Tσεκκούρα Mόνικα Δημήτρη, διά της μητρός της Kάκιας Δ. Tσεκκούρα ν. Δημήτρη Tσεκκούρα
(1994)1 ΑΑΔ 822 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αρχείο σε μορφή PDF - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων
(1994)1 ΑΑΔ 822 16 Δεκεμβρίου, 1994 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στές] ΜΟΝΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΕΚΚΟΥΡΑ ΔΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ Δ. ΤΣΕΚΚΟΥΡΑ, Εφεσείουσα-Καθ' ης η αίτηση, ν. ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΕΚΚΟΥΡΑ, Εφεσίβλητου-Αιτητή. (Πολιτική Έφεση Αρ. 8232) Κηδεμονία Ανηλίκων - Αίτηση από τον πατέρα για τη φύλαξη και κηδεμονία της ανήλικης θυγατέρας του ηλικίας 10 ετών - Η αίτηση εκδικάσθηκε δυνάμει του περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμου, Κεφ. 277 - Εγκρίθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο - Κρίθηκε ότι δε συνέτρεχε λόγος για επέμβαση από το Εφετείο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Κηδεμονία Ανηλίκων - Ανήλικη ηλικίας 10 ετών - Δε θεωρείται ότι είναι σε τέτοια ηλικία που να τεκμαίρεται η ωριμότητά της για να μπορεί έγκυρα να εκφράσει άποψη σχετικά με την κηδεμονία και φύλαξή της. Με αίτησή του στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας ο εφεσίβλητος ζήτησε την κηδεμονία και φύλαξη της ανήλικης κόρης του Μόνικας, που τότε ήταν ηλικίας 10 ετών, και διέμενε με την εφεσείουσα μητέρα της. Οι διάδικοι είχαν δύο άλλα ενήλικα παιδιά. Η μητέρα και ο ένας ενήλικας υιός των διαδίκων ήσαν μάρτυρες του Ιεχωβά. Ο εφεσίβλητος ήταν αστυνομικός, ενώ η εφεσείουσα εργαζόταν σαν οικιακή βοηθός. Η ανήλικη είχε εκφράσει επιθυμία να διαμένει με την εφεσείουσα, το δε Γραφείο Ευημερίας στην έκθεσή του είχε αναφέρει ότι η μητέρα ήταν κατάλληλη για να μεγαλώσει την κόρη της. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφού ζύγισε και αξιολόγησε την ενώπιόν του μαρτυρία, αποφάσισε να δώσει την κηδεμονία και φύλαξη στον εφεσίβλητο, χωρίς να λάβει υπόψη την εκφρασθείσα επιθυμία της ανήλικης και αναφερόμενο κυρίως στο ότι η εφεσείουσα δεν θα μπορούσε να αποφασίσει για θέματα υγείας της ανήλικης. Κατ' έφεση, η εφεσείουσα ισχυρίσθηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν είχε αξιολογήσει ορθά την μαρτυρία, και ότι λανθασμένα δεν είχε λάβει υπόψη του την εκφρασθείσα επιθυμία της ανήλικης. Η υπόθεση είχε εκδικασθεί με βάση τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμο, Κεφ.277, που καταργήθηκε στις 30.11.90, αλλά εξακολουθούσε να διέπει υποθέσεις που εκκρεμούσαν κατά την ημερομηνία θέσπισης του νέου περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, 1990, Ν. 216/90. Αποφασίσθηκε ότι: (α) Η ηλικία της ανήλικης κατά τον ουσιώδη χρόνο 10 ετών δεν ήταν τέτοια που να τεκμαίρεται η ωριμότητά της για να μπορεί έγκυρα να εκφράσει άποψη σχετικά με την κηδεμονία και φύλαξή της. Κατά συνέπεια ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν είχε λάβει υπόψη την εκφρασθείσα επιθυμία της. (β) Το πρωτόδικο Δικαστήριο στην άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας αντιμετώπιζε στην παρούσα περίπτωση μια οριακή υπόθεση. Υπό τις περιστάσεις, δεν είχε καταδειχθεί οποιοσδήποτε λόγος που να δικαιολογεί την επέμβαση του Εφετείου στον τρόπο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Η έφεση απορρίφθηκε με έξοδα. Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Markides v. Markides
(1976)1 C.L.R. 14, Economou v. Economou
(1981)1 C.L.R.
- Έφεση. Έφεση από την καθ' ής η αίτηση κατά της διαταγής του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας (Σ. Νικολαΐδης, A.E.Δ.) που δόθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου, 1990 (Αρ. Αγωγής 47/89), με την οποία ανατέθηκε στον εφεσίβλητο αιτητή η φύλαξη, φροντίδα και επιμέλεια της ανήλικης εφεσείουσας, με βάση τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμο, Κεφ.
- Γ. Κορφιώτης, για τον Εφεσείοντα. Δ. Κοσιαντής, για τον Εφεσίβλητο. Cur. adv. vult. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής Χρυσοστομής. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας κατόπιν αιτήσεως του εφεσίβλητου, πατέρα της ανήλικης Μόνικας, που ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο 10 χρονών, ανάθεσε σ' αυτόν τη φύλαξη, φροντίδα και επιμέλεια της, με βάση τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμο, Κεφ.
- Η μητέρα της ανήλικης Μόνικας, εφεσίβαλε το εκδοθέν διάταγμα κηδεμονίας. Ο περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμος, Κεφ. 277, καταργήθηκε στις 30.11.90, στην έκταση που αφορά ανήλικους και αντικαταστάθηκε από τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο, του 1990, Ν. 216/
- Η παρούσα υπόθεση όμως, δεδομένου ότι εκκρεμούσε όταν θεσπίστηκε ο Ν. 216/90, δεν επηρεάστηκε από τις διατάξεις του και ορθά κρίθηκε με βάση το Κεφ. 277 (βλ. άρθρο 41, Ν. 216/90). Η εφεσείουσα εργαζόταν κατά τον ουσιώδη χρόνο σαν οικιακή βοηθός και έχει προσόντα γραμματέως. Ο εφεσίβλητος ήταν αστυνομικός. Το 1969 η εφεσείουσα και ο εφεσίβλητος τέλεσαν το γάμο τους σύμφωνα με τους κανόνες της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Από το γάμο τους απέκτησαν δύο παιδιά, την Ελένη που ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο 20 χρονών και το Χρίστο που ήταν 18 χρονών. Το 1978 ο γάμος διαλύθηκε. Αιτία της προστριβής ήταν γιατί η εφεσείουσα ασπάστηκε το δόγμα των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Κατά το 1979, οι διάδικοι επανασυνδέθηκαν και αρχές του 1980 ετέλεσαν πολιτικό γάμο στην Αγγλία και επανάρχισαν τη συμβίωση τους μαζί με τα παιδιά τους στην Κύπρο. Τον Απρίλιο του 1980 γεννήθηκε η Μόνικα. Προς το τέλος του 1989, ο εφεσίβλητος έδιωξε από το σπίτι την εφεσείουσα, όταν ανακάλυψε πως ο γιος του Χρίστος, βαφτίστηκε Μάρτυρας του Ιεχωβά, θεωρώντας την εφεσείουσα υπεύθυνη για τον προσηλυτισμό του. Έκτοτε η εφεσείουσα έκαμε προσπάθειες να επιστρέψει στο σπίτι, αλλά ο εφεσίβλητος δεν τη δέκτηκε και στη συνέχεια ο Χρίστος έφυγε από το σπίτι και έκτοτε μένει με την εφεσείουσα, ενώ η Ελένη με την ανήλικη Μόνικα μένουν με τον εφεσίβλητο. Το σπίτι όπου διαμένει ο εφεσίβλητος με τις δύο κόρες του, είναι ιδιοκτησία της εφεσείουσας. Ο δικηγόρος της εφεσείουσας περιόρισε τους λόγους της έφεσης και εισηγήθηκε πως η απόφαση είναι εσφαλμένη, γιατί το πρωτόδικο Δικαστήριο παράλειψε να λάβει υπόψη του ή να εξετάσει την επιθυμία της Μόνικας, σχετικά προς το ποιος από τους γονείς της θα είχε τη φύλαξη της, παρόλο που η ανήλικη εξέφρασε επιθυμία προς την Λειτουργό Ευημερίας, ότι επιθυμούσε να μείνει με τη μητέρα της. Ακόμα εισηγήθηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα προσέγγισε και αξιολόγισε την ενώπιον του μαρτυρία. Αναπτύσσοντας την επιχειρηματολογία του ανάφερε πως το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του ότι ο εφεσίβλητος είχε σχέσεις με άλλη γυναίκα και ότι είχε αδυναμία σχετικά με τη φύλαξη της ανηλίκου. Επίσης παραπονέθηκε ότι το Δικαστήριο θεώρησε σαν μειονέκτημα το γεγονός ότι η μητέρα εργάζεται, ενώ δεν έλαβε υπόψη του ότι ο πατέρας σαν αστυνομικός που ήταν είχε ωράριο βάρδιας. Τέλος ανάφερε πως επέδρασε πολύ στην απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, το θέμα της αδυναμίας της μητέρας να πάρει απόφαση για θέματα υγείας και παρόλο που το Γραφείο Ευημερίας θεώρησε τη μητέρα ιδανική για τη φροντίδα της ανηλίκου, εντούτοις έδωσε την κηδεμονία στον πατέρα. Εξετάσαμε με προσοχή όλα τα θέματα που εγέρθηκαν στην παρούσα έφεση. Στις υποθέσεις κηδεμονίας ανηλίκων το κυρίαρχο κριτήριο είναι η ευημερία του ανήλικου. Όλα τα θέματα που σχετίζονται με την ευημερία του θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να αξιολογούνται. Επίσης θα πρέπει να δίδεται η ανάλογη βαρύτητα, πάντοτε όμως τα θέματα αυτά θα πρέπει να υπόκεινται στην αρχή πως η ευημερία του ανήλικου θα πρέπει να θεωρείται κυρίαρχη. [Βλ. Markides v. Markides
(1976)1 C.L.R. 14 και Economou v. Economou
(1981)1 C.L.R. 48]. Άλλα στοιχεία που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη χωρίς να παραγνωρίζεται το θεμελιακό κριτήριο της ευημερίας του ανηλίκου είναι η διαγωγή των γονέων και οι επιθυμίες τους ως προς την κηδεμονία. Η επιθυμία του ανηλίκου ως προς το ποιος γονιός θα έχει τη φύλαξη του, θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο, εάν το ανήλικο παιδί είναι σε κατάλληλη ηλικία και ωριμότητα, που να μπορεί έγκυρα να κάνει την επιλογή του. Στον Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, Τόμος 21, σελ. 194, υποσημείωση (β), αναφέρεται και υποστηρίζεται από αυθεντίες, πως στην Αγγλία δεν υπάρχει απόφαση που να καθορίζει σε ποια ηλικία ένα αγόρι μπορεί να κάμει την επιλογή του, αλλά στην Ιρλανδία έχει αποφασισθεί ότι μπορεί να το πράξει στην ηλικία των 14 χρονών. Όσον αφορά τα κορίτσια, αποφασίστηκε στην Αγγλία ότι μπορούν να κάνουν την επιλογή τους στην ηλικία των 16 χρόνων. Επίσης στο σύγγραμμα του Clarke Hall & Morrison on Children, 8η έκδοση, σελ. 1198, στις υποσημειώσεις, αναφέρονται τα ακόλουθα: "Wishes of the child. - In the High Court an infant who is of sufficient age and intelligence is often questioned as to his wishes. Justices should of course follow the same practice. For a case in which the Court of Appeal took into account the wishes of a girl aged eleven, see D. v. D. [1958], Times, March 21." Στον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμο Κεφ. 277, δεν υπάρχει ειδική πρόνοια ως προς το θέμα της επιλογής από μέρους του ανηλίκου, ακολουθείτο όμως από τα Δικαστήρια μας η ίδια πρακτική που ακολουθείται στην Αγγλία. Στην υπό κρίση υπόθεση παρόλο που η Μόνικα γνώριζε για την αίτηση που καταχώρισε ο πατέρας της στο Επαρχιακό Δικαστήριο και εξέφρασε επιθυμία στη Λειτουργό Ευημερίας να ζήσει με τη μητέρα της, εντούτοις δεν ήταν τότε σε τέτοια ηλικία που να τεκμαίρεται η ωριμότητά της για να μπορεί έγκυρα να εκφράσει άποψη. Συνεπώς, αυτός ο λόγος της έφεσης δεν μπορεί να ευσταθήσει, γιατί το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν θα έπρεπε, σύμφωνα με τον ισχύοντα τότε νόμο και πρακτική, να λάβει υπόψη του την επιθυμία της ανηλίκου, την οποία και να συνεκτιμήσει με τα υπόλοιπα σχετικά στοιχεία. Όσον αφορά τους άλλους λόγους έφεσης, δεν έχουμε πεισθεί ότι δικαιολογείται η επέμβασή μας, έτσι που να ανατρέψουμε τον τρόπο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Δεν έχουμε πεισθεί ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο αξιολόγησε λανθασμένα την ενώπιον του μαρτυρία ή πως δεν έλαβε υπόψη του τα στοιχεία εκείνα που αναφέρθηκαν από το δικηγόρο της εφεσείουσας ενώπιον μας, ή ότι η πρωτόδικη απόφαση είναι λανθασμένη. Είναι γεγονός πως κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας, το πρωτόδικο Δικαστήριο αντιμετώπιζε μια οριακή υπόθεση, αλλά με το να επιλέξει τελικά να δώσει την κηδεμονία στον πατέρα, δεν μπορεί υπό τις συνθήκες και τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης να θεωρηθεί ότι η απόφαση αυτή είναι λανθασμένη. Κατά συνέπεια, η έφεση απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος της εφεσείουσας. H έφεση απορρίπτεται με έξοδα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο