopniu przyczyniać się do Œ‡‰‘†‡‰”ƒ†ƒ Œ‹Ǥ Kontynuowanie działań na rzecz poprawy i utrzymaniadobrego stanu środowiska Morza Bałtyckiego jest nie tylko wymogiem formalnym, ale też celem warunkującym zrównoważone czerpanie z zasobów ekosystemu morskiego przez człowieka. Ramy formalne osiągnięcia tego celu określa odnosząca się do zrównoważonego wykorzystywania mórz zintegrowanego z zachowaniem ekosystemów morskich w stanie jak najmniej zmienionym.  została œ‘™‡Ž‹œ‘™ƒƒ†yrektywą Komisji (UE) 2017/845 z dnia 17 maja 2017 r. zmieniającądyrektywę ƒ”Žƒ‡–— —”‘’‡Œ•‹‡‰‘ ‹ ƒ†› ʹͲͲͺȀͷ͸Ȁ ™ odniesieniu do przykładowych wykazów elementów branych pod uwagę przy opracowaniu strategii morskich ȋœǤ ”œǤ   ͳʹͷ œ ͳͺǤͲͷǤʹͲͳ͹ǡ •–”Ǥ ʹ͹Ȍ, zwaną †ƒŽ‡Œ „†›”‡–›™ą ʹͲͳ͹ȀͺͶͷ”ǡ która nadała nowe brzmienie załącznik‘™‹ †‘Ǥ ‰‘†‹‡œ™›ƒ‰ƒ‡jest osiągnięcie dobrego stanu środowiska ȋ ‘‘†˜‹”‘‡–ƒŽ–ƒ–—•Ǧ†ƒŽ‡ŒǣGES) w obrębie europejskich wód morskich do 2020 ”Ǥ–‡ ™›‘ƒ™ œ›†‘Œ‡•–†‡ ›œŒƒ‘‹•Œ‹ȋȌʹͲͳ͹ȀͺͶͺœ†‹ƒͳ͹ƒŒƒʹͲͳ͹”Ǥustanawiająca ”›–‡”‹ƒ ‹ •–ƒ†ƒ”†› ‡–‘†‘Žogiczne dotyczące dobrego stanu środowiska wód morskich oraz •’‡ ›ˆ‹ƒ Œ‡‹—Œ‡†‘Ž‹ ‘‡‡–‘†›‘‹–‘”‘™ƒ‹ƒ‹‘ ‡›ǡ‘”ƒœuchylająca †‡ ›œŒęʹͲͳͲȀͶ͹͹Ȁ ȋœǤ”œǤͳʹͷœͳͺǤͲͷǤʹͲͳ͹ǡ•–”ǤͶ͵Ȍǡœ™ƒƒ†ƒŽ‡Œ„†‡ ›œŒąʹͲͳ͹ȀͺͶͺ”Ǥ Dobry stan środowiska morskiego według RDSM oznacza „taki stan środowiska wód morskich tworzących zróżnicowane i dynamiczne pod względem ekologicznym oceany i morza, które są czyste, zdrowe i urodzajne w odniesieniu do panujących w nich warunków, zaś wykorzystanie środowiska morskiego zachodzi na poziomie, który jest zrównoważony i gwarantuje zachowanie możliwości użytkowania i prowadzenia działań przez obecne i przyszłe pokolenia”.  Osiągnięcie dobrego stanu środowiska wód morskichbędzie możliwe dzięki opracowaniu i wdrożeniu strategii morskiej, która jest zbiorem typowych instrumentów ochrony środowiska ukierunkowanych na ochronę środowiska morskiego, na którą składają się następujące elementy:  ͳȌ‘’”ƒ ‘™ƒ‹‡wstępnej oceny stanu środowiska wód morskichǢ ʹȌ‘’”ƒ ‘™ƒ‹‡œ‡•–ƒ™—właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskichǢ ͵Ȍ ‘’”ƒ ‘™ƒ‹‡ œ‡•–ƒ™— celów środowiskowych dla wód morskich i związanych z nimi wskaźnikówǢ ͶȌ‘’”ƒ ‘™ƒ‹‡i wdrożenie programu monitoringu wód morskichǢ ͷȌ‘’”ƒ ‘™ƒ‹‡i wdrożenie programu ochrony wód morskich.  ’”ƒ ‘™ƒ‹‡  było wynikiem wieloletnich starań  zmierzających do stworzenia ram prawnych umożliwiających podejmowanie kompleksowych, spójnych i skutecznych działań w celu ochrony środowiska wód morskich. Cele  powinny zostać œ”‡ƒŽ‹œ‘™ƒ‡ ’”œ‡œ opracowanie i wdrożenie strategii morskich spójnych dla poszczególnych regionów lub podregionów morskich. Każde państwo członkowskie ǡ œ‰‘†‹‡ œ Šƒ”‘‘‰”ƒ‡ znajdującym się w , jest zobowiązane do opracowania strategii morskiej dla własnych wód morskich, mając na uwadze fakt, że wody morskie są wykorzystywane wspólnie z innymi państwami, a środowisko morskie ma charakter transgraniczny. Dlatego każde państwo członkowskie  ’‘™‹‘ prowadzić swoje działania we współpracy z innymi państwami członkowskimi danego regionu lub podregionu morskiego, a w niektórych przypadkach również z państwami trzecimi. W przypadku Bałtyku współpraca regionalna miała miejsce w ramach  ͳ  Monitor Polski – 11 – Poz. 230 HELCOM, ustalającej podział Bałtyku na podakweny podlegające ocenie oraz uzgadniając‡Œ wartości progowedobrego stanu środowiska. Ustalenia te dotyczyły w szczególności elementów „‹‘Ž‘‰‹ œ› Šǡ œƒ‹‡ œ›•œ zeń biogenicznych i substancji niebezpiecznych oraz wspólnego opracowania drugiej holistycznej oceny stanu środowiska morskiego Bałtyku. Jednym z ważniejszych zadań ’aństw złonkowskich  jest obowiązek cyklicznej aktualizacji wstępnej oceny swoich wód morskich zgodnie z art. 17 RDSM. Wymaga to ’”œ‡’”‘™ƒ†œ‡‹ƒ ™ ʹͲͳͺ ”Ǥ aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód mo”•‹ Š ‘’”ƒ ‘™ƒ‡Œ™ʹͲͳʹ”Ǥœ‰‘†‹‡œƒ”–Ǥͺ—•–ǤͳŽ‹–Ǥƒ, aktualizacji oceny presji na środowisko ȋƒ”–Ǥͺ—•–ǤͳŽ‹–Ǥ„) oraz ekonomicznej i społecznej analizy użytkowania wód morskich (art. ͺ —•–Ǥͳ Ž‹–Ǥ  ), biorąc pod uwagę art. 1 —•–Ǥ 3 RDSM odnoszący się do ekosystemowego podejścia do zarządzania środowiskiem.   ʹͲͳͶ ”Ǥ œ‰‘†‹‡ œ ƒ”–Ǥ ͳͳ  GIOŚ opracował program monitoringu wód m‘”•‹ Šǡ którego wdrożenie umożliwiło pozyskanie danych o stanie środowiska morskiego w ramach PMŚ na rzecz aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich oraz opracowywania bieżących ocen stanu środowiska morskiego.  „‡ ƒ ƒ–—ƒŽ‹œƒ Œƒ wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich ‘„‡Œ—Œ‡ ‘”‡• ‘† †‹ƒ ͳ •–› œ‹ƒ ʹͲͳͳ ”Ǥ †‘ †‹ƒ ͵ͳ ‰”—†‹ƒ ʹͲͳ͸ ”Ǥ ‡ƒŽ‹œƒ Œƒ –‡‰‘ œƒ†ƒ‹ƒ będzie służ›ć ƒ–—ƒŽ‹œƒ Œ‹ œ‡•–ƒ™— celów środowiskowych zgodnie z art. 10 RDSM, ustanowieniu zaktualizowanych programów monitoringu zgodnie z art. 11  ‘”ƒœ œƒ’”‘Œ‡–‘™ƒ‹— przyszłych programów działań zgodnie z art. 13 RDSM, które będą minimalizować negatywny wpływ oddziaływania antropogenicznego na środowisko morskie. Podstawą prawną do przeprowadzenia aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiskawód ‘”•‹ ŠŒ‡•–ƒ”–Ǥͷͷͷ—•–Ǥʹ’–ͺ—•–ƒ™›œ†‹ƒʹͲŽ‹’ ƒʹͲͳ͹”Ǥ–”ƒ™‘™‘†‡ȋœǤǤ’‘œǤͳͷ͸͸ǡ z późn. zm.Ȍǡœ™ƒ‡Œ†ƒŽ‡Œ„—•–ƒ™ą”ƒ™‘™‘†‡”Ǥ ‰‘†‹‡ œ ƒ”–Ǥ ͳͷͳ —•–Ǥ ͳ —stawy Prawo wodne aktualizację wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich opracowuje właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska w —œ‰‘†‹‡‹— œ ‹nistrem właściwym do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej, ministrem właściwym do spraw rybołówstwa oraz ministrem właściwym do spraw gospodarki ™‘†‡ŒǤ Obowiązek aktualizacji oceny stanu środowiska wód morskich dotyczy obszarów morskich, które obejmują rejon morza od linii podstawowej morza terytorialnego do granicy najdalej położonego obszaru, podlegającego jurysdykcji państwa członkowskiegoœ‰‘†‹‡œ†‡ˆ‹icją podaną w RDSM. W Polsce, do obszarów tych zalicza się wody morza terytorialnego, wyłącœą •–”‡ˆę‡‘‘‹ œąœ‡ œ›’‘•’‘Ž‹–‡Œ‘Ž•‹‡Œoraz wody przybrzeżne zgodn‹‡œƒ”–ǤͳͶ͵—•–ƒ™› ”ƒ™‘™‘†‡Ǥ W przypadku wód przybrzeżnych, przejściowych i terytor‹ƒŽ› Š†‘ƒ–—ƒŽ‹œƒ Œ‹wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich œ‘•–ƒły ™›‘”œ›•–ƒ‡ ‘ ‡› •–ƒ— ‡‘Ž‘‰‹ œ‡‰‘ ™›‘ƒ‡œ‰‘†‹‡œǤ ‰‘†‹‡ œ dyrektywą 2017/845 tabele 1 i 2 w załączniku III do  zostały †‘’”‡ ›œ‘™ƒ‡–ƒǡƒ„›wyraźniejodnosiły się do elementów dotyczących stanu (tabela 1) oraz do elementów dotyczących presji i ich oddziaływań (tabela ʹǡ ’‘œ› Œƒ ʹƒ ‹ ʹb), a także aby bezpośrednio łączyły elementy wymienione w obu tabelach ze wskaźnikami jakości określonymi w załączniku †‘™•’‘‹ƒ‡Œ, a w związku z tym również z kryteriami określonymi przez ƒ’‘†•–ƒ™‹‡ƒ”–Ǥͻ—•–Ǥ͵Ǥ Aktualizacja wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich œ‘•–ƒ‹‡ ’”œ‡’”‘™ƒ†œ‘ƒ zgodnie z przyjętym podziałem na ocenę ekosystemów morskich, ich struktury, funkcji i procesów mających szczególne znaczenie dla aktualizacji oceny zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a ǡ œ uwzględnieniem presji antropogenicznych, sposobów użytkowania i działalności człowieka w środowisku morskim lub mających wpływ na środowisko morskie, co wynika z art. 8 ust. 1 lit. b ‹ Ǥ Jednym z obowiązkowych elementów aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód ‘”•‹ Šjest określenie stanu środowiska w odniesieniu do zestawu wartości progowych dla poszczególnych kryteriów ustalanych na poziomie europejskim, regionalnym lub krajowym.  ʹ  Monitor Polski – 12 – Poz. 230 ‡ ›œŒƒʹͲͳ͹ȀͺͶͺwprowadziła podział wskaźników, które’‘™‹›być uwzględnione w ocenie stanu środowiska morskiego na dwie grupy. ”–Ǥ ͳͷ͵ —•–Ǥͳ ’– ͳ —•–ƒ™› ”ƒ™‘ ™‘†‡ określa™•œ›•–‹‡ͳͳ ‡ Š†‘„”ego stanu środowiska wód morskichȋ”›•ǤͳȌǤ ‰‘†‹‡œ†ecyzją ʹͲͳ͹ȀͺͶͺ†‘grupy obejmującej ‡ Š›’”‡•Œ‹należąǣʹǡ͵ǡͷǡ͸ǡ͹ǡͺǡͻǡͳͲ‹ͳͳǡ†‘ ‰”—’› ‡ Š •–ƒ— należą: D1, D4 i D6 dotyczące elementów ekosystemu: ssaki, ryby, pta‹ǡ •‹‡†Ž‹•ƒ ’‡Žƒ‰‹ œ‡ǡ •‹‡†Ž‹•ƒ „‡–‘•‘™‡Ǥ  †‘—‡ ‹‡ aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich zachowano konwencję symboli dla cech ikryteriów za wersją anglojęzyczną ǡ–ŒǤ–†Žƒ ‡ Š›ǡ–†Žƒ”›–‡”‹—Ǥ   ‡ Š›•–ƒ— Cechy presji związane z wprowadzaniem i eksploatacją gatunków  ‡ Š›’”‡•Œ‹związane z wprowadzeniem do środowiska substancji, odpadów i energii ‡ Š›’”‡•Œ‹ˆ‹œ› œ› Š ›•ǤͳǤ   Schemat oceny stanu środowiska morskiego Bałtyku (opracowanie własne na podstaw‹‡ †‡ ›œŒ‹ʹͲͳ͹ȀͺͶͺȌǤ Dla każdej cechy zostały —•–ƒŽ‘‡”›–‡”‹ƒǡƒ’‘†•–ƒ™‹‡których zostanie przeprowadzona aktualizacja oceny. Istotną zmianą w stosunku do poprzedniej decyzji ‘‹•Œ‹ ȋȌ ʹͲͳͲȀͶ͹͹ œ†‹ƒ ͳwrześnia 2010”Ǥ ™sprawie kryteriów istandardów metodologicznych dotyczących dobrego stanu środowiska wód morskich ȋœǤ ”œǤ   ʹ͵ʹ œ ʹǤͲͻǤʹͲͳͲǡ •–”Ǥ ͳͶȌ Œ‡•–  ͵  Monitor Polski – 13 – Poz. 230 wprowadzony podział kryteriów na podstawowe i drugorzędne, z których uwzględnienie t› Š pierwszych dotyczących najistotniejszych presji i oddziaływań jest wymagane we wszystkich państwach członkowskich . Ewentualne odstąpienie od poszczególnych kryteriów w —œƒ•ƒ†‹‘› Š’”œ›’ƒ†ƒ Šǡ™›ƒ‰ƒ’”œ‡†•–ƒ™‹‡‹ƒ—œƒ•ƒ†‹‡‹ƒ™”ƒƒ Š’‘™‹ƒ†‘‹‡‹ƒ sporządzonego zgodnie z art. 9 ust. 2 lub art. 17 ust. 3 Ǥ Kryteria drugorzędne i związane z nimi standardy metodologiczne, specyfikacje i ujednolicone metody określone w załączniku †‘są wykorzystywane do uzupełnienia ”›–‡”‹—’‘†•–ƒ™owego lub gdy istnieje zagrożenie, że środowisko morskie nie osiągnie lub nie utrzyma dobrego stanu środowiska morskiego dla danego kryterium. O zastosowaniu kryterium drugorzędnego decyduje każde z państw członkowskich, o ile w załączniku –›nie okreśŽ‘‘ inaczej. Tak więc rezygnacja z danego kryterium drugorzędnego powinna być poprzedzona oceną ryzyka nieosiągnięcia dobrego stanu środowiska dla tego kryterium bądź kryteriów ’‘†•–ƒ™‘™› ŠǤ Dla poszczególnych kryteriów zostały opracowane wskaźniki odnoszące się do określonych parametrów i właściwości opisujących stan środowiska i presje.  Realizując wymóg skoordynowanych działań w ramach aktualizacjiwstępnej‘ ‡›•–ƒ— środowiska wód morskich Polska ma obowiązek współpracy w rejonie Morza Bałtyckiego w zakresie przeprowadzenia oceny holistycznej stanu środowiska wód morskich. Pierwsza wersja II oceny holistycznej (HOLAS II) ukazała się w czerwcu 2017 r. i obejmowała lata 2011ǦʹͲͳͷ (HELCOM 2017a). Jej aktualizacja do pełnego okresu oceny (lata 2011ǦʹͲͳ͸Ȍzostała ™›‘ƒƒ wiosną 2018 r. Oceny holistyczne wspierają sprawozdawczość państw członkowskich  ™ ramach ich obowiązku aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich dla ǡ ™ szczególności w zakresie zastosowanych wskaźników i metod oceny, które uległy znacznym zmianom w trakcie przygotowania II oceny holistycznej w porównaniu do poprzedniej oceny, również ze względu na zmiany w obowiązującym prawie . Dla potrzeb jednolitego podejścia do wstępnej ‘ ‡› stanu środowiska wód morskich ™”ƒƒ h HELCOM przyjęto zmodyfikowany podział Morza Bałtyckiego na podakweny, czyli morskie jednostki regionalne (MRU) podlegające ‘ ‡‹‡Ǥ ›•ǤʹǤ   Podakweny Morza Bałtyckiego wyznaczone na ™edłu‰ ȋ ʹͲͳ͵ȌǤ Ͷ  Monitor Polski – 14 – Poz. 230  ’”œ›’ƒ†— wybranych wskaźników ‹ ‡ Š obszary do oceny obejmują zarówno części podakwenów otwartego morza, jak również poszczególne Œ‡†‘Ž‹–‡ części wód przybrzeżnych. Przykładowo p”œ‡’”‘™ƒ†œ‡‹‡ ‘ ‡› ‹ Š–‹‘ˆƒ—› w akwenach Morza Bałtyckiego w ’‘†‘„•œƒ”ƒ Šȋ’ƒ–”œ”›•ǤʹǤͳǤ͸ʹȌprzyjętych przez Międzynarodową Radę Badań Morza (ICES) ma —œƒ•ƒdnienie merytoryczne. Jest powiązane z obszarami bytowania stad, które są poddawane ‘ ‡‹‡Ǥ  Aktualizacja wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich uwzględnia trzy aspekty: ͳ) analizę podstawowych cech i właściwości oraz obecnego stanu środowiskaǢ ʹ) analizę dominujących presji i oddziaływańǢ ͵) analizę ekonomiczną i społeczną wraz z analizą kosztów degradacji środowiska.   –ͳ‹ʹdotyczą klasyfikacji stanu środowiska morskiego isą‘”‡ślane w dwóch klasach: stan dobry (GES) i stan poniżej dobrego (subGES), natomiast’–͵wyjaśnia interakcje zachodzące między elementami środowiska a społeczeństwem w œƒ”‡•‹‡zarówno prowadzonej działalności gospodarczej, jak i szeroko pojętego bezpieczeństwa społecznego.  ͷ D3 D5 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x D7 x D8 D9 D10 D11 – 15 –  ͸ Przyłów ssaków morskich Liczebność populacji i trend populacji foki szarej –ƒ”‡’”‘†— Œ‹ˆ‘‹•œƒ”‡Œ Występowanie foki szarej Wskaźnik produktywności bielika Wskaźnik zmian liczebnoś ‹zimujących ptaków wodnych  Wskaźnik zmian liczebności lęgowych ptaków wodnych Indeks wielkości ryb – ͳ Indeks stanu ichtiofauny SI dla wód przejściowych Multimetryczny wskaźnik makrozoobentosu Ǧ Wskaźnik stanu makrofitów –ͳ  œ–ƒ”‘ˆ‹–‘™›‹†‡••–ƒ—‡‘Ž‘‰‹ œ‡‰‘™œƒŽ‡™ƒ Š Wskaźnik MSTS –struktura wielkościowa i całkowite zasoby zooplanktonu ‹ƒȀ‹‘ǦWskaźnik okrzemkowoǦ„”—œ†‹ ‘™› ›ƒŽǦœƒ™‹–›•‹‹  ŠŽ‘”‘ˆ‹ŽǦƒǦśr‡†‹‡stężenie latem (VIǦ Ȍ ŠŽ‘”‘ˆ‹ŽǦƒǦśr‡†‹‡stężenie roczne Presje Trendy w pojawianiu się gatunków nierodzimych Wskaźniki śmiertelności połowowej gatunków eksploatowanych komercyjnie Wskaźniki biomasy gatunków eksploatowanych komercyjnie   Ǧśrednie stężenie zimowe (XIIǦ Ȍ  Ǧśrednie stężenie roczne Ǧśrednie stężenie w lecie (VIǦ Ȍ Ǧśrednie stężenie roczne  Ǧśrednie stężenie zimowe (XIIǦ Ȍ  Ǧśrednie stężenie roczne Ǧśrednie stężenie w lecie (VIǦ Ȍ Ǧśrednie stężenie roczne Przezroczystość wody latem (VIǦ Ȍ Przezroczystość wody Ǧśr‡†‹ƒ”‘ œƒ Ž‡ƒ††‡Ǧminimum w miesiącach (VIǦ Ȍ Dług tlenowy Zasięg przestrzenny i rozkład strat fizycznych naturalnego dna morskiego Komponenty ekosystemu D2 Cechy presji D6 D6 D4 Cechy stanu D1 Monitor Polski ͳͺǤ  ͳͻǤ ʹͲǤ ʹͳǤ ʹʹǤ ʹ͵Ǥ ʹͶǤ ʹͷǤ ʹ͸Ǥ ʹ͹Ǥ ʹͺǤ ʹͻǤ ͵ͲǤ ͵ͳǤ ͵ʹǤ ͵͵Ǥ ͳǤ •ƒ‹ ʹǤ ͵Ǥ ͶǤ ͷǤ –ƒ‹ ͸Ǥ ͹Ǥ ͺǤ ›„› ͻǤ ͳͲǤ ‹‡†Ž‹•ƒ ͳͳǤ „‡–‘•‘™‡ ͳʹǤ ͳ͵Ǥ ‹‡†Ž‹•ƒ ͳͶǤ ’‡Žƒ‰‹ œ‡ ͳͷǤ ͳ͸Ǥ ͳ͹Ǥ Lp. Wskaźniki do oceny kryteriów Wskaźniki wykorzystane w aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich.   Poz. 230 Lp. ͵ͶǤ ͵ͷǤ ͵͸Ǥ ͵͹Ǥ ͵ͺǤ ͵ͻǤ ͶͲǤ ͶͳǤ ͶʹǤ Ͷ͵Ǥ ͶͶǤ ͶͷǤ Ͷ͸Ǥ Ͷ͹Ǥ ͶͺǤ ͶͻǤ ͷͲǤ ͷͳǤ ͷʹǤ ͷ͵Ǥ ͷͶǤ ͷͷǤ ͷ͸Ǥ ͷ͹Ǥ ͷͺǤ ͷͻǤ ͸ͲǤ ͸ͳǤ ͸ʹǤ ͸͵Ǥ ͸ͶǤ ͸ͷǤ ͸͸Ǥ ͸͹Ǥ ͸ͺǤ ͸ͻǤ ͹ͲǤ ͹ͳǤ  ͹ Zasięg przestrzenny i rozkład presji fizycznych zakłóceń dna morskiego Powierzchnia dna morskiego dotkniętego trwałymi zmianami hydromorfologicznymi Aldehyd mrówkowy Ǧ™‘†ƒ ”•‡Ǧ™‘†ƒ ƒ”Ǧ™‘†ƒ ‘”Ǧ™‘†ƒ Chrom sześciowartościowy Ǧ™‘†ƒ Chrom ogólny Ǧ™‘†ƒ ›Ǧ™‘†ƒ Miedź Ǧ™‘†ƒ ‡‘Ž‡Ž‘–‡–‹†‡•ˆ‡‘Ž‘™›Ǧ™‘†ƒ Węglowodory ropopochodne –‹†‡•‘Ž‡Œ‘™›Ǧ™‘†ƒ Ž‹Ǧ™‘†ƒ ›Œƒ‹™‘Ž‡Ǧ™‘†ƒ Cyjanki związane Ǧ™‘†ƒ ‘Ž‹„†‡Ǧ™‘†ƒ ‡Ž‡Ǧ™‘†ƒ ”‡„”‘Ǧ™‘†ƒ ƒŽǦ™‘†ƒ ›–ƒǦ™‘†ƒ ƒƒ†Ǧ™‘†ƒ –›‘Ǧ™‘†ƒ Ž—‘”‹Ǧ™‘†ƒ ‡”›ŽǦ™‘†ƒ ‘„ƒŽ–Ǧ™‘†ƒ Žƒ ŠŽ‘”Ǧ™‘†ƒ –”ƒ ‡Ǧ™‘†ƒ –”ƒœ›ƒǦ™‘†ƒ ‡œ‡Ǧ™‘†ƒ ‹ˆ‡›Ž‘‡–‡”›„”‘‘™ƒ‡ȋ–‘‰‡‡”›ʹͺǡͶ͹ǡͻͻǡͳͲͲǡͳͷ͵ǡͳͷͶȌ–™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› Kadm i jego związki –™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ›ǡ‘•ƒ†› ͳͲǦͳ͵– ŠŽ‘”‘ƒŽƒ›Ǧ™‘†ƒ ŠŽ‘”ˆ‡™‹ˆ‘•Ǧ™‘†ƒ ŠŽ‘”’›”‹ˆ‘•Ǧ™‘†ƒ ͳǡʹǦ†‹ ŠŽ‘”‘‡–ƒȋȌǦ™‘†ƒ ‹ ŠŽ‘”‘‡–ƒǦ™‘†ƒ ‹ȋʹǦ‡–›Ž‘Š‡•›ŽȌˆ–ƒŽƒȋ ȌǦ™‘†ƒ ‹—”‘Ǧ™‘†ƒ Wskaźniki do oceny kryteriów D2 D3 D5 x x D7 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x D8 Cechy presji D6 D6 D4 Cechy stanu D1 x x D9 D10 D11  Monitor Polski – 16 – Poz. 230 Lp. ͹ʹǤ ͹͵Ǥ ͹ͶǤ ͹ͷǤ ͹͸Ǥ ͹͹Ǥ ͹ͺǤ ͹ͻǤ ͺͲǤ ͺͳǤ ͺʹǤ ͺ͵Ǥ ͺͶǤ ͺͷǤ ͺ͸Ǥ ͺ͹Ǥ ͺͺǤ ͺͻǤ ͻͲǤ ͻͳǤ ͻʹǤ ͻ͵Ǥ ͻͶǤ ͻͷǤ ͻ͸Ǥ ͻ͹Ǥ ͻͺǤ ͻͻǤ ͳͲͲǤ ͳͲͳǤ ͳͲʹǤ ͳͲ͵Ǥ ͳͲͶǤ ͳͲͷǤ ͳͲ͸Ǥ ͳͲ͹Ǥ ͳͲͺǤ ͳͲͻǤ  ͺ †‘•—ŽˆƒǦ™‘†ƒ Ž—‘”ƒ–‡Ǧ™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ›ǡ‘•ƒ†› ‡•ƒ ŠŽ‘”‘„‡œ‡ȋ Ȍ–™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› ‡•ƒ ŠŽ‘”‘„—–ƒ†‹‡ȋ Ȍ–™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› ‡•ƒ ŠŽ‘”‘ ›Ž‘Š‡•ƒȋ  ȌǦ™‘†ƒ œ‘’”‘–—”‘Ǧ™‘†ƒ Ołów i jego związki –™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ›ǡ‘•ƒ†› Rtęć i jej związki –™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ›ǡ‘•ƒ†› ƒˆ–ƒŽ‡Ǧ™‘†ƒ Nikiel i jego związki Ǧ™‘†ƒ ‘›Ž‘ˆ‡‘Ž‡Ǧ™‘†ƒ –›Ž‘ˆ‡‘Ž‡Ǧ™‘†ƒ ‡–ƒ ŠŽ‘”‘„‡œ‡Ǧ™‘†ƒ ‡–ƒ ŠŽ‘”‘ˆ‡‘ŽȋȌǦ™‘†ƒ ‡œ‘ȋƒȌ’‹”‡–™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› ‡œ‘ȋ„ȌˆŽ—‘”ƒ–‡Ǧ™‘†ƒ ‡œ‘ȋȌˆŽ—‘”ƒ–‡Ǧ™‘†ƒ ‡œ‘ȋ‰ǡŠǡ‹Ȍ’‡”›Ž‡–™‘†ƒǡ‘•ƒ†› †‡‘ȋͳǡʹǡ͵Ǧ †Ȍ’‹”‡Ǧ‘•ƒ†› ›ƒœ›ƒǦ™‘†ƒ Związki tributylocyny –™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› ”‹ ŠŽ‘”‘„‡œ‡›ȋȌǦ™‘†ƒ ”‹ ŠŽ‘”‘‡–ƒȋ ŠŽ‘”‘ˆ‘”ȌǦ™‘†ƒ ”‹ˆŽ—”ƒŽ‹ƒǦ™‘†ƒ ‹‘ˆ‘Ž–™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› ™ƒ•’‡”ˆŽ—‘”‘‘–ƒ‘•—Žˆ‘‘™›ȋ Ȍ–‘”‰ƒ‹œ› ‹‘•››Ǧ‘”‰ƒ‹œ› ‡•ƒ„”‘‘ ›Ž‘†‘†‡ƒȋ ȌǦ‘”‰ƒ‹œ› ‡’–ƒ ŠŽ‘”Ǧ‘”‰ƒ‹œ› ‡–”ƒ ŠŽ‘”‘‡–ƒǦ™‘†ƒ Ž†”›ƒǡ‹‡Ž†”›ƒǡ†”›ƒǡ œ‘†”›ƒǦ™‘†ƒ –‹œ‘‡”’ƒ”ƒǦ’ƒ”ƒǦ™‘†ƒ DDT całkowity Ǧ™‘†ƒ ”‹ ŠŽ‘”‘‡–›Ž‡ȋ ȌǦ™‘†ƒ ‡–”ƒ ŠŽ‘”‘‡–›Ž‡ȋȌǦ™‘†ƒ ‡œǦͳ͵͹–™‘†ƒǡ‘”‰ƒ‹œ› ͳǦ ’‹”‡Ǧ‘”‰ƒ‹œ› Dioksyny i związki dioksynopodobne (suma Ϊ ΪǦȌǦ‘”‰ƒ‹œ› Wskaźniki do oceny kryteriów D2 D3 D5 D7 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x D8 Cechy presji D6 D6 D4 Cechy stanu D1 x x x D10 D11 Monitor Polski x x x D9  – 17 – Poz. 230 Lp. ͳͳͲǤ ͳͳͳǤ ͳͳʹǤ ͳͳ͵Ǥ ͳͳͶǤ ͳͳͷǤ ͳͳ͸Ǥ ͳͳ͹Ǥ ͳͳͺǤ D3 D5 D7 D9 x D8 x x x x x x x x x D10 D11 – 18 – ͻ D2 Cechy presji D6 D6 D4 Cechy stanu D1 Monitor Polski    ‘Ž‹ ŠŽ‘”‘™ƒ‡„‹ˆ‡›Ž‡ȋǦ‘‰‡‡”›ʹͺǡͷʹǡͳͲͳǡͳ͵ͺǡͳͷ͵ǡͳͺͲȌǦ‘”‰ƒ‹œ› ͳͳͺȋ‘‰‡‡”ȌǦ‘”‰ƒ‹œ› ‹Ž‘ˆ‡ƒǦ™‘†ƒ ‡•–mikrojądrowy ’‡”ƒ–‹‘ƒŽ‘‹Ž•’‹ŽŽ•ˆ”‘•Š‹’• †’ƒ†›ƒŽ‹‹‹„”œ‡‰‘™‡Œ †’ƒ†›Ǧmikrocząstki Podwodne dźwięki impulsowe Ǧ•’Ž‘œŒ‡ Podwodne dźwięki ciągłe Wskaźniki do oceny kryteriów  Poz. 230  Monitor Polski – 19 – Poz. 230 Ocena poszczególnych cech według przyjętych kryteriów może być dokonana na dwa sposoby w zależności od dostępności danych i informacji:  ͳ) ilościowo–na podstawie wskaźników w odniesieniu do wartości progowych lub  ʹȌjakościowo–ƒ’‘†•–ƒ™‹‡‘ ‡›‡•’‡” ‹‡Œǡ jeżelidla danego wskaźnika nie została ustalona wartość progowa na poziomie europejskim lub regionalnym. ‘ ‡‹‡œ‘•–ƒłyuwzględnione granice stanu i wartości wskaźników wykorzystywanych †‘ ‘ ‡› •–ƒ— ‡‘Ž‘‰‹cznego dla wód przejściowych i przybrzeżnych opracowane zgodnie z , przy czym za granicę dobrego stanu środowiska (GES) przyjmuje się 3/5 wartości maksymalnej skali ocen RDW, którą dany wskaźnik może osiągnąć. Odpowiada to wyznaczeniu granicy między stanem „dobry i bardzo dobry” i „zły, słaby i umiarkowany”ǡ™edłu‰Ǥ   RDW RDSM  –ƒ„ƒ”†œ‘†‘„”› Dobry stan środowiska (GES)  –ƒ—‹ƒ”‘™ƒ›   Stan zły  –ƒ†‘„”›  Stan słaby  iezadowalającystan środowiskaȋ•—„ Ȍ   Ostateczny wynik będzie wyrażony tylko w dwóch klasach odpowiadających osiągnięciu (GES) lub nieosiągnięciu dobrego stanu środowiska (subGES). W ramach oceny cech stanu (D1, D4, D6) przeprowadza się oddzielną ocenę dla każdego z komponentów ekosystemu tj. dla grup gatunków ptaków, ssaków, ryb oraz siedlisk bentosowych ‹’‡Žƒ‰‹ œ› ŠǤW przygotowaniu metody oceny stanu środowiska Morza Bałtyckiego w obszarze POM uwzględniono ustalenia i rekomendacje wynikające z prac grup roboczych i projektów ǡ –ƒ‹ Š Œƒǣ –ƒ–‡ Ƭ ‘•‡”˜ƒ–‹‘ǡ ǡ  ‡–Š‹  Šƒ„‹–ƒ–ǡ  ǡ   ‹‘†‹˜ǡ ǡ ǡ ‘”ƒœ  ǡ  ǡ ‹ Ǥ ’”ƒ ‘™ƒƒ ‡–‘†ƒ ‘ ‡› –”œ‡ Š ™›‹‡‹‘› Š ‡ Š •–ƒ— †Žƒ  Œ‡•– ™ ™‹‡Ž— aspektach zbieżna z metodą zaproponowaną w ramach II oceny holi•–› œ‡Œ  ‘”ƒœ nawiązuje również do wskazówek technicznych podanych w aktualnej, roboczej wersji ’”œ‡™‘†‹ƒ†‘ƒ”–ǤͺȋƒŽ•Ž‡›‹‹ǤʹͲͳ͹ȌǤ Główną różnicą w metodzie oceny cech stanu w stosunku do wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich polskiej strefy Morza Bałtyckiego (GIOŚ ʹͲͳͶȌ Œ‡•– ‘„‡ ‹‡ zaproponowana „zintegrowana ocena bioróżnorodności” wykonywana w ramach każdego z komponentów ekosystemu odnosząca się jednocześnie do cech ͳǡͶ‹͸ǡ ‘œŒ‡†‡Œ•–”‘› rzutuje na brak możliwości jednoznacznego porównania wyników niniejszej oceny z poprzednią, z drugiej strony zachowana jest zgodność metodologii oceny w regionie Morza Bałtyckiego we współpracy Polski (Głównego Inspektora Ochrony Środowiska) z HELCOM. Możliwe jest jednak ’‘†•—‘™anie wszelkich zmian zachodzących w środowisku w porównaniu z wstępną oceną stanu środowiska wód morskich z 2012 r. na poziomie niektórych wskaźnikówȋGIOŚ ʹͲͳͶȌ‘”ƒœ nawiązanie do II oceny holistycznej (HELCOM 2017a).  ‡ƒ ‡ Š ’”‡•Œ‹ Œ‡•– ™›‘›™ƒƒ ƒ podstawie kryteriów podstawowych i drugorzędnych oddzielnie dla każdej z cechǤporównaniu do wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich polskiej strefy Morza Bałtyckiego (GIOŚ ʹͲͳͶ) nie następuje integracja oceny pomiędzy cechami presji. Ostatnim etapem aktualizacji oceny będzie identyfikacja i, jeżeli to możliwe, określenie ilościowe presji związanych z różnym wykorzystaniem środowiska morskiego, powodujących nieosiągnięcie GES, zgodnie z ich wykazem określonym w tabeli 1załącznika III †‘‘”ƒœ ™›‹‹‡ƒƒŽ‹œ™›‘ƒ› Šœ‰‘†‹‡œƒ”–Ǥͺ—•–ǤͳŽ‹–Ǥb RDSM. Ocena wykorzystania środowiska  ͳͲ  Monitor Polski – 20 – Poz. 230 morskiego i sił sprawczych powodujących presje stanowi istotną podstawę analizy ryzyka, a tym samym analizy kosztów i korzyści z podjęcia działań zgo†‹‡œǤ W pierwszym kroku zostanie określony stopień wykorzystania środowiska morskiego w kontekście korzyści społecznoǦ‡‘‘‹ œ› Š ƒ ’‘†•–ƒ™‹‡ †ƒ› Š •–ƒ–›•–› œ› Š ™ odniesieniu do głównych działów gospodarki morskiej, obejmujących zarówno wielkość produkcji, jak i też zatrudnienia: ͳȌż‡‰Ž—‰ƒ‘”•ƒǢ ʹȌ’‘”–›‘”•‹‡Ǣ ͵Ȍ’rzemysł stoczniowyǢ ͶȌ”ybołówstwo morskieǢ ͷȌ–urystyka morska i przybrzeżnaǢ ͸Ȍorski przemysł wydobywczyǢ ͹Ȍ•‡–‘”‘—ƒŽ›Ǣ ͺȌ”‘Ž‹ –™‘Ǣ ͻȌ‡‡”‰‡–›ƒ‘†ƒ™‹ƒŽƒ–ˆƒ”›™‹ƒ–”‘™‡Ǣ ͳͲȌ‘”•ƒ–—”›•–›ƒ™‹ƒ–”‘™ƒǢ ͳͳȌ†ziałalność militarnaǢ ͳʹȌ„adania naukowe, analizy i działania edukacyjneǤ  Oszacowanie ekonomicznych korzyści ze środowiska morskiego (marine water accouning approach) będzie stanowiło całkowitą wartość gospodarczą wód morskich powiązaną œwykorzystaniem środowiska, jego aktualnym stanem, presjami i wpływem człowieka. Przeprowadzenie analizy ekonomicznej dla poszczególnych subregionów pozwoli na określenie korzyści ekonomicznych oraz określenie udziału we wzroście zasobności społeczeństwa, stwarzając podstawy do określenia priorytetów dla działań naprawczych.  Powiązanie wyników analizy ekonomicznej z dobrami i usługami środowiska morskiego pozwoli na określenie kosztów jego degradacji, które mogą być podstawą do dalszej oceny korzyści z podjętych działań naprawczych (ƒrt. 13 RDSM) lub też stanowić podstawę do ‡™‡–—ƒŽ› Š†‡”‘‰ƒ Œ‹ȋƒrt. 14 RDSM) i być podstawą do aktualizacji Ǥ Jedną z metod oceny kosztów degradacji jest podejście oparte na analizie usług ekosystemu (ecosystem services approach). W tym wariancie presje są identyfikowane jako czynniki wpływające na stan ekosystemu morskiego, a więc jest możliwe bezpośrednie powiązanie określonych presji z elementami ekosystemu. Wartość usług ekosystemuobliczana jako potencjalna różnica pomiędzy dobrym stanem środowiska (GES) a sytuacją, która może wystąpić w przypadku braku działań w celu uzyskania GES przy zastosowaniu scenariusza BAU, może być interpretowana jako koszt degradacji. W ten sposób na wczesnym etapie zostaną zidentyfikowane podstawy do sformułowania zaleceń podejmowania działań zgodnie z RDSM. W tym podejściu Œ‡•– możliwa identyfikacja usług ekosystemu w powiązaniu z korzyściami, które mogą być potencjalnie utracone przy ‹‡œ‹‡‹‘›‡‰atywnym stanie środowiska naturalnego. Te potencjalnie utracone korzyści z osiągnięcia GES mogą być następnie porównywane z kosztami osiągnięcia celów RDSM określonymi w programach działań naprawczych.  ͳͳ  Monitor Polski – 21 – Poz. 230 1. Charakterystyka ekosystemu morskiego w polskich obszarach morskich 1.1. Warunki fizyczno-geograficzne  Śródkontynentalne Morze Bałtyckie Œ‡•– osłonięte od północnego zachodu Półwyspem Skandynawskim i połączone z Oceanem Atlantyckim przez Morze Północne i Skagerrak za pośrednictwem cieśnin: Wielki i Mały Bełt, Sund oraz Kattegat. Granica morza, oddzielająca Kattegat od Skagerraku, prowadzi od północnego cypla Jutlandii Ǧprzylądka Grenen do szkieru Pater Noster i wyspy Tjörn na brzegu szwedzkim ȋƒŒ‡™•‹ǡ ͳͻͻͶȌǤ Całkowita wymiana wód ™środkowym Bałtyku trwa od 25 do 30 lat. Całe Morze Bałtyckie leży na szelfie o nierównym dnie i niewielkiej na ogół głębokości, dzieli się jednak na głębsze baseny, rozdzielone progami i ławicami. W obrębie  œƒŒ†—Œą się następujące, główne elementy morfologiczne dna, patrząc od zachodu:część Ławic›†”œƒ‡Œ‹ ƒ•‡— ‘”Š‘Ž•‹‡‰‘ ȋͳͲͷ Ȍ ‘”ƒœ ›ƒ Słupskƒ ‘głębokości 65 mǡ ‘††œ‹‡Ž‘ƒ ‘† –‡‰‘ ostatniego progiem porzecznym utrudniającym ruch wód przydennych napływających z Morza PółnocnegoǤW części środkowej znajduje się Ławica Słupskƒǡƒƒ™• Š‘†œ‹‡południowa część Basenu Gotlandzkiego oraz Basen Gdański‘głębokości 118 mȋ”›•ǤͳǤͳǤͳȌǤ  ›•ǤͳǤͳǤͳǤ ƒ–›‡–”‹ƒBałtyku Południowego (wedłu‰Batymetria Bałtyku Południowego, 1994, [w:] Atlas zasobów, walorów i zagrożeń środowiska geograficznego Polski, IGiPZ PAN ƒ”•œƒ™ƒȌǤ  Główną drogę wymiany wód między Morzem Bałtyckim a Północnym stanowi Wielki Bełt, który w najpłytszych miejscach ma głębokość 15 m. Prądy wychodzące z Bałtyku kierują się przede wszystkim przez Sund, który na mieliźnie Drogden ma 12 m głębokości. Zatoka Kilońska ma poważne znaczenie hydrograficzne, gdyż wzdłuż Langelandu wpływają do niej wody oceaniczne w czasie wlewów i tutaj zgodnie z siłą Coriolisa skręcają na zachód, a po wypełnieniu zatoki słoną wodą przemieszczają się dalej przez Fehrmarn Belt i Zatokę Meklemburską ku ƒ•‡‘™‹ ”końskiemu, pokonując po drodze próg GedserǦDarsser Ort. Wlewy o większej sile występują w różnych, nieregularnych odstępach czasu, od roku do pięciu lat. Mają charakter epizodyczny i gwałtowny. Dalej, wody wlewów oceanicznych kierują się do Basenu  ͳʹ  Monitor Polski – 22 – Poz. 230 ‘”Š‘Ž•‹‡‰‘ ’”œ‡œ Cieśninę Bornholmską. Z kolei odświeżanie wód głębinowych Basenu ‘–Žƒ†œ‹‡‰‘ ‹ ƒ•‡— Gdańskiego odbywa się w okresach silnych, długotrwałych wlewów oceanicznych po upływie kilku miesięcy od czasu rozpoczęcia się wlewu w Cieśninach Duńskich. W okresach stagnacji w głębiach tych panują najczęściej warunki beztlenowe. —†‘™ƒ ‹ Šƒ”ƒ–‡” ’‘Ž•‹ Š brzegów Bałtyku są związane z okresem ostatniego zlodowacenia oraz fazami rozwoju południowego Bałtyku. Na odcinkach brzegu zbudowanych œosadów plejstoceńskich występują klify o różnym stopniu aktywności. Wobniżeniach powierzchni plejstoceńskiej zlokalizowane są w większości jeziora przymorskie odcięte mierzejami, o różnej zasobności osadów litoralnych. W części pradolin uchodzących do Zatoki Gdańskiej lub Bałtyku rozwinięte są brzegi niskie. Typ brzegów niskich w przewadze zlokalizowany jest w strefie brzegowej Zalewów Wiślanego i ƒŽ‡™—Szczecińskiego. ”œ‡‰‹‘–™ƒ”–‡‰‘‘”œƒsązbudowane w 77% z wydm oraz w 19% z klifów. Zatoka Gdańska Šƒ”ƒ–‡”›œ—Œ‡ się przewagą brzegów wydmowych (73%) ze znacznym udziałem brzegów ‹•‹ ŠȋͺΨȌǤ Brzegi klifowe wybrzeża południowego Bałtyku są œ„—†‘™ƒ‡ ’”œ‡™ƒżnie œ ‰Ž‹‹ƒ•–› Š utworów glacjalnych, piasków i żwirów fluwoglacjalnych oraz mułków i iłów zastoiskowych ȋ—„otowicz, 1984). W zależności od intensywności hydrodynamicznej akwenu następuje szybszy lub wolniejszy proces niszczenia brzegów klifowych. Występują one głównie wzachodniej części Zatoki Gdańskiej oraz nad otwartym morzem, na odcinkach CetniewoǦJastrzębia Góra, ‘™›Ǧ Ustka, Jarosławiec, NiechorzeǦDziwnówek i Wyspa WolinǤ Brzegi mierzejowe w granicach Polski, z wyłączeniem Półwyspu Helskiego, obejmują 109 km, co stanowi 22% brzegów otwartego morza. Mierzeje zlokalizowane są głównie na wysokości ’”ƒ†‘Ž‹‹†epresji końcowych i odcinają powstałe w obniżeniach jeziora przymorskie lub zalewy ‘†‘–™ƒ”–‡‰‘‘”œƒǤ Mierzeje południowobałtyckie, tworzące się w różnych sytuacjach dynamicznych przedstawiają trzy odmienne typy morfogenetyczne. Struktura Mierzei Wiślanej związana jest œrozwojem rozległej pokrywy litoralnej w warunkach podwodnej ak——Žƒ Œ‹™•›–—ƒ Œ‹‘”œƒ ”‡‰”‡dującego (Rosa, 1980). Mierzeje części centralnej i częściowo zachodniej charakteryzują się ™›stępowaniem rozbudowanych przymierzejowych pól ™›†‘™› h (np. Mierzeja j. Łebsko), –™‘rzyły się w warunkach stabilizacji poziomu morza. Mierzeje zachodniego wybrzeża należy zaliczyć do prostych form mierzejowych o niewielkich zasobach piaszczystych, zarówno ™przybrzeżu jak i na brzegu, które tworzyły się w warunkach transgresji (np. Mierzeja —‘™•ƒȌǤ Erozja brzegów mierzejowych w okresie 1889Ǧ1975 obejmowała 64% ich długości. Szczególnie intensywnie byłniszczony brzeg Półwyspu Helskiego, który od roku 1989 jestobjęty •›•–‡ƒ–› œ› •œ–— œ› œƒ•‹Žƒ‹‡. Przewiduje się wzrost prędkości izasięgu obszarów ‹•œ œ‘› Š ‹‡”œ‡‹ w związku z prognozami ™œ”‘•–— intensywnych sztormów oraz podnoszeniem się p‘œ‹‘—‘”œƒǤ   1.2.Warunki meteorologiczne i hydrologiczne  Wiatr Jednym z elementów wspomagających ocenę stanu ekologicznego wód przejściowych ‹przybrzeżnych jest ekspozycja na falowanie. Bezwzględną miarą tego parametru jest rozciągłość działania wiatru, czyli długość drogi oddziaływania wiatru nad morzem, a co za tym idzie możliwość generowania falowania. ƒŒ‘”œ›•–‹‡Œ•œ‡™ƒ”—‹†‘’‘™•–ƒ™ƒ‹ƒˆƒŽ™‹ƒ–”‘™› Šǡ oddziałujących na strefę płytkowodną i polski brzeg, występują podczas silnych wiatrów z sektora północnego, od zachodnich poprzez północne do północnoǦ™• Š‘†‹ ŠǤ Warunki oddziaływania falowania wiƒ–”‘™‡‰‘ ƒ „”œ‡‰ ™ ™‹‡Ž‘Ž‡ ‹— ʹͲͳͳǦʹͲͳ͸ przedstawiono pośrednio, wykorzystując pomiary kierunku i prędkości wiatru na wybranych stacjach, reprezentujących poszczególne obszary wód przybrzeżnych i przejściowych. Charakterystykę wiatru i poziomów morza opra ‘™ƒ‘ƒ’‘†•–ƒ™‹‡†ƒ› Š’‘‹ƒ”‘™› ŠœŽƒ–  ͳ͵  Monitor Polski – 23 – Poz. 230 ʹͲͳͳǦ2016, gromadzonych w ramach państwowej służby hydrologicznoǦ‡–‡‘”‘Ž‘‰‹ œ‡Œ  Ǧ Ǥ Rozkład średniej prędkości wiatru w ośmiu sektorach kierunku w Žƒ–ƒ ŠʹͲͳͳǦʹͲͳ͸ȋ”›•Ǥ ͳǤʹǤͳȌ na akwenie Basenu Bornholmskiego (stacja w Świnoujściu i Ustce) pokazuje podobne rozkłady częstości kierunków wiatru. Przeważał wiatr z kierunków południowoǦœƒ Š‘†‹ Šǡ œ przewagą południowego. Częstości pozostałych kierunków na obu stacjach są 3Ǧ”‘–‹‡‹‡Œ•œ‡ǡ z przewagą kierunków wschodnich. Natomiast w Świnoujściu najsilniejsze są wiatry z sektorów północnych (NW, NE i N), stosunkowo mniej licznych. W zachodniej części Basenu ‘”Š‘Ž•‹‡go (Ustka) najsilniejsze wiatry występują z kierunków zachodnich, a‘Ž‡Œ‡ œ sektora północnego. Średnia prędkość wiatru we wschodniej części Basenu Bornholmskiego jest znacznie większa niż w zachodniej.  ›•ǤͳǤʹǤͳǤ Róże wiatru na wybranych stacjach polskiego wybrzeża; róże górne: częstość występowania kierunków, róże dolne –prędkość średnia w sektorach, Žƒ–ƒʹͲͳͳǦʹͲͳ͸Ǥ ƒƒ™‡‹‡™• Š‘†‹‡‰‘Basenu Gotlandzkiego (stacja Łeba), jeszcze w większym stopniu niż w Ustce, przeważały wiatry z kierunków zachodnich (największa częstość) oraz południowoǦ zachodnich, a także południowych. W pozostałych sektorach wiatru sytuacja wygląda podobnie, jak na akwenie Basenu Bornholmskiego. Średnia prędkość wiatru na akwenie Basenu Gotlandzkiego jest również największa dla wiatrów zachodnich i południowoǦœƒ Š‘†‹ ŠǤ Pozostałe kierunki wiatru charakteryzują się zbliżoną średnią prędkością. Na akwenie Basenu Gdańskiego (stacja Hel) najczęstszymi wiatrami sąǡ ’‘†‘„‹‡ Œƒ ™Ustce, wiatry z kierunków zachodnich oraz w mniejszym stopniu południowych, pozostałe kierunki mają zbliżoną częstość. ozkład średnich prędkości wiatru dla wszystkich kierunków jest zbliżonyǡƒ•ilny wia …