(uchylony).66)Przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).66)Przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).66)Przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).66)Przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).66)Przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).66)Przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).67)Przez art. 34 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz.
\n(uchylony).67)Przez art. 34 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz.
\n(uchylony).68)Przez art. 1 pkt 26 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).69)Przez art. 1 pkt 27 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nTreść i wykonywanie własności
\nW granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
\n(uchylony).70)Przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nprzez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.
\nPrzepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.
\ngruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.71)Zdanie drugie ze zmianą wprowadzoną przez art. 129 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.
\ndziałań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
\ndo tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).
\ndostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.
\nPrzeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.
\nnieruchomości; jednakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.
\nsąsiednim utratą oparcia.
\ntego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.
\nz jego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.
\ngruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.
\ngranice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.
\ngruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
\nsię granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.
\nsię na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy.
\nKorzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.
\nNabycie i utrata własności
\nPrzeniesienie własności
\nustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 163, poz. 1012), która weszła w życie z dniem 11 października 2008 r..
\nUmowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
\ntylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.
\nArt. 15673)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 85, poz. 458), która weszła w życie z dniem 23 października 2011 r..
\nJeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do prze niesienia własności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania.
\nterminu.
\npod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.
\nformie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.
\nPrzepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.
\n(uchylony).74)Przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).74)Przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\noraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), która weszła w życie z dniem 6 kwietnia 1982 r.
\n(uchylony).74)Przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).74)Przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).74)Przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nustawę Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 27, poz. 252), która weszła w życie z dniem 4 listopada 1971 r..
\nW razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności lub części tego udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój udział we współwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny współwłaściciel lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.
\n(uchylony).77)Przez art. 1 pkt 30 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).78)Przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).78)Przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nnabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.
\nzostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego.
\ntrzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa w złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio.
\n(uchylony).78)Przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nZasiedzenie
\n2..
\nPosiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).
\n2..
\nPo upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
\nJeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.
\nrzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz samoistny, chyba że posiada w złej wierze.
\nDo biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń.
\nJeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika.
\nJeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.
\npoprzedniego posiadacza.
\n(uchylony).82)Przez art. 1 pkt 34 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).83)Przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 76.
\nInne wypadki nabycia i utraty własności
\n(utracił moc).84)Z dniem 15 lipca 2006 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 marca 2005 r., sygn. akt K 9/04 (Dz. U. Nr 48, poz. 462).
\nporzuci.
\nWłasność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne.
\ndni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.
\nza zwrotem kosztów.
\nbył rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
\ndo odbioru rzeczy. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru rzeczy, albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu właściwy organ państwowy.
\nzamiaru wyzbycia się własności, jak również do zwierząt, które zabłąkały się lub uciekły.
\nartystyczną znalazca powinien oddać niezwłocznie na przechowanie właściwemu organowi państwowemu, inne zaś rzeczy znalezione - tylko na żądanie tego organu.
\nprzechowaniu.
\ni do poszukiwania osób uprawnionych do ich odbioru, zasady przechowywania tych rzeczy oraz sposób poszukiwania osób uprawnionych do odbioru.
\njednej dziesiątej wartości rzeczy, jeżeli zgłosił swe roszczenie najpóźniej w chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej do odbioru.
\nArt. 18785)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 8..
\nPieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną, które nie zostaną przez uprawnionego odebrane w ciągu roku od dnia wezwania go przez właściwy organ, a w razie niemożności wezwania - w ciągu dwóch lat od ich znalezienia, stają się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy stają się po upływie tych samych terminów własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom; jeżeli rzeczy są przechowywane przez organ państwowy, znalazca może je odebrać za zwrotem kosztów.
\npublicznym albo w innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności ani w razie znalezienia rzeczy w wagonie kolejowym, na statku lub innym środku transportu publicznego. Znalazca obowiązany jest w tych wypadkach oddać rzecz zarządcy budynku lub pomieszczenia albo właściwemu zarządcy środków transportu publicznego, a ten postąpi z rzeczą zgodnie z właściwymi przepisami.
\nArt. 18986)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 8..
\nJeżeli rzecz mająca znaczniejszą wartość materialną albo wartość naukową lub artystyczną została znaleziona w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bezcelowe, znalazca obowiązany jest oddać rzecz właściwemu organowi państwowemu. Rzecz znaleziona staje się własnością Skarbu Państwa, a znalazcy należy się odpowiednie wynagrodzenie.
\nich od rzeczy.
\nw taki sposób, że stała się jej częścią składową.
\nTen, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów, staje się jej właścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.
\njest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się własnością właściciela materiałów.
\nstanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się współwłaścicielami całości. Udziały we współwłasności oznacza się według stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.
\nJednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami składowymi.
\nnaprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym wzbogaceniu.
\nWspółwłasność
\nWłasność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
\nłączną.
\nWspółwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika.
\nDo współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
\nDomniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.
\nKażdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
\nzwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.
\nKażdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.
\nDo czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli.
\nW braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.
\nzasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.
\nmożna uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.
\nWiększość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.
\nwynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.
\ndo korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
\ndo wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
\nterminach rachunku z zarządu.
\nroszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.
\nbyć wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
\npodział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
\nudziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.
\njednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
\nJeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia.
\nW razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
\nArt. 21388)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 35 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nJeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.
\nArt. 21488)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 35 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nz nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.
\nalbo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.
\nstosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
\nżadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.
\nArt. 21589)Uchylony przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 75; dodany przez art.
\n1 pkt 36 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nPrzepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.
\nArt. 21690)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 37 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nstosownie do ich zgodnego porozumienia.
\nobniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:
\nrozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art.
\n212 § 3.
\ngospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.
\nArt. 21790)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 37 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nWspółwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.
\nArt. 21890)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 37 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\ndo chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności.
\nOgraniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.
\nprzepisy o służebności mieszkania.
\n(uchylony).91)Przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nRoszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.
\nuprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.
\nOchrona własności
\nmu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
\nfaktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
\nRoszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości.
\n(uchylony).92)Przez art. 1 pkt 39 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\n(uchylony).92)Przez art. 1 pkt 39 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nz rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.
\nwytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
\njak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
\nSamoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi.
\nJednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.
\nSamoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.
\nz rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi.
\nw dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.
\nPrzepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.
\nz rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz.
\n(uchylony).93)Przez art. 1 pkt 40 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nza korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
\ngruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
\nznacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
\n(uchylony).94)Przez art. 1 pkt 41 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nTytuł II Użytkowanie wieczyste
\ngospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 1985 r.; art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz.
\nGrunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.
\n2; art. 234 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., oraz art.
\n24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nW wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.
\nArt. 23397)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 99 pkt 3 ustawy wymienionej jako pierwsza w odnośniku 95; art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nW granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać.
\nArt. 23497)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 99 pkt 3 ustawy wymienionej jako pierwsza w odnośniku 95; art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nDo oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.
\n95; art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nBudynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
\n95..
\nPrzysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.
\n95; art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nOddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.
\n95..
\nW ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.
\nUmowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
\nwłasności nieruchomości.
\nWieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.
\n95; art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nSposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony w umowie.
\n95..
\nJeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać:
\nArt. 24097)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 99 pkt 3 ustawy wymienionej jako pierwsza w odnośniku 95; art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nUmowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.
\nWraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.
\n(uchylony).99)Przez art. 234 pkt 2 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 96.
\nArt. 243100)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 99 pkt 3 ustawy wymienionej jako pierwsza w odnośniku 95; art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2; art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 8, oraz art. 24 pkt 1 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 47..
\nRoszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty.
\nTytuł III Prawa rzeczowe ograniczone
\nPrzepisy ogólne Art. 244101)W brzmieniu ustalonym przez art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy
\n1804), który wszedł w życie z dniem 19 sierpnia 2004 r..
\nOgraniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
\nSpółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne przepisy.
\nZ zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
\nJednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu.
\nForma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.
\nArt. 2451102)Dodany przez art. 113 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1983 r..
\nDo przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
\nJeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.
\nJednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej.
\nOgraniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej.
\nDo zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi.
\ntej osoby. Oświadczenie osoby trzeciej powinno być złożone jednej ze stron.
\nJeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).
\nPrzepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w sposób odmienny.
\nPierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione. Zmiana nie narusza praw mających pierwszeństwo niższe aniżeli prawo ustępujące pierwszeństwa, a wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwszeństwo ustępującego prawa.
\nDo zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest umowa między tym, czyje prawo ma ustąpić pierwszeństwa, a tym, czyje prawo ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno z tych praw jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi wieczystej.106)Zdanie drugie dodane przez art. 113 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 102.
\npierwszeństwa.
\nDo ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.
\nUżytkowanie
\nPrzepisy ogólne
\nRzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).
\nZakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy.
\nWykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części.
\nUżytkowanie jest niezbywalne.
\nUżytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
\nUżytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.
\ngranicach prawidłowej gospodarki zastępować poszczególne składniki innymi. Włączone w ten sposób składniki stają się własnością właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.
\nnabywa własność jego poszczególnych składników z chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić zespół tego samego rodzaju i tej samej wartości, chyba że inaczej zastrzeżono.
\nW stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z pożytków rzeczy.
\ntakie nakłady poczynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
\nkorzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót.
\nprzepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
\nrzeczy, użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela.
\nw takim stanie, w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu użytkowania.
\nArt. 263107)Oznaczenie § 1 uchylone przez art. 1 pkt 11 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 8..
\nRoszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
\n(uchylony).108)Przez art. 1 pkt 11 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 8.
\nJeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, użytkownik staje się z chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem. Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).
\nPrzedmiotem użytkowania mogą być także prawa.
\nDo użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu rzeczy.
\ntego prawa.
\nUżytkowanie przez osoby fizyczne
\nUżytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią.
\nUżytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie.
\nJednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować nowe urządzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów prawa geologicznego i górniczego.
\nwłaściciela o swym zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania prawidłowej gospodarki, właściciel może żądać ich zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.
\nnajemca.
\nmu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściciel może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy.
\nUżytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie zabezpieczenie.
\nWłaściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.
\n(uchylony).110)Dodany przez art. 12 ustawy z dnia 13 lipca 2000 r. o ochronie nabywców prawa korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w każdym roku oraz o zmianie ustaw Kodeks cywilny, Kodeks wykroczeń i ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 74, poz. 855), która weszła w życie z dniem 9 grudnia 2000 r.; uchylony przez art. 44 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o timeshare (Dz. U. Nr 230, poz. 1370), która weszła w życie z dniem 28 kwietnia 2012 r.
\nUżytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne Art. 271111)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nUżytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe.
\nW każdym razie użytkowanie takie wygasa z chwilą likwidacji spółdzielni.
\nJeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania zabudowany grunt Skarbu Państwa, przekazanie budynków i innych urządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.
\nBudynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone, iż mają się stać własnością Skarbu Państwa.
\nOdrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana w paragrafach poprzedzających, jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu.
\nArt. 273111)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nJeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną wygasło, budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane i stanowiące własność spółdzielni stają się własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia może żądać zapłaty wartości tych budynków i urządzeń w chwili wygaśnięcia użytkowania, chyba że zostały wzniesione wbrew społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.
\nArt. 274111)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nPrzepisy dotyczące własności budynków i innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa użytkowanym przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio do drzew i innych roślin.
\nArt. 275111)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nRolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez siebie gruntów Skarbu Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.
\nrolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.
\ninaczej nie postanawia, spółdzielnia nabywa z chwilą przejęcia wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.
\nformy aktu notarialnego przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.
\nwykonanie zadań spółdzielni - przysługuje jej uprawnienie do zmiany przeznaczenia wkładów gruntowych oraz uprawnienie do naruszenia ich substancji albo jedno z tych uprawnień.
\nstanowiącym wkład gruntowy stają się jej własnością. To samo dotyczy drzew i innych roślin zasadzonych lub zasianych przez spółdzielnię.
\nurządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez spółdzielnię przejęta na własność za zapłatą wartości w chwili wygaśnięcia użytkowania. Drzewa i inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością właściciela gruntu.
\n(uchylony).114)Przez art. 268 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U.
\nNr 30, poz. 210), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1983 r.
\n(uchylony).114)Przez art. 268 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U.
\nNr 30, poz. 210), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1983 r.
\n(uchylony).114)Przez art. 268 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U.
\nNr 30, poz. 210), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1983 r.
\nInne wypadki użytkowania
\n(uchylony).115)Przez art. 1 pkt 44 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nArt. 284116)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 45 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nDo innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami.
\nSłużebności
\nSłużebności gruntowe
\nwładnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
\nwładnącej lub jej oznaczonej części.
\nwzględu na to, czy spółdzielnia jest właścicielem gruntu.
\ndanych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.
\nkorzystanie z nieruchomości obciążonej.
\nsłużebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.
\nobciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku.
\nOdpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.
\nkażdej z części utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z nich, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części pozostałych.
\nutworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich, właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności.
\nwykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.
\nJeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.
\nna korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.
\nSłużebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
\nstosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.
\nwynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.
\nJeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.
\nSłużebności osobiste
\nodpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
\nz zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
\ndanych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.
\nSłużebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.
\nwykonywania.
\nMający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie.
\nInne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.
\njego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.
\ndo wspólnego użytku mieszkańców budynku.
\nobciążonej stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne.
\nwykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.
\nSłużebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.
\nrolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.
\nSłużebność przesyłu
\nktórego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
\nprzesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
\nJeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
\nktórych mowa w art. 49 § 1.
\nSłużebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.
\nPo wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.
\nDo służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
\nZastaw
\nZastaw na rzeczach ruchomych
\nW celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne.
\nZastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej.
\nDo ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a wierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły.
\nsama umowa.
\nwieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 131, poz. 1075), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2011 r..
\nZastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa o ustanowienie zastawu została zawarta na piśmie z datą pewną.
\nArt. 308119)W brzmieniu ustalonym przez art. 46 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. Nr 149, poz. 703), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r..
\nWierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.
\nrzeczą stosuje się odpowiednio do ustanowienia zastawu.
\nJeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w złej wierze.
\nNieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.
\negzekucyjnym.120)Zdanie drugie uchylone przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.
\norganu państwowego cenę sztywną, można się umówić, że w razie zwłoki z zapłatą długu przypadną one w odpowiednim stosunku zastawnikowi na własność zamiast zapłaty, według ceny z dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.
\nArt. 314121)W brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 118..
\nZastaw zabezpiecza także roszczenia o odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym, przyznane koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału oraz inne roszczenia o świadczenia uboczne, w szczególności roszczenie o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz o zwrot nakładów na rzecz.
\nprzeciwko zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu zastawu.
\nograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z przepisów prawa spadkowego.
\ndo uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego nie stosuje się do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.
\ndo przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.
\numowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią roszczeń.
\nPo wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć zastawcy rachunek.
\nsię odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
\nmoże żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.
\ndo depozytu sądowego.
\nrzeczy, jak również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
\n(uchylony).122)Przez art. 1 pkt 47 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nzastawu. W razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem zastawu zastaw wygasa.
\nZastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.
\nobciążonej, jeżeli zastawca wyrazi na to zgodę. W braku takiej zgody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.
\nprzeciwne.
\nwierzytelność zabezpieczona zastawem jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.
\nz mocy ustawy.
\nZastaw na prawach
\nPrzedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.
\nz zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
\ntego prawa. Jednakże umowa o ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa nie wymagała takiej formy.
\nani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.
\nzmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.
\nJeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest już wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej.
\ndłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem zastawnika.
\nW razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia.
\nDo odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i zastawnik łącznie.
\nKażdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
\nzabezpieczona stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i zastawnik mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
\nmoże żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu części wierzytelności z pierwszeństwem przed częścią przysługującą zastawcy.
\nTytuł IV Posiadanie
\nsamoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
\nzależne.
\nKto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.
\nDomniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
\nprzemijającą nie przerywa posiadania.
\nrównież posiadania przez poprzedniego posiadacza.
\nNie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w złej wierze.
\nPosiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.
\nwłasnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.
\nPrzepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.
\nArt. 3431123)Dodany przez art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733), która weszła w życie z dniem 10 lipca 2001 r..
\nDo ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie posiadania.
\nczyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem.
\nRoszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.
\nPosiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.
\ntej samej rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.
\nmogłaby naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem mu szkody.
\ndochodzone w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.
\numożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.
\nposiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.
\nJeżeli rzecz znajduje się w posiadaniu zależnym albo w dzierżeniu osoby trzeciej, przeniesienie posiadania samoistnego następuje przez umowę między stronami i przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.
\nnastępuje na mocy samej umowy między stronami.
\nKto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności.
\nDo posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy.
\nKsięga TRZECIA ZOBOWIĄZANIA Tytuł I Przepisy ogólne
\npowinien świadczenie spełnić.
\nŚwiadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
\nArt. 3531124)Dodany przez art. 1 pkt 48 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nStrony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
\njego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.
\nW taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.
\n(należyta staranność).
\nNależytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
\ntreści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia.
\nświadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.
\nJeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z okoliczności, dłużnik powinien świadczyć rzeczy średniej jakości.
\nArt. 3571126)Dodany przez art. 1 pkt 50 ustawy, o której mowa w odnośniku 2; oznaczenie § 1 uchylone przez art. 1 pkt 14 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 8..
\nJeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.
\n(uchylony).127)Przez art. 1 pkt 14 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 8.
\nArt. 358128)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 228, poz. 1506), która weszła w życie z dniem 24 stycznia 2009 r..
\nmoże spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej.
\nBank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonana.
\nArt. 3581129)Dodany przez art. 1 pkt 52 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nświadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
\nwedług innego niż pieniądz miernika wartości.
\npo rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.
\nwystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.
\npieniężnych.
\nOdsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.
\nJeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe. § 21131)Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 157, poz. 1316), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2006 r..
\nMaksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). § 22131)Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 157, poz. 1316), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2006 r..
\nJeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne. § 23131)Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 157, poz. 1316), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2006 r..
\nPostanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.
\nRada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, wysokość odsetek ustawowych, kierując się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej i sprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, biorąc pod uwagę wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego.
\nz dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok - jednocześnie z zapłatą tej sumy.
\ndziałania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
\nW powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
\njej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
\nstanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
\nbyć ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.
\nprzez złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.
\nJednakże z ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w inny sposób.
\nprzez spełnienie jednego z kilku świadczeń (zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia należy do dłużnika, chyba że z czynności prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.
\ndo wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.
\nmoże jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania wyboru przechodzi na stronę drugą.
\nArt. 3651133)Dodany przez art. 26 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 123..
\nZobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.
\nTytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli
\nZobowiązania solidarne
\nlub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).
\nAż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.
\nświadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność wierzycieli).
\nsolidarnych. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.
\nodmienny albo chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w sposób odmienny względem każdego z wierzycieli.
\nZobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.
\nsolidarnie, chyba że umówiono się inaczej.
\nDziałania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.
\nnie ma skutku względem współdłużników.
\nz dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.
\nOdnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.
\nwspółdłużników.
\nwierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.
\nuwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.
\nwspółdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych.
\nCzęść przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.
\njednego z wierzycieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.
\nwspółwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w częściach równych.
\nZobowiązania podzielne i niepodzielne
\nJeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne, zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego.
\nprzedmiotu lub wartości.
\nświadczenia jak dłużnicy solidarni.
\nza jego spełnienie solidarnie, jeżeli wzajemne świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.
\nzwrotu wartości świadczenia według tych samych zasad co dłużnik solidarny.
\nnich może żądać spełnienia całego świadczenia.
\nświadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.
\nniepodzielnego nie ma skutku względem pozostałych wierzycieli.
\njednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.
\nJeżeli jeden z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego przyjął świadczenie, jest on odpowiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych samych zasad co wierzyciel solidarny.
\nTytuł III Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych Art. 384134)W brzmieniu ustalonym przez art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2000 r..
\no zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 82, poz. 557), która weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2007 r..
\nUstalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.
\nW razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści.
\nNie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.
\n(uchylony).136)Przez art. 1 pkt 30 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 7.
\nJeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.
\n(uchylony).138)Dodany przez art. 233 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.; uchylony przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 135.
\nArt. 3841139)Dodany przez art. 18 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 134..
\nWzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.
\nArt. 385140)W brzmieniu ustalonym przez art. 18 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 134..
\nW razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową.
\nustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 79, poz. 662), która weszła w życie z dniem 28 czerwca 2009 r..
\nWzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
\nArt. 3851142)Dodany przez art. 1 pkt 56 ustawy, o której mowa w odnośniku 2; w brzmieniu ustalonym przez art. 18 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 134..
\ngo, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
\numową w pozostałym zakresie.
\nnie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
\nCiężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
\nArt. 3852142)Dodany przez art. 1 pkt 56 ustawy, o której mowa w odnośniku 2; w brzmieniu ustalonym przez art. 18 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 134..
\nOceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
\nArt. 3853143)Dodany przez art. 18 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 134..
\nW razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:
\nArt. 3854143)Dodany przez art. 18 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 134..
\nwzorców, które są ze sobą sprzeczne.
\nnie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianych w § 1.
\n(uchylony).144)Przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 7.
\nUmowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.
\nstrony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.
\ndrugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy.
\nUprawnienia powyższe wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy.
\nArt. 389145)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 32 ustawy, o której mowa w odnośniku 7..
\numowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.
\nJeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.
\nArt. 390146)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 33 ustawy, o której mowa w odnośniku 7..
\nJeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.
\numowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.
\numowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.
\nspełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.
\nświadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.
\nJeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.
\nani zmienione, jeżeli osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek ze stron, że chce z zastrzeżenia skorzystać.
\nDłużnik może podnieść zarzuty z umowy także przeciwko osobie trzeciej.
\numowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
\ngo dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.
\ndwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
\nterminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.
\njuż świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.
\noznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.
\nTytuł IV (zawierający art. 397-404 - uchylony)
\nTytuł V Bezpodstawne wzbogacenie
\njest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
\ntakże wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.
\nJeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.
\nnie znalazły pokrycia w użytku, który z nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.
\nnakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania.
\nJeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.
\nuzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
\nPrzepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
\nlub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
\n3149)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 1 pkt 60 ustawy, o której mowa w odnośniku 2 i art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.) jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;
\nArt. 412150)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 61 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
\nSąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.
\nzakład były zakazane albo nierzetelne.
\ni totalizatorach (Dz. U. Nr 19, poz. 122), która weszła w życie z dniem 1 lipca 1976 r..
\nRoszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego.
\nPrzepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody.
\nTytuł VI Czyny niedozwolone
\nKto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
\nOsoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu.
\nArt. 417152)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), która weszła w życie z dniem 1 września 2004 r..
\nwładzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
\nJeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.
\nArt. 4171153)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 152..
\nmożna żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
\nJeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
\nich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
\nwydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.
\nArt. 4172153)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 152..
\nJeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności.
\ngrudnia 2001 r., sygn. akt SK. 18/2000 (Dz. U. Nr 145, poz. 1638).
\n(uchylony).156)Przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 152.
\n(uchylony).156)Przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 152.
\n(uchylony).157)Dodany przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; uchylony przez art.
\n1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 152.
\n(uchylony).157)Dodany przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; uchylony przez art.
\n1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 152.
\nArt. 421158)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 152..
\nPrzepisów art. 417, art. 4171 i art. 4172 nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych.
\nten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.
\ndobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.
\nodwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.
\nswobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.
\nalbo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.
\nszkodę.
\nKto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.
\nza szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
\nprzez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.
\ntej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.
\nprzez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.
\nwedług przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
\nzajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.
\nnależnego mu naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i utrzymania zwierzęcia.
\n(uchylony).159)Przez art. 1 pkt 62 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
\nz pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.
\njest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.
\nsił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
\nśrodki wybuchowe albo posługujących się takimi środkami.
\nmechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.
\nprzyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z grzeczności.
\npoprzedzających.
\nprzymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia poniesionych strat w odpowiednim stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.
\nnadzoru nad ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.
\nstosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego.
\nJeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.
\nnaprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody.
\nroszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.
\n(Dz. U. Nr 80, poz. 538), która weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2007 r.
\nArt. 4421161)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 160..
\nz upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
\nprzedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
\nniż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
\nsię wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.
\nlub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego, chyba że z treści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.
\nwszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
\n