ΑΝΔΡΕΟΥ v. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ, ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 39/2019, 26/7/2021

(2014)1 ΑΑΔ 994, ECLI:CY:AD:2014:A339. Από την άλλη, η πλευρά του εφεσίβλητου παραπέμπει στα άρθρα 33 και 37 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), καθώς επίσης και σε νομολογία όπου αναφέρεται πως το Δικαστήριο, ως προς τα έξοδα διατροφής ανήλικου, δε δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του να εντοπίσει το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για τη διατροφή και συντήρησή τους. Περαιτέρω, προβάλλεται ότι τα δικογραφημένα κονδύλια εκ μέρους της εφεσείουσας δεν συμβαδίζουν με το τι είχε ενώπιόν του το Δικαστήριο. Αποτελεί θέση του εφεσίβλητου πως η εφεσείουσα με τη συμπεριφορά της δημιουργούσε έξοδα, αναγκάζοντάς τον να δανείζεται χρήματα για να αντεπεξέλθει, με αποτέλεσμα να μην μπορεί στη βάση αυτών των εξόδων να υπολογιστούν τα έξοδα διατροφής των παιδιών. Τονίστηκε, περαιτέρω, πως ο λόγος που η εφεσείουσα απέφυγε να παρουσιάσει οποιαδήποτε απόδειξη μετά το 2017 είναι γιατί είναι αυτός που κάλυπτε τα έξοδα για τις εξωσχολικές δραστηριότητες των παιδιών και η εφεσείουσα δε θα μπορούσε να αξιώσει οποιοδήποτε ποσό. Η υποχρέωση των δύο γονέων για την από κοινού διατροφή των ανήλικων τέκνων τους ανάλογα με τις δυνάμεις τους καθιερώνεται με βάση το άρθρο 33

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο του 1990, Ν.216/90 (στο εξής «ο Νόμος»). Η διατροφή, με βάση το άρθρο 37

(1)του Νόμου, προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου, ενώ, με βάση του άρθρο 37

(2), ορίζεται ότι η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα της εν γένει εκπαίδευσής του. Σύμφωνα με τα αποφασισθέντα στην υπόθεση Π. Μαρκουλίδη ν. Α. Μαρκουλίδη κ.ά.

(1998)1 ΑΑΔ 1386, ως προς τα έξοδα διατροφής ανηλίκου, το Δικαστήριο δε δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του Δικαστηρίου να εντοπίσει το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για την ικανοποίηση των αναγκών διατροφής και συντήρησης. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Παναγιώτου ν. Σφικτού

(2001)1 ΑΑΔ 625, το μέτρο της διατροφής δεν μπορεί να εξευρεθεί με απόλυτους αριθμούς. Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων. Το Δικαστήριο, για σκοπούς καθορισμού του ποσού που απαιτείται μηνιαίως για τη διατροφή των διδύμων, έλαβε υπόψη ότι, «.μηνιαίως επαρκούν για κάθε τέκνο των διαδίκων €200 για διατροφή και είδη προσωπικής υγιεινής ως η μαρτυρία της αιτήτριας, €60 για ένδυση και υπόδηση, €30 για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, €40 για ψυχαγωγία και για τη σχολική καντίνα, €20 για διακίνηση ως η μαρτυρία της αιτήτριας και €25 για ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, θέρμανση και τηλέφωνο ως αναλογία για κάθε τέκνο ως η μαρτυρία της αιτήτριας. Το έξοδο «κολύμβηση» δεν υποστηρίχθηκε με τη μαρτυρία της αιτήτριας και δεν κατατέθηκαν σχετικά αποδεικτικά στοιχεία ως τεκμήρια. Συνεπώς το εν λόγω έξοδο δεν λαμβάνεται υπόψη. Αναφορικά με το έξοδο «μπαλέτο» για τη θυγατέρα τους αναφέρθηκε ανωτέρω ότι κατέθεσε ως τεκμήρια δύο αποδείξεις για το Μάιο και τον Ιούνιο

1. Δεν ανέφερε στη μαρτυρία της τη χρονική έναρξη του εν λόγω εξόδου, ποια περίοδο αφορά και αν εξακολουθεί να υπάρχει. Συνεπώς δεν λαμβάνεται υπόψη. Οι αποδείξεις της «Επαρχιακής Επιτροπής Γυμναστικής 'ΔΙΑΓΟΡΑΣ' Λευκωσίας» για τη θυγατέρα των διαδίκων για €50 το μήνα, που κατέθεσε ο καθ΄ου η αίτηση, δεν αποδεικνύουν τι αφορά το τεκμήριο και ποια χρονική περίοδο. Η κατάθεση τεκμηρίων χωρίς δικογράφηση συγκεκριμένων ισχυρισμών και τεκμηρίωση με την αντίστοιχη μαρτυρία, δεν βοηθά. Με βάση τα ανωτέρω, το συνολικό ποσό που απαιτείται για τη διατροφή και την επιβίωση των τέκνων των διαδίκων είναι €375 για κάθε τέκνο και επιπλέον €41 για τον υιό τους για το μάθημα ποδοσφαίρου, δηλαδή €375 για τη θυγατέρα τους και €416 για τον υιό τους.» Κατέληξε, συναφώς, ότι το συνολικό ποσό που απαιτείται για τη διατροφή και επιβίωση των τέκνων των διαδίκων είναι €416 για τον υιό τους και €375 για τη θυγατέρα τους. Με δεδομένο ότι τα μηνιαία έξοδα των παιδιών θα πρέπει να τα επωμιστούν οι διάδικοι ανάλογα με τις δυνάμεις τους, το Δικαστήριο, στη βάση της εισοδηματικής ικανότητας των διαδίκων, κατέληξε στον καθορισμό της συνεισφοράς του εφεσίβλητου. Τα ποσά στα οποία κατέληξε ως προς τα μηνιαία έξοδα των παιδιών στηρίζονται στη μαρτυρία που δόθηκε. Στην υπόθεση Παρλάτα ν. Δημητρίου, πιο πάνω, στην οποία παρέπεμψε ο εφεσείων, αναφέρθηκε ότι η ρητή παραδοχή που γίνεται από ένα διάδικο στο δικόγραφό του καθορίζει την πορεία της υπόθεσης και της μαρτυρίας που είναι δυνατό να δοθεί με βάση πάγια νομολογία ότι η δίκη δρομολογείται κατά μήκος των γραμμών που οριοθετεί η δικογραφία και το Δικαστήριο δεν μπορεί να επεκτείνεται και να συζητά ή να επιλύει θέματα άλλα από αυτά που είναι ή παραμένουν επίδικα. Εν προκειμένω, είναι γεγονός ότι στο δικόγραφο του εφεσίβλητου στην παράγραφο 5 γίνεται ρητή αναφορά ως προς τα ποσά που απαιτούνται για τη συντήρηση και διατροφή των τέκνων τους. Βεβαίως, ο ισχυρισμός του ήταν ότι τα ποσά αυτά τα επωμίζεται αποκλειστικά ο ίδιος. Προς τούτο, καταχώρησε ανταπαίτηση, την οποία όμως δεν προώθησε κατά την ακρόαση και απορρίφθηκε. Παραθέτουμε αυτούσιο τον πίνακα που παρατίθεται στο δικόγραφο: Α/Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Κ. Ι.
2. Διατροφή €150 €150
3. Ένδυση €35 €35
4. Υπόδηση €30 €30
5. Ιατροφαρμακευτική φροντίδα €50 €50
6. Διακίνηση €20 €20
7. Ψυχαγωγία €25 €25
8. Αναλογία σε Ηλεκτρικό, Υδατοπρομήθεια, Θέρμανση €50 €50
9. Κούρεμα €10 €10
10. Είδη προσωπικής υγιεινής €20 €20
11. Σχολικά Είδη €10 €10
12. Χαρτζιλίκι €10 €10
13. Κολύμβηση €45 €45
14. Ποδόσφαιρο €40 -
15. Μπαλέτο - €47
16. Δαπάνες διακοπών €15 €15
17. Απρόβλεπτα έξοδα €10 €10 ΣΥΝΟΛΟ €520 €527 Έχοντας υπόψη την πιο πάνω δικογραφημένη θέση του εφεσίβλητου, θεωρούμε ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο οδηγήθηκε σ' άλλα ποσά και, συγκεκριμένα, σε €375 και €416, αντίστοιχα. Τα επίδικα θέματα καθορίζονται από τα προσδιοριζόμενα στη δικογραφία, ώστε ν΄ αγνοείται οτιδήποτε εγείρεται εκτός των δικογραφημένων θέσεων (βλ. Courtis v. Iassonides

(1970)1 CLR 180, Παπαγεωργίου ν. Λούη Κλάππα (Investments Services) Ltd

(1971)1 ΑΑΔ 24). Οι παραδοχές, ως άνω, έγιναν εις απάντηση των ισχυρισμών της εφεσείουσας στην αίτησή της, παράγραφος 8, στην οποία καθόριζε τα έξοδα διαβίωσης των δύο ανήλικων τέκνων σε €522,25 για τον Κ. και €529,50 για τη Ι.. Υπήρχε, συνεπώς, καθαρή και αναμφίβολη παραδοχή θετικών ισχυρισμών ως προς το ύψος των ποσών που δεν επέτρεπαν περιθώριο για εισαγωγή αντίθετης μαρτυρίας (βλ. Γ. & Ντ. Μαυρογένης Εστέϊτς Λτδ ν. Διαχειριστικής Επιτροπής Πολυκατοικίες Πελεκάνος

(2011)1 ΑΑΔ 1420). Σημειώνουμε ότι η φύση της υπό κρίση αίτησης είναι εξεταστικού χαρακτήρα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι αρχές που διέπουν τα δικόγραφα ατονούν. Δεν διαφεύγει, βεβαίως, ο ισχυρισμός που προβάλλει ο εφεσίβλητος ότι τα ποσά αυτά τα επωμίζεται ο ίδιος. Αυτό, όμως, είναι άλλο θέμα και δεν αφορά το ύψος των εξόδων των παιδιών. Αποτελεί ουσιαστικά θέση που εγέρθηκε με την ανταπαίτηση, η οποία όμως δεν προωθήθηκε. Αναφορικά με τα έξοδα της ακαδημίας ποδοσφαίρου του Κ., αυτά θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο ποσό της συνεισφοράς του εφεσείοντα, ώστε να υπάρχει σταθερή εξασφάλιση των εξόδων που απαιτούνται για την επιβίωση των τέκνων των διαδίκων. Ως εκ των ανωτέρω, ο λόγος έφεσης επιτυγχάνει και καταλήγουμε ότι το ποσό της συνεισφοράς του εφεσίβλητου ανέρχεται, μετά από στρογγυλοποίηση των ποσών, σε ποσό €550 (2.956 Χ 1.040 ? 5.569). Με το δεύτερο λόγο έφεσης η εφεσείουσα θεωρεί ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε όπως το διάταγμα διατροφής ισχύσει από 1.11.2019 και όχι από την ημερομηνία καταχώρησης της εναρκτήριας αίτησης. Προς τούτο, παρέπεμψε στο ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση Δημοσθένους ν. Δημοσθένους Έφεση Αρ. 21/2019, ημερομηνίας 29.6.2020: «Το Δικαστήριο με την εισαγωγή της αίτησης, θα μπορούσε να καθορίζει εξ ιδίων του ενδιαμέσως ένα ποσό γύρω στο 50%-75% του ύψους της διατροφής (κατ΄ αναλογία της πρόνοιας που υπάρχει στο άρθρο 8 του περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμου αρ. 232/91), για να καλύπτεται στο μεσοδιάστημα επαρκής διατροφή και η τελική απόφαση του να ανατρέχει, με τις αναγκαίες διαφοροποιήσεις, στο χρόνο καταχώρησης της αίτησης.» Το ενδιάμεσο διάταγμα διατροφής εκδόθηκε εκ συμφώνου για το ποσό των €360 μηνιαίως από 1.8.2017 και διαλάμβανε ότι αυτό θα ίσχυε μέχρι εκδίκασης της κυρίως αίτησης ή μέχρι νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου. Εφόσον οι διάδικοι επέλεξαν όπως καθορίσουν το ποσό της ενδιάμεσης διατροφής μέχρι την εκδίκαση της κυρίως αίτησης, χωρίς να επιφυλάξουν οποιοδήποτε δικαίωμα ως προς την αναδρομική ισχύ του τελικού διατάγματος, ορθά το Δικαστήριο διέταξε όπως η καταβολή του ποσού της συνεισφοράς του εφεσίβλητου αρχίσει από 1.11.2019. Η υπόθεση Δημοσθένους, πιο πάνω, αφορούσε έφεση σε ενδιάμεση απόφαση, με την οποία καθορίστηκε το ποσό της ενδιάμεσης συνεισφοράς από το Δικαστήριο και δεν αφορούσε εκ συμφώνου ρύθμιση, όπως εν προκειμένω. Συνεπώς, δε θα μπορούσε να έχει άμεση εφαρμογή στα γεγονότα της παρούσας. Συνακόλουθα, ο λόγος έφεσης απορρίπτεται. Ο τρίτος και τέταρτος λόγος έφεσης άπτονται των εξόδων που επιδίκασε το πρωτόδικο Δικαστήριο, τόσο για την εναρκτήρια αίτηση, όσο και την ανταπαίτηση. Ενόψει της επιτυχίας του πρώτου λόγου έφεσης, που έχει άμεση επίπτωση επί των εξόδων, ο τρίτος και τέταρτος λόγος έφεσης καθίστανται άνευ αντικειμένου. Για τους πιο πάνω λόγους, η έφεση επιτυγχάνει, ως προς το ύψος του ποσού που θα πρέπει να καταβάλλει ο εφεσίβλητος. Συνακόλουθα, η πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται, ως προς το ύψος του ποσού της συνεισφοράς του εφεσίβλητου, το οποίο καθορίζεται σε €550 μηνιαίως. Η διαταγή όπως ο εφεσίβλητος καταβάλλει απευθείας στην ακαδημία ποδοσφαίρου τα έξοδα που αφορούν τα μαθήματα ποδοσφαίρου του υιού τους ακυρώνεται. Νοείται ότι τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από τον εφεσίβλητο για το κονδύλι αυτό, θα πρέπει να λογιστούν έναντι του ποσού της συνεισφοράς του για τη διατροφή των τέκνων των διαδίκων. Τα πρωτόδικα έξοδα, καθώς και τα έξοδα της έφεσης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται εναντίον του εφεσίβλητου. ΠΑΡΠΑΡΙΝΟΣ, Δ. ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Δ. /ΧΤΘ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο