ΚΥΡΙΑΚΟΥ ν. BRITISH AMERICAN TOBACCO CYPRUS LTD, Πολιτική Έφεση Αρ. 145/2013, 19/3/2019

(1984)1 C.L.R. 513 αποδόθηκε με γλαφυρό τρόπο η έννοια του νομικού σημείου ως εξής: «What amounts to a pure question of law is perhaps easy to define but hard to apply to the particular circumstances of a case. The question of law raised, whatever its nature, must necessarily be one relevant to the facts of the case. A pure question of law cannot be one extricated or detached from the facts of the case for in those circumstances it would be an academic question of law. It appears to me that whenever an issue revolves round the application of the law to given facts, it raises a pure question of law. So long as the facts to which the Court is required to apply the law are not called in question, the point is a legal one. It merely raises questions bearing on the interpretation and the scope of the law. Exploration of the ambit of the law is always a question of law». Στην υπόθεση Αντέννα Λτδ ν. Κωνσταντίνου

(2010)1 Α.Α.Δ. 392 αναφέρθηκε: «Όπως είχε επεξηγηθεί και στην παλαιότερη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση In re HjiCostas

(1984)1 C.L.R. 513, λόγος έφεσης δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι επί νομικού σημείου όταν στρέφεται κατά των ευρημάτων του Δικαστηρίου ως προς τα γεγονότα που περιβάλλουν τον τερματισμό της απασχόλησης και όπου η αιτιολογία η οποία παρέχεται προς υποστήριξη λόγου έφεσης, απολήγει σε αμφισβήτηση των ευρημάτων του Δικαστηρίου αναφορικά με τις περιβάλλουσες τον τερματισμό συνθήκες. Αυτή η αρχή επαναβεβαιώθηκε και στην Παναγιώτης Κουντουρίδης Λτδ v. Γεωργίου

(2003)1(Β) Α.Α.Δ. 980, στην οποία τονίστηκε ότι είναι πάγια καθιερωμένο από τη νομολογία, αλλά και τον οικείο νόμο, ότι δεν είναι επιτρεπτή έφεση για ανατροπή των γεγονότων και των επ' αυτών ευρημάτων του πρωτόδικου Δικαστηρίου. (Βλ. επίσης Spinneys Cyprus Ltd v. Χρ. Χρίστου

(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1833).» (Βλ. επίσης Αντωνία Μικρού κ.ά. ν. Meridien Hotels Ltd (Aeneas Hotel)

(2003)1 A.A.Δ. 1320, Faber Hoist Chemicals Ltd v. Κωνσταντίνου Καλημέρα, Πολ. έφ. 190/2010, ημερ. 24.2.2015, ECLI:CY:AD:2015:A126 και Lounic Confectionery Ltd v. Θεοδώρου, ΑΕ78/10, ημερ. 21.10.2015)." Επίσης, στην Ποιν. Έφ. αρ. 212/2015, Corina Snacks ν. Ορφανίδη, ημερ. 29 Μαΐου 2018 αναφέρονται τα εξής: "Ο όρος «νομικό σημείο» σ΄ αυτά τα πλαίσια δεν έχει εξαντλητικό ορισμό, αλλά οπωσδήποτε δεν περιλαμβάνει τις διαπιστώσεις επί των γεγονότων, εκτός εάν αυτές προκύπτουν από λανθασμένη καθοδήγηση ως προς το νόμο. Η έννοια δε του «νομικού σημείου» περιλαμβάνει και την εξαγωγή συμπερασμάτων που είναι αντίθετα ή δεν συνάδουν με τη μαρτυρία που προσάχθηκε ή ακόμα και άποψη πάνω στα πρωτογενή γεγονότα που δεν μπορεί εύλογα να υποστηριχθεί και ειδικότερα εκτίμηση περί της αποτυχίας απόσεισης του βάρους απόδειξης στη βάση των διαπιστωνόμενων γεγονότων." Ο πιο πάνω λόγος έφεσης εδράζεται επί της λανθασμένης κρίσης ως προς τον πραγματικό λόγο απόλυσης, κατ' αντίθεση προς τα γεγονότα. Συνεπώς, μπορεί να εξεταστεί. Θα περιοριστούμε, όμως, μόνο στο θέμα της εσφαλμένης αιτιολογίας χωρίς να επεκταθούμε στα όσα αναφέρονται από τον εφεσείοντα στην αγόρευση του ως προς την εσφαλμένη αξιολόγηση. Στο Τεκμ. 12, την επιστολή τερματισμού της απασχόλησης του εφεσείοντα, αναφέρεται ότι: "Λόγω του μεγάλου ελλείματος που διαπιστώθηκε ύστερα από έλεγχο που διενεργήθηκε στο απόθεμα των τσιγάρων που είχατε υπό την κατοχή σας, και της παραδοχής σας ότι το γνωρίζατε για δύο χρόνια και δεν ενημερώνατε την εταιρεία, η Εταιρεία δεν έχει άλλη επιλογή από το να τερματίσει τις υπηρεσίες σας από σήμερα, η οποία αποτελεί και την τελευταία ημέρα απασχόλησης σας στη .. Η εταιρεία θεωρεί ότι οι πιο πάνω ενέργειες και οι παραλείψεις σας ενέχουν το στοιχείο της ανεντιμότητας και απρεπούς διαγωγής και γι' αυτό δικαιολογείται ο τερματισμός των υπηρεσιών σας χωρίς προειδοποίηση." Ο εφεσείων εισηγήθηκε ότι το πρωτόδικο δικαστήριο έκρινε δικαιολογημένη την απόλυση του για άλλο λόγο από τον πραγματικό λόγο απόλυσης του, όπως διατυπώνεται ανωτέρω. Με βάση την επιστολή τερματισμού της απασχόλησης του, πρόβαλε, είχε απολυθεί γιατί οι ενέργειες του και οι παραλείψεις του ήταν τέτοιες που είχαν το στοιχείο της ανεντιμότητας και της απρεπούς διαγωγής, ενώ το δικαστήριο ασχολήθηκε με το θέμα της μη τήρησης των διαδικασιών από τον ίδιο και έτσι εσφαλμένα κατέληξε ότι ήταν δικαιολογημένη η απόλυση του γι' αυτό το λόγο. Δεν συμφωνούμε με την πιο πάνω εισήγηση. Το πρωτόδικο δικαστήριο κατέληξε ότι το έλλειμμα στο απόθεμα του εφεσείοντα δημιουργήθηκε λόγω μη τήρησης των διαδικασιών των εφεσιβλήτων από τον πρώτο. Το έλλειμμα αυτό και οι προσπάθειες του εφεσείοντα για να μην διαπιστωθεί το εν λόγω έλλειμμα, κρίθηκε από το πρωτόδικο δικαστήριο ότι κλόνισε την εμπιστοσύνη των εφεσιβλήτων προς τον εφεσείοντα και, συνεπώς, δεν ήταν δυνατή η εξακολούθηση της εργοδότησης του. Το κρίσιμο στοιχείο ήταν η διαπίστωση του ελλείμματος που οφειλόταν στη μη τήρηση των διαδικασιών. Αυτό υπήρχε τόσο στην επιστολή, όσο και στην κατάληξη του δικαστηρίου. Οι εφεσίβλητοι, με βάση το Τεκμ. 12, θεώρησαν ότι το γεγονός αυτό οφειλόταν σε ενέργειες και παραλείψεις του εφεσείοντα οι οποίες ενέχουν το στοιχείο της ανεντιμότητας και απρεπούς διαγωγής. Το εύρημα, πρωτοδίκως, ότι ο εφεσείων προώθησε κατά την ακροαματική διαδικασία διαφοροποιημένη εκδοχή, ως προς το θέμα της ενέργειας του με βάση τις πάγιες οδηγίες των εφεσιβλήτων, αποτέλεσε το αντικείμενο του τρίτου λόγου έφεσης. Στην απόφαση του το δικαστήριο αναφέρεται ότι, ενώ ο εφεσείων στους γενικούς λόγους της αίτησης του ισχυριζόταν ότι ενεργούσε πάντα με βάση τις οδηγίες των εφεσιβλήτων, κατά την ακροαματική διαδικασία προέβαλε μια διαφοροποιημένη εκδοχή, ότι δηλαδή αναγκαζόταν να ενεργεί εκτός των διαδικασιών λόγω οδηγιών που του είχαν δοθεί από τους προϊσταμένους του. Πέραν του ότι ο υπό εξέταση λόγος έφεσης, συνιστά, ουσιαστικά, προέκταση του πρώτου λόγου έφεσης. Το δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα αυτό αφού προέβηκε σε εξέταση και αξιολόγηση της μαρτυρίας. Ουσιαστικώς αμφισβητείται η αξιολόγηση του δικαστηρίου της μαρτυρίας του εφεσείοντα και επομένως δεν επιτρέπεται η εξέταση του στο πλαίσιο της έφεσης. Όπως έχουμε αναφέρει το άρθρο 12 (11Α) του Νόμου επιτρέπει έφεση επί απόφασης του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών μόνο επί νομικού σημείου. Όπως αναφέρεται στην Πολ. Έφ. αρ. 265/2012, Antonis Kaskanis Ltd ν. Αυγουστή, ημερ. 2 Φεβρουαρίου 2018: "Η απόρριψη της μαρτυρίας της, η οποία αφορούσε την κατ΄ ισχυρισμό μειωμένη απόδοση του εφεσίβλητου και της εν γένει συμπεριφοράς του, ήταν προϊόν αξιολόγησης της μαρτυρίας που είχε ενώπιον του το πρωτόδικο Δικαστήριο. Όπως δε τονίστηκε στη The United Automotive Dealers Ltd v. Πέτρου, Πολ. Εφ. 442/11 ημερ. 25.10.17, ECLI:CY:AD:2017:A371, η αξιολόγηση της μαρτυρίας από το Εργατικό Δικαστήριο ανάγεται στο πλαίσιο της αποκλειστικής του αρμοδιότητας και επί τούτου δεν παρέχεται δυνατότητα επέμβασης του Εφετείου, εκτός όπου η αξιολόγηση είναι προϊόν εσφαλμένης νομικής καθοδήγησης εφόσον σύμφωνα με το άρθρο 12(11Α) του περί Ετησίων Αδειών μετ΄ Απολαβών Νόμου του 1967 (Ν. 8/1967, όπως τροποποιήθηκε) οι αποφάσεις του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών είναι εφέσιμες για νομικό σημείο μόνο. Στην παρούσα όμως περίπτωση, δεν εντοπίζουμε ότι στην πρωτόδικη απόφαση έχει εμφιλοχωρήσει εσφαλμένη νομική καθοδήγηση σ΄ ό,τι αφορά την αξιολόγηση της μαρτυρίας από το πρωτόδικο Δικαστήριο." Με τον τέταρτο λόγο έφεσης προσβάλλεται η αποδοχή των πρακτικών της διαδικασίας ενώπιον της Ερευνητικής Επιτροπής των εφεσιβλήτων. Ενώ, προβλήθηκε, ο εφεσείων είχε δώσει τη δική του εκδοχή ως προς το τι είχε συμβεί, κατά την πιο πάνω διαδικασία και δεν αντεξετάσθηκε παραμένοντας, σύμφωνα με τον ίδιο, η μαρτυρία του αναντίλεκτη, το πρωτόδικο δικαστήριο δεν αποδέχθηκε αυτή τη μαρτυρία και δεν ενήργησε αναλόγως. Το δικαστήριο ασχολήθηκε με το θέμα της συνάντησης της 26ης Ιουνίου 2019, με την Ερευνητική Επιτροπή των εφεσιβλήτων. Σημείωσε τη μη κλήτευση των προσώπων που έλαβαν μέρος στη συνάντηση για να καταθέσουν πλην, όμως, έκρινε ότι υπήρχαν αδυναμίες στη μαρτυρία του εφεσείοντα ως προς το τι κλίμα επικρατούσε στη συνάντηση και αν αυτός αδυνατούσε να προβάλει τις θέσεις του, σε συνδυασμό με την παραδοχή του για ελλείμματα, που έγινε τη συγκεκριμένη ημέρα. Απέρριψε, ως εκ των ανωτέρω, τη μαρτυρία του. Ο λόγος αυτός δεν μπορεί να προωθηθεί περαιτέρω, γιατί προσβάλλει την αξιολόγηση της μαρτυρίας που έγινε πρωτοδίκως. Η έφεση απορρίπτεται με €2.500 έξοδα υπέρ των εφεσιβλήτων και εναντίον του εφεσείοντα. Κ. ΠΑΜΠΑΛΛΗΣ, Δ. Α. ΛΙΑΤΣΟΣ, Δ. Τ. ΨΑΡΑ-ΜΙΛΤΙΑΔΟΥ, Δ. /ΔΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο