ΠΕΤΡΟ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ κ.α. ν. ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 157/2015, 12/4/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:AD:2017:A139 ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Πολιτική Έφεση Αρ. 157/2015) 12 Απριλίου, 2017. [ΣΤ. ΝΑΘΑΝΑΗΛ, Π. ΠΑΝΑΓΗ, Λ. ΠΑΡΠΑΡΙΝΟΣ, Α. ΛΙΑΤΣΟΣ, Γ. Ν. ΓΙΑΣΕΜΗΣ, Δ/Δ] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 28, 29, 30, 35, 113 ΚΑΙ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ 1964 (Ν.33/64) ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ, ΑΡΘΡΟ 7 ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΝΟΜΟΣ (ΚΕΦ. 155), ΣΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004 (Ν.73(Ι)/2004) ΚΑΙ ΩΣ ΕΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΕΙ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 6, ΣΤΙΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡ. 1/1 ΚΑΙ 1/32, ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΛΑΤΟΜΕΙΩΝ ΚΕΦ. 270 ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 30 ΚΑΙ 40, ΣΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ Δ.59 (ORDER 59), ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 6, ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΤΟ ΚΟΙΝΟΔΙΚΑΙΟ, ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ, ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ, ΤΙΣ ΣΥΜΦΥΕΙΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ -ΚΑΙ- ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΟΡΦΟΥ ΝΑ ΠΑΡΑΣΧΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΠΟΝΟΥΜΕΝΟΥΣ ΠΕΤΡΟ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΑΝΤΩ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ ΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΑ ΜΑΡΤΥΡΙΚΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΠΟΥ ΛΗΦΘΗΣΑΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΟΥΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΑΚΙΝΗΤΟ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΣΤΡΟΜΕΡΙΤΗ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΩΝ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΠΟΥ ΕΜΠΛΕΚΟΝΤΟ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ -ΚΑΙ- ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ MANDAMUS ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΟΡΦΟΥ ΝΑ ΠΑΡΑΔΩΣΟΥΝ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΖΗΤΟΥΝ ΟΙ ΠΑΡΑΠΟΝΟΥΜΕΝΟΙ ΟΥΤΩΣ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΠΟΡΕΣΟΥΝ ΝΑ ΑΣΚΗΣΟΥΝ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΟΥΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΩΝ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΤΗΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥ ΛΑΤΟΜΕΙΟΥ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΟΥ ΛΑΤΟΜΕΙΟΥ. ---------------------- Αγγελική Κάρνου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τον Εφεσείοντα. Πέτρος Μιχαήλ, για τους Εφεσίβλητους. ---------------------- ΣΤ. ΝΑΘΑΝΑΗΛ, Π.: Την ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει η Δικαστής Π. Παναγή, Δ. ---------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η ΠΑΝΑΓΗ, Δ:- Οι εφεσίβλητοι υπέβαλαν αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο, αφού τους παραχωρήθηκε η αναγκαία άδεια, για έκδοση εντάλματος Mandamus. Με αυτό θα διατάσσονταν ο Γενικός Εισαγγελέας και ο Αστυνομικός Διευθυντής Μόρφου, να παράσχουν αντίγραφα μαρτυρικών καταθέσεων που λήφθηκαν στα πλαίσια διερεύνησης καταγγελίας που έγινε από τους εφεσίβλητους στις 12.4.2012 και να αποκαλύψουν σε αυτούς τα ονόματα των λειτουργών της Υπηρεσίας Μεταλλείων οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι για τον έλεγχο συγκεκριμένου προνομίου λατομείου στο όνομα της εταιρείας «ΣΚΥΡΟΠΟΙΙΑ ΣΥΜΕΩΝ ΛΙΜΙΤΕΔ» στο χωριό Αστρομερίτης και των προσώπων που ήταν υπεύθυνοι για τον έλεγχο της τήρησης των όρων της αδείας που παραχωρήθηκε στην εταιρεία K.M.S.P. MATERIALS LTD για εργασίες διαμόρφωσης και αποκατάστασης των χώρων του παραπάνω λατομείου. Αφού ο εφεσείων, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, και ο Αστυνομικός Διευθυντής Μόρφου καταχώρησαν ένσταση στην αίτηση, απασχόλησε το πρωτόδικο Δικαστήριο το ερώτημα, κυρίως, κατά πόσο ο Γενικός Εισαγγελέας και οι διωκτικές αρχές έχουν νομικό καθήκον, αφενός να αποκαλύψουν σε παραπονούμενο πρόσωπο τα ονόματα ατόμων που έχουν προβεί σε κατάθεση στα πλαίσια διερεύνησης του παραπόνου και αφετέρου να το προμηθεύσουν με τη μαρτυρία που έχει συλλεγεί στα πλαίσια του ανακριτικού έργου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απάντησε καταφατικά στο πρώτο σκέλος του παραπάνω ερωτήματος, θεωρώντας ότι τύγχανε εφαρμογής η αρχή της διαφάνειας, «.η ειδικότερη έκφανση της [οποίας] . δηλαδή το δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα θεσμικών και λοιπών ενωσιακών οργάνων κατοχυρώνεται στο άρθρο 15 της Συνθήκης της Λισσαβώνας», σύμφωνα με την οποία «Κάθε πολίτης της Ένωσης και κάθε νομικό ή φυσικό πρόσωπο το οποίο κατοικεί ή έχει την καταστατική έδρα του σε ένα κράτος μέλος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης ανεξαρτήτως υποθέματος». Η αρχή της διαφάνειας, όμως, δεν επέβαλλε, κατά το πρωτόδικο Δικαστήριο, την αποκάλυψη του περιεχομένου των καταθέσεων των ατόμων αυτών, εν προκειμένω, των λειτουργών της Υπηρεσίας Μεταλλείων και, ως εκ τούτου, έκανε μερικώς αποδεκτή την αίτηση των εφεσιβλήτων για mandamus. Τα γεγονότα που έδωσαν το έναυσμα για την υποβολή της αίτησης των εφεσιβλήτων έχουν αφετηρία την καταγγελία τους στην Αστυνομία με επιστολή του δικηγόρου τους ημερομηνίας 12.4.2012, εναντίον της εταιρείας K.M.S.P. Materials Ltd (στο εξής «η εταιρεία») και του διευθυντή της Κλεάνθη Μόρτη, για παράνομη επέμβαση και πρόκληση ζημιάς στο κτήμα τους μετά που διαπίστωσαν ότι στο ακίνητο τους είχαν διεξαχθεί παράνομα εκσκαφές και είχε αφαιρεθεί χώμα. Δεν χρειάζεται να γίνει εκτενής αναφορά στα γεγονότα, για τους λόγους που θα φανούν στη συζήτηση που ακολουθεί. Αρκεί να σημειωθεί, ότι στα πλαίσια ανταλλαγής αλληλογραφίας που ακολούθησε την καταγγελία, ικανοποιήθηκε αίτημα των εφεσιβλήτων από τον Αστυνομικό Διευθυντή Μόρφου για έκθεση των γεγονότων, με την οποία επιβεβαιώθηκε η παράνομη επέμβαση. Δεν ικανοποιήθηκε, όμως, άλλο αίτημα τους, το οποίο υπεβλήθη με επιστολή του δικηγόρου τους ημερομηνίας 17.7.2013, να τους εφοδιάσουν με αντίγραφα των καταθέσεων που είχαν ληφθεί, με σκοπό την καταχώρηση από τους ιδίους ιδιωτικής ποινικής δίωξης εναντίον λειτουργών της Υπηρεσίας Μεταλλείων, οι οποίοι, κατά την άποψη τους, δεν ενήργησαν ως όφειλαν να ενεργήσουν με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία, για το λόγο, όπως πληροφόρησε η Αστυνομική Διεύθυνση Μόρφου το δικηγόρο των εφεσιβλήτων, ότι το αίτημα δεν καλυπτόταν από το άρθρο 7 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ.155[1]. Δόθηκε δε στις 19.9.2013, νέα έκθεση στους εφεσίβλητους με την οποία πληροφορούνταν, μεταξύ άλλων, ότι η Αστυνομία προχώρησε στην καταγγελία της εταιρείας. Μη ικανοποιημένοι, οι εφεσίβλητοι στις 4.10.2013 υπέβαλαν νέο αίτημα, αυτή τη φορά στο Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, να τους αποκαλύψει τα ονόματα των λειτουργών της Υπηρεσίας Μεταλλείων που εμπλέκονταν στην υπόθεση και, ιδιαίτερα, το όνομα του λειτουργού που ήταν υπεύθυνος για τον έλεγχο του λατομείου και να τους εφοδιάσει με αντίγραφα των καταθέσεων που είχαν ληφθεί, σχετικά. Λόγω της μη λήψεως απάντησης από το Γενικό Εισαγγελέα και της μη ικανοποίησης του αιτήματος τους, οι εφεσίβλητοι επεδίωξαν την έκδοση εντάλματος mandamus. Έχοντας επιτύχει στην παραχώρηση της απαιτούμενης άδειας από το πρωτόδικο Δικαστήριο, υπέβαλαν στη συνέχεια αίτηση δια κλήσεως με τα συγκεκριμένα αιτήματα που αναφέρονται ανωτέρω, η οποία, ως έχει σημειωθεί, πέτυχε μερικώς. Η επιστολή του δικηγόρου των εφεσιβλήτων, απαντήθηκε τελικά από το Γενικό Εισαγγελέα, μετά την καταχώρηση της αίτησης δια κλήσεως. Ο εφεσείων και ο Αστυνομικός Διευθυντής Μόρφου, αντέδρασαν στην πρωτόδικη ετυμηγορία με την καταχώρηση της παρούσας έφεσης, προβάλλοντας τρεις λόγους έφεσης. Η έφεση, τελικά, προωθήθηκε μόνο από μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, λόγω συμμόρφωσης του Αστυνομικού Διευθυντή με το διάταγμα mandamus, μετά την καταχώρηση της έφεσης. Κατά το Γενικό Εισαγγελέα, αυτός δεν υπέχει οποιοδήποτε δημόσιο καθήκον, επιβαλλόμενο από νόμο, να αποκαλύψει στους εφεσίβλητους τα ονόματα των λειτουργών της Υπηρεσίας Μεταλλείων. Ούτε έχει τέτοια υποχρέωση με βάση την αρχή της διαφάνειας και/ή της χρηστής διοίκησης, με σκοπό την εξυπηρέτηση των ιδιωτικών συμφερόντων των εφεσιβλήτων. Επιπρόσθετα, υποβάλλει πως εσφαλμένα στηρίχθηκε το πρωτόδικο Δικαστήριο σε νομοθετικές πρόνοιες οι οποίες δεν αναφέρονται στη νομική βάση της αίτησης ή αποτέλεσαν μέρος της επιχειρηματολογίας των εφεσιβλήτων, για έκδοση του επίδικου διατάγματος. Να σημειωθεί ότι η ισχύς του εν λόγω διατάγματος έχει, στο μεταξύ, ανασταλεί μέχρι την ολοκλήρωση της παρούσας έφεσης, κατόπιν έγκρισης σχετικού αιτήματος του εφεσείοντα από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Η συμμόρφωση του Αστυνομικού Διευθυντή Μόρφου με το εκδοθέν ένταλμα Mandamus του Δικαστηρίου, αποτέλεσε αφορμή για εισήγηση από τον ευπαίδευτο συνήγορο του εφεσίβλητου ότι η έφεση στερείται αντικειμένου προς εκδίκαση. Υποστηρίχθηκε συναφώς, με αναφορά σε νομολογία ότι το Δικαστήριο δεν δικάζει επί ματαίω. Έχοντας λάβει, με τη συμμόρφωση του Αστυνομικού Διευθυντή, το όνομα του λειτουργού της Υπηρεσίας Μεταλλείων που είχε την εποπτεία της περιοχής που βρίσκεται το κτήμα τους, ώστε να μπορούν οι εφεσίβλητοι να ασκήσουν το Συνταγματικό τους δικαίωμα για την καταχώρηση ιδιωτικής ποινικής δίωξης εναντίον του, το αίτημα τους έχει ουσιαστικώς ικανοποιηθεί. Ο εφεσείων, στην πραγματικότητα δεν έχει τίποτε να κερδίσει πλέον από τυχόν επιτυχή έκβαση της έφεσης. Από την άλλη πλευρά, η ευπαίδευτη συνήγορος του εφεσείοντα τόνισε ότι ο εφεσείων οφείλει να συμμορφωθεί με το διάταγμα, ανεξάρτητα από τη συμμόρφωση του Αστυνομικού Διευθυντή, και αυτό θα πράξει σε περίπτωση αποτυχίας της έφεσης, η οποία προωθείται επειδή ο εφεσείων θεωρεί πως το διάταγμα mandamus δεν εκδόθηκε νομίμως. Υπακοή στα διατάγματα του Δικαστηρίου αποτελεί το θεμέλιο λίθο του κράτους δικαίου. Η ανυπακοή προς αυτά, δυναμιτίζει την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διαδικασίας, με ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Εν προκειμένω, εφόσον το διάταγμα, η νομιμότητα του οποίου αμφισβητείται με την έφεση, εξακολουθεί να υφίσταται, η συμμόρφωση του ενός από τα δύο πρόσωπα στα οποία απευθύνεται, δεν οδηγεί αυτομάτως στην απαλλαγή του άλλου από την υποχρέωση συμμόρφωσης με αυτό, η οποία παραμένει ζωντανή και αυστηρή. Ούτε, βέβαια, χάνει η έφεση το αντικείμενο της. Η θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου των εφεσιβλήτων δεν ευσταθεί. Ο άξονας της επιχειρηματολογίας της συνηγόρου για τον εφεσείοντα στην έφεση είναι ότι απουσιάζει νομικό δημόσιο καθήκον το οποίο ο εφεσείων παρέλειψε να εκτελέσει - γεγονός που επισημαίνεται από το πρωτόδικο Δικαστήριο, αναφερόμενο στις πρόνοιες του άρθρου 6 του περί Αστυνομίας Νόμου, Ν. 73
Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.