Mεσάκ Mεταφορική Eταιρεία Λτδ. κ.ά. ν. Γενικού Eισαγγελέα της Δημοκρατίας (1998) 1 ΑΑΔ 1392

(1998)1 ΑΑΔ 1392 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων

(1998)1 ΑΑΔ 1392 16 Ιουλίου, 1998 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΚΡΟΝΙΔΗΣ, Δ/στές]

1. ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΣΑΚ ΛΤΔ.,
2. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Ι. ΗΡΑΚΛΗ, Εφεσείοντες - Ενάγοντες, ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσιβλήτου-Εναγομένου. (Πολιτική Έφεση Αρ. 9663) Διοικητικό Δίκαιο - Αποζημιώσεις δυνάμει του Άρθρου 146.6 του Συντάγματος - Η ακύρωση διοικητικής πράξης δεν θεμελιώνει αφ' εαυτής δικαίωμα για αποζημίωση από πολιτικό Δικαστήριο - Απόφαση αρμόδιας αρχής σχετικά με τη μεταφορά παιδιών στο σχολείο τους με αγροτικό ταξί αντί με αγροτικό λεωφορείο, λόγω μείωσης του αριθμού των παιδιών, ακυρώθηκε λόγω του ότι εκδόθηκε από καθ' ύλη αναρμόδιο όργανο - Η απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου ότι οι εφεσείοντες, ιδιοκτήτες αγροτικών λεωφορείων, δεν είχαν δικαίωμα για αποζημιώσεις, αφού δεν υπέστησαν ζημία η οποία δεν ικανοποιήθηκε από την αρμόδια αρχή, κρίθηκε ορθή από το Εφετείο. Η απόφαση του Υπουργείου Παιδείας για τη μεταφορά των μαθητών από δύο χωριά της Επαρχίας Πάφου στο δημοτικό σχολείο του χωριού Αμαργέτης, με το αγροτικό ταξί του ενδιαφερόμενου μέρους, αντί με τα αγροτικά λεωφορεία των εφεσειόντων-εναγόντων, ακυρώθηκε, με το αιτιολογικό ότι εκδόθηκε από καθ' ύλη αναρμόδιο όργανο και επειδή το αγροτικό ταξί είχε άδεια οδικής χρήσης για τη μεταφορά επί κομίστρω, επιβατών, μόνο για τη διαδρομή Αμαργέτης-Πάφου. Ο εφεσίβλητος δεν άσκησε έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης. Οι εφεσείοντες καταχώρησαν αγωγή στο Επαρχιακό Δικαστήριο με την οποία αξιούσαν αποζημιώσεις από τη Δημοκρατία κατ' επίκληση του Άρθρου 146.6 του Συντάγματος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή αναφέροντας ότι η δεύτερη προϋπόθεση του Άρθρου 146.6, ότι δηλαδή προέκυψε ζημιά από την ακύρωση της απόφασης, δεν ικανοποιήθηκε, γιατί οι εφεσείοντες ούτε αγροτικό ταξί είχαν για να είναι αιτητές για τη μεταφορά των μαθητών των δύο χωριών της Επαρχίας Πάφου, ούτε είχαν έγκυρη συμβατική σχέση που εξ υπαιτιότητας της Διοίκησης είτε ακυρώθηκε είτε τερματίσθηκε αντισυμβατικά ή αντινομικά. Οι εφεσείοντες ισχυρίσθηκαν στην έφεση ότι: 1) Το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι δεν ήσαν ιδιοκτήτες αγροτικού ταξί ούτε είχαν άδεια οδικής χρήσης στην περιοχή, είναι αυθαίρετο γιατί δεν εξάγεται τέτοιο πραγματικό γεγονός από τα πρακτικά που ήσαν ενώπιόν του. 2) Εφόσον η σχολική περίοδος παρήλθε, και δεν υπήρχε περίπτωση αναδρομικής θεραπείας υπέρ τους, οι οποίοι πέτυχαν την ακύρωση της επίδικης πράξης, παρέμενε μόνο ο καθορισμός των αποζημιώσεων οι οποίες συμφωνήθηκαν στο στάδιο της ακρόασης της αγωγής και δηλώθηκαν ότι ανέρχονταν σε £4.699.-. Αποφασίστηκε ότι: Είναι φανερό, από την κοινή δήλωση των διαδίκων, ότι αν και μόνο είχε ευθύνη η διοίκηση, τότε οι αποζημιώσεις θα ήταν οι συμφωνηθείσες και θα ανέρχοντο στο ποσό των £4.
3. Εξάλλου η ακύρωση διοικητικής απόφασης δεν θεμελιώνει αφ' εαυτής δικαίωμα για αποζημίωση από πολιτικό δικαστήριο. Τέτοιο δικαίωμα εγείρεται αν, παρά την αποκατάσταση της νομιμότητας, προέκυψε ζημία η οποία δεν ικανοποιήθηκε από την αρμόδια διοικητική αρχή. Στην προκείμενη περίπτωση δεν προέκυψε καμιά ζημιά στους εφεσείοντες γιατί αυτοί δεν ήταν κατά τον επίδικο χρόνο ιδιοκτήτες αγροτικού ταξί μήτε και οι μόνοι αδειούχοι στους οποίους εξ ανάγκης θα ανετίθετο η μεταφορά των μαθητών. Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Μεταφορική Εταιρεία ΜΕΣΑΚ Λτδ. κ.ά. v. Δημοκρατίας

(1991)4(Δ) A.A.Δ. 2664, Εγγλεζάκη κ.ά. v. Γενικού Εισαγγελέα

(1992)1 Α.Α.Δ.

1. Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Νικολάου, A.E.Δ.), που δόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου, 1996 (Αρ. Αγωγής 11636/91), με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή τους για αξίωση αποζημιώσεων από τη Δημοκρατία κατ' επίκληση του Άρθρου 146.6 του Συντάγματος. Α. Σ. Αγγελίδης, για τους Εφεσείοντες. Γ. Κυριακίδου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον Εφεσίβλητο. Cur. adv. vult. ΔIKAΣTHPIO:?Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Μ. Κρονίδης, Δ.. ΚΡΟΝΙΔΗΣ, Δ.: Οι εφεσείοντες είναι ιδιοκτήτες αγροτικών λεωφορείων. Ιδιοκτήτρια του αγροτικού λεωφορείου με αρ. εγγραφής CB467 είναι η εφεσείουσα αρ.
2. Αυτό το αγροτικό λεωφορείο είχε άδεια οδικής χρήσης που επέτρεπε την εξυπηρέτηση των μεταφορικών αναγκών των κατοίκων εννέα χωριών της επαρχίας Πάφου, ανάμεσα των οποίων και των χωριών Αξύλου, Ελεδιού και Αμαργέτης. Για δύο συνεχείς σχολικές περιόδους των ετών 1987-1989, το Υπουργείο Παιδείας ανέθεσε στους εφεσείοντες έναντι αμοιβής τη μεταφορά μαθητών από τα χωριά Αξύλου και Ελεδιού στο δημοτικό σχολείο του χωριού Αμαργέτης. Οι εφεσείοντες χρησιμοποίησαν για τη μεταφορά των μαθητών το πιο πάνω αγροτικό λεωφορείο. Η διαδικασία που ακολουθείτο για την ανάθεση της μεταφοράς των μαθητών ήταν η ακόλουθη:- Το Υπουργείο Παιδείας ζητούσε από το Τμήμα Οδικών Μεταφορών του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων να φροντίζει για τη μεταφορά αυτή και να καθορίζει το ποσό που το δημόσιο θα κατάβαλλε στους μεταφορείς ως κόμιστρα. Η επιλογή του μεταφορικού μέσου εκρίνετο σε συνάρτηση με τον αριθμό των μαθητών που πρέπει να ταξιδέψουν στο γειτονικό σχολείο. Εάν ο αριθμός των μαθητών ήταν λιγότερος των έξι, εχρησιμοποιείτο ταξί ενώ εάν ήταν πέραν των έξι λεωφορείο. Μέχρι τη σχολική χρονιά 1988-1989 ο αριθμός των μεταφερομένων μαθητών ήταν πέραν των έξι και έτσι είχε ανατεθεί στους εφεσείοντες η μεταφορά τους. Για τη σχολική χρονιά 1989-1990 ο αριθμός των μαθητών που έπρεπε να μεταφερθούν στο δημοτικό σχολείο Αμαργέτης ήταν μόνο πέντε. Έτσι η αρμόδια αρχή ανέθεσε σε κάποιο Ν. Ιγνατίου, ιδιοκτήτη του αγροτικού ταξί με αρ. εγγραφής TSK710, τη μεταφορά των μαθητών. Η μεταφορά των πέντε μαθητών με ταξί ήταν οικονομικότερη γιατί θα στοίχιζε μόνο £7.57 σεντ την ημέρα, ενώ αν χρησιμοποιείτο αγροτικό λεωφορείο θα στοίχιζε £26.16 σεντ την ημέρα. Οι εφεσείοντες προσέφυγαν με την προσφυγή αρ. 967/89 στο Ανώτατο Δικαστήριο και ζήτησαν την ακύρωση της πιο πάνω διοικητικής πράξης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, στη μονομελή του σύνθεση, ακύρωσε την πράξη με το αιτιολογικό ότι εκδόθηκε από καθ' ύλη αναρμόδιο όργανο και επειδή το αγροτικό ταξί είχε άδεια οδικής χρήσης για τη μεταφορά, επί κομίστρω, επιβατών, μόνο για τη διαδρομή Αμαργέτης-Πάφου. Εναντίον της απόφασης αυτής δεν ασκήθηκε έφεση εκ μέρους του εφεσίβλητου. Οι εφεσείοντες βασιζόμενοι στην ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, καταχώρησαν αγωγή στο Επαρχιακό Δικαστήριο με την οποία αξιούσαν αποζημιώσεις από τη Δημοκρατία κατ' επίκληση του Άρθρου 146.6 του Συντάγματος, το οποίο και παραθέτουμε:- "Παν πρόσωπον ζημιωθέν εξ αποφάσεως ή πράξεως ή παραλείψεως κηρυχθείσης ακύρου κατά την τετάρτην παράγραφον του παρόντος άρθρου δικαιούται, εφ' όσον η αξίωσις αυτού δεν ικανοποιήθη υπό του περί ου πρόκειται οργάνου, αρχής ή προσώπου, να επιδιώξη δικαστικώς αποζημίωσιν ή άλλην θεραπείαν επί τω τέλει, όπως επιδικασθή εις τούτο δικαία και εύλογος αποζημίωσις καθοριζομένη υπό του δικαστηρίου ή παρασχεθή εις τούτο άλλη δικαία και εύλογος θεραπεία ην το δικαστήριον έχει την εξουσίαν να παράσχη.". Στο στάδιο της ακρόασης της αγωγής οι συνήγοροι των διαδίκων δήλωσαν εκ συμφώνου τα πιο κάτω, σαν παραδεκτά γεγονότα:- "- Συμφωνούμε ότι το κατώτατο αποδεκτό ποσό των ισχυριζομένων πραγματικών ζημιών των εναγουσών στην παράγραφο 6(α) των Λεπτομερειών Ζημιών και στην παράγραφο 8(α) των Λεπτομερειών Ζημιών μαζί, εκτός των δικαστικών εξόδων και των γενικών αποζημιώσεων για τις οποίες θα αναφερθούμε πιο κάτω, ανέρχεται στις £4.699,-. - Η νομική πλευρά όπως αυτή προκύπτει από τα δικόγραφα, δηλαδή αν οι ενάγουσες δικαιούνται δυνάμει του άρθρου 146, παράγραφος 6, του Συντάγματος υπό μορφή δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης σε οποιοδήποτε μέρος του πιο πάνω ποσού ή σε ολόκληρο το ποσό ή μόνο σε μέρος ή κατά πόσο δικαιούνται επιπλέον γενικές αποζημιώσεις ως η παράγραφος 8(β) και δικαστικά έξοδα ως η παράγραφος 6(β) των Λεπτομερειών Ζημιών της Έκθεσης Απαίτησης, παραμένει ανοικτό με βάση τη μαρτυρία που θα προσκομιστεί ή τις αγορεύσεις των συνηγόρων τους ως ήθελαν οι ίδιοι κρίνουν σκόπιμο. - Εκ συμφώνου δε, θέτουμε ενώπιον του Δικαστηρίου για να γίνει Τεκμήριο, τη δικαστική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Προσφυγή αρ. 967/89.". Καμιά πλευρά δεν παρουσίασε οποιαδήποτε άλλη προφορική ή γραπτή μαρτυρία. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφού παρέθεσε τη σχετική νομολογία, απέρριψε την αγωγή αναφέροντας τα εξής:- "Αυτό που έχω να πω είναι ότι οι ενάγοντες πέτυχαν να ικανοποιήσουν το Δικαστήριο μου για το ένα σκέλος που είναι η πρώτη προϋπόθεση που σχετίζεται με την επιτυχία τους να ακυρωθεί η διοικητική πράξη από το Ανώτατο Δικαστήριο (τεκμήριο 1). Δεν με έχουν ικανοποιήσει όμως ότι η ακύρωση αυτής της απόφασης είναι και το συνεπακόλουθο της αξίωσης για την ισχυριζόμενη ζημιά τους που με βάση όλα τα πιο πάνω είναι μόνο θεωρητική και σαν τέτοια παραμένει μετέωρη χωρίς πραγματικό και νομικό υπόβαθρο και κατά συνέπεια δεν μπορεί παρά να απορριφθεί και τούτο γιατί ούτε αγροτικό ταξί είχαν για να είναι αιτητές για τη μεταφορά των μαθητών των χωριών Αξύλου-Ελεδιού αλλά και ούτε είχαν έγκυρη συμβατική σχέση που εξ' υπαιτιότητας της Διοίκησης είτε ακυρώθηκε είτε τερματίσθηκε αντισυμβατικά ή αντινομικά.". Οι εφεσείοντες προσβάλλουν με τρεις λόγους αυτή την κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Και οι τρεις λόγοι διαπλέκονται μεταξύ τους και έχουν κοινή βάση ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο έλαβε υπόψη γεγονότα που δεν ήσαν ενώπιον του με μαρτυρία και ότι εσφαλμένα εφάρμοσε τα από κοινού δηλωθέντα ως παραδεκτά γεγονότα. Συγκεκριμένα είναι ο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότι το εύρημα του Δικαστηρίου, ότι οι ίδιοι δεν ήσαν ιδιοκτήτες αγροτικού ταξί ούτε είχαν τέτοια άδεια οδικής χρήσης στην περιοχή, είναι αυθαίρετο γιατί δεν εξάγεται τέτοιο πραγματικό γεγονός από τα πρακτικά που ήσαν ενώπιόν του. Ο ισχυρισμός αυτός δεν ευσταθεί. Από την ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Τεκμήριο 1) εξάγεται αναντίλεκτα το γεγονός ότι οι εφεσείοντες ήταν ιδιοκτήτες μόνο αγροτικών λεωφορείων με άδεια οδικής χρήσης, πράγμα που παραδέχονται και οι ίδιοι στην Έκθεση Απαίτησης της αγωγής, που επέτρεπε την εξυπηρέτηση εννέα χωριών της Επαρχίας Πάφου. Δεν υπήρξε κανένας ισχυρισμός εκ μέρους των εφεσειόντων ότι ήσαν ιδιοκτήτες αγροτικού ταξί. Εξάλλου το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση του (Μεταφορική Εταιρεία ΜΕΣΑΚ Λτδ. και Άλλη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 967/89, ημερ. 22.7.91) διαγράφει τη διαδικασία που ακολουθείται στην περίπτωση που οι μεταφερόμενοι μαθητές είναι λιγότεροι των έξι. Η αρμοδία αρχή εντοπίζει τους αδειούχους μεταφορείς της περιοχής, ιδιοκτήτες αγροτικών ταξί, τους οποίους προτρέπει να συμπληρώσουν ειδικό έντυπο που υποβάλλουν στην Αρχή Αδειών, αρμόδια να αποφασίσει σχετικά. Ακολούθως το αρμόδιο Τμήμα καθορίζει την αμοιβή των δικαιούχων. Οι εφεσείοντες ως λόγους της πιο πάνω προσφυγής τους πρόβαλαν την αναρμοδιότητα του οργάνου που έλαβε την απόφαση και την αντίθεση της προς το Νόμο, αφού το αγροτικό ταξί του ενδιαφερόμενου μέρους δεν είχε άδεια οδικής χρήσης για τα χωριά Αξύλου και Ελεδιού. Οι εφεσείοντες ισχυρίζονται ακόμα ότι εφόσον η σχολική περίοδος είχε παρέλθει και επομένως δεν υπήρχε περίπτωση αναδρομικής θεραπείας υπέρ των εφεσειόντων, που πέτυχαν την ακύρωση της επίδικης πράξης, παρέμενε μόνο ο καθορισμός των αποζημιώσεων οι οποίες συμφωνήθηκαν σε £4.699,=. Ισχυρίζονται δε ότι δεν ερμηνεύθηκε ορθά η εκ συμφώνου δήλωση των δικηγόρων των διαδίκων σε αναφορά προς τα παραδεκτά γεγονότα. Ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο ερμήνευσε την κοινή δήλωση των μερών. Είναι διάχυτη στην κοινή δήλωση η εξαγωγή του συμπεράσματος ότι, εάν και μόνο είχε ευθύνη η διοίκηση, τότε οι αποζημιώσεις θα ήταν οι συμφωνηθείσες και θα ανέρχοντο στο ποσό των £4.699,=. Εξάλλου η ακύρωση διοικητικής απόφασης δεν θεμελιώνει αφ' εαυτής δικαίωμα για αποζημίωση από πολιτικό δικαστήριο (Βλέπε: Πελαγία Εγγλεζάκη και Άλλες ν. Γενικού Εισαγγελέα

(1992)1 Α.Α.Δ. 697). Δικαίωμα για αποζημίωση εγείρεται εάν έχει προκύψει ζημιά που δεν ικανοποιήθηκε από την αρμοδία αρχή. Η Ολομέλεια στην υπόθεση Εγγλεζάκη (πιο πάνω) συνόψισε τις αρχές της νομολογίας ως εξής: στη σελίδα 702:- "Οι αρχές που προκύπτουν από τη νομολογία μπορεί να συνοψισθούν ως εξής:

(1)Όπως το κείμενο του άρθρου 146.6 υποδηλώνει, και η νομολογία βεβαιώνει, η ακύρωση διοικητικής απόφασης δε θεμελιώνει αφεαυτής δικαίωμα για αποζημίωση από πολιτικό δικαστήριο. Δικαίωμα για αποζημίωση εγείρεται "εφ' όσον η αξίωσις αυτού δεν ικανοποιηθή υπό του περί ου πρόκειται οργάνου, αρχής ή προσώπου".

(2)Η αποκατάσταση της τρωθείσας νομιμότητας, όπως διαπιστώνεται στην αναθεωρητική ακυρωτική απόφαση, αποτελεί ευθύνη του αρμόδιου διοικητικού οργάνου στο πεδίο του δημόσιου δικαίου. Παράλειψη αποκατάστασης της νομιμότητας με την εξαφάνιση της πράξης, συνιστά παράλειψη εκπλήρωσης υποχρέωσης που θέτει το άρθρο 146.5 του Συντάγματος που επιβάλλει την ενεργό συμμόρφωση με την ακυρωτική απόφαση, και συνιστά παράλειψη υποκείμενη σε αναθεώρηση βάσει του άρθρου 146.1. Στην προκείμενη περίπτωση, η Διοίκηση συμμορφώθηκε με την εξαφάνιση της πράξης και την επανεξέταση της ακυρωθείσας απόφασης. Η μη αμφισβήτηση της νέας απόφασης, σε συνδυασμό με το τεκμήριο της νομιμότητας, επισφραγίζουν το πλαίσιο της νομιμότητας αναφορικά με τη διοικητική λειτουργία. Δικαίωμα για αποζημίωση εγείρεται αν, παρά την αποκατάσταση της νομιμότητας, προέκυψε ζημία, η οποία δεν είχε ικανοποιηθεί από την αρμόδια διοικητική αρχή. Στην προκείμενη περίπτωση δεν προέκυψε καμιά ζημιά γιατί οι εφεσείουσες δεν ήταν, βάσει του γραπτού διαγωνισμού, μεταξύ των εισακτέων φοιτητών.". Δικαίωμα, κατά συνέπεια, για αποζημίωση εγείρεται αν προέκυψε οποιαδήποτε ζημιά σαν άμεσο αποτέλεσμα της ακύρωσης της διοικητικής πράξης. Στην προκείμενη περίπτωση δεν προέκυψε καμιά ζημιά στους εφεσείοντες γιατί αυτοί κατά τον επίδικο χρόνο δεν ήσαν ιδιοκτήτες αγροτικού ταξί μήτε και οι μόνοι αδειούχοι στους οποίους εξ ανάγκης θα ανατίθετο η μεταφορά. Κάτω από οποιοδήποτε πρίσμα και αν εξετασθεί η απαίτηση των εφεσειόντων αυτή ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία. Εφόσον διαπιστώθηκε ότι δεν είχαν τη δυνατότητα να είναι υποψήφιοι μεταφορείς, το βάθρο της απαίτησης τους κατέρρευσε. Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα. H?έφεση απορρίπτεται με έξοδα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο