ΣΩΦΡΟΝΗ ΚΛΕΙΤΟΥ ν. ΕΛΕΝΑΣ ΜΑΠΠΟΥΡΟΥ, Έφεση Αρ. 16/2010, 15/3/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DOD:2017:2 ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ Έφεση Αρ. 16/2010 15 Μαρτίου, 2017 [ΝΑΘΑΝΑΗΛ, ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Δ/ΣΤΕΣ] ΜΕΤΑΞΥ: ΣΩΦΡΟΝΗ ΚΛΕΙΤΟΥ Εφεσείοντα/Καθ΄ ου η Αίτηση ν. ΕΛΕΝΑΣ ΜΑΠΠΟΥΡΟΥ Εφεσίβλητης/Αιτήτριας -------- Π. Αριστοτέλους, για Εφεσείοντα Γ. Τσίκκος, για Εφεσίβλητη ..... ΝΑΘΑΝΑΗΛ, Δ.: Την ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Χριστοδούλου, Δ. Α Π Ο Φ Α Σ Η ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Δ.: Οι διάδικοι της παρούσας έφεσης υπήρξαν νόμιμοι σύζυγοι και από το γάμο τους, ο οποίος λύθηκε με δικαστική απόφαση στις 16.12.98, απέκτησαν τρία παιδιά. Τον Γιάννη, την Αννίτα και την Χρυστάλλα που γεννήθηκαν στις 28.9.90, 25.11.92 και 7.10.96 αντίστοιχα. Πέντε χρόνια μετά τη λύση του γάμου, στις 10.1.2003, το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού (στο εξής το Δικαστήριο) καθόρισε με Διάταγμα όπως ο εφεσείων καταβάλλει στην εφεσίβλητη ως συνεισφορά για διατροφή των παιδιών τους το ποσό των Λ.Κ.230 (€393) μηνιαίως. Συγκεκριμένα €128 για τον Γιάννη, €128 για την Αννίτα και €137 για την Χρυστάλλα. Διάταγμα που η εφεσίβλητη ζήτησε με δεύτερη αίτηση ημερ. 29.7.07 να τροποποιηθεί ώστε το ποσό της συνεισφοράς του εφεσείοντα να αυξηθεί σε €427 μηνιαίως για κάθε παιδί. Και αυτό στη βάση ότι στο μεταξύ αυξήθηκαν τόσο τα εισοδήματα του εφεσείοντα όσο και οι ανάγκες των παιδιών τους. Η πιο πάνω αίτηση της εφεσίβλητης προσέκρουσε σε κατάθεση εκ μέρους του εφεσείοντα υπεράσπισης, την οποία συνέταξε ο ίδιος, με την οποία πρόβαλλε ότι τα εισοδήματα του δεν είχαν αυξηθεί και το μόνο εισόδημα που είχε ήταν €1281 μηνιαίως από μισθωτή εργασία σε ιδιωτική εταιρεία. Περαιτέρω, σ΄ ό,τι αφορά την ενέργεια της εφεσίβλητης να ζητά τροποποίηση του Διατάγματος, διατύπωνε τη θέση ότι επρόκειτο για κίνηση που αποσκοπούσε σε προσωπικό οικονομικό της όφελος και για απομάκρυνσή του από τα παιδιά τους. Με την ολοκλήρωση των δικογράφων και της αποτυχίας των διαδίκων να καταλήξουν σε συμφωνία επί του θέματος, η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση και ο εφεσείοντας επέλεξε να χειριστεί αυτοπροσώπως την υπόθεσή του. Η ακρόαση της υπόθεσης άρχισε στις 22.1.09 με την κατάθεση και αντεξέταση της εφεσίβλητης και συνεχίστηκε στις 5.2.09 με τη μαρτυρία της Πρωτοκολλητού του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού, η οποία απλώς κατέθεσε το φάκελο της υπόθεσης με το αρχικό Διάταγμα διατροφής. Ακολούθως, την ίδια ημέρα, κατέθεσε ο εφεσείων ο οποίος με τη μαρτυρία του βασικά αμφισβήτησε τα στοιχεία που κατέθεσε η εφεσίβλητη σε σχέση με την αύξηση των εισοδημάτων του. Σ΄ ό,τι δε αφορά την αντεξέτασή του, αυτή ολοκληρώθηκε στις 9.3.09 και κατόπιν σχετικής δήλωσης του εφεσείοντα ότι θα προχωρούσε με αίτηση νομικής αρωγής για διορισμό δικηγόρου η υπόθεση αναβλήθηκε για συνέχιση της ακρόασης τις 26.3.09. Στις 26.3.09 ο εφεσείων ζήτησε αναβολή, δηλώνοντας ότι αντιμετώπιζε υπόθεση ενώπιον του Κακουργιοδικείου Λεμεσού για την οποία ήταν υπό κράτηση. Το αίτημα έγινε αποδεκτό και η συνέχιση της ακρόασης αναβλήθηκε για τις 7.5.09, οπόταν υποβλήθηκε πρόταση συμβιβασμού που δεν έγινε αποδεκτή από τον εφεσείοντα με μόνο λόγο ότι διαφωνούσε να πληρώσει δικηγορικά έξοδα. Ακολούθησε νέα αναβολή της υπόθεσης για τις 1.6.09 και στη συνέχεια για τις 11.6.09 προκειμένου ο εφεσείων να διορίσει δικηγόρο με νομική αρωγή και να καλέσει μάρτυρες. Πράγματι στις 11.6.09 αντιπροσωπεύθηκε από δικηγόρο ο οποίος ζήτησε νέα ημερομηνία προκειμένου να ετοιμαστεί για αγόρευση, αίτημα που έγινε αποδεκτό και η υπόθεση ορίστηκε ξανά για συνέχιση της ακρόασης στις 30.6.09 και στη συνέχεια για τις 6.7.09. Κατά την τελευταία δε δικάσιμο ο δικηγόρος του εφεσείοντα δήλωσε ότι δεν θα αγορεύσει και κάλεσε το Δικαστήριο να αποφασίσει την αίτηση της εφεσίβλητης στη βάση των γεγονότων και της μαρτυρίας που είχε ενώπιον του. Ενόψει τούτου το Δικαστήριο επεφύλαξε την απόφαση του, την οποία εν τέλει έκδωσε στις 23.2.10 (!), κρίνοντας ότι με την αξιόπιστη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του από την εφεσίβλητη - σε αντίθεση με την αναξιόπιστη μαρτυρία του εφεσείοντα που, όπως κρίθηκε, επέλεξε να μην βοηθήσει το Δικαστήριο στην αποκάλυψη του εισοδήματος του - πληρούνταν οι προϋποθέσεις του άρθρου 38
(1)[1] του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) για τροποποίηση του αρχικού Διατάγματος. Όπως και έπραξε αυξάνοντας τη συνεισφορά του εφεσείοντα για τη διατροφή των τέκνων του στο ποσό των €800 μηνιαίως - €230 για τον Γιάννη, €320 για την Αννίτα και €250 για τη Χρυστάλλα - από 21.9.07 και μέχρι την ενηλικίωση του κάθε παιδιού. Δηλαδή μέχρι 28.9.08 για τον Γιάννη, 25.11.10 για την Αννίτα και 7.10.14 για την Χρυστάλλα. Ο εφεσείων στο μεταξύ, στις 7.8.09, καταδικάστηκε από το Κακουργιοδικείο Λεμεσού σε 8ετή φυλάκιση και με τη γνωστοποίηση σ΄ αυτόν της απόφασης καταχώρισε από τις Κεντρικές Φυλακές έφεση με μόνο λόγο την κατ΄ ισχυρισμό «κακοδικία». Στη συνέχειά όμως ικανοποιήθηκε αίτημά του και διορίστηκε δικηγόρος με νομική αρωγή, πλην όμως οι δύο πρώτοι δικηγόροι που διορίστηκαν αποσύρθηκαν από την υπόθεση. Εν τέλει διορίστηκε τρίτος δικηγόρος, ο κ. Π. Αριστοτέλους, ο οποίος ανέλαβε να προωθήσει το λόγο έφεσης που είχε διατυπώσει σε σχετική Ειδοποίηση Έφεσης ο πρώτος δικηγόρος του εφεσείοντα. Τον παραθέτουμε αυτούσιο, όπως αυτούσια παραθέτουμε και την αιτιολογία του:- «Πρώτος Λόγος Έφεσης: Εσφαλμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του ότι κατά τη διάρκεια της δίκης ο εφεσείοντας ήταν αρχικά υπόδικος και μετά κατάδικος, καταδικαστείς σε οχτώ χρόνια ποινή φυλάκισης από το Κακουργιοδικείο Λεμεσού. Λεπτομέρειες Λόγου Έφεσης: Ο εφεσείοντας ο οποίος να σημειωθεί δεν εκπροσωπείτο από δικηγόρο ενώπιον του Οικογενειακού Δικαστηρίου συνελήφθη στις 18/12/2008 και κατηγορήθηκε για τη διάπραξη σεξουαλικών αδικημάτων και ως συνέπεια της κατηγορίας αυτής απώλεσε την εργασία του ως μάγειρας στις Αγγλικές Βάσεις. Αρχικά και μετά τη λήξη της περιόδου προσωποκράτησης ο κατηγορούμενος αφέθηκε ελεύθερος υπό όρους αλλά στη συνέχεια με ενδιάμεση απόφαση του Μόνιμου Κακουργιοδικείου Λεμεσού ημερ. 13/03/2009 τέθηκε υπό κράτηση στις Κεντρικές Φυλακές και στις 07/08/2009 τον καταδίκασε σε 8ετή ποινή φυλάκισης. Ως αποτέλεσμα της καταδίκης αυτής απώλεσε κάθε δυνατότητα να κερδίζει εισόδημα. Παρόλο που η απόφαση του οικογενειακού Δικαστηρίου εκδόθηκε στις 23/02/2010 δεν αναφέρεται καθόλου σε αυτά τα γεγονότα, δεν τα λαμβάνει καθόλου υπόψη και εσφαλμένα αντιμετωπίζει τον εφεσείοντα ως άνθρωπο που εργάζεται σε τρεις δουλειές και ως άνθρωπο που κερδίζει εισοδήματα από τρεις εργασίες. Ως αποτέλεσμα το πραγματικό υπόβαθρο των γεγονότων επί των οποίων στηρίχθηκε το οικογενειακό Δικαστήριο ήτο εντελές εσφαλμένο και εξωπραγματικό και το οδήγησε σε εσφαλμένο αποτέλεσμα». Παρά το γεγονός ότι ο λόγος έφεσης είναι σαφής και έχει στο στόχαστρό του ότι το Δικαστήριο «. δεν έλαβε υπόψη του ότι κατά τη διάρκεια της δίκης ο εφεσείοντας ήταν αρχικά υπόδικος και μετά κατάδικος.», εντούτοις με το περίγραμμα αγόρευσης του εφεσείοντα σχολιάζονται εμμέσως και ευρήματα αξιοπιστίας. Όπως γίνεται αντιληπτό, τα υπό αναφορά σχόλια δεν θα εξεταστούν εφόσον σύμφωνα με πάγια νομολογία (βλ. Κάτζη κ.α. ν. Πατσαλίδη
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 958, Exalco SA v. Alouminex Ltd κ.α.
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 991, Χάμπου κ.α. ν. Christoforou & Avraam (Catering Services) Ltd
(2008)1 A.A.Δ. 524, Μουτσούρης ν. Λαϊκή Υπεραγορά Ορφανίδη Λτδ
(2009)1 Α.Α.Δ. 744 και Καλλικάς ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ
(2010)1(Β) Α.Α.Δ. 1238) θέμα που δεν εγείρεται ευθέως με λόγο έφεσης δεν εξετάζεται και ως εκ τούτου θα περιοριστούμε στο παράπονο του εφεσείοντα που ευθέως εγείρεται από το λόγο έφεσης. Είναι θέση του εφεσείοντα ότι από 13.3.09 που τέθηκε υπό κράτηση για την ποινική υπόθεση που αντιμετώπιζε ενώπιον του Κακουργιοδικείου Λεμεσού, απώλεσε την εισοδηματική του ικανότητα και ενώ το Δικαστήριο είχε γνώση αυτού του γεγονότος εσφαλμένα δεν το έλαβε υπόψη. Παρέπεμψε συναφώς στα πρακτικά της υπόθεσης, από τα οποία όντως προκύπτει γνώση του Δικαστηρίου για το γεγονός αυτό και μάλιστα, όπως σημειώνεται στην πρωτόδικη απόφαση, ο εφεσείων είχε καταθέσει ότι ενόψει της ποινικής υπόθεσης που αντιμετώπιζε είχε πάρει υποχρεωτική άδεια χωρίς απολαβές. Δεν το έλαβε όμως υπόψη του, σημειώνοντας πως «Αν έτσι ήταν τα πράγματα όπως τα παρουσίασε, θα έπρεπε να τροποποιήσει την έκθεση υπεράσπισής του και να περιλάβει ανταπαίτηση για μείωση του ποσού που καταβάλλει με βάση το διάταγμα του οποίου η αιτήτρια επιδιώκει αύξηση». Επιπρόσθετα, παραπονείται ότι εφόσον το Δικαστήριο έκδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση μετά την καταδίκη του από το Κακουργιοδικείο σε 8ετή φυλάκιση, όφειλε να λάβει υπόψη του και αυτό το γεγονός που αφ΄ εαυτού αποδείκνυε ότι είχε απωλέσει εντελώς κάθε δυνατότητα να έχει εισόδημα και επομένως λανθασμένα προχώρησε σε τροποποίηση του αρχικού διατάγματος. Το γεγονός ότι ο εφεσείων είχε τεθεί υπό κράτηση, αντέτεινε η εφεσίβλητη, αναφέρεται στην πρωτόδικη απόφαση. Όμως αυτό δεν εξουδετέρωνε αυτόματα και την υποχρέωση του προς συνεισφορά στη διατροφή των ανηλίκων (τότε) τέκνων του. Εν πάση περιπτώσει, υπέβαλε, το γεγονός αυτό ούτε καν στο στάδιο των αγορεύσεων δεν το επικαλέστηκε ο συνήγορος που τότε αντιπροσώπευε τον εφεσείοντα και σ΄ ό,τι αφορά την καταδίκη του, επεσήμανε πως αυτή επεσυνέβη ενώ ήδη είχε επιφυλαχθεί η έκδοση της πρωτόδικης απόφασης η οποία είναι ορθή από κάθε άποψη. Εξετάσαμε την πρωτόδικη απόφαση υπό το πρίσμα της εκατέρωθεν επιχειρηματολογίας και να υπενθυμίσουμε κατ΄ αρχάς ότι κατά πάγια νομολογία, θέμα που δεν συζητήθηκε πρωτοδίκως δεν εξετάζεται κατ΄ έφεση (βλ. μεταξύ άλλων Σοφοκλέους ν. Marketrends Finance Ltd
(2007)1(B) A.A.Δ. 954 και Anderson v. Γενικού Εισαγγελέα
(2008)1(Β) Α.Α.Δ. 1092). Νομολογιακή αρχή που τυγχάνει πλήρους εφαρμογής και στην υπό κρίση περίπτωση. Και αυτό για δύο λόγους. Ο πρώτος, ναι μεν ο εφεσείων κατέθεσε πρωτοδίκως ότι είχε απωλέσει την εισοδηματική του ικανότητα λόγω της κράτησης του στις 13.3.09, για την ποινική υπόθεση που αντιμετώπιζε, αλλά ούτε καν στο στάδιο των αγορεύσεων - κατά το οποίο αντιπροσωπεύθηκε από δικηγόρο - δεν ζήτησε είτε να τροποποιήσει το δικόγραφο του είτε να καλέσει το Δικαστήριο να εξετάσει τη δυνατότητα άσκησης της ευχέρειας του για έκδοση σχετικού διατάγματος τροποποίησης ακόμη και σε εκείνο το στάδιο, ώστε να ληφθεί υπόψη η επί του θέματος μαρτυρία του στη βάση της νομολογιακής αρχής πως μόνο μαρτυρία που καλύπτεται από τα δικόγραφα λαμβάνεται υπόψη. Εν πάση περιπτώσει, το προσβαλλόμενο Διάταγμα ανάτρεχε στις 21.9.07 και μέχρι τις 13.3.09 που ο εφεσείων τέθηκε υπό κράτηση είχε την εισοδηματική ικανότητα πληρωμής της συνεισφοράς του, που ούτε αυτή εκπλήρωσε. Να παρατηρήσουμε επί του προκειμένου ότι, αδυνατούμε να κατανοήσουμε την άρνηση του εφεσείοντα να αποδεχτεί πρόταση που του έγινε ενώπιον του Εφετείου από το συνήγορο της εφεσίβλητης να καταβάλει την (αυξημένη) συνεισφορά του από 21.9.07 μέχρι 13.3.09 επ΄ ανταλλάγματι της παραίτησης της εφεσίβλητης από τη διεκδίκηση της μεταγενέστερης συνεισφοράς. Ο δεύτερος, ο οποίος αφορά την καταδίκη του από το Κακουργιοδικείο, στις 7.8.09, αυτή έγινε σε χρόνο μεταγενέστερο της επιφύλαξης από το Δικαστήριο της προσβαλλόμενης απόφασης και επομένως τέτοιο θέμα δεν συζητήθηκε πρωτοδίκως ώστε να τίθεται προς εξέταση κατ΄ έφεση θέμα. Εν πάση περιπτώσει, ο εφεσείων είχε κάθε δυνατότητα να υποβάλει αίτηση, που δεν υπέβαλε, για τερματισμό της διατροφής δυνάμει των προνοιών του άρθρου 38
(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου και όχι να το επικαλείται στο πλαίσιο της παρούσας έφεσης. Για όλους τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτεται και η πρωτόδικη απόφαση επικυρώνεται με έξοδα εναντίον του εφεσείοντα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Σ΄ ό,τι αφορά τα δικηγορικά έξοδα του εφεσείοντα τα οποία θα πληρωθούν με το θεσμό της νομικής αρωγής, και αυτά να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου για έγκριση. ΣΤ. ΝΑΘΑΝΑΗΛ, Δ. Δ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, Δ. Μ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Δ. /κβπ [1] «Αν αφότου εκδόθηκε η απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή μεταβλήθηκαν οι όροι της, το Δικαστήριο μπορεί να τροποποιήσει την απόφασή του ή και να διατάξει τον τερματισμό της διατροφής». cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο