ΜΑΡΚΟΥ ν. ΜΙΧΑΗΛ, Πολιτική Έφεση Αρ. 246/2012, 27/6/2018

ΜΑΡΚΟΥ ν. ΜΙΧΑΗΛ, Πολιτική Έφεση Αρ. 246/2012, 27/6/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:AD:2018:A310 ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Πολιτική Έφεση Αρ. 246/2012) 27 Ιουνίου 2018 [ΝΑΘΑΝΑΗΛ, ΠΑΡΠΑΡΙΝΟΣ, ΠΟΥΓΙΟΥΡΟΥ, Δ/στές] ΜΑΡΚΟΥ, Εφεσείων - ΚΑΙ - ΜΙΧΑΗΛ, Εφεσίβλητου ---------------------------------------- Κ. Μαυροκώστας για Στ. Χριστοφόρου, για τον Εφεσείοντα. Στ. Ερωτοκρίτου (κα), για τον Εφεσίβλητο. ---------------------------------------- ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τον Δικαστή Ναθαναήλ. Α Π Ο Φ Α Σ Η ΝΑΘΑΝΑΗΛ, Δ.: Δυστύχημα το οποίο επεσυνέβη σε χωράφι στην περιοχή Ξυλοτύμπου ως αποτέλεσμα του οποίου ο εφεσείων υπέστη τραυματισμούς όταν κτυπήθηκε από θεριστική μηχανή η οποία χωρίς προειδοποίηση κινήθηκε με οπίσθια ταχύτητα, εκδικάστηκε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας το οποίο αποφάσισε ότι ο εφεσείων ευθυνόταν σε ποσοστό 75% με το υπόλοιπο 25% να βάρυνε τον εφεσίβλητο. Η θεριστική μηχανή αποτελούσε συνιδιοκτησία των διαδίκων, χρησιμοποιείτο δε για το όργωμα ή το θέρισμα χωραφιών επ΄ αμοιβή. Κατά τον ουσιώδη χρόνο εν καιρώ νυκτός, χωρίς ιδιαίτερο φωτισμό, ο εφεσίβλητος οδηγούσε την εν λόγω μηχανή εκτελώντας θεριστικές εργασίες ακολουθούμενος από φορτηγό όχημα στο οποίο μεταφέρονταν τα χόρτα τα οποία θερίζονταν από το γεωργικό ελκυστήρα. Το χωράφι είχε έκταση περίπου 30 σκάλες, το δε θέρισμα άρχισε από το πρωΐ με εναλλάξ οδήγηση της θεριστικής μηχανής από τους δύο διαδίκους. Το απόγευμα της ημέρας του δυστυχήματος, ο εφεσίβλητος αντικατέστησε τον εφεσείοντα στο χειρισμό της, ο οποίος και μετέβη σε γειτονικό χωριό επιστρέφοντας μετά από 30 λεπτά. Όταν επέστρεψε είδε τον εφεσίβλητο να οδηγεί τη θεριστική μηχανή απομακρυνόμενος από το σημείο που ο ίδιος βρισκόταν. Θεωρώντας ότι ήταν ασφαλές να διασχίσει το χωράφι κατά πλάτος, περπάτησε για να μεταβεί απέναντι. Ο εφεσίβλητος σταμάτησε τη θεριστική μηχανή δίπλα από το φορτηγό, ο δε εφεσείων θεώρησε ασφαλές να συνεχίσει να περπατά πίσω από το θεριστικό μηχάνημα σε απόσταση όχι λιγότερη των 20 μέτρων. Ως ήταν η αντίληψη του εφεσείοντος, αλλά και άλλων μαρτύρων που προέβαιναν σε παρόμοιες εργασίες με θεριστικές μηχανές, ουδέποτε το θεριστικό μηχάνημα κινείται με οπίσθια ταχύτητα, αλλά πρέπει να κινηθεί πρώτα προς τα εμπρός, στρίβοντας στη συνέχεια για να αλλάξει κατεύθυνση. Μη αναμένοντας οποιαδήποτε άλλη ενέργεια από πλευράς του οδηγού του θεριστικού μηχανήματος και ενώ βρισκόταν δεξιά αυτού γύρω στα 20 μέτρα, άκουσε αιφνίδια το μηχάνημα να ξεκινά και να οδηγείται με οπίσθια ταχύτητα και μάλιστα σε καμπύλη πορεία με αποτέλεσμα να δεχθεί κτύπημα με το πίσω προστατευτικό μέρος του μηχανήματος. Η θεριστική μηχανή έβαλε μετά εμπρόσθια ταχύτητα για να στρίψει και ο ίδιος ενώ βρισκόταν στο έδαφος τραβήχθηκε προς τα αριστερά με αποτέλεσμα ο τροχός να τον βρει «ξυστά» δεξιά από την κεφαλή μέχρι τη μέση. Αυτή ήταν η βασική μαρτυρία του εφεσείοντος, η ουσία της οποίας ήταν ότι ποτέ δεν ανέμενε τον εφεσίβλητο να κινηθεί με οπίσθια ταχύτητα κάτι που δεν είναι ορθό εν πάση περιπτώσει κατά τη χρήση τέτοιων θεριστικών μηχανών. Η θεριστική μηχανή διαθέτει εμπρόσθια φώτα όπως και στην άκρια του πάνω μέρους του θεριστικού μηχανήματος, ο φανός δε ήταν γυρισμένος κατά το χρόνο του δυστυχήματος προς το φορτηγό για να γεμίζεται με τα χόρτα που θερίζονταν. Το θεριστικό μηχάνημα δεν είχε φως στο οπίσθιο μέρος. Όπως ήταν η πρόσθετη μαρτυρία του Θεοδόση, γεωργοκτηνοτρόφου, ο οποίος αρκετές φορές εργάστηκε μαζί με τους διαδίκους και ήταν ο ένας εκ των οδηγών των φορτηγών που χρησιμοποιούνταν για το μάζεμα και τη μεταφορά του χόρτου, ουδέποτε οδηγεί κάποιος τέτοιο μηχάνημα, το οποίο και ο ίδιος χρησιμοποιεί, με οπίσθια ταχύτητα εκτός ενδεχομένως για μια μικρή απόσταση ενός ή δύο μέτρων για να αποφευχθεί κάποιο εμπόδιο, όπως μια πέτρα. Η χρήση της οπίσθιας ταχύτητας σε θεριστικό μηχάνημα πρέπει να γίνει με υπόδειξη άλλου προσώπου, ενώ σε περίπτωση που ο οδηγός δεν έχει ορατότητα δεν θα πρέπει να κινηθεί οπίσθια. Η Μιχαήλ κατέθεσε ότι όλη την ημέρα ήταν στο χωράφι, την ώρα δε του δυστυχήματος ήταν βράδυ. Η ίδια οδηγούσε το φορτηγό δίπλα από τη θεριστική μηχανή εκείνη την ώρα. Καθώς κινούνταν πλάϊ πλάϊ, θεριστική μηχανή και φορτηγό, το μηχάνημα σταμάτησε με αποτέλεσμα να σταματήσει και η ίδια το φορτηγό. Δεν είχε τελειώσει η γραμμή την οποία θέριζαν όταν η θεριστική μηχανή κινήθηκε προς τα πίσω. Η ίδια δεν αντιλήφθηκε και δεν γνώριζε γιατί ενήργησε με αυτό τον τρόπο ο εφεσίβλητος. Ο εφεσίβλητος δεν κατέθεσε, ούτε και κάλεσε οποιουσδήποτε μάρτυρες προς υπεράσπιση του. Κατά τη διάρκεια της πρωτόδικης διαδικασίας δηλώθηκε από κοινού ως παραδεκτό ποσό για την κάλυψη των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων το ποσό των €67.900 πλέον νόμιμο τόκο από 5.1.2007 επί πλήρους ευθύνης. Το Δικαστήριο προέβη σε αριθμό ευρημάτων: Κατά το χρόνο του συμβάντος ήταν σκοτάδι χωρίς ο χώρος να φωτιζόταν από οποιαδήποτε άλλη πηγή φωτός πέραν από τα φώτα που διέθεταν το φορτηγό και η θεριστική μηχανή. Τα φώτα αυτά φώτιζαν το χωράφι μπροστά από τα δύο οχήματα. Η θεριστική μηχανή έφερε προβολείς εμπρόσθια και φωτισμό στην κορυφή του κοχλία, ο οποίος ήταν στραμμένος προς τα αριστερά της θεριστικής μηχανής και προς το φορτηγό στο οποίο ρίχνονταν τα θερισμένα χόρτα. Η θεριστική μηχανή δεν είχε φωτισμό οπίσθιας κατεύθυνσης. Ο εφεσείων-ενάγων κατά το χρόνο του ατυχήματος φορούσε παντελόνι και φανέλα μπλε χρώματος. Το Δικαστήριο έκρινε κατά βάση αξιόπιστο τον εφεσείοντα παρά το γεγονός ότι διέκρινε εμφανή προσπάθεια να αλλοιώσει κάπως την εικόνα της σκηνής του δυστυχήματος με τη μη αναφορά της ύπαρξης της Μιχαήλ ως οδηγού του φορτηγού οχήματος που κινείτο παράλληλα με τη θεριστική μηχανή ή την ορατότητα που ο εφεσίβλητος είχε κατά πάντα ουσιώδη χρόνο προς την κατεύθυνση που ο ίδιος δήλωσε ότι βρισκόταν. Κατά τα άλλα, η αμεσότητα και η πειστικότητα των θέσεων και απαντήσεων του εφεσείοντος όσον αφορούσε τις επακριβείς συνθήκες του δυστυχήματος δεν άφηναν περιθώρια αμφισβήτησης της συγκεκριμένης πτυχής. Η μαρτυρία άλλωστε αυτή, συνήδε και με τη μαρτυρία άλλων προσώπων που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Το τελικό εύρημα ήταν ότι ο τραυματισμός οφειλόταν στο γεγονός ότι η θεριστική μηχανή που οδηγείτο από τον εφεσίβλητο κινήθηκε οπισθίως σε μια απόσταση 20-25 μέτρων με αποτέλεσμα να κτυπήσει τον εφεσείοντα, να τον ρίξει στο έδαφος και στη συνέχεια, κατά τον τρόπο που ο εφεσείων διηγήθηκε, να περάσει εν μέρει πάνω από το σώμα του όταν το θεριστικό μηχάνημα κινήθηκε εκ νέου. Το Δικαστήριο αναφέρθηκε στη νομολογία επί του αστικού αδικήματος της αμέλειας, ζήτημα που εν τέλει συρρικνούται σε πραγματικό γεγονός συνυφασμένο με το χρόνο, τον τόπο και τις συγκεκριμένες συνθήκες της περίπτωσης. Έγινε επίσης αναφορά στο ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας ώστε να αποφασιστεί το ποσοστό ευθύνης μεταξύ των διαδίκων, ανάλογα με τη διαπίστωση της ύπαρξης τέτοιας συντρέχουσας αμέλειας. Το Δικαστήριο απέδωσε 75% ευθύνη στον ίδιο τον εφεσείοντα λόγω του ότι επέστρεψε στο χωράφι όπου γνώριζε ότι εκτελούνταν εργασίες θερισμού, ενώ ήταν σκοτάδι, χωρίς να γνωστοποιήσει την παρουσία του και άρχισε να περπατά σ΄ αυτό. Εκ των πραγμάτων κινούμενος πίσω από τη θεριστική μηχανή δεν ήταν ορατός θεωρώντας, εσφαλμένα, ότι η τήρηση μιας απόστασης 20 περίπου μέτρων από τη θεριστική μηχανή ήταν αρκετή για την ασφάλεια του. Η είσοδος επομένως του εφεσείοντος στο χωράφι κατ΄ αυτό τον τρόπο, αγνόησε προφανείς κινδύνους, συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στον τραυματισμό του. Από την άλλη, έκρινε ότι και ο εφεσίβλητος ως οδηγός της θεριστικής μηχανής λόγω του σκότους και της έλλειψης φωτισμού, όφειλε πριν κινηθεί με οπίσθια ταχύτητα να έλεγχε είτε από μόνος του, είτε με τη βοήθεια άλλου προσώπου, ότι δεν κινείτο άτομο στην περιοχή εφόσον γνώριζε ότι υπήρχαν και διακινούνταν άλλα άτομα που τον βοηθούσαν στην εκτέλεση της εργασίας. Η παράλειψη του να ελέγξει επαρκώς το χώρο πίσω από το όχημα ήταν στοιχείο αμέλειας και έτσι απεδόθη σ΄ αυτόν 25% ευθύνη. Καταχωρήθηκε έφεση από τον εφεσείοντα ως προς το λανθασμένο της απόφασης να αποδοθεί σ΄ αυτόν ευθύνη ποσοστού 75%. Προς τούτο η θέση που αναπτύχθηκε ήταν ότι δεν λήφθηκε επαρκώς υπόψη η μαρτυρία τόσο του ιδίου του εφεσείοντος, αλλά και των μαρτύρων Θεοδοσίου και Μιχαήλ, ότι η ενέργεια του εφεσίβλητου να προβεί σε τέτοια απότομη και μακρά οπίσθια κίνηση ήταν πρωτοφανής και μη αναμενόμενη από οποιοδήποτε λογικό άτομο. Ιδιαιτέρως, εφόσον ο μέσος λογικός άνθρωπος δεν θα μπορούσε να αναμένει την κίνηση της θεριστικής μηχανής οπισθίως και μάλιστα σε καμπύλη τροχαιά. Υπήρξε όμως και αντέφεση από τον εφεσίβλητο παραπονούμενος επίσης για το ποσοστό ευθύνης που του αποδόθηκε, θεωρώντας ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο έσφαλε με το να μην επιρρίψει ολόκληρη την ευθύνη στον εφεσείοντα και να κρίνει ότι αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα είχε μόνο ο εφεσείων, ο οποίος ηθελημένα εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο. Περαιτέρω, η δήλωση και παραδοχή του εφεσείοντος σε κατάθεση που έδωσε τρεις μήνες μετά το συμβάν ότι ο εφεσίβλητος σίγουρα δεν μπορούσε να τον δει γιατί περπατούσε στο χωράφι, ήταν σκοτεινά και η θεριστική μηχανή δεν είχε οπίσθια φώτα, δηλώνοντας μάλιστα ότι δεν είχε παράπονο εναντίον του εφεσίβλητου, έπρεπε να οδηγήσει το Δικαστήριο σε απόδοση μηδενικής ευθύνης εναντίον του. Το εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο εφεσίβλητος υπήρξε αμελής διότι παρέλειψε επαρκώς να ελέγξει το χώρο πίσω από τη θεριστική μηχανή για να βεβαιωθεί ότι δεν διακινείτο οποιοσδήποτε, ήταν λανθασμένο και αντιφατικό με άλλα ευρήματα, όπως ότι όταν ο εφεσείων επέστρεψε στο χωράφι αυτός δεν γνωστοποίησε την παρουσία του, εισήλθε περπατητός και καθ΄ ον χρόνο ήταν ήδη σκοτεινά, φέροντας σκούρα ρούχα, τοποθετώντας τον εαυτό του σε χώρο πίσω από τη θεριστική μηχανή. Δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία ότι η θεριστική μηχανή έπρεπε να φέρει οπίσθιο φωτισμό και στις συνθήκες του δυστυχήματος δεν ήταν δυνατό για τον εφεσίβλητο να αντιληφθεί τον εφεσείοντα καθ΄ οιονδήποτε τρόπο. Αρχίζοντας από τη θέση του αντεφεσείοντα ως προς το ότι ο εφεσείων απεμπόλησε το δικαίωμα του να εγείρει αγωγή λόγω της δήλωσης που έκαμε στην αστυνομία σε σχετική κατάθεση του ότι δεν είχε παράπονο εναντίον του εφεσίβλητου-αντεφεσείοντα, κρίνεται ότι η πρωτόδικη κρίση επί του θέματος είναι απόλυτα ορθή δεδομένου ότι η δήλωση δεν είχε τα χαρακτηριστικά που θα επέτρεπαν να εκληφθεί είτε ως απαλλαγή, είτε ως παραίτηση από οποιοδήποτε νόμιμο δικαίωμα. Το Δικαστήριο συζήτησε το θέμα με αναφορά σε νομικά συγγράμματα όπως τον Clerk & Lindsell on Torts 20η Έκδ. Κεφ. 31, Halsbury's Laws of England 4η Έκδ. (reissue) και παρέθεσε και την United Australia Limited v. Barclays Bank Limited